Skip to main content

Full text of "Patrologiae cursus completus : Series latina"

See other formats 


Digitized  by  tiie  Internet  Arciiive 

in  2011  witii  funding  from 

University  of  Toronto 


Iittp://www.arcliive.org/details/patrologiaecur10mign 


Pi  TUOLOGIiE 

CURSUS    GOMPLETUS 

SIVE 

HIBLIOTHF   A  UNIVERSA[.IS,  INTEGIU,  UNIFORMIS,  COMMOLIA,  (ECONOMIGA, 

OMi\IlM  SS.  \mmi  DOCTORIJM  SCRIPTORIMOIE  KCCLESIASTICORIM 

AB  ^VO  APOSTOLICO  AD  USQUE  INNOCENTII  III  TEMPORA 

FLOIiUlCRUIVT  ; 

RECUSIO    CHRONOLOGICA 

OMNIUM  QU.E  li^XSTITEKE  MONUMliNTORUM   CATHOLIC.E   TRADITIONIS  PER  DUODEfTM  PRIORA 

ECCLESI^    SiECULA, 

JU.\TA      liUlTlONES     ACCUK.tTlSSIMAS,      INTEK     SE     CUMQUE    NONNULLIS    CODICIBUS    UANUSCRIPTIS    COLLATAS, 

PERQUAM    DILIGENTER    CASTIGATA  ; 

DISSEIITATIONIBUS,    C0,VI  MENTARIIS,  LECTIONIBUSQUE  VARIANTIBUS  CONTINENTER    ILLUSTBATA  ; 

DMMBI  S     OPEBIBUS      POST     AMPLISSIMAS     EDITIONES     QU.«    TRIBUS     NOVISSIMIS      SjGCULIS     DEBENTUR      ABSOLUTAS 

DliTECTIS,     AUCTA; 

INDICIBUS   PAHTICULARIBUS   ANALVTIGIS,    SINCJULO^    SIVE   TOMOS,   SIVE   AUCTORES    ALICUJUS   MOMENTI 

SUBSEQUENTIBUS,     DONATA    ; 

i;iprrui.is  intiia    ipsu.m  textum  bite  dispositis,    necnon    et   titulis    singulabum   paginahum     marginem   supkhiohi-m 

DISTINGUENTIBUS    SUBJECTAMQUE    MATERIAM    SIGNIFICANTIBUS,    ADOBNATA  ; 

OPEHIBUS   CUM   DUBIIS     TUM    APOCRYPHIS,     ALIQUA   VEBO     AUCTOBITATE    IN   ORDINE    AD   TRADITIONEM 

ECCLESIASTICAM     POLLENTIBUS,   AMPLIFICATA  ", 

DUOBUS      INDICIDUS  GENERALIBVS   L0CUPLET.4TA    ;     ALTEHO  SCILICET   RERUM,    QUO  CONSULTO,   QUIDQUID 

UNUSQUISQUE   PATilUM    IN    QUODLIBET  THEMA   SCRIPSERIT   UNO    INTUITU    CONSPICIATUR ;    ALTERO 

SGRIPTUR/E  S.\CR.E,  ex  quo  lectohi  co.mperire  sit  obvium  quinam  patres 
ET  IN  uuibus  operu.vi  suorum  locis  singulos  singulorum  librorum 

SCMIPTUR.E  TEXTUS   COMMENTATI   SINT. 

EDITIO   ACCUHATISSIMA,     C^TERISQUE    OMNIBUS    FACILE    ANTEPONENDA,     SI    PERPENDANTUR  :    CHARACTKRUM   NITIDITAS, 

CIIAHT.B    QUALITAS,     INTEGHITAS     TEXTUS,     PERFECTIO     CORRECTIONIS,     OPEKUM   RECUSORUM     TUM    VARIETAS 

TUM    NUMEHUS,    FORMA    VOLUMINUM    PERQUAM    COMMODA    SIBIQUE    IN.TOTO   OPERIS  DECUHSU  CONSTANTER 

SIMILIS,  PRETII  EXIGUITAS,  PH J2SERTIMQUE  ISTA  COLLECTIO,    UNA,  METHODICA  ET  CHBONOLOGICA, 

SEXCENTORUM      FHAGMENTORUM      OPUSCULORUMQUE     HACTENUS     HIG     ILLIC     SPARSORUM, 

PRIMUM    AUTEM    IN    NOSTRA  BIBLIOTHECA,    EX   OPERIBUS   AD   OMNES    .ETATES, 

LOCOS,    LINGUAS    FORMASQUE    PEBTINENTIBUS,    COADUNATORUM. 

SERIES  PRIMA, 

IN    IJUA    PUUDEU.NT   l'ATilES,   EfoCTORES    SGRIPTORESQUE   EGGLESI  !•    L.VH.N.E 
A  TERTULLIANO  AD  UREGORIUM  MAGNUM. 

ACCURANTE    J.-P.    MIGNE, 

CURSUUM     CO.MPI.ETORUM     IN      .SINGULO.S     SCIENTI.*;     ECCLESI.YSTICE     RAMOS     EDITORE. 
^ 

PATROLOGL^    TOMUS  X. 

S.      HILARII     TOMUS     POSTERIOU. 


PARISIIS,  EXCUDERAT  VRAYET, 

/,V    IIA    DICTA    D-AMBOISE,    PRES    LA    BARRIERK    D'ENK1-:R, 

01      PETIT-MOTROCGE 

1843. 


IHE.  INSTITinE  Cr  MECIACVAL  87U0IES 

10  Et.M-"LEY   PLACE 

TORCMO  6,  CAi^AOA. 


DEC    5  1031 


310 


SANCTI 

HILARII 

NCTWmiS    EPISCOPI 

OPERA   OMNIA, 

JUXTA    EDITIONEM     MONACHORUM     ORDINIS 

SANCTI    BENEDICTI 

K   GONGREGATIONK   S.   MAURI 

ET  oiii«E$i  .%L.i.%$«  i:%ti!:r  sk  c:oL.i^%T4$i. 

REPRODUCTA,    EMBNDAT.\,     SINGULARITHR    AUCTA. 


TO.IirS    II    ET    lIl.Tlllllfti. 


PARISIIS,    EXCUDKBAT   VRAYET, 
/.V    \IA    DICTA    DAMBOISE,    PRKS    LA    BARRIERE    DENKEH, 

OL'    PliTIT-MO.NTROlGE. 
1845. 


ELENCHUS 

01'ERUM    QU/E    IN    IIOC    VOLUMINE  CONTINENTUK. 


l)e  rrinilale  libri  duoilecim.                                                                                               (^ol.  i) 

Jjiber  de  Syiioilis  seii  Fide  Urientalium.  471 

.\pologetica  ad  reprelieiisores  libri  de  Synodis  responsa.  oA6 

ililarii  epistola  ad  Abram  filiam  suam.  347 

Hynmus  eidem  ab  eodem  missus.  fiSl 

Censura  alterius  liymni  Hilario  perperam  tributi.  SS3 

l.ibri  duo  ad  Constantium  Augustum.  Ibid. 

Liber  contra  Constanlium.  S^i 

Lilier  coiitra  Arianos  vel  Auxentium.  605 

Uuiiidecim  Fragmenta  ex  Opere  Historico.  619 

Fiagmenta  ex  aliis  S.  Hilarii  operibus.  "2o 

S.  Hilarii  l']pislola  sen  Libellus  cuin  priefatione  et  disserlationibus.  "^7 

Sermo  B.  Hilai'ii  de  dediratioiie  ecclesiu'.  877 

Liber  de  Filii  et  1'alris  Lnitate.  883 

Liber  de  Essentia  1'atris  et  Filii.  887 

Nicolai  Fabri  iu  Fragmenta  Hilarii  pnefatio.  """rf- 

Index  rerum  et  sententiarum.  ^l** 

liidex  Glossarura.  \Q\i 


IN  LIBROS  UE  TRINITATE 


PRiEFATIO. 

I.   Hi  libri  Athanaiio  adteripli.    Quantam  llilario  A  Trinil.  c^ip.  10,  scd  a  tilnlo  iridic;)n(lo  iilrohiqiic  iU^- 


laudempepererint.  —  Temporisdispeiidiuin  faccremi' 
rilojiidicareUir,  quiiii  liis  libris  auclori  sun  viii(lic.iii- 
dis  illiid  coii»umeret.  Qii.imvls  cnim  eos  .\lhaii3>io 
adscripto.s  quondam  viderint  Pliilippiis  l»on;c  Sp.i 
Alibas  et  Joannes  quidam  ipsius  iequ:i!l'<  el  ainiciis 
illiisiamen  ab  Hilario  prorectos  esseex  casiigaliori' 
bus  mcnibranis  postmoduiii  agnovornnt.  Qiia  eliain 
in  rc  tanlo  conseiisu  sibi  coiicinit  prisconiin  lein- 
porum  oniiiis  aelas,  iii  iiiliil  certius,  nibil  explor.i- 
lius  a  niajoribus  acceperimns.  Pro|itcr  bos  pra^scr- 
liin  libros  eam  Hilarius  apud  omnes  cum  Lalinos 
liiMi  Grxcos  proineruii  scienlix,  fidei,  i't  eloi|iicii- 
tlx  laudcm,  ul,  quod  valde  rariim,  etiain  ab  adver- 
sariis  cjus  iidcm  llbri  sunimoperc  fucrint  conimcn- 


liiict.  Eos  qiiO(iiie  ab  .Xiiilirosio  l;itos  fiii  se  pcr- 
£«;idomiii-  vpI  cx  priniis  ip-iiis  di' Fide  liidis,  in  ((iii- 
bus  plura  ad  liorum  Hil.irii  lilir.irnni  iiiittalioncm  (;x- 
piossa  iileniidiMn  a(Iv(-riiiiiiis.  Quiinvis  enini  ea  in 
proprium  stj  hiin  convorterit ,  :.dliue  l,(iiien  apparci 
iindc  dclibati  siiu.  Alciim  pro  more  no  cum  qui- 
dem  nnminol,  e  ciijus  lucubratioiiibns  profecit,  ni- 
hil  ab  eo  liabemiis,  nnde  nnbis  const('t  quod  ijuic- 
rilur.  Msi  forle  dicnniiis  euni  eiiani  siium  de  fide 
litiiliim  ab  llilnrio  asstimiisisse.  Quani(|uain  liunc 
ipsi  quodam  modo  pr.rscripsisse  viiJetur  iiiiperalor 
Gratianus. 

III.  In  lioc  iton  magit  cententiunt  mtt.  — Neque  cx 
aniii|uis    exemplarihiis  quidquam  niagis  ceiti   sta- 


dali.  Sic  enim  ex  vulgi  fama  tostatum  reliquit  So-  B  tui    queai.    Iu  vetuslioribus  si  quideni  desideraiii 


zomcniis  lib.  iii,  cap.  14  '  llilarii  auteni  librot  de  fi- 
de,  eiiani  ab  iis  qui  conirariam  luebanlur  caiholicw 
fidei  opinionem,  admodum  commeiidalos  esie  prwdi- 
cant. 

II.  Nott  una  ratione  ab  aiitiquis  iiiscribuniur. —  Non 
ila  cnnslans  cst  vetcrum  in  ils  inscribeiidis  cimsen- 
sio.  Uieronymus  de  Script.  ecci.  in  Marccllo  et  Hi- 
lario,  velus  Cvdex  canonum  Ecclc.-i.u  Ronianx'  c. 
41,  et  Adu  Viennensis  in  Chronico  eos  contra  Aria- 
nos  iii5Cribunl.  Eosdeni  de  fide  appellanl  alii  longe 
plures  numero,  et  auctoriiaie  non  inferiorcs.  Quos 
intcr  prxcipuisunt  Rurniiis  lib.  i  hist.  c-ip.  51  ,  Cas- 
sianus  llb.  vii  de  Inc.  c.  24 ;  Leo  Papa  epist.  alias 
97,  c.  3,  Patres  concilii  Chalcedonensis  Act.  "i,  p. 


inscriptio,  qux  in  aliis  de  Fide,  in  allis  de  Trinitate, 
iii  Viiidocinensi  de  fide  sanctw  Trinitaiit  adversus 
Arianos,  qiiibns  in  Reniigiano  addilur,  vel  cccleros 
hmrelico*,  in  Teileriano  aiitcm  de  Trinitate  conira 
omnet  hatreset  pr.^cnotaiur.  Sed  insignis pr«  ca.'ieiis 
iii  Coibcicnsi  ai(|ae  altero  e  Sorbonicis  lin>e  habelur 
cpigraphc  :  llic  insunt  libri  Hiimit  epineopi  numero 
X.U,  qiio»  in  ejctUio  contcripiiL  mifsut  (Scil.inejcsi/iviii) 
ab  lucteiicis  Arianis  propler  deiiaiis  uiiiiatem  Domiui 
Jesit  Chrisii  cmh  Paire.  Beatisnme  pretbyter  Hurba- 
1(0  in  Clirislo  Jesu  Domiiio  nostro  utere  felix  cum  om- 
nibiis  tiiis-  l'ides,  spes,  cliiiritus  maiieat  in  cordibiis  noa- 
tris.  Eanulcm,  paucis  mni;iiis,  insciiplioncm  pr.t  se 
feit  Pratellcnsiscodex,   in  coquc  pro, /'e/ia;  e«i«  om- 


557  ; Theodorelus  Pial.  ii,  p.  106;  Leoiilius  Byzant.  C  nibm  tuis,  legeie  esl,  (elix  curationibus  tiiis.  Noniiul- 


lib.  I  conlra  Nestorium  ci  Enlycli.  ubi  ililarium  ut 
cx  Nica^nse  .synodi  Pati  ibus  uiiuin  f;ilsi>  commcndat. 
Neque  alio  cos  litulo  laudant  Alcuinus  conira  Feli- 
cum  lib.  IV ;  Ratraninus  Corb.  Spicil.  I.  vii,  p.  3S5, 
Joaniics  Diaconus  cominciit;irio  nondum  vulgato  in 
Peiitatencbum,  et  llincm:irus  do  Prxdestin.  ca|i.  25. 
Quibus  aperte  sulTragatur  Oratio  oliin  inter  sacro- 
sancla  Mlssx  sacriOcia  in  Nalali  S.  Illlatii  legi  soli- 
la,  iii  qiia  babetur:  Deus,  qui  infusus  corde  beati 
Hilarii  aiitislitis,  quasi  de  tuo  Itinplo,  fidgi  ri';>;iansa 
dedisti,  etc.  Quoetiam  allndcrc  vidciiir  ct  benvdiciio 
in  pi^raiitiquo  Poniiflcali  Ecclesia;  Ebruicensis  ad 
kal.  Nov.  iu  Natali  S.  Ililarii  pi-;cni>liil;i  :  Sit  apitd 
te  pro  iiobis  e.iorator,  qiii  tunc  lontra  lucrelicos  pro  te 


lam  in  expendendo  liiulo  opcram  ponimus,  de  iii- 
scriplione  ipsa  noii  tani  solllciti,  quam  ut  inde  coii- 
siliiim  aucloris  exploratuin  liabeatur. 

lY.  Itlos  DE  FiDE  inscribcre  licct. —  Elsi  non  appa- 
rel  prinia  fronlecur  hoc  opus  de  Fide  iiiscripiuni  sii; 
si  tamcn  propius  inspiciatur  to',lus  operis  r.uio,  rtoii 
displiccbii  tiiuliis  salis  congrnens  cuin  iis  libris,  in 
quibiis  Filii  ci  P;itris  consiibsl:intialilas,  pra'cipuuni 
(idoi  iioslra^  capul  ac  fund:imcntuin  ,  iibiijuc  projiu- 
giiatur;  quiqiie  ad  lioc  iiiaxiine  siint  suscopli,  nl  c;i 
lides,  in  iiua  renali  sunnis,  ilhcsa  el  inlegialenereliir. 
Neque  saiie  probabilc  vidcliir,  lol  tamqtie  d.vorsos 
scriplores  grx-cos  :ir,  laiinns  iii  camdeiii  insmipiio- 
nem   conbpir.iro   p"liiissc,  nisi  ab  ipsMiuoi  auctore 


udstitii  asscrlor :  vt  te  retribiiente  populus  crescal  in-  ])  instiluta  esset.  Cmijecliir;c  huic  |'iiiriiiiuin  r;ivet  (]ui>d 


iiuiiierut,  quod  sudam  iN  fide  sacerdos,  elc.  Alapud 
Cassiudorum  lib.  i  Iiislit.  c.  16,  dc  Ttinilute  iii- 
scri|itos  eos  vidcre  esi,  conseiiliente  Firliip.iio  lib.  i 
Ylia!  S.  Ililarii,  juxia  quos  a  Philippo  ,ibbaic  de  fide 
sunclissiiiiic  Tnnilatis  appellaiUur.  Libros  eosdem 
laudat  Augustinus  cpist.  clxx\',  n.  3,  ei  lib.  vi  dc 
Patbol.     X 


lib.  I,  n.  Iti,  llilaiiu-.  ipse  les>t;aiir  se  ad  lins  libids 
scribendos  animuin  aiiimlisse,  ut  cnsconijioscerci, 
qui  evancjeiicie  fidei  conumpunt  sucrumchtuin.  Iino 
num.  Zi,  lolius  opcris  siii  siudiuni  in  iiisi.iuaiiiia  nm- 
xiMia  et  'jravissiina  tolius  fidei  iiitelligenlia  poiieiidum 
csse  declarat.  Undc  lib.  x,  num.5,  tottus  fidademoiu- 


II 


IN  I.1BR09  m  TRINrrATE 


n 


(laiioiiem  ^ocit,  qiiidquiil   co  u-.qufi  ilis-cruil.  «Juitl  A  l'us  .Dium  (i.v'""".  '<'9'S  «'  propAc/arum  atqne evangeli- 


vcro  silii  vclit  t'V(i;ij^/t<r(V  idei  iacraiiienliim,  cip,  15 
iii  M.illli.,  II.  U,  cxplicul  liis  vcrbis:  Quiiiiuimim  ad 
fidei  siiciaiiieiilum,  id  esl,  ud  Piilris  et  fiui  cl  Siiiri- 
tus  sancti  umiuttm,  cle.  uiii  lidci  xticnimeiUitni  ideiii 
sibi  fS&c  signilic^it,  qiioj  Trinitatis  mijiteriiim.  Milli- 
mus  iiiicriiii  singularc  in  iis  liliris  liabcri  pratroci- 
tiiuiii  Ijdoi.  V.o  iinutque  sutiin  pcriluuilur  lilier  pri- 
iiius,  ut  ii|  hci  rcbiis  iioii  Imiiiaiiu  scnsui,  scd  Uui  ip- 
sius  dc  se  tesiiaioiiiis  credciidiiin  esse  qiiisque  pcr- 
$u:idcatiir.  ,Tuiii  libcr  lcrlius  iii  id  uiiuiii  iiili  vidctur, 
iil  ad  capiendus  rcs  diviiias  liiiiniiieni  iiirirniilatis 
sua:  conviiicat,  diiccalquu  iiulluni  ci  cssc  nisi  in  iide 
pr.i:siilii>!)).  Uuod  q>iiden)  rursuiii  i|uarto,  quiuio,  aliis 
qiiiilibrib  sjcpuiiumcro  inculcatur. 


coriiiii  rt'4iimu«iiafiuii  rcipoiiii«ni/iK«  eonim  tesiiiiain 
doctrinam  deitrueret,  et  {idcm  1'cctesia!  /irniiui  robo- 
twel. 

YII.  Ct  elfkacius  cun[utentur  ,  simul  refellitur  Sa- 
beUius.  —  .Noii  ininon  quidcm  conatu  adscrsus  Sa- 
bellii,  qii.iin  ndvcrsus  Arli  coiumciita  videlur  coii- 
tendcrc  :  sed  liuc  lantiim  agii,  u(  Arianot  elHcaclus 
coiilig.it,  i|iiiia,  ut  ipse  iioiat  lib.  x,  num.  S,  validis- 
siiiiis  iicet  r.iiionum  inomciitis  cnntercre  fruslra  co- 
iiarctur,  quaiii  diu  iii  se  vcl  levissioiam  reliuqueret 
SHbelliaiix  labit  suspieionem.  Sub  specuta  enim,  in- 
quit,  omnium  hwretieortun  ad  occasione»  tingulvrum 
verhorum  in  ot  mtum  pendentium  loifuor.  Bed  peiidcn- 
libus  licel  iia  oiiinem  de  se  deiraliendi  occasionem 


V.  Quouioi/p  siui  conii'.a  uinnes  hivretes.  —  Hinc  non  B  se  sustulisse  conlidit,   ut  lib.  x,  n.  5,  dicerc  noii  ti- 


immerilu  iouiia  omnei,  lurretes  dicii  fuerint,  in  qui- 
bus  noii  niodo  oiniiium  gcneraiim  ha^re^eon  caput 
ac  principiuiu  ,  quo  cuiquo  ndcm  iiitra  seiigUn  sui 
lincs  concludere.  el  aJ  placiiaproprii  Scripiuras  de- 
turqucre  permttluiil,  p;issim  proQi^atur  atquc  retuii- 
ditiir  ;  scd  et  Arii,  Pliutini,  veterunique  lix>reiicuriin) 
llLbionis,  V.ileniini,  Muaicha^i,  Hieracx,  Sabeliii  jam 
tbin  propagutai  coiifuiaulur  blasphemix;  inio  etiam 
pr.^everluiiluruoiiduii)  exciiatjc  Apullinarti,  Uacedoiiii, 
Nestorit,  EutycUetis,  Sacranicntariorura,  eic.  Dein- 
de  cuffl  Atlianasius  episi.ad  F.pictclum  Synodnm  Ni- 
cenam  vocet  Tpoireuov  ouaay  naiTii?  aif)i<jiut,  cumque 
liujus  bynodi  Synibuiuin  coiitra  omnes  hoBveses  iii* 
scriptum  in  veicribus  exemplaribus  legere  sit;ea- 


meai  :  Nam  quoque  nunc  tecundmn  sancti  Spiri{v$ 
donttm  kmpernvimut  totius  fideiuUmoruitrationem  ,  ut 
ne  quid  ementiri  taltem  advertum  not  criminii  po$- 
sent. 

VIII.  Libri  tcripti  contra  Arianos,  contb\  &runos 
noti  «unr  hucripti.  —  Quamvis  antem  totum  lioc  opus 
coiitra  Arianos  scri|i(iim  iiltro  concedamns,  xgre  ta- 
men  daiiimus  inseriptura  ctintra  Arianot.  Quis  eniin 
credat  Hihiriuni,  qiii  ab  Arianis  ex  uomine  designan- 
disde  indn^tria  absiinet,  ilind  in  ipsa  iibronim  fronte 
iiiscripsisse?  Vixcnim  bis  Arii,  seniel  Ariomaniiarum 
Tocabulum  lib.  vi,  ex  ipthis  calamo  excidit  :  alias 
vero  prorsus  parcit  sect£  nomini.  Ilxc  modo  (Lift. 
vir,  tt.  S)  no»o  hcetesis,   mod«  {Ibid.  ».  6)  novella 


dcm  prope  juro  hi  iidei  ejusdem  vindices  tibri  litu-  C  nuiic  fttrrem,  nunc  (Lib.  xn,  n.  17)  noftri  temporis 


lo  eodem  iM»i^iiri  meraeruut. 

VL  /r  Artanoi  potusimum  inienli  sunt.  —  Fateii- 
dum  tameu  eat  eos  potissimum  conlra  Ariaiiam 
secum  fuisse  couscriplus.  Consilium  suum  declaral 
Hilarius  ipse  lit).  i,  ouiu.  t7,  ubi  de  Arianis,  quo- 
rum  nomini  piircerc  solel ,  scnnone  babiio  st^tim 
subjiiiit ;  Uvrum  igilur  (urori  rcspondere  animui  .emr- 
sit.  Ncque  Ulud  libn  septiini  e>ordium,  Septinius  hit 
uobis  adinrsum  niAitv  Imreseos  vesaiain  temeritalein 
l'bcr  sciibitur,  ?liud  sibi  vult,  nisi  ui  indicet  in  unam 
Arianam  ki:resiiu  hacteii\is  dispulatum  esse.  Ac  ne 
suiicrRuis  probalioiiibus  diulius  iinmoremur,  sufli- 
cialilludlib.  X,  niim.  H,  ubi  llilarins  ad  tinuni  bujui 
operis  licei  veri^ens,  cuui  uiiis  i.iincii  iisdemque  ha;- 


iufidelittts  appellatur.  Hujtis  Tero  anctores  similiter 
teciis  verbis  vocitari  audias,  aut  non  veri  Dd  proedi- 
calores,  aut  {Lib.  ii,  n.  4)  aiicfuot  nunc  hujus  lemporit 
priFdicatora.  ant  {Lib.  'vii,  n.  6)  praiuntct  hceritieo*, 
iiui  (Uiidem)  distimilem  Hatri  Fiitum  pnedicantei,  aut 
(Lib.  XI,  n.  i)  novi  Chrisli  prmiLcatores ,  vel  etiain 
(Lib.  I ,  n.  26)  ereaturtE  prtedicatoTet ;  nusquara 
Arianos. 

IX.  Hitarius  moderationem  tuam  his  /r*ris  palcfecit, 
—  Sicnt  cuni  solerter  cavit,  iie  favere  Sabcllio  \i- 
dereiur,  egregium  dedit  prudenli.-e  specinien ,  iia  li.".c 
agendl  ratione  singularein  paiefcclt  animi  modera- 
tioneni.  Qnam  quideiii  longc  cl.irius  testatam  facit, 
■«rum  toiis  itlis  liliris  pravam   Arlinoruin   doctriiiiun 


reticis,  quuruin  iiuliit.timit   professiouibus  hiic  usqiie  D  cniivellerc  coiilciiUis,  in  niilliin)  nominatiininvcliiliir. 

Aliciibi  enim  audics  inila  donenteni,  r|uibus  lun)  ini- 
sere  i>cr  cos  alHictabatur  Fcclesia  :  at  vel  uiiius  oo- 
rum,  per  qii»s  illa  tam  iiijusie  patiebaiur,  noinen 
prodcnlciii  fruslra  exsjiccturis.  Seinel  lib.  x,  iiicidit 
iiienlid  exsilii  siii  ;  scd  injuri*  sibl  itlaix-  velul  ini- 
iiioiiior,  qni-rii  poiius  uiidc  dc  eo  gralnletur,  .iiiani 
uiide  qiier.itur.  Ncqiic  cuiqiiam  videri  delict  liuic  nio- 
(trraliiiiiis  propMsitn  adversari,  (luoil  ,\ri.inaiii  lij'r«^ 
siin  iioii  noveltttin  inodo,  sed  ci  (vrenlem  ci  impiuiH 
freqitons  cugni<miiict.  Ceriis  eniin  notis  indicanda 
crit,  ciijus  noiiien  prupriiim  t»cel>atiir.  Vulg»  auleni 
/'iirijHlt'iii  illiio  cognoiiiinali.nit,  cuin  iufaria  illius  in- 
ilolc  t  oii\cni«»t>'  iioiuinU  raiinm'.  l'!  ciiiin  ati  fire- 


luspoiidrrii,  tesi'  rcm  habuisse  testirtcaiur.  .Non  ctiiiii 
ubscuiiim  cst  qiias  vocei  stuliissinias  profe-siones, 
cuni  .Km  ne  s-iicn.niin  ejus  cpisiulam  ad  Alcxaiidrutn 
iiiissaHi,  iii  qu.i  porlidiaui  siiam  consignarant,  librls 
«liiarlo  el  sevio  totam  dascribiit,  el  in  oa  rcfcllcnd;» 
iiiUi  m  iisdem  libris  tuiii  in  scqueniibus  lotus  occu- 
pelur.  Ouo  spwui  illa  tiiuli  pars,  «iiiam  prc  se  tcrt 
cxiitnplai,-  Vinducinoiiso:  /«  tvc  codiie  b.  Uilurii 
quiiilui  iJi  uidtue iibci-  miviifesiisnme htrretieorum  pnn- 
dil  /ii//  icafU  liiuiniiaiu.  Uii-.m  ipjwm  i7.'nm  pcrfiduv  fu- 
tuiu  c.vpoi;ili*ji<wi,  quib>is  lCci-lefiic  fidcin  nilcbaiitur 
ittliimiiri,  c.c  corum  iibii»  tieitUam  pra-faltu  Ductor  i/i 
iuo  i/iurun  i)B/Huiii»t;:   sciiue!  ut  catlidii  vrupositiuni- 


n 


PRiKKATIO. 


14 


gorius  Nati.inz.  Or.  XXI,  n.  3, 'A/sefo;  TJii  furviac  tn-w- A  rlliis  sancti  dlvinUale.  Hic  non  vidciitiir  (3ceii(l:i 


vj'.ia,- :  ae  rursiini  Or.  xxtv,  ,i.  4,  lianc  seclam  voc^t 
t/v  'ApEtou  xaXoJf  i-*3ptao^S!7xv  fiavisv,  hnC  est,  a  (u- 
rore  recU  cognoaiiiinrum.  Quidni  eii:im  impia  a  tetn- 
por.inli-dlct.i  sil,  qiiaea  dilcclo  P'ilioPftirem  opliimim 
se|iaral):ii?  Denique  H.ilarius  ipse  sibi  conscins  qn.im 
iniiilei':>te  iis  llhris  ac  iom  exsilii  sui  tcinpore  se  ges 
sissel,  iilii  adversus  Constaiiliiiin  scribeiidi  qnadam 
neeessilaie  se  consiricium  tidit,  libere  contestalus 
cst  v.ihil  B  su  hnclenus  in  lempore  maUdictnm,  nihil 
in  tfim,  (fua  him  te  Chrisii  Kidetimn  mentiebatur.., 
fnimuin  ae  dignHm  impielale  inomm  leriptiste  aut 
ieruium  esie  {Lib.  in  Cenit.  num.  i).  Nen  igilur  sine 
causii  er«dlddriinii8  eiim,  qiii  ita  affectus  erat,  lucu- 
br:iliones  ititai  «*n<ra  /Ir/tttiotminimeinscripslsse. 

X,  Jiueripiio  t»E  Tmsir.vTZ  relinenda. —  Minus  coii- 
ttat«innond«  fide  e:iB  nuncHp^rii.  At  intcripiioni 
liulc  qr:imvis,  ut  Biipeiius  ustensuin  cst,  mulia  fa- 
vcaiit,  iio^ue  acced;ii  ekenipliiiii  AiiibriiBii,  qui  iibr.'S 
a  M  cuiitr.)  Ari:innni  sectam  scriplos  de  fide  conipel- 
lavil;  oiim  lamen  non  vera  sK,  iiisi  qunieniis  ildei 
iiuiniiie  Trinit^iiis  inystcriuui  si^niQcatur,  nutla 
sneeurril  r;iliii  saiiii  gravis,  iit  antiquuin  et  a  multis 
jainiiteeiilKroceplum  de  Triniiaie  titulum  immuteiiiiis: 
biiic  prsMrtiiu  liuiTragante  Fortunaio,  ciijus  auelo- 
riias  ei)  pluris  omnibus  h-  ieiida  ,  qno  ipjuinmet  Hi- 
larii  uuij>grapbum  viuiesc  jioiuit.  6i  ciiiin  illius  a.'lale 
pii  pr.csalis  ;iJ  Alirani  episluki  Pictavi»  tcnebalur  pre 
mimeti  ctniervsta,  quanio  m:i^is  iti^ignes  illi  libri? 
Tituiui»  eumdciH  oonftruwiit  liinrgica;  pfeces  in  »n- 


qu.B  ad  dicii  libri  xii  argumentuin  in  prlmo  scribii, 
seiiimirum  vitiosas  et  Ineliglosns  de  Spiritu  sancio 
pra>dic.iilones  ad  lioe  amovisse,  m  ittietHm  atque  in- 
conlaminatum  regcnerantii  trinitatis  taeramentum  fii- 
tra  definitiotiem  lalulurem  aposlotica  atque  evangelica 
ttuctorilat  scntineret:  neque  jam  per  lenius  liumaui 
lenleiitiatn  Splrilum  Dei  inter  crealuras  qnisquam  <iu- 
deret  referie,  qucm  ad  immorttuiiufis  pignus  et  ad  di- 
viuee  nalurce  consorHnm  suTneremui  {Lib.  :,  a.  56).  Kx 
liib  eiiim  palam  flf,  enm  hinee  libris  regeneraniis  Tri- 
nilaiis  laeramentum  defendere  voiitisse,  «f  nihit  de 
loliui  fidii  (in  baptisino  suseeptrr)  absolutlone  deemei. 
Kll.  Spiriium  sancimn  Deum  non  nomiimri  perpe- 
ram  iiolal  Erasinus.  —  Erasmo  hlc  non  succenscrc  vix 
B  sustineinus,  dc  docto  pr:csiile  nostro,  cl  antiqnis 
Palribus  in  pra-futione  siia  perindc  scrtptitantl,  ac  si 
Spiritas  sancli  diviniiatem  assercrc  fonnidassent. 
Ilos  quidem  Splritds  s:>neii  cultores  facit,  sed  it  i  ut 
siiiiut  in  anlnium  induca!  uut  eos  coluissc  quem  non 
certo  cognnscerenl  Deuni,  aot  non  ausos  csse  ore  vel 
scriptis  coiiGieri  quod  aiiiino  credcrenl.  Neijue  iio- 
v:e  sunt  Silrasmi  arguiiu;.  Longe  ante  iUuin  Gregorio 
Nariaiizeno  lcsto  Or.  xxxvii,  iiu;n.  52,  objecerant 
Piieuinaiomach:,  nusquai»  se  in  Scripturis  reperire 
Dfi  numcn  Spiritui  s.^iicto  adscriplunt.  Ei  Basiliuin 
quideiii  landut  idcni  prae^ul  Or.  xx,  n.  100,  qitod  eo- 
runi  dispuiaiioiii  oon  niliii  cedeiis,  quos  benigiie  ad 
veritaiem  rcdo(C:e  peioptabai,  in  iibris  de  Spirilu 
saneio  ab  e:i  voce,   a  qua  abhorrcbant,  pro  lempore 


iiua  B.  Ililarii  iiolcii^!iii:ild  legicofisaei.e,  quDeetiam- G  eonslder:iiissinie  nbstinuerit,  duin   interim  in  alik 


mm  iii  doolus  Ec;  le^ijj  S.  G.aiaiti  Turot^ensis  codi- 
ciljut  eb  annig  salicBi  SOO  esiralis  nsserv:irjtar  :  in 
uiio  quidem  ad  primnin  iioveT>jlit\.i  diein,  in  altero 
aiitein  ad  dcciit).'»»!  ii^fiam  janHarii.  Sie  porro  lia- 
Iwiit  :  Detii,  qui  tinarbiler.i  i)  'lil^irii  e«nfeuorli  tal 
«H(;!«;  poiJj'5oi.s  UsU'iitrt;m  (olemniie.r  recurrenlem  po- 
pulo  luo  dtdieaui.  cijar.  lingm  in  sscuio  pre  sawt* 
TiiiNi  ( Ai^iS  leqmUtale  sie  t:>uuit,  ut  mundi  kujut  prin- 
cipem  niiiss  tuus  proeieritjnt,  e.e.  £xstat  cadein  ora- 
lia  lt;il.  iii)v3'iiii,  .'issignala  in  t».icrBiMeotario  regi.f 
biblio^iiec*  Riji.  3865,  ■■.iiii.is  ciicite?  900  prsc  se  fe- 
renU;,  l»  qac  Syn":bb1iiin  Nie.iiiiuia  b.ibeiur  sine  addi- 
tion*  hilie^ine. 
XI.  Tituh  huie  qui  saiii  pat.  —  Cerie  Hil.irlus  ipse 


vociiius  e  Heriplura  peiitii,  lestimoniisque  minime  duMa 
eamdem  vim  hnbentibut,  neceiiariiique  «rgumeiilii  ud- 
vertariot  Hi  cempi  imebii(,  ut  uttUo  tmdo  repbynure  aa 
conha  iiUi  poiseiU.  Aiiat  vero  tnm  priv:Uis,  oim 
publieis  t>eniiomba«  ^pitimi  stiiietuin  D&»tn  dic^re 
nuinquani  euiii  dubilassc  lestilicaiur. 

XHI.  Dettt  ab  aniiiuis  ci  in  Seripiuris  appeiiaiuf. — 
Longius  a  scopo  aberraret  oratio.  si  quotijuol  ex  on-. 
ti(|«i5  id  l|«uin  asserueruiit,  liic  receneere  aggredere- 
ninr.  Unum  ila(<iie  sit  nmiiium  iiislar  illud  Tcrtul- 
liaiti  lestimoniuin  tib.  advers>is  Ptaxeam  nuni.  jS/. 
Dttot  quidem  de/inimuh  Pairem  et  Filiuin  ,  et  jam  iret 
cuin  Spi.^ilH  sancte,  secunduiu  lationeiid.  eeouomia  qua 
fueit  nHinerum ;  ne,  ut  venra  perversitas  infert ,  Palar 


quodaii  •iiodo  Tldetur  t'et(iii»re  ut  litulnm  hitiic  ini- D '?'«  «redniur  iioliw   et  pustus,  quod  ncn  lieet  oredi. 


(ticii,  eum  iii  ass-'3rf  uda  vera  Triniiatis  fld«  et  iii  ilis- 
6«roiulu  ii-gUlfttini  de  Paire,  Pilio  ei  Spiritn  s.incio 
liitrutii  (iectin.lum  toluiit  Cimsnniit,  quem  prnptore.i. 
lib.  I,  ti.  'Zi,  lireven:  difTnoiislrotce  Trinitniis  sermoiiem 
eoanr^miwit  1  nl  iion  im<>ier,'tO  libri  iv  Inilio  profi- 
leaiiir,  eeoo  /liem  H  cenfetzioneM  Patris  el  Filii  et 
Spiriiin  i4."!cii  sapeiio.nbns  iibris  6ui'ncienior  Iradi- 
dis»9-  1'  i  dei((CG[is  i>ulJem  ad  defendendaiit  fairis  ei 
Fiiii  <-i:;>sutil'.iniiaiiiaiein,  de  qu.*  penn  oinnis  erat 
Con*.r«»'^rsi'»,  diligeniius  incuinbit  :  proj.ysili  laiiien 
(•ni  no;t  litiineiiisf ,  ad  ecopuin  tliulo  pr.-escriptum  antc 
opcris  linciii  revertit,  ei  libru:»  xji  ison  concindil, 
liiKt  piopugDaia  toiius  Trinitftiis,  ae  nomiiiaiini  Si>i- 


quoniam  non  i!a  tradilum  ett.  Duot  lamen  Decs  et 
dttot  Dominos  immqnam  es  orc  itos/r»  proferiivas  ;  non 
quasi  non  it  Paicr  Dcns  ,  et  Filius  Dets  ,  cl  StJEints 
s.v!«CTtJ8  Deos,  et  Dfus  umti<fvisqiie,  eiu.  Neiiue  eiiain 
ciincedciidum  Spiillimi  Sitiiciuni  in  ScriptHrlsmininie 
Deuiii  niincopari.  AnihiOsius  lih.  n;  de  Spirilit 
ianeto,e.  V,  ft.'iad  prc'>at  prarferiim  ex,  verbis  Vcifi,  Acl, 
111,  3,  etc,  quilws  ait  priiiio.  AiKjttfa,  rur  <m(,><«t,*«  s«- 
lanat  cor  iuum  ad  nieniiendiim  Spiriiui  s.mdo;  nz 
deindc  subjicii,  Non  es  mentitut  homiistbu.',  sed  Deo. 
XIV.  Nugalur  qui,  cum  •rinhabei/l,qii(eril  rei  «(Ji.ii-n. 
Car  Spiritui  tnndc  Bcl  nomen  HHnriiis  noit  atiiibinil. 
-—  Std   q-jidquid    sit  de    hae   dispulationc  ,    ipiod 


IN  LIBUOS  DE  TttlNITMK 


<G 


lir.rdiilisliaTelirisliliiTaiii.iioiispirilums.ipkiilibus  A  "liiicorrui.t.R   nc  divinp   naliir.i!  non   cs<cl,  qnciii 

icspoiiilil  GreBiMiiis  Or.  xxxmi  ,  nuni.  a'j,  uniic  in 

|)ri>in|>lu  Cbl  in  Kiasmuin  rclori|ucic ,  nuciii  i:inicn 

l'ncuiiialoiii.ii:ljis  iia  iii  li:ic  arguUndi  ralioiic  coiiipa- 

rainuH,  ul  uullo  pacio  coinparntuin  vclinius  in  lidc. 

lllos  pofroCrcgoiius  nug.iri  di.cciqui,  rclictis  rcbus 

syllabas  consectaiilur,  iiiiiiiuc  aiidientcs  e:i  iii  Scrip- 

luri»  Spirilui  saiido  ;atribui ,  qua;  non  c<iii.sciilaiica 

sini  nisi  Dco  ,  ailliuc  qii;iTant  iibi  illnd  Dei  nonicn  ci 

adscribaiiir.  ^uid  cnim  iiiicnsl,  ulruui  deccni,  :in  bis 

quinque,  uiruiii  liomo,  an  ralioiie  picetiiium  et  mortale 

itnimal  dicatur?  Sane  quibus   pl:ucbit  li:cc  Crcgorii 

raliu,  ii  nun  inani   scrupulo    tribueiiduni   exisiiina- 

buiil,  quod  llilarius  Spiritus  sancti  vorabulu  Dei  no- 

nicn  iiun  adjiciat.  Iloc  piitius  iia  racluiii  crcdidcrint, 

i|iiia  ipsauimel  Dei  nalurani  vcl  solo  Spirilus  iioniiiie  B '"'c    scrulaiiiit    in«(,  qu:isi  dicerel  .   Qui    omiiia 

ii;li;llit;ei-e  solcat.  Nei|ue  vcro  dubiuin  esl  eum  ex- 

tcrno  illo  liticraruir.  sono  expressius  .ilii|uid  scripiis 

^uis  consignasse,  quo   Spiriius  saiicii   diviniiatcm 

commcndaret. 

XV.  Dei  in  eo  naturain  comtanter  prcedicai.  —  Ac 
priino  quideiii  quoiies  iiicuical ,  qiiod  sa>pius  facit, 
vcrbis  baplismi  Filiuin  indicaiiel  crcdi  Palri  con- 
subslantialcm,  toiics  S|iirituiii  sancliim  uiriitue  pari- 
ler  consubstanli.ilein  essc  profiiciur.  Non  enini  bai>- 
lisiui  verba  Filiuni  inagis  qiiain  Spiritura  saiictuin 
uniiis  cum  Palrc  iiaturaE  ac  substauiix  csse  signili- 
c:int.  Sed  cl  cap.  15  in  Malth.  nuin.  G,  discrte  de- 
cUrat,  quod  in  Potre  H  tilio  et  S}>iritu  saiiclo  absqiie 
ullo  causai  cxiernae  subsidio,  qu;c  fermeiiii  iii  morem 


T^ 


tiil  ir.iiuoilaliiiitis  piijniiii  i»  ud  diviiuv  iiatiira'  co>iioi- 
liuin  iwneremus.  IJiii  plnra  volcl ,  adcat  libruiii  xii, 
n.  j4,cIc.  ,  ubi  Spiriiiis  sanctus  cjiisdcm  cuiii  T.i- 
trc  naturac ,  virtiilis  ac  subiiaiilix  esse  liicnlcnler 
adstriiilur. 

\VI.  iMCulentiim  de  Spirilut  $ancli  ditinilale  argu- 
menttim.  —  Ununi  duintaxat  e.<  eu  loco  prorcriiiius 
argumenium  ,  pcliiuin  ci  vcrbis  aposioli ,  Spiritut 
enimomnia  scrutatur,  etiain  piofuiida  Dei.  Ex  qiiibiis 
nd  P:ilrcni  coiiversus,  sic  euin  ciim  niagna  Spiriuis 
sancii  rcvcreiiii.i  alioqiiiiur  :  A'u//a  iV  niM  res  tua  pe- 
netrnl  :  nec  profundnm  immensit  maje$talis  tuie ,  pere- 
griiue  alque  alieiite  a  te  virtutis  cautu  metitur.  Tuuh 
EST,  qiiidquid  le  init  :  neque  alienum  ett,  quidquid  vir- 


cii:iin  prorniida  Dei  scrulatur,  iminensam  in.ijesialeiu 
iiicciiur  :  non  meiilurautfm  nisi  immensii.s  ei  x.|ua- 
lis  cidem  in.ijeslati.  Iiem  :  Qui  scrutatur  profuiida 
Dei,  intenius  sit  nccesse  est  ipsi  Deo  :  inleniuni  :iu- 
lein  ci  non  e^l,  quidquid  alieiiuin  ab  co  esl,  aiit  iion 
eju<d(Tn  ciim  ci>  siibstaiiti;c.  Cunfitcndus  cst  igiiur 
Spirttus  sancius  immeiisus,  el  aequalis  Deo,  ejusdein- 
quc  cuii)  eo  viriutis  ac  subslaiitia;.  UrcTius,  scd  iioa 
ininus  clare  idipsuui  ducet  lib.  ii.  u.  3i,  cuin  scribit 
Deiim  iii  Spiriiu  sniiclo  adorari,  ubi  iii  Spirilu  ado- 
raiur ;  et  ubi  in  Spiritu  adoralur,  jara  non  nisi  in  se- 
nieiipso  adorari. 

XVII.  l''x  diciis  de  Spiriiu  taneto  non  te^uitur  ko$ 
librot  post  exortain  Uacedonii  ka^resim  con(ecios  etie. 
cos  copulel  atqiio  conjungat ,  oiniiia  «iiuni  tint.  Sic  C  —  Propicr  li;cc  aliaqnc  lim  clar.i  ad  probaiMlaiu  Spi- 


lib.  u  de  Trinit,  nuin.  '28  ,  Palrem  et  Filium  cl  Spi 
riiuin  sanctuui  speciat  vetui  aliquod  toiuin,quod 
nuilatcuus  separari  qtieat.  Qui  cnini ,  inquil  nomiiia- 
liin  de  Spirilu  sanclo ,  con/"«»ioiii  Putris  el  Filii  con- 
nexnt  ett ,  non  potett  a  eonfetsione  Pairis  et  Filii  se- 
paruri.  lniperfectum  ciiim  est  iiobis  loluin  ,  si  aliqiiiU 
desii  a  toto.  Hinc  in  eodeni  lib.  ii  ,  n.  4 ,  Arianoruin 
docirinas  ut  novas  el  bumauo  iiigcnio  conlicUs  no- 
lal,  quod  distolminl  perfecii  liujus  sairamenli  verila- 
tcm,  duin  tubstanliat  divertilaluin  in  bebiiS  t*m  coumu- 
NiDUS  moliunlur.  Hoc  igitur  a  Dco  traditum ,  ct  in 
Ecclesia  scinpcr  crcdiiuin  exisiiinavil,  Patretn  ci  Fi- 
liuiii  el  b^pirituin  saiictiuii  res  couiiuuiies  essc,  iie- 
que  in  eis  baberi  siib-laiiliaruin  diversiialcs.  Ila  vcro 


ritussanclidiviniiatem  argumeiita,  lios  libros  iionDulli 
coiiscriptos  viiiuiit  post  exortam  Macedunii  lixresim, 
proindequc  post  annuni  oGO,  quo  ilncedoiiius,  Con- 
slaiitiiiopolilaiia  Syiiodoopiscopaludejcctu.>,  crroreni 
siium  disseniiiiarc  coepit.  Nibil  lamen  indo  necessa- 
ri>)  conlicitiir.  Quis  enim  ncsciat,  ui  Filii ,  iia  et 
Spirilus  sancli  divinitaiem  ab  Ario  laber.ict:il:)in?  Ipse 
iii  Tliali.i  sua  apud  .Xtlianasiuni  Or.  2  conlra  Aria- 
iios,  p.  3li,  divitas.  et  abuiiiuit,  et  ditjunctas,  el  alie- 
niis,  el  incominunicabiles  esse  PiUris  et  Filii  et  Spiritui 
laiKti  substaiitiiis  pra-diral.  Quem  deinde  pcrsiiin- 
gcns  Alli;inasius  |iag.  515  :  ijiioinodo ,  iiiqiiit,  de 
Spirilu  taiiclo  reclc  opinareliir  ,  qui  blaipheinui  esl  in 
Vcibuni  quod  Spiriiiiin  luppeditai  ?  SiiiiiU  oiuniiio  ra- 


p(T>uasuin  ei  crat  P.itii  consiibslaniialcin.essc  Spiri-  D  tionc  lUarius  nosier,  lib.  ii,  n.  i  :  Quid  miruvi  ut  de 


liiiu  saiicluoi,  iil  iiiiaiii  Patris  ei  Filii  csse  subslan- 
li.iiii  lib.  u,  iiuin.  "li,  liinc  demonslrcl,  qund  Spiri- 
lu»  s:inciiis  ,  ui  ex  lis  qu:c  Pairis  sunt ,  iia  cl  cx  iis 
qua;  siini  Filii ,  suaiii  atiipiai.  .V«n  «lim,  inquil  ibi , 
decrealuns  siiinebut  i<piritus  samtus.  Suiiicb.it  igiiur 
dcCrc.itoit;.L'l  011)111  lialict  KciTamlus  Diacuiiuscpisl. 
ad  Anaioliuni.  Ohimi»  rt»  aul  Dcu$  esi,  oiit  creaiura 
ti  Deiis  itl.  twiliira  iioii  esl ;  ti  crealura  est,  Dcits  non 
eit-  Qiiia  piirro  uukitT  llilarius  St>iriluiii  saiicluiii  de 
Dco  Ci-<;>iure  subst.iutiaiii  mi.uii  siiiiicre  ccrto  scic- 
bal ;  niiigiio  cliain  sludio  labor:'vii ,  uli  cx  libro  i, 
iiilin.  5U,  audiviiiius,  ne  quisi|uaiii  euiii  iiUer  cicalu- 
luraudeiel  iderrc  Ki  quippe  videbalui  ab.surdiiin. 


Spiritu  sancto  diversa  senlianl ,  qui  in  luryilorc  c]us 
(Verbo  scilicet)  creando  ,  et  demuiando ,  ei  abolemio 
lain  tcmerurii  siiit  auctores  ?  Quibafi  iiiox  adjiingit, 
Spiriiiim  sanciuniab  illis  uesciri,  quia  Kiliuiii,  aucio- 
rem  ejiis,  igiioianl.  Aii  ba!C.qua>so,  adveisusHlacedo- 
liit  raiiloics  dixciil,  quidc  Verbo  prava  scnlire  iioii 
audifb  nt,  quos  ipse  iibro  dc  Synedis  bnidavii  ui  qiii 
vcr;c  lidci  revucand.c  spcin  attulissoiii,  quibus  deni- 
qiic  Cuiist.iiitinoi  oli  pusi  (Oiiciliuiii  Scleucieiisa  coiii- 
iiiitiiiiiiicni  non  tiognvit  suain,  iiuo  cilum  cxicrnruin 
c\  Galliis  episcoporuin  cuacio  Parisiis  cuiicilio  lill«- 
ras  obtiuuit? 

XMII.  Probabiliui  eit  (onlra  .Iriiiiio»,  quamiOHli» 


<7 


PR^FATia. 


1S 


Macedoiiimws,  atserlam  esse  .S;»h(ms  saneii  diDinim- A  illuii>q'ie  de  hoc  liarelico  ne  quidem  cogiiasse.  Et 


lem.  —  Loiige  igiiiir  proliabilitis  cs(,  Hilnriiim  iii  iis, 
(lU.-B  de  Spiriiii  s.iiitio  dissciil ,  uiios  Arianiis  re- 
spexisse;  (luns  iinn  plaiio  devicisse  vidcrelur,  iiisi 
cli:tm  Spiiitiis  saiicii  diviiiii.i'oin  asseiuissei.  Sed 
qiii  1  Filii  diviiiiiale  ,  ex  eo  «luou  n  Paire  sulisianiiam 
suaiii  accipil,  demoiistrala,  loiiscciariuiii  cral  Spiii- 
tum  taiicUiin,  qui  suam  ab  ulroi|iic  suinit.  neulri  esse 
inreriorem ;  paucioribus  hcc  pr^cslaiuluiii  fuii ,  cuin 
iliud  pluribus  confecluoi  jani  liiisset.  iiaqiic  (|uemad- 
niodiim  Gregnrius  Naziaiiz.  Or.  27,  ii.  1,  Alcxaii- 
druni  Alexandrinum,  cui  nulluin  coiilra  Macedonia- 
nos  ccrtamen  fueral ,  maijni  Trinilatis  propugitaloris 
el  prtcconit  elogio  donat,  ei  aiitea  Or.  xxi,  iiiiiii.  56, 
Atlianasii   ab  Ariaiii>,  non  a  Mnccdoiiiaiiis   «^xpulsi 


vero  cum  Sirmicnsi  coniilio  aniii  551 ,  damnalos  le- 
gamiis  can.  8,  f|ui  prnlativiim  verbum  Filium  Dci  di- 
caiit;  ei  can.  11  et  ii,  qui  Verbiim  in  carnem  irans- 
lalum,  aul  demiilaiioncm,  corruptionem,  et  pa^^sio- 
iiem,  (iiin  criicilixns  csi  Oei  Filiiis,  in  soa  divinil.ile 
sustiiiiiisse  pr;rdiconi;  cum  etiam  in  gencrali  prxfa- 
lione  §  3,  ex  Tlitodoiclo,  Aiigustino  ,  Grcgorn)  Na- 
ziaiiziMii)  et  Aibanasio  demonslraverimus  Aiianos 
aiiiiiiam  (^lirisio  ncg.isse,  quo  iii  ipsiniiniet  ■Vcrbum 
cadeient  liislilia,  riolor,  alia'<|iip,  <]n-v  i[isi  ul  lioiniiii 
ad^cribuMlur,  iiilirmilales  :  ciim  li.ic,  inqiiain,  iia  sc 
habcani ,  perspiouum  cst  Apollinarisl;is  cominciitis 
illis,  qu.Tc  ab  Hiiario  lib-  x  coiilulaniur,  esse  recen- 
liorcs  :  ac  sicm  l.uiyclies  ,  Leoiic  tesie  cpisi.  iiiinc 


[iigam  pro  Triiiilaic  cl  cuin  Tiinnaie  suscepiam  vo-  B  xcvii ,  ?d  Mon;ic!ios  ra!:csiina',  c.  2,  et  alibi,  Apolli- 


cat  :  ita  credihile  esl  1'ati'is  ei  Filii  ct  Spirilus  samii 
xqualitaiem  ab  Hdarin  adversus  Arianos  noii  adver- 
siis  Macedonianos  fiiisse  pro|Migiiaiam. 

XIX.  Liber  decimus  esl  conlru  errores  ApoUinarii. 
—  Expendenduin  hic  venit ,  an  non  llbro  x ,  coutra 
Apolliu:irist:is  dispiiiciur  :  iioiienim  repiigiiat  niagis 
lihro  diiodecimo  aliisvc  locis  conlra  Macedoniaiios 
disceptari,  quain  coiilr.i  Apollioarislas  decimo;  cuin 
illorum  princeps  aiino  j60,  horiini  ;iu!oiii  non  antc 
niiniim  5'il  prava  senliic  deprehc;n£iis  sit.  Negandum 
saiiCMtn  cst,loium  libiiiisi  deeimiimscripUimijssead- 
versiis  errores,  qiionmi  aiut  ir.  Apuilinarius  viilgo 
cxistiinaiur.  Namqiic  a  nuiii.  15  usque  ad  Vt,  inagiio 
sluilio  derenditur,  Clirisluiii  vcruiii  uc  toiuin  honii- 


narii  susciiavii  eirores  ;  iia  Apollinarium  ab  Arianis 
pravaiiim  opiiiioniim  seniina  collegisse  ei  dissemi- 
nassc  ;  nrc  proiiidc  earuiii  tam  auciorem  liabeiidiim 
esse,  qiiaiii  raiilorem.  Si  cui  adhuc  dubii  aliquid  su- 
porsit,  ;iii  liber  deciious  adversus  Ariaiios  scriptus 
sii,  neciie  ;  ipsummet  librum  coiisulai,  cosqiie  ipsos, 
qiiilius  in  supcrioribns  libellis  responsmn  sit.  in  oo 
refiiian  aiidiel,  cum  iioc  lainen  lcmpcramcnlo ,  ut 
non  jam  quod  omnes  unaniini  conscnsu,  sed  quod 
pleritiiie  eoriim  volunt,  excutinlur. 

XXI.  Opus  liociii  exsilio  Hitarii  contcriplum.—Scd 
quid  innramur?  Koc  Hii;irii  npus  iii  exsiiio  illius  lii- 
cubratiun,anli(|iii  inss.  fidem  faciuiit,  ipsR  lib  x,n.  4, 
coiicepiis  verbis   testaitir  :  adeoque  coiifeclum  fuc- 


iiem  ex  aiiima  el  corporo   perfciiuin   assiiiiipsisst;  C  rii    iiecesse  esl  aiiu;  annurr.  560,  qiin  pairia^acpro- 


siiiiulqiie  eonim  refellitur  opinio  ,  qui  eumdem  Do- 
iiiintim  nosirum  non  niodo  carnoin,  scd  et  niiimam 
ab  Adani  propagatam  suscepisse  arbiir.iniiir.  Itnper- 
fectiim  auiem  hominem  ,  iu  ignoral  nemo,  n  Chrislo 
siisoepluin  prxdicab^it  Apollinarius  :  qui  etiam  ,  iil 
Ncmesius  cap.  2,  leslis  osi ,  exi^timabai  aiiimot  ob 
homittibnt  gigni,  til  a  corporibiis  corpora :  proyreili 
eiiiin  ul  propagationem  primi  Itoiniiiis  in  oiiiiios  qiti  e.v 
illo  generunlur.  Uiide  Moii:iclii  :i!i  Apollinario  ad 
Alcxandrinum  ronoiliuin  inissi ,  ui  a  siispicionibiis 
qoibus  adspersiis  eral  se  piirgarci ,  proflientes  l>i- 
biiin  ex  Maria  homiiiem  es^e  ijenilum  {  Apud  Atli.iiu- 
slum  epi^i.  ad  Aiitiocli.),  noii  sine  caiisa  adjicere  vi- 
dctiliir,  qiiaiiliimad  curiiein  iillitiet ,  iie  videlicet  siis- 
pioio  reliiii|iiaiiir,  eos  Chri.^tiim  ex  Maria  secundum  D 
aiiiiiiam  geniiiim  sentire.  Ex  eoddin  concilio  Alexau- 
dniii)  appiret,  Apollinariitm  insimulntuni  esse,  quod 
Vcrbuiii  Domini  iii  in  proplioiis  ,  ila  et  in  Jcsu  liiissc 
cri^dcret.  H;i'C  porro  opinio  etiain  noLitur  ei  explo- 
ditur  pncdiclo  n.  21  lihri  x  ,  quo  doiiioeps  per  to- 
lum  couluianlur  liiin  iidein  illi  errores,  tum  inasime 
impielas  enruiii,  qui  Cliristuiii  iii  sua  divinitale  |fiis- 
suiii  esse  asserebani.  Niiiil  aulem  apud  Leonem  et 
alius  Patres  solemiiius,  quaiii  ui  Apolliiiaristis  hxc 
inijiietas  aitnbuitiir. 

XX.  tVrOfiim  eorumdem  auclores  Ariani  ir.  eo  refel- 
tiinlur  -A  |iic  lameii  afiirmare  liceai ,  iiullum  Hila- 
i(>i  in  lii   Ifhrin  ciim  Apollinarlo  connictum  fiiissc  , 


pri.Te  ecclesiie  reilditus  est ,  el  peiinde  ante  exorias 
Miicedoiiii  aiit  Apollinarii  haereses.  Ceiie  in  pairia  .ic 
propria  ecoiosia  ,  quamvis  abs>|ue  exsilii  indnlgeiilia, 
jam  manenli  iion  coRgrijttnt  liaec  libri  x  verba  :  Lo- 
queniur  exsules  per  kos  /iiro.»  .  <•!'  termo  Dei,  ijui  vinciri 
non  poiesl,  liber  excurrer.  Ut  eirrm  hsc.  quemadmo- 
diim  vult  non  nemn.,  eiim  nondum  exsulcm,  sed  ad 
cxsiliiim  animo  diJiiUaxat  paraltim  ac  pronipium 
dixisse  vel  scripslsse  iRtollignmus  ,  ali;'.  qn;e  iliis 
proxime  colmirenl  non  pormiiiMnt.  Qiio  sniem  exsilii 
anno  animnm  nd  hoc  opus  appiilerit,  non  onnslar. 
Veri  lanien  simillimum  esteum  Ron  distulisse.  Qtiiii 
illud  susciperul. 

XXIL  Trcs  primi  libri  pririem  anle  cwtcrot  absoluli. 
—  Ex  iiiilio  quirti  libri  perepioiiimi  cst,  tres  prtmos 
/;rii/f»i  ante  subsei^ucntes  fuisse  absohitos.  .f^iidtini 
aiiiem  h;eresira  iiiiic  tonipoii-;  Hilarionondum  nolam 
fuisse  hiiic  suspicamur,  qiind  coinmenlum  a  Pliotino 
suscil:iluni  iibro  i,  ad  argiiinciilum  libii  vil  propo- 
neiis,  ac  lib.  ii,  n.  t5,  rercilens ,  dc  hot  utrnhiijiie 
agit  iinius  Hebionis  nomine,  non  l'hotiiii :  cujos,  ut> 
pote  recentioris,  et  perinde  iiocciitioris  ,  nomen  po- 
tius  exprimrndum  eral,  quam  Hebionis.  Conlra  vero 
libro  VII,  jam  doclior  f;ictu!,  argumenlum ,  qiiod 
libroiadvcrsns  Hebioiicni  sibi  pioposuerat, iiapru.^en^: 
in  Photinuni  retnrqiiet,  ui  ne  proposiii  immemor  vi- 
deatur ,  n.  3  et  7,  consulto  repelat  Hcbioncm  esm 
Pholiniim 


19  1N  LlliUOS  l»K   iniMTMF.  80 

XXIH.  Non  Jettl  uiiJe  /hidims  fiuielnr  Krifirtin,  (jKi  A  iltii'4,  i|iiciii  iii  .4i|Uis|;iftnoii$i  I^JIilioiliccft   iili  Hiiic  - 


priiimt  iiU.  —  Hac  ratinno  iioiiiiilill  (iiuliilieiiiur,  i|iio 
niiiiut  subicribaiiius  Kr.i&mu,  qiii  libruni,  iiiinc  urdiiM 
(iriiuuiu,  auctori  poureniuin  n«iniiie  liacteiiui  re|>u- 
gnaiila  as-criiiu  Muvet  iui»  prxierea ,  (|uoiJ  llilarlu» 
ipse  qii;irti  libri  iiiuio  lcbieiur,  ue  nnleiiorea  libcllos, 
siiie  (xccpiione  ,  priklem  cunKcripsisbe  :  ac  deinde 
iinin.  i,  apcrie  imlicci,  scritniini  jain  (iiissc  librum 
prliiiuni,  cuiu  ail  quarluin  niaiiu.-i  utlninvii,  hIc  enim 
babcl  !  Atque  hivc  ticui  piiino  LiBiii.i  o  leslaii  $amut , 
uuiic  ijuoqtu  idcirco  a  nobis  commfinortiia  luni,  elc. 
Moque  soluiii  liliro  quarto,  sed  cii.nn  iwiiiununi.  iO, 
iii  inemoriam  revocai  i|U!)!  lib.  i  a  se  iraciaia  sint. 
XKIV.  Qiiigduinuide  comctiiiria  ed  laudem  auclori$ 
el  leinput  operit.  —  Si  qu<d  »uieiii  iiidu  ciuilicitiir,  an- 


m:wu  i-t  Akiiinii  cnnsiiituni  riiissc  a«l  llb.  ii ,  n.  37, 
OHicnileiiiiw ,  plnnuin  csi  narliarioiiem  illum  Caroli 
M:i|;ui  (>mi|H)rilMis  iion  cs>e  inrerioreiii.  Ctim  auicin 
bujiiii  iioinen  alisit  :\  inss.  nliis,  f]ul8  illiim  HH.irlo 
exittinundiim  putel  xqn.ilcniT 

XXVII.  Quibtt*  ctttim  ad  tciittHlliim  u^duvttii  ^it 
Hilariut.  —  PnriM  ips>i  iioii  Harhartoiie,  noii  ali(|iio 
ulio  suA^ore,  sed  charitaie  siila  ei  eplwopslis  iimcii 
necc^sliaic  urgenie  «e  ad  scribenriuiti  perniotiim 
fuisse  tlcclarat  lib.  ti,  n.  i  :  Ar  mihi  ijuidftii ,  int|iiil, 
pritUr  officH  mei  nectuiiatem  ,  ifua  hoe  Fteletidi  epi- 
uoput  pnrdtcationii  evuiigeliete  deheo  mtKttfrriMitt  :  ta- 
mtn  eo  propeniier  turn  nd  icribendum  fttit,  quo  iitaijit 
pltirei  periculo  infidelit  inielligenlig  deiintbantitf,  u>f - 


Ii8te&  dociissiiiiu*  laudeiii  iiuii  iiiervtur  ininnrcin  «i>  B  rins  gnudium  ctniectani  ex  lalnie  mullornm  ,  ri  eogiil- 


aiiiplitudinem  ingenii,  quo  lol  uc  lania  ab  ipso  0|>«ris 
sui  eierdi>>  coioplexus  sii,  qu.tni  ob  acuuien,  qito  iii 
lau)  abtirtisa  pcnclraril.  Kx  Uis  eiiam  scquiiur,  tres 
saltero  prions  libvjs  anti;  libruiii  de  .syiiodis,  iii  i|uo 
(je  gesiis  iii  Pbotioi  coademnaiicni^m  fuse  disseril, 
fuisse  coinpositos.  Cum  aulcm  b.ic  adversus  Pliuti^ 
nuin  gesti  diu  laiere  uod  potueriul  in  >>rieuie  de- 
gciiti ,  liiuc  conjectare  esi  ililariuii^  iu  hicubraiidis 
tribus  praeJiciis  libris  priina  exsilii  soi  tttia  dedisse. 
Nisi  forle  quts  inalii,  cos  ab  illo  etiain  aiiie  buc  lem- 
pus ,  boc  est  ,  aule  mediuni  aiiiium  Z.iH  scripios 
fuisse,  ila  ui  cxsilio  lum  iiitervenieiiie  uonuiliil  rc- 
tard.iliis  sii,  ne  alios  prsiaiiuerctur.  An  c.Lleris  tiucr- 
qus  libris  posterior  cen^ciidasit  pr;cdicia  dc  SytioJis 


lit  tncramentit  perfeclee  in  Deum  fidei,  impia  hamonai 
ttuliiiir  iniii>H(a  detererent,  et  U  Deo  trdderent.  flbnc 
lociiin  aliosqufe  non  oliendisse  conVincunttir ,  qui 
ctimvelinl  plurimos  non  hiala  Bde  bTresitn  nniplexa- 
lot,  clenfienliani  erjja  illns  iu  (lihho  desiderant.  Kos 
certCi  qui  Arli  partibu»  errore  fct  Ignrtraiiiia  fa»c- 
banitapprintedietinguerc  no^eral  ab  illls  qrllineadeiii 
bf  resi  praro  qaodMn  «olaniaiis  affeciu  liciincbsntur. 
Et boniin  quidem  maliiiam  &c  sensus  praTlHitcitt  lon 
sine  horrure  el  indignsllone  cogiUilxet :  al  singiil.-irl 
in  illos  misericordis  coinmoycbsirjr.  Sed  qula  «itls- 
que  siibvenire  cupiebai,  uirisque  scriiisll. 

XXVtll.  Qnid  de  Arianorum  aff^etione  iiniiesat.  — 
Scripsit  enini  et  propier  msgisir^s  (leqnitla;  vel  ror- 


lucubr.nio,  non  ausia»  affinuare,  qiiud  iMnew  lie«i  C  ngqedos,  vel  salism  rcfelletid'".s  :  «••ril>3!l  el  prdpfcr 


0|>iii:iri.  Iliic  vero  mancat  ,  iia  opus  inifeiniisMtai 
fuisse  ,  ul  pius  coufe&sor  sdLiuc  iii  exsiliu  deieuius 
deciiiium  libram  pcrcgerii. 

XXV.  An  iUi  libn  ad  Lonsiantiitm  ab  Uttano  tint 
nutm. — Si  Grtgorio  Turoiiet!»:  litleui  liabere  quii>  vo- 
lcl,  non  uodu  tutu.ii  boc  opui>  in  essiliu  absoiuiuni , 
scd  etiam  inde  ad  Constautiuiu  ab  Hitario  missiira 
credat  ncccsi^e  csU  Nun  cuim  aliud  indicare  viUcuir 
lib.  1  Hisi,  Fraiic.-c.  38,  ubi  ail  :  Beaiissiiuut  Uila- 
rius  Piclmientii  epitcopu»  luatu  itxreiicoruttt  rssiiio 
UepiualuT  :  ibir)ut  librot  pro  ^e  colholici  «CTihui 
Cottsltmtio  nrtii.  lioc  (iiiipp«  du  libellis  ad  Coiu&an- 
t-um  iv>qui  nou  intellii^enduscst,  quorHiu  uauui  jdic 
extiliitm  uisil  MiUriiu,  altenint  nun  uiisii ,  3Cft  ipse 


eoi  t  qnas  jili  decejoraiit ,  fcrfdisndti».  Jllopiim  cdm 
etnendaiioiiei»  |ier'.!ifUc)lein  pr^cvidetet ,  rjiiia  .  in- 
quii  llh.  VI ,  ntim.  li  ,  ab  ipsis  et  rniio  i:ilc!ijiji.iit:(e 
nen  quaeritttr  ,  ei  deineept  ab  iii^eHigei^.te  irttlmala  noit 
capitar ,  refntaiiutiem  el  faciteni  pn>i)li-r  ipsorum  iiii- 
prudentiam,  ei  proptcr  simplices  ncefasariam  eii"-- 
ilioabai.  De  eaeteris  Tero  spcs  ei  long«  alia  c-t9\  ,  ile 
quibus  codem  in  loco  «ibjit  It  :  Setl  ai  quot  amor 
Dci  et  inlelligtntiae  ig.ioruiio  ,  ROii  lapiETiTiS  *OLr!«- 
7\9  per  slullitiee  ttnsum  ufiinmeril  in  errore ;  tpiro  iit 
aM  emeniiiilionem  proclioet  nril ,  ritm  impletatit  rtu- 
d:um  absoltlie  veritciii  lit  deiHonttrati«  fsTotHiura.  Ilnr 
tpe  noiinihiil  recreatus  eapcrtas  .lieliat  ,  Vberiut  gfiti- 
dtnm  eoittetutnt  cs  salute  p(«riniontm .  «i  r«i/ntit«  tn- 


Coiisiaiiliu  dedit.  Vefuiulamcn  (onjectarc  licel,  Cre-  D  ffg^cniit  perfecttB  fidei,  impia  humarur  ««.Wiiir  itt- 


goriiini  cuiifudif&c  (|uod  pro  iide  c;>tliolica  cuiifessor 
&treauus  ei  fccii  librns  ilios  cuiisciibeiido,  el  tenl;ivit 
libeliis  Cuiibisuiio  au;  uiiMiis  aut  daiib  audicuiiaiii 
deprecando. 

XX  Vi.  Bnrbiuio  piukgter.  —  UatlonoiD  liluli  e\- 
yeiidM«l(;ii ,  u«cd«Ui  dixiiuus  quifc  sit  tUa  presbgier 
iiurbirio,  cujuk  uu4it«u  Ih  Corbeieiisi  aliisqua  duobus 
6«>diubii«  <i>l«iripiuni  rcpcriiiiKS  i  ir.ue  fttvrit,  ad 
qu«iii  lliUrius  i;>sc  aiitugrapbttia  dcDiiiiarit ,  an  nd 
«tiiRiu  apogratiUuiii  lurige  putt  llilr.riu:it  altet  vel 
»|.oui«  sua ,  y<«l  rogatus  iiitkeril.  Iloo  posireniuin  sl- 
Kiiilicatur  bis  iu6>  rralollcnsi»  x-rbis,  nun-  feitt  cte- 
iiiiiouibus  luii.  Ex  aniii(Uii;ito  auicin  Corboieusl»  Co- 


ttii»te  detererent.  et  m  Deo  redderent. 

XXIX.  Effecii  Ai(  librtt  ne  *sna  doclrina  eitm  tmtc- 
tii  easularet.  —  Ncquc  vero  proptcr  Arianossolum  aiit 
rcfcllciidus  aut  eniend.iitdos ,  s.  ;t  et  propier  (Idelcs 
iii^tnicndos,  lias  lucubmtiones  a^^.itn-ssus  est;  tit  ni- 
mitiitn  e^siilantluni  OiHMurum  (|UO(l:iin  fiiodo  vlcari.^c 
e.ire.il ,  et  qno»  ipse  pnwens  netjiiibst  ,  abscns  do- 
ecrci  per  ltl.i«  firninrctque.  IMei ,  inqult  lifa.  x  , 
mim.  ♦,  tmMf  a  t^iuUii  roocei-^nniihtt  iM  struttdinfi 
i/i;.M(<i'rii  iua  iiniijiflios  inuii  iliHirlnn  Htmlet ',  non  »•- 
m*n  rt  fiinrlit  qMitnmtH*  j^rtirdirnHoni!  irrilo»  ettmln- 
bll  ;  loqi^iiiur  miln  fv.<w..',»  per  hot  libros  ,  oW.  Tri- 
|i|iccm  illsin  scrlbcndl  rau-ain  llb.  n,  tiQm  5,  paucis 


PR.^FATIO. 


22 


i(a  perWringlt  :  Extorquetur  nobii  hoc  vetle ,  dum  et  A  ""<"■,  doctores  cetas  liujus  nune  mculi  pietulil  •  lero  hoi 

ttadaeia:  retitlititr ,  et  trron  comvlitur ,  et  ignoranti(v 

prOTidmr. 

XXX.  Ve  THnitnte  verba  faeere  itlicilum  putat.  — 
Noii  igiiur  sponle  ,  am  uliiiuo  suadenie  ,  ad  verl)a  de 
sancioTriMiUtism>sieriofacieiida  pro^ilivit:  sed  laiii 
n«cessirii*  ad  utilil-.iiem  Ecclesii'  caiisis  1i:pc  oi  v<i- 
iHntM  extorta  fuit.  ti  niiiiinjm  persuasiiin  crat  illiid 
sola  fide  ,  sola  mentium  religiuiie  oportiii>se  cniiii- 
neri  {tlb.  Il,  n.  2 ;  ibid.  n.  5),  quod  extra  siqmlican- 
liam  sermoirii  eti,  extra$eniui  intentionem,  extra  iiilil- 
tigtntia  eoneeplionem.  Quocirca  cuni  de  lanlo  mysie- 
rio  serniDiiem  inire  iliiciium  ac  viiiosum  piii;ir>;t,  ad 
liane  se  necessitatem  adactum  lib.  ii  pluribus  ingc- 
niiscit.  Compelliwur,  iiiquit  n.  i,  hmreticorum  blai<j)he- 


habtiit  fides  mea  ,  quam  (u  erHdisli ,  magistros.  Inau- 
diiis  ego  nominibus  hls  irj  te  ita  credidi,  per  te  ila  reiia- 
tus  (um;  ct  exinde  tuus  itn  sum. 

XXXIV  Fidein  Scripluris  asserlam  iisdem  loei»  de- 
(endil,  iiitibus  inipugnaiur  —  Quani  auiem  e  Scriptii- 
ris  h^iuserat  fidem,  Scripturis  explicat,  primiim  qui- 
dem  proplielicis,  tiim  evangelicis,  ac  demuin  apo- 
slolicis.  Ad  qiias  inielligenda?  aptisque  verbis  en.T- 
randas  co  se  spiritu  dnnari  enixe  rngal  (lib.  i,  n.  58), 
quo  pniniiiii  afflaii  sunt  proplieiai  el  aposio!i  ad  e;is 
eJeiidas  llinc  vario-  iiiler  tlmnrcs  ne  verbo  olTeii- 
deret,  lib.  vn,  n.  3,  inentem  conSrmai  :■•<•  spreii;it 
his  verbis  ■  iVoii  meif,  sed  npostolicis  scando  gradibw^. 
Sed  el  qiiani  secnre  Scripliiris  diicibus  scamlai ,  I:- 


mantium  titHs  ilticita  uyere .  ardua  scandere ,  ineffa-  B  bro  siiperinre  iium.  20  liiculentiu';  osiendit,  ubi  ro- 


bilia  etoqui ,  inconcesstt  prceswnere  :  61  mox,  Cogimur 
lermonls  nostri  kumiliintem  ad  eu  qum  ininarrabilia 
sunl  eitindere  .  et  in  vHiirm  rttio  eoartamur  alieno. 

XXXI.  Qno  animo  hoc  Opus  uggredilur.  —  Unde  ad 
illud  iieiraclandum  eo  nnimo  accedit,  ut  el  prius  ve- 
iiiam  prodfllicto  dei>rerelurj  nec  dese  spondeat  qnid- 
qiiam,  nisi  suppleiidiim  esse  per  fid-^m  suam  ,  quod 
sermmii  delotirrum  non  Hidbigat.  Sic  eniin  ibid 
num.  5,  babet  ;  Sed  noi  netesliiatit  hujus  ab  eo  qiii 
bae  omnia  esl  veniam  iteprfiinles,  audebimui,  qucB- 
remui,  loquemur  :  ei  qiind  Hatum  in  lanla  rerum  quais- 
lione  promiuimui,  ta  quifiernnl  signifireln  credemui. 

XXXII.  Quanta  illii,i  dchoc  ihgnciio  fuUs.--Hi'.^\\n 
eniiu  incerla  ,  aui  irepiil»  ,  aui  vnlgaris  fiiit  iiiiiis  de 


ceiiseiis  quibus  aucioribus  credidisset ,  el  num  bene 
liis  Ari;inos  doctores  .'inielerret  proponens,  qiiamdiini 
ex  divinis  Scriploribns  ,  quos  sequitur  ,  perpefii;c 
iradiiioiiis  catenani  coii!/':<il  Venim  quia  iiarelici 
eliam  se  Scripliiris  iiii!  jio:ijnlur,  eam  illis  fiduciam 
cripere  curat  ,  cum  i'OS  i,"iSOs  Scfiplurie  locos  ,  qni- 
bus  abuii  solent  ad  destrucndani  fidrin ,  prudKiiier 
adliibet  ad  eam  adsiruendam  ;  ul  iliic  \i:fiiai  reperict- 
lur,  ubi  ncgatur,  iiiquii  lib.  ii,  num.  7.  nbi  deim.eps 
sibi  praestaiidum  monet,  quod  hactenus  se  praistitisse 
coiilidit.  Eodein  in  loco  num.  C,  llbrts  superioiifoiis 
se  docbisse  dcclaiat ,  (uunes  Arianornft!  fniiides  ct 
errores  liinc  oriri ,  qlind  dispensni'onem  ai^svnipii 
corporis  rnpiunl  ad  conltimelio.m  difinnaiis ,  et  dupli- 


occuitiSiiiMioTriitilaiis  iiiyvterlAbdes.  H;  iie  perspicue  C  ccm  Clirisli   iiaiuraiu  Uisiiiigucre  aul  nesciuiii  ,  aut 


adeii  in  Scripiuris  assi'iiaiii  iriikbat,  ui  i  iieiiriiiiim 
duccs  ,  qiiibus  illue  igiinco  luni  eiant ,  sic  luberei , 
qiia<il  qui  ex  perlinacla  et  pravo  impielalis  siudi» 
aperi»  reslglefenl  verltali  •  Hmc  est  illud  iib.  mi  . 
iiUMi.  43  :  Nmthnbet  s«llem  impietdt  teiilam  .  uf  pra:- 
lenda!  ImpieiaHs  trrtrreni .  qued  verfeis  aliis  fi  <-<lfi''iis 
irtcult-areeonsUevil.  fpuc  »>:ro  tnm  alte  eamdcic  fldem 
animo  imbiberat,  ut  a  vita  faciiius  quam  ab  ilia  sese 
divellendum  conHderct  :  Hac  enim  ego  ila  dldici,  ila 
credidi ,  ei  ilH  confirmaioe  nientir.  fide  lene.o  .  ne  aut 
posiini  et^derc  aliter,  avt  velim.  Quibus  lib.  VI,  n.  SO, 
verbis  rimilia  stint  haee  nuin.  21  ;  Ab  hhego  qua;  te- 
neo  edoctns  sitm  ,  hii  immedicabililer  Imbulvs  siim  :  et 
ignosce  oninipoleni  Deut ,  quii  in  his  nec  emendari 


dolunl.  Quocirca  ulei  eriores  radiriiiis  amputenlur; 
ei  inanes  cadani  bjjrei.icoriim  techn.-c  ei  lallaiine; 
magno  in  id  studio  inciimhit,  uidemonsiret  iJhriRium 
et  Deum  verum  esse,  diim  natus  ex  Deo  eslt  ei  per- 
(eclum  homirrem  ,  dum  ei  esl  parius  es.  Vlrjlnc  ;  ut 
cura  veriiafe  corporis  siibsisist  in  natura  Dei,  ei  eum 
l)ei  nalura  maiieai  in  corporis  veritaie  {ft6.  xi,  n.  6). 
XXXV.  Unde  Cassiodorus  ntdecim  lihros  diiarll,  — 
Veremur  ne,  dnm  prsclari  opens  occasionem ,  cau- 
sas,  lempus,  raiionem,  scopumqne  indagamiis,  mo- 
lesle  ferat  leclor  in  ipsr.  limine  se  diutius  deiineri. 
Teiiipbs  est  »ii  non  jam  siillas  qussdam  Hilsiinn:»? 
delibare,  sed  pleno  ore  de  immenso  docirin*  pro- 
fundo  potsre  pennittaiur.   ISonnulia    tfimcii  ailliiK; 


ei  iommori  pbssiim.  Qiiocirca  libello  2  jt'  T'  rej-tani    iviucis    expiicaiida.    Ac    primo    e«imendus 


p9SStttlt  , 

Cohslaniilim  eiiJxe  rognns  ut  de  fide  coraiu  dif-pu- 
tans  audi^etti^,  Non  tam  mihi,  inqiiit  niim.  8,  rogo 
aitAaitimi ,  ^aiii  fiftf  atque  Ecckiiie  l)ei.  F.rjo  enim 
peneiine  hlibe0  fidem,  exieriore  non  eijeo  •  quoti  accepi 
tenca,  net  deniuto  qaod  Dei  eil. 

XXXIli.  Dnde  illius  laiii  coii^tan':  ,  hrzrcticonm 
vero  lam  dubin  fides.  —  In  liU  habcmns  iam  con- 
staiiiis  (Idel  rationem,  qi/ia  ninilnim  :idfi3Bsit  .iii- 
tiqua;  tradilioni ,  ncque  ex  iis  qii;v  accepcial  Qnid- 
quam  demolavit.  Coiitra  Vero  luereticoniiii  doclri- 
nain,  vet  propter  novilaicm  lespiu  ndam  ;■-  verii;uis 
expcrtenl  lib.  ti,  ii.  21  ,  lepidn  pryLat  iii  'iiiiic  nio- 
dum  :  Tardi  mihi  hot  impiiisimos,  iiuaiiltw  cgo  mbi- 


scrupulus  ,  qucm  C.isSifidnnis  d'»  Div  insiil  c  IG, 
injicit,  ubi  iredeeim  Hilail:  de  Triniisie  libros  re- 
censct.  Nec  nos  diuiius  riisiinere  dehet  libri  illiiis 
deciini  tenii  luquisilio.  Haud  dubir  enim  llbris  de 
Triniiale  adjiingit  hlirum  de  Synodis,  qui  in  nia.  Col- 
beriiiio  abaiuiis  ui  niinimiim  miiie  enarato  necnoti 
in  Germaiiensi  et  allt-ro  Cnlberiino  prxdielis  tibris 
cobaer^ns  l.iheT  xirj  inscnbilur 

XXXVI.  Hlorum  sfy/us  ,  qui  r,um  libns  Quiniiliani 
Cinsentiai  —  Cxterum  Hilarius  ipse  In  duodecim 
lanlilin  libros  lOium  opus  suum  dislribul!.  el  ab  Hie- 
ronymocpisi.  lxxxiy  ad  Magniim  propler  hunc  pri- 
sertim  iluodcnarium  nurnerum  memoraiur  daodfcm 


%3  S\M.TI  IIIL 

(Jiiiiililiani  librot  flylo  im.lnlHt  <■&««  et  numero.  Ex- 
('i>|ii;i  eiiiin  (|ii:>(luiii  siibiili'aiis  nlTrctallonc ,  qiiic 
Qiiiiilillaiio  i|iiii>iaiii  iiioiid  poculiai  is  e&l ,  liormn  11- 
LMiiiini  ^ljliiiii  criiilili  jiidit':)iil  noii  altsiiiiilcin  essc 
(}iiiiilili;<iii.  <}u;iiiii{ii»iii  iil  Qiiiiiiili:iiio  airecifltim  de- 
iiius  iti.iin  !.ubiiliiatein,  HiUino  tanieii  k\  ii:)iiiruli  in- 
(jfDii  icuiiiiiie,  iioii  ei  affeciaiione  prnfcciaiM  :irbitra- 
niui'.  Ncqiie  deliet  ofTeiKli  i|ui«(|ii:iiii,  si  di;  iiiysleriis 
nostris  nobiscuiii  >eiitiens,  verbis  aliis,  •|uaiii  qiii- 
bu>niO(li>uiiiiiui',engit:iiiunessuasaliqiiaiulu(.'iiun'.iel. 
Ijise  uiiini  priiiiiis  e  Liiiiiis  ci  iili.i  .\ri.iiii><<  si ribeiis, 
vi.ces  niibis  |irj.'srribere  potuit.  ni)ii  polii  l  :«  iiobis 
rccijierc.  lU  i.iiiicn  iii  asse  iueiida  ijisiiis  senleiili:i 
iiiiiiiii  |:ibi>i'.ii'eiiius,  |iruilenler  cnvit  iie  ilain  (iiia 
r:iiMinc  e«|)liearcl.  liiiie  s:iiie  noii  ad  vaiiaiii  clo- 
(|iieiiiijt  (isti'iil:iliiiiiciu  iiala  esl  ea  iiui  ulilu:'  vcrbo- 
liiiii  eupia  -  iiiiiiiruni  cuiii  de  Ueo  iiiagiiilicenlis.>iiue 
sciiiiiei  .  iiullis  iiiiii|uuin  verbis  saiis  expressiisc 
t-\istiiii:ibal  i)iiod  seiilirei.  Ila  t.inieu  serino  fusus  esl 
iii  verbis,  ul  deiisu^  sii  iii  senleniiis  Ut  eniin  iioti- 
vil  .Vugusiinus,  breuiaii  siuduit  {Aug.  lib.  vi  de 
iriH.,  fjp  10).  Loiige  auiem  inagis  sliiilnii  ordini. 
i^Uii  inspecio  iioniiulli  erudiii  facile  fjctu  judic;iruiii, 
ut  sinyiiii  libri  iii  diversa  capila  dislribnereiitur,  id- 
qiic  loclori  ommoduni  l"i)re,  si  ciiique  ca(iiii  sum- 
iiiaiim  piunolatuiii  liaberel  quod  iii  co  iraclalur 
^iliil  negligenduni  raii  undc  lecloris  labor  suhlcv;i- 
relur.  boc  nuii  reliiiuiiiius  intentatuni  :  sed  experii 
suinus  iioii  siiie  aliqiia  confusione  praestari  a  nobis 


Mlll  EriSCOIM  u 

A  posse  ,  (|unil  n\>  llil:ii-io  iiitiiiini:  pr.TSiituiii  esi.  Alia 
laiiicn  via  pro\isiiiii  esl  (|UoJ  voleli:iiil.  Quippc  libros 
iii  pliircs  iiunieros  |i.iriiii,  puiiis  veibis ,  qiiaiilum 
per  niargineiii  liciiil ,  euiiali  suiniis  compreticiidere 
qiinil  iii  iis  disseriiiir. 

XXXVIL  .\ii  siinile  qtiidqnani  iii  fronie  ciijusqiio 
libri  prxpiinerenius,  diu  li;i'siinu$.  Cuni  cnini  llila- 
rius  ipsc  in  priiiio  liliro  tntius  operis  sui  synopsiin 
ediderit ,  aiiceps  erat  uc  duliius  aninius,  .111  dc  no«- 
irn  novniii  uliqiiaiii  cuiqiie  pr.epiiiienduni  euderein<is, 
,111  potius  ex  pi  iiiiu  repetereiuus,  quud  ad  uiiuniqiieiii- 
que  pcriiiiet,  .lul  eii:iiii  eo  iniltcreiniis  lecloreiii,  quo 
siiniinatini  coiispicciet,  quod  in  uiioqiioqiie  copiosius 
dispuiatiir,  aii  deiiique  satis  li.ibeieniug  describcie 
D  brevia  qii:edain  argiiiiienla,  qu:e  ad  liinlium  iiiss. 
(lorbcieii^is  et  rrutellensis  :il>  aiiiiqiia  nianii  iu  rronic 
ciijiisi|ue  libri  prop»sil:i  siiiit.  Scd  li:i'C  bicviorn  siiiit 
visa,  quani  ut  siiflicienicin  (licendoiuin  noiiii.im 
parerc  v.ilercnt.  Hilariiiia  auleiii  syiiopsis  plcruiii- 
qiie  est  prolixior  :  et  qui  illius  loqucndi  niudis  non- 
diiui  satis  assuefacii  suni,  dc>iilerar>.-nl  foriassc  iil 
siinplicioribus  locutiotiibus  exposiia  cujusi|ue  libri 
suninia  ud  llilariani  sermuuis  inlelligenliuni  vi:i  ipsis 
sieriicreiur.  Netpie  liiiiic  in  nubis  lat>urein  su&cipere 
gravali  sumus.  At  iie  quidqiiam  ex  vetei  uin  siudiis 
pereai,  argumenla  qu:>!  iu  iiiss.  Curlieieusis  et  Pi':itel- 
leiisis  siiigulls  liliris,  priino  laniuni  exceptu,  prxliia 
^  siinl,  liic  in  uiiuin  cullala  cicliibenius. 


SUMMA  LIBKORUM  SEQUENTIUM  E  DUOBUS  MSS. 


I.  Liber,  qui  tuiius  operit  ni  teluli  profemium  tolus 
i)i  pra-iitcli»  mss.  epiiome  caret. 

II.  OiM»«  tacramentam  (tivinx  gcneralioms  edocel, 
ubioluliMmi:  itemoiislrans  el  TrinvaUs  e'.  nominum  ic- 
lilalem ,  ila  u(  ncqiie  non  ipsa  sil  veiilas  nominis, 
Hcqiie  uon  uomen  sil  iciiliiiis. 

III.  Oiiiiiem  diftirull  lein  dicli,  qno  Doniinus  «)".', 
li;^'o  iii  l'ati'e,  ct  Puter  iii  nie,  tuuliis  e.xemplis  ad  in- 
lelligeiiliiv  fidem  coaplnl:  iln  ul  ncque  nou  credenduin 
de  se  Oeo  sii ,  neqiie  opiHaiidiiin,  exlra  riilionem  fidei 
esse  inlelligeiitiam  poleslutis 

IV.  Uwreliccruin  doclrinamcxponil.  Deinde,  omnibus  ] 
tegit  ac  propliiliinim  tesliinoHiis  demonslralis,  p«r/i- 
ifidirt  eoruin  iia  rcvincil,  ul  unum  Deitui  siiie  Clinslo 
Dco  el  conlileri,   el  non  cuin  eo  prcedicare  perfidia; 
sil 

V.  Contru  omiics  lnvrcticorum  professiones  congre- 
dilur,  quibut  unuin  Dcuin  secKiidum  legcin,  ad  udimen- 
dam  Domtiio  Chrislo  naliviliilent,  et  proferentibut  el 
priidicanlibiis  ilii  lespundcl,  ul  iino  tcro  Dei  patre 
fx  leqe  et  proplielis  pra'JiciiU>  el  fidcs  uniut  Dei  mii- 
iieal  incoriupla,  et  nun  negciiir  nuliviiat. 

VI.  Oiniiei  ii)i(ii<i.i  el  (laiiihilcnlatliiircliCiirumasser- 
lionet,  Vuleiitiiii  scihcct,  ct  SiibeUii.  ct  .WiiiinAdfi  et 
Jliiriirthif  npcilis!.iinc  paiid.l.  Sic  enini  singulorum 
Koircplit  iiimcliui  virbis  occurril.  ni  iicf  ••"Mmiuiie  «»(.' 


ruiii  liaiiiHniis  iurrelicii  quidquam  paliatur,nec  Filiunt 
Dei  sccundum  el  Putris  lesimoiiium,  et  stuuH  pru/Vj- 
sioncm  ignorandum  ettc  cuiquani  permiual. 

Yll.  Conirii  Subelliuin  ct  Hebioncm  el  hos  iion  ver: 
Dci  pra  dicalores  eongredilur,  quoruin  iiiler  te  divcrtas 
perfidia'  quwtliones  conferendo,  q'iniitum  inlersit  inler 
saniim  tl  inviolabilem  fid  i  nostra  doclrinam  absoiuttt- 
tiine  deinonslral.  Sic  nunique  caasus  singulorum  gene- 
rum  ex  Evungeliit  excerplat  protequitur,  ut  nec  pro- 
fessio  noslra  tatuei  il  Dei  Filii  polestalem,  tiec  poietUis 
non  exserueril  naliiram,  nec  naliira  Hon  suir  Hiitivilulis 
,  sil,  ncc  nalivilas  non  siii  tlt  nomiuis. 

VIII.  rulus  iii  unius  Dei  demonstralioncni  detentus 
esl,  tion  aufcreiit  Ftttu  Dei  naiivilatcm,  ted  neque  pcr 
eam  duum  dcorum  divinilalem  imroducens.  Deinde  qui- 
bus  modit  lngrelici  verilaiem  Dei  1'alrit  et  Dei  Filii, 
nuia  negare  iion  postunl,  eMere  nilmilKr,  eJoeel.  Sie 
eliain  ea^lcra  proscquitur,  ut  et  in  Paire  Filiut  iutellec- 
lus.  el  l'aler  1»  Filio  cogititui,  umgeniii  Dei  nufiri- 
tas  el  pi-rfccla  (Ms.  (loib.  verfecli.  Cunfer.  Brcvia- 
num  llilarii  lib.  1)  iu  eo  deiiai  in  omni  mamfettetur 
vcrilale. 

I\.  /n  repellendit  liwrelicoruM  fruuJiliMt  toiut 
diqcslus  csl :  iiuibus  corrupio  di-praciUoqHe  lentu  ex 
dcioruiH  dviiiinicoruin  profestionibui  ad  tnfirmuidam 
iiiiigeiiiii  Dei  div  nitiiltm  rcsislenlibHi  ila  mpomlft,  •il 


25  l»i;  TfUNITAIE, 

omiiibus  iHilvrmii  ciiiiiis  ex  liis  ipsisvd  imenogiiiit)- \ 
mut  i't'/  :mpoium  vel  disiiensaiioiiuin  iieneribus  dc- 
monslralis,  noii  perliiieiU  ud  conlumeliam  lera  diviiii- 
talit,  quod  sacfanieiiluin  lulci  eraiiijelicw  sub  dispensa- 
tioiie  el  lempoiis  el  iiiiliriuiiis  el  tiomiiiis  pradiculur. 

X.  Hniversa  qute  per  nulite  inleUigeiiiiae  Knsiim  iid 
eoHliimcliam  dirina:  iii  Ooiiiino  Jesn  Clirisio  iiulnra: 
lijr/N(Myiie  liaretici  rapuerunt,  inipiissime  ab  iisinlel- 
tecUt  eue  demonslral,  nuiyisque  a  Domino  ad  proleslB' 
fionem  verce  et  perfeclce  in  se  mujeslulis  este  memorala, 
uihil  eliam  inexpluialiim  nul  liteitum,  quod  iid  sruru- 
menlum  anima:  corporisque  iiviniiii  Jesu  l.hrisli  perli- 
net  derelinqiiens,  sed  lidem  diclorum  unirersorum 
absolula  cvangelici  niyswrii  prccdicalione  conjirmat. 

XI.  Primum  ex  dictis  iiposlalicis  deinoiiitnil.   iion 
modo    non  ad    dieinilalis    infirmilntein    snbjeilionem  B 
proficcre,  ted  per  eam  ipsnm,  verilatem  Dei  qui  ex  Dej 
sit  naltts  Oilendil.  Deinde  umnibus    ernngetici.i  alquc 


LlUtR  l'RIML'S.  36 

uposiolicis  letuinoniis  edocel  seiuper  Palrem  ci  semper 
Filiiim,  ei  non  post  atiqiia  Deuin  oniiiiun:,  sed  esse 
uiile  oninia  :  sic  vero  nnluin  essc  tilium,  ul  el  semper 
(uisse  mamfeslel,  el  sil  in  eo  non  innascibililolis 
exceplio,  ted  naiivilntit  a^lerniuis  ;  ita  ul  iiuliiitus 
liiibeal  auclorem,  et  non  careal  aHcrnitale  divinilat. 

Xll.  Toliis  ad  repellendat  liareiicorum  occasiones 
inlenlut  est.  quibut,  per  id  qnod  tcriplum  est,  Doininus 
creuvil  ine  iiiiiiiim  vianini  suariiiii,  ronira  dicenlibiis, 
lCrat  ijiKindo  iion  erat,  ci,  Nnii  fuii  UMicqnani  nascc- 
relur,  cl,  Di;  nnu  exslintihiij  bclus  esi,  ila  retpon- 
dcl,  ul  semper  Paireni,  seinper  Fitium.  et  non  posl 
aliqua  Deum  oinnium,  sed  anie  omnin  este  doccat  :  et 
ita  teinper  (uitse  Fitium,  ul  el  nalum  ette  prcrdicel, 
el  sempcr  (uisse  maiii(e^iel,  ul  in  eo  non  innascibiliialis 
(iiiss.  iiascibiiniilis,  ni:ile,  uti  pl.inuin  est  e\  lib.  l,  ii. 
5  r)  sil  excepiio,  ted  nalivilalit  wlernilat :  ila  ul  et  lutli- 
iiiusliabeiUaucioreni,eluon  careai  «lernilule  divinilat. 


SANCTI   HILARII 

PIGTAVENStS  EPISCOPI 

DE   TRINITATE 

LIBRI  DUODECIM. 

(<;cHCITP.R  A\.  556  IKcaOATI.) 

C  iiiuni  clliccre  utilein  aiquA  optiiiidumviiain  \iJeb:>n- 


ILIBF.R  f'RIML'S 

iii  quo  Itiluiius,  pitiiit  pliilotopliorum  de  bealhudine 
ar  de  Deo  tenleniiit,  e  Scripiuris  tum  velenbns.  lum 
miixiine  ex  Joannis  Kviwtjeio  terioreni  ac  subtimio- 
rein  Dei  noliliam.  cerlioreinque  immortaiilnlis  spem 
nubis  prwberi  declarat.  Dcinile  ex  piirla  Seripluris 
Dei  cognilione  observtil  luminam  illiiis  majctuilem 
liumaiii  ingenH  viret  superiire,  nec  alliiigi  possc  nili 
fid--;  liinc-jue  Hafas  litrrcies.  quod  infinilalcm  itliui 
intra  sensus  sui  fiiiem  concludere  volueriiil.  Diiat 
pra'teitiin,  Ariaiiam  videlicet  el  Sabetlinnam,  impti- 
gnnndas  proponil.  Denique  quo  animo  sacra  Dei 
verba  lcgi  debeanl,  quart  raiione  quod  ipte  de  Deo 
loculurus  ent  excipi  xeiit ,  leclore  pra-moniio ,  libro- 
ram  niorum  ordinem  et  argmnenla  preemiltil,  liiinc 


lur,  uiuxiinei|ue  ea  qiiu;  et  nuiic  et  $('iii|>er  anlea 
potinsiuia  iiiier  iiinrlalcs  luibeiitur  ,  uiium  simul  at- 
que  0|iiileiiiia  ,  i|UOil  aliiiii  siiie  alleiu  muli  putins 
niaieries  ,  quuin  lioni  esset  occasio :  <|iii:i  el  ((iiies 
iiiops  propo  qiiodJum  vitu!  ipsius  iiiiellig.iiur  cssc 
evsiiium,  et  (ipiileiis  inqiiieiudo  2  tuiiln  plus  Cii|:itiii- 
lulis  aller:il,  quantii  iii.ijore  iiuligninile  lii--  carciur  , 
qiia;  iiijxiiiie  et  optaiu  ui  qna^sita  sunt  ad  uienduni. 
Atque  b.ic  i|iiideni  i|u:iiiiqu:iiii  iii  se  siimma  al'|ue  op- 
liiii.i  viix*  lilaiidinionla  contiiieniit,  l.iuieti  iion  miil 
lum  videiiiiir  u  consueiudiiic  csse  beluiiix  obleelfi- 
ilunis  alieiia  :  juibus  iii  saliiiosa  lura  ac  nvixime  p:i- 
liiilis  Ixia  ((•)  evagiiilibiis,  ud^it  et  seeuritas  a  lalioro, 
ei  saiieia^  ek  pascuis.  Nani  si  liic  upiiinus  el  abso- 


,.,.  r.  I     D 'uiissimus  vi!a'hBm:iiia' ususexi^lini;il)iltir,  quicscere 

iiiie  linimltima  ac  fide  plena  ad  Deum  prece  conclii-  .       ,  ,  .  ■ 

'  et  aliuiid  ire;  necesse  est  liuiic  eiimdein,  secundum 

sui  cujusque  (jeneris  sen^uin,  iiobis  at|ue  uiiivcrsis 

ratioiiis  expoiiibus   lieluis  e-se  ciuiimunein  :  qiiikus 

omiiibus,  iiatnru  ip^u  iii  siimm:i   rcnim  copia  ct  ae- 

riirilule  tamulanle  ,  sinc  tu'u  liubiiidi  co|ii;i  rodiin- 

d;it  iileinli. 

2.  /1(1  utia  naius  se  seiiscrniil  plcrique  liominei.  — 

Ac  niibi  plerii{iie  murtaliuni  nun  nb  3  aliiini  <piidem 


ilil. 

1.  /m  o'ii>  el  opulentia  non  est  nisi  betuina  (a)  (elici- 
lat.  —  OircuiDspicienli  iiiilii  proprium  liumaoa:  vila; 
ar  relit;i<isum  orficium,  >|iiod  vel  a  nnlura  inanans,  vol 
n  priiileiiluni  sludiis  |irorecl'iiii,  dignum  nliijuid  hoc 
foiice-so  sibi  ad  iiitelligeiiti;ini  divino  nimiore  olili- 
nciel,  iniilta  quidem  adernni,  qux  opiiiioiie  (b\  coni- 

(ii)  Consiaiiter  lior  aitjectivum  nnmeii  cum  uiio  l 
siriliii  edilK'  acciir:iii>siiii;i  qiiaiii  recinlinius. 

(b)  Porvcluslus code\Ci.lberlinus  01101  Geiiii;i;<'ns', 
•■"(«/«iiHitiir;';  \'Ti'-',  ciHtiniii.iiirr. 


(c.)  In  iisdem  nr^s.  rntaniibus ;  qu;o  vnx  Ililarii 
nniili  ,  liesli;iniiii  soiliiot  olio  dosigiiaiidn ,  ofiliiiie 
coiigriiit,  sod  !!Oii  ita  or:>iioiii. 


«t  sAiNcvri  HiLArm  i-.puscupi  n 

rauMni  hanr  Inepi»  a«  bolulnn  viiu^  coi>sueiuclin)'ni  A  vrneniMnlDr.  Pferique  vero  Deum  qiiidrm  esse  opl- 


ei  re«ptii«8et  se,  eiconrgiitsseiDaliisTideniiir,  qu^m 
qnnd,  natiira  Iptu  .tuctnre  Imfxilsi,  liidigRilni  beinme 
eiie  (■niMiniAveruiil.  in  ofUcluiUM)  ventris  ixiiium  i^ 
|iierll«  II9I0S  arlilirarl ;  <•}  k>  tinne  vlitm  noii  eb 
sliqM  prs^rlarl  feelonriG  tut  b<ms^  srils  cuidia  esoe 
dednetns,  jiH  Mne  ip«am  filam  miii  iid  «liquein  pio- 
leetiiin  o<?«  sterniinite  Indoliaw  (•)  quam  pro- 
feelo  non  nml»i>ere<ar  niiinus  V^i  iion  esbe  repoiin- 
d*tm,  oiim  tanii*  altlio.itiiii  angniiOus,  et  lol  iiiolewiiis 
impr^iia,  sefte  ip«»  !<i>|iie  inira  sc  :i  pucrilijo  i|$nora- 
iliine  usque  ad  senecliiti'!  (I^^limmenta  con»niiiercl )  ; 
01  i(lrire«  ;id  :ilii|uns  se  p»ti(>iiii;i;  et  roiiiiiiKnike  ei 
placaliilliaiis  virtiiies  e(  ilorirln.i  ct  o|)ere  transiu- 
!l«<;e,  qtKKl  liene  .ipi^re  stqiie  inielligrre,  id  demum 


nione  pcblica  lo<|Ut.'t)aniHr,  ted  bunc  euindem  incli- 
riosiim  rerum  botiianarum  se  negligenienn  pronnn- 
t>abant.  Aliqui  «Dtcm  Ipsis  iltss  creAiiirarum  rerpo- 
reat  censpicsMlesque  dirmas  in  elem«iilis  lerrenis 
81  R«r)e<:iibuB  aiioniiiant.  t^)SireniB  quldam  <n  simii 
lacris  hoininum  ,  fiecudiim  ,  rcrarom  ,  vulDernm  , 
iter|)cnt(m) ,  deos  suos  coltouhanl,  ei  uiiivrrKlintiii 
U(ur.iiinm  aUfoe  inflniiiiiiB  parcniem  Inira  angdstias 
meidllornin  ei  l.ipldum  ei  siiilium  coi^riihant.  l)i(;- 
numi|ue  jani  non  eral,  aucloi^  eot  veni.iiis  (/<)  ex 
si.sUire,  qul  ridicjil;»  ei  foeilt  et  irro!igio.ia  «ecliiliies, 
ipsis  illis  iii:inis.<iiii.iriiiii  seniciitiaruin  suarum  opi- 
iiionibiis  dissidereiil.  Sed  ialet  lisec  «nimus  sollici- 
liis,  iitili  ac  iieressaria  »d  eOfnitloiiem  Domiiii  sni 


•>ei*«  vlvere  esse  opinabMitiii-  •  vilam  aiitein  noii  ad  B  *'"  nitens,  ciini  ncqne  incuriain  Ueo  renim  a  seoni- 


mnrit^n»  laniiim  «I-  immoriali  l>:'o  iribni  oxisiinr.ui- 
d^m  ;  ciim  bnnl  !iir;<itr-is  nn,  c8S<>  iniolli^erchir , 
viveiidi  ji»«iii!diKN'iMHin  soisuin  iid  Irisiiiisimum  nie- 
tum  Inbuissa  iiiurierKii. 

5.  /«  Dii  cogtiSlhncv  ariet  HUarius.  —  Et  qo»nv- 
i|iiani  iiuii  iiiepiaR:  i!-?i'-''r.|iim  r-sp  smipnilani  fil(|tir 
iniitileiis  Cicistiiniireiis  ,  .'~rtiisci(;iiiiair.  ab  onini  ciil|ia 
liberaii.  tonscrvar^,  et  oninci  byiii;.h:P  viix  molcs- 
lias  vel  prfiviilcTe  jjrivicnler ,  ve!  viiarti  cousulle, 
vei  Terre  paiienter  :  ti^af.-^n  bi  iriiii  uon  Satis  mlhi 
idoiiei  ad  bene  lieatecjv.s  vivci.tiii.Ti  Suclurei;  vide- 
bantur  ,  conimurii;  ian: ::n'.  ci  o-iiiviiisclia  hoU.yno 
sensai  docirinaruin  pratc(.'l,i  -.?tii»rii(;s  :  qnas  enm 
»on    inielligere  lieli!!i>u.-.!   es!-(i  ,  iateilecta  tamen 


diiaruin  dign.im  esse  arbitraretar ,  iieque  iialur.c 
poteiili  atque  iiicorrupui^  compc!LTe  «cxus  deoriiiii, 
el  succe.ssioiies  sator-jm  atque  oriunim  inteiligcrci : 
porro  jutem  (iivi;iuin  el  a;ieriiuiii  nibii  nisi  ui  iini 
«tst  et  indiffercus  pro  certo  lidbeliai ,  qui:i  id  i|ui<(l 
silii  ad  id  quod  ess"»l  aiictor  essei  ,  iiibil  nccessc  i  st 
exlra  sc  quod  sui  cssei  pr;csi.Tiiiiiis  reUquisset :  :ilqiift 
ita  omnipoteniiam  xterniluteiiiquc  iw»  iijsi  pi-iics 
uiiuni  esse  ;  qnia  ueque  in  omni|u>teiilia  validins  iii- 
fjrmiosque,  neque  iii  ceierniiaie  pusieriusanleriiisvc 
ciiigrueroi ;  in  beo  auleni  niliii  nisi  scieriiuni  |:o 
teiistiue  esse  vciier.nnduin. 

5.  E  Scripturis  discit  quid  sil  Dius  ;  quoit  atiiuiis. 
I —  Hxc  igitur,  niullsique  alia  eju.siiiodi   cum   aninio 


iion  agere,  ultra  beluin.T   immaoita.i!,  essc  rabiem  C  rcpul;ins,  iiicidi  iii  eos  libros,    (jiios  a  Mo)sc  •itqiic  a 


vldercfnr.  Fe5lliiab5t  «''ietn  .-$010105,  noi>  ha?^  inn- 
lamiiiodo  asere.  qujp  non  egisse.  et  orJitiir.um  e$*Pl 
pleilom,  et  dolorum  :  sesS  hunc  t^nti  *ntpi«is  nenni 
farefiiemque  cdpioseers.  cai  W  toium  ipse  .'^nherel, 
cii  r^imuloBS  noblllisridum  sc  exHiimsbci ,  ;;'!  iTeem 
omneiT!  spei  «o»  opinionem  referre'.,  in  «n.iuT.  boni- 
igl.eliiter  Umias  prsscrtlium  nego'ior«m  caismitsles, 
l.irfTqonm  Hilissimo  sibi  portu  ramillarlque  requies- 
<(!ret.  Ad  liuiic  igitur  vel  intelligelidun:,  vel  cognos- 
ccndnm,  «ludio  Dagnniistiimo  animos  accendtba- 
tnr. 

4.  Vnr/n?  flM/i/7uoruni  de  Deo  opiHiones  fHlatio  r.oK 
probantiiT,  pro  cfrto  habenli  Deuin  ndh  etsc  tilsi  muin 
—  Nnniqde    ptiires  eorum    tiumetosas  iiicerlorum 


liroiiheiis  scripios  essc  llebreporuiii  rcliglo  (c)  ir.\ 
debiii :  inqiiibua  i^iso  creaUire  Iteu  lcsi:)iiM  dc  sc , 
Imcc  tla  coniinckjiilur  :  Kgo  tuiu,  qiu  svvi  iKivd.  m, 
l^i).,  elrursum  : /i(i'cdic<« /i^ij  i^ruW.  i/(ji(  me  :id 
wu  is  qui  (fsl  (Ibtdeai).  Aduijralus  suui  plaiie  tani 
absolutani  de  Oco  siKMtiUaiiuneiu  ,  qu«  uaiiiru  (ii- 
vi4ix  iiiconiiirebcnsibiieiii  cognjlioiicui  apLissiuio  :'d 
intetligciiiiiim  buniaiLiiii  serinoiie  loqueieiui,.  Nnn 
etiim  aiiud  propriuui  nia^is  Dco,  quain  esse,  inielii- 
(liiur ;  quia  iil  ipsum  quod  est  ,  ne.que  dcsim  ntis  c>t 
a!i(|uuniio,  ncque  ctupli :  sed  id,  quod  cum  iucurrupi:e 
beaiitudiiiis  poiestaic  perpctuum  esi,  coii  poiuit  aut 
poterii  aliquaiido  non  esse  ;  quia  divinum  oronc  nv- 
que  abulitioiii,  neque  cxordio  ubnoxiura  cst    Ct  ciiin 


(leriniui  ramllias  liiirodui-eb:int  :  ct  i-IHIcm  ac  mulie-  ^  in  uullo  a  m  Dci  desii  xicruius;  digiie  buc  boluui  , 


lirem  sftuiti  In  dlvtnls  nalurl.';  agcre  etisdlnahies  , 
ortas  ac  successlunes  e%  diis  deoriim  asserebant. 
Alli  majores  ac  iniliores  el  tliOerentes  pro  polestale 
deos  pnrilicabnnt.  Nnniiutli  tiullum  hinnlno  Dcnm 
es-e  afnrmartlos,  eain  ianiuiii,4  <|u;c  foitnitls  mdli- 
Ijus  atque  concursihus  iii  aliquid  eislstciei,  naiuraiu 


qtiod  essel,  ad  prulestaiioncm  incurrupix  &u»  a;tcr- 
niiatis  ostcndil. 

SG.  Deus  iiifinilus;  nienle  capi  neqtiil. — El  ad  baiic 
quidcm  iiiRiiil.ifis  signincalionem  satisfi^rlsse  senno 
diccntis  :  {•"ijO  sum  quf  sum  ,  Tldcbdlur  :  scd  magnifi- 
ceiilias  ct  Virlulis  sua!  CrJll  a  ntiblsf  opus  liilelligcn- 


{»)  MarliiMis  LipsiuB  pou  Br»sinuni  ob  qMiu,  addiia 
pnriiciil;!  cftprilder  (idein  iuss.  Mnx  apiid  eusilciii  rt-fu- 
(niiduin  :  incdilloiic  lladii  Asci  iisii,  tcjiuliiii(/uni  vcirc- 
/Mlf»<(li'lii,quoiii(iiliiexstal  ln  iinoCCollierlliiismss.  In 
/M  fiirlsicfiSl  !iii  1(105, c(  plnrilms  insS.  r. /'mIoik/iiih. 
Ai  in  tii>».  vciubtionbiit),  ir/iuliiiiduni.  (}u>>d  iii  bis  ad 
tnuNu«,  in  aliitcodciu  bciii.u  advilum  rclcilur,Dviadu 


in  ptss,  CoUi.  aiCeroi.,  Iimgtoribiu,  uoo  anforikiu. 

(b)  li.id.,  Er.,  Lips.,  et  inss.  non  pauci,  rxitJiiiiuiv. 
At  poliiiros  cuiii  Par.  cr»i»/<T^. 

(r|  Koii  iia  abhorrct  iM.iriii.N.  iil  Srlillrlus  silii  llii- 
gil,  a  (Idclriiia  Irailltioins  ,  c\  qu:i  (iiiii  sarrit  libns 
aiiciiiriiati  in  bic  iribuai,  ii>  p-;al.  ii,  n.  %,  coniiii(lciit 
bcusuui  cx  ip^u  quxrcuduiu  utso  dureudit. 


99 


t)K  TMN1T\TK,  IJItEn  I. 


30 


dmii.  NsDiqiie  ciim  essi-  ei  ptoiirtiim  essel ,  qui  m:»-  A  '""  »««<"  '"»/<•  Inftni,  rt  habilivfre  in  pt/s/iviHis  iimirif ; 


iieiiB  scinfter  non  etisiti  allquando  cCBptRsei;  «ctwiii 
ei  inmnipii  l)ei  dignus  de  se  liic  rur»iiin  anuitu) 
csi  sermO :  0«'  tenel  coilum  pelma ,  et  lerram  fjsjiUo 
(Eta.  XI.,  ii)',  el  mrsuni :  Cielnm  mihi  (Aromis  est , 
Itrra  nuiem  tetibetlnm  pedBm  meorum,  Qnam  rfomui.t 
liii/ii  (edificabiiit ,  aul  qvii  loctii  eril  requietionis  v.ecef 
Nonne  mauu»  men  fecii  htec  (n)  {Er.a.  vxii,  4  <■»  2)? 
IIiilTersilas  ceeli  palma  Dei  lenetur,  et  uniycr^it,i5 
lcrra;  pdgillo  concliiditur.  Sermo  iiutem  Oci,  eii.imsl 
ad  opininnem  religitwx  inielligenli.T  prnncil ,  plus 
lamcB  sigiiiricaiionia  inirnspertns  seiisu  cnnfinnt , 
quam  eiceplui  andim  {Vide  Angutiia.  epitl.  cxx^vm 
ad  Yohutan.,  n.  5).  N;im  conclusnm  painu  ciBliiiii 
rurtaro  Dco  Itironus  est ;  cl  terra ,  qua?  piiglilo  con- 


etiiniiti  Uinc  mt)iru.'<  iiio  fllw.'i»i*<  n»ii(  ■;!  UKclni  nte  tlci^ 
lera  iua  {Ptol.  ci%x\)»,  1  ct  teifij.).  Miiliui  iine  DeO| 
ncqiie  ullus  nou  in  Deo  lnctfs  e«l.  hi  CG-Ite  esi ,  in 
iiirerno  est,  ulira  maria  esi.  Ineai  iMttrior,  erxedh 
esterior.  U;t  cuin  iiabei ,  atqoe  babetur ;  {t)  Heque 
in  aliiiuu  ipse ,  neque  non  in  onniibus  Ml. 

7.  0«*  pu/cfterri)«iM.  Qu-.a  nelertirnttt  reritm  »pf- 
ciem  ,  «s  non  vitb»,  cerie  tens»  nitequiwur  (  Dti  autetH 
specim  tieutre  inodo.  —  Qiianii,u;>Hi  igiiiir  oitiii  ie 
liujlts  aiqiie  iiiexpticabilis  iiili  lllKenliie  msiish  aiiimiis 
gaudercl,  qund  liaiic  in  parcnle  tuo  el  crealiire  iiu- 
meiisne  ajiernitaii»  iiiliiiiiati;in  Tenerareiur;  laincii 
stiulio  ailliuc  inienliore  ipsem  illain  infiniti  et  flerni 
Dmnini  sni  speoietrt  qiiajrebat ,  {[)  ill  incircBinscrip- 


linetur,  eadein  cl  scniicllum  pediim  pjnsesi:  ne  in  B  Uim  immentititem   in  sli(|uo  piilchrK  iiitelligpnii.e 


lliroiio  et  scaliello,  sernndimi  liabiium  cnnsidenlii , 
proicnsio  speciei  corpore»  ptisset  iiiielliji ,  rnm  |il , 
quod  Bibi  ihrqnns  et  scabcllom  est ,  rorsiini  ipsa  ilhi 
infiiiilas  polens  palma  ae  pilgiilo  apprcliendente  coii- 
cluderct;  sed  ul  in  his  cunctis  originilius  creatu- 
rarum  Deiis  inlra  enlraque,  et  sitperemincns  el  in» 
ternus «  (*)  Id  est ,  circomfusus  ei  infusus  in  orr.iiia 
niiscerelur,  eum  et  palma  iiugiilu.sqne  eontiiietts  po- 
le»iatem  Ralur*  ejlerieris  oilenderrt ;  ac  tliraniiS 
el  stabelium  subitrata  esae  (e)  ui  Inienic  extcriora 
inoo3trar«! ,  eum  eXlenora  sua  inicrior  insidens , 
ips3  rnrsum  otlerier  inlfjina  concladerej ;  siqae  ita 
lolus  ipsa  isilra  i-xiraque  ^e  eoutinens  (  siipph  ,  enii- 
cta),  ncq!?e  inriiiitus  abRssel  a  cunclis  j  nfjue  cuiivia 


esse  opinareiur  ornaiu.  In  ?ju'.hus  ciim  religiosa 
inens  intra  imlietilliialissH.T  coneliidcretur  cn-oreiii, 
liiinc  de  Dco  piikberriiK»  senteiili»;  modum  pro- 
pheiicis  vocibus  apiirebmidit :  De  mniininidiiie  enim 
optiatn  ,  et  puicliiilHdint  treulnninm  ,  cunsetjueiiter 
generaiionam  tor.dilsr  ennrpiciittr  {Sap.  liil,  3,  sf«. 
i.ii  ).  Magnorum  efcaiiir  iii  «laaiinis  esi,  ei  piilehcr- 
rinwriim  coiiditer  in  pulelierriiiii^  esl.  Ei  coni  sen- 
suni  ipsiiin  (5)  egreilintur  operaiio,  omncni  lamen 
sensuin  Jongt  :ii:ce33e  eat  etccd.:t  operalcr.  Ptilcbrum 
itaquc  ecsliiirt  ,  setiier,  lerM  ,  maris  ,  ei  uiiiversiias 
omiiis  esi,  qus  es  ornstu  auo)  ui  eiio«i  Gra-cis  plfi- 
ceJ,  digBe  r.icu.-ji,  id  etti  !);ijt!Ujg  Bs.iSBpari  vide- 
lur.   Scd  si   Itanc  ipsam   rcrum  pul!:iiritudiBeiii  it;i 


ei  qui  iuOnitus  est  non  ini'<8enti  His  ifeitur  reiigiC'  G  senSaa  siaiurrtii  .-Dctitur  ii)5»ineia,  »fi  eiiam  hi  qua- 


si&siniia  112  Deo  op'«ionibtis  Teri  slndio  dtleiitas  3i>i- 
inus  dfleeiuhatuf.  Ngque  ensm  alird  qHld  eUgnui» 
•esse  Dco  arb!trabM«p,  qn?.nt  iJa  eum  alirt  inleiii^ 
geiiiias  rensm  oesc  ,  ui  iif  {jcautun»  se  sd  ai''i|Siera 
|>rx3uinpl£  licei  opl-^iani.i  nio^um  msns  snGnita 
protendc'-et ,  in  i<)nti)in  omnetn  5>crseqaen!is  se  nS- 
tura^  iiiliniutem  inliiiilsti  irauiedSrsla»  steraitntia 
escederei.  Quod  eym  6  noriis  pie  inteiiij.^etsr,  ta- 
mea  a  ciopfcela  biee  ita  @  dicente  minricite  conffp- 
niabatur:  Quo  (rf)  abibo  a  cpirilu  iuo ,  aui  a  facie  fue 
quo  fugm:'a  ?  Si  tidscende-"}  ik  ccalum ,  iti  'dlit  e» ;  $i 
detc^iHdefo  ia  iitfert>>ini ,  «i  ?6i  itdei.  3i  tutripctro  pen^ 

(fl)  In  ?>liquct  aw3.  «(idiliir  Sijc  viupi:.,  qfjod  et  La- 
beiili,xx,  tle  !ji;ibi;s  liesl  (lical  iliiarlui  iii  p.^al.  Civm,  1) 
lit.  i,  II.  6  :  ?lobii  wqaj  luiHm  eil  Iri.i-JiirriVXit.'.  Lis. 
InterpTfium  Ucinigrsdt:  lio>  l3;nen  in  dubiis  isniuia 
ac  d(tfl.cilibus  locis  prj  ferl ,  eum  latinani  vtrsiouem 
sequi  soleai,  ac  nmsiine  liic,  ubi  fiecajiduns  ias  , 
naoujue,  pro  nonae  veriendunt  ei  fiiibSei. 

{b)  Aliqiioi  uiss.  cuin  Tulitaiis ,  idem  circti-.fciius , 
et  iKOii ,  cum  et  paliiio  'pagiUoqu«  canlinet:s .  casii- 
g:inlur  esi  velumioribtis  librls.  VerLa  lliUrii  i!li:^i.~aRl 
liasc  Giegoiil  llb.  u  Mnral. ,  c.  8;  CVum  polmo  tii^. 
liein ,  el  urrmn  puqillo  concluJ^ai  ..^iejidiutr,  ^eod 
ipte  tii  cirtuMqu'.\q'ii  rei-ru  quiti  creaini  exicrior  :  td 
nantquJi,  qnvd  e.cleritts  conciudilitT,  a  conclude.ile  et' 
lertui  eGiUiiieiui.  i'.ir  icdc\i  ergo,  tui  prasidil ,  in(,'/- 
iiqitiiT  estc  iKteriur.  ■'^uptvqiie ;  s>e~  pitgiilnm ,  q'40  con- 
tinet ,  exlerliis  ifliti.trqf.ie  iigkatUT, 

(c)  Editlo  Vnr.  cuta  qaihusdnm  noii  ijifcri.-iris  iiotc 
niss.  ul  in  throno.  Jtfjgis  probamus  cuiu  aliii  libris  «I 


ruinilam  voluci  tim  ?o  pffHiliini  accisSit  specie,  ui  diiisi 
infra  seiiter.tism  scniio  ot ,  ss^iatis  lamest  id  ipt;i:m 
iiiieiljgens  nen  eb.-qi^alur;  ^aod  !.'.!iie!>YiiFRi;his;  duai 
sermo  cnnis  e\  sensti  C6! ,  t-enstis  siti  i(ise  liqiiaUtr 
iiileHigeas:  nimiie  biijns  ipgins  piiieliriladi;.:*  Du- 
niinum  neeesse  csi  loiius  p«kVirjii!dit'.i3  esae  pul- 
therri^aara  inteliigi ;  ui  cum  Ttenii  ornaias  3ui  spe» 
ei9«  sCfjwiB  inieliigenii»  om.nis  c^iigiat,  opiiiioticm 
tafflcR  in!cli(geR*ia;  £cjib".s  ma  reiintjuat  «rnatits? 
Aiqtie  fta  palcherrinius  Deus  est  cniifiiciidus :  7  ut 
ncque  intra  senfcut.iani  (A)  sit  intcili^ciidi ,  iicnue 
esira  i!iteili<;eQliani  seaticiid!. 


interno ,  sumpia  ^riitu!^  ut  pro  veiui. 

{d}  Veius  cialei  Colb.  aliique ;  Quo  ibo.  lltraqQe 
iectio  tvaet.  in  |vsa!.  CMXViti,  exiiiliciur. 

(e)  Uii«8  e  Coib.  niGS.,  neqne  sine  iiliquo.  Alii  re- 
cenliorcs,  lUiy.ie  uon  iii  aUqao.  Melius  abcst  iioh  ab 
excu^is  et  aul''q!iioribus  mss.  Nam  qualcnii.-i  biijict, 
uon  ipsd  ::i  uSiqao  iiicliisus;  sed  .jiKidvis  k.u)Iiu8  in 
ipsn  C£t:  quat^iiiis  vero  baltoiur,  iii  oninibus  est. 

(/)  Bad.  fl  Er.  ut  «!,«:«.  Lii»s.  Pt  l'ar.  «.'  illain. 
r<e>iue  ;4.!i:!>i  iirque  iliam  !ia!)ciit  niss. 

{g)  Eiiili,  iKpayrcdiaiur :  iiuilius  vBieris  libii  aijc- 
toriiale- 

(i^)  y  eisi,  lifet  puicbritiidinem  iilins  ne  iiivjili- 
gciiiio?  '.)ui-!i'iii  scii^u  roinplectantiir,  adt'Oi|ii.;  Uim  sit 
i)i<!«  .■=t')i/t?;..!j<iM'.  itiuiiiqenil; ;  sfn»us  ujuseo  dkl;it  oiii!:, 
qui  iia  capium  s;.ui!i  suppral,  inifili^.eiidiun  osse  suil- 
cherriniitiss:  iiuj  r;ilioni;  Di;i  species  non  est  eslrn  int 
lelliijeniiaiti  ienlie.idi ,  pula,  e.im  csse  muniuin  pql* 
clicrriiiAann. 


tf  SANCTI  lill.ARII  EPISCOPI  S9 

8.  Dttu  iHUlliymiiant  txeedem  fide  aliingeiidHt.  —  A  eui  noiiic/i  erai  Joannet.  Ilic  venit  in  tenlimonium ,  iii 


His  iia«]ue  piae  opiiiiuiiis  at(|uc  docirinx  sliuliis  ani- 
Bius  iiiibului ,  iii  s«ct'ssu  quodum  ae  spcciilu  pul  - 
clierriniai  liiiju^  s«iilriiiia>  rciiuie-ccbat ,  Qun  »ibi 
reJictum  quidi|UJin  aliud  a  naiura  sua  inielligcns,  iii 
quo  niajus  oflicium  pr:«stare  Condiiori  suo  (u)  mi- 
nusvo  piissei ,  qiiam  ul  l.iiituiii  eiim  esse  inlclligercl , 
quaiiiiis  et  inielli^i  uou  poic^t ,  et  potesi  credi :  duiii 
iiilelligcnliain  ei  lidcs  silii  nccessarix  rcligionts  as- 
suniit ,  et  inliiiitas  ;cU>rna-  |ioirslaiis  excedii. 

9.  yii  imnwrtdliiiiiii  fpeiii  asiurgil  Hilnriiis.  Hanc 
ratioipsu  ei  suudi't.  —  Suberutaiiiein  omnilius  bis  na- 
luralis  adliiic  seiisiis  ,  iit  pietails  professioneni  s|ies 
tliqua  incorrupt.c  Ijcaiitudinis  aleret ,  qiiam  sancla 
de  Deo  opinio  ct  boni  mores  quodam  viclricis  mili- 


(«'(rimaiijuiii  perhibeirl  de  lumiiie.  Non  erat  ille  liix , 
ud  ui  teiiimoiiiinn  perhiberel  ile  lumiiie.  Erat  lux  ueio, 
qux  illuminal  oiiiiiem  hoiiiinem  tciiieHiem  in  hunc  mun- 
diini.  ((/)  hi  viniido  eral,  el  iiiuiidui  per  eum  facluiesl, 
et  mundiis  eiiin  non  cogiioeit.  In  tua  tenit ,  el  t\ii  eiiin 
non  receperunl.  Quolijuoi  aiilem  receperunt  eum  ,  ile- 
dit  eis  polestatem  tilioi  Uei  /ieri ,  iis  qui  credunl  in  «o- 
niiii.-  rjut :  qiii  non  (e)  ex  uiiigHine ,  lunue  ex  voliin- 
liile  viri ,  iieqiie  ex  tolunlalc  ciirnis ,  sed  ex  Deo  nuli 
lunt.  Kl  \'erbuin  cani  fnclmn  csl ,  el  hnbilavil  in  no- 
bii :  el  vidimus  gluriani  rjiii ,  gloriain  lauiquani  unige- 
nili  a  Vutre,  yleniim  ijriitia  el  veriuiu  \Jonn.  i,  IH). 
Proncil.  inciis  nltra  naliiral<s  sciisus  intclligenli^nn  , 
ct  pliis  de  IVo  i|uain  i>|iiiialiatur  tdocctur.  Crcatorcin 


li;i' siipcndio  merercniiir.  Neque  ciiiiii  frucius  aliquis  B  '^"'"'  ^"""^  Dciini  cx  Dco  discit:  Vcrlnim  D.uin,  et 


essel,  boiie  dc  Dco  opinari :  cuiii  omnem  sensiim 
inur»  |ieriiiiercl ,  et  orcasus  qiiidam  naini;c.  dcfi- 
cicnlis  abolerel.  Porro  auleni  iinn  es-e  hoc  digniim 
Dco  rilio  ipsa  siiadeb;it,  deduxis.-c  eum  in  lianc 
panicipem  consilii  prudeniiaeque  vit:ini  bominem  sub 
delcciioiic  vivondi  el  ietcriiitale  moricndi :  ut  in  id 
taiitum  (/')  noii  exsisieiis  !.ubsiiiuereiur,  ne  subsii- 
luius  exbisterei;  tuin  consiiluiionis  nostra;  ea  sol.i 
csse  r.itio  intclligenlur,  ni  qiiod  non  esset  csse  coe- 
pisset ,  non  ui  qiiod  capisset  essc  non  esset 

10.  Spein  ac  bei  noliliom  auget  Joanitis  Evange- 
Hum.  —  Faligabaiur  aiiteiii  aninins,  iiartira  suo,  par- 
lim  corporis  melu.  Oni  cuin  ei  constanlein  senleii- 
liam  suam  pia  de  Deo  profcssioiie  reiiiieret  ,  et  soUi- 


apud  Deiiin  in  principio  esse  audii.  .Miindi  lunicn  in 
inuiido  inaneiis,  el  a  niiindo  non  rccogniiuni  iniclli- 
gil.  Venienlcm  quoqiie  in  sua  ,  a  suis  nun  leceptiim  : 
rcripiciilcs  anteni  sub  lidei  su.c  merito  in  Dci  lilios 
profccisse  cognoscil;  non  ex  coniplexu  cariiis ,  ne- 
quc  ex  conceptu  s;inguinis ,  neque  cx  corporum  (f ) 
voluntaie,  sed  cx  Deo  iiatos.  Deinde  {mpple,  eo- 
gnoscit )  VerbuMi  carnem  lactum ,  et  liabiiassc  in 
nobis ,  et  gloriam  conspectain  ejus ,  qu:e  laniquam 
uiiici  a  patru,  sit  pi  rlccia  cum  grati.i  et  veritate. 

4 1 .  Filiiis  Dei  Deus.  Filios  Dei  fieri  poletlas  ai , 
noii  nccessiius.  Fllius  Uei  fuclus  homo,  ul  .lotuo  /iciei 
filius  Uei.  Christut  verut  Deus  el  Vfrus  honio.  —  liic 
jam  inens  trcpida  el  .iiiSLia  plus  spci  invenii ,  quam 


cilam  de  se  aii)ue  boe  occasnro  seciiiii,  iit  pniabat,  G  exspeciabal.  Ac  priinum  ad  cogiiititineni   Dei  patris 


kabitauulu  suo  curam  recepissel ,  post  cognllione.ii 
b*gi8  ac  |>ropbetaruni  isiiiis  inodi  qunque  docirinne 
evaiigelica  aiquc  apostolic;r  instiluta  cognoscit :  Ju 
principio  ertU  Vefbuin  ,  el  Verbum  erat  apiid  beum . 
el  DiUi  erai  Verbum.  Hoc  erat  in  princi)>io  apud  Deum. 
Ooinia  per  i/isiim  facta  sunl ,  el  siiie  ipio  fiictuin  est 
Hiliil.  Quod  (<■)  fuclum  ett  in  eo ,  vila  esl ,  et  vila  g 
eral  lux  hoiiiinuni ,  el  lux  liicel  in  leiiebrit ,  el  lenebnv 
eam  non  comprehenderiiiit.  Fuil  home  niitsut  a  Deo , 

(a)  Apud  liad.  ci  in  uiio  ms.  Colb.  miineri.%  sui.  In 
eiiiiis  aiiis,  iiihiimici'.  .Magi";  placei  cuiii  duobus  inss. 
('olb.  iieciion  Ccruiiiii.  minusve. 

{b)  .\besl  iion  ab  iiiio  ins.  C>tlli.  ni»lc:pci'indc  eniiii 
csl  Moii  exsisteiis  subsiilufreiur,  ac  ex  iioii  exsistcnle 
condeniur.  1'orni ,  tnbslitttere ,  pro  creure  rursniii 
iisiirpator  infr»  lib.  vi ,  n.  iS,  slcul  et  a  Fausti 


imbuilur.  Ei  qucd  antea  dc  CreaCoris  stii  .-«teriiiiaic, 
et  iniinitate ,  et  Sjierie ,  natunli  sensu  opinali.-iiur, 
liic  nuiic  |>i-oprium  esse  cliam  nnigeiiito  Doo  accifil : 
(g)  non  in  dcos  lidem  laxans ,  quia  ex  Deo  Dciini 
audil ;  n<>n  nd  nalura>  divcrsiiaiem  (/:)  i:i  Deuni  cx 
Deo  dcccdoiis  ,  9  quia  plcnnm  graiia  cl  verila;e 
•Denin  c\  lico  discil ;  nei|ue  prcposleruni  ex  !)>  o 
Dcum  senticiis,  ipiia  in  priiici|iio  apud  Deuin  csso 
De«m  coinpcrit.  Uarissimmi  deinde  hujos  salnliris 

non  iii  duorum  numeriim  veTilalis  diversitate  refereii- 
diini.  Uiraipic  illa  lcciio  confirmari  iioic.sl  e\  lib.  iv, 
n.  i,  ubi  Ariaiii  hanc  imprubandi  houiouiui  eausam 
comniiniicunliir,  iiuod  seeuiiilum  verbi  hiijut  iigiiiliea 
tiiinem  tx  divixioiic  paleriia'  iubslaiina'  ase  Filius  ciis- 
linieliir;  laiitqnam  de.iecius  e.r  eu  fneril,  ila  ut  i»  duos 
sil  res  nna  ilivitn.  Si  prrferas  bic  noii  tii  duos ,  tacila 


llilario  nosirii  .iqu  li  ailversii>   Ariaii.   Aiiendcii.la  I>  iniclli^einla  esi  vox  dco»,  iiiia"  infra  n.  17,  iia  expii- 


i;iiii  |':irlic>il;i  ne ,  qii:i-  nl  liic ,  ita  e>  alias,  |>ro  iil 
iKiii  >:rpiiis  eir>'rliir,  scil.  ul  iion  exsisieret,  postca 
qiiaiit  cxsisl<>nl>a  (t>in:iius  esl.  Ideni  argiiinrtiluin  dc 
inimnrlalitaie  boniinit  nnn  ininus  rlarc  irictaiuni  vi- 
desis  iit  psal.  cwiii ,  lii    14.  ii.  I. 

(c)  ll:vc  verlia,  qnod  fiiclnin  eil ,  riim  pr^predeiiti- 
lins  jiingoiil  vnl(?ali  ,  qu.c  disjniitjcnda  esse  liqnel  e\ 
lib  n.  n.  I!l,  nbi  iliinilv,  qni>nindo  et  bic  pro  iii  en 
vtlu  irai,  r.piisuiniii^  iii  in  viia  est  oiniiiiiiii  pro|>c  niss. 
aiicloiitati'.  De  disiinclionc  v.Tborum  hiiiii*  locl  vi- 
dcn.tiis  Ambrnsius  lib.  iii  ilc  fide.c.  6. 

(d)  Vrtuslns  codcx  ('...lli.  /n  hocmnndo. 

(e)  Kdili ,  ex  snnqninibus:  rr:  llcntibiis  mss. 

(f)  II  .>ilic;v  Vaii.'an;v  vi'tiisiissiimi9  •jodex  ciim  |ile- 
risqiir  ;ilils  nivK.  iir/iijtoiir. 

'gi  \|.s,  Olb.  cl  Crrnl   iici  ir.  i/tji.'  r»  ''ifi">  n   "*•*. 


inilnr :  F.dorli  diriiiiUii  iieqite  duot  deo-i  prirdictire 
vequc  «n/Hii:.-<'l  ii.il:  Sec  duot  deot.nec  tolilarimm  re- 
rum  Ueum  pya'd:Ci\viinui.  I.lcni  liabetnr  lib.  viii,  n.  it>. 
l/i)  l.rasiiiiis  ar  post  enm  l.ips.,  Oeum  ex  Deo  deci- 
dcni:  qno.l  non  displicerct,  si  adcssel  aliciijiis  ins. 
aucloril:is.  Arriscrai  rliain  .11111  <etcrr'in.i  rodicc  S. 
1'rtri  in  Vnlicano,  iii  /><'iim  /*.-iiim  d,xidens:  Sed  anli- 
ipii  iiolarii  iniilla  pas^jni  miilaiilis  nnnios  niisiis  fiii- 
midanins,  nlii  nolliis  alins  coilex  snllraj;  'li.r.  Plerii|iio 
niss.  oiini  Rad.  in  Dfo,  V(>l  iii  Uenm ,  ex  l>eo  i/rrti/rn». 
Alii  piiib;v  iiol;r  cum  i*ar.  iii  /)i'mhi  r.i  Deo  dfcedeiit, 
Qiiod  S'.'  inlclligi  comilio.li'  qocai  :  ii«n  (lcredens  »d 
iii\cb>'<i(l.iin  iii  ■''iliiini,  qni  l>ciis  o»  Ococ.t.  naini.c 
.livcr^ilaicin  LeKCnlilnis  ii  D^o  rx  Deo,  siipplerc  II- 
ccl  f.'(/.'ii('rtiii  'into  derednit  \t-\  (/.•(■f"(rf«. 


DE  TRINITATK,  LIBEH  I,  5i 

lioiiis  fidem  csse,  scJ  maxiiuum  prxniitiin  nos-  A  tirco  nmi  crcdorcl,  i|iii:i  iinii  iiiiclligcrel;  sed  iJcirco 


cii:  qnia  cl  sui  iion  recperuni,  cl  recipicnics  in  (i- 
Iios  Dei  aucii  sunt ,  iiu"  orlu  c:iriiis ,  sid  (idci.  Ilssc 
aiiicm  filios  Dei ,  iioii  nccessiiaicin  esse,  scd  polcs- 
tilem :  quia  proposilo  iiiiivci sis  Dei  miinerc,  non  iia- 
luia  gignentium  aUcratur,  sed  volunlas  pr.Tmiuin 
coiisequaiur.  Ac  nc  id  ipsiim,  qnod  iiiiicniquc  (n)  csse 
Doi  lilio  fii  poicslas,  in  aliquo  iiiliriiiilalem  lidci  trc- 
pida;  inipcdircl ;  quia  per  sui  dilficullalcni  agcrrinie 
spcreiiir,  quod  cl  iiiagis  oplalur,  cl  miims  ciedilur: 
Verbiim  Dcus  caro  rjcliim  csl.  nt  per  Deiim  Verbum 
rariiem  facluni  caro  pioCccrct  iu  Deum  Verbiim.  Ac 
lie  Verbum  curu  facluni  aul  slii|uid  aliitd  cssciquaii) 
Dciis  Vcrbiim ,  aul  non  noslri  corjoris  t^iro  cssft , 
ll.ibitavil  in  nobig :  ul  diim  babilat,  non  aiiud  (|iiam 


sc  mciniuissci  iiilclligcrc  pi.ssc,  (<)  si  credercl, 

13.  Cliriiti  gcsta  noii  tuicnmbiint  imlttralibus  iiien- 
linin  sensibus.  —  Ac  ne  in  aliquo  s;cciilaris  prudciilic 
lard.irelur  errore,  ad  pi.i^  confessionis  liujus  alisnlu- 
lissinura  fidcm  ita  insuper  per  Aposlolum  divitiis 
diciis  edocelur  r  Videte  ne  qiiit  vos  s;»(./it(  ))er  p/n7«- 
5o;)/(iam  el  iiianeiH  deieptionem,  secuiidum  irudilionem 
Iwiiiiniini,  tecundum  elemeiila  mundi,  et  noii  secundum 
Lliristum  .  qnia  in  ipso  inliabilut  omiiit  pleiiilitdo  divi- 
inlatit  corporaiiler,  el  eslisia  illo  rfpleli,  (/uicsi  co/iiii 
oiiinis  iirmcipalut  ct  polestatit  ■  in  qno  et  circumcisi 
etlis ,  circumcitione  uon  maiitt  fncla  in  extpolialione 
corporif  ciirnis,  teU  ciicumeinione  Cliritli,  eoiiscpulti 
ci  iHbaplisiiiate,  in  quo  et  returrexitiit  per  fidem  opera- 


Dctis  niancrcl  (6);  dum  anlcin  liabit.it  in  nobis ,  iion  B  lionis  Dei ,  qui  excilavil  eum  a  mortnit.  F.l  vos ,   cum 


aliud  quaiu  noslra;  cariiis  Deus  caro  faclus  essei ,  pcr 
digiiaiioiieiii  assumptx  carnis  iioii  iiiops  suorum, 
quia  lami|uaiii  unigciiitiis  a  Patre  pleutis  graiiie  cl 
vcrilatis,  ci  in  suis  pcrfcctus  sit,  cl  verus  in  iioslris. 
12.  Diviiin  non  capitnisi  fidct.  —  llanc  ilaqiicdivini 
s:icramcnti  doctrinaiii  meiis  Ixia  susccpit,  iii  Dcuin 
proficicns  pcr  c.irncm,  ct  in  novam  nativitaieiii  pcr 
fidem  vncaia,  cl  ad  ca'lisicni  rcgeneratioiicm  obti- 
ncndam  potestati  su;i:  permissa,  curam  iii  sc  parcntis 
sui  Cre;iiorisqiic  cognosceiis  non  in  nibiliim  rcdi- 
gcndatii  se  per  cum  e\isiiniaiis,  pcr  quein  in  lioc  ip- 
siim  qiiod  cst,  e«  nihdu  substitissei  et  Uxc  oniuia 
uUra  intelligcniix  liiiiiiairc  niciicns  sciisum,  quia 
ralio  commiiiiiiiin  opiiiiuiiuiii  coiisilii  coclcsiis  inca- 


essclis  (d)  iiwrlui  in  detictit  el  pra-putialioiie  earnis 
veslra;,  vivificavit  cum  iUo ,  (r)  donatis  vobit  omnibiis 
di.liclis ,  delens  quod  adversum  nos  crut  [f)  chirogra- 
phum  tn  scnlcniiis,  quod  erat  conlriiriam  nobis  :  ct 
ipsiim  liilit  e  inedio ,  affigcns  illud  criici  :  exutus  car- 
nein,  cl  polesluies  ostcnlui  (ccil ,  liiumplialis  iis  cum 
[idiiciu  iii  semetiptQ  (Colots.  ii,  S  e/  teqq).  Hcspiiit 
capiiosas.el  iuuiiles  pliilosoplii*  qusesiioncs  fides 
consiaiis,  neque  bojiianaiiim  inepti.irliin  railaciis  Suc- 
cuiiibciis,  spoiiuui  se  pra'bot  veriias  falsiiati-;  non 
secundum  scnsuiii  coiiiiiiiiiiis  iuiclligeiiti.i-  Detim  re- 
tinens,  ueque  dc  Cbrisio  secundinii  muiidi  elcmcnia 
dcceniciis,  in  quo  divinitatis  pluniiiido  corpiira!ilcr 
iiiliabiui  :  ui  diiiu  infiiiiias  icierntc  in  eo  esl  poles- 


p:ix,lioc  soluiii  pulei  iii  n.iliira  leruiii   csse,  quod  C  uii>,  omiicm  turreii;c   iiiemis  ainplcxum   potesias 

xtcrii.e  iiiliiiilaiis  excedai :  <|ui  nosad  diviiiitalis  susc 
naturam  tralicns,  oon  cliaiiiiium  corporali  prx-cep- 
tonim  observ;iiionc  disirlnxcrii,  iicijiie  pcr  legis  uin- 
brain  ad  solemitia  dcsecand;c  carnis  (id  est,  cxTcnm- 
cisionis)  iiiibueril;  scd  ul  oiiincm  naluralcm  corporis 

(d)  Omnes  ins.s.  iiiio  nullius  feriiic  aiictoril.ili^  ex- 
ccpio  iimilliiiit  bic  vcrliiim  morlui  :  i\\m\  tanien  ba- 
beiiiinfia  bb  ix.  n.  10,  cl  iii  Ps.  lwh,  n,  25.  Scd 
lioc  apiid  Hilarimn  iion  iiiusiiaiuiii,  iii  eii.itn  in  eodcra 
Iractaiu  eadein  Scriptui;c  loca  ikiii  eadeni  ralioiie 
icpelai. 

(c)  In  ms.  Las.  Val.,-  Doiiam  iwbis  omiiia  ddicta 
dcleiido  quod  advcrsmn  nos  crul  cliirographuin  decreli' 
quoU  eral  adversurium  nnbis  :  cl  iinn,  exuens  lecariie 
cl  potesliiie  tradu.xit  palam  reliiumpJians  illos  ;  quas 
vcrsio  llibiiio  videtur  cMranea.  Qu;e  liic  exbibeiur 
conflrmaiur  lib.  ix,  n.  10.  Vidc  iratt..in  psal.  lxvii! 
n.  23. 

(0  rrajter  ms.  Val.  bas  pauci ,  iiqiic  recenliores 
liabeiil ,  chirographum  decrcii.  Ab  hac  kciione  noii 
alihorrei  qiisc  siibjicilur  cxplicalio,  ut  novain  se  tjC- 
iicris  uoslri  creutione  constiliitioiicm  deireli  nntcrioris 
aboleret.  Aliter  lib.  ix ,  n.  10,  ulii  llilarius  Aposioli 
vciba  lanquam  bic  jaii.  tractata  iiicinorai,  sic  inicr- 
prctaiiirlioccbirograplium,  ddens  chirogruphum  lcgit 
pecciUi .  quod  per  siHlentius  anteriorct  coiilrarium  crat 
nobis.  Unde  iii  ps  cxx,  ii.  18,  illiiil  sinipliciter  voc;il 
cliirograplium  le^ts.  hic  vcro  zenleniiani  nwriis.  Non 
csl  oiiiutcii.ioiii  i)uo(l  III  'jiio  iiis.  Colb.  exsliii,  cliiro- 
gruphuin  dccreti  in  senientiii.  Et  hoc  llilario  e.-t  so- 
lemiie,  itl  duas  versiones.  (|uas  pariler  prob.it,  siniul 
componai. 


aut  inlra  sc  iiilcllig:il,  aui  |ir;cst.irc  pi:s~ii  c\  scsc. 
Dci  atiiem  viriuics  sccimdiim  iiiaguilicciiliam  xtcrna: 
potcstaiis,  noii  sensii ,  sdl  lidci  10  i'ifiiiii:i'c  pcii- 
dcbal  :  ut  Dcum  iii  principio  apud  Deum  essc,  ct 
Vcrbiim  carncin  factum  habilassc  in  nobis,  non  id- 

((()  Sic  mss.  casligaliores  ca  r:ilioiic  qita  dixil  Tiil- 
liiis,  licct  libi essebono  viro.  Alii  vcro,  isse  Dei  /i/iioii 
vcl  filws.  Ex  iilraqtle  illk  leclionc  in  vulgnlis  iiliii- 
iiiiil,  este  Dei  filmm  a  Dnt  lilio  /il.,  vel  «il  ptlestas  ■ 
glossema  quod  iion  cxstat  nisi  iii  uiiico  reccnliorc 
iiiss.  Colb. 

(6)  Quia  niiniruni  liaHii.itor,  domnm  li.Thitnndo 
qiiain  antea  noii  baliiialiat.  iMiiiiinc  aliud  nb  co  qund 
priiis  cral  etficiUir  :  adeoqne  vcrlniiii  habitiiiidi  aiilis- 
sinitiiit  cst  ad  e\primeiid:im  Vcibi  corporati  ininiola- 
biliiaicm;  de  qiio  prseinitiitiir  caro  facittw  ea ,  ad 
si^nincaiidani  ipsius  cuin  carno  conjiinctioiiem  Tiim  y\ 
veilia  hnbiliU  in  vobis ,  Sic  ab  Ilil.irio  iiitcllccla  csse 
quasi  in  notlris,  pilet  ex  subnciis,  vcnts  in  nostris. 
Lliidc  rerellitur  KraMnns,  qiii  in  dtiliiuiii  rcvocavilan 
Cliristi  rariicm  ex  Mari:i  assnmpiaiii  crcilidissct.  Qui 
vcro  cxislimaut  llilariiiin  in  gontilitale  natiim  ,  ac 
Iiriin;c  su;c  ad  veram  fidem  convcrsionis  lii>-iori:im 
liic  lexcrc,  expoiidendiiin  liabenl,  an  snla  Jo:itiiiis 
vcrboiniii  leciio  pcr  se  lantaiii  inyslcrioiiiin  iiostro- 
niiii  noiiliaiii  geiititi  pr:csiare  potiicrii,  ul  jam  Apoi- 
linario,  !Sc--torio,  et  Eirtycheii  conliilanilis  sulTeccrii 

(c)  Qiiia,  nt  loiiuiiiir  Aogusiinus  C|,isl.  oxx  .id 
CoM:iiliiim  II.  "5:  Fide^  prcvcedot  rationint ,  qua  cor 
iiiundctiir,  ui  niagna:  ralioius  cmiial  et  perfcral  liiccnt , 
el  rur^iim  episl.  cxxxvii  ad  Volu^iaiium  a.  15:  Intel- 
1,'ctui  fidcs  adiiuni  apciit ,  infideliloi  claudil.  Confcr 
suporior    Hilarii  dicia  miiu.  8. 


ss  sANCTi  nii.Aiiii  EPis;:opi  se 

II  irfig^liatom  clrtnfnelsiis  «  viiii<t  «|iiri(iiH  r.riiiilmiin  A  diiim.  —  lii  lioe  ergo  {d)  conscio  <eeurltalii>  <:iiaR  o<io 


iMir.iiiJ;uiui)o  ;iiirKare(  :  rojiis  iiinrti  coiiicpclirciiiiir 
iii  b»'i(iti!w>,  nt  W  in  :«-<<'rtii(.iiiH  viiii<ii  reillreniiis; 
iliiiH  rffeu^^riilo  :ul  viuin  niors  esset  cx  vita  ,  el  inn- 
rieutes  »iiiii)  imniArtulilHti  fen.isc>;r«imir ;  i|>80  pro 
UiiIns  ex  intiDoirtiitiiato  niorioiite,  ut  Bil  iiiiinortHli- 
Uteirt  iiiia  CMin  co  excliaremiir  ex  inorle.  r.!ifiicm 
eiiiiii  ((■)  |iC(.'fai!  reee^iit,  iii  as^uinptione  nnittrix;  tar- 
iiia  ilulMia  tloiiarel,  diiiii  eju.')  lil  particcps  assninp- 
(ioiie,  iiiiii  criiiiiNc;  deleii^  per  •noiteoi  senieiilinin 
nMiti.-^,  iit  iiovn  iii  sc  t^ciicrib  inistii  creatlonu  cnnsii- 
tuiioiieni  ilwrrti  aiiteiiori.s  :iliulerel ;  criici  tse  (1^'i 
pcruii:t(i:;i.,  ui  inale(lictocrucisoblilier3ia(6}  terrcn;e 
(Jaiiiiiatiutiis  iiiuleiiicia  ligerci  oiiiiiia  :  ail  uilinium  iii 
lii>niiiir|ia»sit:i,  tit  poii!>^l.i(e.s  Jolion>:si.ii'el ;  (liini  Ucos 


in<>iiii  Hp<'hii«  suis  la'la  rcqiiieverat ;  lutcrces.^i<)iiciii 
nicrlin  liiijiis  Uiiijiie  eo  nnn  tiieluens.  J2  ut  eiiaiii 
ivputaret  (e)  iii  viiam  ivicniiluiia.  Viiann  uuieui  hujus 
corpoils  811I  nr^n  iiiodo  iii>ii  iniilesi.iin  blbi  aut  u^gr.nii 
nrbiiritbatiir,  iit  eiini  qnoil  piierlii;»  lilturas,  qiiod 
ic^ris  nic(liciii;iiii,  (\uuii  naiirragin  nalatuin,  qiiod  adu- 
lesreiitibiis  (lisclpliiiani,  {/')  (jiioiJ  iiiiliilani  «rsecre- 
(lerui  iniperaiiiriii  :  rcrum  scilicet  pra;seiiiiiini  lole- 
1'antiam,  ad  pr.-cinlunt  beat;e  imiiii>rt:illt;iiis  protlcieii- 
tcni.  Quiii  c>i;iiii  kl,  (iiiod  eibl  cn^Jubat,  (niiien  per 
II  inisieriuin  impoeiti  sacerdoiii  etiam  ("«rteris  prcdi- 
cili.it,  miinus  suuni  ad  ufllcium  piibllcji  salulis  ex- 
teiidcn'!. 
lo.  Hiei <iii  ota.n  ingenitim.  —  Sed  inter  Ii.tc  emer- 


SULUiiuuiii  .SiipiuriiS  nioriiuriis,  ei  (c)  iii  his  vlii- ]{  senint  despcr:ila  in  t.csc .  et  sxva  Ifl  oinnes  ini|>iK 


cciitif^  in  M  litliicia  (riuiiipliarcl;  duin  iniinortalis 
ipso,  iwiiMO  inurte  viureiidus  ,  pvo  miii-ieMtiuni  xiet- 
iiit.tlo  iHoi-orctiir.  Hxc  iiHi)ue  nltra  i>nlur.e  liiiiii.tn;n 
inirilivioiiiiaai  a  Dco  gi'su  non  t.'.tcciinil  unt  riirsum 
ii'itMr:<lilMi!<  iiicniiuiii  seiibibiis;  (|uia  iiitiiiila:  icterni- 
l.ilis  opi-ralie  iiiliiiilani  luetiendi  cxlgat  opininncin  : 
iit  cuiii  i)cii:i  hoiuo,  ciiio  iiniiioriAlis  niordiiis ,  ciim 
x.iciMis  sepuJiiitiCst,  fioii  sit  iiitelligentia:  ratiu,  scd 
poie-^iaiis  cxciiplio ;  iia  rursuni  e  coiiifario  non  sen- 
i-iis,  £ed  vtriuiis  iHodus  kit ,  iii  Itetis  ex  bomiiie  ,  iit 
iiiiuioiU^  es  inorluo,  iii  wiucihks  •iH  ex  sepulto. 
•  '.ucxciUinijr  ergo  a  De»  iit  GUnsto  fw;?  «lorteiii  ejus. 
ScJ  (luMi  iii  (^Iir4>lu  |ik'.iiiiudo  iibi.  diyinilaiid,  habe- 
iuti&  bl  sisiiiiiifalioncin  Dei  patria  nos  eoexcitantis  in 


temeritaiis  ingciiia  {supple,  bominum),  polenteni  Uei 
natiiram  nntiirn-  .sua;  iiifirmliatefiiodenntiiini:  nC'|iiu 
iil  ipsi  usqiie  ad  inlinit;itciii  opinaiidi  de  inUiiilis  re- 
biis  emergetent,  !<ed  iiilra  flnem  seiisus  sui  indellnita 
cnnchidcrent;  essentque  sibi  arbltri  rellglonls,  cuiii 
rcliginiils  opiis  {g)  obedieiitix  esgel  ofllciiim;  »ul  ini- 
iiieiiiores,  diviiiorDm  negligeiiles,  pricccpiorum  enicii- 
ualores. 

16.  HicreHs  dnx  piacipua:  de  ChrUlo.  SabtUti  tt 
Aiii.  —  Nain  ut  de  ca;terii  bajrellcorom  slulii>siiiiis 
siudlis  slleam,  «k:  q<iibiis  taincn,  slc  ubi  oceasinncm 
sermonls  ratio  pr.e.bftbil ,  noti  tacebiiiiiis ;  i|uidam  {li) 
ita  ev.')ngelic,-e  ridei  c(^^ri:inpnnt  sacraitienium,  ut  sub 
unius  Dci  pla  (^iiiut.nt  ("-ofe/isione  nativilatem  uni- 


MiorttKi,  el  ClirisUiin  Je^Jini  non  aliud  quam  Douni  m  C  c;cniti  Dei  ahneoreni ;  nl  protensio  sit  potins  in  buiiil- 

diViniiaiife  plfuiUuliBfi  coiiiihiaduin.  Retn,(iu;ir>  rioff  nsio  :  neque  ut  qui  flliits  bomlnis 

1..^.  Utmii  /i<iat4.el  iHuiUi  iiutum  «I  tiuv  toUi: :  :■      scciindum  tcinpora  assitmptje  carnis  fuit,  idem  anlca 


(ij)  Si'his  rod.  Viclorinus ,  j/efcuU  expcrlem  fiiii  ; 
n'iam  lectir)'>cin  aniplevalns  esl  Lud.  Mir.viis,  in^^ple  : 
»y|t  qiiiptte  tamom  HilariosChristiim,  iii  c.nie  .j'!>- 
<iem  iiouisciiiii  iiutuiu;,  caniis  delicia  donasse.  Ut 
c.:r>iii  docev 'f crliill>.i|iub  de caii.a Liirifiti  ii.  10,  netjue 
ft.i  priipi^situm  Chrisli ,  peccauim  carnis  evscuaiuri , 
]ic()ne  ad  gloriam  faflerci,  iir-n  in  ca  caintt  cv.-,cu.tre 
;'itid ,  in  (}ua  eiat  naiiiia  >;ecca;i.  Tuwi  cuidam  AU x- 
:j,r;ro  sic  argui;ii(!i;  Sr.jp  m  um-iriiui  i;iduil,  piccaliia 
iiiit  c.ro  Christi  :  NostTiiiii,  reiioiiii,  indnens,  sifnn 
f'.-':t ;  ■•iiiam  (aciens ,  tion  peccalrieem  eum  (ccil.  Ilic 
ig'tisr  dixil  llilaritis  peccali  cariKim ,  qii.c  pcr  pccc:i- 
liire'.  nd  Clirii>(um  iisqiic  pro^iagala  esi,  <|u.i-,  ut  laii- 
<':^io  !oec)  T<Mrtiillianiis ,  geiiere  ,  non  ruip,  Ada:  cst : 
J::mi  S':ii.  Clirislus,  iit  liic  liabei  Hilaiiii.-,  tiuf  jii  par- 
liceps  cinunipsione,  uon  crimine.  Q.i;ire  friisira  '11  litnbo 
iniius  ine.  C  >0>.  uon  ncmo  ;iniio!  .v'-,  Cur  em  prc-  iil,  D 

C^K.V  (ryc.  .\li,lS  ,   pilt:>  I.    \    do     .'lillit.         iini.  S5,  r.Z 

c.<dcml,iirislieariiedioii,  Neqii?cii>'  iU.cnro  peccuii, 
iii'((  iimtlituiii)  eariiii  peccaii.  VhIc  trae;.  p».  1  wii , 
n.  2S. 

ib)  lii  iribiis  mss.  len etite  malediciionif.  \n  Reini||. 
Corb.,  I»r.iic!.,eic.,  im-i^.tir^ioiTiiiii/iio/iis.  Rvlinenduni 
l>u'aiiiiis  c:!!)  pltiribiis  alii^.  lerrente  damiKulifim,  ut 
silalliislu  ad  iieiiientiain  (|nam  lioino  damitatos  acce- 
pit ,  Torfd  et,  tl  in  tcrrain  ibis. 

[c)  Scx.  iiiss.  iioii  tami!ii  i>oi'u):-es,  in  kit  vineetidit 
i'i  re  ciim  pciHcia. 

{d)  i'x>'.ufti,  •oaMia  :  rrfraoaniibui  ni%<*. 

{e)  Udiiti  <:o.l.:ii  Ktiioig.  cuui  lLei»d  .ktUiiuiii  «(iir- 
iiiliilfj. 

(/')  Particiilam  ((««(<  liic  in  iuli^.tiis  oi.iis,.':>iii  rcsii- 


(iiiin;t3  e\  mss.  Ila  hxc  inialligcreest,  qnisi  lcgcretur, 
i((  c(iiii ,  quojiiyis  taiitit  anQOiibus  ufftuiatam ,  crtdtret 
ss.ie,  /jnoii  punitioe  liilerni.  eic. 

{,])  l'.a  l'jr.  cuin  aiiiiijt;:oribus  mss.  Al  U.iu.  Lr.  et 
Lipb.  cuoi  aiiis,  ia  soio  cbedieatiec  estet  ofpcio.  Ihc 
ui>n'.iueitdatnr  (ibedieiilia  lidei,  de  qo;i  iiifn  n.  37  . 
llllra  mHtiritknt  OfMuicnriB  (idei  cbedieniia  nog  priKehil. 

(A)  ttxc  Miietuui,  Praxe.im,  c(  Hormogenein  bpec- 
lisiii ,  III  ixiip.c  ■.crti  Sv;iiOi!iuaj ,  qui .  iM  f'Otat  .■^ngu»- 
ti:<iis  (ie  If.Ti-fs.  ;id  (>!in(iv;iltiieiim.  :'s  q:iilHis  coi.seii- 
iicbal ,  sul)' :.'o  r:Cius  cdl  /'«ii:o;!Oi-.  Hiijua  l»;i-fc>:is 
rursum  C5po;)'i-i:r  lib.  ■]::  '^ynbd.  u.  i^;  QniJr.m  eiwit 
flttJi  siti!(  ii;i!.;;>.-i{>i/<,)>i  Dcu-:i  ««.ji:«  ttd  sii-viuiu  Viriii- 
iieia  Ptbfl.iiii.ioi  ..:i'.'ioii:'r.-;  >:r.)h!uieTe,  ut  Uliiudo  Jc- 
ducta  ijiiodvn  riW.unt;  mip  '.rQilu  a.*j\iiucitni:te  liuuutnm 
filiuf  nmicupfiieiur,  ntque  Fitim  imi<;  i.rf^ia  inrftcitts 
Deu'!  iiaiNt  j  iiJitn  po,leit  •tkoma  \u!us  si(.  Uiruioquu 
illoni  liiiuiii  ill'j;'i.r.ii  Kt)itifi:i:)iii&,  qiio  tcstc  !t.:;r.  i,xii, 
II.  I,  a;;.sereb,il  Saliellios,  7^'.'-'V't  riidii  1:1  m:f>-ni  anis- 
sHni,  <)ii.'itii|,  Q'.ue  ,id  l'',Vii:'gfi;i  ,'(  t'<iinaHCK  »><iMli<  piv- 
cur.itionc.L  aflin.!i'jr!t,  i.'i  '  .1:  i^iici.^if  |ii'a.titJi<,v ;  m^ue 
iia  m  caU^m  rciiiiKe,  v'\,:':..!ii!iOiiu%  i*  ^./i  a  eolc  .ict- 
iiouil  1'flr'iKi  irj  rf!i')>rf,;ri  ; ijleit  r(-('iii:Jiiiir.  Q^^niodo 
iiuicm  sol  ru>li'i  in  ;e.'.',i;>  proiciuliitvr  pi^nuk  qiiaiu 
descendil.  il-'-  IH'i  i"i  Virf-iitcat  p:  ateu.si'jiu-iH  titiiiuin, 
iion  de-'iciit:i(j':>'nt  ndiutsii,  liaud  aliter  sco.sii  Mar- 
celliis  ■lliooi.cicto  ii;si':,  qni  de  eo  piudii  lib.  11  H;e- 
ret.  h\>  :  rrdrir.s  (';>is?,irtutiii  '.''i-oiiiaii  m  •■xieuili  con- 
iralic:  pro  afor.oiiiittTum  el  contilt^^rum  Jiveriitatt ;  ct 
p.inio  anie  :  ri(ei;iiiunei:|  i;ti>;miJ'Uii  alrMluili  Patrit 
inf.liTi.,iuiv  r-|ii'.»j<!  (,'l:i-|(,  cl  '■.i'ef  fi.ifii  Vri6i|iu(i)>^/« 
^ii'l(  :  pcacl''  ri.i.'i"i>  f,'i|ici ri;i  i;'(-jii '.'n/.t  rursui  ollru- 
Idif  esic  ri:'c  -fd  )>; "i:  «d  Peidn  (X  </iio  i;,rl«i,i.i  Ciol. 


37  ni?  TRIMTATR,  LIBER  I.  28 

senip^'"  fiicrii  allHe  sil  fllitu  Dei :  ne  In  eo  nstiviias  ^.  minlsse  oport«l  lerrenBrnm  meiiiium  Inflrmae  aiqno 


Df\  sil,  sed  cx  eodein  iilem  sii ;  nt  ntilns  Dci ,  nt  pu- 
l.ini,  inviolaliilem  HiieHi  (a)  serie»  ex  Rolido  in  carnem 
(leduria  cxiscrvet,  dnm  iisque  ad  virgiiiem  P»ter 
|iro<«nsiiK,  tpse  sibi  natiis  X3  ^'^  ''^  flHuin.  Alii  vero 
(i|uia  «:ilug  nulla  simt  Cbrisio  ^it,  <|ui  in  priniipio 
a|iud  Oeuni  eral  Ik-us  Vnrljiiin),  !i;uivilaleui  iicgniilcs, 
cieationem  sftlaui  pri>rus»i  «uiil  :  ne  Dalivitae  verila- 
lcni  Del  ndinitterei,  (fr)  6cd  creaiio  falsltalem  dm-e- 
rot,  <|ux  (luni  enieniieeiiir  in  gencre  (c)  Dei  unius 
fidoin,  non  exclnitefei in  Karranienio :  sed  nalivitaiem 
veram  niimini  ac  fidei  creaiiouis  (d)  Bubjiclentes ,  » 
verilale  iiniiis  Dci  sep:<rabilein  runi  rueereiit,  ut  crea- 
lio  subsiiiutiniiis ,  perreeliunem  sibi  diviniiaiis  Hon 
usurjtaret,  quam  vcritaiis  iiatlviias  noii  dedissei. 

17.  Fidet  vera  ftatm  uirutuque  /«lo  lioc  opeie  tiabi- 
liciida.  —  liurum  iKilur  tiiruri  rcspoiidero  aniinua 
ciarsil :  recolens.lioc  vel  prxripiie  sibi  salulare  esse, 
iion  s(riuin  in  Deuiu  credidisse,  sed  eiiain  in  Deum 
pairem ;  neque  ia  Ciiiisto  laiiiuin  sperasse,  sed  in 
Cliristo  Dei  lllio;  iiei)ue  in  crealura,  sed  io  Deo 
creaiore  cx  Oea  iialo.  Muxime  crgo  propr.rau)Ub  ex 
propliellciii  aU)uo  evangeli<'l&  iTrciiiiiis  vesiiniam 
coruin  igiioi autiitinque  eoiiriindere,  (|ui  sub  uiiius 
Dei,  sdla  -sacc  ullli  ac  jeligiosa  praulieatiiiiie,  a<il 
Deum  jiaium  Glirisluat  negaiit,  aiit  verutn  Deuni  iioti 
es!ie  >:oii''eiidiiui'.  ut  creailo  poleniis  creatucie  intra 
untini  DiMUH^idei  liuuramciiiuiii  relimiuai;  (juiH  uati- 
\ii:is   U<3i  ettra  nnius  Dei  tidcm  rclig.^oiiem  protrx- 


itnbecilla'.  opinioncs  esse  aiijleiend.is  ,  ei  omne*  iiii- 
perfeci.v  seitientiaj  angiisiias  r<.'l!giosij  (Jiseeniil  e\- 
specialiiiiic  lanaiiiias,  Novis  eiiim  le^eneraii  iiigeiiii 
seiibihiiti  opuseiil,  ut  uiiiim(}U(iniji:e  conscliEnlia  sua 
secunduiii  ccekstis  ini^Uth  riuhuc  iltmiiiiiAi.  Sfan- 
diini  iiaijiie  per  lidein  anlc  ei.1,  iii  ^ancluti  Jeren|ia8 
admonel  (xxiii,  'ii),  (k)  w.  iulii>i»niia  Dci :  ut  de  sub- 
Kianlia  Dei  :iudiiuruii,  faensuui  suum  ad  \f^  ea  qu»  D«i 
!.ui>siaiiii£  sint  digna  mudcrelur;  mo<li)rcii<i' uiilcin 
iioii  aliquo  inndo  jiiulligeiKli,  sed  iiiiinil-iti'.  Quin 
eti.im  consciiis  sibi  diviiix-  te  iiuiurx  pariicipein,  u( 
beatus  apostoluB  P^rus  iii  ^pisKjla  sua  aiiura  «it 
{c(ip.  II,  14),  eiricturo  fuisiM  ,  Dei  nuturam  non  na* 
tiir,c  siix  lcgibus  pietiaiur,  sed  divinaa  prrtiei-siones 
g  seciiiidiim  inaKiiincenli.im  divin.-e  ile  se  prolestatio- 
iiis  e.xpciirt;ii.  Opliiiiut,  cnliii  lecior  est,  ijui  diciurum 
liiiclligeiiliaiti  cxspeclet  ex  dictiw  potius  iju:im  iiiipo- 
linl,  et  relulcrii  inagis  qnani  aiuilcrii,  t|<'i|ue  cogat  id 
viileri  diclis  contiiicri,  quod  anlc  lectjiiin:»)  prsc- 
sumpseril  iiiieliigendum.  Cuin  ilaijuc  do  rebiis  Dci  erit 
scrino,  concedamus  cogniiionein  sui  Dco ,  dicli>i]ue 
ejiis  pia  vencratione  famulemui .  Id'>:ieii$  enit|i  sllii 
teslls  esi,  qui  nisi  per  se  cogniltis  iiop  esi, 

19.  Coin(><ira.'ioai/(/{V!f|an«//;m(  jxrfecia, — Si  G'J3' 
vero  iios  ile  n;ilur;i  liei  el  nailviiaie  iracianics,  ..■om- 
Iiarniionum  cciemula  afrei'«mus  ,  ni^fno  ea  cnHsiirr.ct 
aliseiu!;e  iii  se  i-Miioiiis  iwjrfectioitem  comlnere.  Com-  ^ 
piratio  eiiin^  ^wrcMOTui»  acl  iieuni  n«tfa  est :  sad  fe- 
lirHiiiss  n»siTCB  »9iolligei>!ioe  eogit  species^  qt«-.dBm 


bal  (c^itMtiilentum.  bed  iios  educti  diviiiiius  neipic  r  •'»  inlei  iftri^ws,  tamqajm  stinc.-RiViiSii  ii;'Jice»  (h;.-«- 


diius  deos  pr^edicare  ne<jiio  soliiiii,  Juiic  ev.inj(clici 
:ic  piiiflictici  prxcoiiii  ratioOi:Hi  in  coiitessione  Dei 
patris  <:l  Dei  lilii  {/'j  aOeietiiiis,  ql  unuoi  it:  Qdc  uos- 
ira  siiit  uisrqiK,  noo  unus  ;  ii«que  e<)!!)ilc;ii  ulruia- 
quc,  lUKiiie  iiiler  vcriiBi  »(:  laLsiHu  .^Hiiil  coMtiiehteib  { 
i|iiia  De»  ej(  Uco  nalo,  iio(|t>e  ^nvJem  tiativius  }.-er' 
niiiiit  esse,  De(|ue  aliuJ. 

i8,  LecjQfi  jid.e^  necami/i.  —  Ct  vcii  <n)i<JoiB, 
ijiioa  Qdcii  calor  et  (</)  Ignci-alai  inuBiio  ^c  g-Oriiciiiit^us 
ui',iudi  veriuiis  tiluiljum  ad  iegendum  voc;'.vii,  uio- 


rere  ;  nl  reriiiB  himili^-.riom  ©<i«siiet!i-:^)r!3a'.:n.aa3r.le, 
e«  sensus  no>iri  conscieniia  ad  iiis,;!iii  smiius  s^i' 
iiioiieiti  ediicercmur  (i7iz<;  mtniioranfur  hfr.  ?»,  h.  2). 
Oinois  igiidi"  Gomparaiio  bomini  riomz  u«i!is  habcs- 
tur.  lijjtn  Ji?o  api:i,  qiiia  inialll-ge3«i.iJ»inrgi8  9t- 
gnilie«i,  fiiiaoi  ex!i!c.itf:  Beiise  n.-ititris  x.i'f:.i»  c'.  Spi- 
niiis,  ci  invisiiiiliui'.!  ac  tTaciaiiihum  <  Oie.yo^isi-Jis  ^is-' 
ii|i(! ji(a  reptitelur,  protestaiis  ei  iofiriiiiiali  -3  btimKiia; 
iiti''liic;ontie  Bixsisariam,  es  r.b  inviii!*  ef.se  iit.3;;'.aj 
noit  £iilis(acieaiis  e^empii.  Pergiiiius  UsispA  <k.  Dus 


(u)  In  Pralellensi  ms.  teries  ex  totido  Deo,  el  niox, 
l'i(ter  spiiitu  proiensus  :  voces  Deo  et  Spirifu  eit  mar- 
uioe  iii  lextuiii  li  nid  dubie  ir.ntslat».  Kic  ritisutn  locus 
lllu>traiur  sitiiiliiiidlnc  ^"lis,  ut  queiiiadinodwm  ra- 
iliiis  estseries  ex  sotidosolis  corpore  e;lHCla  in  lerras, 
ila  et  Filiiis  sit  series  educia  a  Pjiiire  •  ul  enim  iti 
biile  vis  triplcx,  lllDmi.iandi.  calef:iciendi,  ct  orbicti-  D 
laris  rigura .  stu  solidiini  iliuJ  uiide  esi  iilraque  vis ; 
ii;t  ci  in  Tiiiiltaie  eirogitabaiij  S.iljclliani  Iripliceni 
vim,  ciijus  l>atep  cssel  tiypnstasis  ?c  vcliili  lolius 
lornia,  ut  ioqiiitur  Ei»iph:iiiius  loco  lauijaio  :  ex  ijuo 
li:cresis  bitj;!s  notitiam  jd  capiei.do*  llllaTii  llbros 
iiecessariaui  coitip.irapm?. 

(6)  Apud  SJad.,  Er.,  necnoii  in  ms,  'Val.  I:as.  et 
Colb.  i!!io,  sed  crcatio  rtiifii  coutpo.^iii  ei  siinvtatt  Dci 
faliilaleni  doceret  :  qu.id  glosscma  suspicamur, 
msxiiive  cuiii  kxc  loqvcndi  ratio  Qb  Hilarlo  sit 
aliciia. 

{c)  In  vulj^tis  e|  pluribuS  liass.  bic  additur  vox 
iii-oticHi*,  quic  rccxi-js  Sbesi  a  casligaltoiiliiis  lilfig. 
.'\iilea  csciisi  habent  cr,ieiitirenlui\  cl  post  excludereiil, 
millo  fere  snlTragr-nic  m.s.  Noii  displiceret  umeii,  si 


.•intea  prKmiileretar  qui  dwm,  non  <j!(«  d*tn,  eic,  id 
esi,  qiiK  creaiio  lion  nisi  raendaciicr  suiijiciiur  fiuci 
Del,  qui  geiiere  et  naiura  unus  ost,  quap.ivis  non 
pxcludatu.r  3  fide  Dei  in  saeramcnKi ,  ."jjiaieiiiis 
plurcs  per  guai;)(|2ro  prErogativam  Isop  Qftmcii  sor-> 
liontiir.  Videsislib.  conlra  Auxeitt.  i\,  ^ 

(</)SoIuscodex  Vat.  bas.  suhslilncnles ,  Pj.iniiS  b3«3. 
II. 'c  enim  .sibi  vuii  :  quein  <aili(,4K'i  Deuin  v,»»-(;;n,  .i!- 
p'>ie  ex  Deo  >cra  paiivitaip  .'lainm  crfciiuiil,  ilU  Ixifj- 
llci  iiomini  ac  liilei  cr.;aiio;iis  ^bjlciqqt. 

(#)  Ediiio  Par.  ^MtiijUos  liijros,  ci[nb\i&  scioiuaee.U 
niiiiare  ( in  d,  secuta,  conJiteni{ii,m. 

(fj  Va!.  bas-  !DS.,  asterimut. 

ig)  Bad.  ei  Er.,  ign.ormte,  Lips.  st  Par.,  igna.Uiai', 
tastigantur  ex  mss. 

(ft)  Ajiui)  i,xx,  fv  ittacTKTii.  Grrgori'ts  SLiaipni:, 
Ont.  xx\n\  legens  h  \n:orr ziyjnTi,  cxplicaadsg  hiijui» 
voris  g.-ati3  addil,  x«i  o-Mi^  Ei^fw  ■  Qnot!  qoiJgiii  r.lil 
viveiiiiutij  bacteiius  coiitcssuus  aega^,  <yiia  eor5L>i> 
nen-(Jni  (latum  cst  videre  naturam  seu  csacullam  Dej. 
Ainbrosiiis,  i.  iji  de  Fide.  c  IS  :  (iiiU  (t^jj.  j,,  suAr 
^i.-iiKio  Domwi,  et  vidit  verhum  cjus ' 


39  SANCTI  llUAm  KPISCOPI  id 

luciiliiii  |)ci  vcrl>is,  sensniii  laincii  iiosiriiin  rcriiin  A  oliin  cUiiani  profcrens,  el  siilidnlc  eos,  aft  pcr  id  iin- 


uusiiaruni  sp<-cie  iinbnciiies. 

%0.  Orito  loiiui  opeiis. — Ac  primuni  l(a  lcliiis 
opcris  inoiluni  (eniperaviinus,  u(  apiissiinns  legen- 
tiun)  proferiilnis  connexomm  sibi  libelloriim  orilo 
sncreilcret.  Nihil  ciiim  incomposilum  indlgesliimque 
plaruit  afferre  ne  operis  inordlnata  congcrics  rns- 
ticum  (|ucin(laiii  lumnltuin  perturbata  vnciriTationo 
pr.iberei.  Se«l  ipiia  nullns  per  priiTiipta  conscciisu» 
e*t,  nisi  siibstraiis  paulaiim  gr.idibus  feralur  grcs- 
sus  ad  snmm.i,  nns  qiioque  qiixHJam  gradiciuli  iniiia 
oritinantes,  arduuin  hiic  inti;llij{en(ix  iler  (n)  clivo 
qnasi  molliore  leniTiinus  non  15  J''"'  graililiiis  inci- 
suni,  sed  planitic  subrepenle  devcxuni,  ui  pro|U! 
sino  seandeniinm  sensii ,  euntium  proficeri-i  con- 
Ecensus. 

21.  Quiit  roniiiieat  liber  fccuinlns.  —  Posi  huiic 
enini  priini  liujus  sermnnis  libclliini,  scqiiens  ita  sa- 
Cramenlum  rdocet  itivin:c  ^cneratinnis,  ut  bapiizandi 
in  Palic  et  Filio  ct  Spii ilii  sancio  iion  ignoroui  iio- 
niinnm  verilatcin  ,  neque  vocabulis  iiiteHigonliaiii 
conruiidanl,  sed  unninquoOqiie  ita  setisii  concipiaiit, 
nl  cst  ac  nuiicupatnr ;  agnituri  absuiulissime  in  iis 
qu;e  dicta  sunt,  quod  ncquc  nou  ipsa  veritas  sit  no- 
minis,  neqiie  uon  nomen  siiveritalis. 

a.  Liber  uniu».  —  Posl  hunc  i(aque  lenem  ac 
breveni  demonstralx  Triia(a(is  sermonem,  tertius 
liber,  eisi  sensim,  taraeii  jara  proficienier  incedii. 
Nam  id,  quod   ullra   buiiiaui   seiisus   in(elligen(iani 


piissiine,  ununi  Uciini  ex  legcdclendisse  convincciis, 
oinnibiis  legis  ac  propheiaruin  (eslimoniis  ita  dc- 
inunsiratis,  u(  siiie  Uco  Cbrisio  unum  Deiim  cnn- 
liieri  irrcligiositas  si(;  ei  confesso  unigcni(o  Peo 
C.hristo ,  iioii  unum  Dcura  prxdicare  perlidia 
sil. 

H.  Liber  quiuius.  —  Qiiinlus  veru  (I)  lenuil  euin 
responsionis  ordiiicm ,  qiiein  ba;rctici  institurraiit 
professionis.  Nanii|uc  rnin  ununi  Ociiin  prxdicarc 
se  secniidum  Irgem  ementili  essent ;  uiium  quoquu 
Dciiin  vcriiin  ex  cadein  prnfcrre  se  fefellernnl :  iil  (e) 
|)er  ctceplioneiii  l>ei  et  unius  cl  veri,  naiiviUilcm 
Uuiniiio  C.lirislo  adimcrcnt;  qoia  ubi  naiivilas  efl, 
ilii  et  iiitellii;eiiiij  sit  (1)  veriiaiis.  Nos  aiitein  iisdein 
B  gradibus,  quibiis  iill|isum  iiogaliaiur,  docenlcs,  iiec 
duos  deos,  ncc  solilariuin  verum  \^  Deum,  sed  Pa- 
trcin  veruni  neuni  ita  ex  lcge  ar  prophetis  prx-dica- 
vimiis,  nc  .iiit  unios  Dei  fidein  corrumpcremus,  (9) 
aul  naiiviialcin  dcne^nrcmus.  Sed  quia,  secandnm 
illos,  creato  potiiisqiiani  nato  noiuen  Dei  Domino 
Jesu  Cbnsto  depularetur  poiius  qtiani  incsset ;  divi- 
nitalis  vcritas  iia  cx  auctori(aiibu8  prnplietieis  de- 
moiislraia  osl,  ut  nos,  Dnmino  Jesu  Cliristo  Deo 
vero  prxdicaio ,  intr  1  inlelli^ntiam  uniiis  Dei 
vcri  iiativa!   in  eo  divinitatis  verilas  contincrei. 

25.  Liher  tvxtus.  —  Sextns  vero  jani  liber  omneni 
b^rreiiraR  asserlionis  frandiileniiam  pandit.  Namquc 
ut  diclis  siiis  fidem  farereni,  damnanies  dicia  e(  viiia 
hncreliroruni.  Valen(ini  scilice(  el  Saheltii  el  Maiiirh:ei 


Dominus  de  se  professus  e^t,  quaiitis  potesl  poieii-  Q  c  Hieraere.  pias  Kcclcsiac  pr.-cdicationes  velamcn(o 


(ix  eirmplis  ad  inlclligenti:e  Qdem  coupial,  dicens  : 
Ego  in  Patre,  et  Paicr  iu  me  {Joan.  \,  3H)  :  ut  quoJ 
ab  lioniiiie  per  naiiiruni  hcbetem  nuii  capitur,  id  (6) 
fides  iani  rutionabilis  scieniia:  consequatur  :  quia 
ncquc  iioii  credendnm  de  se  Deo  est,  iieqiie  opiiian- 
duni  cst,  exlra  ratiuncm  fidci  essc  iiitelligeniiau)  po- 
lestalis. 

23.  Liber  quarttu.  —  Quartus  dcinde  liber  ini(iuin 
sui  ex  hxredcoruui  doc(riiiis  auspicatur,  se  ipsum 
viliisquibus  Hdes  Ecclc-i^e  (c)  iufumnlur,  expnrgans : 
ipsaui  illam  pcrfidi^e  exposiiiunein  a  muliis((/)  non 

(I)  Ms.  Vcron.  teuet;  u(  paulo  aiile,  QuaTtus  liber 
Otttpicatur,  etc. 

(rt)  Hoc  ad  imitationeni  Plinii  vidctur  dictiim,  qui  1) 
lib.   VI,    Episl.  V  :  lln,  inquii,  leriter  el  seiitim  rlivo 
fallente  roiunrflit  t/l  cum  itihci.ihre  tc  iwn  pules,  scn- 
liat  ttilsccndisse. 

(b)  Kditi,  excrpto  Par.  riini  nnieo  ms.,  fules  tamen 
rntionabili  icicnlin  coiisciiuainr.  Katiii  liic  .sultjiriliir, 
riir  liilcs  dicatnr  rnlioHafri/is  icicnliii.  U.ilioiialiilis 
qiiideni  rsl,nuia  ralio  suadcl  credendiiin  l)eo  :  srieii- 
tiani  eliam  li.ilicl,  i|uia  opiiiioni  nou  reliininitiir 
liicus,  riim  pcr  cffecliis  iiHelligiinus  pliis  Deuui  piSsc, 
qiiain  rapiat  biiniana  ralio.  Iliiic  niale  in  viilgiiis  le- 
gcbatur  ,  i;i(t//ip«'ii/i'r  poiCitiiicin,  pro  iii(e//i3rn(i«m 
polettnlis,  qinurcl  inigis  perspiruuiii  sit  ex  bis  I.  tii, 
niini.  5  .  Snnt  wi>nmadi  in  Dio  pntesUites,  quariiin 
cnm  rnlio  inlellicienlia'  tioilra;  iniompieheniibiHs  est, 
(idcs  liimen  pc  ieritiilcin  efficientUr  iii  absolulo  eit. 

(1)  lii  viilgatis,  iii/iimiKMr,  inalc  ncquo  mcliiis 
dcinde  apiid  H.id  ,  l'.r.  el  Lip»    expuirums. 


professionis  impi.e  fiiraii  siint  :  iit  (2)  corrcpiis  (A) 
in  mcliiis  verhis  irreligio.soiniin.el  anibigua  signilira- 
lione  mndcratis,  snbimpie(a(isdamnatione  doctrin:iin 
pielaiisexstingucrenl.Sediiossiiigulorunidiciisetpro- 
fessiunibiis  deinoiisiratis ,  sanetas  Ecclesix  prxtlica- 
(iones  absolvimus,  neqne  quidquam  cum  daniiiatis 
ha*re(icis  cnmimine  ( is  esse  permisimns,  ui  dani- 
nanda  damnanlcs,  sola  vcnerabililer  seclatida  se- 
qiieremnr,  filium  Dei  (snpp/r,  cssc)  Doniinuni  Jesum 
Chrisiiim,  qiiod  maxiine  ab  iis  negabalur,  pcr  lixc 
doccntes ,  dum  de  eo  lestatur  Pater,  dum  de  sc 

(2)  Corruplii,  ibid. 

(d)  Pro  non  oliin,  snbslitutum  esl  apiid  Lips.  el 
Par.j"»!  a/iiii.  reniienlilius  mss.  neriioii  qiioil  lib.  vi, 
II.  3,  dicitiir,  Aiianam  lueni  proxinir  eiiicrsi  sc.  Dc 
liar  pcrtlila  1  \pi<siiioiip  dircmns  libro  iv. 

(?)  Snlus  iiis.  Iiis.  Vat.,  u<  prr  proleisioneiH  Dei. 
(Jsuin  ac  vim  vrrbi  exceplio  ceinere  es(  inlia  n.  2St, 
c3  el  3t,  tilii  non  solam  profcssioiicni  soiiat,  scd 
cani  a  riijus  consortio  quivis  alius  arcc.ilur. 

{()  Ilor  esi,  ilii  inteHigitiir  posses^io  vci:e  iia|ur:G 
ejiis  cx  qiio  naiivitas  csi.  Nani  vux  verilnj  llil  irio  pro 
tcr:i  natura,  nt  jain  s:epc  \iiliiniis,  soleamis  csl 

(ij)  EiiiU,aul  iiiiii  teiilatfiii  :  nialo  ei  reiiiioiiiibiii» 
itisu. 

(h)  llepnniiniis  ex  Tellrriano  eodire  rl  Praiel. 
eornpiii ,  qiiod  ei  iii  llrmm.  ar  Tlieod.  pruleiii  si'- 
riindis  curis  positum  fuii  :cuin  aliis  in  libris  Irgamus 
(orruptis. 


Dli  TRINITATE  LICER  I. 


Vi 


ipso  iipontelur.  dtin.  Aposioli  pnedicaiit.  dum  reli-  \  i.i,-,  nati.ia  ,  pnicstaie,  pn.fecsjone ;   no  (  „i  noi.) 
giosi  crodunl.  diiiii  dieiiioiios  clamant,  (liiiii  Jiidxi      ^iliml  esscl  (iiinn 


iieganCcs  fatenlur,  ('um  ignoranles  inielligiinl  gen- 
lcs;  nejam  (id  esl,  utnon)  ambigenduin  pL-rinilieic- 
lur.  qiiod  ignorandum  non  reliiiquebatur. 

26.  Liber  septiimis.  Snbellius,  Hebion  el  Ariiis  scse 
vincendo  Ecclcsice  vincunl — Scplimiis  deinceps  libcr, 
sccunilum  porfcctiC  (idci  gradum,  suseept.c  dispuia- 
lionis  scriiioiiom  lomperavil.  N.iniqiie  primmn.  pcr 
invinlaliilis  lidei  sanam  et  inroiriipiam  dcnionslr.i- 
lioiicm,  inter  Sabcllium  ct  llebionem  cl  lios  noii  vcii 
Dci  pr.Tdicatorcs  lite  cert.ivii ,  cur  Sabellins  subsis- 
icrc  antesxcula  negarel,  qucin  crcatuni  nlii  confiiu- 
rentur.  Ignorabat  cnim  Sabellius  subsisieniem  Filiiim 
diim  Dcum  verum  operaium  in  corpore  esse  non  atn- 


miii^iiparoliir,  noqne  nuncnp.Tii) 
iinn  n.iiiviiaiis  e.^sel ,  noqnc  nalivitas  naluram  ami- 
sissct,  neque  nainra  nnn  reiinnissot  polcstaiem , 
neqiie  potestas  noii  cliam  coiiscia  sibi  verilatis  pro- 
fessione  nolescorel,  Caiisas  ergo  omncs  siiigiiloriiiii 
generum  lia  ex  Evangetiis  c\cerptas  subjecimiis  ,  ut 
ncc  professio  laciicrii  poicsialom  ,  iioe  polesias  non 
cxseriieril  naliiram  .  noc  i.aiura  non  siia>  nalivilatis 
sil ,  iiec  iiaiivitas  non  siii  nominis  .  nt  por  id  non 
rclinqiicrctiir  imiiieialis  calumiiia  ,  ciim  Dei  vori  c\ 
Dco  vcro  diviiiiiaieni ,  secundum  ct  iiuinen  et  iiaii- 
vitaiem  ei  naiuram  el  potesiaiem,  ipsa  quoquc  Do- 
minus  Jcsiis  Clirisins  naiivaj  veriiaiis  suaj  proiesla- 
tione  docuissct. 


bigil.  Hi  aiitem  necabani  nalivitalem,  et  allirmalianl  "      oo   />  .  ,., 

"  .      „  .        .  ■'8.  Oclavus  libcr 


crcaturam,  diim  opera  cjiis  Dei  veri  esse  opora  nou 
inlclligunl.  Lis  coriim,  fliles  noslra  est.  Nain  diiiii 
filiuni  ncgat  (ideiqiic  criat),  iii  eo  viiieit  Saliolliiis, 
17  1'""'  f**"*  veriis(utrectepi'obal)  opcratus  csl:cl 
Ecclesia  eos,  qiii  vcrum  in  Chrislo  Deuin  negaverinl, 
vincii.  At  vcro  cum  subsistentem  Clirisluin  ante  s.Tn- 
cula  lii  adversus  euin  demonstrant  semperoperatiiin, 
dc  coudemnato  secum  Sabellio  nobis  triiimpliant, 
Deum  quidcin  verum  (1)  (n)  scieniC;  sed  Dei  filium 
nescienlc  Hcbion  aulem  ab  utroque  ita  vincitiir,  ul 
liic  (Arius)  aiite  s:«cula  subsistciitem,  bic  (Sabellius) 
vcriimDeum  convincatoperaluiii.  Oiiiiiesqnc  se  invi- 
ccm  vincendo  vincuntur:  qiiia  Erclesia  et  contra  Sa- 


Oclivus  jam  vcro  libcr, 
diiobiis  supcrioribus  Ig  libijs  ,|,.  Uoi  lilio  cl  Dco 
vcromnlium  ad  credeuiium  fuicni  prolicionlibiis , 
lotns  in  uiiius  Dei  dcmoubtiatioiic  dotcnius  csl,  iion 
aufcrens  lilio  Dci  nativiiatcm  ,  scd  noqiie  pcr  cam 
duunidcoriimdiviiiiialciii  inlioducciis.  Ac  priinuin 
quiliiis  inodis  b;prctici  vcriiatom  Dei  paliis  et  Dci  fi- 
lii ,  qiii;i  ncg  ire  non  possent ,  lamcii  cliidoro  iiiicn  ii- 
lur,  edocuil,  dissolvcns  incptaseoium  cl  lidiculas 
occasioncs ,  qiiibus  pcr  id  qiind  dicium  csl .  huUun- 
dinif  aulem  cicrientiiim  eial  (</)  ,1»,)«,,  el  cor  nmim 
[Act  IV ,  3-2)  ,  et  nirsiim  Qui  planlul  aiilem ,  cl  qui 
m,  uiium  suiil  (I  Cor.  iii,  8)  ;  el  iteruiii  :  Non  pro 


<"J<' 

Itis  antein   tnnliiin  lonn,  ncd  cl  tiro  iis  nui  crciLiiui 

bclliuin,  etcontra  crealur%  pra^dic.itores ,  et  conira      «,»/ ....r  ■,./,., .   .  ■                                     luum/j 

Hebionem,  Deum  vorum  cx  Deo  vero  Dominum  Jc- *-  "'  ""'"^»  "»">"  i""  ^ 


sum  Cbristum,  ct  anlc  sxcula  nalum,  el  poslea  bo- 
ininem  geiiiliim  csse  te^iatur. 

27.  Argumenluin  seplimi  libri.  —  Nomini  autem 
dubiiim  esl ,  congruuiu  id  niaximc  {'i)  pictaii  doctri- 
iia;  fuisse,  nl  quia  cx  legi;  ct  |inip!ictis  primuiu  Dei 
filium ,  post  etiaiu  Detiin  vorum  cum  saciamcnlo 
unitatis  prxdicassomus ;  riirsum  legem  ac  proplictas 
per  Evangolia  liimantes.  primum  cx  bis  Dci  filiuin, 
post  etiam  Dciiin  (b)  vcriim  doceremus.  Compelon- 
lissimum  ilaque  fuit ,  post  noinen  Hlii.  veriiatem 
cjiis  ostendcrc  :  quamquani ,  sccundum  ccminuncm 
seiisum ,  (c)  veritaiis  absolutiuiiem  nuncupalio  filii 
oblineict.  Sed  iie  quiii ,  advcrsanlilius  unigcniti  Uci 
verilati,  occasionis  ad  fallciiduiii  ct  illudondum  rc- .^ 
liiiqnerctiir;  ipsam  illani  (reu ,  qna  pioprius  Dci  li- 
liiis  crciliiur)  pioiirietaiis  fideiii  pi-r  diviniiatis  vcri- 
iuoni  adslrtixinius  ;  Dcum  csse  cum ,  qiii  Dci  filiiis 
iioii  iicgarctur,  liis  niodis  doccnlcs  ,  nomiiic,  naiivi- 

({)  Scienles ,  dcindc  nescientes. 
(i)  l'iiv  iloclriiia; :  forlassc  melius. 

(o)  Eilili  et  ploriqiicmss.S(if)i/«;  et  mox,  tiescini- 
tes  .  ca^liganlur  ex  poraiiiiquo  ms.  Colli.  iiecnon 
Geriii.  ac  vcuistiore  Remig.  Quippe  li;cc  dc  S.ibellio 
dicuntiir,  non  du  Arianis.  Tum  dii|ilcx  in  Hcbioiie 
error  nnlaitir  ■  prinius  quo  iiogai  Clirisiuui  ante  Ma- 
liam  ,  alier  quu  vull  eum  iiieruiii  esse  liomiiicni. 

(b)  Val.  Bas.  nis.  xivum  veruin  :  ct  «iipra  ,  Deiis  vi- 
vn^verus  operalus  est. 

Patrol.  X 


^'cut  tu,  Pater,  w  inc.  ci.  cgn  in  le,  tit  et  ipsi  sinl  in  no- 
«-/sf/oan.  xvn,20,  21)  voliinl.nis  polius  ct  una- 
iiimilalis  qii.im  divinitalis  Jissormit  ventalom.  Scd 
iios  Ikcc  ipsa  siiisviriulibiispoiiraciantcs  (lioc  e:,t , 
;cciindiim  vini  vcrborum),  (ideni  in  sc  diviii;e  iiaii- 
vitaiisconliuorcosicndiniiis  ct  omiies  dictoiiim 
dominicorum  profossi.nios  rcvi.lveiiUs ,  loium  at- 
qiic  pcrfociuui ,  cx  .ipostolicis  pnc.oniis  ac  saucti 
Spiriiiis  ( Vocis  sancli  Spirit.is,  quo!  Iiic  vis  sli ,  viiUsis 
lib.  VIII,  /1.  23)  proprietai.biis,  ei  palcrna;  et  unige- 
iiitic  majcslatis  sari-ir.ciiinni  docuimus  :  cuiii  ci  iti 
Pairc  Filius  iiiielleclus,  ot  Paler  in  Filio  cogi.iins  , 
unigcnili  Dci  iiativitatem,ct  perfecli  in  eo  Dci  (.')  os' 
teiidereiii  veriineiii. 

29.  Liber  noniis.  Argumenta  contra  Clirisli  divini- 
latcm  —  Panim  cst  autom  ,  in  rebiis  ad  sali.ic  m 
maxiiiie  iicces.saiiis ,  sola  ea  ad  satisf.ictioncm  (idoi 
allcrrc,  qii.e  propria  siiiit  :  qiiia  pleriiin.|iie  (h)  l.lan- 

(5)  In  supcriore  edilioiio  :  ostcndercl. 
(4)  lilaiidientc  sensn. 

(<•)  lloc  cst,  vcram  pitris  iiaturani  vcia  filii  i.umcu- 
palio  manifcsle  obtincrei  ^qullnis  declaraiHilaniis  sc 
quasi  ex  al.undanlioslei.siirum  Filio  naiunini  IVnris 
essc,  posi.iuain  osieiiilit  oi  tilii  noiiieii  ci.i.i|icicre. 
Nolandavox  nfcsof/Kio,  i|ii;e  illi  valdc  familiaiis  cst 
pro  rc  ccrta  cl  evidcmi. 

(d)  lu\  bunc  locuiu  cxbibciit  constanlir  mss.  Eiliii 
vero  ,  cor  unum  el  aninia  una. 


15 


S  VNCTI  IIILARIl  EPISCOPI 


4t 


dicntes  scnsuin  (a)  rallanldictorum  noslrorum  inex-  A  icii,  nequt  Angeti  tn  t(rU$,  (d)  neque  Fifini,  niti  1'aier 


plorala;  asseriioncs ,  iiisi  ctinin  propusiiioiiiiinaJvci'- 
saruiu  deiiioiislraix  iiiaiiilales,  lidein  iioblrain  iii  co 
ipso  ,  quud  ips:e  ridiculx  ei>6e  arguaiilur,  alliriiieiil. 
Nouus  itai|ue  liber  lolus  in  (I)  repellcndis  iis,  (|uai 
ad  iiiiiriiinndaui  uuigciiili  Dei  ('i)  naiiviiateiu  ali  iiii- 
piis  usurpniitur,  iiituntus  est  :  qui  dispensaiionis  oe- 
culti  a  sx-culis  iiiyDierii  iniiiieuiores ,  evangelira  lide 
Dcuin  ati)iie  liouiiiiein  pnvdicari  non  recurdeiiiur. 
Naiuque  cuin  Deuin  esse  Doiiiiiuiin  nosiruin  Jesum 
Chrisiuni ,  et  siinilein  Deo  cssc  el  a'i|ualcin  ut  Deuin 
flliuin  Deo  patri ,  natuin  (7i)  cx  Deo ,  et  sccuniliini 
nativitnlis  proprielntoin  iii  vcrilntc  Spiritiis  (lioc  eel , 
diviiiitaii>)  subiistere  iiegant;  liis  iiiii  dictoruin  do- 
niMiiconiin  professionibus  solcnt  :  Quid  im  rfuu  bo- 


soIni  (J/nrci  xiii,  ^i)  :  ui  cum  Filius  iiegciatquod 
l'alcr  solus  sciat,  longe  alionus  sit  nencieiiiH  icicnie; 
quia  nalura  igHOratioiii  obnoxla,  non  lit  ejug  virtu- 
tis  ct  putebtaiii,  qux  a  doniinalu  ignoralionis(5)  cx- 
cepla  sit. 

5U.  Aigumenlis  reipointelur.  Ilxc  itaqiie  ,  cor- 
rupio  dcpravnloquc  scnsu,  iinpiissiiiie  ila  inlcllecla 
csseinanslrantes,  oiiines  diciorum  causas  ex  liis  ipsis 
vel  inlerrogationuin  vel  leinporuin  vcl  dispensatio 
num  gciiciibus  atiuliinus  ,  causis  poiius  verba  sub- 
dcnies,  noncausns  verbis  detiuianies  :  ul  cuin  a  tta 
dissident ,  Puter  major  me  eu  {  Joan.  xiv,  48),  et, 
(6)  Ego  el  Poier  unum  suihms  {Joan  x,  50);  iieqiie 
idcin  sil ,  Aeiiio  bonus   i.u ,   >ii$t  uniit    />eiis    (Luc. 


mmi?  iVfiiioes»  froHUj  iiisi  uiiuji  Deus  (Lhc.  XVIII,  ID);  B  xviii  ,  19);    ct,   (e)    Qiii   nie    cidtl,   lidit  ei  1'airan 

(Joan.  XIV,  9);  vcl  cerle  lania  a  »6  diversiiale  conira- 
ria  sint  :  P(i/fr,  OJimio  lna  mea  $uni ,  et  inea  iua 
(Joiin.  XVII,  lOj ;  el  (f),  lit  cogiwicanl  te  solum  lerum 
Deum(lbidcin,  3);  vel  illud,  Ego  m  Palre.  ei  1'aier  in 
ine  (Joan.  xiv,  41);  el,  De  die  onltm  (g)  et  hora  neiiw 
tcit,  neque  angeli  tn  c(elt»,  neqnc  Filius,  nisi  Pater 
salus(Mare  xiit,  51).  Inielligantur  in  singulis  eldis- 
pensaiionuni  pnedicaiiones ,  JQ  *' *"''"'*^'*  potestn- 
tis  iiaturalis  profcssiones  :  el  cnin  idein  sil  dicti  auc- 
tor  ulriusque,  deiiioiiatrntis  Iniiicii  virluiibus  geue- 
ruin  siiigiiloniin  (iialuraruiniiiii;iibrum  qua;  siiiit  in 
Christo),  noii  pcrlinent  ad  coiitiimeliam  «er«  dlvini- 
talis,  qiiod  ad  sacrameniuin  fidei  evangelica)  sub  dis 
peiisaiiune  ei  causae  et  temporit  et  nativiiaiis  et  nu- 


ut  cum  dici  sc  bonuin  coargiini ,  et  noii  nisi  19  bu- 
nuui  Dauiu  uiiuni  esse  lestetur  ;et(f>)exira  bunlialcin 
Dei  sit ,  qui  bonus  est,  cl  in  Dci  nun  sil  vcriiaic  , 
i|ui  unus  cst.  (juibus  dictis  etiain  hx-cnd  impiciatis 
suoe  argumenla  coniiectuiit  :  lliec  est  auteiH  vita  ceter- 
na ,  tit  cognoscant  te  soluin  reruin  Deuin  ,  el  quein  mi- 
sisii  Jesum  Clirislum  (Joan.  xvii ,  5)  :  ul  solum  ve- 
rum  Dcum  coiifcssus  Patrem  ,  iiec  verus  ipsc ,  nec 
Deus  sit:  quia  sulius  Dci  veri  exceptio,  signiricatj; 
proprietaiis  (c)  nun  excedatauctorem.  ^'un  ambiguc 
aulem  hoc  ab  eo  dictum  esse  intelligcndum  ,  quia 
idem  dixerit :  A'on  polesl  Filius  (acere  ab  se  quidquam, 
nisiqmdvideril  Patrem  (acieiitem  (Joan-  v,  19)  :  ut 
tum  nihil  nisi  dc  exemplo  operis  possit  operari ,  na- 


turo:  in  co  iiitelligaiur  iiifirmilas  ,  quia  ncquaquam  C  niinis  prxdicaiur 


ail  omnipolentix  coinparanduin ,  quod  alienx  ope- 
ralioiiis  subjectiim  est  necessiiati ;  et  ratio  inielli- 
gentix  hoc  suadcnt ,  in  omnibus  a  se  posse  et  non 
pusse,  dilTcrre.  DilTcrrc  autem  eo  usque,  ut  de  patre 
Ueo  liocc  iia  professus  sil :  Pater  major  me  est  (Joan. 
XIV,  28)  et  (4)cessel  in  prolessione  absolula  adver- 
saiidi  caluiiinin  ;  quia  inipin;  vcsanix  sii  hoiiorem  ac 
naiuram  Dei  iribucre  abnucnii.  Omni  nulem  niodo  in 
tnnlum  eum  a  proprietnte  vcri  Dei  alicsse,  ut  ciiain 
tcstatus  li.ic  fucrit  :  De  dic  aulein  illa  et  hora   neino 

(n  KefeUciHlis. 

(-2)  Toiior  vidclur  nnsiri  codicis  lec lio  :  diviiiilalem. 
Nam  prurecio  in  iioiiolibrii  coiiirn  ailvcrsnrioniiii  ciina- 
liis  veram  Filii  diviiiilaiem  potiKsiiiiiini  tiicliir  :  qu;c 
taiiien  iioiiiii,si  cx  wiiwiiaiis  su.c  iinlnrn  silii  cst.  Al- 
ipie  h.crciicoiuiii  olijecia  oiiinin  ,  i|ii;cdiluit  llilnrius, 
:id  iiifiruiniidani  Filii  diviniiatciii  rollininnl. 

(5)  lii  niiici  ioic  cdiliunc  :  naiuin  ei  Deo. 

(a)  Aliquol  niss  blaiidicnlc  sensu  :  ct  mox  in  refcl- 
liiiMs ,  pio  iit  rrpelleiidis.  Ncino  poiro  nim  videt  vo- 
«'abiiliiiii  acn^tuin  ad  lullaiit ,  noii  ad  blaiidientcs  ,  esse 
refcienduiii. 

(b)  Id  cst,  el  non  sit  consors  bjuilaiis  illius,  qu.i 
Doiis  singulaiiler  bouus  est,  oic. 

(r)  II11CR5I,  iuir.!  Palrcm  prorsui  cnnlincnliir  nt- 
qiiu  toiicludntur  i|uii<l  illius  proiniiim  csse  si,;uili('ii- 
lum  esi,  ucc  ab  co  (xcai ,  ul  ulli  alleri  coiuinuniie- 
lui. 

((/)  In  (od.  Vai.  Iins,  hic  et  ii  frn,  iieque  filiui  liomi- 
).'j.  Alii-^ivox  Iwminii  a  ci  lcns,  iinn  hoc  boliiin  li- 
bro  ,  sod  1 1  iii.no ,  caquc  sublain  locus  allnius  priiiia 
ii'uniO|i|ii«  Arianrt  (a\>'i. 


51.  Liber  decimus.  Qumdam  Seripinrce  verbu  haireti- 
cts  specie  tenus  laveniia.  —  Decimi  vero  libri  eadein 
est  rntlo,qiix  fidei.  Nam  quia  ex  passionis  generc 
ctprofessione  quxdam  pcrslullae  iiilelligentix  soiisum 
ad  coiitumeliam  divinx  iii  Dominu  Jesu  Chrlsio  na- 
tur;e  viriutisque  rapueruni;  ea  ipsa  demonstranda 
fuerunl,  et  ab  liis  impiissime  intellecta  esse,  et  a  Do- 
niiiio  ad  protest;viionem  verx  et  perfecix  in  se  nia- 
jesiaiis  esse  memorat;i.  Naiiiqiic  liis  sibi  dictis,  ut 
religiose  impii  sinl,blandiuntur  :  Tristit  est  aniina  mea 

(i)  .Ms.  noster  :  necesse  est  in  profeiiione  absoluta 
iidver^undi  cotumnia  videatur.  Ueciius  quaiii  iii  Eras- 
iiii.iiia  ,  c;i'icrisqiie  :  et  cesscl  in,  eic. 

lii)  Excerpia  lit. 

(6)  llicaciidife  Yeron.  inicrponitur  iltnint;  lirut 
ct  mox  ;iiite  verba  .  (iui  »•«  viiiii,  eic.,  atque  iiiferiu» 
aiiic  vci  bu  :  De  die. 

((•)  Hic  et  deinceps  cditi  jiixia  Vulgalam ,  «/ni  ihi- 
videl.  Al  iiicliores  inss.  coii^lniilcr  juxla  gi;r<um 
tcMuiii  (iclcnisinie  Patres  llilario  a-qiulcs,  (Jui  m« 
i'i(/'(,r/(/i/. 

(/)  lii  viilgnlis  hic,  el  iurum ;  ac  pnulo  post ,  ei 
it.ritm  dc  die.  Uiroqiie  in  loco  abeslvox  ilcrui»  casli- 
jj.ilioriliiis  m-^s.  cl  abcsse  lUbct  :  iion  ciiim  bic  coii- 
gorics  c-l  lesrunoiiioriim  in  iin:ini  rcin  colloii"rum  , 
scil  qiMiuor  loci  qualuor  aliis  (ippnsili. 

(:i)  l'\  iiiciioiuiii  iiiss.  conseosii  expuncia  est  hic 
viix  ii/ii  ,  qu;inivis  exsiei  supcriori  imiiicro.  Sic  bb. 
n,  n.  i,  cadciii  cxpriuiltur,  iciicetur  veio. u.  .'•),  m 
il  i<i  |is,  r\Lii ,  n.  i. 


t)E  TRINITATE  LIBER  i. 


4« 


iisque  ad  nioriem  (MuUh.  xxvi,  58);  ui  longe  a  beaiiiu-  A  q»ac  in  sacramento  et  aninijc  et  forporis  bomini  Je- 


dine  alque  incorrui>lione  Dei  sil.iii  cujiis  aniin»mdo- 
minans  nieiu&irisiiiixiinniincniis  incidcril :  quieliain 
ii>(|iin  ad  banc  precein  conslernatus  fuerit  passionis 
nccessiiatc  :  Vater,  »  possiOile  etl ,  trameul  calix  iste 
a  me  {Ibidetn,  39)  :  et  sine  dubio  linierc  (i)  videre- 
lur  (u)  perpeti,  quod  ne  paterctur  oraverit;  quia  pa- 
liciidi  trepidatio  caus;iin  altuleritdeprecandi :  in  lan- 
tiim  vcro  infirmitatem  ejus  obtinuerit  vis  duioris,  ut 
iii  ipso  cruois  lempnre  dicoret  :  Deu$,  Deu*  meut, 
quareine  dereliquisti(Maith.  XX1U  ,  iQ)'i  ([tii  eiiam 
usqite  ad  qiierel.im  desolalionis  suae  ,  passionis  acer- 
biiatc  coininolus,  auxilii  inops  paterni,  spiriium  in 
liac  voce  cmiserit  cuin  dixil  :  Pater,  commtndo  in 
mamis  luat  ipiritum  meum  (Luc.  xxiii,  46) ;  et  exlia- 


su  Clirisli  sunt ,  (e)  nibil  inexploralum,  niliil  tacituin 
(h)  dereliquinius  :  sed  diclorum  omnium  paciflcain 
intelligentiamsingulis  quibu>que  causarum  geiieribus 
coaptanies  ,  nec  trepidare  fiduciam,  nec  evitare  vo- 
luntaiem,  nec  con'iiieri  securitatem,  nec  commen- 
daiioncm  sui  orantem,  aliis  veniam  desidcrasse 
monsiravimus  :  fidcm  dictorum  uiiiversorum  abso- 
lula  evangelici  myslerii  pra>dicaiione  firmanles. 

33.  Liber  xi  alia  heerelicorum  atgumenla  refellil. 
—  Igitur  qiiia  desperaiissimos  bomines  ne  i|isa  qui- 
dem  resurrectinnis  gloria  inlra  religionis  iiitclligen- 
liam  edoctog  coliibuil,  sed  aul  per  dignationis  prorcs- 
sionem,  impielaiis  sux  arma  sunipserunt,  aut  (f)  sa- 
cramenti   rcvelaiionem  ad   Uei  contumeliam   trans- 


landi  spiriius  trcpidatioiie  turbatus  (2)  tuendum  hunc  B  luleruiil :  ul  per  id  quod  diclum  est ,   Adscendo  ad 


(b)    Deo    pairi  commendaverit ;  quia  rommenda- 
tionis  necessiiatcm  desperaiio  securitatis  exegcril. 

32.  A/in  ii«  «ppoimnrur.  — Sed  siullissiroi  aique 
inipiissiini  boinincs  ,  non  inlclligeiiles  iiihil  conlra- 
riuin  in  rebiis  iisdein  ab  eudem  dicUiin  fuisse  ,  verbis 
tnntum  inhxrentes  ,  causas  ipsas  dictorum  reliqne- 
niiii.  JN.iiii  cuin  longe  mullumquc  diversum  sil, 
Trii(i«  esl  anima  mea  iiique  ad  morlem(Maith.  xxvi,  58); 
cl,  Amodo  videbitis  Filium  homini*  sedenlem  a  dextrit 
virlMis  (c)  [Ibideni,  64)  ;  neqiie  idipsum  «it,  Paler,  si 
))ossibile  esl ,  transeat  caiix  iste  a  me  (Ibidem,  3'j) ;  cl 
illiid,  Calicem  quem  dcdit  mihi  Paler  meus,  non  bibam 
eum(Joan.  xviii,  II)?  longoque  (liversiiin  sit  :  Deus, 
Dens  meus,  quare  me  deretiqaisli{Mntl.\\\»,i6)  ?21 


patrem  meumet  ad  patrem  veslrum  (6),  ad  Deum  meum 
el  ad  Oeum  vetirum  (Joan.  xx,  17) ,  dum  coromunis 
nobis  alque  ipsi  et  Paiur  paier  est,  et  Deus  Deus  esl, 
extra  exceptioiiem  veri  Dei  sil  in  professione  com- 
muni,  cumque  bicuti  nos  ct  creationis  iiece.-siias 
crealori  Oeo  subdat,  et  adopiio  assumal  in  filiuni ; 
jam  vcro  nulla  iii  eo  divin^e  naturx  proprietas  cxis- 
limanda  sit,  secundum  Apostoli  dictum  ,  Cum  autem 
dixerit,  Omnia  (g)  lubjecta  sant,  piceler  eum  qui  sub- 
jecit  ei  omnia  ;  (7)  (h)  cum  enim  fuerinl  tubjecta  ei  om- 
nia,  tunc  et  ipse  lubjiciHur  ei  qui  ei  subjecil  omnia,  ut 
sit  Dtut  omniainomnibus  (lCor.  xr  ,  27,  28).  Quia 
subjectio  et  infirniiiaiem  subjecti  proiestetur,  el  do- 
mlnantis  significet  poteslateiu  :  iii  bis  quoquc  cum 


(5)  ab  eo  :  Amen  dico  tibi ,  hodie  meum  erU  in  para-  C  siimma    religionis  deinoiistraiione  iraclandis   liber 


diso  (Luc.  XXIII,  43)  :  (4)  miiltiim  quoque  dissenliat : 
Pater,  commendo  in  manut  tuas  spirilum  meum  (Ibid. 
46) ;  el  illud  ,  Paier,  remiile  iltis,  -mia  quod  faciunt 
neicinnt  (Ibidem,  34)  :  ad  iinpieiaiem  (d)  reciderunl 
divinorum  diclonini  inc.ipaces.  El  cum  non  convc 
iiiat  trepidationi  et  libertaii,  restiiiationi  cl  excusa- 
tiiiiii ,  querelx  el  adhortaiioni,  dirfidcntiic  et  inler- 
«essioni,  divinx  professionis  naturaeque  iinmemores, 
ad  argumenlum  impieiaiis  sua; ,  dispcnsalionisgesia 
el  dicta  tcniicrunt.  Iiaque  nos  denMHislratis  omnibus, 

(t)  Videliir. 

(2)  Tum  eumdcm. 

(3)  In  snporiore  editione  pr.i  ub  co,  iit  legi  Eras- 
inus  quoqiic,  babebatur,  aut  illud  :  mcndose. 

(i)  Muliumque. 
(5)  Derelinquimut. 

(ii)  In  vnlgatis,  videfur.  Meiias  videretur  in  pteiis- 
qiie  mss.  Hj^c  eiiim  ,  ut  superiora  atquc  subseiinen- 
tia  ,  uiio  tenore  proferunlur  ex  scutentia  advcrsa- 
riorum, 

(b\  (tcmigianus  codex  vetustior,  (tim  eumdem  hunc. 

(e)  Addiiur  Dei  iii  vulgalis  ;  quse  voi  neque  in  ms. 
exsial ,  nec  in  grajco  lextu. 

(d)  lii  nno  c  niKs.  Colb.  recesserunt. 

((')  KciiKiviinus  liiiic  verba,  atisaciameRri  religio- 
nein,  qu.c  noii  rcperimus  nisi  in  uno  ins.  rcciMitiore 
Colb.  et  sniiervac.inea  videniur  :  cum  declaret  llila- 
rius  siiniilicilcr  se  sinsula  adversarioruin  objecla  di- 
luisse,  iiiilliim  dissiiiuilasse. 

(0  Bait.  ct  Er.  cum  iino  ms.  Colb.  locraHietiiHm 
rei'e/fl(iOJii5.  Lips.  el  l'ar.  sacramenti  revclationei.  Vat. 


imdecimus  occupatur,  ^S  ctiain  cx  bis  ipsis  dictis 
aposiolicis  deiiions^')ni,  iion  modo  non  ad  divinitatis 
infirmilalem  subjectioiieui  pruficere,  sed  per  eam  ip- 
saro  (<upp/(; ,  gubjeclioiiem)  veriLaiem  Dei,  (8)  quia 
(i)  ex  Deo  ^it  iiatus,  ostendi  :  el  per  id,  quod  stbi 
ac  nobis  et  Paler  pater  esi  et  Deus  Dcus  esl,  nobis 
multuni  acquiri,  et  ci  iiiliil  dcirahi ;  cuiii  scilicciiioino 
natus,  et  univcrsis  carnisnostrx  passionibus  funclus, 
ad  Ueum  et  Patrem  noslruin  ,  (j)  ut  boiiio  iiosicr  iii 
Deum  glorifkaiidus  adscendeiet. 

(6)  Etad  Deum. 

(7)  Vcrba,  qox  P.  Custantius  hic  adnolat  prxter- 
mitli  a  pluribus  optimx  iioiae  codicibus,  el  a  nostro 
prsclerniiiluntur. 

(8)  Qui  c£  Deo. 


bas.  ms.  sacramenti  religiontm.  Vcrius  alii,  lacramenii 
revclatioiiem,  scil.  Verbi  in  carne  manifeiitatiotieiii, 
quiid  jiixta  Aposiuluni  sacramcntum  est  a  saculis 
abscomlitum. 

(g)  Ediii  liic  adjiciiint  pronomen  ei,  quod  lib.  xi 
oniiuunl.  Utriique  in  lucu  sibi  coiistaiit  iiiss. 

(h)  Verba,  cum  enim  fueiinl  subjecta  ei  omnia,  liic 
plnres  prubaenoix  mss.;  libro  iiiiieni  xi,  n.  8  et  22, 
omncs  ouiitiunt. 

(/)  Iii  inss.  Val.  Itas.  aliisque  potioribus,  qui  ex 
Deo  sit  naliii :  nnn  alio  seiisH.  Cuntendit  porro  Hila- 
rius  Filiuin  ideo  siilijecium,  quia  ualus  sit;  inde 
vcro  quod  iiatus  ex  Deo  sit,  veram  Dei  naturani  oli- 
tiuere. 

(t)  ^Mt  liic  supplcnduin  verbum  adscendciil,  qno 


17 


SANCTl  illLAItil  EPISCOPI 


4S 


51.   Lifr<;i-  XII    .tiiiiiiuiii  /i(i-resiiti  npmius  cx/iiir/iKif.  \  Mi  quiu  dlcli  propliciici  insoii,  ct  calc^lis  (loctiiiiu: 


/•"i/iiim  b,i  itii  iiaiuin  eae  ut  seinper  luetit.  —  yiioJ 
iiiiteni  iii  otniii  gcner<>  doclriii.iriiii)  olisorvari  seiiiper 
iiioiiiinimns,  iit  si  qui  diu  icnnl  prinium  excrcli;iiione 
(I)  loiigoijU'!  usu  huiiiilinris  Siluilii  ruuiiiit  crudili, 
(uin  juiii  ad  reriiin  ipsuniiii,  qiiibiH  iinbuii  siiut,  ex- 
poiiiiicnlu  (~i)  mittuiiiiir  ,  ut  cum  juin  bene  luserint 
brll  I  inililaiiiri ,  In  niilitimn  proirahaiiliir  ;  aut  cuiii 
fureiises  liies  (a)  sciiularis  matorix  tentaverinl,  luiic 
initt.iniur  ad  Iribiinaliuiii  piignas;  aul  cum  in  slagnis 
diiiiicsiicis  navim  iiauia  iiiuepidus  insiruxerii,  tunc 
iiia^ni  ct  percgriiii  maris  cuinmiltatur  procellis  :  id 
i|i»un)  no«  in  liac  inaxima  et  gr.ivijsinia  loiius  Tidci 
inielligentia  faecrc  curavimus.  Namquo  cuin  antea  a 
Isvibiis  initiis  dc  naiiviiate,  dc  noinine,  de  divinltale. 


imp<<riii  (5)  sunt;  cnrrupin  scnsu  ac  pioprietalc  sen- 
lcnlix  croatum  esse  pcr  id  Deuin  putius  qnaiii  naiinii 
arflrniare  niliintur,  qiiia  dicliini  esi,  OomiiiiK  (Tt^ai  ir 
me  (4)  in  iiiiiium  (d)  vinrum  tuarHtn  in  opera  tua 
(Prov.  VIII,  ii);  ut  sit  cx  comniuiii  crcationiitn  na- 
tura,  licct  slt  prxvslanlior  in  gcnerc  crcationis ;  ncquc 
iii  eo  sil  glorla  divina;  iiaiivlialis ,  »ed  virtus 
poteiitis  crcatur.x*.  Ycrum  nos  nibil  novuiii ,  nihil 
extrinsecus  pr»>sutnpiuni  alTercntcs,  ipso  illo  Sapien- 
lix  leslimoiiio  vorualein  dicti  ralionemque  prxsta- 
bimus,  nequc  ad  nativiuiis  divinxel  xieriia:  inlelii- 
gcntiam  irahi  pos^e,  quod  in  iniliuni  viaruiu  Dei  et 
iii  opera  sii  crealus,  quia  noii  idem  sil  iii  hxc  crca- 
tura  esse,  et  auie  oinnia  iiaium  esse  .  cum  ubi  iiali- 


do  veritatc  fidetn  teneiam  imbiiissemus,  ac  leni  pro-  B  viiatis  significatio  est,  sola  iiaiiviiatis  professio  esl ; 


leciu  cliam  iisiiuc  ad  cvelleiid.is  oinnes  haereticorum 
occasioties,  Ivgeiiiiuin  stndia  cxlulissemus;  tum  cos 
jain  ad  ipsani  pal.-csiram  glorioii  cerlaminis  magni- 
qiie  prodiiximus  :  ut  iii  quaiiiuin  ad  a;lcrn,e  (b)  nali- 
vit.iiis  complecieiidani  iiiielligeiitiain  liumana  nieiis 
ciimmunis  sensus  opiiiione  dclicitur,  iii  taiitiini  studils 
divinis  ad  seiiilonda  ea,  quae  ulira  naiiira:  noslra: 
(ipiaioiiein  suiit,  iiiterenlur  ;  quaisiionein  haiic  maxi- 
iiie  dissolvciiles,  quje  s:ccularis  sapienli.c  (c)  hebe- 
uuliiic  inv.ilcscens,  de  Doiiiino  Jesu  raiioiie  sc  putel 
dicere  :  t>«(  (luuiido  noii  enit,  et,  Son  fitil  (iiite  quum 
iiasceietur,  et,  De  non  exstaiitibus  [aclus  est  :  ul  quia 
tiativilas  oam  vldealnr  alTorre  lausain,  ul  csset  qui 
non  erat,  ct  cuni  iion  exsisieret  nasccretur;  per  id 


iibi  vero  creaiionis  est  iiomen,  ibi  causa  cjusdcni 
creaiiotils  anlcriiir  est :  et  ruiii  aule  oninia  sit  natu 
Sapieiitia,  lanicn  qui:i  eiiani  in  rcs  aliquns  sii  crea- 
ta,  non  idi|isuni  sii  id  quod  :iiiie  oiunia  esi,  el  quod 
cccpil  esse  post  allqna. 

3b.  Liber  xii  qu(e  de  Spiritu  taiiclo  coitfitenda  iHiit 
apciii.  —  Deliinc  consequcits  visum  est,  creaiionis 
noniinc  a  lidc,  qux>  nobis  de  unigenito  Deo  est,  rcpu- 
diaio,  ea  quoqiic  qua:  confessionl  sancli  Spirilus  con- 
grua  :ic  religiosa  esscnt,  docere  :  ut  jam  confiraiaiis 
longo  an(erii>runi  libelloruni  diligenlique  iracialu, 
niliil  de  loiius  fidei  absolulione  doesset,  cain  anioiis 
viiiosarum  pra^dicaiionum  eliam  de  opinione  Sancti 
Spirilus  irrellgio.silaiibus,  illxsum  alqiie  inconlami- 


<liioquc  uiiigenilum  Deiira  sensui  temporutn  subdaiil :  C  naiu.n   regeiieraiilis  Triniiaii»    sacranietitura   intra 

(quasi  vero  iion  fuisse  eum  alii|uando,  fides  ipsa  et 

23  raiio  nalivitalis  osicndal)  atque  idco  ex  eo  quod 

111)11  fuii,  natuni  csse  dicaiit,  quia  n:iiivitas  prxstet 

csse  qiiod  non  fuii.  Sed  iios  a|iostolicis  aique  evan- 

i,'elicis  lesiimoiiiis  seiiiper  Patreiii .  semper  Fillum 

prxdicantes,   iion   posl   aliqua  Deuiii  omuiuin,   sed 

.niite  oinnla  esse  docebinius :  iicque  incidcre  in  eum 

irreligiosic  liujus  iiKcliigcntia;  lemeritatem  ,  ul  de 

non  cxsiaiitibus  nasccrciur,  et  iioii  fucrit  aiite  quani 

iiatus  sii ,  sed  ila  scmper  fuisse,  ut  et  riaium  pt  aedi- 

cciniis;  ita  vero  iiatuni  essc,  iit  semper  fuissc  mani- 

fe>toiiiiis  :  bili|uc  iii  co  noii  innascibilitatis  excepiio, 

sed  nativiiatis  a;lcriiilas;  (|uia  cl  tiaiiviias  auclorein 

liabcai,  ncqiic  taieai  xlcrniiate  divinilas. 


dcfinitioneni  snlutarem  aposiolica  aique  cvangelica 
auctorilas  contineret  :  ncqne  jam  per  sensus  humani 
seiilentiam  Spirituin  Dei  inter  crc^turas  qiiisqiiam 
audcret  refcrre,  queni  ad  immorialiiatis  pigitus,  cl 
ad  diviiix  incorruptxque  naturx  cotisortium  sumc- 
remus. 

24  37.  Gralia  ad  recle  scribenduin  necetsaria  im- 
ploratur.  —  Rgo  quidem  hoc  vcl  pnecipuum  vitas 
meo:  officium  debere  me  lihi,  Pater  oinnipoiens  Deus, 
coitscius  sura,  ul  le  oninis  scrrao  meus  et  sensus  lo- 
quaiur.  Nei)ue  cniin  ullum  aliud  majus  pra;tiiiura  bic 
ipsc  usus  inilii  a  te  conccssiis  loqiiendi  pnlest  referre, 
quam  ut  prxdicando  tc  tibi  servial,  teque  quod  cs, 
patrcm ,  (5)  palrem  scilicet  uiiigenili  Uei ,  aut  igno- 


5;i.  £"x/joiiuMii(i-  vcrbd :  Domiiius  crcavit  me,  elc—  1)  ranli  siculo,  aut  neganii  h  oroiico  dcmonsiret.  El  in 

(l)  Loiigo  quoquc. 

{i)  MiiiuiiiuT,  miix  proiraliuntar. 

(o)  Sunt  abcsl  a  Veroiiciisi  cxcmplari. 


;,r.il)it  llilariiis  iiol'i^  iiiuluii!)  acquiri  ;  oiim  Clirislus 
ailscciiilcril,  iil  lioiuu  noilci-  y/oii/i<viii(/ii<  iii  Deuin 
(idscendi^rel  :  i|iio  iiniilo  siii>oriiis.  ii.  11,  dixit,  Vei- 
(iiiiii  />iiis  r«io  /uc/iirii  i's(,  ul  per  Dcn.n  Verbiim  cnr- 
ncri  f,a-tiim  cciro  /iro/i(tT<'(  i>i  /)riiw  \  oifci(m.  Aitl  SC- 
<|ii<'ii9  |i:uliiula  11/  iiiii  ost  oaiisiuva,  sed  illtnl  ul 
lirtino  iiii.v/cT,  periiidc  osl  ao,  /iimi/iinm  Ixoiiio  nostuv 
txidini' :  qiiviil  iiiii  iii;ilcl,  iiii>x  |>ro  «(/sct;iii/iTc/ ,  le- 
^ciidunt  ei  (ii/iictiKffri/ ;  aut  ccrto  oiiiii  Carimiiisi  co- 
dlce  adtcendit. 

/m)  IIu  plurcs  mis.   Alli  vcio  cum  vitlgalis,  sc/io- 
'micj. 


(i)  Me  iiiitium. 

(5)  Verotiensis  palrem  iton  gemitiat. 

(/>)  In  ms.  Val.  bas.  (/iriiiiia/is  :  oorrii|iic.  Mo»  in 
aliinuit  aliis,  i/e/ici/,  pro  deficitur  :  ex  scioli  leuieri- 
laic  lia  cnira  apnd  Cioorotioin,  Mulier  i.bundai  an- 
diiciii,  coiiiHio  et  raiione  delicitur. 

ic)  Votoros  libri  licbiludmc  :  cx  quoin  uno  Remig. 
pravc  confooluni  ost  Aiif>i/i((/iiit;. 

(</)  Bad.,  I'ir.  ci  l.ip^.  iiii/iMiii,  sine  in,  oonsonlien- 
libus  aliqiiol  anltquis  libiis  oiiiii  L\\.  Al  p:iilioulara 
iii  :iddoitdain  cssc  IkiiioI  Uim  ex  ^ubiiexis,  Uim  ex 
hb.  vtt.  n.  35.  tndc  in  ms.  bas.  Val.  ct  aliis  lcgitur, 
iii  iniliv. 


40 


DE  TRINITATE  LIBER  11. 


boc  rfiiidein  lanium  voluniaiis  mex  proressio  esi :  A 
cxlcruiii  au\i  ii  ul  iiiibeiiLurJix  tux  mnnus  orandiiii) 
esi,  III  exteiisa  libi  ndoi  nostrse  confessioiiisquc  veb 
flatu  Spiritus  tul  imple^is,  iiosquc  in  cursum  prasdi- 
cationis  iiiit.c  propellas.  Noii  ci)ini  nobis  iiilidelis 
spon>'ionis  isiius  aiiclor  cst,  diccns  :  Peiile,  tt  dabitur 
vobi$;  quxrite,  tt  inwettielii ;  pulsale,  el  nperictur  vo- 
Hs  (Lue.  XI,  9).  Nos  quidem  inopes  ea  i|iiibus  ege~ 
nius  precabiiiiur,  etin  scruundis  propliei.iruin  luo- 
ruin  apostolorumqiie  dirtis  siudiiini  pcrvicax  aOferc- 
mus,  et  omnes  obseraix  intelligeniijc  adiius  pulsa- 
kiinus :  sed  tuum  est,  eloratum  triliuere,  et  quxsitum 
adesse,  et  palere  pulsatum.  Torpemus  enim  quodani 
iiaturx  iiostrre  pigro  slupore,  ct  ad  res  tiias  inielli- 
gendas  intra  iguorantix  iiecessiiatcm  ingenii  nostri 
imbccillilate  ciiliibeiniir  :  sed  doctrinc  liuc  sludia  ail  ){ 
seiisnm  nns  diviii;c  cogiiitionis  (I)  institiiuiil ,  el 
ultra  naluralem  opiiiionem  fidei  (a)  obedieiitia  pro- 
Tebit 

3S.  Exspectamus  ergo  ut  trcpidi  liiijus  ccepii 
exordij  inciies,  ct  prorcctu  accresceiite  connrmes, 
et  ad  coasortium  vel  propbclalis  vel  aposlolici  spi- 
rilus  voces  :  ntdicta  enruin  iion  alio  qnam  ipsi  locuti 
sunt  seiisu  appreliemlanius,  verborumque  proprie- 
laies  iisdeni  rerum  signilicaiiuDibus  cxsequamur 
L'iculuri  ciiiiii  siiiiins,  quic  ab  ii$  io  sacraiiienlo  pra^- 
dlcaia  suiii,  le  x-lernum  Deinn,  xMcrni  unigeiiiti  Dei 
p;ilrcin  :  et  iinuin  te  siiie  iiativiiaie,  et  uiiuin  Uomi- 
iiuin  Jesiim  Cbrlstum  ex  tc  nativitatis  a:lcrnx,  non 
in  (b)  deorum  numcruii)  vciiiaiis  divcrsitjie  rerereii- 


festanlibus  pnuea  pratoculus,  ad  Sfribendvm  de 
tam  recondilis  rebus  invilum  se  iic  tremenlem  adduci 
pturibus  proleslaiur.  Uinc  ubi  aperuit  de  1'aire 
quid  sential,  rerbis  rem  til  est  non  tatit  eiplicari 
oslendit.  Deinde  quid  sil  quidve  non  tit  Filius  e.tpo- 
nit ;  el  arguil  eot,  qui  inique  (erunl  se  generationis 
iltius  sacramentum  cnpere  non  potse ;  cum  lot  aliii 
in  rebus,  eliom  tuis,  aquanimiter  imperiii  sint.  Uanc 
rero  inenarrabitem  filti  Dei  generiitionem  sapienli- 
bus  tmeuli,  scribit  legis,  el  Iwrelicis  irjnoralam,  di- 
vinn  illius  nalurn  prius  paucis  demonstrula,  vcrbis 
Pttcatoris  explicat. 

Poitea  fidem  Scriplurit  [undalam  commendans,  eam 
medicamento  coinpurul  medeiidis  omi.tbns  moibis 
idonco,  idijuc  confirmal  ullutis  Scriplurie  lestiiiw- 
ttiis,  quibiis  Sabellii  simul  et  tlebionis  Arianoruin- 
que  commeiila  debellantur.  Xon  laccl  quedaiH  de 
Cliristo  111  Scnpluris  memorari,  quce  Deoindigna  vi- 
deaniur ;  sed  in  iis  ipsis,  qviv  liumi-ni  ge:ieris  causa 
perlulisse  narratur,  onendit  ncrn  deessi-  poteslaiis  ac 
dignitutis  signa,  quibus  eum  vere  Deuin  esse  doce.i- 
nmr. 

Tandem  Spiriluin  sanclum  erislere  a  Palre  cl  Filio 
ditlinctum  probal,  et  eoruin  srrnpulum  tevat,  qui 
hoc  aut  ignorant  aul  umbigiint,  quia  Spirilus  voce 
Pnlrem  aul  Filium  freqiieiiler  intclligi  videani  Prw- 
terea  demonslrutur  Spirilus  soncti  divina  nulura, 
oflicium,  quain  necessariwn  nobis  sil  illins  donum, 
quove  studio  promerendiiin. 
\.  Quod  sufficial  Trinilalis  nolilia  in  l>aplismo  ira- 


Uuiii  :  neqiie  non  ex  te  genituin,   (c)  qui  Deus  uuus  C  ditn.  —  Suflicicliat  crcdeiiiibiis    Dci   scrino,  (lui    iii 


es,  pra;dicanduni;  neqnc  aliud  quani  Deuni  veruin, 
qiii  ex  te  (i)  Deo  vero  patre  iiaius  esl,  coiifileiidum. 
Tiibue  ergo  iiobis  verboriim  sigoificalioncm,  intelli- 
geuii%  liiinen,  dictorum  honorcm,  verilatis  fidem  : 
ci  prxsln,  ut  qood  credimus,  ei  loquaniur;  scilicet, 
ut  coiilingat  iiobis,  ununi  tc  Dcum  patrein  et  unuin 
Doiiiiiiuin  Jesu.n  Chrisiiiiii  dc  Proplielis  alque  Apo- 
sioliscogiio^-cciilibus,  iiuiic  udvcrsum  iicgaiiies  bxie- 
licos,  iia  (d)  Deuni  et  le  celcliraie,  iic  snluni ;  et  eum 
prxdicare.  ne  ralsiim. 

25-26  LIBER  SECINDUS. 

De  veritale  Trinitutis    generalim,  et    de    tingularuin 
pertonarum  dignilaie  el  officio  noininalim  dissenl 


aures  iioslra«  Evangelisiactestimunio  cuiii  ipsavcrita- 
tis  suo!  virlute  transrusus  est,  cnm  dicit  Doiniiius  : 
Eunlet  nunc  docele  omnes  genlcs,  baptiznnles  eos  in 
nomiiie  Pairis  ei  Filit  el  Spiriius  Sancii,  docenlcs  cus 
tervare  omnia  quivcumque  («)  inando  lobis  ,  et  ecce  ega 
vobiscum  tum  oniiiibut  diebut  vsque  in  consummnlio- 
nem  swcuti  (ilatili.\\\\i\,  \9,  '20).  yiiid  euiiii  (o)  iii 
eo  de  sacramcnlo  (/")  salutis  liumun;c  iion  coiiliiic- 
tur?  uut  quid  est,  quod  sii  rclii|iium  aut  obscuniin? 
Plena  snnt  oniiiia  ut  a  pleno  ,(4)  ct  a  pcrfecto  pcrfc- 
cia  (g).  Nam  et  vcrborum  sigiiinc.ittiiiieiii,  et  cfli- 
cieniiam  rerum,  ci  negoiiornni  ordincin,  et  iiaturx: 
inlelligentiam  comprebcndunt.  [Bapiizare  jussil  iii 
noininc  Patris  el  Filii  et  Spir.tus  sancli,  id  est,  in 
Ac  primo  quidem  declarat  llitaiius  tanti  mytlerit  D  coiifessionc  et  aucloris,  ei  (//)  uiiigeiiiti,  cl  doni 


itotiliam  iii  baplismo  tradttam  tufficere.  Tum  de  hce- 
resum  origine,  deque  hcereiicis  Trinilalit  fidem  xn- 

il)  /)i</r»«N(. 
i)  In  nostro  ms.  supprimitur  tox  Deo. 

(a)  In  cod.  Val.  bas.  obedieniiam  prottaliunl,  male 
Qiioniodo  aiiicin  fides  nos  provclial  ad  id,  quod  na- 
luralis  seiisus  iioii  attingii ,  supcrius  jam  obscr- 
v;iinm. 

(fc)  Vetiislus  codex  Colb.  ciim  Gcrm.  uli  praemo- 
nuinius,  iiiim.  li,  non  in  duornm  numeruin. 

(c)  M>.  Val.  bas.,  quia  Deus.  Mnx  Carn.  ct  noii- 
liulli  alii,  neqne  in  aliud ;  po>tca,  utji  ex  le  Deo  vero 
pulre,  aliest  Deo  a  iik-risque  inss. 

(d)  lii  vetuslo  codice  Colb.  iia  ct  Deiim  le.  Melius 
alii  iia  Deuin  collucani,  ui  Iij:c  vox  et  ad  ic  el  aU  euiit 


Auclor  unus  cstoninium.  llnus  cst  eiiim  Deus  Paler, 
ex  qiio  omnia  ;  ei  uniis  llnigcnilus   Dominus   noslcr 

(3)  /n  eodcm  Sacramcnto. 
(i)  Et  pcrfecto  prvfecla. 

acqiic  rcferatur  Mox  in  Cariiiil  et  aliis,  nee  soluni, 
nec  fatsum  miiius  siiiccre.  lloc  ciiim  sibi  vuU:iia 
ct  te  celebr.ire  Deuiii,  ut  noii  snlilarium  credaniu.-i, 
et  eiim  pra:dicaie  Deuui,  ut  non  falsum  cogilcinus 
Tum  III  Corb  adjii  itur  clausuLi  Amen. 

(e)  Editi,  manduvt     reluclantibiis  niss. 

(/')  lla  nis.s.  aniiquioies  Colb.,  Carn.,  Germ.,  cic 
Alii  ciim  AUlgalis,  i«  eodein  sacraiiienlo. 

(g)  Mss.  bas.  Vat.,  Cariiul.  cum  paucis  aliis,  ct 
perfeclo  profecia. 

(Ii)  Dno  iiiss.  Colli.  clCerni,  unigenili  Dei, 


Sl 


SANCTI  IIIUIUI  IPISCOPI 


S^ 


Jfsii»  Chrisliis,  per  quem  omniii;  (I)  ci  uniis  Spiri    A  !>"«  .    ••"'i    ieimio    lU    criinfn.   Niiinquiil   corriiinii 


liis,  doiiura  in  omnibus.  Omnia  erg')  suoi  sui»  virlu- 
libus  ac  merilis  ordinau  :  (a)  una  polnstas  (i)  ex  qiia 
oninia,  un«  prodeiiics  per  qu»m  oiiiiiia,  perfecla^ 
sp«i  munus  unum.  Nec  decsse  quidquaiii  coiisumiua- 
lioni  tanijB  reperieiur,  inir»  quam  (b)  sil,  iiiPjlre  et 
>i  Filio  ei  Spirilu  stncto,  inlinilas  in  lelerno  ,  species 
in  imagiiie,  usus  in  iiiunere. 

t.  Plnra  de  ea  ditmer»  eogil  hirreiuorum  vilium. 
—  Sed  compellimur  hircticorum  el  blaspheinantium 
27  viiiis,  illiciia  agcre,  ardua  scandcre,  ineffabilia 
eloqui,  inconccss.»  pixsuincre.  El  cum  sola  lidc  ei- 
pleri  qu.u  prxccpia  suiil  oporteret,  (3)  (e)  adorare 
videlicct  Patreni,  ei  venerari  tum  co  Kilium,  sancio 
Spiritu  abimdare;  cogimui  sennonis  nostrihiimiliia- 


veritas  |ioiest?  Cum  pntris  iiomcn  auditur,  iiumi|uid 
iiatiira  Olii  iioii  coiitiiietur  in  noinine  ?  Numquld  Spi- 
ritus  SanctuB  non  crit,  qiii  nuncupaiur  ?  Neque  enini 
in  Patre  poieslnon  essu  qiiod  piiler  est,  neqiie  in  Ki- 
lio  deesse  quod  lilius  est,  ncque  in  Spiritu  sancio 
non  eislare  quod  suiniliir.  Sed  homincs  (()  menie 
perverii  omnia  conruiiduiit  et  implicant,  cl  usque  ;id 
naturae  demuiationein  tensiM  8ui  pcrversiiaie  con- 
leiiduot ;  ut  qund  Pater  est  Palri  adiin.int,  duin  vo- 
lunt  Filio  auferre  qiiod  lllius  est.  Ailimunt  autem, 
(g)  quaiido  cum  bis  niin  dc  naiura  (5)  sillilius.  Non 
cx  natura  auiem  esi,  quniido  non  eadcni  in  sc  fiabet 
ortuB  (6),  et  generans.  Nequeenim  liliuscst,  cui  ulia 
ac  dissimiliserit  •  pairo  subsiantia.  P;tter  aiiiem  quo. 


tcm  ad  ea  qiiac  inenarrabilia  sunt  eitendere,  et  invi-  B  «"odo  erit,  si  nun  qnod  in  se  substaiitiae  aique  na- 
tium  vllio  coartainiir  alieno  :  ul  quse  (d)  conlineri  re-      turae  esl  (1),  genuerii  in  filio  (h)  ? 

<i.  HcBreticorum  docirinie  nouce,  Sabellii,  Hebionit, 
Arianorum ,  Pneumaiomachcrum.  —  Hdec  igitnr  licet 
mutare  de  eo  quod  sint  nullo  modo  possini,  aCTcruiit 
lamen  doctrinas  28  »ovas  et  huinaoa  cominenta  : 
ut  Sabellius  Palrein  exlendal  in  Filium,  idque  no- 
minibus  potius  conlitcndum  putct  esse  qiiam  rebus, 
ciim  ipsum  sibi  Filium,  ipsuin  proponat  cl  Patrem  ; 
ut  Hobion  omne  iiiitium  (8)   (i)  lilio  Dei  ex  Maria 


ligionemeiitium  (4)  oponuisscnt,  nuiic  in  periculuni 
humaiti  eloquii  proferantur. 

5.  Hteresii  e  Seriplura  perperam  inteUecta  HOieitur. 
— Exstiieruni  enim  plures,  qui  caeleslium  verboruin 
siinpliciiatem  pro  voluniatis  suae  sensu,  iion  pro  ve- 
riiatis  ipsius  absolutione  ausciperenl,  aliler  interpre- 
lantes  quam  dictorum  virlus  postularot.  Ue  intelli- 
geoiia  eniin  haeresis,  non  deScriptura  est :  el  (e)  sen 

(i)  Ei  unum  Spiritv.s  doiium. 

(2)  Kx  quo.  Siibinde  per  qucm. 

(3)  In  iioslro  intrusa  sunt  verba,  personit  a-  refrui. 

(4)  Oporluitiet. 

(5)  Sit  reposuimus  cx  ms.  oostro  pro  /i<  :  sequi- 


tur  eniin  velut  id  ipsum  resumens,  Hon  ex  naiwa  au- 
lem  ett. 
(ti)  Natut  et  generanit. 

(7)  Ita  in  libro  nostro ;   in  anteriorc  ediiiunc, 
agnoual. 

(8)  Absunl  verba,  filio  Dei. 


(n)  .\.pud  Bad.,  Er.  ei  Lips.  ci  in  receniiore  ms.  Q  siian  legissci  rijv  xfja^TOTJira  sive  to  x,o»i5-ro'v,  verir 


Coib.  wta  poieitat  innascibilit  .glosscina. 

(b)  Er.  iiitrn  quam  iioii  iit  :  iicipciaiii  addita  p;ir- 
ticiiia  iicgaiile  el  reniteiitiljiis  mss.  Mux  |iro  infiiiil:is 
i;i  a^ienio,  Anj;.,  lib.  vi  de  Trinit.  c.  10,  legu,  (eler- 
nitn-i  in  Puire.  Qtiam  ille  hiijus  locl  explicaiioncm 
ibidem  cuin  llilarii  L-iude  siibjicii,  potest  quisquo 
commode  consulere,  et  lniiguni  esscl  liuc  adsciscere. 
Nec  dubiuiii  est  reterri  iiilra  quam  ad  consiiiiiiiialio- 
nein,  idqiie  dictum  e^se  vel  de  consuminata  ac  per- 
fecia  Pairis  et  Filii  et  Spiritus  sancti  praedicatione, 
vel  ctiamdc  hniiiinisspe,  ad  ciijus  beaiitudineiii  ni- 
bil  dciideraiidiim  sit,  utpolc  ciii  iii  Paire  jeieriio  pro- 
millalur  beaiitiidinis  iiifinit;\s;  in  Filio,  qui  |iuklier- 
rima  ac  numeris  omnibus  absoluia  Fatri»  iiiiago  est, 
id  prarsiaiidum  sil  qiio  praeclariiis  atque  jucuiidius 
nihil  sub  adspecluin  cadere  possit;  in  bpiriiu  sancio, 
qui  Patris  et  Filii  donuni  ac  miiiius  cst,  utriusque  sil 
iiiipeitieiida  fruiiio.Quamvis  enim  Theologi  post  Au- 

gusiinum  verbu  u«i  ac /"nii  disliiiieiint,   el  usuni  re-      . ....    .       .     -,  ,   

tiilerini  ad  res  creatas,   fruitiunem   ad  Creatorem  ;  D  prava  illa  intelligeiiiia,  Uuin  quod  legiliir,  sen>.ui 


haiic  tameii  distinctioiiciii  igiioravil  llilarius  ,  (lui 
ctiam  respeetu  Dei  verbuni  uti  iiidifrercnlcr  adhibei; 
V.  g.  in  Psal.  II,  n.  1.^  :  in  scntum  non  olque  usiim 
fci'(i((r  suif  fcoiiiliUis  flsjumil  ;  et  II.  It>  :  {**"  nos  pcr 
haievoteiitiam  uli-nda;  beulituUiiiis  suir  creass.^l...  ficr 
»liein  proinerendir  et  utenda- bomiulis  sna:,  rlc.  Dcin- 
qucciiin.  tili  I,  n.  3(),  doeel  Spirituni  sanctuiii  ml(!r 
crcaturas  relcrfC  netas  es>c,  ijifcii  «d  imiiiorinlHatis 
pignus  el  ud  divina;  incorruptirqne  natunv  cuiitortium 
ntinercmus,  satis  declaral  ()uid  liic  sibi  vclit  usus  in 
muiiere,  iilmirum  S(iiriUim  saiiciiini  csse  l'airis  ct 
Filii  iiiuiiiis,  ciijus  hciicllcio  iiiiinonalilatis  pi;;iiiis  et 
(liviiia;  incorniptasqiie  iiatur.c  coiisoriiiim  siiiiiimus. 
Kx  liacexplicatioiic  luere  putaniiisopinioneiii  Frasmi, 
cui  liipsus  Yidebatur  Hilarius,  (piod  cuin  groucc  for- 


it  uiut  in  munere,  quamvis  ea  vocabiil.i  bonilaiem, 
comitutein  et  tuaviiaiein  magis  sonent.  Sed  divlnat 
llilurium  e  Gi'a:cis  sua  vcrba  esse  inuiiinluin  :  ct  pci  - 
peram  vult  aiiiiquos  nostris  verbis  de  Spiritiis  saiuti 
proprietate  loculos  esse. 

(c)  Apud  Bad.,  Er.  et  in  inss.  Reinig.,  Corh., 
Pratcl.  et  aliis  anle,  adornre  pr.iTixum  cst  pettoiiit 
ei  rebus,  quud  rectius  abcst  abantiquioribus  libris. 

(d)  In  auubiis  vetusiis  mss.  Colb.  ac  Gerai.  ron/i- 
teri. 

(e)  in  ms.  Vat.  bas.,  tensui,  non  lermoiu  :  cor- 
rupte.  ,Hilariuiii  iinit;uur  Ambrositis  lib.  ii  de  Fid'^ 
c.  1,  ubi  habel  :  Apices  tine  crimiue  tunl,  sensi  f  in 
criinine.  Similis  est  alier  lociis  lib.  ii  ad  Coiist.  n.  9, 
ubl  dc  livreticis  primo  poiiitiir,  Omnes  Saiptuiat 
sine  seniu  Scripturcg  loquuiitur ;  ac  deinde  subiicilnr  : 
^Viipfura' ciiim  iion  in  iegendo  suiil,  led  in  intelligendo, 
nP7H«  111  praivarieatione  tunt,  sed  in  chariiate.  Hi>ic 
auleui,  ut  lib.   vii,    n.  4,  eipliralur,   niaxime  orilur 

tiu.f  (prxconccpto)  coapluinr,  qiiain  tectiuni  sensus  ob- 
temperal. 

(/)  .\best  mente  .ib  antiqiiioribns  libris.  Tuni.  \'at. 
bas.  codex  liabet,  perferie  :  Cariiut..  fierte. 

(;;)  Parliciilain  (jiM«ni/i)  al.ipsio  pr;elcr  lidem  vcic- 
riiiii  libronim  cxpiiiutain  rcsliiuiinus.  Moi  apnd 
Biid.,  Er.  vi  Par.  !t(  titius.  At  iii  potKiribiis  mss.  lii 
filius :  iioii  iiialc.  Iloo  eniiii  Ki(|iiiliir  MIIuiiks  ci  Scii- 
tcnlia  Arianorniii,  qui  Filiuin  factiim  volebani.  Qii>|>pe 
particiila  cum,  pro  secundum,  ipsi  vulde  ramihans 
cst. 

(h)  Ms.  Carniii.  a  socuiida  manuaniiqua,  yeiiHdrii 
iii  /'i/io  :  (|u c  deinilc  lcctio  iii  recentiuribus  iiiss. 
iieciiun  apud  Uad.,  Fr.  ct  I  ps.  (■btintiil. 

(i)  Hxu  vcrba  Htio  tUi   nuii  c\»iiint  in  vetur.iin 


5S 


DE  TRINITATE  LiDER  II. 


54 


oonrcilcns,  non  cx  Uco  liominem,  sed  ex  liomine  A  omnis  ^2)stiisus  inteiluj  esl. Ergononprxcepiis  ali- 


Deum  prorerat;  ncque  subsistens  aiitea  (|iiod  in  piin- 
cipio  upuJ  reuin  cral  Deus  Verbuin  virgo  {a)  susce- 
peril,  se<i  canicin  genueril  per  verbuni ;  quia  in 
Verbo  aiilea  (<>),  noii  exisieniis  unigeiiiii  Oii  naturain 
dic;it,  sed  sonuiii  vocis  clatuni  :  ut  aliqui  liiijiis  iiunc 
lcinporis  pncdicatores,  qiii  ci  nibiio  atijuc  a  leinpure 
formam  et  liapientiam  et  virtulcni  Dei  |ii'uvvliiiiit ;  nc 
si  ex  1'alrc  sit  Filius,  Deiis  sil  itiiininuUis  iii  Filiuni ; 
solliciii  niniiiiin,  ne  Pairera  Filins  ab  co  imIiis  cva 
cuet  :  alque  iilcirco  Deo  in  filii  creaiioiie  siibveiiiant, 
eum  c.\  noii  cxttantibuscomparando,  ul  intra  nalura; 
su:c  pcrrectioncm  Paler,  (|uia  nibil  ex  eo  sit  geiii- 
ttim,  pcrsevcrel.  Jamvero  quid  miruin,  ut  dcSpirilu 
sancto  diversa  (r)  sentiant,  qui  in   largitnre  cjus 


quid  addeniiuni  cst,  sed  modus  esl  conslilucndus  aii- 
dacKC  :  ul  quia  maliji;ni(as  instinctu  diabolicae  frau  • 
dulenti.-e  cxciiata  vcriiaicm  reruni  per  naiurae  nn- 
niina  cltidit ,  nos  (5)  nalui  .iin  nDmiiiuni  proferanuis  ; 
et  editis,  proui  iii  vcrbis  babcbiiiius,  dignitatc  aiqiie 
olTicio  Patrls,  Fiiii  ,  Spiriius  sancii,  non  frustrcntiir 
naiuia;  proprieiatibiis  iioinina ,  scd  iiiira  nalura;  si- 
gnilicaiioiicm  nuniinibus  coai  tcntiir?  El  nescio  quid 
de  liis  rclms  aliicr  fciitientibus  aiiinii  sii,  veritaicni 
coriunipcniibus,  tciicbia^  (4)  iuci  inferentibus,  in>c- 
cabilia  desccantibus  ,  incorrii|ita  scindctilibiis,  indi:- 
visa  pariiriiiibus  (g)  (J.iibus  si  (.'>)  lanluin  faclu  la- 
cilc  cst  pcrfccla  coiiccipcie ,  jus  poneie  poiesiaii, 
nioduin  circuiiiscribcrc  inliniio  :  niihi  cerle  liis  rc- 


crcando,  ct  deninlaiido,   ct  abolendo  laiii   lcnieraiii  B  spoiideiiti  iii  curis  ai^lus  cst,  insensu  labcs  (/'.  labes) 


siiit  auctoies^alqiic  ita  dissolvant  perfccti  biijus  sa- 
cramenii  verilaiem,  dum(d)  tubstiinliasdiversitatum 
In  rcbiis  tam  cominuiiibiis  moliuntiir  :  Pairein  ne- 
g.Mido,  diim  Filio  qnod  est  lilius  adimunl;  Spiriium 
sanctiim  (I)  ncgando  (e),  dui^i  ciunum.et  auctorcin 
rjiis  ignoranl.  Iia  et  imperitos  perdtint,  dum  rationcm 
pr<edicaiionis  bnjus  afnrmant;  et  aiulicntes  fallunl, 
dum  naturam  nominibus  adiinunl,  quia  noniina  non 
possunt  auferre  naturx.  PraRlermitto  reliqua  liuniani 
pericull  nomina,  Valentinos,  Marcionitas,  Manichaeos 
pcslesque  cnieras,  qiii;  inierduiii  imperiioruin  nien- 
lcs  oceiipanl,  et  ipso  coiilagio  conv  rsationis29  in- 
riciunl  :  rnque  omniuiu  lucs  una,  duni  iii  audientium 
scnsiim  nr.Tdicaiiiium  inorbus  inlundilur. 


e.-t,  in  inielligcntia  siupor  cst ;  in  sernione  autem 
non  jam  infirinitalein,  sod  silciitium  confitebor.  Er. 
ccrle  iiiilii  ejlorqiictiir  Imc  velle,  duni  ct  aiid^iciae  rc- 
fiistilur,  ct  crrori  consulitur,  et  ignorantiae  provide- 
tur.  Immensiim  est  autem  quod  exigiiur,  incomprc- 
bonsibile  esi  quod  audclur;  ut  ulira  pr.-cfinitioneiii 
Dci,  sernio  de  Dco  sit.  rnsiiit  iiatur»  nomina  ,  Pa- 
trem  ,  Filium ,  Spii  iiuin  sanctum.  Exlra  significan- 
liam  serinonis  est,  extra  sensus  inlenlinneni,  exiia 
intelligeniiae  conccptinncm.  qnidquid  ullra  (G)  qua-ri- 
tur,noii  cnuiitlaiur,  non  altingltiir,  nnn  icnetiir.  Vcr- 
boruin  sigiiilicanliam  rci  ipsiusnalura  consumil.sen- 
sus  conleinpluloncm  iinpers|iicabile  luinen  obcaecat, 
inielligentix-  30  capaciialem  quidquid  fine  nullocon- 


^.  Ihdiiinis  sermonem  quum  (Tgie  ac  tremens  inhli- Ci  l\nel\iT  cxcedit.  Sed  nos  necessitalis  hujus  ab  eo  , 


Hint  llilarius.  —  ilorum  igitur  inlidelllas  in  anccps 
nos  (/)  ac  periciilum  protralilt,  ut  neeesse  sit  de  tan- 
tis  ac  tam  recondltis  rebiJs  ali'|niil  ullra  pnescriptum 
coelcsle  profcrre.  Dixerat  Dominns  baplizandas  gcii- 
tes ,  /«  nomine  Patris  el  Filii  et  Spiriliis  sancti. 
Forma  fulei  certa  est  :  sed   quanluni   ad  lixreticos 

(!)  Neseiendo, 
(2j  Omnet. 

(3)  Naturas  nominuni. 

(4)  Lumini. 

inss.  Vat.  bas.  Colb.,  Carn.,  eic.  Dcinde  illiid,  non 
e.r  Deo  liominem,  elc,  id  est,  nolit  Cbrislnm,  cuin 
piius  DiMis  essct,  far.tum  csse  boiiilncin,  scd  |iostoa 
qiiam  ficius  cst  lionio,   evasisse  Deuiii.  .\d  ploiiiim 


qui  lia;c  omnia  esl ,  veniani  deprecanies,  audebimus, 
qiia;rcmus ,  loquemur  et ,  quod  solnm  in  tanla  re- 
runi  quxstinnc  promiltimus,  ea  qux  erunt  signilicata 
credemus. 

6.  Patris  notio.  —  Pater  cst ,  ex  quo  oume  qnod 
est  (7)  constiiit  (/i).  Ipse  ia  Cbristo  ei  pcr  Christum 


Abesl  lantum. 

Quaretur. 

Consittit. 


Unus  ille  locns  idonens  est  evincere  quam  indubiiaia 
ililario  fncril  Patri»  cl  Fllli  et  Spiriius  sancli  cou- 
subslantialitas,  ciini  apcrle  respiial  subslanliaruiii 
diversiialcs  in  trdnis  rcbus  subsianlia  tam  conrnnni- 


locoriini  intelligenliaui  juverii  baiic  pariirulse  c.r  vim  |^  bus.  Undc  ct  iiilra  nuiit.  .''>,  aliier  senlieiites  bic  lia- 
annuiarc.  _  ''  hH,  iil  i|iii   lencbras  luci  infcrant ,  insecabilla  dcsc- 

~  ccnl,  iiuortnpta  scinilaiit,  indlvisa  parllantiir. 

(f)  Sic  vciiisiinre-,  inss.  iias.  Vat.,  Colli. ,  Ciirnut., 
ctc.  At  Corb.  ct  rccctiiiorcs  ciiin  viilgaiis  bic,  prii 
negnndo,  exliibcnt  iiescicndu.  Noii  obscuruin  cst  Fi- 
linin  Splritiis  sancti  a'ictorcin  liic  vocari,  eosiioe 
Spiriuis  >.aiKli  iisiiin,  id  cst,  coiisoriiinii  ignoiare, 
qiii  Fdiiiiii  Isiiioraiil,  a  quo  lllccst  ac  nolils  daiur. 
(/■)  Parlieii^i  nr  icsllnmiir  ex  iiiss. 
(i/)  Iti  ccnlior  nis.  I.olb.  gliisscnialis  fa;d;iliis,  el  cx 
co  Dad.  ct  Er.:  Qitiluis  si  factii  (acilc.  cv.irf,  cxipcreul 
perfectn   co>:cerpcrc.  Lips.  el  P:ir.:  Quibus  fiiciU:  eil 

f'crfecta  coMcrpcru  :  casilgatiiiir  ex  r.cicris  inss, 
•cindc  I  ro  JHs  ponerc,  hal.cl.  Vat.  bas.  codex  fmem 
ponere. 

('()  Sio  nisr.,  al  rditi,  coniiM.  Tiiin  in  vctiisio  co- 
dice  li(  niig.,  Ipsc  iii  Cliristo  ct  pcr  Spiiiiiiiii.  Piilii  aii- 
lciii  propiium  csl  essc  origincin  oiiinium,  guod,  In- 


(rt)  Gdit.  in  canie  tusceperit.  Expnncliiin  cst  in 
carne  aiiclorit^ite  mss. 

(b)  Snpple,  iinum  Maria  genuerit  cnrnem.  Hoc  porro 
sibi  viilt,  Hrbionciii  verbi  noniine,  anle  qiiain  Maria 
genucrit,  intclligerc  exlcrnum  vncis  sonuni,  iioii 
«■xlsientl-.  scu  subsistciilis  unigeniii  Dci  ii:it<iiani. 
IIiiic  ri'Ctiiis  cuin  inss.  anlea  non,  quamcitni  vulgaiit 
noii  aiitea  hlc  lcgcre  est. 

(c)  Eiiiii  ex  iinico  recentlorc  nis.  Cnlb.,  divcnu 
tiunc  sentunit.  Mux  Bail,,  Er.  et  Lips.  cx  coilciii  ins. 
<;i(i  iii  tiiryitore  ejns  et  uuclore  creando,  etc.  Flliiitii 
Spiriios  s:iiicli  nuctorem  ab  Hiiario  vocari  cerlius  niox 
cx  consensn  nniniiini  sive  srriplortim  ^ive  eiliioriiin 
cnlicitin  balicliimns.  ILcc  de  Arianis,  tinn  dc  Mac;:- 
donianis  ilUi  <>sti'tidjiniis  in  Adiiionillnnc. 

(</)  Mallc.  quis  iubaluiitiarum  divertitat''s  :  scd 
plun  hiijusinudi  Iruporiiin  e;;ci!ipla  jaiii  advcrtimus 


ii 


SANai   lllLAmi  EPISCOPI 


5t. 


iiijto  oiiiiiuiiii.  (.:i'tri'ii;n  (ii)  oju»  0)  csaei!LS«*»c  csi,  A  Ipso  tn^uiiiius,  :i'ii>riiiis ,  lialn-n>  in  so  si  mpci-  ((/)  ui 


iioii  uliui:(ii-  (|uoil  esl  siMiiitiis,  htiil  id  quud  csi,  et  tc 
aii|ue  111  sc  ubiiiieiis.  Iiilinilus,  quii  iion  ipse  iii  aii- 
i|uu ,  scd  iiiii-a  cuiii  uiiiniii  lieMiper  exda  lucum  , 
quia  iiuii  cunliiieiiir  (M;  senipcr  aiile  a-vum,  (|uia 
lenipiis  ab  co  est  Curre  seu>u  si  i|uid  ci  piiias  ulti- 
iiiuiii  e»c,  euMi  sciii|ier  iiiveiiies  <|oi;i  «uui  scinper 
iiiieiiiias,  seinpiM'  esl  quod  inieiidjs  Sfinpcr  aulcni 
luLUiii  cjus  iiiton.lere  iia  lilii  esi,  ul  ci  csse  siiic  liiic 
c>l.  Seiiiioiii  ru  dcliciet,  iiuii  iijlura  claudi  liir.  iie- 
riiiii  rctolve  leniinra,  cs^c  seni|ii.r  iiiveuies  :  et  cuiii 
i'..lculi  iiumcrus  in  scriiione  dercccrit ,  Deu  tanieii 
seiiipcr  esse  nun  ilcdcit  liiicili};oiiiiaiii  coiiiuiove, 
ol  loiuiii  niciiie  ciiiiiplectcie ,  iniiil  iciics.  Toiuiii  Imc 
.'ialioi  rcliipium,  rciii|uuiii  .iiileiii  lioc  scinper  iu  loto 


scniper  sil.  Sidi  Fd.o  iiniiis  :  quia  ratrrni  nenii<ni>vii 
iiisi  i''ilius,  cl31cui  volucril  Filius  rtvclare;  nei|iie 
Filiuiii  nisi  P.iier  :  illis  scienlia  niu|iia  csl,  illis  vi- 
t  issiui  cogniiio  perlecta.  li^t  qiiia  Pai.em  iienio  iiuvit 
iiisi  Filiiis,  dc  i'aiie  (i)  (li)  iiiia  cuii'  revclaiilc  Filio, 
i|iii  liiiliis  icsiis  lidclis  est,  seniiaines. 

7.  I'aler  iiwlfiibilit  esi.  Dei  seieiiiin  pttfecta.  —  At- 
qiie  Iwc  senseriui  poiius  dc  i^alr.; ,  i|uaiii  diverim  : 
nani  ine  iioii  (.'ii  iucit,  i|U<iil  :id  e:i  qux  cjus  suntclo- 
qiicnda,  serino  oniiiis  iniiniius  sil.  (i)  Scnliendus 
esi  invisibilis,  iiicoiiiprebi'nsiliilis,  :eicriius.  Ciciei  uiii 
ipsiim  quod  (0)  (j)  iii  senictipso  el  a  senieiip^o  sil, 
ci  ipse  per  se  sii ;  )|U'id  iuvisibilis,  (7)  cl  inconii  re- 
liciisibilis,  el  (k)  iiniiiortalis  :  iii  liis  qudem  hnnoris 


csl.  Lii^o  noi|uo  ye)  liituiii ,  cui  iciii|uum  cst;  iiei|iie  ]{  ciinlcssio  e>l,  et  sensus  sigiiiricaiiu,  et  qua'dam  cir 
ii'ii<|ii(im  est  (i)  ((i)  iiniiic ,  i|iiod  li>luui   cst.   iteli- 
(|iiuiu  ciiim  .  p«riio  csi ;  oiiine  vero,  qu'>d  lotuiii  esl 
Deus  auieiii  ct  uluque  cst,  cl  iuuk  ubi<<um(|iie  csi. 


iia  (c)  rcgioncm  iiilelli^eiiiia:  cxccdit ,  cxtra  i|uctii 
iiiliil  csl,  ci  cui  cst  sempcr  ulseniper  sii.  ll.cc  veri- 
las  est  sacramenti  Dei,  hoc  (Hi  imper.^picaliilis  na- 
lur.iR  nomcn  in  l'atre.  [>cus  invisibilis,  iiielTabilis, 
iiiliiiilus  :  ad  queni  el  elot|iiciidiiiii  seimo  silcal,  cl 
invcstig:imlum  seiisus  bebetetur,  cl  complectcndum 
intclligctitia  c<iart>  lur.  Uabet  laincii,  ut  diNimus,  na- 
tune  su:e  uiimeii  iii  patre  :  sed  p.iicr  taiiluiu  csl.  Niin 
cnim  buniaiio  modo  babct  aliunde  quod  |iatcr  est  (;). 

iW  Kxcidit  este 
2)  .Ms    Veroii..   ciii  ei  onme  qiiod  lolum  est.  Uec- 
Ir.is  pio  et  siippl.  as  csi.  Iii   Era^miana   sic  lcgitur  . 
/■.1-1(0  neqiie  tuluin  ei  esi,  ciii  le/ii/Hiim  at;  niqiic  rdi- 
(/iiMin  est,  ciii  oiiine  qiivd  est,  toluin  ett. 
(5)  Imperspicabile. 
(i)  Vna  cum  Filio,  revdunle  Filio. 

quil  Augiislinus  sci'.  lxxi.  mim.  2G  :  Ab  iilo  sit  origo 
opcritin,  a  qiio  est  existciitia  cooper<intium  persouuriiiii. 

{a}  lt:i  diio  inss  Colb.  ioli<leiii(|ue  Valicani,  iicciioii 
in  exccrpio  quo  I  cx  hoc  loco  ad  calecm  libri  iii 
Coiislaniium  tiaiislaimn  c-t.  .\i  iti  vojgatis  dcsidera- 
lur  eJHs  :  qii.e  vox  sola.  siiie  esse ,  exstai  in  vetiislio- 
nl-us  mss.  Colb.,  KiMnig.,  Corl..,  Fanr.,  fral.,  Car- 
iiiil.  F,l  iii  lioc  quidcin,  pio  ejiis,  a'>  antiqua  maini 
secouda  reposiluiii  cst  i»  :  (luixl  et  iiiile  in  posicrinri- 
bus  iiiss  cspressum  cst.  Mux  in  vul^aiis  coniiiicns, 
pro  obtinciis. 

(0)  Aildituiii  cst  liic  III  vulgaiis  ex  reccntioribus 
m!>s.  iii  locu,  iiiajoris  per^picuiialis  graiia.  Tuin  nis. 
Lis.  Val  .  Seinper  extra  (cviim. 

(c)  llditi,  totum  ei  est,  eui.  Expuiixiinui  ei  est  mc- 
iiorum  iiiss.  aiicioritaic. 

(d)  Bail  ■  Ciii  e^i  omiic  quod  est  totum  est.  Er. 
Li|.s.  el  l'ar  :  Cui  omiic  ./iio<<  cs/  Jo/«'"  .M.  Ileieii- 
tiorcs  iiiss.  cui  est  oinne  qiiod  tvtuin  etl.  Vcr.nn  lcciin- 
iiciii  c.vbibciil  casiigaiiiires  libri. 

(e)  lia  plcriqui;  loss.  cuiii  Ilad.,  Fr  cl  Lip-^.  At 
l>.<r,  cuiii  doobus  iiiss.  Colb.  cl  uno  Si.rboii.  reliiiio- 
nein  iiitetliqentuv.  Alius  vero  Colb.  el  N  Jl.  bas.  rutio- 
nem  intclliycntitg. 

(/■)  Keiii  .viinus  biiic,  ted  poteiis  in  temelijno  lniberc 
quod  paler  esl  .  qiiod  iioii  exslat  iiisi  iii  perp-iucis, 
iisqu.?  iiiliina!  a'taiis  mss.  Purro,  bi  beiie  sapiinus, 
Taioi  .viernns  l.ic  pr:cdicalur  iion  liabeie  aliunde 
i|iio  sit,  et  aliiiiide  <|<io  patcr  sil,  sed  eo  ipso  quo  pa- 
ler  cst  <ii  iiiliir.i  sna  loKsliini ,  |ir«<n<l<-i|<ic  abcssc 
ab  h>iii<i<iuiii  iiiorc,  ipii  ouii  liiiiit  palrcs  slutiui  atque 
'  '>ii.iiuiiuiiliir  lioiiiiiics. 


eumscriptio  opinandi,  sed  njitiir;e  sernio  siicciin.bii.  1 
et  iciii  ut  csi  vi-rba  noii  cxplicaul.  Naiiii|uc  <|iiu>l  iii 
sciiicti|'su  sit  cuui  audias,  (.S)  (!)  rationi  liun:ai<.<: 
absoliitio  non  otcurril ;  habere  eiiiui  habcrii|ne  d.s- 
cernitur,  ci  eril  alterum  quud  cst,  alicrum  iii  i|iiii 
cst.  Si  nirsum  quod  a  scmelip^o  sit  accipias ;  (m)  ne- 
nio  sibi  ipse  et  niunerator  et  munus  est.  Si  qiiod  im- 
mortalis  cel ;  ergu  esi  ali<|uid  iioti  ab  eo,  (h)  cui  alicr 
iion  Gal  obnoxius  ncc  soluiii  id  csl,  quod  pcr  enun- 
liationem  verbi  luijiis  vindicaiur  ab  alicro.  Si  quod 
incomprcbcnsibiiis  cst :  iiusi|uain  cigo  erit,  quod  iie- 
gatur  attingi.  Si  quod  invisibitis  csi ,  carel  sc  ipso 

C      (•'i)  Sic  npe  iiostri  codicis  resiituiiiiiis.  Nam  aiitca 
legebaiiir  :  Fuqerit. 
Id)  iii  nostri)  libro  non  exstat  ■  7ii  semetipso  et. 

(7)  Additur  est.  Mox  lcgesis  a^ierniis  cuiu  aliis 
mss.,  iion  immotlalis. 

(8)  llatio  liumaiite  cbsohitionit  oecurrit. 

(ij)  Eilui,  ul  paler  temjier  sit :  rcrr.igantibus  inss 
Ne.iue  jani  1'mer  ul  paier  spcctaiur,  scd  iil  a-iernui. 

(/i)  Uad.,  Er.  ac  dcieriori^  ii.>:a'  inss.,  uiki  eum 
Filio  revitante  Filio  ;  qu.d  el  iu  p«sti<'ma  edil.  P.ir. 
iiiaie  re^tiiuiuiii  crat.  Iloc  eiiiui  sibi  vult :  iion  ab:i 
(le  Patrc  sciitiainus,  i|iiaiii  qii.r  Filius  de  eo  leve- 
lavil. 

(i)  Pro  u^niiendiis  esl,  habet  iiis.  Vat.  bas.,  dc  quu 
(/itlniii  est. 

{))  Omncs  mss.  imo  excepto  oniitliiul  tn  tem,!- 
ipMi. 

(L)  lii  mss.,  teieruus. 
D  (/)  l'ar.  ruiii  aiiii<|iiis  libris,  ratioMi  humaitae  obso- 
liiiionis  vccunil.  Iii  inss.  tameii  Carmil.  et  Corb.  |.ru 
rotioHi  Mip<'r$cripsii  seciinda  iiiamis ,  rutio  ■  quani 
lcelioiiem  iii  posterionbn^  inss.  exscripiam  sccuti 
suiit  ii>d  ,  Er.  t'i  Lips.  Liiieii<l.<iiliir  e\  ptrvcluslu 
codice  Val.  bas.  l'oriti  ubiuliilio  bic  ideui  e»l  qui'<l 
eiiuiitiaiiu  oniiti  aiiibigiiiiaie  :ib>iiluta,  (|u:e  rei  iiaiu- 
ram  daie  ac  distiniie  evpiimat. 

(Mi)  lil  est,  videiur  repugiiare,  ut  itli|.suni  sibi  del 
es.-.e.  ^iiiiul  et  accipiai. 

(ii)  iii  iiis.  bas.  Val.  ,  ante  |.ro  alter.  Iii  veliisliorc 
Colb.  cl  (•eriii.  a  te.  Malleiuus  <i  .-e  :  quia  m  il.  veibo 
(tNmui'(a/ii  sii^nilicalur  ujois  i:>iii|(iaiii  ali<|uid  cm  i*»- 
lei  ex  iialura  sua  initi  sil  oliuox.u^  :  |>roii«litpic  s<  so 
luiii  voci>  soiiui  >  s|M'Ct.i&,  pi-.i'icr  P.ilieiii  viJclur  i»>c 
ipsa  iiiois  .1  qiia  illc  riiolicnlio' ;  pr<i  ipiu  miUi  iii  iii.n. 
|i:is.  Vat  est,  i'iiii'..iNr,  ei  in  veiusiioie  Uuiui|i  **'''' 
.iKnr  de  iiliero.  iUliiieiida  lcciij  vu<)(aia. 


fjiiiil(|iiiJ  iiiMi  I  xsi.il  :i'l  M.^tiiii.  i)prii  II  iTgo  iii  miiicii-  A  ''^i  ^i  «[uis  fnric  iiilelliyciiliu!  sii  i;  iiiiinil.ibil,  giMifra- 
li;«lii>iiC  coiilosiiij ,  el  iiiiiiiiiuiii  illiiJ  iPriiioiiiiui  ii|.U- 
biUir,  Pciim  iil  e<i;  ijinniiisfiiic  csi,  noii  (1)  clo;iue- 
iur.  rcirciia  scieniia  esi,  sic  Ucuiii  scirc,  ui  liicl  iioii 


i^iiurabiloiii,  laiueu  iiieiiiiriiibilciii  si  ias.  Crcileiiduj 
csi,  iiilcl1igeii(iu&  csi,  aiioiaiiiius  csl;  cl  liis  oliiciij 
clni|ucii(lu$. 


tiuuL-  liiijus  s:icr:iiiii'iiliin)  iioii  po^^c  .sc  cuiiscqiii, 
cuni  (!)  t.imcn  ci  Paier  sit  .ibsulnle  (5)  inlcllccuisct 
Filiii.>  ;  niiijiirc  isinildniorca  inRaudict  i;;nor.iri.  Ego 
iicscio,  iion  rei|uiro:et  coiiiiolabor  mc  i.-inicn.  Ar- 
rliungcli  ncsciunl,  angcli  iiun  audicrunl,  sxcula  nou 
lciiciit,  proplieta  noii  setisit,  apostolus  noii  inlcrro- 


8.  Fititis  (luiJ  sil,  quid  non  til. —  Evccti  dc  iii.por-      {javii,  liiius  ipse  iion  ednlil.  l^cssci  dolor  i|uurclaruni. 


luosis  locis  iii  iiliiini  tuib:ito  iii:iri  sunuis,  ct  iiec  rc- 
grcdi ,  ncc  progredi  siiie  iiciiciiU»  liccl  pliis  taineii 
(iifliciill:ilis  iii  ciiiclicndis  csl,  (iu;iin  inien-is.  Est 
r.ilcr  nl  csl,  cl  i.l  csle!-sc  crcdi-ndiiSL-l.  32  •il''"" 
ineiiscoiisieiiialiii  iiUingcic,  ci  ircpid  il  oniiiis  scriiio 
.sc  jirodcrc.  list  eiiiiii  |irogcnics  iii,^ciiili ,  uinis  c.< 
iino,  vcriis  a  ven),  vi\us  a  vivo,  |ierfcciiis  a  |)Ciiect», 


Mcn  le,  {|iiisi|uis  cs  i|ui  lu't  (4)  ri(|iiircs,  icvdco  in 
eM'clsuiii,  33  """  i"  :inipliliidliirni  lciido,  iioii  dcducu 
iii  |iiuriiii'luiii  :  iiiiiine  :cijii:iiiiiniler  igiiur:ibis  Creato- 
ris  iiutivitaicii),  igiioi.uis  nrigiiieni  creatiinc?  Iloc 
saltcni  rei|iiiro,  seiilisiie  tc  genitiini ,  cl  i|u.c  c\  te 
^■ciicrciiiur  intclligis?  Non  (jii.eio  sciisuiii  iiiiilc  h  ui- 
seii-,vilain   uiidc  sorlitiis   si.s ,  iiilclligciKiuin  iiiidc 


viitulis  viriiis,  .sapiciitiic  sajiitmtiu,  gli.ria  gluri:e ,  B  ad.  jiiu^  s°is  ,  (jiiale  csi  iiuod  iii  ic  sit  odur,  scnsiis 
iniago  iii\i>'iliilis  Hei.rorina  pairis  ingiiiiii.  (}u:iiii  viviis,  ;iiidiiiis;  ccrie  iicinu  qund  f:icit  ncscit :  i|n:cro 
autcni  (Mogciiicni  (niin;<biiinir  iiuigcniti  ali  iiigciiilo  .'  iiiulc  isla  iis  quos  gciicres  iiidiilgi^ns,  (|u:ilitcr  sensnni 
Cl.imal  ciiiiu  ^j-yc  iiiinicro  l'aier  dc  tudis  :  litc  e.\i  iiiscras,  uciilos  accendas,  cor  uiligas.  Ila-r,  si  potcs, 
/i/i.'i$  tiwui  diUiius,  (ii)  iii  qiio  bciie  cniiiplucui  (  Miiuli.  cnarra.  Il:ibcs  crgo  (.S)  qu.c  ncscis.ct  iribuisqua;  iiou 
iii,  i7).  Non  csl  :<b.si'issio,  aiit  divisio  ;  iiupassibilis      inicl.ii;is  :  :ci|uaniiiiiter  iinperilus  in  tuis,  insoicnlcr 


csi  cniiii  illc  qiii  giiiuit,  ci  iiiia<;ii  iii\iMl<i!is  liei  csl 
illc  i|ni  natus  cst;  ct  lestatui'  :  Qnia  Vuicr  \n  mc,  il 
eijo  .11  Valre  (Joan.  \,  5«).  Non  csi  ;issiiiii|itio  :  vcriis 
«iiiiii  lilius  IJi  i  cst,  ct  cbiiual  ;  Qni  i/it;  viilJ,  lidii  et 
rnl^piH  (Joaii.  \iv.  fl).  S.'d  iicqiic  c-sc  iil  c^itera  jiis- 
sus  cst ;  iiaiiii|iic  liiiigeiiitiis  c.v  uuo  csl,  ct  iii  sc  balicl 
viiaiii,  iil  babet  iii  sc  viliiin  illc  qni  geiniit;  :iil  ciii:ii 
Siffi  habit  i'aUT  ril'im  in  seiiiciii<so,  il<i  iledil  t'i!io 
liabae  vilani  in   ^cniciipso  (Jonn.  v,  iO).  Scd  neijuc 


iii  Uei  rcbus  ignarns. 

10.  Gencrnlio  Dci  qui  pie  el  ijiio  friicln  invesliijelHr. 
—  Aiidi  igitiir  l'alreiii  iiigcnitiiin,  :iiiJi  uiiigciiiiiiiii 
Kiliuiii ;  aiidi  :  /'ulci  lyi.jur  tne  esl  (Joaii.  xiv,  'i'i  )  ; 
:iiidi  :  Efio  el  Vnicr  umiin  suinua  (Joun.  x,  30)  ;  aiidi  : 
Ifui  ine  vidil,  lidil  el  Palrcin  (  Joan.  xiv,  9  )  ;  aiidi  : 
1'aler  in  nie  esl,  el  eyo  in  1'alre  (  Joun.  x,  28  ) ; 
audi  :  Hfio  de  Pulre  exivi  (Jonn.  xvi,  i8  )  ;  '(/)  ct, 
Qiii  cil  in  sinn  Paliix  ;  el,  Uninia  ijxia:  liabct  ili)  Pa- 


p.r- l'u.ii.- (/')   iii   rdio  est  ;  tcsl:ilur  ciiini   filius  :  C  kc,  (fi)  (j-«(/i(/i(    Filio  ,    cl,  »  i/«hi    /•'(/(«»    i/i   semct- 
Oini.ia  qiiif  Pnlrii  siinl,  meu  .snnt  (Joiin.  xvi,  t.^J :  cl      ipso   liabel,  nicul  el  Pitier  linbct  in  seinetiino   (Jvan. 


ruriini  :  \'t  tnea  onniin  (mr  stitil,  el  ina  nica  (Joaii, 
XVII.  li');  cl  :  (-2)  (r)  Quitcutiiiitie  liiibtl  Palcr,  dedit 
Filio  ;  icsiaiur  cl  .\|iii-toliis  :  Qttia  i/i  ipso  inliabititl 
oniiiit  iilniitndo  dttinitalis  coipucalitcr  (lioloss.  ii,  It). 
Nci|n.:  iialura  biilicl  o:ii!ii.i  csse,  (</)  ipind  piiiiio  cst. 
l*erfec|iis  aiitcni  a  perfccto  cst  :  (|ii:a  qui  li;ib;i  fliii- 
liia,dcdil  oiiinia.  iNcipic  e\isti  >;niidiis  csl  iiuii  dc- 
ilis.^e.  (|i.i»  biibeal;  vcl  iinii  liaberc,  (;iii;i  dcdci  il. 

9.  iili.  Ihi  (je.nirulio  raplutn  liumannm  supcriil.  — 
Italiciil  ((')  igiiur  nativilutis  biijns  i;lcii|iic  sccrcluni. 

/1)  Loiiiielur. 

(i)  Qiia-ciiiniiue  liabet  PuUr  dedil  Filio  :  exbibeii- 
liir  veilia  b:i'C  in  edilis,  sed  iii  iiis.  iiosno  iioii  appa- 
reiit:  ticc  aliiiiide  enila  \ideiiliir,  qu:ini  .x  .loiiti.  iii, 
5  :,  llbi  liodie  -ic,b'giiniiS  :  l'uler  dcdit  oiiiniu  in  nw.na 
ijns  (iii  csl  Filii).  (ioiiciiiit  giicciis  texliis.  1) 

(i()  IMiii,  tM<//io  mihi  bene,  cic,  reiiilciiiibiis  vcic- 
ribus  libi  i<. 

(i)i  \ls.  bas.  Yal.  cum  Carn.,  piirs  Pulrii  Film^ 
(>;.(  :  iioii  ni:ile. 

U')  iNo'1  cxlaiil  l';i'e,  QtiiFcumrjue  Itubct  Piiler,  dc- 
(/(';  /''i/i(i,  ni-i  in  vulga:is  ei  duolius  niss. 

(d)  Soi!  ediiii)  r.tr.,  proi>ortio  ;s(  ."  iii:ilc 

(<■)  ltc|iOiiier:it  Lip^-ius.  Imbel,  icliicl.iiilibus  alns 
liiiiis  Hc  rcspiciliir  iliiid  t.liristi,  Vulrein  ncmu  iio- 
ril  .■i.'s»  FiHifi,  iii'(/i(i>  Filiiimqiiis  nnvit  uisi  /*i(tir,  elc. 

(/")  lUlilS  codcx  011111.,  cuiii  tuiie  iiniwti.  M"\  editi 
eiiin  rccciiiioribils  loss.  inlcHhicnins.  Uci  t.  iii  li  bii-. 
roib.   iicemjo  t'«rinii  .  Vn    ba{      Cerm   ,  Sorbuti.  . 


V,  2(i| ;  audi  Filinni  iiicigineiii,  s  pieiiiinm,  virtutcni, 
gjiiriaiii  Oci  :  ei  iiiiclligc  (7)  (i)  piiiclaiiiaiitein  Spi- 
lituiii  sanctuni  :  (ieiterntionriii  ejis  qiiis  enarrubit 
(  Esa.  Liii,  8  )  ?  ct  objiirga  llotniiiiiin  tcstaiileni  : 
.\i;i/JO  iici'/(  Filiunt  nisi  Palcr.  neqne  Piitrciii  quis  novit 
iiisi  Filius,  ct  cui  vuluerit  Filius  rcveliire  (  Slutili. 
vi,  '27  :  cl  iiiscrc  lc  iii  boc  sccrcliiin,  ct  iiitcr  iiiinoi 
iiigeiiitiiiii  lieii:ii,  el  iiiiiiiii  iiiiigcniluo)  Uciiiii,  arcaeo 
|i;  iiiopiiiaiiilii  ii.itivilaii-  iiiin  eige.  Iiicipc,  piociirre, 
icisistc  :  elsi  iioii  pci viiiliiriiiii  sci.  iii,   luiiicn  gra 

C,)  InteWqcndus. 

('(|  Hequiris. 

(.'■))  0/((i(/  nescis. 

(I.)  Deilii. 

(')  l'er  proiihetuin  cliiiwtiilcm  Spiritnm  saiirtuin. 

PiCicig.,  inlellcclui.  Luciilciitcr  eniin  Palrein  el  Fi- 
liniii  pr.cdieal  E\:iiigeliuiii,  (|ii;.ni\i>  geiierulioiiis  nio- 
(iiiiii  silcnlio  tej::i.  Ii.ii|iic  lciiciiiiis  reiii,  iic.-einiiis 
iiiodiini. 

((/)  Ms-:.  Uiio  cxccplo  iioii  liiibeiil  ,  rt.  Qui  csl  i/i 
suiii  Pulris.  Ilic  lociis  nliici  ;.ll'.'iliir  i  iiin.  ij. 

^//)  Viiceiii  l'i,lcr  oiiiilliiiil  plciiiiiic  iiiss.  Dein.ic 
|.ro  Filio,  iiis  .  Vat.  bas.  ol  Cirn.  cvliilieiit  mihi. 
ililiic  locii'11  :  iiii  sciiiel  laiidal  llil;i;iiis:  at  iiiide 
laudel,  iiiierihio.  Vi(l"ri  pussct  illiid  M.illli.  \i  ,  '2.j . 
Oniiiia  milii  Iradiii  sut.l  u  Patre,  vcl  c\  sciimi  laii- 
liiiii  vcl  cx  siii;:i;l;iii  verioii  :  iiKiiior.iic  ,  iiisi  inrra 
lili.  \l.  II.  -'2,  ei  aldii  iiobiscuiii  coiiscutirel. 

<<)  li:i  iii-s.  .'it  eiliii  ,  )i'r  iiropheimn  climmniem 


S<»  SANCTI  llll.\nil  EPISCOl»! 

tiil  il)Or  pruroclunim.  Qui  eniin  |iie  iuliiiila  perse- 
qiiiliir,  ctsi  noii  *;iiiiiiii(;u(  alii|ti:tiiilo,  Uiiiieii  pruli- 
riei  prodeunilo.  Sui  in  liuc  (a)  inielligenlia  line 
vcrborum. 

il.  f'i/iinu<ura.  Fidfi  n/fi.ium.—  Efit  Filius  (b)  :ib 
eo  paire  qni  etl,  iiiiiKriiiin»  ab  ini;ciiilo,  proge- 
iiiei  a  p:irenle,  viviis  ii  vlvo.  lU  P.ttri  vita  iii  geiiift- 
ipso,  iia  et  Filio  dai.i  esi  viti  iii  «enieiipso.  Pcr- 
focliis  a  pcrlecto,  qiiia  lolus  a  toto  ;  noii  divi&io  aut 
discissio,  i)uia  (rj  alier  in  nltero,  ei  pleniludo  divi- 
niiatis  in  Filio  cst.  Iiicoinprcheiisibilis  ab  iiiconi- 
prcliensibili  ;  novii  eniinnenio,  iiisi  invicrm.  In- 
vislbiliii  ab  iiivisiLili:  34  lii'^  iinago  Oei  invisibilis 
eit  ;  el  quia  qiii  viilil  Filiuni,  >i(lit  cl  l':itreni.  Alius 
ab  aliu  ;  qiiia  paicr  cl  lilius  :  non  natura  divinitaiis 
alia  cl  alia  ;  quia  anibo  unum.  Deus  a  Dco,  ab  uno 
ingeniio  Deo  uiiiis  uiiigenilus  Deiii;  non  dii  dno, 
tcil  uniis  ab  uno;  noii  ingenili  iluo,  quia  natus  est 
ab  innain  ;  allur  ab  Hlicro  iiiiiil  dilTcrens,  quia  vita 
viveniis  iii  vivn  esl.  ll.cc  do  n.iiiira  divinilniis 
(1)  aiiitjiniu.',  non  suninnni  iiitelligi-nli;t'coinprelieii- 
dcnies,  scdintclliguntos  cssc  incoiiiprebcngibilia  qnx 
loqiiaiiiur.  Nulluin  ergo,  li)  dicis,  ofrieiuin  est  lidci, 
si  niliil  pnierit  coinprebcndi.  liniiio  bnc  offlciiim 
fides  profiiealur,  id  iindc  qujeritur  incoinpreiien- 
siliile  sibi  csse  se  scire. 

12.  Generatio  Filii  Dei ,  ignotu  sapieitt.bin  mundi, 
scribis  tegis,  miritcutis  iion  iulis  probata.  — Supercsl 
dc  iiicn.irr;ibili  generatioiie  Filii  adliuc  aliquid  , 
iinnio  alii|uid  illiul  aiiliuc  toium  est.  /Lsiiio,  diffc- 
ror,  (d)  licbesco,  cl  undc  incipiain  nescio.  Ncscio 
cniin  quaiido  n:it'is  sii  Filius  ;  et  nefas  est  inilii 
nescire  qnod  naui»  sit.  Qnem  iniprecer  ?  qucni  ini- 
plorcin  1  cx  quilius  libris  ad  taniaruni  diniciiliaium 
cnarrationeni  vcrba  iirxsninam  1  Cvulvain  oinnem 
Grxei»  scliol:ini  ?  Scd  legi  :  Vbi  tapiens?{e)  ubi 
conquttitor  tcrcuti  (  I  Cor.  i,  20 )  ?  In  lioc  ergo  so- 
pliistx  niundi  et  sapicnles  sxcuii  inuti  suni;  sapien- 

!1)  Aiimgimus. 
i^Dices^nwx  nuaretur  incomprehensibile  esse  se  scire. 
(.*>)  Lumen  vidisse. 
{i)  Conttilit. 

(5)  Sic  ex  ms.Veron.  legimiis,  non  tjnorus^iitnntpa. 

Nain  paiiln  posl  soiiirunr  :  pincatorittilleratus,  indocius 

Hi)>lniiibustiiiooccupalii.iieit\de,i)cdibustimoobtitis 

(7)  Mortuum. 

(8)  Trascenduiitur. 
(y)  yEtate  coniinens. 
(fO)  Ycruneiisis  liber,  ei  suwcl  sibinict  qiiod  tibernin 

((A  Par.  cnni  mss.  Colb.  ct  Geiin.  .  inietUgeniin:. 
Ilir  pius  Prxsiil  raiicncin  vidctiir  rcddcre,  ciir  ad 
cojiniiioiioni  ai'(:;ini  iiemincm  piTvcntiiruni  esse  dical, 
quia  vidclicct  invesligationis  illiiis  riiiis  erii  intclli- 
gciitia  vcrlinium,  piita  qiiod  iii  Deo  sit  vcriis  Patcr 
l'l  voriis  Filins  rjiisdoin  cuni  r^ilro  n;iliir;p  :  scd  ullra 
prourcdi  »d  (Toncratinnid  inodiiin  noii  dabitnr. 

(b)  Er.,  Lip».  ot  Par.  nb  .'o  nui  Paler  esl;  nbiiilen- 
Vibus  aliis  librls.  Mom  Inqnendi  niodiis  dcincops  s:i>- 
piii;i  rorunoi  ,  ol  nliiid  qiiid  sonal.  V.  lili.  iii ,  n.  22. 

(r)  M«s.  V:il.  bas.  ol  Carniit.  utler  nb  nilcro :  nii- 
Ini»  liono. 

(if)  Ahi  niss.  b;iboiit  eruhesco,  alii  tabesco,  ox  qul- 
biis  ooiillniiatur  coiijoctnra  noslra  lcKendiiiii  csse 
nuiii.  !),  iH  stitiu  tnbct  csl ,  iioii  tabts  eil. 


6U 


A  liain  enim  Dci  rcprobaverunt.  Scribain  ergo  legis 
consulani  ?  Scil  ignoral  ;  qiiia  ci  crnx  Cbrisii  scan- 
d:iliiin  vsi.  Iluriabor  forte  vos  conniverc  ei  lacerc, 
quij  ad  vencr.ilionem  salis  sit  ejus  qui  prrdicatnr, 
leprosos  eninndalns  fuissr,  surdos  andisse,  claiidos 
cucurrisse,  paral>licos  constiiisse,  c.tcos  (3)  liinicn 
recepissc,  cxcum  ab  ulcro  ociilos  conscciilnni , 
dxnionus  fu^alos,  a-grotos  revalnissc ,  inorlnos 
vixissc  ?  Scd  lixc  lix-relici  ronlitcnliir,  ct  |  er- 
euiit. 

15.  Kadem  piscutori  revelala.  Verbum  est  a  lempore 
liberiim.  —  Lxspeciatc  itaquc  nihil  niiniis  claiultiri:ni 
ciir>ii,  c.ocoriim  visu,  fnga  d;omomim,  vita  morliin- 
ruin.  (4)  CoM^istit  eiiim  inecum,  in  patrociniiiin  odi- 
taruiii  superiiis  diflicultatum,  piscatoregens,  (.S)  igiia- 

B  rus,  Inloctiis,  nianibus  lino  (6)  occupatiis,  tusic 
iivida,  pcdibus  liino  obliliis,  lotiis  o  iiavi.  Qna'rite  ct 
intclligite,  (Outriiiii  niiraliilius  fnorit(7)  moriuosexci- 
tasse,  aiiimperitosciontiam  dortrino;  istiiis  intimas-o. 
Ail  eniin  :  35  ^"  t"'^'"^^P''>  "'"'  ^^^""1  {Joan.  i,  I). 
Qiiid  estislud,  tii  prineipiorrnt.*  Yransciinliir  lcmporp, 
(3)  {g\  transmillunlur  sj'Ciila,  lolhinlur  xtatcs.  ru>;o 
aliqiind  qiiod  volcs  ttia  opinioncpriiicipinm:noiilriies 
lcnipnre,  eiai  cniin  unde  Iraciatiir.  Rcspicc  ad  iniin- 
diini,  iiilellige  quid  de  co  scripliim  sil  :  In  priu- 
cipio  (crii  Deus  ca.litmel  teirain  (  Cen.  i,  1)  Fil  ergo 
iii  princi|iio  (|iiod  creaiur,  oi  (")  ('<)  a-iaie  cot.iincns 
(|U'id  in  principio  conlinctur  ut  licrct.  Mcns  autem 
piscalor  illitleratus,  indoctiis,  lilier  a  lcmpore,  'O- 
liilus  a  s:icnlis  cst,  vicilomne  principium  :  erut  eiiiiii 

C  i|iiod  est,  noqiie  in  tompore  aliipio  concluditur  iil 
rceperit ,  qiiod  erat  pntius  in  piincipio,  (juam  liu- 
bat. 

H.  iNoii  est  laiiien  totiiarium.  —  Sed  cicidissc 
forte  ab  ordine  propositx  distiibutionis  pisCAtorfiii 
nostruin  deprelicndemus :  Verboni  eniin  teinpore  li- 
beravit,  (10)  (t)  et  snum  csi  sibique,  quod  liberum 
cst,   el  solitarium  et  ubtoinpcrans  nemini.  Aurcs 

e.si  ;  (|uod  in  idem  reriilit.  Nam  si  Verbum  .1  lem- 
poro  liboriim  cst,  coiiscqnens  vidclur,  quod  sHHiet 
sihimet  quod  tibentm  est,  id  esi  sni  jnris  esse  sibi  vin- 
dicabil,  et  solitariiim  esse  aiqne  a  nemiiie  ilo|ion- 
doiis.  Qinm  qiiidcm  obiectionom  diliiit  ex  siiI>mo\:s 
,\postoli  verbis,  fi  Yerbum  crat  apud  Deiim.  Amft 
^iriijnmus,  iiiqiiil,  ctc.  TanirUi  eiiim  VcrlHiiii  ir.d 
anie  lompiis ,  erat  lainon  npud^Deum ;  el  qni  ahtst  d 
(•'Dipor^ ,  110)1  (ifx^.sl  jb  tmelore.  Ita  namqne  in  eoiloiii 
logiimis.  Ilabelur  liic  in  coduo'.  codice  rroiii,  lucu 
ToO  qui  eral. 

{e)  \n  villgalis  aduitiir  liic  ubi  scriba?  qiiod  moliiis 
abcsl  a  niss.  siqniiloiii  si'iil>:c  noniinc  noii  gontilis  , 
goil  logis  dnclur  si^nilioatiir. 

(nilic  viilK.adjioiiinifirnimspidVtr.qiioJaliosiainsi. 

((;)f'onipluies  iiiss.  ciiiii  I5ad  ,  Kr.  ot  l.ip-.  IrimHen- 
dinilur.  Mox  in  viil):aiis  poiio  aliqind.  Coiirinnius  in 
mss.  n/i(;uo(f .  scil.  principiiim.  Doindu  in  Val.  Iias. 
nis.  ,  o;i/in(ioMC,  noii  o/iinioiitr. 

(/()  llad.  (fiiiici»  coniiiien\.  F.iliiinnrs  ali;r ,  trlalrm 
cniitinei :  «  niss.  alii  baboiil.  aUnles  coniiHel,  alii  ir<ci/« 
coiilin<'ii(,alii  irlale  contiiiens.  \crios  Ires  aiiliipiioies 
(Tinic  coiiiiiics  :  i|iii>d  oiiponitur  pruxiiiio  diciis  do 
Vorb'i :  "u»i  '<!'ii'J  lciiwore. 

(i)  A|iiid  Lips.  ot  rar.,  el  Jnmi»  ii6i  (jiierf  /ifc.riw 
ei  so/i(iirium  tl  obtimptruni  nciiiiiu  <st :  iu  tai.  Curl 


C,\  DF.  TRJNITATK  LIBER  H 

01  i(janius  in  c;i;lci  a.  Mt ;  Et  Verbiim  erat  apud  Deum  X      IC.  Hec  la-dit  uniiniem  Dei 


{Joan.  I,  I  ).  Jjiii  fine  principio  est  apiid  Deuni, 
(|uod  erai  ante  priiicipiuni.  Ebl  crgo  (a)  qni  ernt, 
apud  Deum  :  ei  (jui  nbcsl  a  coguiiionis  tcinpore, 
noii  .ibest  »b  auclnre.  Piscator  nosler  evasit  .  si'd 
forle  lixrebil  in  caeleris. 

45.  An  $it  »onu»  vocii  juxta  Hebionem.  Yocis 
$ono  non  eongruit  erat  Verbum  Dtui  eit.  —  (1)  Di- 
ces  enim  :  Verbum  snnus  vocis  esi,  cl  cnuniiatio 
negotiornni,  et  elncutio  cogitationum.  Hoc  apnd 
Deum  eral,  et  in  principio  erat  ;  quia  sprm»  fo- 
giiaiiniiis  xtcriiiis  est.cuniqiii  cogitat  sit  xtcriius. 
(2)  Respondeo  tibi  iiiierim  pio  piscatnre  meo  pnucis, 
ilum  videbiinus  quomodo  riisiicitatem  su:iiu  ipse  de- 
fcndat.  Sermo  in  iialura  bal)etulcsse  possii,  sequens 


C2 
Scil  liTpido  !!l  (l;C- 
lo,  ct  me  iiHolens  scrmo  coniniovei.  Ainiio  :  Kf 
Dens  eral  Verbum,  {d)  cui  imiim  Dciim  priiplici;c 
nuniiavcrunt.  Scd  iic  qiio  ullra  irejiidalio  inea 
progredi  possii,  redde  sacrainenti  t.inli  piscalor  ineus 
dispensationein,  ct  reff^r  ad  uninn  onmia  sine  coii- 
tumelia,  siiie  abnliiionn,  sinc  tcmpore.  Aii  :  Boc  enil 
iii  principio  npud  Deum.  Ciim  hocerat  iii  principio,  non 
tenelur  in  lenipore;  ciim /)p«t  cst,  non  rcferliir  ."«d 
vocem  ;  ciim  csi  apud  Deum  {e)  iiiliil  iioc  offeiidiiur, 
necauferiur:  nani  nec  abolemr  in  alicrum  ct  apml 
uniim  ingenitum  Dcum,  ex  qiio  ipsc  unus  unigeiii- 
tiis  Deus  esi,  predicalur. 

17.  Tewpus  ab  eo  est,  tcmpur,  quid. — Expeciaiiins 
adliuca  le,  piscator,  pleniludincni  Vcrbi.  Er.Tlqnidem 


auiem  ei  est  ut  fiierit ;  est  vero  .  tantum  cuin  auditur.  B  iii  principio,  sed  pniuit  noii   cssc  anlc  principiiim. 


El  qunmodo  in  principio  erat,  qucJ  neque  aiite  teiii- 
pus,  neque  post  icwpus  esi  ?  El  nesfin  an  nl  ijiso 
esse  possil  in  ifinpdre  :  Inquentium  cnini  seniio  n'- 
que  esl  ante  qnam  loquantnr,  ct  cum  Inculi  eruiit 
non  erit ;  in  eo  auiein  ipso  36  <\^o<i  loquuntur,  duin 
liniuiit,  jani  non  erit  id  undu  coRperunl.  \lxc  a  nie, 
ui  ab  niio  ex  caeieris.  Sed  piscator  aliier  pro  sc  :  ct 
objnri^abit  te  prius,  cur  negligenler  audleris.  N:im 
elsi  senlenliam  priinam  riidis  auditor  amiseras  :  In 
principio  erat  Verbnm  ,  de  sequciili  quid  qnereris, 
Et  Verbum  eral  apud  Deuni?  Numquid  audieras,  in 
Deo  (et  nnn  apud  Deuni),  ut  sermonem  recondiia^ 
cogitaiionis  acciperes  ?  aut  fefellerat  rusiicum,  quid 
esset   (5)  {b)    intcr    inesse  et  adesse  momenii?  Id 


Etlam  bic  libi  aliquid  pro  pise.iiorc  ineo  prolcro  : 
Qiiod  eral,  non  poinit  non  fnissi-  ;  rrut  c;iim  iion 
lialiet  ii>  tomporc  non  fuisse.  Sed  qnid  pro  sc  ille  ? 
Omnin  per  eum  (acta  tunt  {Ibid.,  Tt  ).  !  rpo  (i)  (f)  si 
niliil  sine  illo  est ;  per  qnem  univcrs:!  37  fwpe- 
runt;  el  in  inlinitiiin  est,  per  qiiein  qii<  d  esioinne  sit 
facium.  (g)  Tenipns  enim  est  spaiii,  non  in  ioco,  sed 
in  ap.tate  nianentis  significaia  mndcratio.  Elcuin;ibeo 
omnia,  resnullanonabeo  :  et  idcircotempus  abcocst. 
18.  Yerbuin  non  esl  lolitarium. — Sed  dicilur  libi  ab 
aliquo,  piscator  mciis  :  Nimiiini  facilis  el  promiscnus 
hic  fui-ti;  omnin  per eum  facia tunt  non  liabtit  modiim. 
Est  ingenitus,  qui  factus  a  ncmine  est :  est  et  ipsc 
genitiis  ab  innato.  Siiie  exceplione  siint  omnia  ,    cl 


enim,  quod   in  priiicipio  erat,  non  in   aliero   esse,  C  nihil  quod  txlra  sit  derelinquuni.  Sed  dum  nihil  lil- 


sed  cum  aliero  pr«dicatur.  Sed  de  superioribus  ni- 
bil  suiiio,  (r)consequeiitia  silii  adsint;  statiiin  Vorbi 
et  iiomen  e\spocta.  Dicit  namque  :  Ei  Devs  irui 
Yerbiim.  Cessat  soniis  vocis  ,  et  cogitalionis  elo- 
qniiini.  Verbum  hoe  resest,  non  sonus ;  iialura,  non 
serino;  Deus,  non  inaniiasest. 

fl)  Dicis. 

(i)  Hespondebo.  Exinde,  dum  videmus. 

(3)  Inier  este ,  et  inter  inesse  ct  adestc  momenli. 

(4)  4'inon  cxstiit  in  Veron. 

(•/  sumet  sibiniet  quod  liberuin,  etc.  Rectius  in  aliis 
lihris,  ut  iii  lextii.  Prupoiiitur  cniin  objccium  :  Si  a 
icmpore  liberum  est,  sui  jnris  est,  in  se  esi  et  soli- 
l;iiiuiii ,  ncc  ab  .ilio  |iendei :  aJ  iiuod  niox  responsio 
est ,  non  iibesl  ab  Qiictore. 

(n)  Pi-or/i(i  erat,  iii  vpluslis  codicibiis  Colb.,  Rem 


ira  diccre  audcmus,  ant  forte  diim  dicere  molimiir, 
(.S)  (/i)  occiirre  :  Ei  siue  eo  faclum  est  nihil.  Reddi- 
disti  auciorem  ,  cuin  sociuin  professiis  cs.  Ciini 
cnim  ni7i.7  jine  eo ,  intelligo  non  solum ;  quia 
aliiis  est  per  qnem  ,  alius  (li)  esi  sine  qun  :  uiroqiie 
disccrnitur  signilicatio  ct  intcrvenienlis  et  agenlis. 

(5)  Librarius  iiosler  prius  scripseral  occurrel ,  m:\- 
gis  aptc  ct  conncxe  quain  occurre  :  emendavit  se- 
cuiida  scd  anti'iiia  roanus,  occurrit  plane. 

(6)  Ett  oinittilur. 

Aliis  favet  iilud  lib.  vii,  n.  22  :  Adsii  sibi  dii<ina;  de 
sc  senlenlix  lestinioniuni. 

((•/)  Editi ,  cvm...  nunliaverinl.  Elegantius  mss.  cui, 
fctc,  quud  de  se  dicil  liihiriiis. 

(e)  In  vulitaiis  .  nihil  nec  confunrlitur ,  nec  confer- 
tur.  Verbuni  cunfunditur  exsint  Mntum  in  uno  i;is. 


ac  Germ.   Icgilur  ^ihm».  Aliest  eliain   relaliviiiii   ijut  ,-.  Colb.  Al  iii  c.cie.is,  iiiliihtec  offerKdilur.  iiec  auffrtur 


a  Carnut.  Deinde  ;ipud  R.id.  et  Er.  el  tjnia  abest  a 
eondilione  lemporis  :  pcssinie  ^uta  pro(/Mi.  Apud  Lips. 
el  Par.  iicc  iioii  iii  ^iliijuot  iiiss.  cl  qni  abcsl  a  lempore. 
Iii  Carniil.  ins.  n  i-oguilinnc  tempoiis.  I.iijjimiis  ciim 
diiobus  Colli. ,  Cciiii.  ;ic  Sorbon.  a  cognilionis  lem- 
pore ,  lioc  cht,  a  qiiolihct  ttin|.ore  qiiod  excogitini 
v:iie:it :  quia  cst  antc  quod  vnles  !ua  opiiiioiie  ponere 
priiicipiuni.  Aliquiiiido  eli:iin  placueral  a  lempcre 
condiiionis,  quasi  a  tcinpore  quod  rcbus  tondiiis 
coiiKruit. 

(6)  In  vulgaiis,  inter  etse  et  inter  iiiesee  et  inier 
n(/fi3(j  jiiomf-n/i ;  abuiulat  inleresse,  nec  li;ibent  po- 
lioies  mss.  Hilarius  auieni  observat  AVibum  iion  so- 
IiiMi  iiie^se  iii  Paire,  veiutin  principio;8ed  ei  adesse, 
apud  quem  seinper  fuit. 

(c)  Vai.  Las.  codex,  ciim  tequentia,  duobus  vcrbis. 


qiia;  duo  vcil)  i  :id  alia  diio  snperiora,  sim  coiilan 
lia.  sine  ubolilioiie  apposilc  ref(  riintiir.  Pnrro  iii  vo- 
cibus  j(i/ii7  mc ,  11011  duplex  iieif^iiio  est,  sed  plco- 
nasinus  Gr;Fcis  ip>;ii|ue  Hilario  lauiiliaris.  Ilunc  ca- 
veie  mss,  Reinig.  ct  Ihcod.  qui  pio  nihil  >icc ,  exlii- 
benl  »n7u7  iii  eo.  Si  quis  inalil  ni/ii(  ucc  coiifunUilur 
nec  auferiuf ,  propler  illud  lib.  vii ,  n.  2!  :  !Son  coii- 
fundilur  itaquc  uvt  iiboleiur  natura;  per  nos  liccal. 

(f)  P:iniculani  si  addiinns  aiictoriialo  poiioruni 
niss.  Mox  vocuia  et  pio  f(mi«  ponilur. 

(g)  Soliis  V.ii.  bas.  codcx,  Tenipus  enim  spatii  iwu 
inioco-tcd  in  alntc  muiiet  moderatu  si(iiii/icalio.  Cui 
conseniit  Carnut.  in  duolins  poslrciiiis  verbis. 

(h)  Edili,  occurril,  occurrit  plaiie ;  ct  rnoi,  Piscaior 
readiditti :  icfraganlibus  vcteribus  libris. 


«5  SVNCTI  IIIF.ARII  EMSCOn  Ci 

i!).  Aoii  Imiium  uitfuit  fncieiitt  omiiia,  led  el  (ecii. —  A  {Joan.  v,  '■16).  Iliiic,  Ni'iiio  iiovil  Filiuin  niii  Paler,  we- 


Sed  (I)  (a)  siilliciiu  de  aiuiuiu,  i|ui  unii$  ingciiiiiis 
cst,  ne  iii  eo  (|iiO(l  oniiiin  Jicercs,  niliil  essul  cncep- 
tuiii,  solvi>li  iiieliiui  diceiiilo:  Ei  line  eo  (acium  esl 
nihil  Vcriiiii  cunriindnr  ul  imlior  iii  en,  quod  line  eo 
(aclum  esi  niliil.  Esl  crgo  :ilii|nid  |ier  iilienim  raciuin, 
qiiod  lanirn  noii  sil  sine  co  r.ictuin  :  et  si  aliquid  |icr 
alicrnni,  (i)  lieet  iion  sinc  eo  ;  jam  iion  per  eiini  oiii- 
nia ,  i|nia  alind  est  recissc,  aliud  est  intervcnisse  fa- 
cieiili.  Nun  liahcu  liic,  pistaior  iiieus,  ut  in  caHeris  , 
qiiod  c\  iiieo  profciaiii ;  a  tiin  siatini  rcspondenduiii 
csl,  Oiniiia  per  eiim  fncla  siiiil.  Sciilio.  Apostolus 
ciiiin  (5Jtlocuit  :  Vi!>iti//i(i  et  itwiiibilio,siveThiOHi,sive 
DiiiiiiiKiiiones,  siec  Priiicipiitus,  tivc  Poletiules,  omnia 
per  iiisitin,  ei  in  ipso  (Coloss.  i,  lli). 


que   Palrem  ((i)  iiiii  t'iliHS  {ilallh.  xi ,  27).  Ilinc,  /ii 
ipto  mhabiltti  omiiis  pleniludo  divi,iilatii  corporaliler 

(Colosg.  II,  9). 

21.  Verbi  gcneraiio  huituiiia  raiiotte  noH  eepiiur  ;  U- 
ueiidii  ifiiiiir  fule.  —  Ibc  viia  lus  liuininnni  esi,  h.rc 
'ux  tcncliiis  illuminans.  Et  ut  inipossilHlitateni  genc- 
ralionis  cjiis  ciiarrundu!  scciindum  piopliel.iin  piscn- 
lor  c.insolaretiir  (Esn.  Liii,  8);adjccil,  El  leiiebtaseam 
noii  coiiiprehciidcruiii  (Joan.  i,  i|.  Ci'S>it  scrnio  nalu< 
r.c,  <l  iiOii  lialicl  qiio  cxcuirat;  ct  lanieii  lioc  pisc:i- 
lur  isic  ri>culMiis  iii  noiiiliii  pcclus  accepil.  Non  est 
iste  s:eculi  gcriiio;  qiiia  dc  qiia  agilnr,  nini  sxculi  rcs 
cst.  Kdatiir  alii|iiid,  si  in  sigiiilii  aiioiie  vcrboruin  re- 
periri  potcst  iillra  qiiaiii  dictuiii  sil  :  ot  si  qiia  suiit 


HK  Qui  uiiiiim  :u  Verbo  crealn    Verbuin  non  tuccct-  B  alia  exposit.e  a   nobis  Mattire  iioniiiin  ,  priirciantur. 


sive,  seil  natccndo  pcrfcclum  e.rislil. — Cuin  ergo  omiiia 
pec  ipsttin  ,  subvcni  el  enarra,  i|nld  iiuii  sine  eo 
(4)  f:ic(ui>i  sit.  (/')  Quod  fiicium  csl  in  co,  vila  (c)  ctl 
(Joan.  1,  A).  iluc  igiiur  iiuii  sine  co,  quud  iii  co  fnc- 
liim  cst  :  nniii  id  i]iiod  iii  cofiiciuin  esl,  eiinin  per  euin 
raclniiiest.  Oinniacniinperipsuniet  inipso  creatasunl 
(Culuss.  1,  I  (i).  Iii  ipso  nuieni  crcala  ,  quia  iiasceba- 
liircicaiur  Ocus.Scdciiain  cx  lioc  siiicconiliill:icUiiii 
esl.  i|iiodiii  cofacliim  csl.quia  na.sceiis  Dcusvitaenit: 
ct  ((/)  qui  vila  cial,  iioii  poslea  (|i!:im  esl  iialu>,  38 
cflcctus  csl  viia  ;  non  cniiii  in  co  aliiid  esl  (<)  ijuod 
natuiii  esl,  ct  aliuil  esl  (|Uod  iiaiu^  accepil.  Nuii  ba- 
licnt  iiiler  se  tenipiis  el  iiativiiis  cl  profeclus.  Scd 
niliil    (o)  siiic   sc  licbit  c.x   iis  ipuc  iii   eu   liebaiil. 


Qii:e  si  iioiisuiit,  ininio  quia  iioii  suni;  inirciiiiir  hanc 
iii  pisialorc  doclrinaiu,  el  iu  eu  (i/]  cloqiiia  l>ei  seii- 
tiamus  :  confe^sioneinque  l'airis  cl  Filii ,  ingcniti  et 
uiiigeiiiti  incn:irrabileni,  et  excedenteni  ct>niplexuni 
onincm  et  sermonis  ci  seiisiis,  leneuiniis  atque  ndo- 
rciniis  :  ct  in  Domino  Jcsii ,  excniplo  Joaiiiiis,  ut 
bxc  pussinius  seiilire  ei  colioqui,  accubemus  (Joan. 
xni,  25). 

2i.  Ilarciicorum  aries  coiilra  fidem  vanoe.  Fidct 
uiia  viiicii  omnet  harcset.  —  Conimeiidat  aiiteni  fidci 
liiijus  Inlcgriiaicni,  etcvangeli<'a  audoi  itas,  eiaposlo. 
lica  39  iloctiiiia,  ct  circiimstrepenliuin  undiqne  li.t;- 
reiiciiriini  (7)  (h)  oliosa  fraudulentia.  Siat  cnini  lioc 
riiiidaiiiciituni   validnni    el  iinmotiini   adversus  oni' 


quia   vita  est    (supple   n)  in  ipio  liobaut,  et   Dciis  C  ncs  vciilos,  |ilii^ias ,   torrenies ,  noii  fl.iiibns  pi-llcn- 


qui  a  Deo  iinlns  rst  ,  iion  poslea  (|iiain  n.UKS 
csl ,  (/")  scd  n.isci-mlo  Dciis  exstilit.  Nascens  enini 
n  viveiitc  vivus,  a\ciovcrus,  a  perfccto  pcrfc';- 
Ins,  niin  siiie  polesiaie  iiaiivitati<  su:e  nalus  c^l, 
naiiviiatoiii  \idclicpt  suain  iion  puslea  seniiens,  scd 
sc  DiMiiii  in  eo  ipso  qnod  Dcns  ex  Deo  nasccbaliir 
iiil.dii^ens.  Ilnc  iiiiiiji^niliis  ;ib  ingciiilo  :  boc,  Eiio  el 
1'ulcr  Hiiuin  suiiius  {Jonii.  x,  50)  :  Imc  in  coiifessionc 
l'.itiis  ct  Kilii  Deiis  iimus  :  lioc  Palcr  in  Filio,  et  Fi- 
liiis  iii  ratrc.  Ilinc,  Qiti  wc  ridil ,  vidit  cl  Palrem 
(Joun.  XIV,  !)).  Ilinc,  Oinitia  iiiiiv  hiibcl  Patcr ,  dcdil 
Filio(Joau.  XVI,  1.^).  Hiitc,  Sicul  liabct  Paler  viUimin 
semelipso ,  iiu  dcdil   Filio  viiam   Itabere  in  tenteiipio 


duiii.  iioii  stillicidiis  peiielrandum,  iion  iiiuiidationi- 
biis  (i)  siibluoiiduin  {.Vaih.  vii ,  25) :  Kt  opiiiiiiim  esl, 
quiilqiiid  a  plnriiiiis  iiicursaium ,  a  iiullu  laiiieii  pu- 
tcrit  iiiipclli.  U(  nntein  <|ua'daiii  nicdiiaiiiciiloitiiii 
genera  sniit  ii:i  coinparata ,  iit  non  siii^^ulis  tai.inin 
a-griiiidinibiis  iiiilia  sini,  sed  oinnilms  in  cuniniune 
nicileaiitnr  ,  b  ilicanlijue  iii  se  vlrtutein  gi'iiL-rn'is 
anxilii  :  ila  cl  liilcs  catliulicu  nou  advcrsum  singulas 
pestes,  scJcuntra  uiiines  iiiorlH>su|icin  medcla)  coni- 
niniiis  iiiipi-riit ,  non  inlirmaiida  t;ciicn\  non  vlii- 
ceiida  iiuiiicru,  iioii  divcrsilalc  fallenda  ;  sed  uiiu  al- 
quc  e.idiin  advcrsuin  siiigiila  uniiiiaque  coiisisiii. 
Magiium  cst  eiiiin ;  (8)  lot  in  ea  iina  renicdia  essc , 


(I)  .So//(<;i(i,  ;iqiie  bcne.  J)  ciiiida  iiccnsiiiiic.  Coiicordal  Vulg.ila   iiosli.i   ultpie 

(i)  lleic   iiilcrpuiiitur  facluin.  Puslca  suppiiniitur      Grutcns  tcxiiis. 


(tf  anie  inlervenisse. 
(3)  AJditiir  Piiulus, 
(l)  Fiirluin  esl. 
(t<)  Sine  co. 
(G)  lii  cudicc  nuslro  adjungilnr    (/iii«  »oi<i(,  scd  se- 

(u)  lia  i-li  ;;anli'r  uplinvc  iiiil;i'  inss.  I;i('il:i  vocc  mi/ii, 
scil.  solvisli  nirlum.  Al  lii  vcl^alis  su//ii'i(ui'. 

tb)  Lips.  rl  rai'.  |j()sl  Kr.  Iiic  addiiiit,  iiuod  fncium 
.'>',  |>t;cler  liileiii  vi  toriiiii  libiDriiin. 

(r)  Kiirsiini  bic  cilili  iirafcrrbaiit  tii<«  trnl  :  icpii 
^iiaiiiiMis  iiis' .  III  i>i  llli.  1,  II.  10.  ^>ii;iiii(pi;iiii  cx  sc- 
i|ii>-iililiU'i  ^iisjiicari  lic>'l  li  m  li-clii<iiciii  Hilariu  iion 
riiisse  iiiaiiditaiii.  Aiiilirusiiis  ipixipie  lil>.  iii  tlc  Fiile 
V.  6,  lcgit,  vila  Ci>. 

/(/)  ll  I  iiiclioics  II' .s     VI  ('iliii.  cl  i/i(iii  i',/ii  cinl 


(7)  lla  lcgiiniis  III  iiostro  libro;  secunJis  curisap- 
positiim  esi,  odiota. 

(»)  lii  :iiilerioribus  cdilionibus,  lol  iu  him  ca  remc- 
dia  eise. 

(c)  Rdili,  nuod  iiiilus  esl  :  dissiJeiilibiis  niss. 

(/')  lii  ins.  Val.  bas.  bicadjiiiiur,  cffictuse^l  Wi-n.v  • 
yUiss>iiia. 

((/>  Vat.  lias.  cudi'x  cuni  aliciu  Valic.  ct  Cuniul  , 
elniiucnliiim  Dei. 

(/()  lii  Milg:ili>  (ii/iii.io.  Apiiiis  iii  iiws.  uii>>j>M.  ()oi 
auleui  (iliiisa  ct  inaiiis  sit,  (iMitiiiiio  il>  cl;ir.iliii'. 

(i)  Oiia'iiiir  m^v  jo/i'i'/,'(//(i/i.  Cmli.,  I'i.il  ,  Faui  , 
<i(fr>N>'H(/i(iii.  Itcliiiciiiluiii  csl  Mitiliiiiidnm,  iit  coiisi  it 
c\  cap.  G  iii  Miltli.  n.  I>,  cl  c\  irat,t.  in  ps;il.  i  \mm. 


cs 


DE  TP.IMTATE  LIBER  11. 


G6 


(1)111  tuaibi  sunl;  et  lotklcm  vcrilaliscsse  doKiriiias,  A  t|'ioil  Clirisius  iirDi^riotii  sili  iJlioiu  iic.imi  coiiliiciis 


i|ii;i(i(lein  enint  stiidiu  ralsilaiis.  Coiitraliaijliir  iii 
iinitm  noiiiina  hrrrcilcoriMii,  et  omiics  scliohc  pro- 
(lciiil  :  aiKJiaiit  unuiii  ingeuitiim  beiiin  patrcm  ,  el 
uiiuni  imigciiltum  Dei  liliiim  pcrrccli  palris  progeniem 
(lerrcct.im ;  non  per  diininiilioncni  gcnitiim,  non  cs 
solidoparlealiqua  decisiim,  scil  omnia  habenlcin,  gc- 
nuisse  (a)omnlacunsccutuin;nnnexderivaiioiic  lluvu- 
vcdeduclum.sed  ex  omiiibiis  ai(|uc  inomnilius  nnium 
ah  co,  qui  in  nmnibus  in  quibiis  csl  c^se  non  dcsinat ; 
libcrnm  a  tempurc,  soliituni  n  sxciilis,  per  (jucm 
oninia  facia  (I)  siint :  ncipie  cnim  esse  in  his(s3eculi$) 
poluit,  qua>ab  ipsosuiit  instlluta.  ll;i'C  de  Lvangeliis 
c.itliolica  ei  aposielica  coiifessio  esl. 
4^.  Tctiimonia  conira  Sabcllium,  eontra  Hebioiiein, 


cciliialem  se  Dco  fcctiit  :  cl  mia  cum  iis  andiani,  Vel 
operibns  meis  credite,  qitia  Paler  iit  me,  ct  C(jo  iii  Z'<t- 
iie  (Joan.  xiv  ,  28).  fiium  i-iiur  Imc  cst  iiiimoliilc 
fundanicntuin  ,  uiia  bxc  fclix  luioi  pcira  rciii  orc 
confessa,  T«  es  Filius  Deiriii  {ilau'i.  xvi,  17),  i;ui!a 
iii  se  sustinciis  argumcnta  veiii.iii:;,  (iii.iiiix  pcivci- 
siialiim  quxstioDCS  cl  iii(idclitaiis  caiuiiiiii;c  ii;ovc- 
bunlur. 

2i.  QucEnoitra'  tttluiis  causa  Ctirisiiis  s».<c'i';;i)i(.  — 
Jam  in  cajteris  dispciisatio  voliinl;lis  p;acni.i.'  os(. 
Virgo,  et  parlus,  ct  curpus;  posi.inccriix  ,  iiiiir.-;,  iii- 
fcri,saliisiioslrucs(.  i\\im:uu(llaccitut  cod.  c-.ni.  EccL 
/foiH.  c.  H  )  cniin  geiHTis  ciiis.i  Dci  lilius  iialiibcx 
virgine  esi  et  (e)  Spirilii  s;iii('lo,  ipso  sibi  iii  li:ic  opc- 


coHtra  Arianos.  Pelra  Peiri  eonfe.ssio.—VAlimi\  ct  Fi-  B  ratione  famulantc;  cl  siia  ,  Dci  \idilic(^t  inunilirantc 


liiiin,  si  audct,Sabellius  eiimdcm  pr;rdiccl,cl(fr)  ip- 
siini  illum  esse  (|ui  ulrumipic  sit  nuncupaliis ;  ut 
cuni  cu  unus  sit  ambo.  iioii  uiiuiii.  Audict  siatim  dc 
Evangcliis  nuti  semel  neque  itcruin,  scd  licquctilcr, 
llic  esl  fiiius  meus  dilectus ,  iii  quo  bene  comptacui 
{Ual.  XVII,  5).  Audiet,  Pater  major  me  ett  (Jeau.  xiv, 
2n).  Audiel ,  Eyo  vado  ad  Palrem  (Ibidem,  \i) ;  el, 
Paler  gralias  libi  ayo  (Joan.  \i,  11)  ;  et,  (2)  Clarifica 
me,  Pater(Joaii.  xvii,  5) ;  40*^'<  ^"  '^  ^ <'>i<«  Dci  vivi 
(Mattli.  XVI,  17).  Subrepai  llcbiun  ,  (r)  iiiiiiutii  lilio 
Dci  cx  Maria  concedetis,  ei  Vtirbum  a  dicbus  cariiis 
inlclligens.  (5)  Uelegai,  Pater ,  clarilica  me  apud  le- 
melipsiim  ea  clarilatc,  quam  liabiii  apud  le  priiisquam 
mundHsessel  (Joan.Ti\u,  [>);  e(,  In  principio  eral  Vcr- 


virtiiie,  corporis  sibi  inilia  coiisevit,  ct  exorcli;i  car- 
iiis  iti^tiiuil;  ui  homo  laclus  cx  viigiiic  naliiram  lii  sc 
carnis  accipcrcl,  pcniuc  bujiis  admixiiiniis  sotiolaleiii 
sanclilic.iliim  in  co  imivcrsi  gciiciis  liiiiiiatii  ([)  cur- 
pus  cxsisicret  :  ut  qiieinadmodiiiii  onines  iii  sc  pcr  id 
quiid  corporeiim  sc  cssc  voluii  coiidctciiiiir  ,  iia  rur- 
sum  in  otiioos  ipsc  per  id  qiiod  cjiis  cst  iiivisibilc  rc- 
ferrctur.  Dei  igitur  imago  iiivisibilispitdoicm  liiiiiiani 
cxoidii  iion  rccusavil,  ct  pcr  coiicepiionciii,  partuin, 
vagitiim,  ciiiia.»,  oiiincs  iialurx-  tiostr.i;  coiiliimoli;is 
troiisciicurril. 

41  25.  Quod  niliil  dicinnm  rependere  laltunnis.  — 
C}iiid  laiidcm  digiiiim  a  iioliis  latila'  digiia;ioiiis  aflcc- 
tui  rcpcndelur?  liteiiaiialiilis  a   l)co  originis    uiiits 


bum,  et  Verbum  erat  upud  Deum  ,  ct  Dcus  erut  Ver-  C  unigcnitus  Deiis,  in  corpusoiili  buiiiani  foriiiant  saiic- 

biim  (Joan  i,  I) ;  ct,  Omiiia  per  enm  (acla  sunl  (Ibid. 

5);  el,  In  mundo  eral,  eimundus  per  ipsum  [ac(iis  esl, 

etmunduseumnoncugiiovit[lbid.,  10).  lLxist;inl  (c/)iio- 

velli  »piislol,itus,    si'd    uli  anlicliiisto,  pr.cdicaturcs, 

omtii  couluiiiclia  Dei  liliiiin  illiiJciilcs  :  cl(i)  aiidianl, 

Eyo  de  Palre  exivi  {Joan.  xvi,  2o);  ci,  Filius  in  Pa- 

/ris  iitiu  (yoaii.  1,  18);  et,  Eyo  et  Pater  wmm  siimtis 

{Joan.  X,  50) ;  cl,  Ego  i/i  Piure,et  Pater  i/i  ine  (Jonn. 

XIV,  11).  E(  postremo  uiia  cum  Judivis  ir.iscanlur , 


(1)  Siiif. 

(2)  Gtorifica.   Ila  cl  in   Graco   toxlu  :  oo^c.^vj  ;j 
{Joan.  xvii,  5). 

((i)  Post  yenuisse  addilur  in  iiiioms.Colb.  geiiiium.      lioiic  universam  iii  cn  tentiisse.  ilaud  alisimili  raiionc 
(b)  Vai.   bns.  codcx  ,  ipsiim  sibi  esse  :  tioii  placct.  D  l-'':^  papa  Serm.  i  dc  tipipliaiii;i  aitCbrisium  naturnm 


Ix  Virgiiiis  ulero  itisertiis  accrcscii.  (jtii  oninia  ton- 
tincl,  el  iiitra  (|uem  ct  pcr  ipjciii  ciiiicia  sitiit ,  liu- 
toani  p.iriiis  lcge  priifcriiir,  el  ad  ciijus  vocciu  Ar- 
cli;iiigcli  aiqiie  .\iigcli  Ircii.uiii ,  ca'!iim  ct  icrra  ci 
omiiia  iiiutidi  hujiis  (5)  ((•/)  rcsolviiniiir  clctneiita , 
v;igilu  iiifaiili.c  ;utdilur.  ()ui  iinisilulis  ct  incuin- 
piciiciisibilis  cst,  iion  visii,  sciisu ,  incliique  modc- 
raiidiis,  cunis  cst  olivolulus.  Ilicc  si  qiiis  iiuligiia 
Dcu  rccolci,   uiulo   se  iiiajoiis  bcnclicii  obnoxiuiu 

(~i)  Relegiil  mecutn. 

(l)  Audienl. 

(5)  liesotvcniiir,  noslcr  cum  aliis  mss. 


(c)  lii  edit.  omiie  iiiilium.  .\best  oiiiiie  a  tiiss.  (|uatii- 
lis  vxstet  nur.i.  4. 

((/)  Excusi,  sed  suh  aniiclirislo.  Cainul.  cudcx  ciitn 
iiiio  Culb. ,  uovelli  aposioli  sub  aiilicliristo.  Rcclius 
alii,  novelli  apostolalus,  sed  ub  aiiticlirislo.  iil  cs'.,  no- 
velliim  npostolaiittn  noii  a  Clnislo,  scd  :ib  anticlirislo 
obiinentcs.  Quud  (Oiifirtn.  tiir  bis  lib.  vt,  n.  57  ■  ;Vi7(i 
lu  liodie,  novi  uiwslolalus  mcndux  sacerdotium,  ingeris 
Cliiistuin  c.c  iiiliHo  criiiiiirnin. 

(e)  Spiriium  sancium  liic  Vcrliitm  ipsum  iniclligi 
iiianilcsluiii  t'sl  cx  siiliscqiiciiiibiis.  liiiic  cap.  2  iu 
.'.lallli.  11.5,  discilc  legilur lllirislus  e.t  inuliere niUus, 
per  VciiiiHi  f.iio  (ncius. 

(/')  Ilic  el  alibi  sciiiirc  vidctiir  liibiriiis  Clii  isliim 
noii  siiigiilaicin,  scd  uiiiversaiii  gciicris  Initnaiii  iiatu- 
r.nu  a'-suiiipsissc.  Al,  ul  cx  suhucxis  liqiiel,  lioc  pu- 
tius  scnsii,  ciiiti  tiulur;c  uiiius  nc  singularis  susccr- 


uiiiversa;  humanilalis  as^iiiiipsisse  :  ct  vulgatus  Tiliis 
Bostrctisis  in  Luc  cap.  12  ;  Per  massic  nostra;  priini- 
lias  universam  naluram  humaiiam  indnisse.  lliiic  Grc- 
goiiits  Nyss.  Or.  catccli.  c.  52,  a  Tlifodurciu  rclatits 
diai.  III,  docct  iilco  iios  ciiiii  Clirislu  rcsurrcxisso  , 
guia  non  alimide.  (/iKri/i  c.x.  mnssa  noslra  ,  cral  hoiuo 
qui  Deiun  siiscepil ,  qui  pcr  risurrctioncm  e.rnlluliis 
esl.  Pcriiide,  iiiquil  ibid.,  uc  .</  imiversn  niilurn  wiiim 
qujddum  essel  animal,  uniiis  pnrlis  resuircclio  tn  lo- 
tiim  penelrat.  Iia  Ambrosins,  lib.  ivdc  Fidc,  (':ip,  10, 
iios  in  Cbrislo  addextcrani  1'atris  scilcie  cii;iriat  per 
corporis  unttnlem.  ilitic  iliiislialiii'  (puikiiiis  llil.inus 
cuiii  Palrlbus  aliis  asscial.  Clirisluiu  tialiir;c  ,  s.iiicli- 
tatis,  rcsurrcciioiiis  acgloii.c  sua:  iiosjaiii  p;iiiicipes 
etlecisse  Vidc  iii  .Adnol,  ad  Coiittii.  in  M:iilli.  c.  2, 
nuin  o 
{g)  In  plitribus  inss.  rcsolventur. 


»7  SANCTI  llll 

I  iiiililtiliiuir ,  i|unii(o  niiiiiis  h;cc  Dci  ronviMicriiii 
iii:ijosi;ai.  Nui)  iilc  egiiit  lioniii  rfnri ,  pi>r  i|iiein  Iioido 
ruriusoiil:  scil  iios  egiiiimi-.  iit  Dcus  caro  ficrct,  cl 
li  'hiiarcl  iii  iiohis,  iil  ubt ,  assuiii|ilionc  carnis  uiiiiis 
ihlcriia  uiiivcrsx  cariiis  iiicolcrct.  ilumiliUs  ojus  iius- 
li  .1  iiobililas  esi ,  conuiincliu  cjus  honor  nosler  est ; 
i|iioil  ille  Oeus  in  carne  (u)  consistcns,  lioc  iios  vi- 
ciksiiii  iii  Ditiin  c\  carne  rriidvaii. 

"0}.  llumitiliiUm (OHceiilionis  i'l  partui  diiinitat  com- 
ii,eiulal.  —  Scil  ne  fortc  dclineant  scrupulosas  nien- 
liiiiii  raj;ii.iiiiincs  ruiia,-  ,  vaRilus,  |iarliis  alqiic  coii- 
tr|iiio;  rrililciida  cst  siiigiilis  (/')  Dei  dignii.-^s:  ut  vo- 
luiil:uis  liuiiiilii:ilciii  |ioleslatis  aiiihiiio  prxcedai , 
iiec  diynaiinucni  iligiiilas  dereliiuiuat.  Videamns  igi- 
liir  i|ii.e  (I)  siini  niinislcria  coiiceptus.  Angelus 
Zirliari.e  loi|uilur  ,  sicrili  partus  afTertur,  de  incensi 
loio  sacrrdos  niulus  cgrcditur,  Joaiines  hi  vocem 
;iilliiic  ulero  niairis  dcleiitus  eruiiipit,  Mnriam  angc- 
l.is  bciiedirit,  iiialrcm  lllii  Dei  virginrm  pollicetur. 
Illi  xiiginitatissua;  consiia  dlfricultaie  facli  conimo- 
xriiir,  ange'us  eflicicnli.Mii  divin:r  opcratimiis  expo- 
iit;  ail  riiiiii  ,  Spirilin  tanclut  (c)  de  tuper  teniet  in 
(r,  ci  virtus  Mlistimi  obunibrabit  libi  {Luc.  i,  55).  Spi- 
I  iuis  sancius  de  super  veniens  virgiiiis  interiora  sanc- 
liliravit,  el  in  42  '•'«  spirans  [  quia  uhi  vull,  Spiri- 
liis  spiral  (Joan.  in,  8)  ]  Id)  n:\U\tx  se  htimaii*  car- 
nis  (e)  immisruii;  cl  id,  qitod  alienum  a  se  erat,  vi 
siia  ac  polesiate  (()  piicsumpsil:  ati|iie  ut  ne.quid 
pcr  imheciHilaiein  huinani  (ij)  corporis  dissideret, 
virius  Allissiini  virgineiri  olniinbravit ,  innrmitaiem 
ejiis  veliiti  pcr  umbram  (h)  circumfusa  conlirmans  , 

(I)  Sini. 

(■i)  HoiioraiiJur.* 

( <)  Et  i(/i;)siim  angelut  nunliant. 

(a)  Vetusiior  codex  Remig.  subtistent.  Mox  mss. 
taruiit.  el  Vat.  has.  ex  carnc  renati.  Uhi  apud  Leo- 
iiriii,  a  mio  lia;c  llilarii  vcrba  laudantiir  ep.  al.  xcvii. 
Mimc  cxxxiv,  iii  inivissima  ediii'>ne  ex  ftoin.  iiis. 
lesliluUini  csl,  in  Dco  es  carne  renali.  IVjcstat  laineii 
rc'uvaii.  Seriuoeiiim  est  de  nosira  per  (".lirislum  rx 
su^rcptione  cariiis  leparatione  ,  cl  vrhili  quadani  :ii 
Driiin  comniigratioiir,  iion  dc  regeneiauoiie  per  l)a|i- 
liinuin.  l'oiToincodicecan.  Ktcl.  Hoin.  apod  iiiin 
driii  Lronem  T.  n.  p.  ii-i.  h;vc  rursuin  rxliilienUii, 
b ril  ciiiii  iectiooe  iiiiaiii  reiiiiennis. 

(b)  Id  esi,  dcclaraiiduni  esl  quomodo  iii  Chrisli  eon- 
<  (plii ,  orlu,  aliisque  qii*  inlirina  iii  eo  vidcnlor,  Dei 
diMiiiiii  coiuniendrlur.  Drinde  «olmilnlis  inlirmilnlem 
ilirii  llilariu-.  qu»  ex  drlei  lu  vohiniaiis  suscepU  esl. 
Tnm  poutlaiis  anibitio  idcin  esl  quod  magnific»  ct 
gloiio"»  pdlcslali»  osieiilalio. 

(r)  Mss   «iiperiieni^t,  sinr  de. 

((/)  ll;id.  el  Kr.  ikt  ae  hiinuwir  nirtii  imniiiirHif  ; 
di'prav;itr.  Niiiiiiuni  non  adverlrrr  SpiriUim  s;»nrtiini 
iriii  liir  dici  lerliiiii ,  srd  srrnndam  Trimtalis  pcr- 
S'iiiani  ,  qiii"  prii|iruiin  silii  coriuis  condidrril;  ad 
i|uo(l  opus  sigiiilir.iiidum  noii  iiialc  niiUir  lliUrius 
jjiirdiidi  verho  ,  utp.iie  qn:»  usus  est  Moyses  Grii.  ii, 
7,  .vl  cnarrandam  pritiii  hoiiiinis  inslitulionrni.  Spi- 
iiiussancti  iii  Vir;;inein  dc^censuii»  cadain  raiionc 
iiiiirprrtatos  esse  phiriiiins  1'airrs  osiendinins  prx- 
liuiinis  noslriu  pcneialis  §  I.  Ihi  inonuiiiHis  li«nc 
Cyiiiiani  lih.  de  Mul.  Vaiiil.  lerlioiirm  ,  Carncm  spi- 
,11(1  siiii'-io  ciwiicr.inie  vuluilur  ,  coiriiplionis  valdo 
(S'i'  sii^pcclam  ;  ciiiii  rjus  loco  iii  siiirrriorihu.smss. 
h.ilcalur,  Curiic  Spuilus  .siiiirlus  iiidMidir. 


AIUI  Kl  ISCOl'1  C8 

\  III  ad  srmentivam  inciintis  Spirilus  eincaciam  snh- 
sianliain  cor|ioralein  divinx-  virlutis  inumbralio  trm- 
prrarel.  Ilxc  conccpiinnis  est  diguilas. 

27.  PariHS  digiiiittt.  —  Videimus  parUim,  vagituni 
et  cuiias  digniias  qiia;  scqn  itiir.  Loquiiur  ad  Jusrpli 
angclus  parituram  Virginem,  ci  euin  qiii  iiatiis  fucrii 
vocaiiduiii  l''.iiiiiianiicl,  id  est,  nobiscuni  ncuin.  Pro- 
clainal  Spiiiius  prr  proplielam  (Et.  vii ,  H),  angelus 
trsiisesl,  Dciis  nohiscum  csl  illc  qui  nascitur.  Novuiii 
Magis  de  coclo  sicllx  luincn  (i)  effei  tiir,  et  coeli  Uomi- 
iiiini  signiim  raOcste  prosequitur.  Angelus  pasuiribus 
niiiitial  n:itum  Chrisiiim  Doininum  ,  salulein  iiniver- 
soruin.  Miiltiludo  cxcrcilus  coclesiis  in  laudcni  pucr- 
priii  concurril,  cl  lanli  opcris  pra;coiiia  divini  caetiis 
gaudia  cloquuiiliir.   Gloria  dcindc   in  coells  Deo,  rl 

B  p:ix  in  lcrra  lidu.r  voluiitaiis  lioininibus  nuntialur. 
Adsunl  deindc  Magi  ,  involuium  pannis  adorant ;  cl 
posi  lllam  iiianis  si  ientia:  su:b  opcralionem  arcanain, 
posito  in  cniiis  gciiu  flectunl.  Sic  per  Magos  cunaruin 
sordes  adoranuir  ,  sic  vagiins  per  angelorum  divina 
gaudia  (2)  hoiioraiur,  sic  partui  proclantans  per  pro- 
pliclam  Spiritus,  el  (5)  (j)  angelus  nuntians  ,  el  no- 
va;  lucis  stclla  lamulaiur.Sic  initia  nascendi  Spiriius 
sanctus  supeivciiiens  et  inumbrans  viilus  Aliissimi 
nioliunliir.  Alind  intelligiuir,  aliud  vidclor;  aliud 
oculis,  aliud  aninio(4)  conspicilur.  Parit  virgo;  iiar- 
tus  a  Deo  cst.  Infans  vagil;  laudantes  angrli  audiun- 
lur.  Panni  sordcnt  ;  Drus  adoratur.  Iia  polestatisi 
digniias  43  "<">  amitiilur,  dum  carnis  (5)  {k)  hu  J| 
niilitas  adopiatur. 

C     28.  C/irt»/u»  gettit  Deum  egii.  —  Par  eiiain  reli- 

(4)  C'oiicitii(ur. 

(5)  llumilitat  adoptaiur.  Sic  legi>  dehet.  Pe  hujus 
loci  coiitrovcrsia  qux  vide  prxmissa  sunt. 

(r)  Iinmisccndi  vcrbum  hic  non  confusioncm  uirius- 
que  natiirx  signilicat ,  scd  intimam  conjunctionem. 
Aotiit  enini ,  inquit  Lepurius  in  libello  emciid.  vne 
corruplioHe  mitceri ,  «1  lamen  in  veritale  miiceri.  £o- 
dein  verbo  ad  exprimendam  Verbi  cuiii  rarne  con- 
junciioiiem  niuiilur  lreii;ciis  lib.  iii,  c.  ^l  ;  Novatia- 
nus  de  Trin.  c.  li^t.yprianus  de  idol.  vanii. ;  Augus- 
tinus  episl.  cxxxvii,  n.  11;  Leo  Papa,  Ser.  3,  de 
Mat.    Chr.;  Vigilius  I.  i  coiii.  Huiych.,  ctc. 

(0  Verbis  praisumo  et  assuino  Hilariuiii  promisiuc 
iiii  ohsrrvatum  csi  alibi. 

(g)  [n  nis.  Vat.  bas.  hHinani  generit.  Tuin  posi 
distiderei,  supple  a  Dei  dignitule. 

(h)  A|'ud  Lips.  ct  Par.  cirtumfusani.  In  ras.  Val. 
bas.,  circuinfulsa.  Bad.  ei  Er.  cum  oinnibus  fcre  luss. 
D  circtimfusa. 

(iIScrihui)lconslanierTet.  lib.,  ec/V-riKr.vel /Ktc/ertHr. 

(j)  Sic  msb.  Iii  vnlgaiis  aiileni  hic  adjicilur  idip- 
tuiii;et  inox  liaheliir  dcnuper  t'riii«ni. 

(k)  Apiid  Par.  iitimiliilur  :  inale.  Nrc  mrlius  deindc 
Vi.loniius  codcx,  diim  carnis  humamiai.  Tum  Uad. 
et  Lr.  cuni  iiiiniiutlis  inss.,  aiicrnrur  :  qui  lorus  nia- 
gii.r  olim  qiicrrU'  orr.isi<inrin  dnlil  ,  riiiii  Frlix  l'r- 
gcllitanus  illiiin  in  h;rrcsis  patrociiiinni  ^idilucerct. 
Iliiiritiariis  quipp(<  iiiiiio  prxfil.  in  lih.  dr  PrtPtle^l. 
iradtl :  h ilifrm  iiifflirriii  Oriiellilanir  iivilalis  epiteo ■ 
piiiii  in  conrilio  rcvicluin  ,  ipiia  cinrujilo  mHnenbtii 
jiiniore  biottutkecario  .iqueiuit  yiiiuiii,  lilirHiu  B.  Ilila- 
rii  riinti,  «(  ubi  tcripiiim  erat  ADOitiiiK,  inimiul  ,  car- 
nis  humtlilai  4D0Piiniii  Sic  rt  Alriitniis  coiilra  cuui- 
ilrm  lih.  VI  :  i'u  omnino  pcrverstssimc  dicii  ,  Anoi'TA- 
■iXA,  iibi  li.  Ililiirius  ait,  .\i>iiii.iTm  .  I.iiriii»  r'/uiiiriM 


«9 


DE  TRINITATE  f.IBER  U. 


70 


(|ii:»>  osl  rnrsiu  oelatis.  Nam  omne  (empus,  quod  \n  A  mundi  aecepimut,  ted  Splritum  qui  c.v  Deo  ttl ,  ut 


liomino  ogil,  iii  (1)  Dei  opcriliu<i  eiplevil.  De  singii- 
ii!>  noii  esl  (ein|iu$  dicere:  (aiituin  iilud  in  tiniversis 
vir(ulum  et  curationuni  gencrilius  con(uendiin)  est , 
iii  cnrnisassumpiione  bomincm,  Doum  vero  in  gesiis 
rcbus  exsis(ere. 

29.  Spiriium  tanciHm  ette.  —  De  8|iiritu  aulem 
s»nc(o  nec  Ucere  oporiet,  nec  loqui  necessccst:  seJ 
sileri  a  iiobis,  eorum  causa  qni  nesciunt,  non  po(es(. 
Loqui  au(em  de  eo  non  necesse  es(,  (2)  (a)  qui  Pa(re 
c(  Filio  auctoribus,  conOtendus  est.  Et  qnidem  pDto, 
an  sit,  noh  esse  tractanduin.  EB(e:iiin;  quando  qui- 
dem  donaiur,  accipidir,  oLtinetur;  et  qui  confcssioiii 
f'alrts  clFilii  contieius  est ,  iioii  poiest  o  cunfessione 
l'atris  ei  Filii  separari.  im|ierfec(uin  cnim  est  iiobis 


tciamut  qua:  a  Deo  donala  shkI  iioHi  (l  Cor.  u ,  12). 
E(  rursum  :  Vos  auleni  iwn  estis  in  carne  ,  sed  in  tpi- 
rilu;  (5)  (e)  si  mmcH  Spiiitvi  Dei  in  robis  esl.  Si  quis 
aittem  Spiritum  Chritli  non  linbet  ,  hic  non  tsl  ejus 
{Rom.  viii ,  9).  Et  rursuin;  Si  auitvi  Spiritut  ejut , 
qui  luscilavil  Jetum  a  mortuit,  hnbilat  in  vobit ,  qui 
tuscitavil  {()  Christum  a  morluis,  vivifuabil  ct  nmta- 
lia  corpora  vttlra  propter  Spiritum  imm  qui  httbilal 
in  robis  {Ibid.  H).  Liide  qnis  est ,  el  doiiatur  ,  cl 
habetur,  et  Dei  est;  cesset  liinc  sermo  culuinniaii- 
tium.  Cum  diciint  per  qncni  si( ,  et  ol)  quid  sii ,  v<l 
qiialis  sit :  (j)  si  responsio  nogir;i  displicebit  diceii- 
tium  ,  Per  quem  omnin  ,  (A)  e(  cx  qiio  cmnia  sunl, 
el  quia  Spiriluscst  Dei ,  donuin  lldeliiiiii ;  ilispllceaiit 


totuin,  si  aliquid  desit  a  lolo.  De  qiio  si  qiiis  intclli-  g  cl  Aposioli  ei  Prophetse  ,  hnc  laiiium  de  co  qiind  cs- 


gcnliae  nnsirx  sensiim  reqiiiret,  in  Apos(o1o  legimus 
nnibo,  QHOiiiam  esfis /i/ii  Dti,  misil  Dcui  SpirilHm 
ftlii  sui  in  corda  (fr)  nottra  clamantem ,  Abba  pater 
(tjalal.  IV,  6).  E(  rursum  :  iVo/i/c  (•oii(riii(rti«  Spiritum 
(anciitm  Dei,  in  quo  signali  etitt  (r)  {liphei.  iv  ,  5()). 
El  ilcrum  :  Not  aulem  non  tpiritum    (d)  hHjus  l^l^ 

(1)  Forie  rec(ius  in  nostro  codice  prjBlcrmiltilur 
|iiM'pusi(io  111. 

hiimHitnt  a  Magit  adoratn  fi( ,  el  mytticii  munerum 
ilieciebus  hnuoraia  ,  iion  ndoplala.  Pcnes  nos  es(  lilicr 
(.orlicicnsis  nnie  annos  800  scriptns  posiremas 
liascc  syllabiis  p(a(iir  loco  abraso  exlnliens;  etsi  niala 
linsitaii  fiile,  noii  lamen  male  adsoriptuin  cst  ado)Ha- 
(«r:qiiain  lectiom^ni  codiccs  Colb.  cl  Carnnt.  aiite 
Folicis  3CVHin  e\:iiati  ,  aliii|iie  sano  prorsns  c(  iii(o  C 
yiii  loco  cxhibcii(.  Neqne  advpUiliir  aliiiil  lilc  snnat 
qiiam  assumiiur.  Ex  co  enim  i|uniViisteiidit  Hihtriiis 
Clnisio  ,  etinm  piistqiiam  ciirnis  huinllilaiem  as- 
siiiiipsit,  diviiios  hoiiores  dclaios  ab  angelis  ,  a  Ma- 
^i'!,  Spiritus  sancti  lestiiiionio,  ctc,  appriiiic  conclu- 
dit  ilignitatem  deitatis  non  amitti,  duiii  c;iriii$  liiimili- 
t;is  assumilur,  seu  Dcuin  poteniia  sua  noii  cadere  , 
ciim  hoino  infiniius  cssc  incipit ,  citi ,  iit  ait  in  psal. 
LV  ,  n,  5:  <a;iiinnien[i  te  ex  forma  tervi  tirtulem  Dei 
alqiie  nalu>am  forma  lervilii  non  ubtlulit.  \l  si  pri- 
liilcris  advrulur,  non  cx  oniiiibus  superius  assninptis 
ciit  CDiicliislo,  seil  t:iiitum  ex  pnixiniis  verbls,  Paniii 
sordent  :  Deus  ndoratitr.  Imiiio  ex  liac  assunipdone  , 
iit  qiia  iioii  coiilinotiir  iii>i  Dciiin  adorari ,  null:i  cril 
Coiicliisin,  qiige  cariiis  hninilitalem  ndorarl  pi;udica- 
ret.  Itaqiie  non  aii  hilarius  carnis  hiiiiiiliiatein  a  .Ma- 
!;is  :idiiia(ain  ,  sed  0x  Magorum  adoratiniie  aliisquc 
ar^uineiitis  deiutcni  siib  cariiis  hiiniilitatu  latenleiii 
doiiioiistiat.  Ilnc  spcctal  i|iiod  iii  p^al.  cxxvii,  iiiiiii.  tv 
8,  corporis  assnniendi  propusldiin  vocal  adoptioiieni 
coipoiii  quod  ex  virgine  prtcsumpliirui  eisel.  Al  si 
liiiic  qiiiiilaiii  inodu  eicii^atur  Fetix ;  quis  xquo  aiii- 
mo  feric  valcat ,  eum  li;cresis  su,c  paironum  qu:c- 
si.ssc  ac  ciiassc  llilariuin  ,  qiii  ubiqnc  nduptlonis  in 
Cliri.ilo  iiomcii  cxliuriescit,  ac  ii(!min:itiin  loio  llb. 
M,  noii  adopilviim  scd  viTiimac  propriiini  lillniii  cuiii 
csse  accriiiiie  propugiiat.  Deniquc  liuno  i^ouin  iiiii- 
laliis  vidclnr  Ambrosius  lili.  i  lie  (ide  c.  4.  ubi  ex 
Mj^oniiii  ailoratloiic  ,  hunnrnate  cimaruiii,  angclo- 
liiiii  obseqnio,  clc.  ,  cniiciudit  :  Iia  ncc  digiiiliis  na- 
lunilis  nKtjestiilis  amitlitur,  et  aisuiiiptce  carnit  verilai 
coiiiprobittur. 

(ri)  Ediii  »\  iinico  nis.  Colb.  nulliiis  fere  aiietoriia- 
\\i,<IU!aite  Patre.  Mss.  Ckirb.,  duo  Romig.,  Thcod., 
Pratol..  Viiiil..  Silv..  efc,  q\{i  a  Palre.  .Malleiiius  qui 
cum  Paire.  Sedcx  veterriinisomniuin  codicibus  V»t. 


sel  loquenlss;  el  posi  bcec  Patcr  ei  Filius  (i)  dlsiili- 
ccbil. 

30.  El  P«ler  et  Filiui  m(  <aiic/u.;  Spiritnt.  —  Ma- 
nere  auiem  hiiie  quosdam  in  igMortiiiti:i  ;jii;up  ambi- 
guRate  existimo,  quod  lioc  teriiuiii,  id  cst,  qnod 
(i)  nmiilnutur  SpiriiusBantius,  vi-Jeaiil  pro  l'alie  et 

ii)  Qui  a  Pair«:  non  male. 
(.5)  Si  quidem. 

Iias.,  CoU).  et  Carn.,  a  qniliiis  dissidcre  consentien- 
tihus  iion  cst  liiliiiii ,  neciio;i  ex  r.orni.  iino  .Snrboii. 
ali  I  Colb.  re«(i(uimiis  7««  Paire,  id  esi ,  si  nostra  nos 
iioii  fallil  opiuio,  qiii  cuiii  Po(rfiii  ei  Filinin  am;(ores 
liabeat,  conhtendus  est.  Cei  te  Filium  Spiriius  saiicli 
aiictoreiil  rocafl  jam  :iiidiviiiiiis  miiii.  .1  et  iiifia  ut 
por  Pairem  i(a  ct  per  Filium  esse  Spii  iium  sanciuiii 
deelaralur,  qiiod   paiilo   post  iiola  /i  ostoudomus. 

(/))  Editi ,  veiira  ;  renitciitihus  iiiss. 

(e)  Siilijungiiur  in  ms».  Va(.  bas.  el  Camul. ,  in 
ilieiH  redemptiomi. 

{d)  Prnnoinen  Itujits  hic  e(  infra,  n.  55,  abent  a  ve- 
lusio  ms.  Colb.  et  Gcrman.  favciiie  gr.xco  itxlu. 

(c)  Cnrl).  ins.  cum  duobiis  Uenii^.  tl  aliis,  niiyui- 
dein  .Spiriius  Dti. 

(/)  lia  juxia  giaecuni  mss.  nieliorps,  ubl  iii 
viiig:Uis,  (ju!  s!isci/aii(  JcsKm.  Mox  iii  imp  ms.  Colb., 
pioptcr  tiiltabilanleiH  spiriium  ejun  in  tfobis. 

{{l)  Sola  cdilio  Par.  ,  sii;  responsio.  DoinderftVcti- 
liiini  rclerlur  ad-woj/ra,  qiiod  iiis(ar  e3(  noKrtiin. 

{h)  Etlili,  in  qiio.  Melius  iiiss.  ex  qtto  otnnia;  qilibiis 
vcrliis  llilarius  Filliim,  Slciil  et  suportoribus  per  quim 
oinma  P.ilrcm  «olet  iiidicare.  Sio  supra  n.  i  :  Unus 
est  enim  Deui  Paier  ex  quo  omiiia ,  el  unus  Viiigeniius 
D.  N.  3 .  C.  perquem  oinnia ;  ct  paiilo  post  :  (jnu  po- 
teslas  per  qttam  oninia  ,  una  progeiiies  ex  qua  oiniiut. 
Iii  lils  igiliir  ,  Per  quem  ontitia  et  ex  quo  oiiinia,  re- 
spoiisio  habeiur  ad  iiistitutam  qu;fs(ioneiii  per  ijuem 
sil  Spiriiussanctns,  qiiasi  dicorel  :  fir  eiiin  est  per 
qiiem  omnia,  sicul  elper  eitw  exquo  oinniit.  Iia  ct  ad 
diiasalias  qii.Tsliones  subscqi!Cntes  :  ub  gitid  sit  ,  itel 
qualis  sit,  sobrie  respondetur,  Spiritus  esi  Dti,  donum 
jideliam;  nequid  asseratur,  quod  a  propbetis  otapo- 
slolis  iioii  sit  acccptum. 

fi)  Carmit.  ins.,  ditpticebunt. 

(;■)  Siila  edilio  Par.  doiniitalur :  lapsii  librarloruni. 
Apiid  qnos  autem  |iro  Patre  el  Filio  Spiritus  saiicli 
iioiiien  iiilelllgi  .soleai,  supervacaneiiiii  est  aiinoiare. 
Sic  enim  pnimiscue  hoc  Vocabulnni  iisinp:iiii  Her- 
mas,  Juslimis  ,  lrcnj'U6  ,  Taii.inns,  Tcruilllanus  , 
Lacl;i!itius  ,  Cyprianus,  PbuPbadiiis  ,  Epipliaiiiiis, 
apud  quob  S;>m(iu  divinaia  naiuram  (ribus  p(;rsoiiis 
couiraunem  passiin  sigiiificat. 


II 


SANCTI  IIILARII  EPISCOPl 


n 


lio  rri<i|ii.:iiU*i-  iiiU'llii;i.    Iii  i|iin    iiihil    scrii|jiili   i-st :  j^  iii:iU.it  :    i|ii<itl   Sainaria  nil    .iJorandiim  Dciiin   pcr 

li:ins};i(;ssioiiuiii  loKJ.s  lodiin  iiiomiIs  ulcgeral ,  Jmkri 
vero  lenipliiin  »  Salonionc condituin  rvligioiiis  »cdoin 
cxi:>linialiaiit  <|noruin  nirorumquc  prvsnniplio  ,  aul 
r.ollis  uklito,  aiit  cxsiruct.i:  doinus  roiiravo,  liuuui 
inira  qiifiii  omnia  ct  cxlrn  qiiein  niliil  ojus  c.ip:)X 
Cit,  rniiliiicbat.  Ergo  <|iii:i  Dcus  iiivisibilis,  incoiii- 
prcliciisiliilis,  iitiinuosiis46''^''  ait  lUiini.iiis  veiiissc 
tuinpus.ut  niiii  in  inuiitevcl  leuiplo  Dcussit  :idor.iii- 
dus  .  qnia  ipiiilus  Deus  ist ,  cl  spiritiis  iiec  ciiciini- 
scribitur,  nec  tciictur,  (d)  i|iii  pcr  ii;itur.e  siix  viiiu- 
tcin  ubique  u-.t,  ncqiio  usqu:iiii  :ibcst ,  iii  oiiiniliiis 
oiiiiiis  cxubcrans  :  li«s  igitur  verus  esse  adiir.it<ires, 
qui  in  Spiritu  el  vcriiaie  .sinl  adoraluri.  Adoraturis 
autcin  in  Spiriin  Oenni  Spirituni ,  (f)  aller  in  briicio, 


bivu  ciiiin  r:U<;r,  sivu  I''iiiiis,  (I)  (ii)   ot  Spiiiliis  ct 
iancins  csl. 

45  ■^''  C'i"i  "<li<"i<:<'«^'i"><  <i<.  Deus  Spiriiiis  csl. 
Hrriir  Siiiimrilaniv  Deum  (cm/i/u  iv/  moiilecUunleiilis. — 
Sod  id  qiiod  iii  Rvaii);uliis  legiiiir,  Qiiii  Dcits  spiriir.s 
eii(Joaii.  IV,  -24),  diligciitcr  csi  coiiliioiiiliiiii  qiioinodo 
ci  i|ua  raiionc  sit  dictuin.  (Jiniiu  ciiiiii  illctuiii  ut 
dictiir  excausacst,  el  dictiralio  cx  sciisu  crit 
inlclligciula  (b)  dicondi ;  iie  quia  rcspoiisuiii  a  Donii- 
110  csl,  Spiritus  Dctis  cf^t ,  iilcirco  cuiii  sancti  Spiri 
lus  iioiiiiiic  et  usus  nogclur  cl  doniiui.  Cuin  Sainari- 
ian:i  Uomino  cral  serino  :  vciicral  unim  redciiiptio 
univcrsoruin.  Cui  posi  niullum  scrinoiioin  (c)  aqti:c 
viv:o,  ct  quinquc  virorum ,   et  nunc   cjus  qui  esscl 


alienus(//)i(/  ,liO),  miilier  respondil :  Domiiie,aiiimad-  g  altcr  in  lionoro  csi ;  quia  discretnra  estin  i|uo  quis- 


rerlu  qiiod  propliela  es.  Paires  nosin  in  muiiie  hoc 
adoriKeriiut ;  el  vos  dicilis  ijuoiiium  iu  Jerusolyiiiis  est 
locus  ubi  adoriirc  oporlit.  boniinus  respondit  :  Creile 
iiii/ii,  iiiulicr,  quonium  veiiil  liora,  quuiido  neque  in  tslo 
moiilc,  neque  iii  Jcrosolyniis  iidoi(d)iiis  Palre.m.  Vos 
adoralis  quod  nescilis,  iios  udoramus  quod  scimus  , 
quoiiimii  saliis  ex  Judxis  esl.  Sed  lenit  liora,  el  nuiic 
esl,  c.im  ri-ri  ndoratores  adorabtint  Palrcin  tn  Spirim 
et  vcritule  ;  cieniiii  Pater  lalcs  qiiaril  quiadorent  eum. 
Spirilus  enim  Deus  cst ,  et  adorautcs  eum  ,  in  Spirilu 
et  vcrilute  oporlel  ndorare ,  quia  Deus  spiiitus  est  (Ibid., 
21  ei  scqq.).  Mulier  igitiir  trailiiioiium  meniorpater- 
nariiin ,  vct  iaiiiqii:>m  Smiaria  in  monle,  vcl  lani- 
quam  Jcrusalciu  in  lcinplo  ailurandum  Deiiin  cxisti- 

(I)  Et  Spiritus  sjiiclus  esl. 


qiic  sitadoraiiiliis.  Non  eiiini  tollit  sancti  Spirilns  ct 
nonicn  ci  do:iiiiii ,  qiiia  dicium  csi ,  Deus  Spiritus  esi, 
Rosponsiini  autciii  ost  niulicri  Dcuni  teii^plocl  montc 
claudenti,  cssc  oiniiia  in  Deo  ,  Dcuni  in  sonioiiiiso,  ct 
invisibilein  alr|uc  ini?oiii|irclicn$il)ilcin  iii  iis  <pi:b 
invisibilia  ci  iiicoinprcbcnsibilia  sunt  adoi-aiiiln:a. 
Al'|ne  ita  nalura  ct  miineris  ei  bonoris  (/")  sigiii(ic:Ua 
esl,  cum  iii  Spiritu  Deum  Spiriiuni  docuii  adoiaii- 
diiin  ,  ct  liliert:iteiii  ac  s<-iciitia:ii  adoraniiuin,  ei  ado- 
randi  (q)  iiilinitatcm,  diim  in  Spiritu  Duus  SpTitiis 
adoralur,  (h)  ostemlcns. 

5-2.  Similc  linic  eliain  illud  Apostidi  esl :  Qwiii  Domi- 
»111.1  SpirilHS  en,  ubi  aulem  Spirilus  Domiai  tst,  ibi 
libcrins  est  (II  Cor.  iii,  17).  Discrevit  ad  intelligcnii.c 


(a)  Pluri's  mss.  cuni  vnlgaiis ,  et    Spiiitns  saiictus  C  tii  eo  qiiidcm  miaiiiie  nou  comparatur  iiec  comqualHr 


tsl.  Pnercriinus  ciim  uiio  codice  Vaiic,  ci  Spiritus 
el  sancius  rsl .  nisi  iii;ilis  ciini  vclure  Colb.  ac  (>criii.: 
sive  Filius  erit  sanclus  Spiritus. 

(ti)  V.iUli,  dicenlii.  Lcgciiduin  csse  diceiidi  passivc 
lum  potioru'ii  m>s.  auclorilas,  luui  b:ec  siiadcnt  lili. 
IV,  II.  14:  Intelligenlia  enim  dictoruin  e.t  caiisis  esl 
nssuinenda  dicendi :  quia  iion  sermoni  rcs,  sed  rei  ;.<:( 
«criiio  subjectiti. 

(c)  lii  mss.  opliiiix  not.v,  uqiice  vitx,  et  mox  qui 
esset  alieni. 

(d)  Nonnulli  niss.  cnni  cditis,  quia.  Sequiinur  pn- 
tiores.  Doiiide  in  iiis.  Vat.  bas.  ei  Vict.  onirics  exupc- 
rnns.  Habcnl  eliainplcri<pii!  alii  oiniics,  uniis  Sorlinn. 
omiie,  alii  ircs  omiiid.  Niliil  iiinlaiidiiiii  vidctur.  Ver- 
liuiii  eriilicro,  iibi  dc  S|>irilu  seiiiio  est,  llilario  <'St 
rainiliarc.  Du  illo  li:ibet  cap.  10  iii  M:iitli.,  niini.  "i  : 
Quanlumlibct  assuiiuiliir  a  cunctis,  ad  lariiicndum  sc 
liinicn  seinper  cxuberal.  lil  ca|).  1.5,  ii.  l() :  .Vpirilii.s 
fO;)i<i  tiidicdlur,  fui  quod  liirqiniiir  cxuheiel 


Filius  Putri,  dum  tubditus  per  obedicaiiiv  obieqHtlam 
est,  diim  ad  deMeram  Dei  tiim  conscdil,  cam  tiH  ut 
coiisideret  dirlum  sit,  duin  mitHiur.  duin  accipil,  dum 
in  oninibus  voluiitaii  ejus  qiii  se  iiiisil  obsequitnr.  Scd 
pidiitis  subjeciio  non  esl  esutiitia'  diniinulio,  nec  leli- 
giunis  vjfi.-ium  deiicnercm  cfficil  Hiiluram.  Et  post  paiic:i, 
Uabiiis  noinen,  ied  cjiis  ciijits  et  /i/iiis  est,  fil  Pntri  et 
obscquio  subjectus  ei  nomine.  Dcmuiii  lil>.  iv,  solcm- 
iiis  cst  dislinctio  Dci  diciiiiis  seu  jul>cnii$ ,  ct  Dei 
criicieotis,  qiioruiii  t:iiiien  iina  iiatura  pnpdiratiir.  l!.l 
cti:ini  liic  iibi  Spiritnin  s:iiictnin  a  Deo,  iil  est,  a  Fa- 
tro,  el  a  Doinino,  hoc  csl,  a  Filio,  subsistcndi  r.iiionc 
alium  csso  o^iensnm  cst,  n:iliira  iion  aliiid  e>so  muliis 
doiiioii^tr:itiir.  Quid  ciiiui  aliiid  silii  viilt,  Donin  iiili. 
nlinin,  iuvisibileni,  iiicomprclioiisibiloiii,  inioiciisuin, 
ciiiii  iii  Spiriln  ailoratur,  jaiii  iiifiiiiia  rati"nc,  ubii|iie, 
iii  iis  qii.o  invisib:lia  ct  iiicoiiipreliuiisibilia  siiiit,  iiii- 
nio  111  scinclipso  adorari;  quid,  in<|ii:iiii,  lioc  sibi 
viill,  nisi  lioiioranlis  ct  honoraiidi  Spiriliis  oiniiiiiio- 


,  —  .j —  — ., ......  ^.  —  ......  ......  .... ..,,.. >,. — - , 

(c)  Iii    ms.  Vat.  bas.,  uller  in  vbscquio.  quod  ilu  J^  daiii  csse  propoitionum  ,   .rquilitatciii  el  niiiiatcm 
S|:irilu  sanclo  dictuin,  ul  ali  uo  Spiritii  qui  ailor:iiidiis      perlocla<ii  't 


cst  aliiitn  ciini  cssc  conliciaiiir,  vidori  po-.>ui  Ari.niis 
ravcre,  Spirituin  saiiciuiii  1'aliis  el  Filii  miiiisiruin 
cfliilicntibus.  At  illn  Uit|ii(  ndi  niodo  lanliim  liabet 
llil.:riiis  r.ilioiium  proC'"<si>iiiis,  seu  sii)iordinalioiiis 
qii:i  Spiritns  sancliis  siibjicilur  priiicipio  a  qiio  pro- 
Cotlit.  Sic  de  Filio,  lc.ianto  sc  iion  possc  <|uidipiain  :i 
se  ra<:ci'C  nisi  videril  Palreui  racioiiicni ,  iii  l's:il. 
cxiwiii,  niiiii.  'ii,  bxpiitnr:  Co.'ilc>.'ai(iin  dc  se  pola- 
lalem  pcr  reecrentiiv  hunurcm  ci  iiii  uiiiiilu  mcmineiat 
confitendii  subjccil,  non  sibi  adiincns  quud  siinilia  Pul  i 
poiset,  sed  eum  pcr  qitem  similia  posscl  oslendens  Sic, 
lili.  dc  Synod.,  n.  51,  divcrsas  ciiiiincrat  ratiuncs, 
ipiibds  Filiiis,  cli:im  qiia  Deus,  stilijiciliir  l'.itri  :  \  cl 


(()  Ita  inss.  iiisi  qiioil  iii  Carnul.,  ampiissiiH'!  stQHi- 
liciintin  est  At  iii  vulgalis ,  crprcMii  cst.  S|iiiiliis 
s:inctiis,  qui  supra,  n.  2,  iliclus  e»t  niiiini-  ipio.l  s 
Doo  accipimus,  nuiic  vitlctiir  dici  iiiuiiu-;  ipi  .1  IVn 
deferiuins  Koip^a  <|uein  a  lioo  accepiniii>  Sptrituoi 
ci  ie<lilinius,  riiiii  n.>ii  iiostro,  sod  illius  Spinlu  \i- 
vciilos  cl  f.iinulaiuiir. 

(il)  ll:ci'  ailor.indi  iiiriiiilas  inin  rcpcMliir  ex  cu 
iii  <'nui  a<|or,itur ,  Sjiiritnin  liilinilum  c<se  no.csso 
csi. 

(/()  lii  ctlilis,  oil:'iii/i/.  Al  iii  scripiis,  ojIcik/ciij, 
<pioil  reluriur  :id  docuii 


w 


73  Dli  TRIiNlTATE  MBER  111  74 

significnlioncm  (n)  cuiii  fiiii  c>l ,  ;ib ei  cujus  csl.  Nuji  A  ''"',  '"  /iT(f  iunl  Dci.  Non  eiiiin  uccciiinis  xpirilum  scr- 

viinlis  itcruin  (i)  in  limorem,  seJ accepistii  Sfiiriium 


ciijinj^iiilicrc  li;il)ciii|iiciMiii;ii  csl,  ncqiie  cadciii  sigiii- 
(icalio  coiiiiiici  cuiii  alque  cjus.(l)lla  ciiin  dicii,  Dunii- 
nus  Spiritm  eit,  naturam  iiirinitnlis  cjus  osiciidil, 
cum  vero  adjecit,  Vbi  Spiriius  Domini  (b)  ibi  tibertas 
esi ,  eum  (\m  ejus  est  significai;  qiiia  ci  S|iirilus 
Doniinus  est ,  et  nlii  Spiritusesl  Doiniiii,  ilji  lilieitis 
cst.  li.cc  noii  tjuod  cau^a  poslulel  dicla  sunl,  scd  iic 
quid  in  his  obscuriialis  (c)  h.crciet.  Est  eiiiiii  47 
Spiritiis  saiiclus  uniis  ubiqiie,  «'nincs  |iairi;ircli.is, 
prophcias,ciomncincli(iruiii  li'i;is  illiiniiii;\iis,  Jom- 
iiein  cti.iin  in  uteni  inalris  ins|iiraiis :  daius  deiiide 
aposiolis  c;itcrisque  credeniibus ,  ad  (2)  •■igniiioncni 
ejus  qiire  indiilia  esi  verilalis. 
35.  Spiritus  sancti  quod  officinm  In  nobis.  —  Quod 


adoijlionis  ,  in  qno  clanwmus  ■  Abbu  paler  [liom.  vui, 
14).  (g)  El  rtirsuni  Oiiia  nemo  tn  Spiritu  (/1)  Dci  diiil 
aiiatliema(^)  Jcsu.et  nenwpolesl  dicere  Dominum  Jesmn, 
nisi  in  Spiritu  suncto  (I  Cnr.  xii,  5).  Et  rursiiin  ,  Divi- 
sioiies  autem  (0)  donoruin  suiil,  idem  autem  Spiritus;  et 
divisiones  minislerioruni  sunt.  (1)  idemautem  iJoininus; 
ct  divisiones  uperalionum  suiil,  xcd  idem  Veus,  qiii 
operatur  omnia  in  omiiilms.  Unicuique  nulcm  doiialur 
illiitiiiiuilto  46  Spiiitus  ad  utiliiaiem.  Aiii  autem  da- 
tur(Tj  perSpirilum  seinio  sapienlia:,  alii  serino  icienlia; 
secundum  cumdemSpiriluin,  alii  fides  in  codem  Spirilu, 
alii  dona  sanitaluin  in  uno  Spiiitu,  a/ii  operatio  virlu- 
tutn,  ttlii  yrophelia  ,   alii  (jj  sepiiratio  spirituum  ■   alii 


aulein  sit  offlciiim  cjns  iii  nubis,  verbis  ipsiiis  Domiiii  B  genera  (8)  linguarum,  nlii  [k)  interpretalio  linguarum. 


niiilianius.  Aitenim:  Adliuc  mulla  habeo  qucc  dicain 
vobis,ted  non  polesiis  ilUi  modo  portare  (Joan.\s\,ii). 
Expcdit  eiiim  vobis  ut  cgo  e.im  ;  si  icro,  miitain  vo- 
bis  (3)  Advocatiim  (Ibid.  ').  Et  rursiiiii ;  Ego  rogabo 
Patrem,  et  alium  Advocatum  mitlet  vobis  (d)  ul  vobis- 
cutn  sit  in  aternum.  Spirilum  verilatis  [Joan.  jiv,  16  et 
il).  llle  tos  diriget  in  omnan  veritatem  :  non  eniin 
loquelur  a  $e,  sed  qucecumque  audierit,  loquelur,  et 
venturaannunliabil  vobis.  Illemc  lionorijicabit,  qitia  dc 
(4)  iiifo  sumei  (Joan.  xvi,  13  et  14).  Ilcec  de  pluribus 
ad  inleUigenlix  viam  dicta  siint,  quibus  et  voliinlas 
(e)  niuneraiitis,  el  ratioelcondilio  muncris  contine- 
tiir  ut  quia  iiifirmitas  nostra  neque  Patris  neqiie 
Filii  capax  esset,  fidem  nosiram  de  Dei  iiicarnationc 


Oinnia  aulcm  liccc  optrntur  nniis  atque  ulem  Spirilus 
(Ibid.  i  et  seqq.).  Ilabcmus  iijiliir  ilnni  istius  caus.im, 
h.ilicmus  effccius,  ei  ncscio  quKl  de  en  anibigiiiiatis 
sii,  cujus  in  absoluio  sil  et  causa,  et  ratio,  ct  poiestas. 
5.3.  Spiritus  sancti  donuin  iiiQ.riinc  ncccssarium. 
Absqueeo  habetur  nuluru  Deum  inlelliqeiidi,  non  usus. 
—  Uiamurergo  tam  libcralibiisiloniset  lisuni  maxinie 
neccss:irii  niuneris  ex|icl.iniii5.  Ait  ciiiin,  ut  jain  sii- 
pcriiis  oslendiiiius,  Aposloliis:  Nos  aulem  non  spiri- 
lum  hujus  mundi  accepinius,  sed  spirilum  qni  ex  Dco 
est,  ul  sciamus  qua:  a  Deo  donata  sunt  nobis  (l  Cor.  11, 
12).  Accipitiir  crgo  ob  .scicniiain.  Dl  enim  nutnra  liu- 
niani  corporis  cessantibiisofficii  siii  causiserit  oiiosa; 
nam  ociilis,  (9)  (/)  iiisi  lumen  aiildics  sit,  iiullus  ini- 


difficilem,  sancil  Spiriius  donum  quodam  interces- C  nistcrii  eiil  usus,  ut  aures,  iiisi  voxsonusve  reddaiur, 


sionis  siise  foedere  luminaret. 

34.  Est  auteni  nunc  consequens,  ut  et  apostolum 
explicantem  doni  liiijus  viriMiem  aiquc  offlcium 
audiamiis;  ait  enim  .  Quoiquot   nim  Spiriiu  Deiagun- 

(i)  Ita  cum  ait,  Deus,  elc. 

(2)  Cognilionem. 

(3)  Codex  Veronensis  intcrserit,  Spiritum  Para- 
clylum ;  ipse  me  clarificabit.  Lt  rursum.  Rogabo,  in- 
quit.  Pairem  metim,  cl  alium  advocalum  miliel  vobis. 

(4)  De  meo  accipiei 

(a)  Hujus  distinctionis  usus  rursum  reciirril  lib.  iv, 
n.  21  :  Duple.r  aulem  in  angelo  Dei  significalio  est 
ipse  qui  es(,  ei  illc  cujus  est.  Ejusdeni  vestigiuiii  de- 
prclieiidiiiius  apud  Tcrlullianiiin  cnntra  Praxcain  , 
II.  20,  iibi  ail :  ISulla  res  alicujus,  ipsa  est  cujut  esl. 
Clariusinox  eiiuntiauir  ilibti;ictinnis  inenibruiii,  cuin 
pro  ciijus  esl,  lcj;ilur  qui  ejus  esl. 

(b)  Eiliii,  ibi  iibertas  ,  ct  euni  cujus  est  significnt  - 
rclrag  iiilibus  iiiss. 

((■)  lii  iiiss.  probiP  nui;Ti  Colb.,  Rcmig.,  Germ.  et 
al  (I  Colb.,  Iiaberet :  quod  licet  pr;clcrre  tacila  voce 
causa.  Iii  Vitl  ,  luteret.  I.egendiiiii  nlini  cnnjcclavit 
Lr:isiiiiis,  ne  quis  in  liis  difficuUalibus  lia'ierel. 

(d)  Siibjungunt  bic  plori  |ue  inss.  cuiii  cxciisis , 
Siiirilum  paracteium ;  ipse  nie  clarific.ilnt  cl  rursum, 
Hognbo,  iiiquil,  patrein  meuni,  el  alium  advocniiin 
miltet  vobis.  Qu;c  veiba  iil  per|ier.im  cl  confiisi'  rc- 
peliia  rcinovimus  auctoiilate  cod.Colb.  nec  iion  Gcr- 
ni.iii.  el  Vicl. 

(c)  .Mninis  csl  Spiritus  sancius;  nuineraRS  autom, 
qiii  illiim  largilur  ac  niiitil,  qiioii  iii  locis  proxiiiie 
all.iiis  Filio  niiii  miiius  attribuitur  (iii:im  Palri. 

(f)  Editi,   iii  iniiore.  Malumus  cuin  uno  ms.  Colb, 
P.\TI10L.     X. 


muiius  siium  non  recognoscent;  ul  iiares,  nisi  odor 
fragraveril,  in  quo  officio  erunl  nescicnt;  non  qnod 
liis  diCcict  nalura  per  causam,  sed  iisns  habolnr  ex 
causa :  ita  ei  aniinus  huiiianus  nisi  ncr  lidein  duiiuni 

(5)  In  aiilcrioribiis,  Jesum. 

(6)  lliex  libntnosiro.  lii  pra;ccdciiic,  Jo/m/io«u;ii. 

(7)  Donalur. 

(8)  Cenera  sernionuin. 

(9)  iSisi  liiinen  ac  dies  sit. 


in  (i//ioiem,  qiKid  infra  lib.  vi,  n.  4i,  magno  consensu 
liabent  vcleiPS  libri,  jiixta  griec.  £«.  c.o6w.  Ijiindi; 
P"Si  vcrliuin  Lidoptionis,  aJduiit  editi  filiorum  :  niillo 
lcie suffragantc  ins. 

(g)  Pleioriini(|iie  inss.  auclorilatc  reiiioviimis  liinc: 
Ei  rursuni,  Nos  aulem  non  spiriiuin  hujus  muiidi  ar 
D  cepimus,  sed  Sjnrilum  qui  ei  Deo,  ul  scianius  qnw  a 
Deo  donala  sunl  nubia.  11  cc  poirn  Apostoli  verba  in- 
fra,  n.  35,  relilnrus  llil:iiius,  ciini  pr.cniittil,  ui 
jam  snpenus  oslcndimus,  indicat  eadeiii  iiuni.  'i!} 
jam  rcl.iia. 

(h)  Abisi  D.i  a  vclcrc  ms.  roib.;  secus  auicinlib. 
Mii,  11.  27.  Mdx  in  Carnut.,  Colb.,  Vicl.,  anatlieina 
Jesu,  nini  Jesum. 

(i)  Uiiiis  ciKlex  Colb  :ic  SorlHui.  cum  Caniiii., 
idcin  nutem  sphitus,  qiiod  el  inlra  repciuiit,  pro,  scd 
idem  Deiis. 

(j)  lii  vcliisto  ms.  Coib.,  scparn'io  spirilus. 

(lij  l!:id.,  Ei.  el  Lips  ciiiii  aliqii:it  mss.,  jui.r- 
pretalio  sermonuin  ;  disseiitieiitibnsineliuribus  cl"ij'- 
co  icxtu. 

(/)  Lips.  ct  Par.,  nisi  luincii  naedul,  nnllns,  clc, 
rciiileiuibus  c.ctciis  libris. 

3 


7^ 


SANC.TI  mLAIUI   KPISr.OM 


76 


SpiriliK  (a)  hmsftiii,  hnhRliil  (|iii(loii\  naliii'»!))  Ooiini  .\     fifmilate  moilerantur,  sed  sfcunaum   oimipetcntl 

iiilrllijeiidi,  sed  lnnirii  scicntini  noii  Inlwliil.  Miiinn 

sutiiin   (|un<l   in  rhrisio  pst,    omno.  oiiiiiil'iis  \iMi:i 

uniim  :  el  qund  ii!iiqu(;  iion  doosl,  iiiciiiniin  ilaliir  iii 

miaiiliim  qiii»  (I)  vnlel  snoieie  ,  in  l;inlnni   r.sidcl, 

iii  qu.tninin  ifuis  volet  pronicieri.  Iliic  ust|iie  iii  «'oii- 

snniinaliiriem  t.TCuli  iioliisfuin,  hnc   exsiicci.iliotiis 

iioslr.v&ohtliim.  lior,  in  donornin  opor.ilionihusfiUu- 

rx  s|iei  piguns  esl  hoc  mcniiiiin  liiinen,  hic  .splciKlor 

aniinoriiin  est.  Hic  crRo  Spiriins  sanctus  c\pet<tidus 

cst,  promerendti»  est,  (b)  cl  dclnccps  |ir:KCcploruiii 

fldc  al()QC  obscrvaiionc  reiiiiendiis. 


f()/ii(i»  infiniiniem  expetiitnnt 

t.  Filinm  in  Patre,  et  ricitsim,  scikus  /luwaitui  non 
cnnit.  —  AffiTl  plcrisr|iic  olii.cnrii:ilein  sorino  Poiiii- 
iii,  ciiiii  dicit ;  F.ijoin  Patre,  el  Pnier  iii  me  (Joan.  \i>', 
ll),clnon  iinmcrilo;  nuiiira  cniininlclligeiilifthuma- 
nae  r.ilinnem  dirli  isliiis  nnn  capit.  Vidclur  ii:iiuquo 
non  posnc  rliici,  ui  qnoil  iti  iillero  sit,  x'quc  ul  ipsiiiii 
cxlra  :iilcniiii  sii,  ci  ciim  necesse  sit  ca,  de  quibus 
ugiliir,  iiuii  solit.tria  silii  essc,  iiumcruin  {c)  ac  sta- 
tniii  lanien  sinii.i,  in  qnu  siiit,  ronservaiiila,  iion 
pnsse  sc  iiivicem  coiilinere  ,  ul  qui  aliquid  aliud  intra 
^c  h.ilicai,  alqiic  {d)  iia  mancat  nianensqiie  tcniper 
cxirrior,  ci  viiissim,  qucm  intra  se  hiibeai,  ipaneat 
an|uc  seniper  iiuerior.  Ilxc  quidein  seiitus  honiiniiiu 
dil  (jui  Uitmaiut  nrfiTisti'  illain  ratione  niiwiinr.  B  non  conseqnelur,  ncc  exeniplum  aliquod  rebut  divi- 
Ai-  primo  quiilem  lnvc  Fili:  vcrlw,  Kgo  iii  P:Ure,  cl      „js  nniiparaliu  liiimaii.'!  prxsiabil :  sed  qiiod  iniiilelli- 


49  LIBF.K  TERTIUS. 

/K(cT»mm  Vt!i6i  iieiieiationein  iidstruii ,   eosqiie  relun- 


Palcr  in  ine,  ubi  sensiis  humani  cnplitm  supernrc 
demoiislravit,  ci;  i/)S'i  Sin;)/i(r<i)iii)i  de  Palre  et 
Filio  doclrina  luiulcnter  expticat  Dcinde  ex  inira 
nquat  iii  fimim  cnmxrsione,  et  ex  qmiiqiie  panum 
increnientis,  ffiticil  mulla  Dcum  posse,  in  quibiis 
dc/iciat  liumaiia:  mcntis  acies.  Tiiin  n(ferliii  hiimnna 
lalio,  qua  nidiuin  cx  l>eo  nalivitatem  essc  possc 
eonlcndunl,  iimlifiqiic  e.tplodilur  :  i'  qnia  ortum 
liabet  ex  liumana  sapicnlia,  quam  se  perdiluruin 
Deut  proplicticis  et  npc.s(o/icis  oracnlis  declaravcrit. 


gihile  rsi  lioinini,  Dco  essc  postibiie  esl.  Iloc  mm 
a  iiie  iia  diciumsit,  ul  ad  ratioiieni  dicii  (e)  ea  lan- 
luiiisiirrici:)iaucinritas,quiida  Heo  diciuro  sit.  Ci>cnas- 
rcndiiin  itaqiic  aii|iie  inielligcnduin  esi  qnld  50  ^'' 
illiul  :  Fgoin  Paire,  et  Pater  {nme;  si  tamen  couipre- 
hendero.  hoc  il.i  ul  esi  valebimns  :  ut  quod  iiatura 
rciuni  paii  non  posse  exi8(iniaiur,  id  divinx  veritatis 
r;iti">  eofisfquaiur. 

2.    Cuyiiito  Palre  el  Filio  ju^ita  Sciipturaf  ,  jatilius 
iUiid  pircipitur.  Qiiid  Pater.  —  Alqoe  iil  facilius  inlcl- 


2"  Qnia  pnvalnl  nndire  Cliristum,  ad  lioc  Iwiiiinem  liijenliaiu  diflicillinix  islius  qH?;stit)|ii.s  ciilisoqiii  pos- 
factuin  ,  VI  rciuin  diviiiarum  nobis  tesiis  cssei  {llic  siniiis,  priiis  Palrem  et  Filimn  secuiidujn  divinaruin 
efpenduniiir  verbu,  quibus  dispensationis  sua;  opns  .Sci  i;.niraruin  docirinam  cogposci  9  oobis  oporiei,  ut 
el  officiiiin  e.(posuit,  ac  vcram   ex  Dcu  nnlivil(i'cm  C  ,le   rogiiiiis   ac    fniuiliaribus    iibsolulior    terino   &it. 


suain  iiiu!'.i:,  nrgumenUs  tcslatam  fecit).  3"  Qiiifl  nc 
contpicubiliiirn  qnidem  Chrisli  ge^toruiii,  illius  v.  g. 
ad  discipuliH  junni)  clau.-iis  vigressu,  inlelligcntium 
u.iequimii}  \''  Dcniqiie  qiiiu  ea  est  menlis  liumana; 
iiuiuru,  11/  (loii  crealu  el  iniperfccla  tit,  concipcrc 
UOH  tmleitt  pcifectuni  et  Creatorem  suHin.  Postremo 
lautiatur  sapieiis  slnllil  a  fidelium,  qui  sibi  difjidnnt 
ut  Deo  cicdanl,  nec  ilieina  ex  proprix  rationit  in- 

(1)  In  ins.  volet,  sed  eadcni,  iit  vidciur,  niaiiiis 
ndii\iiili>oUter  il. 

(a)  Induobusms«  Coih.,Gerni.,C.orL«  ,  Ptal.,  elc, 
aiixirii. 

{b)  In  ms.  Silviv-majoris  addilur  liic,  adoran- 
diit  ott. 

(c)  Addiniiis  liic  ac  Haium  auciorilnii^  iiiss.  Tell., 
Golli.  ac  Soibon.  >t(Uus  niiiniiie  substaniiaii)  inlclli' 
(jii  'fi  riiillianus  rootra  ('riixoim  ii.^.  iibi  dcTnnitnte 
:'it:  Trts  uiitdm  iion  itiitu,  ted  gntdu  '  el  paiilo  post, 
ifiiiiis  iiiiiein  >ubsl,Jilia;,  uniits  .stdiii.s,  niiiii.i  )'nli:s(a/is. 
Al  liii'  poliu-.  iiii-.leiidi  ralionein  ac  sitom  soiiiil. 
M')x  vcfliiini  cnnlineri.  legiiur  h  suiicrinrc  |i<(.V(rii-. 

(i()  Trcs  iiiss  rcci.tinies.  nlqupcxlra  mnuent :  iiialc. 
Hoi<  •iiiiii  sibi  vuli :  vldetur  iioii  t>0S9e  cfllci,  ni  (pii 
aliiid  iiiiia  si<  kabci,  (|U(h1  scn.per  sic  iiinne:)l  inira 
se,  (iri:  ^laliiin  iiiiitet,  ita  sil  cxieriiirci  iri,  i|Uiiii 
lHli'4  te  Ii.iIm'1  ul  ei  viiis^iiii  sit  inlerior. 

I'  I  lii  duoLius  n.s\  ea  lainen.  In  .iliis  libris,  i>ii  luii- 
liiiii  ■  qnnd  ^uli».  (piiiilibiis  iragis  coii.cnlaiicm  est. 
Ila'c  :ili  llil.ino  pii:»iiisdict;i,  lusiiis  edivseril  .Vngiis 
linii°.opibl.c\v.  iihi  (^'iiseniiiini.  lidci  totuni,  raii"(ii 
nihil  ruiicudriiirin  iiuii  piobaiis,  ail  iiuiii.  \  .  Monei 


v!  tcniilas  Pairis,  ul  libro  aiiieriore  trattavi- 
iiius,  ('-2)  {f)  locos ,  icmpora,  spericm,  et  ^uidquid 
illiiil  liiimaiio  scnsu  coiicipj  poierit,  eiicedil.  Ipsc 
rxiii  oniiiiu  el  in  onmihus,  capicns  imiversa  el  ca- 
pipiiilii-  a  ncniiiic,  non  aocrssu  decessnvc  muiabilis  , 
srd  invisibilis  est,  incnmprchcnsihilis,  plrnns,  per- 
l£ctiis,  a;tcrnus,  {g)  noii  aliundc  quid  sunicns,  sed 
i(d  id  quod  ita  maiiei  silii  ipse  sufGciens. 

{■1)  Lociim. 


npostoliis  Peirus  paralos  uot  esse  rtebere  ad  retpoii- 
siomm  oinni  poscenii  iioi  raiioit^m  defide  et  $pe  notlra. 
Kt  iium.  5  ;  Abiit  namque.  ul  kocin  nohis  Deut  oderil, 
1)  1)1  quo  nos  rcliquis  uniinuniibHS  excelleniiorei  cremu. 
Qiiiims  »iiisi|iio  Ciinsenlii  errureni  depellit,  tideiquo 
intilligeiiliain,  ad  quam  ralio  vera  perdttcii,  fdc'  tini- 
mum  prapnrai,  pra^pi>iiciul:im  duccl,  ii.  (>  el  8,  quani- 
vis  laiiien  raiiun:ibi'e  pr.eccpli'm  sii,  w(  'i(<  mugiia 
iiuifdnm.  quiT  cafi  nvndum  possunl,  fides  pracidi.t  ra- 
lioneni.  Iiiio,  iiii|iiil,  n.  3:  M  hnr  pr.eceptiioi  ralio- 
niibilc  e.-^t,  procul  dnbio  qmuitulaiumqtte  ralio,  qout  lioc 
persnadei,  eiiam  ipsit  anlecedu  fidem.  Kidem  ciiim  ra 
priciedil  ralio,  l>eu  scil.  (|iii  iire  l.illi  nec  (.illiirpu- 
Irst,  cirdriidiihi  rsse.  Hunc  irgiilaiii  iii  onii<ll>us  se- 
rutiis  ('81  llilariiis,  priiiio  \U:\  diclis  lirnnS^iiiir  rrc- 
driis,  »(!  tum  lidei  siiaeraiiooeiii  rrddcre  nuu  ronleui- 
iions.  Videsislih.  viii,  iium.  i,  ctr. 

(/)  K.dili,  {(irum  -  remi^ii:iiiiihiis  mst.  Sic  el  iii 
p-.al.  cv.wviii,  n.  18,  TMris  n.ilura  (|iciliii'  uIiihuih- 
ncs  lucot  cssc. 

{g'i  lia  niss.  Al  edili,  ih»>  'iliuniie  quod  cst  snmcH,-, 


77  OE  TRINITATt  IICER  III.  78 

,".,  Fitiui  quid nasrendo  n  Pa{re  ttcccpU-  Quid miscen'-  \  (c)  ul  scil  qui  genuif .  Quod  in   Patre  csi,  lioc  el  iii 


</o  iM  cwne  pro  nobis  aistimpmil. — llic  ergoiiigeiiilus 
aiiieiiiDiie  UmpuK  ex  se  filiuiii  geoiiil,  nuii  ex  aiiqua 
suhjaciiilc  1^1  nialcria,  q>iiu  per  Filinm  onmia  ;  uod 
eii  iiiliilo,  <|uia  t\  sc.  (iliiiin  (a) :  non  ui  pardim  ,  quia 
nibil  i|i  Oeo  <iefnut:ibile  nut  vacuuin  c«l;  non  partem 
»ui  vel  (livisain  vel  discisi>am  vel  exiensam ;  qnia 
iiiip:issiliilis  e)  incorporcus  Deusest,  liAcantein  pas- 
siuiiis  et  cnrnis  tuni,  el,  secundum  Apt>stoluio,  in 
Cliiiaio  iuhabiiat  omui»  plenilvdo  tiivimtatinorpora- 
liier  (Lolon.  ii,  9).  Seil  inconipreliensitiililcr,  inc- 
iiarraliiliier,  anle  oinne  teinpus  ci  sxcula,  Unigeni- 
luni  cx  liis  quu^  ingeniia  in  se  erantprnireavit,  onuie 
qiiod  Uous  ent  per  charilaieiu  aique  virlutem  naiivi- 
lati  rjus  iiiipiTlicns :  ac  i>ic  ab  ingenilo,   pcrfeclo, 


Filiocsi;  quod  iii  iiigenilo,  boc  et  in  unigcnil» ;  al- 
lcr  ;ib  tiliero,  et  iileniuc  unuiii,  iion  tluo  unus,  fcd 
alius  in  aliii,  quia  non  nliud  in  g2 '"'■'OQ''^ !  Paicr  in 
Filio,  quia  ex  en  Fillus ;  Filius  in  Patre,  quia  iiod 
aliundeqund  Filius;  unij;eiiilus  iii  ii)goniio,  quia  ab 
iiigcniio  unigeniiiis.  Iti  in  sc  invicem  ;  quia  ut  om- 
nia  in  iiigcnilo  pnire  perrecia  sunl.  ita  noitiia  iii  niio 
iiiiigciiiio  perfecia  suut.  Ilxc  iu  Filio  et  Paire  iiniias, 
lia:c  virius,  hxc  cbariias,  (a'j  b*c  spes,  ba;c  fidts,  lia-c 
vcriias,  vla,  vit:i,  non  calumniari  i!e  virlutibus  suis 
Dco,  iicc  (e)  pcr  secrctum  ac  poicsiatem  nativlLitis 
obireclarc  Fibo;  Pairi  ingeniio  niliil  compariirr, 
Liiigeniiura  .ib  eo  iicc  leuipore  nec  viriule  discerncre, 
Deiim  filium  quia  ex  Deoest  conCteri. 


a;icriioi|iiu  Paire,  uuigenilusel  perreclus  et  xternus  g      H.  Dei  poientia  i£  gettit  oslendil :  quorum  ralio  ta- 


osi  FiliuK.  Ka  kutoni,  (I)  (b)  qiijc  eJ  sunt  Becunduui 
corpus  qiioil  assuiiipsil,  boniialis  ejiis  ad  saluicm 
niistiaiii  voluni»8  csi.  Invisibilis  eiiini  et  iiicorpo- 
rous  ei  incoiiiprehensibilis,  uipoie  aDeo  genilus,  tan- 
luin  in  se  el  maieri.^e  eihumilit:iiis  rocepii,  quantum 
iii  nobiierai  viiliiiis  ad  intelligendum  se  et  senlien- 
(liim  «icaiiiurndum;  imbecilliiati  nostrse  poiius  obtein- 
lioinHit,  qiiuni  de  liis  in  quibus  erat  ipse  deGciens. 
i.  Cfiia  rvlione  tit  in  Paire. —  Igilur  perfecli  palris 
pcrfcctiis  filius,  et  ingeniti  lici  unittenita  progeoiet, 
qui  iib  f.«  i|ui  liabct  oinnia  nccopil  oniiiia,  Deus  a 
Deo,  spirilus  a  spirilu,  liiincii  a  kiniine,  coiifideiiler 
»•1 :  Pttier  iu  me,  et  r^  in  1'uire  (Joan.  x,  38) :  qui:i 
III  kpiriiiis  Paier,  iiaet  Fibus  Spintus;  ut  Duus  Paler, 


leaf.  Uotiio  non  capil  qui  aqua  in  vinum  lit  con- 
verta. —  Sunl  istiusmodi  in  Deo  potesiaies,  qoarum 
cum  ratio  inlelligeiuiu;  nostrx  incomp-chensiliilis 
est,  bdes  lamen  pcr  veriialera  efGcicDlix  yfj  in  abso- 
luio  esi.  Nec  boc  in  spirilalibus  laniiim,  sed  ciiam 
in  corpiiralibus  deprebcndemus ;  non  ad  n.itiviiatis 
cxempium,sedad  admirationem  racti  inti-iligibilis  os- 
tensiiin  [g).  Niipliartiin  die  vinuiii  in  G:ilil:ta  ex  aqua 
racium  e&t  (Joan.  ii,  9) :  nuniquid  coiiscquelur  aut  ser- 
mo  nostcr  aut  sensus,  quibus  modis  naitira  dcaiu 
laia  sit,  ut  aqux  simplicitas  dcrcccrit,  vini  sapor  iia- 
lus  sii?  Niin  pcrmixiio  luit,  sed  crcaiio;  ei  crcatio 
uon  a  se  cocpia,  scd  ex  alio  in  ftliud  exisicns  :  non 
per  tr.iiisfusioiieni   potioris  obtinetur  quod  infirniius 


ii.i   tl    Filiiis  Deii»;ul  lunien  Pnter,  ila  el    Filius  p  cst,  sed  aboleiur  qiiod  crat,  et  quod  non  erat  coBpit. 

Sponsus  trislis  est,  familia  turbatur,  solcniniias  nup- 
tialis  coDvivij  perirlitatur.  iesus  rogaiur  :  iion  cxsiir- 
git,  aut  inslat,sed  quiescentisejus  bocopus  c«i.  Aqua 
bydriis  iiifiindilur,  vinuin  calicibus  liaiiritur;  infun- 
deniis  scicntix  sensus  doq  conveoit  bauricniis.  Qiii 
infuderuiit,  bauriri  aquara  cxistimaiil ;  qui  hauriunt, 


luiDCD.  Ei  iis  crgo ,  qua:  iii  Patre,  sunl  e.i  in 
qiiih>)s  est  Filius,  ii  est,  cx  lolo  Paire  tolus 
Filiiis  naliis  esl;  iion  aliiinde,  q  :ia  nibil  ante  q'iani 
Filius;  non  ex  uiliilo,  qitja  cx  Doo  Filius;  iion 
iii  parte,  quia  plooitudo  dcil^iisin  tilio ;  iicque  iii 
aliqiiibus,  quia  in  omnibus:  scd  ul  voluit  qui  poluit, 


(i)  Qua:  ejui  funf ;  cl  innx,  til  pote  ab  eo  geniiui,  non  a  Deo  geniius 


(a)  Adduiil  bic  duo  mss.  jt-vvil ;  quod  in  aliis  liliris 
pfdbe  reticeliir. 

(h)  InvulKniis,  qh«e  eiui  $unt;  et  luox,  utpole  ab  eo 
yisuilH».  M:igis  jibcci  ei,  ci  Dco,  cura  nis.  Vat.  bas.  ct 
allerii  t^oili. 

(c)  l.diiiO  Par.  ad  NiveHiaiism  espressa,  ul  sit  qui 
gcnuil,  niciiiliise.  Hic  rospicilur  illud,  Neiuo  notii  Fi- 
lium,  Hifi  Pater,  sic.  Ciim  piiiximc  ait  Hilariiit,  ii( 
loluit  iiui  poiuii,  et  alia  biijiismodi  lib.  vi,  n.  H  ct 
c.ip.  )6,  iii  Maiili.  n.  i,  Pairis  vulunuiii  Filiiim  vi- 
(lclui  siibjiecre,  lum  nl  sil,  tum  ut  a;qu'ilis  ipsi  sit. 
Coiiira  Ailiaiiasiiis  Or.  ii,  cont.  Ar.  p.  355,  lioc  in- 
lercrtMiam  rein  et  Filiiim  disciin^en  siaioit,  qiiod 
liic  sit  (iropriuin  paleriia*  siibsianiiae  <;eriiien,  illa 
vero  qttid  exlraiieiira,  qiiod  ex  Patiis  voiiiniaic,  cui 
ille  iioii  subjacel,  pendeiit :  To  jUj  iroi»;ia  o\>x  uviyyyi 
iiti  etvar  otl  7«p  p»ui«t«(  Sviuvjpyo;  Ep^/K^ExaC  t6  Se 
yivvri;J'y-  ii''  (iouXiriorji  uTcatuiTxt,  «A),«  T»f  oOffiaf  £<7T(V 
iSiiim;.  liic  etl^yrilliis  lib,  vil  Ibesanri  :  /il  nalura- 
libua  Kidla  piiecrdil  votunti».  qii.w  locuni  in  iit  suluin 
liiibel,  </iiii'  »ui(l  '..ftra  delibcruiuis  suI'»Ja«(icui.  Al  sen- 
ienii:iiii  siiaro  ipsc  oxplicai  tliiariu-^  1,  de  Syiioii. 
11.  <S8,  ubiprniium  ciiui  Aib.inasioci  Cyrillo  ciin>en- 
lien»  poiiit,  f)utiii6iis  civatiuis  st{bsta>:tir,m  volunlas 
}},:  lUinlil :  sed  uiiiwai::  i-ido  ;/(',•/!.'...  perfecia  iKiliiit- 


iiiji,  cic.  Tum  indicalse  Filium  volenle  Patre  natiiin 
»d  liiic  lanium  prxdicare,  ne  invilos  Paier  el  nnn 
siue  passioiie  euoi  genuisse  exisiiinettir.  Qiia  raiionc 
Cyrilliis,  lib.  vii  Tlicsauri :  Licel  noit  ex  voturuale  ge- 
nueril  Filium,  non  tamen  inviius  habct  eiim  ;  vull  eiiiin 
Filium  ei  amiit :  liculqund  bonus  el  niisericors  sii,  lirel 
luiu  habeat  prgcedente  vuluniule  et  eleelione,  uen  laiueii. 
invifut  hccc  habei ,  vull  cmm  id  eue  quod  est.  Eadcm 
fere  rcpeiit  diaL  2dc  Trinil. 

(d)  Apud  Par.  oiiiiititur  hcec  tpei.  Mox  verbiim 
D  calumniuri  posilum  videlur  pro  iiiimiiiiiere  et  delra- 
here  Oeo  jli|iiid  de  iioieniia  sii:i.  J.im  legiiiius  in 
ps.ll.  cxxxvii,  II.  16:  in  caiumnia  veslis,  pro,  quaiido 
qiiis  Yiilt  aiiferrc  veslein  :  ct  lib.  x  dc  Triii.  n.  28, 
lcgcre  esi  in  ipsa  irmici  corporis  calutnnia,  pro,in  ip>;a 
auhs  amputaiioiio. 

(<!)  Id  esi,  proiiter  sccreiDin  ac  piitesialein  nalivi- 
laiis,  qiM>  lioii  peneirai  iiiens  lniiDiuia. 

(/■)  Hoc  6=1,  raiio  nosira  cerio  perciplt  eCcotun; 
esse  eDei),  qiiainvisiton  comprebcnd.ii  qnomQdo  fac- 
1'jin  bit,  aut  eiiam  qu.i  ratione  (ieri  poiuent 

(g)  Ms.  Coib.  cuin  Geriu.,  eii  osiensu.t.  Jiov,  ro- 
siiiuiimis  ex  wss.  i/i  GaliliBa,  ubi  vutgaluiu  cral  in 
Cana  Galilaus. 


SANCII   IIILAHII   EPISCOPI 


80 


viiiiiiii  iiiriisuin  nrliiiinntur  ;  lempuj,  qmul  iii  nicdiu  A  liiiiiiaiix  urruieni,  t-t  sviens  cii   usqiie  ihriileliiaipiii 


esl,  (t)  (n)  iinii  proficil  ut  iKvmris  iialiir»  ul  iinsca- 
lur  ei  pero:it.  Itatio  farti  cl  visiiiii  riiisii.itiir  cl  soii- 
suni :  virius  taincn  Dei  in  his  qux  siiiii  gesia  <en- 
tilur. 

53  6-  ^"'  tiuoiiiodo  quinque  panes  excreverini.  — 
Setl  ci  ile  qiiiiiquc  paiiihus  non  dissimilis  racii  ailmi- 
ratiocst  (IUiUilt.  xiv,  11).  lncrenieniis  coriim,  quiii- 
qui-  iiiilliiini  virorum  et  iniiunicraLilium  miilicruni  »c 
puuroriim  fames  \incilur  •  fMgit  oculos  seiisus  nosiri, 
<>peris  intcliigeiilia.  Qiiinquc  paiies  olTuruniur  ut 
riaiiKuntiir,  siibrupunt  praTringeniiiini  manibus  qua;- 
itaiii  rraginciiioruiii  prucrcaliones.  Non  ininiiniiiuir 
uiide  pr.ffringiiur;  ct  l'jtneu  scmper  pra.Triiigoiitis 
inanum  fragmenta  occupant.   Falliinl  inonionta  vi- 


proroplurain  osse,  iit  ^ibi  d«  Dei  reliiis  judicnini 
pr.Tsnineret,  aiHlaciaiii  iiOrtr.iin  earuiu,  de  qiiilius 
aiiibigf-retur,  roriim  vicit  oxeinplis. 

8.  Humana  ralio  conlra  gtnerulionem  Uci  reproba- 
lur.  —  Siini  eiiiiii  plnrcs  s;eculi  prndeiites,  quoruiu 
pruilentia  Ueo  ^tiiliiiia  cA,  (\u\  cuin  aiidiiinl  Ppum 
ex  Peo,  veruin  a  vcio,  porfectiiin  54  ■''  porfecio, 
uiiiim  ab  iiiio  naiuin  csse,  tamquain  impos^ibilia  nu- 
bis  prtrdicantibus  conlradicant ,  quiliusdain  scn- 
lUMtianim  rolleclionilius  iiiha-rciiles,  cum  diciiiit  : 
>  Nasci  niliil  potuit  ali  uno,  quia  omiiis  ex  duobus 
ii.-itivitas  rst.  Jam  si  ab  iino  naius  liic  lilius  esi,  par- 
lem  ejus  qui  genull  accepii :  et  si  pars,  neulcr  ergo 
pprfecius  est ;  deest  eiiim  ei  unde  deressii :  ncc  plu- 


suiii  ;  duni  plenam  fr.-ignientis  nianuin  scqiieris,  alic-  \i  nitiido  in  eo  erii,  qui  ex  poriione  consiitcril  :  neuler 


rain  sinu  dainno  portionis  su:c  conuicris ;  inler  h:rc 
fiagmciitonim  cimuilus  augetnr.  Pr;iTriiigciitcs  in 
ininisterio  smiiI, ediiili-s  in ncgolio sunt,  csnririilcs  sa- 
turi  suni,  duudecim  copliinos  ropltnt  rcliqni.r.  Non 
seiisiis,  non  visus  profcctiim  (6)  tam  conspicabilis 
operationis  asseiiuiliir.  Est  qiiod  non  cr:it,  viilctur 
quud  non  intolligitur  :  sohim  siipcresl  ut  Dcus  omnia 
posse  creilaiur. 

T.  llcKc  nvn  tui  causn  egh  Christus,  se4~ut  Itumn- 
nitm  dc  Dei  rebns  judicaudi  pruritum  reluiidercl.  — 
Noii  liabent  ilai|ue  diviiii  ndul:Uioncm,  ncc  subesi 
l>cu  ad  pliicendum  f.illondumqiie  simulalio.  H:ic  fllii 
Dui  iipeia  iion  de  jaciaiitix  stiidio  sunt  profccta  :  nc- 
qiie  eiiim  ille,  cui  iiinumerabllia  niillia  millium  aiigc- 


crgo  perfectus  est,  cuni  plenitiidinem  suam  ei  qui 
geiiuerit  ainitial,  nec  (|ui  iialus  est  ci<nscqu:iiur.  i 
llunc  munili  sapientiam  eliain  pcr  pro|>lietaiii  provi- 
dcns  Deiis,  ita  daninai,  diccns  :  Ferdam  naiiieiiiiam 
inpienlium  ,  et  (e)  iiitelleclum  pri.denlium  rcprobubo 
(Esa.  x\ix,  \i).  Iiciii  in  Aposmlo  :  Vbiesi  sapiens,  ubi 
scriba,  ubi  conquisiior  liujus  $<rcuU  ?  Nonne  sittliam  fecii 
Veiit  prudenliain  liiijus  mundi  ?  fiain  qiiia  in  sapientia  Dei 
non  cognovit  muiulus  per  piudentiam  Deum,  placiiit 
Dco  per  sliil:iliain  prKdiiulioni*  siilvo»  facerc  creden- 
lcs  :  qiioiiiam  Judici  siijna  pelunt,  el  (jrceci  sapientiam 
qmvruul :  nos  auiem  prwdicamus  Cltrislum  crucifirttiu, 
Judceis  qudeni  scandalum,  Centibiis  atilem  slulltliiim, 
iis  atitcm  qui  siint  voculi,  Judieis  olqve  Citrcis  Llnif- 


luruni  surviunl,  adul.ilus  e^t  liomini.  Quid  cnim  eo-  C  """  ^<^'  viriulem  et  Dei  tapienliam  :  qnia  quod  sIhI- 


]'um  (|u:i^  iiosira  sunt  indigebai,  pcr  qiiem  sunt  uni- 
versa  qux  iiostra  sunt  ?  An  honnrem  a  nohis  cxposlu- 
luLat,  iiiinc  a  soinno  stnpidis,  niiiic  de  luxu  (c)  noc- 
liuiiifossis,  nunc  posirixasetc.rdcsdierum  malccons- 
ciis,  nuDC  post  convivia  ebriis,  quem  .\rcliangeli,  et 
Domiiiaiiis,  etPrincipaius,  elPotesiaies  sine  somno, 
siiie  occupatione,  sine  criminc  :cloriiis  ei  indefessis 
iii  ccelo  vocibus  Uiudant :  etl:iudant,  quia  ipse  invisi- 
bilis  Uci  iniago  omiics((/)  in  se  cf^averit,  sxcuia  fe- 
ccrit,  caTum  rinnaverii ,  asir.i  dislinxorit ,  tcrrain 
fiiiidaverit,  abys^os  deiiiurserit ;  ipso.  doincrps  bonio 
iialus  sii,  inortcin  viccrii,  porlas  infeii  fregerit,  co- 
hjurcdcm  sibi  plubciii  acipiisiverit,  c:irnoni  in  .uterni- 
latis  glori.iin  e\  rorruplionc  transtiilcrit.  Niliil  crgo 


luin  est  Dti,  sapienlius  nt  liominibus ;  el  quod  infir- 
muin  est  Dci,  fortius  est  liominibns  (I  Cor.  i,  20  et 
seqq.). 

9.  Cltritti  ofjjicium  upud  uot.  —  Curain  ergo  bumani 
genoris  liabens  Dei  filius,  primuin,  ul  sibi  credere- 
tur,  hiiino  i:«:tiis  csi  :  ut  tesiis  divinarnm  rerum  no- 
bis  csset  cx  nostiis,  puri|iic  iiirirniilalcio  carnis 
Deiini  palrem  nobis  infirmihus  et  rarn.<libus  prtdi- 
carci,  voliinlatcin  iu  eo  Dci  patris  eniciens,  ut  dicil : 
Non  veni  voluniatem  meam  facere,  sed  volimtutem  ejut 
qiii  mc  mitil  {Joan.  vi,  58),  (f)  noii  qiiod  ni.lit  el  illc 
quod  fnciai ;  sed  obedientiani  suain  sub  uffectu  pa- 
lerna;  voluntaiis  osiendii ,  volens  ipsc  voliinlalem 
Patris  c\plerc.  Eral  autem  h*c  efliuiendx  voliintaiis 


islc  cguil  a  iiobis,  nt  hxc  cum  apud  nos  inciiariahi-  D  vuluntas,   cujiis  ipse   te>tis  e«l  dir*ns  :  Pater,  tenii 


lia  et  iiiiiilt-lligibilia  opera  lamquani  egciiteui  laudis 
ornaront.  Sed  providens  Deus  iieqiiitix  ei  »iultiiix 

(I)  ,\oH  snfficil.  scruiida  ni:iiiii. 

(i)  l.cginiii>,  ut  /i/.iM  liius,  ul  in  Vulgala  .ac  ple- 

(n)  Kdili  cxrepio  Par.  et  plures  m>s.  iioii  sufftiii. 
Roliiiuiiius  Uoli.iiioni  P ir.  <pi:i>  e>l  volii^lioruin  inss. 
Tiiiii  apiid  Er.,  IJps.  el  Par.  ul  in  tiquoris  ntilnra.  Me- 
liiis  ..ho>l  i>i  ;>l)  aliis  liliris:  liic  ciiini  liquoris  vooa- 
Lhliiiii  ul  vimim  iijmoiis  ,  ut  :iqiiam  porouutoin  p.iri- 
toi  oiioiiU.it. 

(b)  liad.,  Kr.  ot  I.ips.  laiii  inconsp  caiif.s.  Mnliiiiius 
<  iiiii  l'ar.  ct  iioslrib  iiis^.  Iiiiii  coiisiticubilii,  '  ol  cum 
«iuliur  VjI  bii.,  lanien  ivnfpicnbilii-  Svrmooiiim  liir. 
I  si,  III  »1  pra  priiiiiissiiiii  urat.  du  exoiiiplo  oorpoiali 
IikIi,  it  iii  .M.ittli.  i.  14,  n.  ii,  dc  codrni  iiiirai.'ulu 


hora,  clarifica  filiuin  liiitm,  (2)  ii(  fiHut  claiificet  lc  : 
ucut  de-.tisli  ei  poleslaiem  omuis  curiiii,  ul  oiiine  qiiod 

risipic  Grxcis  codicibus.  Sic  et  idoin  llilarius  iufra 
n.  10. 

habcs  :  .4aifur  eiiiiii  in  oi>ae  visibili  iiivisibilis  moiitio. 
(i)  I'.V.,  Lips.  1 1  Par.  noriiuiii  riijr/diiirMni.  Kvpunxi- 
iiiiis  vtibuni  ritiilularum   auoloritatc  Bad.  ut   mss 
qiinti  I  r.isiniis  \id>  tiir  addidi>sc  de  mio 

((/)  P.ir.  i>osl  Lip^iiim  ex  Eiasnii  m.-^rgine,  per  tt 
creaverii.  Mox  in->s.  Culb.  et  Carii.,  aiirn  iisirini*- 
rii ,  iiiiii  diiiinxerii. 

((■)  C:irnul.  ms.  prMi/t>iiliam  pmd^nlitim. 
{f\  lii  duubus  niss.   Itrinig.    oi  iiiiu  Th<>od. ,   iimi 
(;mo(/ Mi>//('<  ;  iiiinub  voiv.  Conlur  tr.ici   psil.  itwix, 

II.  li. 


81 


I)E  TRIMTATE  LIBRR  III. 


itediili  illi,  ilil  ci  vitain  iiteriinm.   Ihre  ctt  ntitem  vila  A  euiii  qui  morilunis  eral  inlr.i  si^  coiitoslala  non  Cii- 


wtema,  ul  cognosciiiit  le  so/iini  Deuiii  venim,  cl  qiiem 
vmitti  Jetiim  Cliriituni.  Ego  te  ctaiijicavi  aiipeT  ter- 
ram,  opere  coniiimmato  quod  didisli  milii  ut  (aciam.  Et 
nunc  clarilica  me  Pater  upnd  riine/i/jsi/m  clariiate 
qnam  liabui,  prius  quum  miiudns  es^el,  npud  le.  Ma- 
mfeitavi  nonien  tuuiii  Iwiiiiiiibns,  quos  dcdisli  milii 
{Joaii.  XVII,  1  et  seqq.).  Yerbis  bievibiis  ci  p.iiicis 
oiiine  oftus  oUicii  sui  ei  dis|icn^aiioiiis  exposiiii,  ni- 
liilo  niiiius  liJei  (a)  veiiiaiein  5&  iidversum  oiTinem 
inspiraiionein  diabolicx  fraudulciilise  contmuniens. 
Curranius  ergo  persiiigiilas  sermonis  siii  viriuU-s. 

10.  Qiiid  pottulel  dicens ,  Ci.\MFic\  Filicm.  —  Ail  : 
Piiler,  venit  liora,  clarifica  filium  luiim,  ut  litius  titiit 
elarifieei  te.  Non  diciii,  iioii  teinpus,  sed  linram  ve- 


pere.  Niiniquid  cl  pnriioncm  suam  rupes  el  saxa  con- 
ccdtinl?  Scd  nipla  dissiiiunt,  et  naturam  suam  per- 
diiiU,  c:es;imqiti;  ex  te  arcam  inconiiiienieni  coiidendi 
corporis  confnentur. 

H.  Clirisliis  pruprius  est  Dei  /itiiis. —  Qiiid  ad  liKC? 
Proclauint  qinMjiie  ceiiinnii  colioriis,  et  crucis  cus- 
(os,  vere  Dei  56  '^''iws  (''"'■  =■'■'''  {Mnttli  xxvii,  54). 
(.'.re:iiura  intorccSbionc  liujus  piaciili  lilicralur  ;  fir- 
niil.tlcni  ei  viriulem  .saNa  non  retineiit.  Qtii  cruci  af- 
lixerant,  vere  Dei  Filium  cotililentur  :  |ir;cJicaiioiii 
coiiseiiiil  elTectus.  Dominus  ilixerai  :  Cinrifica  Filiam 
tuuin.  Noii  sohim  noiiiine  coiiie-laius  est  esse  sc  (i- 
liiiiii,  scd  et  proprietate,  qua  dicitiir  luum.  Miilii  eiiiiit 
nos  filii  Dci,  sed  noii  lalis  liic  filiiis.  Ilic  enim  etvcrus 


iiissedicil.  Iii  bora  dici  poriio  est.  Ei  qiire  bcrc  crii  B  cipropriusesi  lilius,  origine,  iiiin  adopiioiie;  veriiate, 


born?  Neinpe  illa.ile  qua  iii  tciiipore  p.issionisdisci- 
pulos  coiiruiiiaiis  locuius  cst  :  Ecce  venii  lioia,  ut 
filiut  hoiuiiiis  clarificclur  (Joaii.  xii,  33)  :  llxc  ergo 
liura  C!>l,  in  qua  se  a  Patrc  clarilicari  orat,  ut  Pa- 
Irein  ip-e  cl:irllicci.Scd  quid  es(  isiud  ?  Clarincari  se 
cLirilicaiuriis  cxs|eital,  <>i  boiioreni  reddiiurus  ex- 
poslui.il,  el  egci  boc  qu^nl  rursiini  imperiiei?  Et  liic 
occiirrant  sopliisiiu  inuiidi  ot  .-apienics  Graecix,  el 
i-yllugisniis  siiis  veriiaium  irreiiani.  Quoniodo  et 
uiide  el  quid  c:iiis:p  sil  (|u.craiit  :  el  cuin  b:cscrint, 
audiaiil,  Quia  sinlia  uvindi  elegit  Dcus  (h)  (\  Cor.  i, 
27).  Ergo  per  siiiliit'aMi  itosinini  iiilellig:iiiiiis  itiintil- 
ligibilia  sapieiilibus  niiindi.  Dixcrat  Doniiiiiis,  Pater, 
veiiit  liora  :  liorani    passionis  osicndcrai  ;  nain  lixc 


non  niini-iipaiioiie;  iiativiiale,  non  crcalionc.  Ergc 
post  cl:irilicalinncin  cjiis,  veritnleiii  coiifessio  coose- 
ciiia  est.  Naiii  vcriiin  Dei  liliuiti  ciMitiirio  cunKtolnr; 
nciiuis  rredeniiHm  ainbigorct,  (d)  quod  hoino  perse- 
qiienlium  itun  ncgassel. 

•12.  Clitrihis  Fitio  daitda  et  Piilri  nb  eo  reddeinta 
Virtulii  in  utroque  umlnlein  tignifical.  —  Sed  forlo  ea 
clirificatioiie  (I)  credilur  egnisse  Filius  i|iiam  ora- 
bai  :  et  intiriiiiis  reperictiir,  diini  clarificaiinnein  po- 
tioris  cx.spcclal.  Et  qiiis  iion  Patrem  (e)  poliorem 
coiifilebitiir,  iit  ingeniiiim  a  genito,  ul  p:\lrem  a  filio, 
ui  euiii  qtii  niiserii  ab  eo  qni  niissiis  sii,  iii  volentini 
al)  eo  qiii  oliediat?  Et  ip-c  nobis  cril  lestis  :  Paler 
major  me  esl  (Joan.  xiv,  28).  Ilxc  ila  ul  suiil,  inlclli- 


sub  nioiiicnlo  eo  loquebaiur  :  dcindc  adjocit,  Ctari-  C  genda  siint :  scd  cavendiini  esi,  ne  apin!  iiiiperiir.s 


fica  filiuin  luiim.  Sed  quoniodo  clarilicaiidus  eral  Fi- 
lius?  Nainquc  naius  cx  virgine,  a  cunis  ct  infjnlia 
usqiie  ad  consuniin.itum  viruiii  veiiciai  :  pcr  soni- 
nuiiuf.ainem,  siiim,  l.issiludinetii,  lacrytiMS  boniiiiem 
cgeiMl,  cliaiii  iiiiiic  conspiicndiis,  flagoll.iiidus,  ciu- 
cifigcndus.  Quid  ergu  ?  ^nbls  soluiii  lioiniiiem  in 
Clitistu  liicc  erant  coiilcsi.iliira.  Sed  non  ciiiifiindi- 
iiiur  crucc,  non  flagellis  |ira'd;iniiianiur,  iion  spiitis 
sordiilamur.  Clarificnl  l'aior  Filiiiiii.  Qno  inoiloy 
T:indim  siifli^jitiir  cruoi.  lieiude  qnid  fei|iiiiiir  ?  Sol 
i.oii  ociidil,  sod  iclugit.  Quid  rcfiigisso  dico?  Noii 
rccc|iiiis  in  nubcm  csl,  scd  ile  cursii  npeiis  defccit : 
ci  intciiliiin  suuin  ciini  co  rcliqna  niuiidi  clemeiita 
soiiseriiiit  :  cl  iie  liuic  facinori  (c)  ulLe  i  CElcste»  ope- 


glnriani  Filii  lionor  Patris  iiifirmet.  ^ec  {()  infirmari 
(i)  p:ilitiir  lixc  ipsa  cl.irilicalio  postiil:il:i  ::id  id  oiiiiii 
quod  diclum  cst,  Palcr,  ctarificaFituim  luum  ;  sci|ir- 
tur  el  illud,  ut  Fitias  cturifuet  le  Non  crgo  infirmus 
est  Filius,  vicem  clanfioationis  ipse,  ciiiii  clarific:'ii- 
dus  sil,  redditurus.  Sed  si  non  inlirmiis.  quid  postu- 
lalial?  iicino  eniiii  nisi  lioc  qiiod  (iil.  i\wi)  cgel  poslu- 
lil.  Aut  niiniqiiid  infirnius  csl  el  Pator?  Aut  eorum 
qii  0  Iiabet  ila  profiisns  esl,  iil  ci  clariUoalio  sil  red- 
deiida  per  Filiiim?  Sed  iieque  liic  cgiiit,  noque  ille 
desiderai :  el  lanicii  alleri  altcr  (q)  impertiei.  Ergo 
expostiilaiio  clarificationis  d:ind;c,  vicissimqiie  rcd- 
deiidae,  nec  Palriqi!iilqiiam  adimii,  nec  iiifirinai  Fi- 
liitiii ;  sod  eanidom  divinitatis  o«tondil  in  iilroqiie  vir- 


ratioiies  inlorosscnt,  intorcessioiiis  liujns  iiecessit:iie  D  tiilcm   cuiii   oi  cl:irific.iri  se  Filiiis  a  P:itie  oret,  et 


(pi:idaiu  sui  aboliiione  caiiicrunl.  Sod  terra  qiiid  fe- 
cit?  Ad  onui  Domiiii  in  ligiio  pendentis  inireniuii, 

(I)  Credtreiur. 

(a)  Sola  cdilio  Par.  fidci  votvniotcm. 
(/>)  Carituiensis  codex  hic  addil,  nt  confmidni  sa- 
pientes. 

(c)  Viilgaii,  i/te  ccetestes  :  casligartur  ex  inss. 

(d)  Lips.  et  Par.  posl  V.\\,quod  uiius  perseqiieniivm . 
nulliiis  velcris  libri  auclniilale. 

(e)  Siciit  ilkrsa  lide  llil:iriiis  liit  Patrcin  afliniiat 
Filio  poiiorem.  qna  de  re  inoniem  suain  cxpliians  in 
|is:il.  txxxviii,  n.  17,  ait  :  Esl  enim  1'iiler  viajor  Fi- 
lio,  ted  u(  poler  filio,  ijeneratioue  fion  genere,  el  siciil 
fci  coiiReiiiieiis  Ailiaiiasiiis  Or.  ii  cniii.  Ar.,  p.  5()5, 
halipl :  PnCr  ninjnr  cft  Filio,  iiou  magnilndine  nlinnn 


olari!ic;ilio:ieiii  Paler  noii  dcdigiieiur  a  Filio  :  sed 
liac  iii  Palreet  Filio  virlulis  unilatem,  per  vicissilu- 

(5)  Se  putilur. 

vet  lempore,  sed  propier''generalionem  ex  ipso  Pntre  : 
ila  ct  cxoiisari  potesl  illud  Urigonis,  (  iii,  in  jii.iii. 
cdit.  Iluplii,  p.  70  :  Teriio  diiilur  liiec  tux  tux  vera  : 
ijun  ruiidiie  Paler  verilalis  Dius  amptior  et  miijor  esl, 
quam  verilns ;  et  paier  cum  sii  inpieniia.  proeslantior  esl 
ipsa  siipienlin  .  Iiac  etiiim  ralione  exceilil  eiim  qui  est 
lux  vera.  scilioet  (dirisium.  Idem  esto  judicium  de  si- 
niililius  alioriini  Patnini  seii(on(iis? 

(i)  lii  viili;..tis,  iufirnuiri  se  puliliir.  Abest  se  3  mss. 
ciijiis  loco  iotelligere  est  tjloriam  Fitif. 

{q)  'la  niss.  Ai  cdiii,  impertit. 


w  sA^cTi  iiK,\»\ii  i-rm^pi  flt 

(liifiii  ilandat  i-i  (1/  (<i)  rr|iciidch(l:«  cUtilic^iliuiiis  A  pi>R<ii«  vv^nriiiii  vfciV  Viia  OM  \r.iiiiu  [tcuin  non«i>  : 
ualundanl. 

iS.CI/lrilM  qnam  libi  l'uler  »  VUiui  etckiheM,  fVff 
«li.  ~8<><rdiirilim(i<i  h«c  quai  gii,  fi  e(  quibiis  «it, 
iioiicenduin  rsl  (Trti  mn.  diu-eiidiiai).  iNuii,  opinor, 
doiniiUibilMi  l>«H«  o6l,  n«()ue  iii  .leieTUiuieni  oadit 
uiil  vilinm  ■utciiifiii<laiio,*ii*  pi'ufee(u<i  «ntdaoinuin  ; 
s(HI  quod  rsi,  seinpor  «j^i,  57  ^*^^  tti\f*  Ueu  eel  p«- 
cull.-irr»  Qimd  Bamprr  cb(,  hahero  alii|(uiida  in  na- 
tur.i  non  potrrit  u(  b<m  sit  :  quo  modo  or);o  clarillca- 
kiiiir,  quiid  »-.ii>iion  efjei,  iicqu«  a  se  JeUcil :  (my^e, 
lU  ol)  iirqiie  qiiidaaani  i^il  qiiod  in  se  rfciflat,  uc- 
(|iio.  iiiniseril  ai  rcaniu.iiy  llaereoius,  niurjmar.  SmI 
iiitelliKeniix  iiiKiIm:  inlirniiuieni  bvaiigeliKta  iiun 
desfiril,  qui  (luini  clarifioaiioiium  Palri  Filiuteiiscl 
redditmus  uetcndii,  diceiiit  °  Sisu'.  <ied<^lt  tt  poiesln-  B 
lem  oiiinii  rarnu,  u<  omne  quotl  Uedini  illi,  del  ei  rt- 
lam  ttleinom,  Ihve  est  aalem  wila  murnn,  ul  f<wRos- 
rnH<  1«  Rt'/iim  vernm  Uenm,  e!  qucm  »iiti.^<i  Jetum 
CMium  {Joan.  ivii,  %  ei  5).  Clarincatur  ergo  |ier 
F.Miuiii  Paici',  III  eo  quod  sil  a  poIms  {ti)  inielligendus. 
Clarilas  suiem  liaic  erat,  qnod  ab  eo  Filins  potfsta- 
tem  oinnis  carnis  uceeperai  (c)  caro  faclug  ipse, 
quod  viiii:  uiiernitaieni  erai  caducia  ct  curporeis  ei 
iii^rlalibut  rcdditurus.  Vilsautem  ndslric  aeteniilas 
nim  oporatiuniii  erat,  ^ed  virluiis  efiKCius  .  cum  «ler- 
nitatis  gloriani  non  jain  moiiiiu  nova,  scd  suU  Doi 
«'Sset  co(;nitio  suni|itura  Krgo  iion  cl:iri(as  Deu  ad- 
diiiir;  iieque  enini  dcceiiserAt  ui  adderciui' :  ced  |i(:r 
Filiuni  clarilicatur  npud  nos  iinpeiiiot,  reruga<<,  sor- 


*ed  nudiiui  Iwc  non  beit  vitani.  0»id  erf;o  cuniiucli- 
liwlf  !'.'<  fuciM  ini<i«ti  7oium  l,/irii(uifi.  Uehitns  Patri 
a  Filie  hunor  reddititr.  ouin  dicil  le  sohmi  terum 
Dtum.  Noii  lamiMi  sc  Filiii^i  a  Oci  vrriiata  soromit, 
Caiil  udjuirgil  :  d  quem  mitisti  Jeuutt  Cliristum.  Nun 
babet  InterTalluni  ronfensio  oredeniiiim,qni  in  utro- 
que  spea  \it«  est :  n^c  Uens  venis  ab  en  deOcit  •  <]i4i 
in  coiijunetioiie  luccedit.  Uum  crgo  dicitar:  Uivo- 
fno«rtin<  it  toluin  veium  Deum,  ti  quew  mitiui  Jentui 
Chrtiium;  tiuli  ^ft  ^'^  «iKnilioatluue,  id  est^  oiiiienli* 
et  iiiutti,  iiuii  1'rfiriii  e(  Filii  veriia»  et  diviiiii8&  Hib  nli- 
qua  aut  signidiatiKnts  aut  Jilailunit  divclreiliUe  dis- 
eerni(ur,6ed  ad  gigneniis  ei  genili  cuufe>8lunein  rides 
rcligioiii*  iuslruiiuTv 

16.  Lau»  t'i(H  liuts  etl  Pairii. —  i!>goobteUMC  Pa- 
Ireiii  Filius  clarilieal  ineo  qooJ  tei|niliir:  Ego  U  ch- 
tificim  tuptr  trrrinu  operc  coruummalo,  tptotl  dtdiili 
laihi  H<  jociaHt.  Laus  Patris  oaauig  e  Filio  cs( '  quia 
iu  quibuk  laiidabiinr  Filius,  laus  erit  Patris.  Uoii- 
tuiniual  euini  nmiiin,  qu»  Paier  voluii.  Dei  Filius  ho- 
luo  nasciiur ;  sad  Oci  iii  p.irlu  virginii  vinus  esi. 
Dci  Flliu*  homo  cerniiur;  sed  Oeas  inoperibus  ho- 
miuit  exislit.  Dei  FiliiM  cruci  figi(ur;  t«d  in  crucc 
buininis  mortem  Deas  vincit.  Cbristiit  Dei  Filini  inn- 
riiiir;  ted  omnii  car«  vivilicatur  in  Gbrieio.  Dei  Fi 
lius  in  inferisect;  tad  honui  refcrUir  adCiBlum.  in 
quantuni  bxc  laudabuntur  iii  Clirltlo,  tinto  plut  lnil- 
dis  a  quo  Cbrislui  Deus  est  consequciur.  His  igitur 
mudi*  Puter  Filiuni  elariHcat  8H(>er  lerram  :  mrsnin- 


didus,  (d)  siiie  spe  mortuot,  siue  lege  tenebrosos  ;  et  C  i|ue  Filiu*  igiioratioiii  genUum  et  stnliiilje  sxculi,  |>cr 


clariiicaiur  per  id,  quod  ab  eo  Filiut  i>i>ieRtaiein  oni- 
nis  cariiib  accoperii,  vitini  ei  a'teri>aiii  daiurus.  Per 
hxc  i^itur  Filii  upera  clariliratur  1'aicr.  Itaqiie  tuin 
uinnia  Filiu*  aceepit,  cliirilicalufc  a  Pairc  ofct ;  ct  ooii- 
tia  clariG&ilur  PatM',  c>im  (iunt  uiiiver&a  pcr  Filiuiii. 
El  claritat  accepta  tic(i)  redtlitur,  utquod  clarita- 
(is  in  Filiu  est.  id  totum  daritat  Patris  tit :  quia  a 
Paire  accepit  omnia ;  quu  bunor  ramulantit  (<)  in 
hoooreiu  miiicntis  esl,  ul  bonor  gignentis  in  bono- 
ren:  nascentis  es(. 

li.Spei  rilai  non  in  tolo  Palre,  sed  el  in  Filit.  Mittio 
uon  naiuram,  ted  pertotuu  lUicriniiHal.  —  Sed  in  qiio 
tandcni  Kiernitae  vi(x  esCi!  Ai(  i[)sc  :  L'i  co^notcuni 
le  toium   verum  Deum  ;  el  quem  mitiui  Jetum  Chrit- 


{ft  virtuiuiu  tuanim  npeia,  eum  ei  quo  rtl  ipte 
ctarificat  ,Et  lixc  quidem  clariAcationi*  vicissiin.lo 
Dou  poiliiietaddiviiiiialis  profeciuui,  todadliunoiv.ii 
cuir  qui  ei  cogniiione  Ignorantium  sMscipiub.iiiir. 
Quo  enim  Pitiir  iioii  abundtbai,  ex  qixi  luut  om- 
iii:iT  Vel  quid  Filio  decr.nt ,  in  qno  Ooinplacucrat  oiii- 
nem  plenitndinem  divlmkitif  habilarc?  Ergo  cbri- 
llcalur  Pater  in  lerra,  quia  opui  eju«  qaod  MiidaTit 
eflicitur. 

IC.  Qiuiiii  cl4rilalem  a  Patre  estpecltt  FiHut. —  VI- 
de.inius  quid  Fiiius  a  P«lre  elarilicaiiuiiis  ex<>pectei . 
et  absoluiuu)  cst.  Naro  (9)  in  euntineniib«t  e«l :  Kfo 
tt  cltriHcaii  tufer  terram,  opnt  coniummati  tfucd  ile- 
diili  mihi  ■!  factrfn  :  et  minc  tUnHcu  me,  (4)  Palir, 


lum.  Qu»  bio  dillicullelum  qu.Tsliunes  snnl,  e(  qux  D  opud  ttmetiptim  m  rlaritau  piam  habui,  prlmmiUiim 


(i)  In  inss.  prius  repelendn,  deinde  ex  emenda- 
tioi>e,  refereHdit. 
{i)  In  nosirocodice  ci  aniiijuae  m.inus  eineudatio- 

(a)  lii  viilc:ilii,  liuiiiia-  ei  rcfsrciiite.  iii  uno  mi. 
Siirliuii.  liiiiKift' el  reciyitiidit.  Iii  nonniillis  aliis,  daii 
dx  el  rep.'liiidce.  Sincuriur  iiubis  visa  est  loetiii  vetntti 
codici^-  Culbcrliiii. 

(b)  lu  cxcusis  bic  additur  per  filiuiH,  quod  abcii 
a  inss.  Nu<|U()  veru  in  evangclicis  vorliii,  m  cogiiat- 
cunl  te,  etc. ;  mix'  hic  ei|ilii:iniiir,  ex^i»{  i>,'i  /i/iNiii ' 
i{iiiid  iioqiie  au  sco|iiiiu  llilurii  peiiinet.  Viilt  «niin, 
laiitUMi  cUritatciii  l)oi  iiibil  ci  nddera  <|U  ><i  piiui  c.i- 
roret:  qnit  iiiuc  (.Ijrilii:  >iitliu>  *st.  «uni  a  nuliii  oel 
iiiiclligeiidus,  IIV.C  (|uiUijU4iu  oi  a<Uicil  Imco  Cu^nilio 


ne.  Mccrniilwr. 

!5)   /n  cmnequenlibut. 
4)  7m  Paier,  ut  in  Grxro  iriln  aiqiie  Vulgaln. 

(c)  l(a  vctutcoilei  CoHi.  ruiravent  rTtoH,  in  qiii- 
bus,  ruro  uu(«iti  fiictai  iptc  quoU  ^lii  Vlci.  qui)  tiiie. 
olfniiliitciii.  At  in  cdiiis,  luru  niiim  fociui  ipit  viia: 
cFltmitMtm. 

[li)  llait  01  Er.  9ih<  tfiririi  enloi'fuoi.  In  uno  iix. 
Ciilh.  tr.e  tfu:  iiwiiluroi. 

(e)  U»  unus  cudex  l'ulb  .Vlii  vcru  libri  bic  oi  mot, 
in  honore. 

(/')  V:>iii'iin.o  lN<ili<'ft  cikIoi  ,  pir  wrnilnn  inuiiiMi 
npctuiiu.-iMiN.  Citvut.  per  v*.  iMlntii  «tawiKai  opeinitu- 
nem. 


85 


liE  TKIMTATI::  iJntiv  !!l 


86 


mundiu  «itei,  apud  />'.  Vuiufeslaii  nomeu  tutiin  hi/ini-  A  rabaliii  :  ilot   Mi.^ys^i.;,  ile  mw-  .uuUvil,  iioc  GciltsHa 


mbui  (Job.  \\u,  4).  Opetibu!)  ergu  Filii  (;l<ii'ilkalUb 
ea  l'aler:  iiuin  l)eu:>  essu  iiileiligiiiir,  Uum  Doi  uiii- 
geuili  paler  niaiiiresiaiui',  duiii  ud  galuieu)  iiostraui 
liiiuiu  suiim  eliani  ex  virgine  ii.iiiim  esse  liuniiiieiii 
vuluil,  111  (|iio  cx|ileiiiui'  ea  oinnia  ia  passioiic,  (|ua! 
ile  parlii  «irgiiiis  i'(e|)Ui  suiil.  ll;iquu  <)uia  L)ei  lilius 
ex  oiiiiii  (a)  i|ua  e!>l  parle  peifcclus,  el  aiilc  oiiiiie 
tciii|)iis  iii  (livinilJlis  plciiiluiliiie  nalus,  uuiic  a  car- 
iiit  bu«  origiiie  Ijoino,  coiisiiuiiuabatur  ail  iii'ir:cm; 
clarilicari  s«  apuil  l)euni  pusiulal,  sicul  l'alreu)  ip..: 
ciarilic.ibal  iii  lerri»:  quia  iiiiii  Dei  \ir(ulC9  iijuoi.'ii- 
tisxuiiliiclariticaliaiiluriiic  iiiit;.59k^uiic  auit!.i!|:i:il 
cst  (|Uod  apud  Palreui  (b)  clari&e.iliunis  c\S|'ecicl? 
Nciniie  liiic  quod  liabiiil  apud  ouiii,  priub  ijuaiii  iiiuii- 


111  txordio  ci-c.ili  orbis  imiiii.-i^ii,  lioc  lei  6»po«uil, 
propliei.c  pr.eiuleruiii,  iioiinnes  in  liis  mundi  opcri- 
bu,  sjiiseMiui,  genics  eiiam  nieniieudo  vpnerat* 
suni;  no.i  eigo  ignorabaiur  Di;i  iiomen.  (c)  Sed  planc 
igiioiab^ilur.  Nam  Dcum  ncino  noscil.  nisi  ennHlc:;- 
liir  ei  PaUem  paLrcin  uiiigcuiii  liiiL,  eiFiliiiui  iioii  ilc 
portiiiue,  (/';  «ui  diintntioiie,  aui  einiSMonu  ;  sed  c.x 
co  iiaiuiii  iucnarrabiliicr,  iiicoiiiprcl.eiisiiiiliter,  iii 
ijliutii  a  palie,  pleiiitiidiiiem  diviniiaiis  e.v  qua  el  ir 
i|uaii:iuis  60  csx  Qbtiiieiiicm,  vcruui  ci  ihrinlitim  ei 
pi^ifculiiin  liciim  .  bxc  eiiim  Dci  csi  plcniiuil  ..  Nam 
si  liiiiuiti  alii)uid  dcciit.jaiii  iioitinii  plciiiludn,  (|umi:: 
iii  co  ii:ibii:.rc  complacuii  i/'ol9ss,  i,  19).  lioc  a  Filio 
pi.i:dic.itui,lioc  igiiuraiiiiijiis  iiiani(e>l»lur;  s:c  ilaii- 


dus  eiisei.  ilabuilic)  plcniliidiucm  diviniialis;  atijuc  ^  ritaUtr|ierFiliuui(>aier,cuiii  pat' rtilii  t.ilibai;nosciiur. 


Iiabet,  iiaini|uc  Doi  liliiis.  Scd  i|ui  eral  Dei  lilius,  el 
(ce»  cliaiii)  iiuiiiitiis  coeperal  cssc  liliux ;  erat  ciiiitt 
Verbum  caro  facluui  ^on  ^itiiscrai  quodcrai,  sml 
cceperat  ««se  (|uod  uoii  drM ;  non  de  suo  desti<.ei'at, 
sed  quud  noslruni  esl  acoeperal :  profcctuiu  (i>ula, 
liuiuanu.'  natur»)  ei  i|uod  ac^a^iil,  e)us  elaiitotis  ex- 
postulat  uiide  noii  dcstiiit.  iLiKuqui^  KiiiiUi  Verbuui, 
et  Vcrbuin  caro  faotuiu,  ift  Deus  Verlium,  ot  lioc  iii 
principio  apud  Dcuni,  ct  Verbuni  witt«i  coiisiituti^- 
neiu  niiMidi  Filiits  :  Fiiiusnunc  ciru  lacius  orabai, 
ut  hoc  Pairi  cjro  (d)  incipercl  csse  (|Uod  Viirbuiii ; 
ut  id,qii(Kl  Je  tomporc  (muI,  ^Uirijni  cjus  i|uk:  biiic 
leiiipore  est  clantatis  acciperet ;  ul  m  Dci  vniulctti 
ct  spirilus  iiicuiruptiiineiti   trati>loriiiaia  carnis  cor- 


18.  JSaliviialit  iua;  lidi.m  Cliriitm  (ecii  gatia.  Di- 
vnia  quianoH  (apiunt  ucyaules  objurgoiilur, —  Vulcii:> 
it.iqiie  Ftlius  bujus  Maii>liutis  suiu  Mc.m  lacerc,  fac- 
torum  suurum  iiublA  (g)  posuit  evcinplum  ui  per  iitr- 
uai'i'jbiliuiii  gosioruni  siioruni  incii.irr:ibilein  cfiicicn- 
tiain  dc  viruite  nativiiatis  iucnarnibilis  docercmur: 
ciiiii  ai|ua  lit  vinuiu ,  cuiii  quinque  pancs  saluralis 
(|uiii>|iic  iiiilllbus  virorum.  exccpio  sexu  ct  a:(a- 
le  rciiqua  ,  repient  fragmeniis  cophmos  duodc- 
ciin.  Hcs  rcriiiiur,  el  ncseiiur :  lit  el  iion  intcl- 
ligilur:  ralio  non  .ipprelicndiiur,  ci  .cffeclus  i-nge- 
iitur.  Stuiiuiii  esil  auienii  ealumntam  in  eo  inqui- 
sitionis  iutettdcre,  qiiod  comprcliciidi  id  undc  qujc- 
litur,  per  iiaiui.un  suani  non  potekt.  (Jt cnini.iiiifliai'- 


rupiio  al)sorberelur.  Hicc  iUiiue  nraiio  ad  Dcuiii  Cbl,  Q  rjbiiis  esi  Palcr  iii  eo  quoa  iiigcnitus  cst ;  ilaer.ar- 


.id  Patreni  h:cc  conlessiu  FUii  cst,  bac  carnis  dcpic- 
catioest:  in  qua  eum  jitdicii  die  coiiipiincium  et  d'* 
rrucerecognilum  uiiivcrsi  vidcbunl,  iii  qii:i  prcsiigu- 
raiusin  luonie  esl,  iii  qua  elevaius  ad  tcelos  csti  iii 
qua  Deo  a«sC(lit  a  dexlris,  (i)iu  qua  visiis  a  PaulD 
est,  in  qua  buiiuriGcalus  ab  Stepltaiio  est. 

17  Dct  nomen  uiite  Chriilum  Itonuiuhut  iguotmn. — 
Manifcslato  itaque  boiniuilius  iiontine  Patris,  h:('C 
posttilat:  sed  quo  inintiiic?  Numquid  noinen  Dci  igno- 

(i)  \heC  vcrba,  in  qua  visus  a  Pnulo  est,  quae  Eras- 
miana  alqiie  P.irisicnsis  balieliaiit  editiiines,  ei  iii 
ea  qnx  huic  atiieccssit  editione  siippressa,  nostri 


rari  Fibus  ineo  quod  uoigenitus  cst  ncn  polest;  quia 
iiigeniti  esi  imago  qui  geitiliis  est.  Cuiit  eniin  seitsu 
atque  vcrbis  imagiiicin  apprelieiidiiiius,  necesse  «st 
etiani  euni  cujus  imago  est  coneeijuamur.  Sed  invigi- 
bilia  pcrscqalmtir,  et  iiicomprebensibili.i  (entamus, 
qnlbiis  intelli^entia  ad  cnnspicaUiies  res  «t  'Corpor<us 
coan.laiiit  Noiierubcsciuius  sluititiae,  non-iKisnietlp- 
sos  irreligiosiiatis  argmnius,  Dei  arcanis,  Oei  virtu- 
tibus  caluiniiiauteg.  Quoitiodo  Filius,  et  unde  Ftlius, 

ms.  auctorilate  reposuimiis.  De  Itac  sua  visioim 
idcinmct  P.iuliis  I  Cor.  \v,  8,  sic  aii  •  ?ioviisime  uu- 
teiH  omiiiuiH  tuniimam  abortivo  visus  etf  etmilii. 


(a)Uniis  c  mss.  Colb.  quic  est  Pater.  Carnui.,  r/.iu  esl  H  cirnis  aboliiiiiiien!  sensissc  icmcre  judicentur.  .\  iiuo 


Paler.  llelinenita  lcctio  vuli-aia,  non  quud  iii  Dci  I 
116  'ante  camis  assmnptioncm  fuerint  paries,  scdqiind 
iiihil  ci  fiterlt  tmde  iiuii  pcrfeclus  dici  possil 

(b)  Editi,  cliirificationis  profeclum,  ac  dciiide  Lips. 
et  Par.  eipetat:  rerrapniiliiis  mss.  qiiortim  Irctio  ^^ic 
iirdinxnd:>  :  quid  clarificalionit  est,  quod  iipud  Palicin 
exspeelet  ? 

(c)  Scil.  prius  quam  nnindus  essct;  alque  etiain  liu- 
bet,  posl  quam  ipse  factus  cst  liomo. 

(rf)  Sic  lib.  dc  Syniid.  n.  48:  IV)/'hwi  cam  fdctnin 
esl ,  ut  cnro  poliui  hoc  inciperet  esse  quod  Vcibuni : 
qiind  iioii  seittit  llilnriiis  licri  iiinlalioiic  sulislaull.r, 
sed  ipialilalis,  iioii  ul  caro  esse  dosittal  qiKul  cst,  scd 
iit  :tb>oi  pla  corruptioiic  iii  incorrii|>tionriu  ali:isvc 
(lotcs,  (|tn'  divlii;c  Verlii  ii;itiira^  prnpria!  sciit,  ti:iitb- 
foiitieliii'.  uli  iitox  cxpoiiiiur,  ot  coplose  iislt.iisiitti  cit 
iii  |'r;vf.itioni!  sciicrili  §  S.  Qnod  diligcnhT  alicii- 
dctidiim,  ne  iibi  Pairos  antiiliti  carnem  uo.^iram  a 
Chriaio  pi.ist  rcsurrcctionem  deificatum   prxdicani ,. 


errorescsc  alicnum  liic  osienditHilaiius,  cum  Cltii 
litiii  judlrrt  (lic  Iti  ea  ipsa  carnc  vidcadum  dncci,  iii 
qii:i  tr.in!-li.:uratus  iii  inonle  csl. 

(e)  Iii  vul:,Mtis,  sed  Deus  pliine.  Expuncla  csi  vo.\ 
Deus  aitctoriMlc  it;ss.  Hilarii  sciilentia  liqnidiiis  p;i- 
lcl  ("X  liis  lili.  V,  iiiini.  27:  El  quivro  nn  Deus  verus 
iwn  sil,  qui  liim  secondum  opinwiiem  Judieornm  et 
bencdicebatur  et  jiirabiitur .  Judm  iiwiiijiiesucramButuni 
luyslerii  /)ei  nescieiites,  et  pn-  hoc  Dei  lilium  itjnoruii- 
ti'.^,  Dcitm  laiilum.  non  el  Pntrein  vcnerabanlur .  Nam 
iitique  veiteruiitcs  Piitrem,  vcnerareiititr  et  filium. 

(/')  I.i  viilgatis,  aui  dilationt :  mn\c.  Ncc  mclius 
dcin'lc  apitd  Er.  cl  Lips.  aut  reinissione.  Verbis  mi£ 
diliiuilionc  iiit!  einissione  cavetur  b^r^resis  Sabcllii, 
qiiain  lli>.  I,  111111).  1(>,  cxnlicuiniuj. 

(ij)  V;il.  b.is.  ms.  cuiii  ti;io  C.ilb.  ct  Ri>niig.  expo- 
siiit.  ;Miix  voceiinnt'ii«r)fltiii«Hi  anlea  uniibsani  fcsii- 
tiiimu«  e  inss. 


R7 


SANCTl   IIILAUIl   EI'ISCOI'1 


«& 


i'l  t]iit>  tl:iniiiu  P.ilris,  Yclcx  qtia  poitionc  sil  nalus,  \  lcin  nrroinniodal,  et  (iiiliiialiniii    infideliuin  sallsnic- 


iii(|iiirinuis.  (a)  llaliiieras  iii  exomplo  operatidiiiiin, 
ni  crcdcres  Deum  eflicere  possc,  qnuruni  inlelligcro 
rffiiieiiiiaiii  iioii  possls. 

4'J.Proiiociiniuru<  explicent  Clinili  jaiiuit  clauiit  m- 
gretsum. —  Qu.rris  quoniodo  secundum  Spiriluin  na- 
tus  sil  Filius  :  ego  le  de  corpureis  rebiis  iiiterrogo. 
Niiii  (b)  qii.rro  qiiuinndo  natus  ex  virgine  sit,  an  de- 
triiiirntuni  snicuru  perfeciam  ex  se  c  iriiein  geiierans 
pripessasil.  F.i  Ql  ccrlc  iiun  gusrepil(i')  (|uiid  edi- 
(lii,  sed  caro  r.iniem  siiie  elcnienloruin  nuslrorum 
)iii(lorc  provcxit,  ct  perleclum  ipsa  de  siiis  (d)  noii 
iiiiininiiia  goiioravil.  Ki  qiiidcin  fas  essei,  iion  iin- 
piissihilc  in  Deo  opindii,  quod  por  virur.cin  cjus  pos- 
sibile  fiiissc  iii  boniine  cognosciniii.s. 


tiirus,  arcaniiin  invisibilis  viriutis  uperaiur  :  raeil  ra- 
tionrin,  qnisqiiis  cii".  neleaiuni  reriim  serulator,  CJ- 
poiie.  b.raui  discipnli  ([)  in  clausn,  et  secrelo  post 
p:issionrm  lloniini  conRrogaii  roiiseilcrani.  Doiiiinus 
62^'"""''^  lideo)  propiisiiis  ciindliiunibus  coiilirinaiii- 
rusasslstii,pnlpandi  corporisct  conircclandi  vulneris 
obiulii  faculiatcm  :  et  Hiiifiie  (i)  qiii  compuncliis  re- 
copnnscrndus  sit.nrcesse  est  corpus  in  quo  est  com- 
puiictus  atiuleril.  Quxro  ergo  per  (jiias  claus.-G  do- 
miis  p:irles  scse  corporeus  iniiilorit  Diligenter  enim 
•■Sangelisti  cxpressildiceiis  :  Venii  Jttutjanuiielaii- 
sis,eistetiiinviedio(g)  (/6.,26).  Anr.onstriicli  parie- 
liini  penclraiis  (li)  el  solida  ligiiorum,  nalurjm  co- 
riim   inipeneirabilem   transcurnrrit  ?  Slelit   naniqnc 


'iO.  Sed  le,  qiiisqiiis  es,  invesiigabilia  scciantcni,  el  B  corporeus,  non  simuhitiis  aiii  fallax  Sequaiilur  ergo 


Oivinorum  .sccrctornm  :itquc  virtuiiim  gravcm  arbi- 
truin  coiisiilo,  (it  niilii  iinperilo,  ci  innium  de  umni- 
bus  Deo  ut  siiiii  ab  eo  dici.i  rreUcnli,  raiioncm  sal- 
irin  facti  isiiiis  alToras.  Doininuni  auilio,  et  qiila  liis 
rredo  qiioe  scripta  siinl,  scio  jam  post  resurreciio- 
neni  freqncnier  videndum  sc  iii  corpore  prnebuisse 
iiKiliis  non  credentibus  ;  certcTbomae,  non  nisi  con- 
ireciaiis  ejus  \ul:ieribus  crediluro,  siciit  aii  :  Sisi  ri- 
itero  (e)  in  nianibut  ejus(i)  fixuram  clavorum,  el  misero 
digiluni  tiieum  in  tocuin  clavorum,  el  imllniii  nianuiii 
meaminlaius  ejus,  iion  credam  (Joan.,  xx,  25).  Do- 
iniiiusadoinncm  sc  inielligculix  nosira;  imbecillila- 

(1)  Anteriores  ediliones,  ftgmam. 

(a)  B;>d.  et  Er  ,  hareas.  Lips.  el  Par.,  Iieerebas 


ociili  ineiilis  liia:  peneiraniis  iiigressnm,  et  niin  eo 
claiisain  domum  inielligenlia'  tiix  visiis  introeal.  Iii- 
tegra  sunt  omnia  et  ubserala  :  led  essc  assislii  ine- 
dius,  ciii  per  virtuiem  suam  universa  suni  pervia.  In- 
visibiiibns  calnmniaris  '  ego  a  le  visibilium  exposco 
rationem  Nihil  cedit  ex  solido,  neque  per  naiiiram 
SU.1IU  aliquid  lamquaro  lapsu  insensibili  ligna  et  la- 
pides  adiniltunt.  Curpus  Domini  a  sese  non  deficil, 
ut  scse  resumat  ex  iiibilo  :  el  unde  qui  assiiiit  in 
niedio  est  ?  Cedit  ad  haec  ei  sonsus  ct  scrmo,  eiex- 
tra  rationem  liuinanam  est  veriias  facli.  Idcirco  ergo 
ul  de   naiiviiaie  (i)  lailimus,  ita  et  dc  ingressus  Do- 

(3)  Quia  eoinpunelHS. 
nemus  fiijurnm  clnvornm  conseiiticnle  vetnslo  codice 


Vidii  quidem  Erasnnis   in  niss. /iffcurjiis.   Dmle   ad  C  dilb  ac  Gi-rin.   jiixla  graec.  t6v  t-jjtov   tuv  q>uv.  In 


orani  libri  adscripsit,  Ego  legenduin  urbilror  liebuerus 
huc  eft  cxcuiieras :  aliiiie  oiiiniuni  illius  Liidovicus 
Myrneus  perperam  subscripsit ;  cum  non  aiiibisua  sit 
leciio  mss.  habiwras  ui,  seu  iinde,  crederes.  Sic  lib. 
VII,  n.  51 :  Hahuerat  in  confessione  eoriini,  qiubus  de- 
swvieiite  venlo....  erat  reslttula  tranquitlilai,  ul  cl  lu 
verum  Dei  filium  cohfitereris,  clr. 

[b)  Partlculain  negaiiiem,  qunm  frusira  stistulerai 
Lipsius,  liic  resiiiiiinius. 

(c)  Scilicel  ex  viro  :  fcd  caro  carnein  peifeciain, 
scti  hominem  vernni  el  perfecliini  siiie  eleinenlonun  nos- 
trnrum  fmdore  provexit  :  qnia  iiimiriini  omnes  ex  viio 
ei  frniin.i  carnis  iiiiiia  iraliiiiins.  Vid.  lih.  x,  ii.  55,  et 
lib.  XII,  n.  i'J.  Ilunc  :iiilem  locum  cniii  altoro  traci. 
psil.  Lxvii,  conciliavimus  in  notis  ad  eiimdem  irac- 
taliim. 

(</)  lllud  di  siiis  ita  llilarhno  more  positiiin  esl,  ut 


aliis  aiiiem  liliris.  fisuram.  Mux  in  ms.  Carii.  perloca 
ctavcruni,  pro  iii  tucinn. 

(f)  F.diii,  inclusi.  At  niss  hic,  m  cUiuso,  cl  ad  cal- 
cem  libri  in  ronstamium,  in  quem  brc  Iranslata 
sunt,  iiiius  Colb.  inclausi.  Jain  in  cap.  i,  in  Maitb. 
II.  15,  cx  mss.  restiliiiuiii  est,  i^i  (rucius  esi  ciauso 
impensam  lumiitis  coulinere  ? 

(g)  Excusi  liic  subjiriunl  discipulorum  tuorum: 
qiiod  nrque  iii  sacro  lextu  exsial,  ne(|ue  iii  mss. 

(h)  lla  mss.  F.dili  vero.  et  tolidum  liynormu  nalu- 
ri:m  impenelrnbilem  trnnscvrrit. 

(i)  Edili,  fallimur.  Rectius  potinres  mss.  fallimus  : 
C:irn.  fefdtimus.  H;rc  enim  lixrelicoruin  nomiiie  in 
sinminlur,  vcritatrm  quam  non  coniprebendnnl  dc- 
irecianiiiim.  Ariaiiornm  infiriiKe  ratioiii  shx  niinis 
rrrdeniium  iiniiator  Calvinns,  iis  bac  parie  audaciur 
fiill,  qund  iii  Jnan.,  xx.  111,  negare  nim  dnbitaril 
Cliiisiniii  per januas  tlausas  ad  disripnlos  transissc  : 


ad  pioxinmin    vrrbiini   non  imminuta,  ot  iid   siibse- 

qiirns  generavit  a-que  refereiidiim  sit,  qiiasi   baliere-  _  coiiceilit   tanieii  januis  euin  eo  seiisu  clausis  ingres- 

tur,  ipsa  de  suis  generavit ,  qnamris  non  imminnta  de  "  .miiii  osse  ;  qnod  ruin  cl:iu-a!  osseiil,  adiliis  illi  pale- 


suis.  Sic  aulcm  pnlrsl  intelligi  dcsuis  noii  iiiiininnia, 
qiiia  scil  iniegia  et  illibata  virginilaic  grnoravit.  .Al 
qiioil  px  bac  B.  Viiginis  geiieraiioiie  deilnntiir,  iii 
credibilis  fi.it  Pairis  a^ieriii  grnoraiio  absqiir  ullo 
ijisiiis  dniniio,  perper.iin  qiiidain  ra|iiiint  :id  lnlaniaii- 
ihiiii  llilarii  de  Clirisii  conceptiniic  seiiionli.uii,  j:ic- 
taiiiqiic  oum  soiisisse  Clirislnm  rx  Maria  inliil  siisce- 
pisse  Oiiasi  veru  non  in  lioc  inaxinie  iiistiiiiia  sll 
ijsius  conipnratio,  quod  siciit  Christii>  e\  Marix 
&iilisiaiiii:i  iil»-sa  ipsiiis  intcgritnle  naius  est,  iia  abs- 
(|iir  l':ilris  ilanino  rx  ipsiiis  siibslantla  ^rnor.iri  po- 
tiilt  ;  Clirisiiiiii  cv  Mari.c  .vub^lanlia  geiirr  ituni  si  ne- 
gai'i'l  iiiilla  prorsiis  cssrl  ipslns  ralio  llor  porni 
oiiiii  iiiiliiilonns  iirgire  evidenllssliuis  argninriillg  os- 
10111.11111  est  lii  pra  l.itioiir  geiirrall  !s  1. 

(■•)  Pliirrg  niss.  in  manus  ejut.  Tnm  ciiin  Par.  rcti- 


fariu^  iion  furrit  n  nim  liominis,  i|uoin:.Jinodiiin  Pe- 
inis  r  carceie  oliseraio,  sed  aiigeli  mlnisicrio  aperio, 
ogrpssus  esi.  Tnin  paiiislnriim  nmnine  calnniniatur 
r:illiolicis,  idcn,  iiiqiiit,  aillrr  soiitiriitibus,  ul  corftut 
ijtoriosum  non  nmdo  reddaiil  siniiti  spiriiui,  sed  ini- 
viensum  esse.  nulloque  loeo  i-oniincri  obiineant :  ciiiii 
idro  laiilum  aliler  sentiaiii,  quia  Inculenia  siint  Scri 
piiir:i;  vci  ba,  et  nno  P:itriiiii  cnnsensu  pioui  $on:int 
inirllecia.  Siiie  fiusira  esi  Srulirlns,  cuni  aniinnni 
indurero  roiialur,  llilarlum  a  C:ilviiio  sno  iioii  d>ssi- 
dcre.  Qiiis  enim  mm  vidrai,  iia  illniii  verb.i  evango- 
lira  inlrllrxis^e,  nt  (^liristiiiii  jaiiiils  claiisis,  ilsqne 
iriii  iiianii  niigrli  anl  xl>(|iia  >iniiiipi>trnli:filiviiu-  vir- 
liiir  icsoi:i|ls.  sed  ciiiii  rl.iiis.e  |<ciin.iiieieni,  ad  \Us- 
rl;jii'os  irjiisisvr  cirdidriil.  Nnii  aliier  eit  iniellrxil 
AHgiislinus,  scr.  ccxlmi,  ii.   %  ubi   iRlvinuni  cun 


nr.  TRINITATE  IJRFR  III 


iiiini63  mmiinimir.  IVienmus  facliim  iKin  fiilssn,  (iiiia  A  "<""  iiihiliereniiis,  el  (c)  nainras  finniimim  refiTrf?- 


iiilelligeiiliain  facli  non  apprehendiinus  :  el  cessaiile 
bcnsu  nosiro,  facli  ipsiiis  cessei  effeclus.  Sed  nieii- 
daciuin  noslrutn  facii  fldps  vincii.  Adstiiii  Ooniinus 
clau<>a  doniO  in  niedio  discipuloruai :  et  Filius  est 
natus  ex  Palre.  Noli  negare  quAd  steieril,  qida  per 
inlelligeDiix  inUrmitatem,  consislt- niisnon  rongei|ua- 
ris  inlroimm  :  noU  iiescire  quod  ab  ingeniio  ei  pcr- 
fecto  Deo  patrc  anigeniios  ct  perfecius  (a)  filius  Deiis 
naius  tiii.quia  seiiMni  el  sermonein  buinanx  naturae 
virius  generaiiouis  excedat. 

21.  Sipoueiil,  Uei otieraoiimialurbarent. — Etomnia 
quidem  iututier  inundiopera  adessc  nobis  in  lesliino- 
nium  possent^  ne  ainbigere  de  Dei  rebub  aique  \irtu- 
libus  fai  credsTMnus.  Sed  in  ipsam  veriiateiii  iiifide- 


raiis  ,  conciiiereinus  fundanicnta  lerrx,  ci  tolo  iii 
h3PC  opera  Dei  parriridio  dcs«virenius.  Sed  bene, 
qiiod  nos  inira  hinc  modesil«  neccssitatem  naiura 
corporum  detinet.  Certe  non  fnllimus,  quid,  si  lice- 
rei,  essemiis  (-1)  faeturi.  Namquc  ((/)quia  pnssiimus, 
profaii»  viduiiiatis  audacia  naiuram  verilatis  convel- 
liiiius,  ei  bellnm  dictis  Dei  comparanuis 

22.  Chrittus  PatrerH  tiobis  maiiifestaril  ut  jinlrem,  non 
iil  crealorem. — Filiusdixil:  Paler,  imni[esiamnomeH 
tuum  hominilms{Joan.  xvii,  fi).  Qiiid  ad  lia»c  calum- 
iiiamur?quid  aestuamus  ?  Piilrem  lu  negasT  (e)  At- 
qiiin  lioc  inaxiinum  opus  Filii  fuli,  iii  Pairem  cogno- 
scercmus.  Negas  plane,  qiiaiido  iiecundum  (e  Filius 
iioii  ex  eo  iiatus  est.  (f)  Ei  cnr  filius  dicetur,  factus 


lilas  nosira  proeiirrit,  ei  violenti  in  cscidiiim  Dei  g  prn  voliinlate  quasi  ra-tera  ?  Admirari  Deum  possum 
polestatis  irrinupiious.  Si  licrret,  corpoi-a  el  iiianiis  cDndiiorcm  64  niundi  Clirisliini  croanteni:  et  digna 
ad  coelum  clevareinns,  solem  astraqtie  c;«lera  an-  Deovirtiis  csi,  ui  effeciorem  arcliangelorura  ct  ange- 
iiuis(6)cursussui  limilibusproturbaremus,  pcrniisce-  lorum,  visibiliimi  ctinvisibiliuin,  cceli  alque  tcrre,  et 
remusdecessusUceaai  et  accessus,  flueiiia  etiaiii  fun-      universat  linjns  creatiunis  cllecerit.  Sed  non  hic  la- 

(I)  4f(iiri  .•  mox  profane  pro  profance. 

suis  Teliit  in  aiilcces.vum  refuUiturns  ,  naiivilatis 
cxcmiilo  fiictuni  ideiii  confirmal.  \trgo  ,  jiii|uii, 
pfiuril,  et  virrio  permunsil  :  jmn  liinc  Dominus  jier 
oslli  clausa  natus  esi.  At  (innmoiln  veniin  Chrisii 
torpus  iinpeneirabilein  parictinn  ao  lixnormii  nalu- 
raiii  lianscurril  V  Uesiiondet  libi  llilariu-,  fjcti  vi-ri- 
tas  cx  verliis  evangiliris  coiislal,  quauivi^  niodus  la- 
tionein  huniaiiani  oiimiiio  fngiat  :  si'il  iioii  iiiiniis 
conslat  plus  Dcmn  posse,  qiiaiii  vuloal  Iminana  rsiio 
capere.  Neque  alia  c-.t  ics|imisi'i  Augnsiini,  scrni. 
crxLvii,  II.  '2,  et  eiiist.  cxxivii,  n.  S.ciCyrilli  Alex. 
Ilb.  XII,  in  Jnnn.  ll:i  possenl  absolvl  mnlla:  difliiiilla- 
lcs  ,  (pias  circa  sacr<isaiictum  Cucliaiisii*  ^aca-  p 
iiiciitiiiii  Cahiiii  scclarii  excogiiant.  Quoniodo  uiiiiin  " 
<  l  idcm  Cliii-li  cnrpiis  iii  coelo  ct  in  lerra,  et  alia 
hiijiismorii?  Noli  solliciius  ess<Mle  inodo  ;  cum  lan- 
liim  le  cerium  volapril  Chrisliis  de  facio.  Erniit 
fortc,  <|ui  eiiain  uuidos  ox|ilic:iliuiit  :ul  niodo  iioii 
desiiiil  pliilosoplii,  ijiil  liu.ic  Doiniiii  ad  discipiilns  ja- 
iiu  s  claii-is  oi  niitlo  pacto  apertis  ingressum  expli- 
care  Si>  piilanl.  Cum  eniiii,  iiiijiiiiinl,  conservaiio  -it 
rmiliiiiiaia  (rcalio,  lam  facile  fuil  Deo  corpoiis  Cliri- 
s'.i  <Tcati<iiii'iii  imiiioiis  cm  ponbus  iiiiermcdiis  con- 
limiaic  in  ili-lanli  Inco,  qn  uii  iii  proximo  ;  licet  se- 
cmiiliim  ciimiiiuncs  iiaiur:e  leges.  noii  continuct  iil- 
liiis  corpiiiis  creatiniiem.  iiisi  aiii  in  cuilcm  nut  in 
I  r  ixiiiio  loco,  ei  e<i  qniden)  cnrpore,  quod  iii  illo 
cniiliiiclialiir.  (irius  e  siii>  siln  deiinl^o.  Dcn  (juijipe 
ficiliiniiiiii  luil,  u(  corpu^,  qiind  nmi  tcniporis  ani- 
i^iilo  voli-lial  cs\e  evtra  ciiliiciiluin  ,  qna  voliiiilate 
extia  ciiliiciilnni  creabatiir,  siibscqiienii  voliierilesse 
iiilr:i  ciilii.  uluin,  ijiio  aclii  necesse  esl,  ilhesis  eliam 
ct  iimiiii  i~  p:iiietil)us  :ic  fnribiis,sll  iiilrn  ciihiculmn  J) 
E:i  ijiii  l:'iii  i.»iione  vidit  tlilarius  Cliri-ii  factuin  cx- 
pliiari  piis>e.  Scd  hic  il  uderc  sol';ul  phinla>-inala, 
qniliiis  cirpiiris  inir.)  pjricles  ill.csos  in^ris^mn  <x- 
<'ii!;ili(rc  11(111  sinitur,  iiisi  corpns  illnd  priiis  <:\lra 
piMisii';  aliiileri,  ac  dcinde  iiiira  dc  novo  creari  pi- 
ii:itiir.  lliidi!  iiosler  llilariiis  hic,  Coriins  Domini  a 
sese  11(111  liefuil,  ul  sese  resumal  ex  itiliilo.  Attiint-n 
ciirpus  iiiiiic  exira,  ac  pioximo  p  isi  per  croaiileiii, 
aiit  iioiiiis  ciinscrv:in;ein,  Dci  vnluiitilcm  iiilra  ciibi- 
(■iiliiin  a  spse  iioii  ilelicil,  cmii  onllo  teinpmis  nio- 
niciiin  exsisicre  'lesinat ;  aut  catetius  delicere  dici 
qiie^ii,  quaiciiiis  ex  naiura  siia  indigct  iii  (|u<)libci 
iciii|ii'ris  iiiumuMilo  cieetnr  :  siont  pcr  iiidluin  dici 
posjil  (lcliccrc  iii  loco  iii  qiio  iion  .aiKplins  crc.ilnr, 
v\    eriarl  iu  oo  Itt  q'«»  Consrrvallll'    bivo  li"c.    sivn 


alio  niodn  facliiit  fnerii  liic  Chrisii  janiiis  clausis 
iiigressus  :  ijiiod  infirni.c  ratioui  sii.i:  plus  x-qnocrc- 
<li;iililiiis  aiil -a  viileli:iiiir.  jani  iinii  videlur  rcpngnare. 
Ii.i  eti.ini  erii  fnriasse,  qni  r.itiuiKiilns,  aiii  pniiiis 
UMicliras,  quibiis  iidem  C<-«lviiil  disclpiili  rnrporls  et 
sangiiiiiis  Cliristi  iii  Eiicliaristi:c  sacramciitu  vuiita- 
(cin  (ibsiurare  se  puianl,  dcpcllei.  'luiius  inierim 
erit  ciim  to(a  Ecclesia  facli  veritatem  lenerc,  ipiaiii- 
vis  ratioqua  id  liat  ignoreliir. 

(o)iia  Bad.,  Er.  ei  iiiss.  iicc  eiat  cur  Lipsius  rejio- 
iicnt,  filius  Deui  nnlus  sil. 

{h)  Editi.  annui  cursus  sui  tiiiiitibus.  Vctii';  roiicx 
Cnili.  annos  cursus  suis  liiiiitibus.  Aliiis  Oolb  (iiiii 
Sorboii.,  el  anniios  eoruin  rurstu  suis  limuibus.  Leciio, 
(|iiam  exhiliciiiu-,  csl  plcioiuinqiiu  iiiss.  Conler. 
tracl.  psal.  cxxmv.  n.  II,  ulii  tM:iriiis  i'cpr:rseniat 
tiiiiemutnbilein  cieli  firinilauni,  soUin  nnniiis  cunibus 
inilcj\>.sis<iue  moderutuin,  viceii^ue anni  difiuiiis  liiniii- 
bus  lcmperiinlim,  cic. 

(c)  Dun  iiiss.  (^illi.  cnm  Geriii.,  nnluras  hoininuin. 
Tiim  cditi  cum  du<ibus  inss.  recenlioribiis,  refrennre- 
Viiiis,  (;t  in  iiiio  mcndnst'  ri  lf''ruaicmus.  Pr;i'leriiiius 
ciiiii  c:i'lcris,  referiemus  .' qn.id  vcrliiiin  niagig  IJila- 
I  i;iiiiiiii  cs(,  iil  iibservatmn  cst  in  Adiiol.  iii  ps.  cxix, 
ii"l   5. 

(d)  Editi,  quia  non  potsumus,  addila  pirticuh  ne- 
gaiile  coiitr;i  lidem  iiiss.  cl  incnlem  llilarii,  ex  iis 
ijii.c  cnnir.i  veril.iteni  faciuiit  h:eiclici.  qiiia  id  proiu- 
j^eiiii  nui  lilicriate  possuiit,i|uid  faccrcnl  coulra  rcrum 
naliiias,  si  paritcr  possc  d.ilum  eis  essel,  cdlligcntis. 

{e)  I(a  sci  ibinius  liaiic  vnccm  :id  iiiii(.iliiiiieiii  ve- 
lernin  libroruiii  :  qiiiid  e(  apud  TerUilli.inum  prx-(i- 
tmn  cst. 

(f)  lii  vii1g:i(is,  <;l  rtini  filius  ditilur.  Siibinde  apiid 
Li|is.  qma'sic  cwlera  ;  cl  apud  Par..  quia  sit  •a-iera  : 
lcclio  depra\ai:i.  iiiriiii  cxciiiiclial  viiinsa  iiil<;rpunc- 
(io.  :id<:(i  III  :>igiiiiici.ti  vi-  jaiii  iiiill:i  proisiis  appa- 
rerci.  Restaiirutnr  ope  inss.  IIuc  enim  sibi  vnU,  ut 
(jiii  Filimii  ('u:icioim!i  insuu'  prn  volmiiau:  f.irliim 
:isscrii,  ncgei  le  ipsa  riliuni ;  qui  nc^at  Filiuiii,iicge( 
c(  Pii(reiii  ;  qui  vcio  nc),'  l  P.treiu,  ncgei  id  qiiod 
Chrislus  hic  d»(  ore  m.iximc  sdiduit.  Non  enini  ad- 
miidiiin  ei  cnrx  fuii,  nt  eum  iioliis  Dciiin  ci  Clirisd 
oiiinimii  cinidiloris  crcatorem  iiiciilc;irc(,  cniri  lani'n 
Iiii:c  iiiultuni  apiid  no-i  ciini  ciiinm.iidare  c(  adiiiira- 
lioiicm  ci  nosdaiii  cxcilare  valnissct  '  sed  u(  inaiii- 
festaiet  eiiiii  vcrnni  csse  palreiii,  qui  verun»  lial>ere( 
(tiiiini.  H':c  Cliiisil  opos,  liic  hibor  i«r.'i(. 


91  SANCTi  ilH.AIUI   LPISCOn  M 

bur  Duminic&l,  ul  oniiii.i  in   crcaiiilis  rt^bu»   Dieuin  A  suiit  qui  doiiuil  el  qui   gcniuis  est.  Oiir  iiaiurain  cx- 


pti^M  lu  &fnlia»  ;  scti  ul  scias  Dciiiii  p:ilrcni  cjiiii 
eac  lllii  qui  luquilur.  Virlulitii  tn  ccbIo  (ilures  Ktitii, 
et  «niciunlc9|  cl  {ii)  aeieraa- ;  teJ  uiHib  unigcniiu!)  e^t 
filiu»,  iioii  >  CiKicris  inla  tliir^reiiB  piHeiiaia,  quia  pcr 
«um  cuuctj  &1111I.  SwtJ  quin  vaiu*  nnuf  «!il  liliiis, 
iion  (i)  lial  dcgvntu'  ,  iit  n:iluH  c(  itiliiKi  hil.  Au- 
dis  Filiuiii  :  cr«(Je  quia  liliua  esl.  Autlui  l>ulre«ii  : 
nienieniu  quiit  paier  «sl.  Quid  isiit  nominilius 
«ii&pici<iuein,  nialiiiaui,  aiKlaciaro  iiilwteri!)  Y  .Secuii- 
duiti  Raiitrai  iniellig>'iiliuia  nuunna  divinit  rel>ut 
aptuta  suul  {c).  Uuid  afn:rs  viin  verlx>riiin  Toriiuii? 
Audis  iiutreni  ei  lilumi  :  ne  aiubigas  «s^e  quod  nun- 
cupuiitur.  Suilima  di&)ieiitaiioiiis  eel  Filio,  ut  noveris 
P.iireoi :  qnid  irriium  faois  upiis  proplieiaruin,  Veibi 
inniiriialiimeni,  virgiiils  partuni,  virlulem  operalio- 
imtn,  crucem  Ctiristi  ?  Tibi  basc  omnia  inipenta,  lilii 
pri>sliia  suiii  :  iii  per  h:ec  manilfeiitus  tibi  el  Pater 
cssclQl  Filiiis.  Suppuiiis  iitiiic  (i()  vuluulatem,  crea- 
tioiiam,  adoptioncai  :  inspico  »:t  mililiani  cl  tlipcn- 
diuni  Cliri.^li.  Nenipc  procl.iiiiat :  Puler,  maiiifeslavi 
noiiien  luum  hominibui.  ;  iioii  aiidis,  crcalurciii  coelc- 
Klluin  crcakii :  iioii  audis,  cff<!cloicm  icrrestiium  cffe- 
cisil  ;  scd  aUdis :  Palcr,  inanifeilavi  >winen  luum  ho- 
•iiiiiiftus.  Utcrc  (I)  Salv:iioris  lui  niuiiere  :  scilo  pa- 
irein  etse  qiii  genuii,  lilium  esse  qui  aatus  esi ;  iia- 
lam  cx  fco  psirc,  (e)qui  esi,  (i)  vcrittle  naturae.  Me- 
niento  noii  tibi  piiirein  iiiaiiiresiattun  esse  quud 
Deus  est,  sed  Dcuin  nianircslalum  Mse  quod  paicr 
«st. 


dudis  1  cur  veriuteiii  int«ri|uis  '!  Autlis :  l'ater  in  me, 
et  e^o  iit  Patit  {ItUL,  5a)  :  et  boc  de  l>aire  ci  Filio 
Filii  opara  letiaolur.  Noii  corpus  (ii<.  iit  i-orpns)  per 
iiilclligciitiani  006Uam  corpnri  imiiiiliiiniis,  ncque  wt 
.ii|uani  viiiu  iiduiidiiiiut  :  std  caindein  in  uiioi|iie<>l 
virliiiis  Biiuilituilinein  et  deiiatis  plenilndineui  coiili- 
tcniiir.  Oiiiiiia  euiin  Filius  accepil  a  l*aire,  el  ott  Doi 
rorina,  el  inmgo  3iibstanii:i!  cjui.  (3)  {g)  Knin  oiiini 
nb  co  i|iii  esl  :  imaiiotHbslantia:  lanlutti  :id  siibsistciidi 
fideni,  iioii  uli.iiii  :id  aliqiiani  naliir»  dis^iinUiludi- 
iieiii  intelligendani  discoriiit.  faliem  anli-ni  io  Kilio, 
cl  Filiuni  iii  Futre  esse,  plf  nliudu  in  oiroi|iie  divini- 
latis  pcrleciu  vsl.  Non  eiiihi diminulio  rairis  est  FiliU'S, 
nec  Filiiis  linper liectug  a  l'air«  esl.  Imngo  sula  {hvc  rst 
D  sulitana)iion  csi,  ct  tJmil|tudo  iioii  Bjbi  eal.  Dco  iiiileili 
siinile  alitiuid  etss,  iii»i  qiiod  cx  se  erit,  nuii  |Milost. 
N«n  eniiii  aliiiude  est,  qtiod  in  oninibus  siiiille  osi  : 
neque  divcititntem  duobut  adinlsci-ri  iilictliis  :id  al- 
lcrnni  similiiudo  peraiittii.  Ne  slniilii  periiMites,  ne  ■ 
quo  sibi  ex  vcritatc  iudiscreia  disjungus  :  qui:i  qiii 
dixit :  l''aeiamHt  hoiiiinem  ad  imatiinem  el  iimililiuli- 
neiu  H03trnm{iien.  i,  2G)  ,  iiiviccm  esse  sul  slniilcs, 
in  eo  quori  «iHii/i<iu<iii«iH  iiottram  dical,  ostciulil.  Nu 
coiiiigurit,  ue  cunireciaveris,  ue  corruperit.  'leue 
iitlnra!  numiiia,  teiie  Filii  proressionein.  Nulo  adule- 
ris,  iit  f  iliuiii  dc  tuo  iaudes  :  bcnc  habet,  ul  iis  qiiu! 
sunt  scripta  cunlenius  sis. 

ii,.  Prudenlia  Itumana  m  Dei  rctxt  deficil.  lUtipil 
dum  it  puiat  perfecluin  tapere.  —  Non  esl  riiitoiii  in 


i3.Fi(iH)>aPa<reiui5i(/en(iaiiONnaru)aiiitc<niii(ir.  Q  t:)ntum  confidenduiii   prudcnlia  liuiii:iiia,  ul  pciTfr- 


Vl  imago,  oimiia  liahet  qutc  Paler.  —-  Audit :  fJjjo  et 
['alerwium  tumu»(Jean.  x,30).Qiiiddisciiidis  etdis- 
Irabls  Filiom  aP.il/c?65  ^"""'  ^""'  •  sciliccl(0  is 
qui  esl,  iiibil  liabciis  quod  non  sil  ctiaiii  in  eo  a  qiiu 
est.  €ui»i  nudis  Filiiim  diconleiii  :  Ego  et  Paier  unHm 
sttiiiuj;  personis  roni  accomiiioda,  gignenli  et  geiiito 
profcssioiiis  suje  iicrmiilu  sentenliam.  Sint  ununi,  iit 

(I)  Saluliirit. 
{i.}  Ex  lerilate. 

(rt)Virtuiiiiiicndcsti«ninomineangeiosablIilarioiii- 
lellii-isolcrE  .siepiiis  oUscrvaviniiis.Has  virUiics  ;vlernas 
niiiicupal,  iion  quod  eas  :ili  :cieriio,  scd  nuoil  iioii  inlc 
rituras  crcilal.  Qua  railone  in  psal.  cxiix,  nuin.  G, 
boltio  sccuiiiliini  aiiliiiam  aiernus  pradicaiiir.  Ilic 
ArlanoruinseiUeiitiam  iiolal,  voleiiliuiii  Cliiisium  lioe 


tiiri  se  quis  pulel  sapere  quod  t.ipi.ii  :  ct  iii  co  arbi- 
trclur  absolul:e  raiioiiissuiiiiiiamconiineri,  quoil  ipsa 
iiic  (e  pcriiaclans,  xquabili  undiqu::  apud  se  ciisii 
iiiet  venlaiis  opiiiioi.e  coiistaie.  Noti  ciiiui  loiiei- 
piuiil  iinperlecla  poifcctiim ,  iieque  quuu  ex('i)alio 
subsislit ,  absolulc  vel  auctoris  sui  polesi  iiilelligcn- 
liaiii  obtioere,  vel  propriam  :  se  quidctii  in  00  lan- 

(5)  Euin  eaiin  i/ui  ett  ab  eo  qni  ett  iinaijo. 

it  0  qno  est,  Filiiim  siftnificnl.  Onamqiiainlib.  11,  n.  yi, 
Filiiis  respeetu  Sjiiriliis  sancti  dicilu^  it  qui  eu,  ei 
cjiis  respectu  Spirilns  Sanctiis,  ii  cujut  eti,  qua^i  i« 
qul  ejus  est. 

(f)  In  uno  CoJice  llehiig.  nee  non  Theod.,  it  «/ui 
«I,  et  de  quo  etl,  nihil  liabent,  clc,  glossenia.  Qiiippe 


taiilni»   ab  illis  viriiitibiis  differre,  quod  lia;   aliqua  jy  ciir  nnum  sint  P.itcr  ct   Filliis,  hic  ratin  reililitor ; 

diimtaxal  erncianl,cilniperilliiiii  cuiicta  sinl.  Kx  ipio  '     --■  '-       •"     -'    ■ ■•"••-    —"•■-' ■ 

paiei,  male  in  prins  viilgatis  obtiiinisse  percuin  cicaia 
luni.  ubi   ex   ins».  restituiiiiiis  pcr  eum  cttiula  tuiit. 

(6)Llps.etPar.iiuii  quiadegener;  absqHeanctorit.lto. 

\A  Ila  inss.  M  editi,  apia  sttiit. 

\d)  liims.(:iiiiiul.iio/ui«(i(«;iui  leelioni  ravctqinul 
inilio  liniiis  luimeri  filiiis  cx  seiileiitia  b.oretlcoruiii 
faeius  pio  vd/ioUii<('  diciifur. 

(e)  lii  vii|;;aiis,  qiii  rsl  ex  vcrilale  nalurit.  Abest  ex 
:x  net^.  Iloriini  voilioruin  n.iliviis ordo  ae  sonsiis  ost : 
Mrt<Miiii'«ri(<i/en<iliiiii',  &eii  vera  iiaijvilalc  eiiiii  iiaUira 
Ojiis  ex  qii'i  n:>sciliir,  r.d  eo  piiire  qni  f$l,  hoc  cst,  cii- 
jlls  prn|>rimil  e»l  a  se  e-se,  ol  umh  aU  alin,  vei  qni  ost 
|irinci|ii.im  uiiiv.>rsoriiiii.  Sic  lili  11.  n  M,b:ibei>: 
Esl  Filiin:  ab  eo  Paire  qui  ril ;  lii»,  veio,  iil  iiiux  vide- 
biniiis:  (/iinm  i|iii(,iciiirirl  liqui  eM,  hHiiI  liabtnsquod 
iion  lit  clium  in  eo  u  quo  ai ;  ulii  n  qui  c.i',  i'ultcui, 


piia  niniiniin  il  ijmi  ett  priocipium  Keneraiioini 
iiiliil  balioat  qund  ii"ii  sit  i'i  co  n  9110  ett,  lioceji, 
qui  ab  co  est,  sen  qni  ab  eo  origineiii  ducil. 

{g)  In  viil^'atis  cl  arniuOt  niss.  :  Eiim  tniin  qui  est 
,ib  eoqiii  est  imiigo  su6>(aiiiia' ;  aliud  g  iissem.i.  q"')d 
castigaiiir  oiiemss.  Carmit.,  r.olb.,  Vlnilocin.,  Vaiie. 
el  Vicl.  Qiiippe  ciuu  iwiim  referiurad  Filium  '  iniii 
ab  eo  i/iii  csi  dicitiii  <lo  Palre.  Siibinde  iMiiijo  ««*i(nH- 
/1«  (iibi  in  0110  nis.  ('dIIi.  iinaijo  coUstthsiauliir)  ma 
tcrialiier  accipimr.  Iliiic  pr.esrat  mox  iM(«(/i9fMi(ii"i 
diMriiiil  juxla  plorosqiio  ac  potiorcs  inss.  quaiii  quud 

apui^  Li(i».  et  Pai'.,  iii(f(/'jiii<i.i  i/iJf«^rHi(. 

(/1)  lloc  esl,  ex  alia  sulisunitii  :  iui  loi  iilluni   op- 

poiiiiur  ex  le  lii  liis  ninneil  siipcrioris  :    Oio  •i<um 

siniilc  iiliqnid  eise,  iiJii   qnod  ts  »e  erii,   itoii  polesi. 

iuiii  diin  iiiss.  Colb.  cuiii  ('.arnul.  tufttlilil    el  pioio 

yubl  <i  qMdeiu,  uou  *<  quultm. 


93 


r»K  ThlMTATF.  l.lBtH  ill. 


94 


imn  rjuodeu  wiiiens,  cTietuit)  Ullerins  g6  sen»"'"  Asapprent;  ei  cum  iiliil  iii^i  iniri   iiiiirmil-.ilis  jin* 


«uiim  fldain  .-iUi  eonMiluia  sU  liai'!!"»  riort  ler»deiis. 
M'Himi  eliloi  suiim  mn  siN  debet,  sed  auciori  :  oi 
iilcircofd.quod  {a)  In  aliiid  ex  auMOre  siibsiSlit,  irn- 
perfecinm  sibl  est,  dtom  corislal  yllunde;  el  hecesse 
esi ,  III  iri  (i«iD  se  peHectum  poiet  sapere  ,  desipiat  : 
quta  natttrae  suae  noii  moderifts  necessllateni,  et  Om- 
Hia  inOiimitaloih  Mianm)  exisiimafl»  lerininis  coiiii- 
neri,  faiso  jain  sapienti^e  noinlne  glAHaiiir  :  qliin  sa- 
p«iy,  siW  ullra  sensns  sui  non  Iice;il  potcjiaieni ,  el 
«juann  inlimium  siib<;i8tf ndi  est  virttiie ,  lain  fcnsiis 
sil.  Alquft  ob  id  iinperfecW!  n,itiir;f  siil)sliiulii>,  pii- 
Tcctl  scnsus  sapieiiiianl  oLiini^re  se  glomnS ,  slulix 
gapiei\WS  iiTideiiiriippnibriir,  ApoSlolo  dieelitti :  IVon 
tnini  misit  me  Chiislui  bnptiiare,  snrf  eiTingditoie,  Hoit 


safvercnt  naiuratn,  eani,  nna'  sc!:;  IVl  pol-ll-t-tA  sti- 
piciiii:i  eijit  piiiSFen»  esse  5iuliliii>i!i;  pef  quod  In 
(rf)  ea  ijiHJ  inflrniltj  sapicntix  snai  rpiiiioile  dcsitie 
reiil.  Ergn  quidqiiid  peiTiiniitms  &inliiiia  CHit  hne 
iis  qnl  salvanuir  Dai  viriiiG  est  ;  i|iiln  tiiliii  ntttnralls 
t«iirj<  (^)  eul  iiilirtniintc  inoderniiiHr,  s»>d  divtna; 
potvsiaii^  ffflcienliiilii  SL^undnrii  iiifltnlaiemcoelesiis 
virluti»  enpcrtilunl.  Bl  idciico  6;ipieiiti(»(M  sapieii- 
liiinr.  ei  Intelilgeniiafn  liitiilifflhiinni  lii.'»i«  iniprolmli 
()uiu  prr  iipiiiidnetn  sliiltiiix  iiiinit«na>  crcflentibtis 
salus  triliuiinr  ;  duni  el  iiifidcles,  i\;ix  exlra  sijnsUI» 
suum  siinl,  stuita  esse  dec«riiunl  v(  lideles  piitest:iii 
ac  viiliili  liei  (iniiii;i  (/)  l;u'gioiid:i'  sibi  s;iliilis  sii;b 
s.tcfRmniii»  pennltiun»:  Non  eign  Ront  stidla  «|Urti 


<H  srt-«o»ie  ia;i(<Wi>.  nf  iiiftnij /Vrtl  cr«.1r  CArfitf .  rcr-  B  •>«' 9«'"l ".  «'"'^   ltmn:iiitt'   iintttnn  (nhiplein.  iiriidaiuia 


hmn  enim  ftiiri»  tdifllfiri  nt  hit  qui  jtttcnni,  iis  uutent 
qui  sufBonMi",  Vtrihs  J)d  esi.  SHriptwm  e^t  rmni .'  P.t- 
llam  tapienlimn  tapieiitinwi,  ft  iiiteitedum  inteitigen- 
lium  reprobabo  i'bi  sapieus'  ubi scritiii ?  ubi  Conqitit(ti<r 
hujHi  fxtttlil  iVonne  j/n/lnnt  ftcit  Deus  tapienliaiit 
hujut  tt(Hn4i7  Quuuiavi  qnidetn  in  f:apientia  Dei  non 
etgKoHt  {(>)  iHioititu  per  lapientiatn  Dcnm,  deatvii 
Dun  )in  iltitiiiiaiH  pradictaionis  ialvare  credettles  ; 
^uoniant  Juiiti  tn^na  pelHM,  el  Grtni  .-«apieniiam  qtUB- 
ruM :  n«i  eaient  prcemtnmus  Chrittum  iCtum  critci- 
/Ixum,  Jntfttrfi  ^iitiftm  tcamtalnm,  genlibits  avtem 
ttnWliam,  ipift  aiiim  tocuiis  Jtideeis  et  Griecit  (.'A;i- 
«lUiN  Dei  tirtulem  el  llti  lapientiam  :  quia  quod  in- 
ISnnHm  ett  bei,  forliui  ext  homimbus;  etqnoi  siuhuin 


est,  <|ti.r'  9  Dfci)  Suii  ;uil  signa  aut  s*|ii<;li>iaiti  (td  !i- 
dcm  pttsitilet.  Li  JludJroriiin  «ruidem  sst  tio«ti!iiro 
sfglia  ;  qnla  In  [lol  liomiiic  per  logis  (nmiliariisiciii 
iion  iidiHodtliii  niiles,  iruols  scandnlo  riitnmoventui-. 
Gr«cnrutn'»iittm  esi  !«aplcinUi»i  posct-ic,  sjnia  gei.- 
lill  ineptin  biimaiinque  priidciiii»  raiinnern  suhhiii 
Sn  cruccirt  Ooi  qucereiil.  Qii.t  «juii  seeundum  sensnni 
naltirjp  infiniils  occiilia  in  sanrtiineiiie  sll;  fii  siut- 
iilin  {y)  inlldt*IU  ;  cilm  qnflil  naliiraliier  inciis  imper- 
fecia  lion  eoiicipii,  id  ciiia  prudentlj)  cntHam  etse 
decernst.  Sed  ob  iLinc  iniprudBiilem  miindi  Rapicn- 
tiuiii,  qu9b  OS  P^'°  '^^i  supieiiiiam  Deum  :inte  iiesri- 
vit,  id  est,  pcr  lianc  magniflceniiam  iiuindi  ac  lam 
sapiemev  insiilnti  opiflrli  ornnium,  cn^stdris  sni  nnn 


e»l  Dei,  iapieniiutesltioiniii!but{t  Cor.  i,  17  cf  sc^^.l.  ^  est  trenerAia  s:iiiieiiiiam ;  placnit  Deo  pr.Tdicatione 


Omnls  iiaque  in(idelibs(i)  siniliiia  esl :  qul:i  im- 
perfocti  sensus  kul  usa  sajiientilt,  diim  nniiiia  Inlir- 
mil;'lis  .su*  opinlone  tnoderatiir,  piiial  cfnci  non 
|iOssc  qtirtd  rton  sapll.  Catisa  enim  inf.deliiatis  (c)  dt; 
senlentla  fcst  inflrTnilaiis,  dum  gcsuim  csse  quis  liOii 
ptit;it,  (juod  geri  non  posse  defiiiiat. 

45.  Sittititia  lapient  (idetium,  —  Ei  idcirco  Apo- 
slnlus  scicn»  nalurx  hnmnnac  imperfeciam  cogiiatio- 
nem  hOc  solum  puiare  in  veri  ralione  esse  quod 
raperet,  ali  non  in  sernione  se  sapicniix  praedicare, 
nc  pradicalioDJs  suas  in.-inii  esset  assertio.  Ac  ne 
•lultltix  csse  pr:tdic.ilor  eiisiimarelur ,  adjocii, 
Terbum  i:rucis  siultiliain  g7  esse  pereunlibus  ;  qiiia 


siuUiiia:  saivos  lacere  credenles,  id  esl,  cruci£  fiiie 
«lernilaicin  mori  ililiMS  provcnirc  :  iii  cm.fusa  liii- 
nianse  (/()  seitieotioe  (ijiiitlorle.  il)i  «;ilug  leperirefcir, 
iil^i  crediiur  esse  sittllili:*.  Clinslus  pnim  iioi  stuUilia 
p.-iililitis  e;  Jud:iis  sc:iiulaliiin  «61,  P?(  viniis  Deirj.ic 
saploniia  est  :  quln  qiia'  sensii  llunmno  InRrma  iit 
bei  rebos  Et  siulia  esistimaniur,  li.i-c  (>rudcniin> 
vlrtuiique  lerrensB,  ei  sapien(»:e  ei  potc-KiMis  Vei  i- 
tate  prsetellant 

26.  De  bci  rclns  nvn  stio  sensu,  sed  fide  dcctrncn- 
dum. —  I<i)ltil  igiliir  iit  divinis  elTeciibus  lliiiiiftiiaK 
iiientis  opinione  traciandtim  est;  neqne  de  crentoie 
siio  opincii  ipsius  nialeria  decern:it.  Assumcnda  au- 


eam  solam  inrideles  prudeotiam  crcderent  esee,  quam  D  lem  nobis  e«t  siuiliiia,  ui  sapientiam  sumamiis,  non 
(1)  Slulla  ett. 


(fl)  Abest  in  atiud  a  vetnstioribus  mss.  Colb.  et 
Reinig.  qiiod  ih  dirb.  additnin  ejt  a  secundn  mnnu. 
Lip«.  e(  Pai.  p.trticiilx  in  eipunctii,  (.inuim  r»;ti»iiere 
uliud.  Ex  lioc  loco  iiileiiigeiiduiii  est  iliiid  traci.  |is. 
cxixiv,  11.  10  :  Qui  non  se  libi  ilebel  ,  iion  cmnia 
polesi,  dum  a  poUore  submlit. 

(b)  Curnulensis  coileii,  hic  miMdai,  addiio  proin)- 
mitio  hic,  qiind  et  sup<'iiiit  iiuiii.  6,  !iddeb«it  velus 
Coll).  Miii  in  diclo  Cariiul.  aiiisqiie  lalfos  facere, 
pro  sulvarc  ;  ni  paolo  fj.isi,  sicul  el  in  veiiislu  Coili. 
iluoJinfirmiiii  rti....  Ciiwd  fluUiui  nt.  Jani  admonu,- 
mu»  eoKdem  8(.rip(iiraB  soces  ab  Hiiario  repesiios 
11011  t;)dem  raiione  lofcni. 

(f)  iti  iiis.  C.irniiL,  dc  seiiUidia  esl  iniposiibililili.^i . 
iniiius  beiie.  Quid  sibi  velit  de  ienlcnnc:  injirmilMis, 


dcclaranl  proiime  ditla,  dum  omnia  infirmiiaiit  sua; 
opinionc  nicdcrafur  nc  iiietitiir. 

(d)  IVx-iMisiif.-infsn  is  oiniUunt  edid.  Tofti  Er., 
Lips.  cl  Tar.  subjiciuni,  «a  ipsa  infirtni :  reluctanli- 
bun  liad.  et  m:S. 

(c)  Ad.iiiiios  su:  ex  n.ss.  B:!ud  iirociii  ab  flilnrii 
meiite.  Giegorltis  1.  ix,  Mornl.  c.  8  ;  Qni  ai?ii  'u 
[aclis  Dei  raiionem  non  videl,  i;;/iiwii(rt<(;m  ^siam  coii- 
liderans,  cur  non  videal  riiiioiitfli  videi. 

[l)  V;il.  L;tj.  ms.  neciiiiM  alii  Ires,  laiifien.ia.  ^>, 
01  Li|.s.  l:rrgii-rdn.  UcliiieinJuin  Oiiiiiii  o  tUffi  ':\l»i 
libria  hrpextire. 

{g)  Esi  osi,  mlideliiui)  :  emeBti.^iili.ir  ox  mss.  cp- 
liiiii-  nol:*'  \'ai.  has.,  CdU).,  etc. 

(/ilKdiii,  srtpii'/i(i(t' OHi'iiifl)is;    rcfra^.  riiJus  ffiss. 


9';  SANCTI  IIILARII  F.PISCOPI 

intpiudenti:)'  scnsii,  scd  naliirc  nosiru;  coiisciciilia  .  A 

ul  qiiod  cogiiaiionis  tcrreiix  nnio  non  concipit,  id 

iiol>ij>  rursiim  ralio  diviiiic   virlulis    iiisiiiuel.  Cuni 

eniin  rccogniia  siultili»-  imsirie  intelligeuti.i,  iinpe- 

ritiam  n.iluralis  in   iinbis  imprudentian  seiiserimus, 

tiini  |>er  divin;e  sapieniix  priideiiliniii  ad  Dei  sapicn- 

liani   iiiibueniur   :  cuni  sine  nmdo  virintes  Dei  ac 

poiesiatem  lueiiainiir,  ciini   n.tliirx   Doniinum  non 

inir.t   naturales  lcges  culiibeamus,  cum  buc  solum 

de  Deo  beiic  credi  iiiiellig anius,  ad  qiiod  de  se  cre- 

dciidum  ipse  sibi  nubiscum  ct  lcsiis  et  auctor  ex- 

sislai. 


% 


69  70  LIBF.R  QU.ARTUS. 


C<i//io(tcorvin  sim}tliciUitem  adversiis  Arianorum  a^lus 
munire   aggrediltir.    Eam  ob   rem  qiice  illonim  de  B 
Chritto  til  senlenlia  eTponil.  Tnm  defeiiJil  Filium 
Palri  lioniousioii  acseniper  fiii^sc,  el  a  pravis  ten- 
tibut,  qtiibus  necessarias  ittas  voces  supininwre  ten- 
lant ,   Ecclesittin  abhoirere  dectarai.  Atlalis  deinde 
variis  Scriplunv  lettiinoniit,  quibus  Filium  a  nalurte 
divina'  postettione  exctusum  esseveteralorie  insinuanl, 
iiilegram  exliibct  fidti   profcsxionem ,   quam  Arius 
Atexividria  pultut  oliiqne  ipsius  parlihtis  addicti  ad 
Ate.iaudrHin  nnlistilem  miserunl.llnjus  deincept  pri- 
nmm  piirteni,  his  mnxinie  ni.xam  vcrbis,  .\iiJi  Isr.icl, 
Doininus   Dcus  tuus    uiiiis  e^t ,    qiiasi  wmiiuin  iit 
lloyses   Deam  nun  iiiodo  natiirn  ,    sed  ei  persona 
unum  prcedicarit ,  mullis  refiitat  :  ostemlitiiue  Ivm 
ex  creiitione  niiindi,  tuiu  ex  pluribusvisis (aclis  Agir, 
Abralice,  Jncob  el  Miysi,  tiim  eliam  ex  1'roplielaruin  G 
tetlimoniis  ,   ac  nomiiialim  .M  oy si  ,  Psatnwgraphi , 
O.scni,  Esaiw  ac  Baruch  ,  tive  ui  vocat ,  Jaemia' , 
Deiim  elti  natura  iinuni,  iioit  loiiieii  esse  sotilariuiii, 
ied  fitium  habere,  qui  cum  ipto  divinilatis  el  iiomeii 
oblineal  cl  naturam. 
Pc  vi»i>  iii  e»  exposiiisqiixd.im  obscrvanda. —  Qitia 
vero  liiijus  ac  tubseiiuenlis  libri  argumenta  pteraqiie 
nituntur  visis    patriurcharum ;   operce  pretiiim   esl 
nowiulln  de  iii  /nn/iiri.  Constiins  apud  veteres  vide- 
lur  opiiiio,  Fitium  ab  inilio   muiidi  variis  se  ntudis 
hominibiis  speciubitem  prtebuisse.    Hoc  diserie  do  ■ 
eenl  Juslinus  innrnjr,  IreiKBiis,  Urigenes,  Tlieoplii- 
tut  Aiilioch.,  ('.teinens  Alexniidr.,  Terluttiiinus,  Cy- 
priiiiius,  falrcs  .\niiocliciii  concitii  conlra  Pttuluni 
!\:inio^iil.,ut  mitlaiims  Fiiusiiiittm  Presbyleriini,Am-  " 
frroiiuiii,  Leunem  ,  atiosiiue  ptttrimos.  Sed  neabiis 
quidem  Itoc  negatiiin  esi,  'iui  Ario  [iivebniit.  Idipsum 
pusxjiii  prmdical  F.usebiusin  tib.  Dem.  Ev.,  et  Sir- 
miente  coiicilium  conlra  Photinum  eos  anatheiiiaie 
dniniiiit  qai  aliler  teuseriul. 
Scd  ciini  in  hnc  docliiiia  frandem  moliii  tinl  Ariani,  u< 
Filium,  iitti  visibitii  iic  i'i.Mi.'  sil,  a  Piilre  iiiviubili 
tiuiuru   distiniilem  privdiciirenl ;  atle  reiinendum  , 
snnelos   Palrei  ilu  Deiim  ti.^Nni   utsernissi,  ii(  mni 
/tuyuslino /i6.  Ii  i-oiid»  iliuxiiiiinum,  rap.  i6,ii.  ii, 
(«niirrinf ,  diviiiil.iiciii  iion  por  siibsl.^^iiti^^in  suiiiii, 
III    qiia    iiivisiliilis    ul    iiniiiuiabilis  csl  ,   scd    pcr 
rre.iiiir.iili  Rilii  mil>)prnm  nioii,iliimi   oiiiriii  a|i|>:\- 


ruisse  cuin  voluit.  Ac  nc  peregrina  huc  ndscitcamui, 
loeuplet  hnjus  rei  leitil  ett  llilarius,  lib.  xii,  n.  V) 
et  40.  Certo,  inquii,  qui  aiit>-  niigcliis,  niinccii.im 
boinu  esl  :  ne  naiuralem  banc  es<e  Dci  spccirm 
diversilas  bujus  ipsius  as^uin|>tu!  creatioiiis  pate- 
rctur  inlelligi.  Adosi  aiiioiii  Jacub  etiain  utqiie  .ad 
lucia;  cuniplc\uin   in   liabilu  biiiiiano...  Hed  idem 
puslca  el  Moysi  e.ssc  igiiis  usicuditur  :  ut  natura^ 
crcaUe  tiiii)  poiius  ad  specicm  .  qu  >in  ad  siilisinn- 
tiarn  iialurx,    ndciii   disccrcs.   Acule  Augusiinut 
epist.  uiias  c\ii,  UNiic  cxLVii,  ut<m.  20,  tn  i//«  Moyti 
verba,  Si  invcni  graiiani  aiilc  ic,  ostende  iiiilii  te- 
mctipsum.  Qiiid  ergo ,  inquit  ?  Ille  non  eral  ipse  ? 
Si  non  e.<.sel  ipse,  iioii  ci  diccrut,  oslciide  milii  ic- 
mciipsiim  ,  sed,  osicii<lu  D<  uin  :  ct  laiiien  si  ejus 
iiaiuram  subsiaiiiiainque  ronspicerci,  muliu  niinus 
dicerit,  Obtende  mibi  tenieiipsuoi.  Ipse  crgo  ernt 
in  ea  specie,  qua  apparere  voluerat ;  noii  auieiii  ipsc 
apparebai  iu  nalura  propria ,  i|uain  Uoyses  videre 
cupiebai. 
Si  ex  proximis  Sciiplura;  verbis  ipsum  Deuin  a  ilmjte 
viiiim  Aui;u<lint(S  recle  ntseriiit ;  pari  ratioiie  con- 
cedendum  est  ipsuin  Dfunt  eidem    iloyti  in   rubo 
dixitse  :  Egn  sum  Deus  Abraliam  ,   clc.,  verumque 
Deiiin  Agur  attocuiam  este,  cui  ctnmavii  :  Tu  Deus, 
qui  adspcxisii  iiiu.  yeque  hoceliam  negaiiliiPatret, 
qui  in  visit  iliis  veros  Aiigelct  odtiiiiste  arbiirantur. 
Kon  eniin  exisliwant  aiigelos  illos  Dei  ac  Domini 
nonien  sibi  nllribuisse,  quia  ut  legai  Dei  ae  Domiiii 
nomine  toijuebunlur  ;  qiiis  enim  legalus  regis,  inipe- 
ratoris,  aul  principit  tibi  arroget  noincn .  cujus  pev 
siiiiam  reprasental''  sed  ideopolius^qiiod  Deut  ipie  iii 
itlis  toqucbatur.J\Hoc  diserte  docet .Xthniiasius  Or. 
IV  roiil.  Ariuu.,  pug.  46 i  :  Is  quidein,  qui  scnticba- 
tur  uculis,  aiigcliis  oiai,  ^ed  Dcusiii  aiigcl»  lu>|iic- 
batiir.  Nam  quein  <dinoduni  iii  coluiiiua  nubis  verba 
ad  Moysen  iu  labeniaculo  faciebjl  ,  ita  quoque  iu 
angi  lis  a|iparibal  loquciis  Deus.    Ita  el  Uierony- 
intis,  cop.  III ,  ad  Cal.  :  Quod  aiiieiii,  oil,  Lex  i>i- 
din:>la   per  Aiigflos,  lioc   vult   iniulligi,  quud    iii 
oiiini  velcii  Ti'!.iaiiieiito,  ubi  an^cluspriinum  visns 
releriur,  ci  postca  iiu:\si  Dius  liqiiciis  iiiducitur, 
aiigeliis   quidim   vcrc  cx  niinislris  pluribus  qui- 
cuiii(|iie  i^it  visus  ,   sed  in  illu  inediatur  loquatur  . 
qiii  dicai  :  «Ego  suui  Dciis  Alirab.nii  »  His  accedit 
.Augusiuius  ,  I.  II  conlra  ilaxiinin.,  cnp.  iii,  u.  II. 
Quxro  ,    inqiiit ,   quis    ap;>.irueril   Muysi   ili    igne 
qiiaiiilu  rubus  iiin.imiiialialur,    et  lou   urebaiur. 
Qiiainquani   ct    illic   aiigeluni    apparuisse    S^rip- 
tura  ipsa  detlarai....  lu  angelo  aiileiu  Ueuni  fiii&se 
quis  diibilet  .'   Jta(n  hos  Crrgnriiii  impa,  prirf.  iu 
Job.  e.  i  :  Angelus,  qni  Moy>i  apparuisse  diiitur  , 
iiiiido  aiigeliK,   luodo  Deiis  lueiiior.ilur.   Angelns 
>idelicot  propter  huc  qunl  extoriu»  l.M)iKiido  ser 
viebal ;  Doiuintis  auioiii  dicilur,  i|uia  u.lerius  pia- 
sideiis,  10.|uondi  clllcaciiui  mini.siruliat.  Cuiu  eigo 
loqiioiis  cMeriii»  ab  iuHjnori  regitur,  i  t*p«r  i>bio- 
qiiiuiu  angolus,  ei  per  luspiraiionein  Duuiiuii*  iid- 
iuiiiniu<'> 


97 


DE  TRIiNiTATE  LiBER  iV. 


98 


Conredit  prielerea  Augusiinus,  lib.  ii  eontra  Moximi-  A  bis  comnneniorala  siiiU ,  ul  cum  aliqiiid  ex  liiimaiiis 


iiuni,  c.  26,  n.  9,  angelis  illi»  ticHiue  Dei  ac  Domini 
te  nomine  eommendare  propler  propti«tiam  fiilura 
nuuiiaiilom ,  ^iiia  nimiTum  Chrislut,  qui  Deus  ac 
Dominut  etl,  in  itlit  liguraius  tit.  Sic  et  Irenceus  , 
K>.  »,  «.  1  :  Pranliximus  quoniam  Ai)raliam  el  rc- 
liqui  proplietx  proplietice  Tidebaiit  eum,  id  quod 
fuiuniin  eral  pervisioncm  propheiantes.  Sedquo- 
vi$  modo  intelligantur  ilta  visa,  stnt  prope  eadem  vit 
argumentorum,  qiite  ex  illit  Hilariut  conficit. 

1 .  Tria  in  harnkos  premultenda  verilatis  assertioni. 
—  Quamquaiii  anieiii/iibii^  lilieliis,  quos  jam  pridem 
coiiscripsimu^,  absoliite  co};iiiiuin  exisiimemus,  fi- 
dcm  nos  el  coiifessioneni  Palris  el  Filil  el  Spiriius 


comparaiinnibus  (i)  prorcrimus,  iion  secundum  na- 
turas  corpnrales  de  i>eo  seniire  credaniur ,  nec 
passionibiis  noslris  spirilaiia  compnrare,  sed  potius 
rerum  visibilium  spcciem  ad  iiitelligentiam  invisibi- 
lium  protiilisse. 

J.  Ba:reticorum  opinionet  de  Dei  filio.  —  Aiiiiil 
namque  hxrelici,  non  ex  Deo  esse  Clirisluin,  id  csi, 
Fllium  non  ex  Patrcnatnin,  neque  Deum  pi  naliira, 
scd  ex  consliiuiionccsse ;  adopiioneni  scilicet  {jiis  iii 
(6)  noniine,  quia  sicut  plures  Deo  filii,  ila  cl  liic  filius 
sil;  deliinc  libcraliiaifni  in  digiiiiaie,  iiiii.i  biciii  dii 
plures  sunt,  ita  ei  liic  Oeus  sit  :  indiilgeniiorc  la- 
nicn  in  eo  et  adopiionis  et  niincnpatinnis  afTuctii ,  ut 
et  prne  cxleris  sit  adiiptatus,  ct  adoptivis  aliis  niajor 


s.iiicii  ex  evaiigelicis  aiijue  .iposiollcis  insiiluils  ob-  6  ipse  sii  filiis,  et  cxcelleniius  cunciis  naiuris  crcatus, 


tinere,  neqne  quidqiiam  nobis  cum  lixrcticis  posse 
csse  coiiimuiic,  qiiippe  illis  diviiiitalem  Doniini  iios- 
tri  Jesu  Cbristi  sine  inodo  ct  raiione  et  inetu  abne- 
gnntilius  :  lamvn  eiiam  liis  lit>ellis  quxdam  necess.v 
rio  rueniiit  compreliendenda  ,  ul  oinnibus  fallaciis 
eoruin  elimpictatibusediiis,  absoluiior  liercl  cogiiiiio 
vcriiails.  Et  priinum  cognosccndum  est,  qiise  doctriiix 
cnrum  lemerlias  sit,  quodve  irreligiosiias  pericuiiim  : 
dcliinc  qiiid  adversiiin  ndeiii  apostolicam  ,  cni  nos 
congruimus ,  liabcaiit  ^enienilx,  qiiidve  diccrc  so- 
lcanl  e  conirario,  qu.ivc  verborum  ambigiiitaie  siin- 
plicitaii  audientiiim  illiidani :  postrcino  qua  intorprc- 
t.itionum  suarum  arte  veritatem  divinorum  dittonim 
virluiemqiie  corniinpaiii. 

1.  Yerbis  Imiuanis  res  diiiinas  non  bene  expUcaii. — 
Non  ignoramus  aiiiem,  ad  res  divinns  eiplicand^is , 
iieque  Uominninelocurioneni,  neqiie  naturx-  huniaiiac 
compnralionem  pnssc  suflicere.  Quod  enlm  iiicii.Trra- 
bilc  esi,  signiflcanti:!;  alicujus  fiiicm  et  moduni  non 
li;iliei :  ci  i|ui)d  spirii.ile  esl,  id  a  specie  corporalinm 
cxcuiploi|iic  diversiim  est.  Tainen  72  c'""  de  n.iiuris 
caelesttbns  serino  esi,  illa  ipsa,  qiix  sensu  menliiini 
coniincniur,  usu  («)  coniiniinis  ei  nalura;  ul  scrnioiiis 
suiit  eluqiieiula,  noii  ulique  dignitaii  Doi  congrua  , 
scd  iiigcnii  noslri  imbecilliiaii  ncccssaria  ;  rebus 
scilicci  verbisijuc  nostris  ea  qiix  ct  scntimus  ct  iii- 
tclligimiis  lociitnri.  Atque  lixc  sicul  primo  libcllo 
(Miun.  19)  tcstali  sumus,  nunc  quoquc  idcirco  a  no- 
(I)  Proferemus.  D 

(ii)  li:i  iii  iiiss.  At  in  viilgalis,  commimi. 

(b)  Editi,  esseiiinomiiie.  Abest  «?«  a  niss.  quoriim 
ali'|ul  subjiciiint,  ijuia  sicul  plures  Dei  lilii,  iia  et  liic 
lilius  Dei  sil, 

(c)  Iii  excusis ,  ati  nuierioribut  esse  epitcopis ,  rc- 
duiidat  fite,  iiec  lubeiii  niss.  Vocabulum  homnusioii 
ab  aiiterioiibiis  epi>copis*i  rxdicaluni  tesl;iiur  C|ii- 
slola  ad  Paiiluiii  Saniosat.,  (om.  i,  coiicil.  Dionysio 
Alex:mdriiio  .-idscripl;»,  ipse  ratetur  Eusebius  C;cs;ir. 
apiid  Socral.  I.  I,  c.  .^  :  Soiiiiullos ,  inquii ,  velercs 
epiicopos  et  scriplores  ,  viros  sane  diserlos  alqiie  iltut- 
tres  ,  in  divinitiiie  expticaiidn  hoc  verbo  con-i;8STan- 
TULl  usot  [uitse  cognovimus.  Inler  cO'; ,  i|ui  lui  sint, 
<luos  Dioiiysios  rccenscl  Attiaiiasius  lili.  de  Synod. , 
pag.  918 ,  Tertiiliianus  quoque  adversus  Praxeam 
nnm.  3,  Pairem  ci  FUiuiii  uiiius  substautia;  pr;c- 
(ticai. 

(rf)  Mss.  de  homouiion   lii  lioc  iiiiiuinc  scribendu 


creituris  ipse  cxlcris  prxslei.  Ainnt  ciiani  quidain 
eorum  Dci  oiniiipoieiitiam  conliienics,  in  siiiiiliiudi- 
nera  cum  Dci  crcatum,  et  cx  nihilo  73  "'  cictcra 
in  aiterni  illius  Creatoris  sui  im;iginciii  consliiisse  : 
verbo  vidclicel  de  noii  exstanlibiis  jussuni  esse 
subsisiere,  Deo  polenle  similitmlisem  sui  cx  niliilo 
coaplare. 

4.  flomoiision  ob  sensus  pravos  respuere  se  confin- 
gunl.  Qui  illi  sensns.  —  Qiiin  eli:im  id  adjiciiint,  cum 
unius  siibstanti;c  Putrem  ct  Filiuin  e^se  audiunt  ab 
anlerinribiis(c)  cpiscnpis  pr:rdicatum,  utid  subiilitcr 
pcr  speciein  lixrciicx  opinionis  iiiflriiicnt :  dicentes 
cos  verbi  hujiis  signincniiniicm  ,  id  csl ,  unius  sub- 
staiiiix,qiiod  griCfeoaoo-Ja-iovdicitiir,  lioc  scnsu  usur- 
C  parc  atque  cloqui,  tamqiiam  ipse  sii  paier  qui  el  G- 
lius ,  ex  infiniiale  vidclicelsua  prolciisus  in  Virgi- 
nem,  ex  qua  corpus  afsiimens ,  sibi  iii  eo  corpore , 
quoJ  assiiiiipsit ,  fllii  iiomcn  addideril.  Et  li:cc  qui- 
dcni  (d)  de  homoHsio  'oriim  falsitas  prinia  csi.  Se- 
qnciis  illa  est ,  qund  ariirmenl  id  enuniiaiioaem  ho- 
niousii  sigtiiflcare,  quod  rei  anteriuris  alquc  altcrius 
conimiinio  silduobus,  cl  i;miiiuain  prior  subslantia 
vel  jisia^inaterix  alicnjiis  cxsiiterit ,  qux  pariicipata 
diiohus,  ct  iii  ulroque  consunipia,  iitrum(|uc  illumcl 
natiir;ic  aiitcrioris  ,  el  rei  esse  lcsteiur  uiiiiis.  Atque 
idcirco  iniprobarc  sc  lionioiisii  aiiinl  confessioiicm, 
qiiod  enmiliatio  ejus  iieque  Filium  a  Patrc  distiiigiiat, 
cl  (c)  postcriorcm  Palrem  maicria,  (/")  qux  sibi  cum 


non  sibi  consiat,  illud  qiiaiidor|ue  per  casus  inllcc- 
luiites,  sxpius  iinii.  lloc  vocabiiliiiii  priore  illo  sen^u 
a  Paolo  Sainosatcnsi  prxdicaliini,  cl  ali  Aiitiocliciiis 
P.ilribus  rejecliim  indicubat  episl'ila  Uriciilalinin  Sir- 
miuin  dclata  ,  cujus  argui  eiiliim  referliir  lib.  dc  Sy- 
iiiid.  n.  81. 

(e)  Uiius  codcx  Colb.  ciim.  Yicl.  cl  Sortioii.  »o- 
liorem  :  iioii  iiialo  sensii,  si  dciiidc  siilijicerctiir ,  l'ii- 
tremateriam.  Veriiis  tamen  alii  lialienl  posU^rwrem  , 
uii  constat  ex  lib.  de  Synodis  iiinii.  (ji.  Iliiiic  alicrum 
scusura  ,  cum  a  Paiilo  lanlum  pi-r  cavillaiinneiii  in- 
gesius  cssei,  sialini  ab  Aniiochcnis  Pairibiis  cx|ilo- 
siim  fuisselradit  .\tlianasiiis  lib.  de  Syiiod.  p;ig.  9'20, 
quod  cuii)  Orleiiiulium  senlcnlia  proxime  a  nobis 
meniorata  num  slare  possit,  suo  loco  :id  librum  dc 
Syiiodis  expendemus 

(f)  Par.  ruin  velere  ms.  Colb.  quw  sibi  de  filio. 
Forte,  ^iiic  iifci  el  filio. 


m  SANOTI  mi.A|\ii  i.n.scori  loo 

lilm  sit  fomiiniiii»;,  nslcndil.  Trrtid  .■|ii'>qno  Imiif  iiii-  \  Novli  iiiiinii  iiiiiaiiciljiltfpii  Oeum  :  iinvil  (il  uii'"'i  ""i- 


proiianiti  hiiinoiisii  raiis:iiii  coiiiiiiiiiisciiiilnr ,  (|ii<>i1 
liucuKtlupki  verbi  hujiii  iii^nificaliuiioiii  ,  e>  divisioiie 
|iniAm.e  !iiit>iiuiiliji  «bte  KiIiiik  (o)  i^iiMiiuctiir ;  laiii- 
<|iiHiii  ili&Mlus  ex  eo  lnurii ,  iu  ui  (()  iii  duos  ul  riM 
iiii.  divisa  ;  cl  ideo  vulisUiinix  tlicaiiliir  11(1111«,  i|ui:i 
purUo  iltisecu  de  lolQ,  iu  uuUirii  ea  sil  UHilo  <Jcsoct:i 
rsl  •  :ice  |WS8U  iu  Deiiui  c«dci«»  «iivisiiiuis  j.assioii«ii», 
ijiii»  cl  dciiiiiialilliH  rril.  »1  iiiiuiliiutiuiii  |ici  ilivisiuucm 
<i:il  obiKiiius  ;  cl  iuiiK.if«ciu»  clliiicltii-,  perfcciionis 
siiic  iii  p.>riiii;Ki)i  :ilttiraiu  (^)  dticedeiiie  subsiaiili*. 
;>.  fiiiniH  seiuper  tae  cur  iiiycnl. —  Ncc  iioii  iii  eo 
sc  ••lc;;-,i!iler  diiciniia  |irojiliclic,ie  ,  i-cd  cl  ovangelicaB 
,-«i.|iie  apobiulKo!  74  pu>so  (5)  exisUMiaiit  conlraire, 
ui   lilii  iiiiiiviiattiiii    iKira  tcmiiora  |ira'dicciit.  Ciiin 


^.•iiiliiiii  Dci  liJiuiii.  CiiiifilcUir  rnirein  »'tcriiuin  el 
ali  iirii^ine  tiberuui  ;  coiifitoiiir  ei  Fiiii  urigiuejii  ab 
ii!u-riio  :  noii  ipsiiiii  cb  iiiiiiii,  tail  ab  in  iiiii;ibili :  uon 
(lur  se  i|<suu) ,  seil  uli  ci ,  qui  a  ncinine  seiiiper  W  , 
iialiiiu  :i|)  :i>(ornu  ,  iiaiivii;il<iiM  videlicei  cx  |iaiariia 
:i'irriiiiaio  kuuicuioiu.  Carcl  cr;,M>  lides  nosira  bxrc- 
iii':<!  piavitMtis  opluiuiic.  Ldila  75  <>aiii<|ue  esi  ien- 
siis  iiosirl  profcssio  ,  licet  noiiduui  6it  raiiu  profes- 
siiinls  cxposiia.  'rauieu  ue  <|ui<l ,  in  lioHumsii  a  Pa- 
inliiis  iiuiM:M|i,iii  ciiuiiti.itioiic,  ci  iii  cn  q<i<id  sciiipor 
fueiit  coiifessioiie  ,  siigpicinnis  reliiiquerelur ;  isia 
iiiciiioraia  suiil,  i|uibus  et  sulisisteie  Filiuiu  iu  sub- 
staiiiia  i|ua  genltiis  ev  Faire  e.^-t  cognnscereiiir ,  et 
i'aiii  de  sulu>|:i«iia  ijua  inaiicbat  |>er  Kiiil  naiiviialeiu 


ciiiui  viiiiisu   .1  iiiibis   Hssciant  dici ,   Filitiin  &cniper  g  nibil  eske  docerpiiiiii,  el  liiiHinusioH  P^lri  Filiiini  uun 


riiiavc;  uec:>scest,  excludeiido  quod  sciUjcr  fueiii , 
ii.itivit;iioiii  ejiie  coiiliiriiiiiur  eii  lcnipore.  Si  eiiiiii 
iiHii  scnip..-r  fnii,  «rit  tcuipus  <|Uii  uiiu  luit.  til  si  ost 
'i-inpus  quo  uou  fuit,  orii  auto  vuni  lesupus  :  ipiia 
i|iii  iiiMi  sciiiper  esl,  essecoiipii  cx  icmpnrc.  Qui  au, 
leiii  turei  iciiijMire,  iiuu  poicsi  eo  caicrc  quod  sciii- 
l>.;r  ','St.  Itcspiicre  sc  atili-ui  id  ,  qu.id  seiuper  iilius 
liiortl,  ob  caiursu&amafiiruiaDt,  iieper  id  quodsemper 
Imi,  siiic  naiivitatecssecreUalur  :  taniquani  per  id, 
(•ihkI  scnipcr  fiiisse  dicitur,  inu:ikcibili&  pra-dicelur. 
<i.  Nec  lieuiouiioa  nec  ktmpsr  eue  Filiut»  HutiiHS 
relalii  admitiii  &ciieita.  •—  0  sliiiios  »li|ue  iuipioii 
iii'Uus,  el  irreligiosa!!!  de  Deo  sollicitudinem !  ll*c  , 
[11»  iii  boiiiousii  sig:ii!icaiione  oi  iii  co  quod  scmper 


de  eommeiiioraiis  su|ierius  viiii'!  caMsisqiie  »  sanciis 
ci  {i)  doctrina  l)ui  ualentibui  viriiessc  inrmnralum; 
ne  quii  forie  exisiiraaret  adiuii  per  oslani  naiivtMlem 
iinigrniti  Filii,  quod  Palri  boinuusioe  dlccrclur. 

7.  Vox  HOHOusiOM  qua  ntcettilau  tuiCipta.  —  S>tA 
iit  suiccpii  tiiijus  uiriu.sque  (r)  verbi  necessltaiain  , 
ct  coiiira  debarcbanies  lum  lixreiicos  ad  maxiuiam 
liiiei  securiiaieiu  usurpati,  (/')  rationem  intelligarous  : 
respondenduDi  esse  exisiimu  lia:reticorum  pcrverei- 
ihti ,  et  oinnes  e«ruiu  siultM  ac  morlilcrat  iiisliln- 
tioiics  evangelieis  ati)He  apostolicis  tasllinouiis  coar- 
yiicndas.  Vldenlur  euiHi  ^ibi  de  singulis,  qux  assc- 
1  uiii ,  pr.csiare  ratioiiem :  quia  «ingulit  as^eiiiooibus 
siiis  i|iia'd,im  cx  divinis  voluiniiiibus  lestiiiiiinia  suli- 


Filius  essed.cilur  argiiuiiUir,  tcclesia  aboniiiialiir,  C  ^''''«'"'"i    '!"*   cnrrupio  iiilelli{;enii«e    sensu  solis 

icspuit,   dauinat.   Novil  cuim    uiium    Deura  *x  quo 

omiiia  ;  novil  cl   uiiiiin   Domiiiuni    nostnim  JebUiu 

Cliiiiiiim  jicr  queui  oiiiiiij,  uiiuiii  ex  quo,  tt  iiauin 

|ierqiiCHi;  lu  uiio  iinivc:'iOiuin  origincin,  per  unuin 

ciincloraiii  (fc)  crealioner.i.  In  uiiii  <;x  <nio,  aiitloriia- 

lcHi  iiiiiascibililatiD  iaielligit ;  iu  uiio  per  queni  ,  po- 

tciiatcw  oihi!  diffortfniem  ali  aucioie  veneralur  :  eum 

cx  quo  etper  quem  ,  a-J   id  quod  creaiiir,  (c)  in  his 

i;ux  cre.-iU  suiil  (4)  coiiimoiiis  aiicturilas  sii.  Nosii 

iii  Spiriiu  Deuin  Stiirituni  inipassibileiu  et  iudescca- 

bilein ;  didicit  eoim  a  Domino ,  spirilui  ctMicni  el 

Oisa  iion  cbsc  (Luc.  ivjv,  39)  :  ne  lorie  ca.lere   iii 

eiiiii  corporalium   passiuuuni  delriiucnia  credaiiiui'. 

(li  /n  duohus. 
\i)  Dwdcue. 


lantiiin  ij;noraniii>us  blandieiilur ,  speciem  verilatis 
sccuuduiu  pravilalcm  inlerpreiantium  praosUiura. 

(i.  .Srri^-ltire  quibu^  limplices  decipiHul  Ariatii.  — 
roiiaiiliir  eniiD,  sola  Oci  Patrls  divinllalc  celehraia, 
Filio  uufcrre  qiiud  Dras  esl;  quia  scripiuni  iit :  Audi, 
hroil ,  Di>:)HHUi  Otvui  iuM  (g)  Mniii  c<l  iDeul.  vi ,  4). 
Ii)t  id  ipsuin  ad  \e^\&  iJoctorero  ,  inlerroganlein  quod 
prxceptuni  maxiiiiuiu  csset  in  lege,  DoniiiMi  dicenic  : 
Audi,  ttratl,  Dominut  Deiu  luus  unu*  rit  (Marci  xli, 
29).  F.i  rursuH)  Paulo  iia  pr.cdicante  :  ('nni  cnim 
Beui,  ei  uiiua  iledialar  Oci  el  liominHm  (l  Tini.  11,  .H). 
(A)  Tum  quod  soius  Rajiions  sit .  iie  qiild  sapieiilix 
Filio   rciinqoalHr,  secauduiu   Apo>ieli  dicti.in  :  £1 

('.)  iii  anlcriiiri,  $e  uiiumani. 
(>)  Coniinuntoiiif. 


(n)  Ti-rliom  hunc  sensnm  ,  qui-m  Uaiiiclia-i  fuisse  \)      (,■<)  tr.,   l.ipt.  el  Per.  aotlnnimi   hei  tatUntikiit 


lli|iiei  ex  n.  44  ,  tesialur  Eu  ,<'lii«s  apud  Socral 
lib.  I .  eap.  fi  ,  ('.oiuit»niiii!im  ipsiun  rospuitse  ,  et 
lUit^nhfhintiaU-  de  rorporcix  afferlwmlins  iton  (io»s«  in- 
(  lliiji  ,  ih-que  /•Hiiiiii  Dei  vtl  diiisioiir  M  d>'iti;lioiu:  , 
ii<  /.<!  rficiii»,  toiiiiare,  etc.  lliic  us  jue  ac  dciucepslli- 
I  .rins  Filium  coiisulistaiiti»l<!iii  Pairi  iu  caute  pr.c- 
ilir.a.  iit  iioiiicm  lioriiiii  pravorum  soiisuum  suspi- 
ci.iiiciu  priiriil  a111OTC.1l. 

l*)  Vciusci.dix  (lolh.  cimi  Par.  «uMcli»  rreoiioiiKDi. 
Miiiversoriim,  ul  pou'  ipsiiiti  «ti  nn  Filii ,  a  Patra  esl 
oiigo. 

(<■)  Vai.  !}/!%.  111«.  ei  in  liii :  «lii  rc<'«<illnres,r»  *>«  41». 
Iloi  vilii  viill,  l'alri  tii  ijiii)  ct  Flllo  por  iiutiii  oinnln, 
i|ii.iiitiiin  ad  virlutem  crcuiidl  ct  re«(K'ciu  rci uiu  ciea- 
v.niiii,  comiiiHn<!m essc  aucloritaiuiii 


lioii  mnle,  si  qiiis  vetus  llbcr  suffi  agaretur. 

(c)  Sciiirel  IMium  et  semper  essc,  et  e]usocra  cuin 
l'atrc  esse  sutistaniia'.  (,)oaiii  autcm  necessario  ad 
lidci  securilaicui  vox  houumsion  iii\eiil:i  sil  ,  vido 
.i|)iid  Athanasium  lib  de  Synod.  p.  ^ii  ,  et  Gregor. 
N.u  Or.  XXI,  n.  ti. 

(0  pLTaiiiiifui  insK,  Vai.  bas.  el  Cnlb.  raiivNC  : 
i|u;r.  vox  .Uilaiio  fauiiliaris  pro  ;iiri:  ac  pienio. 

I^)  Ua  mcluires  oist;.  ronstafilt^r .  iinuuuiiH)iMni 
ctiiiui  ciiuscuiieuliiius  cicusis  ,  lu  <|Uibus  hic,  iiiox  , 
ot  s»pius  alilii  repctilur  vox  Ucm, 

th)  V<M'ha  »i'<niciilia  m  cxcusis  suo  toco  nioU  ,  re- 
-liuiiiiiiis  ad  iiiiiiiiaiii  iii>..i. 


101 


ItE  TKIMTATC   LIBER  IV. 


102 


tiiitcni ,  qiii  pote.m  fst  confirinarc  vo)  lecundum  Evan- A  me ,  et  tenebil  me  dcxlir.t  liin  {Psiil.  cxxxviit,  7 


geliimt  ineum  et  inwdicnlionem  Jeiu  Clirini ,  tcciiu- 
(tum  revetfitioHem  tiiciamenll  lemponbiis  ta'culmibus 
lacili ,  mmifestaii  autem  nunc  per  Seripturas  prophe- 
ticas  tecnndum  preeeeptum  a-lernl  Dei ,  in  obedienliam 
fidei  w  omnes  genlei  cogniii ,  toli  sapieuii  Deo  pcr  Jc- 
tiim  Chrisium  ,  cui  gloria  in  Ktcula  iceculorum  I  /lom. 
\\i,  iS  cl  teqg).  Twn  qiiod  soliis  innascibilis ,  vl 
qiirxi  sntnsverus  76  ^*'>  1^'**  b^salas  dixeril  (lxv  , 
i(i) :  Benedieent  (a)  te  Deum  terum.  Quodque  id  i|>- 
sum  cnntcsiaius  sit  Domiiius  in  Evangeliis  dircns  : 
Uax  eit  aviem  riia  aterna,  ut  cognoscant  te  solum  vc- 
rwn  Deum ,  tt  qnem  misisli  Jesum  Chrisium  (Joan. 
XVII ,  S).  Tum  qiiia  solus  bonus,  ne  qiiid  slt  bonitatis 
in  Fitio,  quia  per  eum  diciiim  sit  :  Nemo  est  bonut 
nmmiiK  Deut  {Marci  x,  18).  Tum  quod  solus  poiciis  B 
sit ;  qiiia  Pniilus  dixcrit  :  Qiiem  lemporibus  sult  oi- 
lendet  iitHs  beatut  ei  solut  poiens  :  liex  regum,  el 
Dominut  dominantium  (ITrm.  vi  ,  !.">).  Tuni  quod 
liiiiic  noverint  incoiiverlibiloni  et  iiidcniutabllem ; 
quii  per  prophetam  dixerit :  Eijo  sum  Dominut  Deus 
vesier,  ei  iion  demnior  {ilalach.  iii ,  G) ;  ct  jacobus 
:iposloius  dixeril  (i ,  17)  .  Apud  qiiem  non  est  dcinu- 
iiilio.  Ilunc  jiistnin  judiceni  (snpp/e  liic  et  infra,  nnve- 
I  ini) ,  qui:i  scripiiiin  est :  Deus  judex  justus ,  fortls  et 
patient  {Fsal.  vii ,  12).  Hunc  cuncii*  procnranicm , 
i|iiia  Doiiiinus  dixerii,  riini  ei  de  avibiis  sernio  osset : 
Et  Pnter  vcsler  cieletlis  pascit  (1)  [b)  illiii  {Mallh.  vi, 
•126) ;  et  nirsiiin  .  Nonne  duo  passeres  aise  vencuni,  ei 
iiniis  ex  itlis  {i)  non  cadil  super  (errain  tine  volmilate 


leqq  ).  Hiinc  qiinqiii»  inciii-jiori  unri,  quia  diciiim  sit  : 
Spiriliis  ciiini  Deui  csl ,  el  ndniantei  eum  ,  in  S;)trflii 
et  vcrilnle  adorare  oportet  {Jonn.  iv,2l).  liunc  ini- 
morialitaiem  Inlicntem  et  invisibiiein ,  Paulo  di- 
ceiile  :  Qui  lolus  habcl  immorlalilnlem  ,  et  tucem  ha- 
biiai  inaccessibllem  ,  quem  neitw  kominum  ridit ,  nec 
videre  potest  (I  fim.  vi ,  16)  ;  el.  sccundnm  Rvange- 
lium  ;  Deum  nemo  tidil  umquam  ,  niii  umgeniius  Fi- 
liiii,  qui  eit  in  linu  Patrii  {Joan.  i,  18).  Ilunc  qno- 
que  soliim  maneniem  77  (*)  innascibilem  ,  qnia 
dicluni  sil  :  Ego  suni  qui  tum  {Exod.  iii ,  14)  ;  ct 
rursiim  :  Sicrfifct/i/ii»  Israel :  Miili  me  nd  ros  is  qui 
ett  (Ibid.);  et  per  Jcrcmlam  ;  (f)  Qui  es  Domlnui,  Do- 
mine  (Jerem.  i,  6) 

!>.  Ernui  in  priedlclli  letten*  rtiegitur.  —  Aiqiie 
b.rc  qnis  noii  inlcllig:it  plena  frniidis  esse  et  plona 
f;illacia!?  qua;  qnamquain  siiil  s\ibillli>r  cnn^is.i  ai- 
que  perniixia,  tamen  slisolnte  :iriin<;iiisatn  malili;» 
ct  ttiiliitin;  callldltalem  et  iiieptiyni  tesi.^iiitiir.  Inler 
caeter»  ciiiin  addiderunt,  soluin  se  Palreir.  iiiiiasi-ibi- 
leni  cognovisse  :  tainqiiam  blnc  qiiiMinaw  nossit  ain- 
bigere,  eum,  ex  quo  ille  gcnitiis  sii  |ier  qiiein  oniiiia 
siiiit,  id  quod  ipse  est  a  nemine  consccHHim.  !n  ipso 
eniin  ,  qiiod  pater  diciiur ,  eja»  qiiem  peiinit  aucior 
osicnditur  ;  id  iialiens  nonien  qu»d  neque  proiVoium 
ex  iilio  inteltit;;iiur,  el  ex  «^ua  is  qui  ^eni^tis  esi  »ul)- 
sliiisse  (locL-alur.  Igitur  id,  qnod  Deo  palri  proprimit 
est,  propiitiin  ei  ;ic  secrctum  relinquamus,  conliien- 
te|  ii)  ep  aeteriur  virtutis   innascibileto  putcslaicin. 


Palris  veslii?Sed et  capilli  capiiis  veslri  niiiiierali suttl  C  Nejiiiiii  .Tiitein  duliiurn  essc  existiino,  (ib  oam  c.iusani 


{Mtittk.  X,  %9).  Huncomiiia  |iro\idcnieni,  siciit  be.ila 
Siisanna  dicil  :  Deut  wlernur,  abtcondilorum  eognifor, 
«ciVnj  oiimia  mile  generaliouem  eorum  {Dan.  xili,  M). 
lluBC  etiani  (c)  ir.concepiibilem  ,  sccnnddin  quod 
liicluni  est  :  Cxluin  mihi  ihroiius  eit,  lena  aulem  tca- 
kelluin  (3)  peduni  meorum.  Quam  dnmum  (edificnbitlt 
niiM  ,  aut  quis  locus  requielionis  me(e  f  llcec  eniin  (c- 
cil  mnnUs  mea,  et  lunl  omnia  hcec  mea  {Eia.  lxvi  ,  i). 
Ilunc  quoque  c:ipicniem  oninia,  Paulo  testanle  :  Quo- 
niam  in  ipso  viviiHus,  et  movemur,  el  siifnM<  (Act.  xvil, 
28);  ct  Psiilinographo  diccnte  :  (rf)  Quo  abibo  ab  spi- 
rilu  IHO,  cl  a  fucie  lua  quo  fugiaml  Si  adscendero  in 
(a-.luni,  lu  illic  et ;  si  descendero  (4)  ad  infernum,  adei ; 
^i  siimp.wo  peniias  meas  r.iite  lucem  ,  et  h^ibitincro  in 
ptisiremis  niaris  :  eienitn  (5)  illuc  manut  lua  deducel  D 

(I)  Ita  codex  Ver.  In  anlerioro,  illa. 
{i)  Non  rudel  Iii  Gr;l:co,  oO  -Kncifai. 
(3)  Scamilluiu.  Vitruvijna  vox. 

(ii)  Iii  eilit.  le  loliim  Deum.  Ahe^l  liic  .wlum  n  mss. 
situi  et  I.  V  ,  II.  ih  et  iii.  IM  liunc  iocuin  .ib  h*re- 
licis.curriiplnin  csse  lienionstr  itur. 

(I>)  Edit.  iltci.  At  inss.  illa,  siipple  volatilia  ,  iit 
lcgilnr  cap.  5  in  M  itlli.  iiuin.  9. 

('•)  Mss.  V  it.  b;is,  ,  et  Carnut.  ,  ittcoinpicabilcm. 
rscciiiis  iilii  libri,  iiiconcepiibilcm,  hoc  est /qiii  iiulio 
capi  loon  poiiiS!. 

(d)  In  coinpluriuusmss.  :jiio  ibo.  In  antiquiuribus 

t'^l ,  rjtiii  nbibo. 

(■ )    Vo\  ■.imwicibiicin  iii   prius  vuIg-Jtis  perperani 


iii  coolcssione  Dei  pairis  quxdam  cjus  l.iinquam  pe- 
culiaria  el  privaia  memorari,  ne  pr;eier  ipiu.T.  eo- 
riiin  qiiisi{U:iRi  particeps  relinqu:itnr.  Cum  enijn  di- 
fiint,  soliini  (7)  vcriiin,  solnm  jiistum,  solirm  58pien- 
(«111,  sdhitn  iiivisibiliiii),  solum  buniiip  ,  soluin  po- 
tonietn,  solum  iinmoriatiiaiem  habenlcrii ;  iu  co  iiuad 
soliis  lis('c  sil,  a  ciinimunione  eonsiri  sc-tinidum  hos 
Filiiis  separatiir.  (/1)  Soli  enira,  ut  aiuiil,  propria  non 
pariicipantnr  ab  allero.  Qil^c  ti  iu  Pasre  solu,  n;m 
etiam  in  Filio  esse  cxistiinabuniur;  necesso  esi  ul 
Filius  lieus  et  falsus,  et  iosipiens,  et  secundum  cnn- 
spicabiles  malerias  corporcus,  et  malevolus,  et  infir- 
mus,  et  cxtra  immorlalitaicm  ess«  credatur,  gui  nb 
lis  oiiinilius.  ciim  in  liis  P.iicr  sil  solus,  excipiinr. 
itt.   Fitii  hotior  nil  delrahit  Palri.  —  Dicluri  a-jleju 

(i)  In  infeinum. 

{■->)  l»  anteriore,  illic. 


omisi.i  esi  :  ctim  vel  ex  e.i  niaxiine  Hilariut  in  c.i  tc- 
ris  Arianoriini  senteniiis  frauikm  lawre  iiiox  evincai 
R>;slituiliir  ope  ni6S. 

(/)  Bad. ,  Er.  et  Lips.  qnos  et  poslrcHja  eJiiio 
Par.  secnUi  est,  qui  es  Ihittiae,  omissa  Tnro  Doii.iiuis 
pr.eler  tidem  inss.  et  Seploajjiisla,  iuv  cisno-^v. 
K)ai6. 

{ij}   Kdili ,  veruui  Beiun  :  re.nilenlj^iis  mss. 

(A)  Hoo  in  niOilnm  effaii  philososiiii;!  enunliatHr. 
Ai  si  cuai  veiuslo  codice  Colb.  neciioi)  Gsko.  pne- 
feras  ,  Soli  eiiim  sum,  uium ;  refcreuduiu  eritio/i  ad 
ralrcm,  aitwl  au  .\riaiios. 


105  SANCTI  IIILAUII  EI>ISCUPI  lOi 

(lu  ult^olulia^ima  mnjcstatc  ct  Jc  plonissiiiia  Ji\  iiii-  A  tn  oiiiiiiu  siiit ;  ncque  ex  Dco  esse,  qui.t  Jcccdcio  cx 


l:Ue  iiiilKCiiiii  (ii)  l>i'i  lilii,  non  eil^iiiiiauiui  i|u>  in- 
quam  arliiira.luruin  ,  onincni  himc  s^Tiiiuneiii,  (|no 
usuri  urlniiis,  a>l  Dci  |iatris  coiiluniellaiii  periiiierc, 
qui&i  ex  cjus  78 '"li"''^^'^  (')  *'*:£«<''''<  ^'  Q"'*'  i^''* 
runi  referalur  aii  (ilium  •  ciini  poiius  limior  lilii  ili 
giiilas  sit  palerna  ;  ot  gloriosus  ■.luclor  sit,  cx  quo  is, 
qui  tali  glona  sit  dignus,  exstlteriu  Mbil  eiiiu)  iiisl 
iiatuin  babet  niius ,  et  gcnlil  honoris  admiraiio  in 
liouoro  generantis  est.  Cessat  ergo  oplnio  contumc- 
li£  :  cu.ii  quidquid  inesse  Filii)  majestatis  doceUiliir, 
id  ad  ampliGcandam  putesialcm  ejus,  qui  isiiusnindi 
gcnuerit,  reduiuiablt. 

H.   ArianoruiH  de  Filio  docirina.  — Coiisei|ucns 
aulem  esi ,  ul  cogiiiiis  jam  ils  ,  qux  ad  defonnaiio- 


D(.'o  iiiliil  pi)ssji  :  sed  esse  cx  ils,  qux  iioii  craiit:  id 
esi,  crcalurjin  Dri  pRrreclam,  veniiiiiamcii  iion  simi- 
lciii  cxtoris  creatiiris.  Esso  autein  crcaiuram ;  qiiia 
scrlpliini  sii ,  Domtnui  (3)  crearii  me  m  iniiiuni  via- 
rum  inarHin  {Prot.  viii,  H).  l',Bse  eiiam  factiirain 
perreclaiii,  scd  iinn  similuin  cxleris  f;icturis  :  factii- 
r.iin  auiem  per  id  quod  Patiliis  ad  llebrxos  (4)  di- 
xii  Tanlo  nwlior  (aetut  angetii,  qtianto  ezcelleniiu* 
ab  his  po$rid(i  nonien  {Hibr.  i,  i).  lii  rtirsum  :  t'iu(t! 
fralres  laneli,  vocaiiunit  cueleslis  parliciffs,  cognoicile 
apostotuui  et  piincipem  taccrdolum  eonfefsioiiis  noitrce 
Jeium  Chriitum,  r/iii  fidtris  est  eiqui  fecit  eum  (llcbr. 
111,  I).  Ad  itirirmaiiduin  veroFilii  et  virlulem  ei  po- 
lestalem  el  diviiiil;ito:ii,  co    inaximc  uluntur,  quud 


nein  Filli  de  Palre  confessi  siint ,  ipstim  llliid  qiiod  ^  dixerit  :  Paicr  nmjor  me  esi  (Joan.  xiv,  in).  Idcirco 

de  Filio  profcssi  sutit  audiaiur.  Responsuri  eniui  siii- 

gulis  eoruin  propnsiiionibus  ,  ei  divltioriim  diciorum 

leslimouiis  irreligiosam  enrum  doclrliiara  prodiiuri, 

debemus  ad  illa  ,  qux  de  Paire  dicia  sunl,  ea  qna: 

deinceps    de     Filio    sinl     coinmemoraia    subjiiii- 

gere    (i)  (b)  ut  coiifessionc  ea,  qux  dc  Paire  ct  Fi- 

lio  est,  ioler  se  comparaia,  unus  atque  idcm  a  nobis 

iii   ab.'!olveiidis  singiilis  propositionibus  ordo  Ipiica- 

tur.  Memoranl  namquc  liliuin  Dci  nuque  ex  allqua 

subjaceiite  materia  geuituiu  esse,  quia  pereum  crea- 


aulcm  non  esse  euui  utiuni  ex  oninibuscrealuiis  con- 
ceduiil(5),  qnia  scripiiiin  sil  :  Omnia  'JQ  per  euni 
facla  suiit  (Joan.  i,  5).  (r)  Ciincludimt  ergo  oiitnem 
irreligiositatis  suje  dociriiiam  isiiusmodi  vcrbis  siiis, 
diceiitcs 

E.xeviplum  btasphemiir  eorum  ,  qvi  erealurain  esse  Dei 
fitium  dicunt. 

12.  iNovimus  iinum  Deum,  soium  iDfeclum,  solum 
seuipiternum,soluia&iiieiuilio,»ulum  veruai,(6)(c()so- 

xii ,  n.  5o. 

(l)   Oii-eJii». 
(5)  Contendunl. 

{li)  Seciind.i  luanu  addilum  esi  soluin  immeHtum 
Sei|uilur  :  «ofum  immoriafifaient,  etc. 


(1)  Oecidat  ;  inferius  qunque  num.  seq.  decidere 
pro  detedere, 

(i)  Ul  deconfeuione. 

(5)  Creavit  me  iiiilium  viorum  sanrum.  Idem  pr;c- 
fcriur  a  ros.  nostro  llb.  i  de  Trin.  n.  35    Idem  lib. 

la)   Addiinus  Dei  ex  mss.  lloc  loco  prudenlcr  an    C  ail  :  •'l' i«s  liujus  impietatis  magister  Dei  filiuni  cretiiu- 
teverlil  Hilarius  argumenlum  Ariaiiis  soleiiiiie,    dc      rani  dixit  ctse  perfectam,   nd  non  ticut  cceierai  erea- 

niio  Angusiinus   Ser.    139,  ".   5:   Certe  cnm  ideo      """-  »■'""-■■-  =— ■- ..;i.~.  .:>-   .i.^.. 

dici»  Hon  M««  ejiiidem  tubntanlias  Filium,  u/  injurtam 
faciai  Paiii  ipsius.  £</o  (itii  cito  osiendo ,  i/uid  inju- 
Tiam  [acii  ainbobus  :  (inod   familiaribns  vcrbis   (|uo- 


inodo'o>tendal,  vide  si  luliet.  lieni  lib.  ii  coiitra 
Miximiimm  c.  25  :  JVoii»e,  inquit.  vult  Deus  ita  lau- 
dari  patr^i,  ul  fUium  dicatur  dese  tpso  genuisse  dege- 
nerem  ■  el  Scrui.  140,  n.  'i  :  iVort  ""6's  displiceat  lio- 
noTihcentia  Filti  i»  Palrc  ;  /lONori/iccnlia  enim  fi/ii  Pa- 
Iri  irtbuil  honoreiH  ,  non  tuain  minuit  divinilalem.  Si- 
uiili  rauoneeisdem  b;crciicis  responrtel  Ainbrostns 
hb.  I  dc  Fide  c.  ti.  . 

(b)  Cariiui.    ms.  et  alu  quinque,   i<(  de  confes- 

.".ioiie.  ,  1     r.    I 

(f)  Tiiulom  cpisiol.e  subscqueniis  apnd  U.id. 
oiiiisvmn,  apud  Li .  el  Lips.  In  uiargiiKMii  rejeciniu  , 
fl  iniid  Par.  liic  uialc  iuserlum,  suo  loco  i-csliiuiuius 
exiidc  mss.  Forinulas  fidei  U;creticas  ab  llilario  ipso 
iu  in:.cribi  s.dcre  palam  esl  i-x  lil».  de  Syiiodis  i.um. 

II  el  ex  lib.  conlra  Auxcniiutii  uuui.  13.  bubjec- 
Iju,  .■pist..l..in  Alli.iiia^ius  O.al.  l  ,  coiilra  Arianos  , 
n  3|-r  hau.l  dubic  indic;il  bis  verlits  :  ,lri<i  p,-rfuii- 
lil  (diabolns)  o(  (luiisi  sub  ipecie  adver.arn  conlia  liw- 
reiet  totiHeretuT,  quo  meliui  [nlleiel  suam  ipjui.s  /i<itu- 
jim  tubnci€Hs.  K...  ipsa  esi,  cnjus  um  freiinenlcm 
meulionein  latll  Aquilelense  c..nciliuiu  lum  lu  kcsiis 
apud  Arabrosiuin  i.  ii  ediiionis  n(iva>  pag.  780,  tiiui 
in  «uisiola  ad  imperalores  apiid  eumdeui  Ambrosuim 
X  Ciii  epl«i.'l.e  illam  se  subdi.lisse  ,  tl  in  geslis  lc- 
ItigM-  ac  rccilavse  tesianliir  prxdict;.'  Syiiodi  Palres  : 
ai  iiKHlo  non  exisiat  iiisi  .lllus  iuiiium  per  vari.is  in- 
lerioiialiuncuUs  coiici.,iiin  .  quoaJ  sciliccl  I  alladtiis 
a.l  (iiia-siu   reBpoiidcre  renuil.    Ambrosius  ipso   Ub. 

III  dcFidc  c.  10,  num.  X^i,  iu  camdeut  rcs|.i.il,  cuiii 


(iira.?.  Haiic  Aib.inasius  inieKratii  exlilbet  llb.  de  Sy- 
nod.  p  885,  sicui  ei  Epiphanins  h.er.  C9  ,  n.  7,  a 
qiio  i|uidem  cnm  epiitola  Aiiiad  Atexandrum  ,  fuven- 
libus  proxiuie  relatis  Aihanasii  et  Ambrosii  verliis, 
inscribiinr ;  cuni  eii:<in  simprtcilcr  .trii  epitlota  ;ib 
Aquileietisi  concilio  cunsianier  nuncupaiur;  Aritis 
illius  auctor  pr:eripuus,  scJ  iioo  solus  est  cti&tinian- 
dus.  Ilaiic  eiiim  llilanus  nosler  non  laiiium  liic,  sed 
<-l  lib.  1,  n.  23,  <i  niultit  edilam  sciibit.  Nequo  aliud 
sonat  epistnlx  ipsius  pnrf.iiiiincula  liic  omissa  ,  scd 
apud  .\lliana>iutn  et  Epipliaiiiuin  plurium  Moiiiine  ex- 
pressa  in  hutic  modimi  :  Fidetilla,  quam  a  miijoribus 
iiccepimus,  et  a  le didiciiiius,  btatissime  Piipa,  ejusmo- 
di  ett :  Novtmui,  etc.  Lon;e  certiiis  id  piob.ii,  (ju.e 
apud  eo.-dem  legitnr  inscripiio  :  Beato  papa  ei  epi- 
scopo  iiosiro  .Mexaudro  presbyteri  ei  diaconi  in  Doiiiiiio 
satuiem.  Vcl  certe  li.ec  cpisiula  ei  Aril  esi,  iii  aitclo- 
p.  ris  ,  et  niollorum,  quorum  noiiiine  niisva  ei  suscrii.ia 
esi.  Y.irius  jllas  suscripliniics  iiifra  ex  Epipliaiiio  snb- 
jiciemus.  Scripta  est  aine  Mcxiium  cuiiciliiim.  ei,  ui 
lesiiscsl  Aihan;.sius  lib.  de  Synod.  p.  883,  ciiin 
.^rius  ab  .\lexaiidro  subuiolus  apiid  Eusebiuiii  coiii- 
innrarclijr.  Nlcoiiiedia  qiioqne  ad  Alexaudrutti  s.  li- 
piam  dicit  Epiphanius,  ut  Arius  npud  illutii  quisi  so 
ctcus;irct.  (juod  aulem  ad  calcein  hujus  i'pi>iul.i! 
subjicil  .Mhaiiasius  :  lila  iuat  tx  atiqua  pail  ,  qiitv 
.^riiirii  ex  hceretico  suo  coidc  evoinuerunl ,  iiKltt.ii  fsl 
cos  alia  pltiri  (um  evouiui^se.  tsi.|iie  valde  pioUi- 
bile  eos  lcslimoniorum  s.i|K'riiis  ii.euioialoriiiii  loii- 
geric  coiiaios  esse  coiinriuare  quud  iu  hac  episi.'i.i 
sua  simpllciier  astcruerunt. 

(d)  lii  Vulgalls  liic  adjictlur,  lotum  iniiueunim  : 
quud  lameii  omiitunl  Itb.  vi,  neqiie  iii  grxcis  cxc.i.- 
plaribus  us(|uam  uxslai,  iic.|iic  iii  inss 


,o;^  lit  TJllNiTATi:  LIBER  i\. 

Iiini  (<j)  immorlaliialcm  liaiiciitcm,    (h)  solum  opti- A  vcrc  i'i  css.' ( 

niiiiii,  siiium  pnieiilciii,  (c)  oiiniiiim    rrc:itorciii,  oidi- 

natiireiiicldisposiinrcmlncoiiverliliileiiijimiiuitiljiieni, 

justuni  et  npiimiiii)  Ifgis  ci  proplii;i:iriim  ci  novi  Tes- 

t.iniciiii :  liuiic  Deiim  ^'cnuisse  riliiiin  iinigcnitum  aiile 

oninla  saicula  ,  pcr  qucm  el  s:i'Ciiliim  el  omnia  fecil  : 

natum  auiem  noii  putative,  sed  vcrc,  (d)  obseciilum 

vuluntati  sux,  immutabilem  ct  iiioonvcrtihilem,  crea 

linain  Dei  pcrfeciam  ,  std  iioii  siculi  iiniiin  crcalura- 

ruiii;  f;icliir;ini,  scd  uoii  siciili  c;i'icr;c  factur;v;  ncc  ul 

V;ilcMiiiiiis  80  (^)  prolitioncm   N.iliim  Patris  cnni- 

niuiii;itus  cst;  nec  sicnt   Maiiiciiseus  (/')  pirtcm  iiniiis 

£ubaianti:c  Patiis  Natiini  cxposuit ;  iiec  siciil  Sabcl- 

lius,  qui    unionein  (</)   dividit,   ipsuiii   di\it    Filimii 

qucm  ei  Palrem ;  ncc  siciii  Hierac.is,   liiccriia;ii  (li) 

Jeluccriia,  vcl   limpadem  in  du7s  paitc: ;   ncc  qiii  B  biciil  (»)  uni.i  cl  prim  ipium  omiiinm,  sic  ct  Dcii-.  aiitc 


10'; 

.ii;i;s  .'.  r.iirc,Ci  (3)  glnrias(/)  ci 
iib.ilcntc  Palre.  >l.'(iiic  c;.iin  P.ilenlans  ci  om- 
iiiuui  li:crcilii:itcin ,  rr:iud;ivit  scmclipsum  ab  his 
qiic  (li)  iion  f;ict:i  liabcnlur  ab  ipso;  fons  c-t  aiilcm 
oiniiiiini. 

13. 1  Quaproplcr  trcs  siibstanti:v  (uiroo-T<iaa,-)  suiit 
1'alcr,  Filius,  Spiritiis  sanclus.  E(  qniilem  (/)  gj 
Deus  causa  esi  omiiiuiii,omnino  sine  initiosoliianus: 
Filiiis  aiiicm  siiie  temporc  c.litus  a  P.itre,  ct  antc 
s.cciil.i  crcatiis  cl  fuiidains,  non  cr:it  nnicqunm  nas- 
cerctur  :  sed  sinc  lemporc  ai.ie  omnia  nains  ,  solus 
a  solo  l';itre  (5)  --iib-liiit.  Ncc  enini  csi  ;i'ierni!S,  aut 
coxtiTiins,  aut  siiinil  noii  laclus  cnm  Palre,  nc''  siniul 
cuiii  Palrc  lialicl  esse,  sicuti  qnidim  ditunt,  (m)  ant 
aliqiii   duo  noii    iiaia   prinripia    intn.duccnies  :  sed 


fuitanlc,  postiiiodnin  naiuin  vcl  siipercre:iluiii  in  li- 
liuni,  sicutict  tu  ipsc,  bcitissimc  p:ipa,  media  in  cc- 
clcsia  ct  iii  cnnsessu  (I)  fratruni,  frcqiicittcr  cos  qui 
talia  inlroducunl  rciinisli  :  scd ,  siciil  dixiiniis,  vu- 
luntatc  Dci  aiile  icmpora  el  sxcuia  creaium,  el  vi- 

(1)  Fralrum  dcsidcritnr  iii   nosiro  codice;   sicul 
dcsidcraliir  eiiam  in  editione  ad  lib.  vi ,  n.  5. 


oiniiia  cst.  Proplcr  qnod  el  anli-  Filiuin  cst ,  siciit  et 
a  tc  didiciiiiiis  (o)  inedia  iii  ecclcsia  ir.cdicanic.  Se- 
ciiiidiim  qiiod  iia.ino  a  Oeo  cssc  habet,  ct  (;))  glorias, 
clvivcrc,  el  omnia  ci  sunt  tradita  ;  sccuiuluni  hoc  , 
principium  ejiis  esl  Deiis.  Princip:ilur  aulcui  ei,  ut- 

(2)  Glonaiis. 

(3)  Sitbihlit. 


(u)  Hoc  vafre  dlclum  palet,  qiio  Filius  passibiHs 
ac  nionalis  credaliir.  tlinc  in  gesiis  Aiiuileicnsis  sy- 
iiodi,  n.  24,  Anibiosio  as.^crcnti,  iVon  ditimias  nior- 
tua  est,  sed  caro  morlua,  iion  assinlitiir  Palladiiis ;  scd 
lergivrr^aliir  ncdicil  :  j4ii(e  vos  milii  respoiideie.  Pla- 
niiis  ;iuiem  cjiisdem  synodi  P.uie^  cpisi.  apnd  Ani- 
bros.  10,  n.  7,  ad  impcraiorcs  rcscribiint  .  Uonein 
deniqtie  ejun  (Cliristi)  iioii  ad  sncramenlum  nosiriv  sa- 
liilis,  std  ad  viliniiilulem  (iiiamdnm  diviuilalis  refenml. 
Iloc  praeiioia^^c  jiivirii,  q.io  iiiierini  ili-cai  lecti.r,  ad- 
versiiS(|uiisHiIaritis,l.x,Filii  ini|i:issiliiliiaicni  lucatnr.  n  « 

(b)  Apiid  Alhaiiasiniii  ct  F.piplianiiiin  adjicinir  '  "^ 
hic.  tolum  taiiienlem.  Sic  clia.n  ii.  gestis  Aqiiilciensis 
Symidi,  posl  ipi;iiii  rci  itatnin  csi,  n.  1"  ■.soliim  wlcr- 
tilim,  soliim  sine  iiiilio,solnm  '■eruiiijSoliiiii  iiiii:iortiili- 
tatem  Imbenlem ,  proxiine  rccilnt'ir,  n.  27,  soliini  sa- 
pieitlem  :  qiKc  dno  vcrbi  Er.isiiiiis  siipcriiis  adjccit 
posl  soluin  infeclum,  reiiileiililin>  U.ui.  et  nmiiib:is 
nostris  inss.  Imioo  ;icc  ipsc  hr.isiiius  sibi  coiisuit. 
lib.  VI. 

lc)  lii  Vulgatis  Aibaiiasii  ( t  Epi|ili:inii ,  (.oimuiii 
juaicem.  Major  ajiud  lliLiiunii  vidciur  rcriim  con- 
iicxio,  ciiiii  creciloniii  rcclc  srqualnr  ordinatorcm  cl 
disposilorem.  Et  l.icile  quiilciii  pn.  gra'Ca  vocc  ■/.■tuni.v, 
snlircpcre  poiuit  -.(^iT/iv.  Allaiiicii  ciiaiii  in  gesii» 
Aiiuileiensis  syninli,  n.  33,  exsist  oimiiKHi  ;«difcm , 
ni.ii  oniiiiiim  ercatorcm. 

(d)  .\|.||il  Epipliaiiiiilll,  ijTroiTTiG-KVTa  oe  tStw  6:';r,- 
fi«T(.  coiisciiliciitilius  Alliai.;isii  c.vciiipl.irilius  ,  iiisi 
(piiid  iii  iis  ii.in  cst  pirtiiiila  Si. 


cxcinplis.  Mox  Bad.,  Er.  ct  mss.  habent  Inmpadam, 
iion  Inmitadem. 

(i)  Grxf.e  zOvfi-cu.  etc.  qiind  plaiiiiis  verti  poliii-?- 
scl,  qiii  ct  vicere  el  esat  acccpeiit  a  Putve. 

(j)  Periiaiici  niss.  alnrinm  Cjetcri  ciiin  cxciisis , 
qlorians.  Lcgcnilnin  cssc  (iloriiis,  Iiim  ex  gr;ccii  tu; 
VjI'/.;,  iiini  c\  siibjci  tis,  nbi  vcrluiiii  idcin  rcpclilm, 
palaiii  cst.  Hciiiilc  cdiii  snbjiciii  .l,  cinn  suO:isiciiic 
Palre  :  iibi  cx  iiiss.  fi.le  rcstiiniiiius  confub:h'enie  ei 
Puire,  (|UOil  ail  lcrlioncm  gij'cani  <j-r/\jTr'jcrrr,i7v:j-zr,; 
ToO  IlaTOO?  piopiiis  :iccedit.  Dlii  viicabiliiiiii  tk? 
00^7.;  iioii  ail  siipiriiis  verbnii  u/.r,-f'j-:v.,  scd  ;iilsiil;- 
Scqncns  c-vwro<!Tr,-:a-j-o; .  qiiod  liic  .u ii\ii.i.  viiii  i.lili- 
iicl,  rcf.  rcii.lum.  Uiiippe  liis  signilicytnr  Paircm  l;ii- 
giliim  e-se  Filio,  nl  ploriii' ,  scii  gl(iri(is;c  dnl.s,  qn.c 
iii  sc  siili>iii.iiit,  p;irit.r  In  ip-o  siibsisi;iiit.  Linle  ct 
llilariamiiii  illiid  consnbastcnie  p:iriicr  ;icli\c  iiiiolli- 
gcndiiin  csi,  qnasi  consubiislere  facienle. 

{k)  Pro  iioa  facln,  apiid  Alliaiia^iiim  cl  Epiplia- 
niuni  gra'Cc  liali.tur  a-/tmcn',j{,  c;ijiis  loco  «.■/■•j-i,-:'.,; 
IIil;iriiiiii  lcsis-e  iiccc-sc  csi. 

(/)  Iii  viil^aiis,  C. KJ  pnrcr.  Rcctiiis  aliesl  )iah,- -.i 
ni-s  ci  gric.  o.  N.ini  (um  dc  Dcn  scniiii  sit,  iiininl,) 
lii  Aiiaiiiiruin  senlcntia  iiO:idiiin  ci  cr:il  niiiis,  inidc 
Cl  soliliiriu^i  siiliiiiilt'  pi;cilic:itnr;  iioii  .leiict  p;ilcrt:!i- 
giioiiiiiiaii.  Dt  ciiiiii  apiiil  Ailniiia-iniii  lili  de  Syndd. 
pag.  88.1,  .\riiis  raliocinaiiir;  l'Hio  noiidiini' i.rit- 
tente,  sltilim  relinqiiiliir  Valrcin  lantunmiodo  D,-uin 
fiiissr. 

(ni)  Iii  codicc  V.it.  bas.  aul  alii  qui....  iinroducunt. 


(e)  Eillli  lioc  el  scxto  libro  prolatioiie.    Tum  apiid  T)  Gr;i'(i:  (iro  aut  aliiiui,   lcgitnr  tcz  rf  oj  t».  ;  ipiod  c..ii 


Par.  ualam.  At  in  iiiss.  proli.tionem  Kaluni ,  iil  iii 
gr;ico  Tcpijfjal-fcj  yiwnni/.;  e.x  qiio  vdcabulnm  naiiiiii 
sulistaiilivc  iiitclli!;ciiiliim  cssc  liquct.  (luasi  fiiiiim. 

(f)  Gnccc  t6  y.ip'i;  ifioo.Jtrtov  :  (pio  nominc  acscii- 
Sii,  voc:ibull  liiiinoiisiini  icspuciidi  cansaiii  Ariani 
obtciiiliiiit  siipra,n.  4. 

(14)  Kr:isiiius  ad  mirgiiicm,  inducii  :  ciijus  cnnjcc- 
liii.iiii  Lips.  cl  Par.  pcrpcr.ini  aii;pucic.  S.ib.llins 
qiiidcm  iii  Triniiatc  ,  dc  qua  noii  csl  liic  scriiio  , 
unioiiciii  iiidiicil;  sed  in  iiic;iriialionc,  oli  declaratur 
lib.  VI,  n.  7  uiiioiiciii  dividtl,  lioc  csi,  in  Cliiisio  pcr- 
sonaruiii  dualrtaiem  invcliit. 

(h)  ,\pud  Bad,  el  Er.  Iiic  ad|i('iliir  vcibiini  dicil : 
ciijus  liicoLips.  ei  Par.  c.\  Lr.iami  CDnjectiiia  subsii- 
lucie  inducit.   Ncntium  cxttat  in  iiiss.  aul  grxcis 

P.\TROL.    X. 


iiiodc  vciti  pnlcst,  ea  ciua-  smil  ad  iiliqttid,  aut  ea  qinv 
funl  relala. 

(n)  Ia-.,  Lips.  cl  l'ar.,  iinio  esl  }yrincipium  :  cdntri 
vcntJicm  gr;cci  tcxliis,  B;id.  cl  iiiss.  Nocabiili  iinio 
vis  ad  calccm  libri  liujus  cmiiinodius  c\plic;i- 
biiiir. 

(0)  Voceni  pnpa  liic  cxpuiiximus,  ciim  nnn  cxslct 
iii  iii-s.,  iicc  111  gra'CO. 

(p)  Uiirsiiiii  liic  plcriqiie  ac  poiiores  niss.  (jloriaiis, 
cx  (]iiiliiis  nt  -npia  conlKimiis  ijlurias,  id  iiiainlcsu; 
1  0'-iiil:iiitc  (.ralK.nisiiexu  cl  graco  voc^ilnildTiZiOo^Kj, 
fiijiis  pdicsia-  iiiin  salis  c>primilnr  vcilio  lnt.ii..  i;/» 
li;(m,  i|ii  .d  li;iliciit  p;.lici  alii  iiiss.  Pcssiine  ;uilciii 
Eiasiiiiis  repubuit  ijlorimi ,  ipicd  iiiiiic  priiiiiiin  i:iu- 
liinus. 


107 


SANCTI    HILARIl  KPISCOPl 


f08 


poie  Deiis  fjii»,  oum  sil  aiiti!  ipsuni.  Si  eniiuqiiod  cr  A  deiiuiem.  —  N.im  hoo  ennin»  principtleesl  :  iVoiiimiii 


i;)so ,  et  i|uuJ  i.i;  u^ltu  ,  e.i  qiiotl  ex  patre  exivi  el  ve- 
ni,  (a)  vclut  pnneii)  e]us  niilus  subslanti^e  ei  (tuasi 
prO:»liniieiii  cxienileiis  inirlligiinr  ;  conipositiis  ciit 
Patt-i  Ot  divisibilis,  (l)  et  convortiliilis ,  cl  cotpiis 
seciiiiJiint  illos,  ci,  i|iianlum  in  ipsis  cst,  conscqueii- 
li)  corpuris  susituins  siiie  corimrc  Di-us.  (b) 

M.  Quiu  divinu  non  fienipii  honto  iiisi  ex  Dei  de  te 
diciit.  ex  /tit  refelkmlai  tunl  hwnticw  aitettionei.  Det 
dicla  non  nude,  ted  ex  «uit  cumii  expendenda.  —  Hic 
eonim  error  esl,  ligec  iiioriilcra  insiiiiitio  :  .nd  nijus 
coiilirniatioiicm  corrupto  inlcfigentiae  Sfnsii,  diviiio- 
ruin  ilicioriiiii  icsiiinoiiia  usiirp;ini,  et  de  his  siib  oc- 
c.islunc  liuniaiii;  igiiDraiitl.i'  lueiiliuniur.  Ncmini  :iu- 
lcin  ilubium  csse  oportet,  ad  dlvinaruni  rcrum  co- 


iiw|iiiiiiii,  unum  solum  Deum,  Mugse  dicenle,  Andi, 
hinel,  Dominu»  Deui  luut  rtnut  etl  (Deul.  vi,  4).  Sed 
niiniqiild  hlnc  quisqiiain  rinl  aiisus  ainbi|;ere  t  aut 
uniqnam  alitcr  a  quoqnaiii  euiuin  prKdicalum  ctte, 
i|ni  nenio  credereiil,  i'ogiruuni  est,  niNi  iinuin  Deuin 
esvc  cx  quu  oniiiia,  unain  virlnlein  innascibili'!!),  et 
niiaiii  lianc  esse  !>lne  iiililu  poteslaiem '!  .Sed  iion  p«r 
id,  qiiod  Dcus  iiniis  csl,  Dci  lillu  accldil  negari  postc 
qii»d  Uons  en.  Moyscs  nainiiue,  vcl  polius  Orjis  per 
Moyscii,  populo  ei  iii  i£gypto  ct  lii  de^criu  idolis  et 
deoruiii,  ut  put:ibanl,  rcligionlbus  iiccu|i.ilo ,  hoc 
ronsiiluil  principale  mandaluiH,  iit  unuoi  Deuiii  cre- 
dcret :  ct  vcrc  ac  ineriio  consiiluil.  Uniig  egt  ciiiin 
D<>us  ex  qiio  oiiinia.  Sed  videanius,  an  idcin  Moyses 


gnliioncni   divinis  iilciKluni    cssc   doctriiiis.   Ncquc  B  eiiiii  qiioquc.  per  quem  oninia  suni,  Deuin  ewe  con- 


cnini  scieiitiaiu  caelosxiiiin  per  scmoi  hiim:ina  inibe- 
cillilas  conscquclur,  nuquc  iovisibilinm  intclligenliain 
ipse  sibi  corporalinni  sensus  assuinel.  Non  enim  vcl 
iil  ijuod  c4'caiuin  In  nobis  atque  carnalc  csi,  vcl  id 
qnod  iii  u^^iim  vitx  nosir.u  ex  Doo  (%)  datum  esi,  sno- 
niot  juiliciu  naiurain  Creaiuris  sui  opusque  discernit. 
Noii  siilicunt  iiigenia  nosira  iii  cielestem  scienii.im, 
nci|iie  incoinpreliensiliilem  virliiiein  sensii  aliquo  in- 
ririniias  uosira  concipiet.  Ipsi  dc  se  Deo  cre<lenduin 
est :  ei  iis,  qiia:  cognltluiii  iiustrx  de  se  iribiilt,  ob- 
sequenduin.  Aut  enim  inore  gontilium  denegandus 
cst,  si  tcstimoiiia  ejus  iniprobabiinlur  :  32  ^*''  ^'  "' 
est  Deus  crcditur,  non  piiiest  aliler  de  co,  qinm  iit 
ipsc  est  de  se  lo>taius,  inlclligi.  Cessent  iiaque  pro- 
pri:e  hnniiiiuni  opiniones,  nequc  se  ullra  divin.im  con- 
siituiidiusiu  (3)  huniQiia  cuntiiia  exlendant.Se(|niiiiur 
ergo,  advertus  irrcligio-as  ei  impias  de  Deo  instiiu- 
tioiies,  ip&as  illas  divinoriini  dicloriim  aucuirilates  : 
et  unumquodque  eo  ipso,  de  quo  quseritur,  auctore 
lr:iclabimu«,  non  ad  ralleiid;un  et  male  imbiiundam 
audientium  impcriilani  quasdani  verbnrum  enuntia- 
\,  tiones  subtraeiis  eornm  causis  coaptantes.  Inielligen- 
I  lia  enim  diciorum  ex  causis  est  assumenda  dicondi 
"^  i  {Vide  suprat.  ii,  ri.  50)]:  qnia  tion  scrmotii  rcs,  scd 
roi  est  sorino  siibjectus.  Veruiii  omnia  edilis  siniiil 
ci  dicendi  c.iusis  ei  dictoruni  viiiiiiibus  prosequemur. 
Igilur  singula  secundum  proposiiioiiis  ordineni  (c)  rc- 
Irnciciitur. 

15.  Moyse*  dicens,  Dcus  unus  csi,  non  lu-t/nn/f  Fi/ii 


Tessus  slt.  Non  ciiim  Pairi  adimiiur  qiiod  Deus  unui 

esl,  i|iiia  ei  Filius  Deus  sit.  Est  cnim  Deus  en  Oeo, 

unus  ex  uno  :  ob  id  unus  Deus,  quia  es  se  Deus.  Con- 

tra  vero  non  minus  per  id  Filius  Dou^,  qnia  Pater 

Deus  uiius  sli;  est  enim  unigenltns  tilms   Dei :  non 

inn:isi'iliilis,  utP:iiri  adiinai  (jiiod  Deusiinussit  ^-iie-- 

qiic  nlliid  ipse  qiiam  Deus,  quia  ex  De»  uatns  est.  De 

quo  (|iinnivis  ainbigi  iion  oporieat.  qiiin  nascendo  ex 

Dco  Deus  33  ^''>  P'^''  '■'■od  lldei  nostr:r  Dous  unus 

est;  t:imcn  vidc.imiis  an  Moysrs,  qui  aiJ  Israel  dixerit, 

Domiiius  Deui  tuut  unus  ett,  Dei  riiiutii  Deum  pncdi- 

c:iveril.  Uti  enim  iins  ad  conlilciid:ini  Domini  nostri 

Jcsii  Cliristi  dlviniiatcm  lestiinunio  lllius   oportebit, 

cnjns  auciorilaie  ba.'retici  uiujm  laiiliui)  Deoni  confi- 

C  teiitis  Filio  piitent  ncgaiiduin  esse  qnod  Dcus  sil. 

IC.   /n/iisloHa  creatio/iij  Deum  non  .^olilarium  do- 

ccl.  Mius  dicens,  alins   [acieiit;  uleique  Deui.  FiHut 

eit  DiUi  facieut.  —  Igitiir  com  ^ibsuluia  haec  de  Deo 

ci  perfecta  conressio  sli,   socundum  Aposiolnm    ita 

loqui ,  (d)  Litus  Deus  paier  ex  quo  omnia,  tl  umt  Do^ 

minui  notler  Jetus  Chritlus  per  quent    emuia  (•  (V. 

viii,  6),  videamus  origineni  niundi,  qnid  de  en  Moyses 

I    loqiialur.  Ait  namque  :  Ei  di.iit  Deus,  Fiai  /iinwiMfn- 

1    tnm  i«  medio   aqucc,   el  sit  divideiu  iiiter  nqitam   ei 

nqitam  :  el  factum  ett  sic,  et  fecit  Deui  fimiameHium, 

ei   diviiit  Deus  per  medium  aquai  (Gen.  i,  6,  7).  Ha- 

bes  o'go  Deuni  ex  qiio,  habes  Deuiu   per  quem.  Aol 

si  id  negnliis,  necesse  esl  id  quod  faciuni  est  per 

(|uein   fictuin  sit  doce:is  :  anl  cerie  nalurani  ipsani 


(1)  Secuiidn  rcccnsione  intcrpusiluin  esl,  et   n>u- n 
tabilit. 

(a)  Graccc,  tif  f/EfXi;  toO  ofioooawu  xat  m;  TtpoP,o\n 
0710  TtV'..  j  vjEiTai,  iil  cst,  rc/i«  a  quibusdam  intelliqilur, 
pttn  esl  alicujus  qui  uiiins  iiibiluntia'  sil,  et  ijnu.si  ;>io- 
luiio.  1'aiet  atiioin  lliliriiiiii  cv  inoiidoso  ckIici' 
legisse  dii  TTpoCoAviV  airoTeivLiv  ,  nOII  m;  7r^o5oXrl  vuri 
Tr^uv. 

(b)  Apiid  F.piph.ininm  li:e  subnictnnlor  r.iibsori|i- 
'iinos  :  neiu)  rnlere  le  optiimui  in  Doiiiinn,  fr.'(i/issiiiie 
piipa,  Aiiiis,  1'ihulei,  Achitlei,  C.nrpDnes.  SarniuUts, 
Aiiiis  pwibyieii  :  iliur:'iii  lUiuiuis .  I.iiciiis .  Jiiliii», 
Mrnai,  llelladiui.  Cniut  :  epit-i  oifi  Srcumlus  1':  ulnpu- 
lis,  TlieuMiis  Africiinus  {f^r.  A'v/c),  l'istui  qui  .t/i.i'«n- 
driw  ah  Arianii  cullocatus  esl. 

((')  lii  niH.  Carii.   ci  uiio  Colb.  hic  iiisorliiin  est, 


(■i)  Naium  est,  mox,  discernei. 

(5)  ConsHciudiuem,  inox,  tequamur  ergo. 

dfuno  n,'o  :  qnod  >ane  ex  mnigine  lii  lexlum  irrej»- 
Ml.  rniii  ;iil  snb-oqueniin  indicnnda  iii  llinbo  nun  inalo 
liiciiiii  li;>licrol. 

(i/i  l'.x  lioc  Aposloli  loco  Paireni  n  Filio  disccrnero 
sololmiii  lnroliii,  iil  lli|not  ox  liis  iinin.  Il>,  llilarii 
ml  Aii;iniiiii  ilioiis,  Dixisli  rnim,  hi  Paire  vmnia,  icii 
iicr  />"i/ii<m  oMiMid.  Ni  c  repngn  bnl  Cmholici.  iitlio 
iiilliliiio  iiiliil  f.imiliaiin'.,  tpi  ni  ui  Paicr  l>eus  e.t 
qUK,  I»  ex  qno,  (X  qiio  omnia,  Killu>  voro  Deus  yer 
iiuem.  is  prrquem,  per  nuem  omniu  co^iiioniinelur. 
Oiiiiil  ili-crv.imliini  Inil,  linn  ad  inioUigonliam  Mica- 
Itiiliiin.r,  luni  110  innor.irolur  inslituinm  Hilani  .\ria- 
iiuR  ex  kiiis  ipsoruin  annis  conKidieniis. 


m 


DE  TULMT.\TE  LinrR  [\ . 


itO 


troaiKldriim  Deo  obcdionlem  csse  (n)  denion^lres,  A  «' ■■  cnnn  ab  co  ip?o.  f(iii  li.or  osi  I"Ciitu5, ,  i«  i|is:i 


qiije  nd  iJ  qiiod  (JicUini  esl:  Fwt  finwiminuum,  sc.  ip- 
saiii  Oui  verb')  jujsa  llnniiviTil.  Sed  Ikvc  divin» 
Sciiptiira}  raliu  noii  recipil.  Umiiia  eiitm,  secuiiduni 
|irO|ilit;lain,  f^tcla  tx  niliiio  suol  (II  Hacli.  vii.  '28)  : 
iicc  naiura  uliqiia  maiieiis  (lemiiiaia  in  aliucl  cst,  sed 
id  qiiod  iioii  enl  creatum  esi,  ut  alisoluiuiii  csl.  Per 
qiiciii?  Aiidi  evaiigelisiam  :  Om'iia  pcr  ipsum  farta 
tunl  {Joaii.  I,  3).  Si  qiiTris  pcr(|iiein,  nudlcs  cnin- 
dcni  l^vaiigeluiani  diceiilein,  7)1  vrincipio  e.rat  \'er- 
bum,rt  Virbumerut  apud  Deum,  et  Deus  eral  Verbum, 
lior  ernl  in  prwcipio  apud  Deum.  Omnia  per  ipsum 
(acin  tuiit  (IbiJ.  l-j).  Quiid  si  ncgare  voles  a  Paire 
dicliiiii  videri,  l''iat  firmamenluin  (Cen.  i,  r>) ,  aiidios 
ruisiitii  prupliciant  diicntem,  lpsedi.xit,  ei  [acta  sunt; 


ronsliliiiione  niitmli  Ocii';  ((icril  /(rifdiraliiset  Filius. 
Sed  vidcamiis,  In  qucm  profeciiim  li.-ec  «'istiiictio  jit- 
beiiiisDei,  01  facienlis  Oci  (r>)aiigeBtiir  (c).  Nam  lani- 
clsi  sensns  cimmunls  inleiliffenti:»!  noii  recipial,  «t 
iii  eo  i|iiod  diciuDi  est  :  luttit.ei  (ncia  tuni,  «olit^iriiis 
alqiie  idem  signincalits  e>s6  <  rinlalur :  irinicit  ne 
i](iid  ainbigi  pos^ii,  oporlet  ea  .  (|ii.t  niiindi  crca 
tiotieiii  coiisecuia  .siinl,  eiplirari.  (V.  Tract.  fs.  \f.i, 
»1.  G.) 

17.  Neqiie  in  eondcndo  lii:miiic  tnliinriiis  Deus.  — 
Diiit  ijiiiur  pei'f('flo  iinindo  cjiis  iiiciila  fdriiiaiidiis 
cssoi,  (d\  I:iiis  de  er>  sermo  esl  :  Ft  ili.nl  Ditis,  Fu- 
ciamiis  liominrm  ad  imaiiincm  el  siitiihlinliiiim  nostmiti 
((ien.  1,  2ti).  [El  nirsuni,  l-'.l  fecit  Drus  liiminrm ;  ud 


ipte  maiidnvit,  el  cienla  sunt.  (I'sai.  cvLviii,  5.)  Quod  K  iiHoi/iitrm  Dei  [ecit  eum  (Ibid.  27)  ].  Qu  «ro  nu;.c,  so- 


ergo  dicluiii  csl,  Fiat  finnamenlum ;  iocoquod  P^iler 
sit  liiculus  osicndliur.  Qitod  auieiii  aJjiciiiir  :  tli  [ac- 
(iini  est  fie,  ei  qiiod  feii^.se  ^4  '^'^^"s  diciliir ;  iii  co 
pcrson:>  cfOcieolis  csl  iiilelligeiula  qui  facial.  Dixit 
euiin,  ei  (acta  tuni,  iioii  utiiiiic  soluni  voluii,  et  fetii: 
iiuuidiivif,  et  crenta  sunt,  non  uliquc  (|ui:i  Cdiiiplacilum 
ei  csi,  exsiiteruiit;  ui  (it:i)  Mediaioris  oflicium  inlcr 
sc  el  ea  quae  essetii  crcand.i  ccssarci.  Dicii  ergo  (ieri 
l)eus  ex  quo  oiiiuia  suiil,  ei  f:icli  Deus  per  qiioin 
oniiiia  (1 ),  codem  pariiiue  tioitiinc  ci  iit  diccniis  sigiii- 
licaiinnc  ci  iu  eflicicniis  (ipcr:iii  itic  (b)  cnnfesso.  Si 
auiem  loqui  audcbls,  iion  dc  [■'lUii  dicl,  /■,"(  fecit  Deus; 
Ct  iibi  eril  quod  diclum  csl,  Oinnia  per  ipsum  facla 
sunt  ct  illtid  aposlollcum  :  Et  umis  Douiinut  uostcr 
Jesus  Cliritlui  per  qucm   omnia    (I  Cor.  viii,   6)  ;  el 


luiiiiie  slbi  Deiiin  lnctitun)  enisliiiies,  aii  vero  sernio- 
iieiit  huiic  cjus  iiiielli^^s  non  sibi ,  scd  ^d  alleruni 
ei>liti^se?  Si  solum  fuisse  dicls  ,  cjiis  ipsius  voce  a:'- 
giieris  dicetitis,  Faciainus  liominem  nd  miiiginem  et 
ttmilitudi neni  nostroin.  Ocus  enini  per  leglsbitorciii 
(Moyseii)  secundum  iiilelligeiidain  nostram  lociilus 
cst,  verbis  §5  vidclicel,  qoibiis  iili  ipsc  n"S  viiliiil, 
cogiiiilonem  eonini  nobis  qii:r  ges^it  impcriiens.  Si- 
giiificalio  nainque  Dei  filio  per  qiicm  facl.i  sunt  om- 
nia,  iti  co  quod  (e)  dltluui  (i)  esgcl,  Fl  diril  Deus, 
Fiat  firmamenlurn  ;  ct  (m  eo  qiiod)  nnsttiii  il.i  alcliiin 
Csl,  K(  fecit  Drus  fi'majnenlum  :  iie  l:iiiieii  (f)  liic  idcm 
inaiiis  ac  snpeifldus  ^criiio  exisltiiiarcliir,  si  jibi  ipse 
dixissiH  ul  (icrcl,  cl  riirsiini  ipse  fecissct  ^jiiid  ciiiin 
_  lain  ;(|ic»iiin  ab  co  qui  solus  csscl,  ut  sibi  facicmiuiii 


illud,  Ipse  dixil,  ei  facia  sutit   [Ps.  cxlviii,  5)  ?  Quod  ^  dicerei,  cum  voliintaie  taiitum  opits  esscl  nt  riorei?); 
si  impudenllam  tiiam  h.-Bcdiviniiiis  dicta  (i)  coinin   —  absoluiius  volult  itiielllgi   signKicaiionom  h:inc  iion 


cenl;   iion  .idimitur  Ooi  filio  qtr^d  Dciis  sii,   pcr  id 
quoddictumesU.Aiidi,  Israel,  Do-  inusDeus  lnus  iiiius 

(i)  Adjungiltir  tunl. 
(i)  Nen  convineeiit. 

(a)  lil  obedinitiir  vi  lalis  exsistfrel.  qiiemadinodiim 
halics  in  Psal.  cxiviii.  n.  4,  ciijiis  locl  lccliouein 
rcclc  a  nobis  ciiicnd.ilaiii  li(i'ii>i  ox  pccsciiii,  siiitl  cl 
C.V  Mibncxis,  fifC  niitura  nliifnri  maneiis  (id  csl,  j:\iii 
cxsislen-)  demadifa  ifi  (i(iiid  is/,  otc,  palct  f.iindciii 
iiuH  in.de  n  nobis  iiitollccuiin. 

(b)  Editi,  confmtu  cst  :  oiiioiid;inlur  ox  inss.  (i.rc 
.•lUloni  coiulitsio  imii  ;id  pioMimnii  ex  p^:iliiiis  loi  uiii 
pertiiiel,  sod  .id  iiiciiiort;»  (".niefs  vciba,  in  quiluis 
habetur,  El  dixii  Deut...  M  fedt  Dcus 

(c)  lu  Corb.  ms.    atguehalur.  Iti   quibusdain  iil   cl 


ad  se  lantuin  essc  refereiidiun.  Dicendo,  Faciamus 
liominem  ad  imaginem  el  siiiv.tiluditiem  noslrum,  sus- 

(3)  A.rgualur. 

(4)  bicium  etl. 

Palris  maiiilatiiin,  non  a  tempore  datuni,  sed  matiiia- 
tiim  natum.  Qnomodo  enini,  iiiiiuii,  noii  est  miwdulnm 
!'iitris,  quod  e!.l  \'crbuni  Pairis?  Ei  lib.  conif.i  Scrni. 
Ari;(ii.  c.  5,  rcprchciKiii  oiis,  qm  formnnl  tihi  ia  pltan- 
tasmnle  cordis  sui  quusi  dnos  aliqnos,  c/.m'  ;i(j(/i  invi- 
cein,  in  iiiis  tiim  ii  lucn  coHstiitiins  unuin  iubrnlrm,  et 
nllerum  obteiuperanlem  :  nec  uiteiliguut  ipsatii  jusiio- 
iirin  Pat-is  ul  fiiretil  cmuin.  tion  esse  nisi  \ crbum  Pu- 
iri.-i  prr  quod  facla  sunl  oniitia. 

[il)  Aliqiiot  niss.  talis  Dro  sermo  csi.  Mox  q«:c  uii- 
liuis  iiicliisa  siiiii,  ncc  iiahet  \eiiisColb.  ncc  videniiir 


io  vulijalis,   agaiur.   Uooints  in   voiiisiKiriiiu-  t.olh.,  „,„||„|„  ad  reoi  fioere.  Similc  csl  arvumetinini  cnn- 

Carn.,  eic  ,   a»(;f nfui  :  hoc  csi,  an   b.c   (lisliii.  iimhi:  ■•  ei-,1  .\diio  b.   cpisl.  ad   iM.ilni:!  :  Cl«i  ««i^m  ».,(«,((,; 

figiiilicoliir  ai.cius  p.r-dii»ruiii    nutnonis,  qno.l  kim.'  „i,^^j  ,„„„rf„,    ,„,,,„  „„„  „(•„,,„  , jj^.  p,.,.,„„j,„„  /,„(,/ 

CUi.cUlionc  afGriiMl  Te.  tullt..nuv  :idversds  l'r.,\o;.in.  ,„„,._  ^„„,„  ,„„;,«„■„„„  /,„„„,  />,  „,„    ,.„,  j,,|j    f     ■ 


n.  li  :  Fisi  ubique  leneu  unini  substantiam  in  Iriru 
colsa.Teniibn>i  :  liiiiirn  nlium  dimm  opoilri  ex  ii.vcssi- 
tale  JCHSii.s  euiii  qui  jubel,  ei  euni  qui  facil.  Vorl.i  nii- 
geri  vini  rop.icic  liooi  cx  iib.  l,  n.  i\,  iibi  l.liri>liiin 
r«ipiciif.s  III  lilius  Dei  aiicn  i.i.jedicaiiiur.  Ilc;  liis- 
lin.'lio  lubcilis  Deiri  facienlis  Oei  ..liis  eliaiii  i',\lrilius 
S.deii.riOi  (.1.1,  Iroiij'.!,  l.b.  i!l,  C.  8.  ot  I.  IV,  c  iti; 
TerluUiaoo,  uii  prminic  vidiniiis;  Origoiii,  loiii.  ii ; 
ii.  Joli.  c.)!l  Hiioi.  d.  (il;  .'iiitii.oliciio  Cdncilio  epi-l. 
.id  Hanliim  Sa.iiosal.;  llippolyi.).  lib.  ( uiil.  Nceimii; 
.Mhanasii",  J.'<l..c!-«iis  Nio.  syii  ;  r.ssiiio  i.do  Spirilu 
saiii:ln:  Cynllu,  I.  \\..'.  Tiios-«iii'i  i  -^■''  ^ii;;iiSiiiiiis 
auiein  Serin.  t\i..  i. '',   (nobat  Filiun:   ip^uni   csso 


iiiK.s  liomtneKi,  olo. 

(c)  Pirlioiilaiii  cuiii  l.lc 
v",.dus;  iii  ox  p..vi,.rioi'c  in: 
osl.'d.l.'r''liir.  S(!.l  Fili!  c.\~ 
citor,  et  ciiiii  ei  luinini  ..  u 
fcoi-sc  sl!;ii  rtcitnr  i|ii.!.!  n 
cui  ..ti'it.ir  Fint ,  i|di(|uc  ('■•( 

siiiii  est,  :.Iiiis  .'si  :ib  i.i  qiii  jiijsiv  ac  dixii  /''/0/.  L't 
aineiii  lial.ei  toiiciliuiii  .\iitiuc.  episi.  ad  l'.iiiliiiii  S.i- 
m..s:il.  :  Filitiiii,  qui  sen'!!"--  cum  Putre  rst,  cicdiiiivs 
impievisie  voluHlaUm  pateniani  in  crenlivne  uitinr.si. 

(f)  Edi.i,  hic  qiiidam  inaiiis     caslijj.inlur  cx  p.iss. 


imiss:im  :ilii|iiaiido  pttlj»  ■ 
iiiiii  lotd  Fi.i.  si^iiidc.iiio 
slciiiia  C'<  iiti..q.io  ('oiili- 

Iiiiii  III  lacl..l,  01  ciiiii 

;.i.ii.i!!iui  cr:il.    Illf  ci.im, 
■  pr.idital.if  (|ii(jd  jiis- 


1U 

liOil 

Coiisin-mmi  :miem  c>sc  :(lii|Uoil  solir.»rio  (I)  iiisc  silji 
noti  |>iilesi.  Ne.nio  nirsiim  leclpil  M)!il.irii  soliiinlo 
facinmus ;  iidiuc  i|iiisi|iiaiii  alieim  a  sc  nosiTiim  lo- 
quiiiir.  Ulfrqiie  scinio,  e(  fuciaiuus  cl  iio«/r«iH.  ut 
80lil.iriniii  cuiiuloiiMiiie  iion  p:>liiiir;  iia  ne(|ue  dlver- 
sum  a  sealieminiqne  sigiiilic:ii.  Aul  qiirro,  si  cuni 
aiidias  solilariiim,  uirum  non  ipsimi  euiiulemqne  es>c 
exisiiincs?  aui  cuiii  :uiilias  iion  ipsuin  neque  ('uindeiu, 
anne.|Uod  solii:irins  lanlum  sil  intelligas?  U  solii.irio 
crgo  .soliiariiw,  iii  non  codem  vcro  neque  ipso,  iion 
soliiarius  reptTieliir.  Solimrio  ergo  convcnit,  fa^iiin, 
ci  nicam :  noii  solilario  vero,  faciumus ,  cl  iioiiriim. 
18.  iVtff  solitiido  esi  liec  diviiiilwis  divcitiias.  — 
Cuni  ilaqiic  lcgimiis,  Faciamiit  lioniiuem  ad  imagiiiem 


sANcn  HiLAftii  F.nisropi 


i\i 


iijigultrii  iiili'lli'j;cnliam  profes-ione  lonsoriii.  A  Ofi  (")  feci  honiinciii  {Ccii.  \\,  C).  Eiinm  liicdi-iin- 

giiiiiir  cx(>ni])limi,  o|)iis,  (ipcr:iii'i.  Ociis  icsiaiiir  se  aj 
ima^inem  hci  lioiniiiom  rccl^sc.  Ciini  f.icicndiis  liomo 
csl,  quin  {b)  de  sc,  ncqiic  ad  se  Inqncbnliir,  dixil  ad 
iiiiaiiinem  noslrnm  :  ciim  aiilem  factus  lioinocsi,  Fe- 
cU  Dciim  liomiurm  ad  imariiiiem  Dei.  Non  iRiioravil 
utiqnc  vcrbi  pi'oprici:iieiii ,  si  sibi  ipsc  lo(|iiercUii' , 
nt  diccret  ,  Feri  ad  iiiingincm  meain.  Diverat  ciiitn 
ad  dcnionstrandDm  n:ilurie  unilalcni ,  Fariamits  ad 
twftram.  Neqiic  ru:'biim  confndii  do  solilario  ac  non 
!>olit'.irio  iiiiclli^^iitiani:  cnni  lioniinein  Deus  f.icicn^, 
flrf  iniajinem  t)ci  feceril. 

20.    Pwrem  iion  sibi  iit  solilario  FACtAHUS  luciilmn 

cste.  —  Quod  si   Dciim  p.ilrcm  soliiarium  silti  Iitc 

lociilum  luissc  :ifliriiiarc  vidcs,  Inmquam  conccdi  liLi 

el  simililuiinicm  liosinim ;  qnia  scimo  iilerqnc,  ut  non  B  po-sii,  iil  unus  sccuiii  vchil  ciiin  aliero  sil  lociiMis , 


soliiari-jm  lanluni,  iia  ncqiie  difftfrcutcni  csse  signi- 
licat;  noliis  qiioqiic  uecsolitariiis  taoiiim,  nec  diver- 
sus  est  conlilciidub  :  coiroila  pcr  id  ,  qiKid  nosirain 
inmgiiiem  dicil ,  non  ctiam  im:>gincs  iiostias  ,  unins 
in  ntroqiie  propriclatc  iialiir.c.  Non  suflicil  :iuicm 
I  fiolam  vcrborum  aituli.ssc  rajjoncm  ,  nisi  diciornni 
inlclligcntiiiin  eiiam  reriim  oporaiio  consoqnalur  : 
scriptuiii  eiiim  iia  csl  :  El  fecit  Deiis  liominein,  ad 
imaginem  Doi  fecit  eim  {Ccn.  i ,  27).  QuaTO,  si  so- 
litario  a'.(]ii(;  ipsi  :iri  sc  cniiidem  fuit  seniio ,  qiiid  liic 
sentiendumcxislinics?  Vidco  cnim  niinc  (ripeitilam 
sigiiificaiionein,  ci  faricnli-,  cl  facli,  ct  cxcmpli.  Qiii 
facliis  Csi,  liomo  est ;  Dcus  aulcni  fecii;  el  qiicm  fc- 
tit .  ad  iinagiiiem  Dci   lccit.  Si  de  solilario  Gengsis 


crcilaturi|iic  in  eo,  qood  ad  iwagineni  Dei  fcci  lio- 
niincni,  ila  voluissc  inlcliigi,  l:iniqtiain,  Ad  imagincni 
nicain  feci  liomiiicm;  primutn  ipsc  lcslimoiiio  liio 
rcdargiicris.  Dixisli  cnini  ,  F.\  Palrc  oiiinia  ,  scd  per 
Filinm  omiiia.  Nainqne  pcr  id  qiind  diciiim  csl .  Fa- 
ciamiis  lioniincm  ,  ex  co  origo  cst  cx  qiio  {c)  cocpil  el 
serino  :  in  co  vcro  qnod  Dcus  ad  imngincni  Dei  fccil, 
sigtiilicalurciiam  is  |icr  qiiem  coiisuinnialnropeialio. 
^t.  Sed  Sapieiitiam,  ijuic  lia'reticis  annucntibus 
Clirisliis  csi,  ci  adfiiiste.  —  Tuiii  deiiidc,  ne  quid  tibt 
liinc  liccnt  mcnlirl  ,  Saplciiii:>,  quam  lii  i|<sc  Cliris- 
iinn  1  (inrcssiis  cs,  couirailiii  dicciis,  Cum  certos  po- 
ncbal  foiitcs  sub  cuclo  ,  cum  fortia  faciebat  gy  funda- 
iiicnta  lcrice ,  crain  apud  illum   (d)  compouens.  Ego 


csscl  locnla ,  dlxissct  uiiqiic,  g^  El  fccii  ad  inngi-  ^  eriim ,  ad  qiiani  guudcbui.  Quoiidic  auiem  livtubar  in 


ncm  siiain.  Sed  s.'»cramiMiiiiiii  cv^ingclicuni  annun- 
lians,  non  diios  dcos  ,  scd  Dcnin  ct  Deuiii  elocnta 
csl,  ciiin  liomiiiem  pcr  Dcum  efrccitim  ad  imttrjiiiem 
DeiA\d\.  At(|UC  iia  Dcus  :id  ciiniiniinetii  sibi  cuiii 
Dco  im:iginciii  atqnc  c:iiiKlcin  siniillliidineiii  lioini- 
iicni  repciitur  opcr.iri  :  iii  iicc  solitiidinls  intelligeii- 
tiaiii  significatio  cflicienlis  aJmiii:ii ,  iicc  diviuitalis 
divcr&ilaiem  :id  canidem  imngiiieiii  ac  siinilitudiiicm 
constiliiia  p:ili;itiii'  opor.illo. 

19.  .Mio  loco  idipsum  confirmnlur.  —  Ki  ,]iiainqiiani 
supernuiim  pnsi  li;cc  tvisiiinctur  iilira  all(|uid  af- 
fcrrc,  quia  in  divinis  rcbiis  non  ficqncnliiis  dicla, 
scd  laniiiiii  dictu  iiuincluut  :  tamcn  ijuid  dc  lioc  eo- 
dcm  diclnm  sit ,  cogini-ci  cporlct.  Noii  cnlni  diviiio- 
rum  diclorum,  scd  iiiiclllgciill:c  iiostr:c  a  iiobis  ritio 
prrstoiula  cs(.  Dcus  ad  Nne  iiilor  miiil:i  niaiulila  ita 
lo(|uilur  :  Qui  cffudcrit  sanyuiiiem  lioiniiiis  ,  pro  san- 
ijiiiiie  fjits  effitndetur  aaiina  ejtis;  iiuiii  ad  imngiiiem 

(I)  ypi. 

(»)  lii  vul^alis,  fccit  linmiunn  :  nioiidiisi». 

((i)  !':irticiilam  nc./iic  .ib  Fra-iiio  bi(  absqiic  iilla 
niss.  auci(<rii:itc  inldilain.  iiialc  iciiiiiicraiit  cdiliuiics 
«c.jiiciilcs.  Dc,  fc  qiiipiic  liKpiclialiir  Dciis,  (|uatciiiis 
ili  prmia  per.snn:i  itl\i(,  Facinniu.^,  scd  ikiii  ad  se,  (|ua- 
tcnu>  iioii  iii  ».iiiKiil:iri,  rnciain. 

(rl  ii.)  mss.  .\t  cxciisi  iik  iiilnsc,  riipil  el  i\ei..io. 

((/)  lii  prius  vul;;a(is  cuiicia  compoiicns.  (.iiii8(:iii(er 
.1  ;iiis.  abirsl  cuiula  liic,  I.  xii,  ii.  r>7,  m  l's.  (  xi.viii, 
I'.  l,  ctc,  coiisoiilictidbiib  LX\. 


consp^^clu  ejus  in  omiii  leinpore  cum  Itulurelur  orbe 
perfcclo  (2)  el  Iwlarctiir  in  filiis  liomiiiuni  {l'rov.  viit , 
28  ei  scqq.).  Cniiclnsa  est  oniiiis  occasio  ,  ci  coarin- 
tiir  ;ul  vcri  confcssioiicm  iiiiiversiis  crror.  Adesl  Deo 
gciiii:i  aiile  s.i^ciila  Sapiciili.i.  N'e(|ue  suluiii  adesi,  scd 
eii.iui  tonipiinii.  Tst  crgo  conipoucns  apud  ipsuin. 
(c)  liitclllgc  coinpositioni^  vcl  disposiiioiiis  oflicium. 
Palcr  ciiiiii  iii  co  qitod  loquilur,  cfficit,  Filius  iii  co 
qiiod  opcraiur  qo.t  ficri  siiiit  dicla  ,  coniponil.  Per- 
soiianini  autem  iia  f.icta  distinclio  esl,  ut  opus  refe- 
ralur  ad  utrunii|ue.  Nam  in  eo  qiiod  dicitur,  Facia- 
mus,  ci  jiissio  (/■)  exa-ijuatur,  el  faciiim  :  in  co  vcro 
quod  scribilur,  i:,'i'ani  apud  illum  compoiieHt  (Ibid. 
50),  i;oii  solllnrium  sc  sibi  essc  iii  cpcralione  si- 
giii(ie:il.  L:claiur  aiiicni  anlc  ciim,  liiicm  sllii  signiD- 
cabat  adgauderc  l.ilaiill.  Quolidie  itutem  l-elabar  in 
contpcclu  cjumin  omiii  tcmporc.  guando  UetabaluT  orbe 
perfcclo,  et  Iwtabntnr  in  /i/iis  lioiitiiiHin  {Ibid.  5(>. 

(2)  Ft  la-labaliiT. 

(r)  Val.  bas.  ins.,  inlcUigitne.  Tiim  inunoColb., 
fomposiiioHiJ  i'f/  i/is/iciisadbiiit.  Uccliiis  pni  noslra 
sciiloi'ii;(inalicro,  iinii  in  Caro.  omilliliir  rcl  disposi- 
iwmt  Niiiiciiim  liic  anilnrdc  Sapicii(i;i  qnatciin.s  D»H) 
I  uclos  )ir;vp;iiaiili  adcr.il ,  scd  qiiaicntis  coni|ioiicl)al 

(f)  Id  esl,  ci  jiibcns  cl  lai  iciis  ex.cquainur.  (Juo- 
liica  iic  legciis  ciim  lt:nl.  «'.ivijiiilMr,  aul  ciiiii  Kr.  el 
l'ar.  c.xeguaiur,  iuullo  iiiiniis  (um insD.  Colb.  ci('<criii. 

(■.VSClflllltH)'. 


I 


41S 


l>K    TUINITATE  I.li!li:!l  IV.  114 

lili.r  tii.K   S.ii.ionii.i  dociiil.  (t)  l/i'-  A  Clii'"  '  iiuUipliMiis  muiiitilUu'::!  senieii  luuiii  ,  el  iiun 


latui-  cl)  hviii;:im  Patris,  iii  iiertutiioiic  nmtnli  cl  iii 
fiiiis  lioiiiiiiiiiii  |:t'l:iiili'^.  Scri;>iuin  rsl  ciiiiri  :  El  ridit 
Deus  iitiia  boiia  suiu  {Ceii.  i).  Pl:iccre  1'niri  ojiera 
gu»  gaiidol ,  per  se  ox  pr.ireiUo  cjiis  cffccla.  G:iu- 
diuiii  ciiiiii  siiuiii  liiiic  fs-o.  pioruoiiir,  qiiod  in  coii- 
Siinini.ilo  nrlie  ol  iii  filiis  Ikiiihmuiii  P.ilcr  Itliis  cxi^- 
lerel  :  in  filiis  liominum  ub  iil,  i|iii:i  jaiii  iii  iiiin  Adani 
oiniieliiimaiiigoiieris  exordiiiiii  consiiii-scl.  N<>nor^'0 
iii  f^ibricatiiine  inundi  soliiariiis  Pater  silii  loi;ulti!r , 
Sa|iiciitia  siia  scciim  cl  coopcraiitc  ,  ct  roiisumin.iM 
cnopcraiiune  ;;audeiite. 

2"2.  Coiieiusio  eoriim  qu(V  a  iiuiii.  l(i  probala  sniil. 
—  Noii  i^iiorniiius  nulem  multa  et  in:ixinia  ad  aliso- 
liiiioiieni  lioruin  ill<ii)runi  ps^c  relii|ua  (a)  :  scd  di- 


diiiuii.erubifnr  a  iiiuliiluilinc.  Miiiisieriuin  angeli  po- 
leslas  nmlti|ilicaiid:iruii!  gonlium  oxccdil.  Sed  quid 
tandciii  de  e>,  qui  fU-i  AiifoUis  (Z)  (]ii:c  (d)  snll  Doo 
prntiiia  siinl  li>'|iii'baiiii' ,  Sorlpnir.i  iesi;ita  cst?  Et 
ro.'iiv':t  110  iwii  boiniiii  ijiii  loiiuibiilur  srcuiu,  Tu  Deus 
ijiii  luispL.riiti  iiie.  Priiiiiiiu  an.:,'i'ltis  Itoi,  secuiido  Do- 
iiiiiiti^;  vnccivit  enim  noineii  Duniini  ijui  loquebnlur  ic- 
cvin;  doliiiic  icrlio  Deus  ,  Tu  cniin  c.s  l>eus  qui  ad- 
fjirxisli  mc.  Qiii  aiigoliis  Dei  diciu-.  csl;  idriii  Diuiii- 
niis  et  Doiis  csi.  Esi  auieiii  seciinduin  piopliciaiii  (i- 
lius  Dci  niariiii  consilii  tiniielus  (Esai.  ix,  6,  «i'f .  F.XX). 
Ul  porson  irum  disiinclio  absnlut:»  csset ,  aiigclui  Dei 
cs(  iiiinciip:iliis,  fjiii  ciiiiii  0^1  Oi:us  cx  Dco,  ipso  cst 
et  aii''olus  Dci.    Ll  vcro  liotior  dciiitiis  redderclur , 


i:iia  a   nnbis  |ioiiuS'{ii»in  dissimulaia  li:ibeiitiir  ;  pbv  £  tl  Doniiiin'::  ct  Dcus  osi  prxilicaiiis. 


nior  ii.inif|iic  eui uiii  (raciaiiis  pioposiiionibus  ccleris 
reservatur.  Ntinc  eniin  laiKiiin  ad  id  re^pondclur, 
quod  in  cY|iositioiic  lidoi  sii:o  ,  \cl  pntiiis  petfldia' , 
ab  impiis  dictum  esl,  iiiiuiii  lantum  Dciiin  a  Moyso 
prxdicaiuin.  E(  voie  ii  i  prailicaiiim  inomiiiimtis , 
i|uia  iiiius  8S  L*cus  ost  ev  ijiio  oiiinia  :  scd  iion 
priiplerca  i',;iii)ianduni  cs.so  ,  (|uia  I-'iiiiis  Dciis  Csl ; 
ciim  iduiii  iMiiysos  Dcum  ct  Dcnin  into  Opcris  sui 
corpore  sit  professus.  I';,iliir  vidciidaiii  est  ,  qiio- 
iiiudo  ((<)  el  clcctii)  ei  (i\  lo|jislaliu  Diuni  ct  Detini 
pari  toiifcssionis  ordinc  pr.oijirel. 

25.  Anijelus  Dei  Aijnr  «//■  ckIus,  J)ru$  esl.  Filiiis 
et  angelus  Dei  el  Dcun.  —  Posl  niullas  nanii|iic 
Dci    ad     Abraliain    allncutioncs ,    cuin     adver^um 


21.  Cur  idem  Inriuens  ad  Aijur  nngelut ,  ad  Ahnhain 
Deus  dicr.tiir.  —  Kt  liic  quidi ni  priniiiui  angilus  , 
deiiido  iilcni  p"SU'3  el  Iioniiiius  cl  Doiis  :  ad  Abia- 
liaiii  vcro  (aiiium  l)i'us.  TiiH)  cniin  ,  jam  pcrsoii;i- 
ruiii  [i)  dibcrcliiine  pr:cinissa,  no  siililsiii  crrorstil)- 
cssoi ,  absolmiiin  et  vcriini  gQ  cjiis  nomcn  cdii  i- 
tur.  Scriptuin  namiinc  cst  :  Et  dixit  Deus  ad  Abrn- 
liain,  Ecce  Sura  uxor  tua  pnriel  filium  libi,  el  vociibls 
mmrn  ejui'  liaac  .  il  .^taluam  teslnnienlum  mnini  ud 
illuin  in  testumentum  celernuin  ,  el  temini  ejus  post  i/- 
lunt.  De  Isiiwel  anleni,  ecce  exaudivi  te,  el  beiiedixi  ei, 
el  aniplifirabo  eum  valde  :  dundecim  genles  ijcnerabit , 
ei  dabo  eum  i»  ifntein  ninijnam  {Gen.  x'ii,  19  ,  20). 
Niinii|uid  anilii^iliir,  iiuiii  qui  angelus  L.i  dicdis  osl. 


A(;ar   Sara    i  i.mnioveretiir  ,  cuoccpiiii   ancill-oi   do- C  idein  rur^uni  dtcatur  et  Deus'?  Panlorquc  de  isinacl 


niina  slcrilis  iiividcus,  cuiiii|iic  discessisset  a  con- 
Epectii  ejus ,  i(a  de  ea  Scriptnra  loquiiur  :  El 
diiitAngelus  Dvmiui  ad  Agar,  liedi  ad  tlominavi  tuam, 
et  liuniilia  te  sub  inauibus  cjus.  l.l  dixit  ei  Angilus 
Domiiii,  Mulliplicaiis  inuitiplicnbo  scinen  tiiuin,  el  non 
dinuinerabitur  a  mul'itudiiic  (Cen.  x\\.  9,  10).  Kt 
riirsuin  ;  El  vocavit  nomcn  Doinini  qni  loijuebntur  se- 
cnm,Tu  Deui  qui  adspexisti  iiie  (Ibid.,  13).  .\nge- 
lus  (c)  Pci  loi|uittir  (  dtiplev  atitciit  in  angelo  Dci 
si;^iiilicalio  csl  ;  ipse  qui  o.-l,  cl  iUo  ciijiis  cst  )  :  cl 
loiuitur  nun  rcs  secuiiduni   iiunien   oflicii  sui;  ait 

(1)  LiBliibaiiir. 

(2)  Ltgisduiio. 
(,5)  Qiuv  tola. 


scrmo  es( ,  oi  nunc  el  diulutii  niulliplicandiis  ab  eo- 
deni  cst.  Ei  ue  foric  noii  ideiii  ,  qui  essct  locuiiis  ad 
Agar,  iioii  loqui  crodereiur:  eju'dem  person.'E  sigiii- 
ricationeni  divinus  scrmo  lcsiaiur,  dicens ,  Et  beiie- 
diii  (.11  eiet  («)  muliipluabo  euin.  Beiiediclio  ex  pia:- 
terito  osi :  j  lui  cniin  ad  Agar  sermn  fticr.it :  (f)  aiii- 
piincutio  veru  in  ruturnm ;  nunc  eiiiin  primiini  ad 
Abraliam  do  Ismacl  Dcus  loquitur.  (g)  Et  ad  Alirabam 
Deus  ioquilur  ;  ad  Agar  vero  angelus  Dei  locutu>  est. 
Deus  igi(ur  esl ,  qui  ili)  et  angelus  est  :  quia  qui  et 
angelus  Dei  est ,  Dous  esl  ex  Deo  natus.  Dei  auiem 

(4)  Uistinctione. 

{b)  Euin,  et  ainplilicabc  eum. 


(a)  Puia  quoi  in  eoden»  Prov.  cap.  Iiabeniur  :  Do-  J)  Evangelio  claiis  \crbs  pr;vdicaii;  iia  ui  lum  cx  lege 


iiiiiius  creavit  me ,  eic,  iii  quibus  illustrandis  luius 
forc  lilicr  xii ,  ocoiipatur. 

(6)  Apud.  Lips.  ot  Par.,  et  leclio  et  legislalio.  Roc- 
lius  aliis  iii  iibris,  el  electio  el  iegisiatio,  Iioc  cst .  no- 
vuin  ac  velus  Testaineiiluni  ,  socnndiini  illiid  P.uili 
Honi.  XI,  7  :  Quod  quarebat  Israel,  lioc  von  est  con- 
iecutut ,  electio  nutem  consecula  cst.  Hinc  pl:inius  j.im 
lib.  V.  II.  2,  ad  Iiuiuce  liiirnm  liabila  r:iiinne  :  Recte 
enim  unuin  Deum  a  Moijse  prn'dicntum  Evangeiia  les- 
tanlur  :  el  rursum  fidciittr  in  Evanqeiiis  Demn  et  Deuni 
doceri,  Moijtes  Deum  unum  prceclieuns  auctor  esl.  Hiiic 
fioile  diluitur  objottum  illud,  qiind  per  se  occurril  • 
Si  clociiuiiis  et  IrKislaiionis  iiominfi  Ev;ingolium  et 
iogein  iiitcliigai  Hilarius.  cnr  di:inocps  ex  snia  lege 
ct  iion  cx  h^aiigolio  Deuiii  ct  Douni  ostciidii.  Quippe 
\o'uii   i'i,"iii  coii^-lanioni  poiiii ,   Deuin  et  Denin  iii 


ttim  ox  Evnngelii)  Imc  ceriuin  fuitinim  sit,  cuin  lcs 
osiensa  iiierit  bac  oiiain  paito  tum  Evaiigciio  coii- 
sentire.  Uude  Gonosis  Douni  et  Deum  einiuta,ii.  18, 
dioitiir,  evangciicuin  sacnimeiitum  aiinuntians. 

((■)  Sola  ediliii  Par.,  Angilus  Diiis  :  refellilur  cx 
subnexis.  De  distiiiciionc  ejiis  qui  est  ab  eo  cujus  e$l 
jam  uciuiii  cst  ad  lib.  ii,  n.  o'^. 

((/)  lii  plerisque  ac  poiiorilins  inss.  qua;  sola. 

(e)  Ms.  Caniut.  ampliabo.  Alii  nunnulli,  ampli.- 
ficabo. 

(f)  Jls.  Colb.  tuni  fitrm.  ampiicabo.  V;it.  b.is. 
ampiificabo  :  qiiod  iiuii  displiteiet,  si  prius  benedixi, 
iioii  beuedivlto  legereliir. 

(g)  Vorba  ,  e.i  ad  Abruhain  Deus  iofjuitur ,  in  antc 
vulgaiis  oniissa,  lesliiiiiiiiiur  cx  iiiss. 

(/i)  Iii  vuigatis,    cl    qv.i  angeins  Dei   esl ,  qiiin    i:( 


11.') 


SANCM  IIIL.Mlll  IflSCilVI 


IIG 


iingeliisoli  id  iticliis,  i|uu  iiiai^uicuiisilii  eUiiiigelus  :  A  d  conceiiit  ei  peperil  Sara  Abruhce  /i/iui»  iit  utieclutt 


Deui  vero  iileai  pusle.i  dcmoitslraius  eat ,  iic  qui 
Deus  C6i,  es»e  angelus  credcreiur.  Srqiuiur  sermo 
ordineiD  rerum.  Aiigelus  Uumini  ad  Agar  loculus 
«81;  idem  :id  Abrabaiii  Ueus  loquiiur ,  et  endem  ad 
ulruiiiqiie  llt  soriiin.  Benediciliir  Uiiiael,  eiiii  jjeiitein 
magiuiii  aiiipiilii  aiidiis  essc  proiniUilur. 

ia.  Hel'eruiitur  el  atia  Bisa,  dictu,  gtsta. —  S>tri|itura 
ei  ptT  AbiMliain  ,  Deuin  essc  qiii  loiiueretur ,  oslcii- 
dil.  Abrali:i-  (|uoque  Isaac  lilius  pruiiiiiiiliir.  lieliiiic 
poslua  asftisliiiit  viri  trei.  Abraliain  conspcciis  tiibus 
uiium  adoiai ,  et  DoniiiiuMi  coiifiictur.  Scriplura 
ailstiiisse  virns  tres  edidii  :  sed  |iatriarclia  noii  igno- 
ral  qui  ei  adorandus  sit  ct  coiilileiidus.  liidiscrcia 
.issistentium  spccics  est;  sed   illc   Hoininuin  suuin 


twa,  el  in  lempore  ticul  loculu»  eil  itli  Dominus  {Gen. 
XKi ,  1  ,  2).  ncliiiic  expulsa  du  Abriib.u  dniiio  ciim 
filio  suo  ancilU,«t  in  detcrto  ub  iiqu:i;  ino|iiaiii  inler- 
iium  purri  liiiiente  ,  cadem  Scripliira  aii ,  (c)  Et 
exautlivit  Doiniims  Uens  vocem  pueri  uii  erul ,  ei  voca- 
vil  angclua  Dei  Agar  de  ecelo ,  el  dixil  ei,  Quid  ett 
Agar?  uoli  limere;  cxaiidivil  enim  Denl  tinem  pueri  de 
toco  in  quoett.  Surge,  el  aecipe  pnrrum,  «1  lcne  iiia- 
num  ejut;  in  geniein  enim  magnum  (aciameum  {tbid., 
47  ,  18). 

i6.  Expeuduiilw  iingula.  Filiut  tt  magni  consilii 
angelut  enl,  et  Dominut,  el  Deui.  — Qux  perAdi:e  c:c- 
ciias  est,  qux  iiicrcduli  cordis  (d)  obiiisio  e»t ,  qua: 
irreiigiusiiaiis    leinerius,   ani   ignorare   bu;c ,    aul 


lidci  dculis  cc  visii  meiilis  agnnvii.  Deliiiic  scquilur  :  B  non  ignoraia  iiegligcre?  Certe  ila  commeinorata  et 


Et  90 dixn  ei,  Hcverleui  veniam  ad  le  iid  hoc  teinpni  in 
fulMrum,  i'l  liubebit  jilium  Sara  uxor  tua  {Gen.  xvili, 
iO).  r.t  pust  bitc  dixit  ei  Doniiiius,  Non  celubo  ego 
Abrulmm  (I)  jiuerum  meum  qute  fnclurus  sum  { Ibid., 
17).  El  rursuin  :  Dixit  autem  Dominus,  Ciamor  Sodo- 
nioriiiit  el  Vomorrhis  impletus  eit ,  el  peccutu  corum 
magna  ralde  {Ibid.,  2U).  i<:t  rursiini  post  niuliuui 
9ili>)iii  sermonciii,  i|ueMi  brcviiaiis  sliidio  pru^lei  inilii- 
raus,  cuiii  dc  justis  uiia  cum  injiistis  perdeiidis  Abra- 
Lam  es^et  snlliciius,  ail  r  Nequuquam,  qiit  judicai  ler- 
ram,  facies  hoc  ludicium.  (a)  Et  dixit  Dominus,  (i)  Si 
invineru  in  Sodomis  qu<nquiigintiijustoi  iii  civiiate,  remii- 
lam  oinni  toco  propler  (6)  illos  (Ib.,  25,  21))  Ei  rur- 
siim  coogiimnialo  seniioiic  ad  Lot  (ratruiii  Abrali;e , 


dicla  sunl,  ne  inlelligentiain  Terilaiis  error  ali<|uis 
aut  obscurilas  inipediret.  Qux  si  iion  possc  ignorari 
doceauius;  irapieiaiis  etse  (e)  criinen  nece:>se  est 
quod  negatur.  Angeius  Dei  lot|ui  »d  Ag ar  roBpit,  U- 
roaeleai  i  i  geiiiem  raagnam  adauciurus,  eiqae  (4)  in- 
iiiimerabilein  ^\  geniis  progeoiem  prstiaiurus. 
Confessio  audieniii  el  Doininuni  euin  esse  et  Deoin 
edocei.  Sermuiiis  eniin  exordium  ab  angelo  Doi  coe- 
pii ,  sed  in  conressione  Dei  consiiiii.  Ita  qui  (5)  «nb 
miiiisterio  (f)  magni  coiisilii  niiiitiandi ,  Dei  aiigclug 

Iesi,  ipse  et  n:iiiira  ct  iioiiiine  Deus  est.  Nomen  eniiii 
iialur:f,  nuii  noniini  nalura  coniponitur.  lisdem  eli.>m 
de  rebns  ad  Abraliam  Deus  loqiiiiiir  :  (g)  benedictinn 
jain    Ismaeli    dorctiir,    cl  mnliipticanduni   ennidem 


Scripliira  dicil ,  Et  Doniinus  (5)  p/u«i  inprr  Sodoinam  C  esse  in  genlom  :  Benedixi,  inquil,  ei  {Oen.  xvii ,  20). 


et  Voinorrhum  lutpliur  et  ignem  u  Demino  de  coclo 
{Ven,  \ix,  2i).  El  rurauiii  :  Et  Doivinus  visilavil  Sa- 
rain,  licut  dixit ,  el  fecii  Deui  Sartv  ticut  tocuiui  esi , 

{{)  Puero  meo. 

{'i)  Si  invenero  Sodomiii. 

(3)  Pluvittuper  Sodoina  et  Comorra. 

qui,  eic.  Eteganiiiis  iii  niss.  qui  el  angelus  eit ,  siiie 
Dei.  Hilarii  expositiunem  conlirinare  juvcra  cx  e|iist. 
coiicilii  Anlliiocli.  dc  Chrislo  diceMii-  :  Qiii  imptens 
coluiitaiem  palernam  piitriarchis  appurct ,  et  cum  eis 
loquilur ,  in  eisdem  clausulii  et  eisitem  tiipiiibus  ali- 
qiiando  qitidem  lumquam  Anyelui,  quuudutjue  vero 
lamquam  Doininus,  quandoquc  uulem  Ueus  c»j«  affir- 
luulur.  Deuin  enim  uiiiversi  impiuin  esl exisiiniari  ange- 
tum.  Filius  vero  aiigelus  Pairit  eit,  qiii  est  ipie  Donii- 
tiMS  et  Dciis.  Scripluin  est  cnim,  Angelus  magiii  consilii. 


Non  itiiqiie  deniuiavit  persono:  sua!  tignilicaiio- 
nem  :  se  enim  janibeiiedixitse  dLMnonsirai.  Scrlpinra 
certe   sacramenti   ordiiiera   el   verx   pra<lic»tio"is 


Ws 


Inenumerabilem. 
Sub  wysterio. 


impiit :  renitentibus  mss.  Sed  ct  h.TC  cuin  In   llne 
num  27,  aliis  verbis  ei  alin  ordine,   nempe  ame 
pr.ixiiiie  diota,  non  post  exliibeaiitur ;  patet  bic  intor- 
poiinoris  opera. 
(6)  Iii  viil>;aiis,  ii^oj  juttos.  Abest;iu(o(  a  in^s. 

(c)  Editi,«l  erce  exaHdimi.  Tres  inss.  el  audivil.  Alli, 
coiineiiiieiiie  graeco,  ei  exaudivit. 

(d)  lii  niss.  Iiic  et  alibi  cunslaiiter,  ofrlioirio. 

((')  Criniiiiis  btijiis  qui  rei  sint,  aperit  tib.  vi,  n.  i^», 
qiios  iiiiuiriiiii  impieluiii  voluntas,  cl  non  igiioraiit  a. 


Apposil-!  'r.Tiultianus.deCaiiiu  Cbrisii.n.  U:  Dicius  j)  j,,  gr,.,,^^  deliiiei.  Quibus  vero  pantis  sini  niultan.li, 

iii  rodeni,  lib.  n.  3,  sicde<'br.it  :  Nnm  judicaluiui 


esl  mugni  consilii  ungelui,  td  esl  nuiilius,  ojlicii ,  non 
tiaturie  locubulo.  Uagiiuin  emni  cogiiaiuin  Patrii,  su- 
per  hominis  scilicel  reslilutione  ,  aniiNiiliii/uni*  iitcnlo 
eriil.  Non  ideo  lamen  iir  uuqelus  intelligentlui  nl  (j^a- 
Oriel  autliuphael.  Nuniet  Ftlius  a  Domiuo  vtwm  mitli- 
tur  ud  ciitturet  licul  ci  /umu/i ,  clc.  IIik  coiisciiiiunt 
Jusiinus,  di.il.  ciiiii  Trypli.;  K|iipliaiiiiiM  li:cr.  i.^it , 
II.  J5  Videsis  AiiRiKiiiiun',  lib.  ii  ile  'I  riii.  c.  13.  Ne- 
(|iic  audiriidus  Oiig.-iiri>,  qoi  ut  liiiiiianaiu,  ita  anjit'- 
Iicaiii  naturaiii  a  l.biislo  assuiiiptiiii  dociiil ,  cujns 
li.rc  suiil  tOMi.  I  111  JoliaN.  ,  p.  32  :  Chrisius  huiiio 
'^uminibus,  nngtlii  angelui  fuclitt  esl.  Uiilppe,  iiiqiiil 
icrl.illiHiiUB,  .la  Ciinio  {.ilirititi,  n.  14,  ul  /loifiiiieiti 
gcAtirtl  thittus,  Kilus  liominum  fuil  cauia...  u(  angt- 
lumgetiuiei,nihil  itile  de  cauta  e>t...Sain  nullHm mtm- 
daluui  de  nilule  uiigrloruia  iitircpil  l.hiislHs  a  1'alre. 
^    lu)  ilic  iiiljiciuiit  piiua  vxuUbi,  Ht  perUui  ;u<<um  t^uut 


ipse  de  oiiiiilkti(  ,  ri  pro  niaiettntis  sutv  misericordia 
pcena;  meriium  ignoiauli  moJeruluru)  errori ,  iit'jfiii<ri 
se  }am  non  judicabtt  ullque  ,  sed  u.-gnbil. 

(f)  Pliires  iiiss.  riim  \ul;iaiis  ,  sub  lugiterio.  Mai;is 
pla.'i-t  ciiin  niss.  Caiiiiil.,  Uemig.,  eic,  tub  niiwiie- 
rio.  llt  eniin  supra  ex  Tertulliiiu.i  ub.servab4miis, 
Clirisius  iiiutjni  consilii  :iiigelus  tlit:tu:<  esi  i>|^-ii,  nvi 
nalui'(K  i'0('<iliu/a.  Kt  llilarius  i)isi!.  Iil>.  v,  n.  II  :  In 
iiiigelo  officii  voliits  quain  nulurte  iniellig<:utiam  etit 
biiic  prubal.  quud  angeli  miiii;;iri  Dei  tiKvolui. 

(i;)lt.ipr.esi:iiiiiorcsniss.  tlolb.,  Caro..  Keinig.  ruiu 
Gcrui.  H  priniii  iiianu.  At  in  vulgilui ,  bentdiciHin jttm 
linuietem  :  ac  deindc  l'iii .  |><>sl  l.ips.,  doctt,  ii>'C 
iiiuliu  post  cuiii  itliis  cliiis,  bnuimt,  pru  k«N«- 
<iij;i. 


117 


DE  TRINITATE  LIBER  IV. 


118 


modum,   »b  angelo   Dei   incipiens,  el  posiea  iis- A  l»ei  Drus  prastiiii  Ita  se  Dcum  et  loqiiendo  el  fa- 

ciendo  slgnificat.  (d)  Yiri  deitide  de  conspectis  iribus 
diio  abeiiiU  •  sed  qiii  residiH,  et  Dominus  et  Deus  est. 
Nen"e  sohim  Dominus  et  Deus  est ,  sed  ei  judex  esi. 
SL-sns  enim  r.nte  Doniinnm  Abralnm  dixii,  l\'utlo 
modo  tu  facies  koc  verbum,  occidere  luslum  cum  impio, 
el  criljustiis  sicul  impius.  Ntquaqnam,  qui  judiciis 
nmnem  lerram,  facies  hoc  judicium  {Gen.  xvni,23). 
Toio  igitur  serriione  suo  Aljraliani  fideni,  ob  qnoni 
justificaius  es[,doLci,  lioniinnui  siuini  ex  tribus:>gni- 
inm,  ei  solum  adoratuni,  ei(l)  Doniinura  (e)  confes- 
sus  etjudicem, 

28.  (Jmm  cx  tribus.  iion  lies  in  uiio  Abialiam  ado- 
rai.  Diecrimen  inler  visum  Lot,  ct  visum  Abralim.  — 
Ac  ne  forte  exisliinei   in    unius  tonfessione,  trium 


dem  de  reb'w  e>imdem  loquenlem   Denni   confcss.i, 
servavii. 

27.  Vir  quem  ex  Iribus  advrai  Abraham  ,  Dominnt, 
Deus,  tt  judex  est  —  Procodit  aniem  |ilciiiore  ddc- 
Iriiw  profeclu  serino  divinns,  Uens  isthic  ad  Abra* 
bam  loquilur,  p.niturarn  S^iruin  pollicctur.  Pust  lix>c 
viri  Ires  sedeirli  iiSMSiuiit,  ununi  adorat,  ct  Duniinum 
conliletiir.  Idciiique  et  uduratus  ct  confessus  ab  i!|o, 
teinpiiie  eodcni  in  fuuiiuni  rcdilunini  se  proinittil , 
el  Saru:  lilluiii  fiitiiruni  Ueuiiad  Aliraliam  Inculus  est. 
Ideni  postea  de  robiis  ipi>it-  euindem  vir  ab  eo  visns 
alloqnitur.  Deinuiaiio  lanluiii  lit  noiniiiuin  ,  nihil  ta- 
inen  de  confessione  decessit.  Viiuin  cniin  licel  con- 
spectuin ,   Abraliain   tainen   (a)   Duminum    adoravii 


{  6'«ii.  nviii,  2  ,   5)    .  sacranienlum   scilicel  fuluras  B  <"""'"'"  ''''■oruni,  qui   simij!  vidciiaiitni ,  bonorem 


corporationis  agiioscens.  fSec  taitien  lantx  Gdei  testi- 
inoiiiu  caruit :  Duniino  in  Evangeliis  dicenie,  Abra- 
bam  paier  vester  {b)  Ixiabatur,  ut  videret  diem 
nieuni  ;  et  vidit,  ei  Ixiaius  est  (  Joan.  viii,  56).  Vir 
crgn  conspectus  rediiurum  se  temporc  eodein  pulli- 
celur.  Coniuere  spungioiiis  efTectiim  :  menienio  ta- 
incn  vn-iim  esse  qui  spondeai.  Quid  ergo  Scriptiira 
dicit,  £(  Domiiiu*  msilavit  Saram  (Ven.  xxi ,  1  )?  Vir 
ergo  iste  Duniinus  e^t,  efliciens  quod  spopondit.  Qiiid 
anteiii  sequilurTisl  fecit  Dcus  Sara:  sicut  tocuiuf  csl 
(Ibid).  Vir  in  luquendo  iiuiiciipitu'^,  DoniinusC}^  tr' 
visiluiione  tigiiiticaius,  Deus  pra;dicatur  in  Ut^e  i/O- 
culuni  certe  virum  nun  ignoras  ,  qui  Abr»b3p  ei  visus 
est  et  locuius.  Dcuiii  quomodo   ignorabis,  Scnptura 


contineri ;  contuere  qnid  coiispocMis  dtiobus  quidis- 
cesserant  Lot  dixerit  (f)  Et  m  vidit  Lot,  exsttrrexit 
obviam  illit,  et  adoravil  in  faciem  in  terram  :  el  dixil , 
Ecce,  domint,  diveriite  in  domum  pueri  vestri{Gen.  xix, 
1,2).  Hic  pluralem  reiinuit  signillcaiionemsimplcx 
visio  angelorum  ,  illic  singularem  hoiiorein  patriar- 
chre  lides  conliletur  Hic  divina:  Scripinia?  Iiistoria 
duos  de  tribus  taniuin  aiigc.los  fuisse  signiticat ,  illic 
nominuni  ei  Deum  ppa^dicai.  Ait  eiiim  :  Et  dixit  Do- 
minus  Abraham,  Quare  rinl  Sara,  dicens,  (2)  Ergo  veie 
paritura  (.um?  egoautcm  (g)  scpui.  Sumquid  impossi- 
bile  eil  03  (^)  "  ^*'^"  i^erbum  ?  In  tunipore  kce  revertar 
ad  le  in  futurum  ,  ei  eril  Sarw  fitius  (  Geii.  xviii ,  15  et 
«177  ).  Tenet  ergo  Scripiura  oidinein  vcritaii-;,  ncc 


eadein,  qure   viruni  dixerat,  Denm  eonflienie?  Jpsa  (]  pluralem  significaiionem  in  co  qui  et  Deus  ei  Doinj- 


enim  diiil,  Ei  concepil  ei  pfperit  Sara  AbrakcB  filium 
in  senetiute  lua,  ei  in  lempore  sicut  locutut  est  itti  Do- 
iiii.vMj^/^ideM,  2).  Seii  vir  veninrum  s«  lucuiiis  est. 
Viruni  crede  tanluin,  nisiqui  venit,  et  Deus  ct  Do- 
niiiius  est.  l^usaiii  coinpara.  Vir  ceite  ob  id  (c)  ve- 
niel,  ut  Sara  el  concipial  et  pariat,  Fidem  disce.  Do- 
minus  et  Dens  ob  boc  venit,  ut  Sara  et  conciperet  et 
parerei.  In  potcstute  Dei  vir  locuius  est :  in  effectti 

(i)£(  Deum  confessus. 

(a)  Ediii,  Deum  adoravil ,  repugnanie  sacro  textu 
cum  mss.  Reimgnai  et  boc  ,  qiiod  Milarius  ,  cni  vux 
Deut  siinpliciier  posita  Pairem.sicut  bominut  Filium 
sonai,  indeconiicii  At>r:ihain  Cbrisii  fnluiain  corpo- 
rationein  agnuvisse.  Dc  eadein  visione  Teriullininis, 
deCarne  Chiisti,  n.  6,  non  diver»a  ioi|niinr  ;  Intir 
Anqelot  illos  ipte  Dominus  appariiii  Abrahee  tine  nttli- 
vitaie  cum  cunie...  qui  jam  tunc  et  ailuqui  et  liberarc  et 
judicme  hmnunum  genns  ediscebat  in  cariiii  habitu,  non 
uatte  adkui,  quia  nonduni  moritiiro!. 

(b)  Carnut.  alilque  nonnulli  mss.  exsuttavit. 

(c)  tn  excnsls,  venii.  Mclius  in  tnis.  veniet.  Iiisiitni- 
lur  eitini  comparatio  iiitcr  enni  i|ui  veiiiurnni  sc  pru- 
iniserat.  Gen.  xvni,  10  ,  luin  vir  conspectus,  et  cum 
qiii  veiiisse  narratur.  Gen.  xxi,  1  el  6,  uon  Jaiii  vir,  >cd 
Oujiiittui et  Deus  nuncupitus. 

(d)  Edlti,  eiriji  deinde  conspectit  tribus  :  emendantur 
ex  iiiS!.. 

(d)  Editi,  el  Deum  confessus  ett  et  judicein  :  rcnilen- 
liliiis  iiiss.  Ntqne  .Abraliani  in  Sctiptuia  Ueuin  ,  seti 
DoiniiiuiH  consianter  piofilclnr. 
■(/')  lia  casiigaiiure.s  inss.  Ai  ediii,  el  vidit  Loi,  cl 


nus  agnoscebatur  sdiniscens ,  neque  angciis  duolms 
bonorein,  qiii  Deo  unluiti  fueral  dclaius.  iniperticns. 
Lot  quidem  dorainos  dicit ,  sed  Scriptura  angelos 
nnncupal.  lilic  honiiiiis  ofiiciuin  est,  istliic  coui'esi:io 
veritaiis. 

29  Dominui  a  Domino.  Filius.  —  Deliinc  adcgt  iii 
Sodoinam  et  Gomorrbain  justi  poena  judicii.  Ei  quid 
tandem  moinenii  in  eo  est?  Domiiius  sulphur  el  iQiiem 

(2)  Ego  vere. 

surrexit...  in  lerra  .  gra^ce  ru  npoiru-ro:  iirlr.iv  y^v. 
Dclnde  legens  Hil:irlus  ecee  domini,  consentientla  ba- 
bi'l  gr:eca  sliniil  ct  latiiia  exempia.  Aiigustinns  la- 
incn,Serni.7,pt;*:ferl  ecce  donune,  ncc  nsquani  vidisse 
videtnr  ecce  domini  .^ic  cniin  iiabcl  iiiitn.  C  :  I^hiii 
duo  miltcrentur  ail  Sodomum  upparenles  fralri  Abrnkre 
D  Lol,  et  ipte  ngnotcil  in  eis  divimlateni ;  et  cum  duos  vi- 
deal,  DouiMiu  appctUt  :  tl  ille  in  Irwiis  Doniinum,  et 
in  duohui  ille  Dominuin  aiieu  ul  ex  buc  in  cain  alicat 
seniciitiatn ,  qini'  tneuir  niin  Diiniiiinm  ipsuiii ,  scd 
angelos  in  qitilins  insiilftet  biiitilniis  apparni.sse  |i:i- 
tilarciils,  qni  noii  porlaniibns  ,  sed  insidenti  glortuiii 
dabaiit.  Vidcsls  ejusdcin  iib.  11  conira  Maxiniiiiuin, 
c.  20,  num.  6. 

(g)  In  vulgatis ,  quai  jam  senui.  Abcst  qua;  iam  a 
mss.  ftt  gnccii  lextu. 

(h)  Apud  Par. ,  Deo,  oinisso  a.  In  editis  atlis,  a  Do- 
mino.  Vcnus  iii  niss.  n  Deo  :  qnn  is,  qui  in  liahitu 
viri  lociiiiis  crat  ^  2  ct  3,  i|iiii|ne  ^  1,  3  ei  13,  Do- 
miiiiis  iippellalus  esl,  Deiis  qiioqiic  essc  significcliir  •. 
qiii  hcoinis  cst  Hilaiii,  gnTicuii  textuin  napa  ru  etu 
propric  apud  Deuiu,  quasi  vapa.  toO  OeoO  iiitcrpre- 
tanlis. 


11!) 


SAiNCTl  llll.Alin  H'ISCOI'l 


120 


liluii  a  Domiuo  (Gen.  xix,  ii).  lii  liuininus  a  Dti-  A  Altralniii  ct  Deiu  isnao  oi  Deiis  Januli  roprrtus.  An- 


niiiio.  il.i  iioniliscrcvil  niilurxiiomine.  quos  signid- 
calione  (iion  miiu«  pcisoin)  disiinxcrai.  Li'giiiius 
ii:iiii.|Uo  iii  Kvmii:e!io,  l'.ii'r  iioii  judical  i|ueiiii|U.uii, 
sed  oiiine  jiiiliciimi  dedil  Filin  {Jumt.  v,  ■ii).  Dedil 
cigii  niiiiiiiiiis,  i|<i<>d  DimiiiiiiS  accepit  a  lloiiiitio. 

30.  Kum  iii  Diuin  vidil  Jitcob  iiec  solilaiium. —  SeJ 
qui  acei  |iisli  iii  Dimiimi  el  Doiii:iio  jiidicis  eogiiiiio- 
neiii,  co;!ni)iiiiiiis  ejiisdem  iii  Oco  ei  Deo  cognoscc 
coiisiirlimn.  Jarob  disecdens  ob  mpiuni  Tralris  sui, 
simiiii.iiif  viderai  scalain  ruinl.iiain  in  terra  et  COQ- 

liiigeiileni  euel ,  et  per  eain  adsiendeiiies    el  do- 

steiideiiles  anyi  los  Dei,  et  Diimiiium  iiiniiiibeiilem 
super  eam,  sibi(|iic  oiiiiies  lienedie!ioiK's,  (lUas  Alira- 
liiC  et  Isaac  dedcial,  iiiipeili^iiloin  {Ceii.  wviii).  Ad 


^eliis  eiiim  Domiiii  Miiysi  de  rubo  apparuit.  Dnininus 
(|.^  rulio  li>|uiiui'  :  viiiem  ciijiis  iiiirllii^emlam  exisii- 
iii.is,  ulniiii  1'jus  (|ui  vi-us  esi,  an  nliciijns  ;i|ii:iiiis? 
Ilie  mi'iiil;ieii  loeu>  iiulhis  est.  Aii  eiiim  Scripiiira, 
Ali))iiruil  nitlcm  illi  uiiijetut  Doiiiini  iii  pnnima  igiiis 
de  Tiibo  (E.ioil  111,  -2)  Et  rursum,  Vocniiii  ciim  Do- 
miims  de  riibu ,  Moijses,  .Vnyiet.  Li  reipuiidii  :  Quid 
eil?  l'Jdixil  Doiniiini  :  Ne  accitstcrii  liiic,  lohe  cal- 
ciamcnliiin  de  jicdibui  liiis ;  locnt  enim,  in  quo  tlai, 
lerra  taiicta  eil  fc"j  di.xil  ei  :  Eijo  suin  Deui  Abralinin 
et  Dcni  litiac  el  Deui  Jacob  [Ibid.,  i  et  teqq.).  Qiii 
ajipariiit  iii  rubo,  de  rubo  loi|tiitur :  et  visioiiis  iocus 
uiius  et  voeis  est;  iieipic  alius,  t|uaiii  qui  esl  visiis, 
audiiur.  Qii  anyelus  Dei  esl  emii  viduiur,  idcni  riir- 


hunc  po^ua  1.1I1.-  Dei  sermo  esl  :  Dijii  tiulem  Dcus  B  suiii  eum  aiidiiur  est  D.iminus;  ipse  vero  (b)  Domi- 
ad  Jacob,  turijciii  adscende  in  iocuin  Betliel.  el  luibiia  nus  (j-ji  audiliir,  Deiis  dciiide  Abiab  r,  Isaac  ei  Jacob 
ibi,  et  {ac  ibi  aliariiiin  Deo,  qtti  aiiparuil  libi  cuin  (u-      esse  eot'iiuscilur.  Cuin  aiigeliis  Dei  diciinr,  iiuii  pro- 


geres  a  [acie  [rutris  lui  {Gen.  x\xv,  i).  Deui  lioiio- 
rem  Deu  poslul.it,  ei  poslulai  eiim  alierius  sigiiinca- 
tione  persoiiX'  :  Qui,  imiuil,  aiipuniii  libicum  [ugrres; 
ne  qui  peisiinu-  ejusJem  confiisu)  nasccreiur.  Deus 
ergo  esl  qui  lnquilur,  Dcus  ct  de  qno  loquiuir  :  lio- 
noris  cotifcbSio  a  iiauir:e  nuiiiiiic  noii  disceniil,  quoa 
signilicatio  ^uhsistentcs  esse  disiinguit. 

51-  Syiiopsit  el  scupus  piadiciorum  a  ttuinero  23. — 
El  iiuic  quidem  li:co  qua-dijm  iiiemiui  ;id  pleiiifrcm 
absoluiioneiii  nccessaria  :  sed  setuiidum  prupusi- 
tiOiiis  ordiiiem,  rtspoiisioiiisqunque  ordn  retinendiis 
csl   ilaqiie  qua:  ei  reliqua  sunt,  iii  libro  alicro  suo 


prius  sibi  ac  soliiaiius  cssc  uiiiiistralur;  (c)  e.-t  eiiiin 
angcius  Dci  .  cum  Domiiius  el  Deus  iiuneupalur,  iu 
lioiion.  naiura:  sua:  el  noinine  prxdicalur.  llabes 
crgo  angelutii,  qui  dc  rubu  apparuil ,  et  Douiiiium  ei 
Deuni. 

53.  Hoyset  non  semel  Deum  et  Domiiium  prccdicat. 
Uiertiue  laiiien  unus  est  Deut.  Filio  uli  nalura  Deo  ho- 
nor  pottuliiliir.  Filius  ei  Angetus  Dei  ei  Deut.  —  Pcr- 
curre  adliuc  Mnysi  lestiinouia ;  ct  inieliige  aii  ucca- 
.'ioneni  aliquam  prjedicaudi  Deiim  et  Doiuinum  ne- 
gligat.  Teues  iiempe  <'v  diciis  ejiis,  Audi,  Israel,  Do- 
iiiinus  Dius  iiius  unus  est  (Deut.  vi,  4).  Tene  iiiinc 


loto  eisequemur.  Taii  um  lioc  imiic  in  Dco,  qiii  iio-  C  divina-.  illius  c.iiitiotiis  stue  dida  :  ait  iiamijue,   Vi- 


nurcm  Deo  po-lulai,  dcmoiislrandum  fuii,  angeluiri 
Dei,  qui  Ciini  .\'^ar  locutus  CsStt,  el  Deum  es^e  el 
Domiiium,  cuiii  iisdem  dri  nbus  ad  Abraliaiii  locu- 
tu-  ip.sc  sit :  ei  virum,  qui  .^brali;!.'  vi-us  sit,  ei  Deuui 
es.-.e  ei  Diinitiiim;  'jngeliis  auleni  duo?,  et  ciim  Du- 
niinovisos,  ci  Ql^.iit  to  :.d  Loi  missos,  iiiiiii  alitul 
a  prupli<.'ta  iiisi  'iiijjclns  pr.t  .!ie;iius.  Nnn  ^ulum  autem 


dele,  vidcte  quoniam  etio  sum  buminus,  et  110»  ett  Deus 
prwier  nic  (Dcui.  xxxii,  59).  Et  cum  uiiinis  sermo  ei 
ex  pcisoiia  Dei  {d)  iisquc  ad  llnem  cantioms  luissel, 
uit,  Lcciamiiii  coeli  siiiiul  citm  eo,  el  adorent  eum  om- 
nes  (e)  jHii  Dei.  Lwliimiiii  gentet  cuin  populo  cjut,  et 
lionoriliceta  eun>  oinnes  niiijeli  Dci  {Ib  ,  45).  95  Hi- 
iiuritieatidus  est  a  Dei  .iii;,'i'lis  Deiis,  diceiis  :  Quoniiiin 


nil  *'  laliam  in  viro  Deui)  iidfuit,  sed  eiiam  ail  Jacob      cgo  suin  Dcminits,  el  nonesi  Heus  prielcr  me.  Ktl  etiiiii 


;ii  hi>iiiiiie  Deus  venii.  Meipic  solum  venii,  sod 
ludaiiiS  osttiidiiur  ((.Vii.  xxmi,'^^)  :  iicqiiu  latiiuin- 
modo  liicialus,  sed  eliam  adversus  uum,  ciim  quo 
liici.ibatur,  iiilirmus.  iNuiie  de  Iiict.c  sacr.iutciilo 
(a)  lioii  est,  iiei|iic  In  tempiiro,  neijue  in  inateria,ali- 
quid  tr;»rtaic.  Deus  certe  est;  quia  Jacob  adversiis 
Deum  invaluil,  ei  Israel  Deuui  vidit. 

3i.  Moysi  in  rubo  vi.siii,  Doininus  el  Deus  csl.  — 
Videamiis  autem,  an  ct^ani  alilii,  pr.vter  i|uam  ad 


Liiigeiiilits  Deus  :  iiei|ne  consortcm  uniKeniii  iioineii 
admittit  iBicuil  noii  rcci{iil  innascibilis,  iii  eo  lanlnm 
quod  est  iiinastitiilis,  parlicipeiii) ;  esl  eiiiin  unus  ab 
uiio.  Meque  prcirr  iiiiiaseiliilem  Deum  innasciliiiis 
Deiis  alius  est,  neqiic  pr:oier  miigenituin  Deumuni- 
Igeiiiliis  Deiis  qHisqiiam  csl.  Ulerquc  itaque  unus  ct 
iiprieiate  \idelicet  iii  imoquoque  el  in- 
,  originis.  Ae  sic  nleri|iiu  Dens  uniis 
est ;  ciim  inier  unum  et  unuiii,  id  esi.  ex  uno  ununi. 


igeiiiliiS  Deiis  qn 

^lsiiius  esi,  piiipri 

hiiiscibiliiatis  ct  1 


.\gar  ,  liit  aiigiliih  Dei  Di  us  essu  sii  eogiiiliis.  Cogiii-      divinitaiis  aiernje  iion  sil  secuuda  naturaj  Aduraiidus 
lus  planc  csl.  Neque  solum  Deus,  sed  eii:im  Dcus      criju  est  a  liiiis  Dei,  el  bonenlicandus  ab  Aiigelis 


(n)  Kdiii,  neiiue  eit  in  lempore  •  praiier  fideiii  mss. 
Estamem  hiopleoiiasniUN.eiijiise\eiiipl;i  jaiii  viilinins. 

(6)  lii  vtil^alis,  ipse  veio  iini  uuditur,  Doiiiiitns  Dcits 
est.  Dcinde  Abraltiv,  Isaac  <l  Jucob  Dens  csse  cuijnotti- 
tiir.  Qui'  leciiu  eoiifiisa  restanratiir  opu  iiiss. 

(c)  Edili,  Flenini  Dci  iwyclus  cuin.  etc,  .sriisu  per- 
Itirbatii,  cl  tiulilata  iirobatiotie  i|ua  Deiis  iiun  solita- 
riiis  <leinoiisiraiiir.  C.asl;g;iiiiiir  ex  niss. 

('')  Sciluet  Uiiigeniii,  nt  apcrtlus  declaralur  lib.  v, 
11  3(>. 


{e)  ilie  Deuteron.  loeus  iii  Fs.  Ltvii,  n.  4,  aliis 
vcrliis.  aliotpie  verbortiin  iirdine  eipriimlur.  Ibi  eiiim 
piiiiio  toeo  li:ilieliir  .Uii/eli  Uei,  iion  Ittii  Dei ;  pnsira 
:uii('m  filn  Dci.  loco  .1/ii/e/i  />.■!  ;  eiii  leeiiiiiii  solTra- 
Kaliir  .lii^lmiis  .sub  liuem  Dial.  tuiii  Try|ilioiie,  fivet- 
t|iie  Pauliis  li>-b.  1,  U.  Q'ii'ni  liie  tenet  llllai  lus  onli- 
nem.  teiioi  ei  lCpipliaiiiiis  hosi'.  i.vix,  n.  (k),  ubi  hibet : 
Adoreiit  ipsuin  vinnet  /i/ii  Dei,  ci  cvnloiteni  euiu  omuei 
anycli  Dei. 


121  iiK  iiiiNiTvri': 

Oei.  lU  cl  lniiH.r  (■'.  veiirimio  Ucd  .i  l)>;i  liliis  ct  Aii-  A 
gelis  poslulatur.  l^ii!iiir;c:ilioiicni  liiiiiMaiiUi,  (I)  et 
coriini  (h)  |>Ci  quos  isl  lioiior^iiidus  iii(ellii;i',  siiiicul 
pcr  aiigiliis  ei  (ilios  Doi,  Dius.  Ac  iic  foi le  liniiurcm 
[lci  liiii)  iialiiralis  cxislliiios  po,siiihiri,  cl  ailiiliciis 
hoc  in  loco  Moy-en  di;  lionoraiido  Dco  i>;iii(;  seii- 
si.ssc,  ciini  laiiicii  Pater  sii  lionor;widiis  in  Kilio ;  la- 
nien  liciicditijuiiem,  qu.im  (ftj  sul)  eod  jiii  scrmone  ad 
Josepli  di^ponit,  adverte.  Aii  eiiiiii  :  Et  qiix  uccepla 
iuiit  e't  qui  appariiil  in  rubo,  vemaiil  5H()i*r  (a;<u(  Jo- 
tppll  et  verliceiii  {Dcnl.  xxxili,  l(i).  Adoraiidus  cigo  a 
Uei  liliis  Dcus  est,  f^ed  Dciis  i|iii  ci  lici  liliiis  c>t.  IIo- 
iioraiiilus  auiein  a  Dci  aiipclis  Dcus  esi,  scd  Dctis 
qiii  Di;i  (t)  anjicliis  Hciis  esl  :  qnia  df  riilio  .ippariiil 
Dei  angeliis  Deus,  ct  <pi:c  ci  complacila  smit.  Jnsesili 
cum  Ijencdicereliir  oplaiilur.  Noii  idco  iioii  Dciis,  J} 
quia  aiigelus  Dci  csi ;  iicipie  iiirsnni  angclus  Dci  iion 
idcirco,  qnia  Dcus  est :  seu  sigiiific;ii;i  persoiiaiiiin 
intelligeiKia,  et  (d)  disliiicto  iiinascilnliiaiis  nitivii.i. 
lisiiue  seiisu,  ac  inaiiife  lata  sacr.iiiic:itiiiiini  cuilcb- 
tium  dispensaiione,  noii  snliiiriuiii  Deiiiii  docuit  opi- 
nanJoin,  cnm  :inijuiuin  ct  liliiuii  Dci  Dcuni,  Dei  ci 
angcli  ci  lilii  adoraiiuni. 

5t.  El  Ii:kc  (piideiii  de  Moy^i  lihris  responsa  :i 
nobis  sint,  vel  potius  Mnyscs  ipsc  respoiiderit  :  qiii.i 
eu  liJLTelici  auctorc  Uii,  pcr  iiimih  Hei  coiifessioiieni 
piileiit  persiiaderi  posso,  ne  liciis  csse  Dci  filius  pr;p- 
diielur  ;  96  conira  aiictoris  sui  t<'sliiiioiiiuiii  iiiipii, 
cuin  (|uaiidii  ille  unuin  Diiini  coiililciis,  iiuii  dcsiite- 
ril  de  Dei  filio  docere  (|uod  Deii-  esl.  Scd  conseqneiis 
csi  iiiiiltiplices  dc  codcin  propliclaruin  seiilenii;.s  {] 
proferre. 

55.  Qiii  propliela  Fiinttn  ct  Deuin  ilvceul,  et  a  Pure 
teceTitai.  tilii  cur  paitr  Deus  «if.  —  Tenes  dicluin 
Audi,  hrnel,  Domimni  Dfus  luui  uiiun  eit  :  .(li|ue  uii 
nain   rccte   (encrcs.  Sed  scciinduin   sensuin  tuuni 
dicli  proplietici  qu.cru  raiiniiciu.  Ait  eiiiiii  in  psal- 
inis  ;  Uiixit  le,  Dcus,  Dem  tuu.s  [Pnit.  \u\,  S).  I)i>- 

(I)  Et  ejHs  per  eujiis. 

(i)  Ejus  igilur  qiii  iine  naliviluie  Ci.',  deiiioustiah: 
pcnoiiaeit,  niox,  pro  id  eniiii  cmod  ait,  csl  id  quvd 


(.IIJKf!  lY.  12-2 

cenie  (e)  ad  lcgonlis  inic!ligeiiti:ifn  uiiciiini  tt  ungcn- 
lcin  :  distiiiguc  te  ct  tuitf.  :  ad  qiicm  et  dc  qiio  sit 
sernio,  dciiioiislra.  Supcrioribus  eiiim  diclis  tiic  coh- 
rcisiiiiiis  ordit  subjeclus  est.  Dixeral  namiiuc  :  Hedei 
tiKi,  Deus,  iu  swcutniii  sacuti.  rirga  directioiiis  lute, 
virija  re(iiii  tui;  dilexisli  ju:~titiain,  et  odisii  iniqtiila- 
tim  (Ibid.,  7).  Nuiic  qiioipie  liis  adjecil  :  Proplerea 
uuxil  te,  Di:ns,  Dctts  liiiii.  U.'ti<  crgo  rcgni  ^vierni,  dh 
nieriliini  dilecia;  jusiiii.c  ct  peros;»;  iniqiiiiatis,  a  Deo 
siio  iincliis  cst.  iNuiiKpiid  inlclligeiiliam  iiostrain  ali- 
qiia  .saltem  nomiiinin  iiilcrvalla  cnnfuiidiini?  Nam 
discrclio  lintiiiii  pcrsoii;e  in  le  et  tuv.s  pcsiln  es!, 
iii  iiullo  lanicn  iiatm;e  disiincia  cinlcssionc.  Tiius 
ciiiiii  relitiiiii  cst  ad  aiicioiein,  tc  vero  ad  cjus  qni  c.x 
.1111  lorc  esl  signincatioMcm.  Kst  eiiim  Dcik  ex  Deo, 
proplicla  ciidem  nrilinc  coiilitentc  :  Uii.iii  te,  Deus, 
Deus  luus.  Non  esi  aiiiein  ante  iiinasciliilcin  Deum 
Dcus  nllus,  ipso  diccnlc  ;  Fslote  inilii  lesles,  et  ego 
lcstis,  dicil  Doniiuii.'.  Dcus,  et  piicr  hicms  .jHeiii  elegi,  ul 
sciatis  et  credntis  el  iutelligalit  qnonium  ego  sum,  el 
aule  uie  niin  esl  ntiun  Dens,  el  posl  iiie  non  erit  (Esa 
XLiii,  10).  (2)  Fjnsigilnr,  (()  qiii  sine  iiiilio  esl,  de- 
inonsiraia  csi  digniias;  ct  ejiis  qui  cx  innasciljili  esl 
Iioiior  eonscrvatiis  est  :  Unxii  /c,  eiiini  ileus,  Deus 
lutts.  id  eiiiiii.  qiiod  :iii  tuus,  nd  naiivii.tcni  rcfer- 
tur,  ca;ieriim  iioii  peiiinil  ii.iliirani  (Vide  lib.  xi, 
»1.  18,  etc).  Et  idciici)  Dcns  cjiis  csi,  qiii.'  ex  en  na- 
liis  iii  Deiiiii  esl.  Non  laincii  pcr  ii|,  qiioil  P;iier  Dcus 
csl,  niiii  ei  Filiiis  Deus  cst  :  Ciixii  cnitii  tc,  Deus 
Deus  luns  :  desigii:ila  viileiirct  cl  ancioris,  et  ex  eo 
}:eiiiti  sigiiiHcalioiic,  iiiio  coilciiiipie  dicio  ulriiinque 
illuiii  iii  iialura'  cjumIciii  (i;)  d  (lignitals  niinciipa- 
lioiie  consliliiil. 

97')t'.  Hlium  Pulris  qiiiilcm  Esitiiir.  >)ra:diciit. — Ve- 
runi  nc  foric  ex  co  ari  iii  impi.e  a~serii')nis  jiossil  oc- 
casio,  ipiod  dicliiiii  cst,  Qunuinm  e;io  snm,  cl  mile  mc 
nou  est  Deiis  alius,  cl  posl  mc  iio:i  iril  (Esiii,  \liii,  10)  ; 
laniipiaiii  pcr   id  iioii   ct   Filius  Dcus  sii,  quia  post 

(lii,  ei  paulo  poai,  iiiiiu  ex  Deo  itaius  Icgitnr,  pro  ex 

1(1  Hl.tUS. 


(u)  llu  Er.,  Lips.  et  Par.  oiia;  leclio  nobis  valile 
Siispccii  cM,  ciiui  ncc  s;itis  coiigriiai  cniii  siibiiexis, 
liec  liabeaiiir  nisi  iii  rcccniioritiiis  iiiss.  ^aiii  iii  po- 
tiorilins  Iribus  Colb.,  Cani.,  (".nrli.,  Ccrin.,  Ilc- 
roig.,  ctc,  legcrc  esl,  el  cju.i  per  cujin  (polcst  iiitcl- 
iigi  tacituiii  verbum /(OHor<;i»)  tsi  lionorandus.  Iii  iiis. 
Coib.  secmidis  ciiris  adscr.ptiiii»  isi,  cl  ejus  per  i/ucii; 
cst  honorunJu».  Iii  Viiiilociiiensi  auteiii  cx>tat,  ei  ejiis 
per  quos  esi  Iwnorundus.  Deinde  in  vetustiorc  Rciiiig. 
inenduse,  uileliigeie  Hcilicetur  .Uigelus  tt  Ftlius  Dei.  Ex 
qiiibiis  iioii  ineoiiinindc.  cnnlic.-re  liceiri.  siijniliculia- 
nem  hoiiorandi  ex  eit  per  quoi  esi  linnorandus  inlellige, 
scilicit  ut  Angetits  it  /ihns  Dei  Deiii. 

(b)  lii  iiiio  coilice  Vatic.  sub  eodem  iiomine.  Ttim 
iii  rceenlioie  Reniii!.  ad  Tlieod.  Jacob  ud  ioseph 
dispoiiil.  Sincerlor  e»l  leciio  ca^lcioruni.  Siibjecla 
ennti  vcrba  Deuicronotnii  sniii;  qiiaiiivis  ad  Lene- 
dieiioiiciii  JaciibGcn.  xmx,  2(>,  ailudani. 

(c)  lia  niss.  .\t  editi,  Angelus  ?jj  qui  de<-ubo.  Sicet 
AinbiOsius  in  Psal.  xiiii,  n.  15,  Filiuin  in  riibo  vi- 
pum  fuisse  deciarat  liis  verbis  :  ^«/8  est  in  rubo  viius 
^■■iijsi,  iiisi  primogcnitus  Dei  filim,  ijuiiiii  :  Ego  sum 


Dens  pntruin  vrsiiuruin,  Deus  .■ibrnlinni,  Deus  Isiac, 
Dciis  Jucoi.  Itieoseilemousirarii  lniiiuiuis  adsjieclibus, 
qi.iti  veiituriis  crut  ut  ab  omiiibus  videietiir. 

(d)  Iii  cdiii-,  diuiiiruo  :  iiieiiduiii  qiiinl  casii.jant 
1>  niss. 

(e)  Lips.  ct  VVir.,  discernnl  leycnii.i  iuleUigcnlia  :  re- 
liiciaiililius  aliis  iibris.  Il;i  iciiuHiaiiiis  adveisiis 
Pi:ixi;ain  n.  15,  Aiiibrosiiis  lib.  i  dc  Fide  c.  5,  ci  alii 
Patros  lii  bdc  l's:iliiii-l;('  loto  duos  :ipciie  disccrnl 
observiiiil.  Liiciilciitiiiii  e-i  pr;i'  c.ileris  illiiil  !ii'iiai 
lib.  III,  c.  6  .  iiroiij:ic  Dei  upp.  Ilatioce  signi^cuvil 
Spirilus  snnclHS,  el  rUiii  qui  vngilur  Filiuui,  el  euin 
qui  uiiijit ,  id  <  s/,  Pdtrcm, 

(/■)  Eiiili  excejito  P.ir  ,  c;iii  siii«  niuiiilaie  eu  ;  qni 
titiieii  inlra,  ii.57,  de  Patre  Iiibcnt,  '/ui  sine  iuitio 
ivimius  esi. 

(ij)  V  it.  ba--,  codex.  iu  vaturn'  ijusdiin  diguilaie  el 
Ooiniiii  nuHcupuliaiie  .  niiiiii'.  siiicerc.  E»  lioc  iiiaxiiiie 
locj  paict  ijuaiii  apiid  tlilaniini  viin  habeat  \uc:i|iii- 
liiiii  digniiittis,  quod  dii)iiii(a(is  loco  iuanifojt^j  liic  po- 
iiiiur. 


m 


SANCTI  HII.AHII  rPIST.OPl 


m 


Deuiii ,   aiiie  (|iit-iii  l>eu:«  millus   sii,  nu!liis  (|Miir<iii;  A  profesitioe^l.  AiliiJtmqiin  :  Qitomaiu  lic  duU  Itominnt 


posiea  Dcus  riiluru.s  itil  :  loiiiis  ob  iJ  dicii  raijii  Irr.iv 
UiiUa  e8l.  IVus  ipsi;  ne'  iiiiinis  ^iii  losiis  esl ,  sod  ol 
|iuer  ejuK  c.toi  lun  u<'U  (uiii  eu  leNiis  iisl,  llciiiii  nnie 
ti<  iioii  esse,  iiritii«  pnsl  se  luUiruiii.  Siiriiciens  qui- 
(leiii  sibi  ip^e  lesii»  e>i ;  seil  leftiiiiiouin  du  (fi  sint , 
leftliiuoniinii  piieri  queiii  elegii  aJniiseuil.  Diiiiiii  crKu 
diiiini  ie«iiiuuiiiiini  esi,  tiulliiin otie se  Deuniesti';  ex 
GO  ('iiiiii  uiiiiiu  suiii  :  ne(|uu  pnsi  se  heiiin  liiiuriiiii; 
iiuii  iiii(|ue  ex  se  iiun  luiftse.  t)r»l  enini  jain  j.iier  iii 
ICkliiuouiii  l'»U'is  Ikic  lu<|iieiis,  puer  in  liibu  ci  (|uu 
g.giii  lialiebal  elceius  IJipsuin  il:i  in  tv:tiigolii6  da- 
mousliui  :  tcce  pui  r  nirus  (jueoi  elegi ,  dilcctus 
iiieii.s,  in  i|uu  ciiiii|>b(uii  (I)  aiiiiia  niea  (J/oii/i.  \n, 
Itl).  Noii  csi  er^o  aiiic  iiie  alius  Dcus,  el  pusi  inc  noii 


Dni»  tnitcfNi  tf^  liraet ,  qui  frcil  qntv  teninra  tntil: 
Inlnruanlf  me  di'  fiHit  vettrii  el  de  filiiiba:,  el  de  ope- 
rihut  ninHMUin  m<;iiri(in  ninndiile  mihi.  V.go  feci  ler- 
ram,  el  Iwmiuim  luper  eam  ,  eijo  oinnilmt  tideribH» 
pmrpi.  ri?»  tutrilafi  rrgem  cuni  jutliiiii,  el  omnri  tiai 
ejut  rrrnr.  Ilir mdi/ieiibil  livilaiem  meam,  el  frt;<lir'(n- 
lcin  plebi.^  mrit  conrerlet,  non  evm  prirmio,  neque  cum 
luuneribHt,  dicu  bominiis  Sobnolli.  Lnboraliil  jHrt'.!"- 
tui,  el  mrrraliis  A.lliiopuin,  (i-l  ri  Sabuin.  Vii:  eiielii 
ail  le  iTontibiinl,  c(  liii  erunl  iiivi ,  el  pnil  le  teiiuenlur 
alHijaiivintulis,  ei  adorabunttr,  et  inte  deiirccubuiilnr; 
quoiiiain  in  le  ctl  ^'■ui,  el  nnu  ent  l)i  us  prirler  le.  7'u 
enim  e»  Deiif,  el  nriciebainut.  Drut  lirael  tatvnlor. 
Erubeicenl  el  pudebil  omiirs  qui  adveriaiilur  ei,  el  ibunt 


erit :  a.'ltTii,e  viiieliccl  el  iii(leiiiulabilis  virlulis  infi    ^  cum  confttsione  {Efai.  xtv,  41   el   teq).  Esliie  ailliiic 


niuieui  iii  co,  iiu«d  auie  el  posicu  Deus  pra^ier  sc  tit 
iiultus,  osiendeitii  :  pucroianicn  suu,  ut  in  icstiiiioi<io 
tuii,  iia  ei  in  iiominc,  coilocato. 

37.  Oieit  locui  pro  Fitii  deilale.  Patri  nullus,  Ftlio 
PaUr,  nobis  Paier  d  Filiut  etl  Deut. — Ei  boc  ipsiini 
prunipluin  eiiiex  persoiia  ipsiusdisceic.  Ail  ciiiiii  ail 
Osee  prupb^Uni ,  Non  upponum  adbuc  ui  miierear 
domiii  liraet ,  ted  enim  advenaui  adeertiibor  illit  :  /!- 
/iornm  auleiii  Juda  miserebor ,  el  mlvvi  eot  facium  tn 
Duminv  Deo  iptorum  (  OteiB  i,  6,  7  ).  Krgo  (2)  ab- 
solule  (u)  Paier  Dciiiii  l^iliuin  nuncupat,  iiiqiioel  clc- 
gil  nos  aiite  teini>om  s:cculjr.ii  {Ephcs.  i,  .1).  Iptoium 
idcirco  aii,  quia  Deus  inn.iscibilis  a  iiullo  est,  nosi|uc 
Filiu  iii  bxiedilatein  a  Oeo  paire  dnnaiiiur.  Le^innis 


alii|ui$  leiiiontaiis  Inciis  ?  aiii  nlla  relicta  rsi  igiinra- 
tionis  occusio  :  iiisi  id  (ai.luin  relli|uuiii  si(,  ul  inipic- 
las  proressa  se  pmdal?  Deu'<  ev  (|uii  oiiini.i  suni,  «pii 
oinnia  (d)  iiiandaiidii  fccit.facti  oper.i  sibiassuinent, 
niin  utiqiie  eflicienda.  iiisi  dixissel  utiicrenl,  lesiatur 
regem  per  se  (i)  eKciUiiiin  jiislum  ,  et  xdiliciniein 
sibi  Deociviiatcnt,  ei  plebis  c.tpiivitaiein  averlenteni, 
non  cnm  prxinin  nc(|ue  ciim  iiiuneribu< ;  gmlia  ennn 
oiniies  salvainiir.  Deinde  iia  liKpiiiiir.  ciini  post  lalio- 
rein  Au^ypti,  id  est,  sa»citli  (5)  c.itamiiaicm  («),  ei 
niiTcalits  iEtbiopiiiii  el  Saltain  viri  excelsi  :id  cum 
transibuiit.  Kt  quiiaMdeni  exisrmiaiidns  labor.-Ki^ypfl, 
elmercaliis  /EtliiojiumctSab^iin?  RccordemnrOrien- 
lis  Magns  adoraiites  Doniiniim  et  iiMi:ier.inie«,  el  l:i- 


namqiie,  Potee  a  me,  el  dabo  libi  qeniei  (5)  liceredi-  C  boreni  vcniendi  nsiiue  in  Betlileliem  Jii(l:e  tanii  iiiiKS 


tatem  (b)  luam  {Pial.  ii,  S).  Deo  eniin  ex  quo  iiiunia 
6iiiit  Ucus  nulliis  est,  qni  sine  iiiitin  :cternus  esl.  Fi 
lio  autcin  Deus  Paier  esi ;  ei  cu  eiiini  Duiis  naiiis 
cst.  Mobis  aaiem  ei  Faier  Deus  cst,  ei  Filiiis  Dcus 
est  .  Calrc  de  Filio  cunliientc  quml  t)eu's  nustcr  sil , 
Filio  de  Palre  doceiilc  ijuud  Deus  nobis  sit  :  Deo  ta- 
roen  Filio  a  Patro,  id  cst,  ipso  liinascibilis  virlutis 
guae  iioiiiine,  niincupaln.  El  li;cc  quidein  ad  Osee. 

98.  IViliiiioniuni  luCHtentum  ex  Ksaia.  Magoruni 
adoraiio  prwiiicia.  Qm  fueruni  nuigi.  —  Pcr  bs:uain 
aulein  qiiain  .'tbsuluia  Dci  patris  dc  Doiiiinu  iiostro 

{i)AiiimcemeiB. 

ii)  Absoluie  deesi  \o  mt.  Veroti.  « 

3)  In  luvreditateni. 

(a)  Apud  Par.  ct  in  nonniillis  insg.  omiiiitur  abso- 
lute,  quud  esi,  aperie  ei  alis<)ue  iil  a  aiiibi(iuit;«ie. 

(6)  Eilili,  in  hirrediialem,  dissideniilius  inss.  ci 
Tiaci.i.  Psal. 

(f)  Oii;<liivig  ex  {iricii  lextu,  xai  o!  XaCaiifi  ovilf.e,  , 
pl;iniiiii  >it  VKcein  .Snftiiin  releni  :id  suli^equenlein  , 
liuii  ad  pceerileiiteiii  :  eaiii  taiiicn  ab  lliiario  :id  vit- 
c:iliiiliiiii  mercuhij  rclal.iiti  esse  niiii  diibiiiin  esi  c\ 
Biibjetiig.  ieriiilii:iiiii<t  .idvin-sus  Pr;ixe.uii  n.  IS,  (■iini 
llilario  coiiseiiiicns.  qiiiid  ex  i>udi'in  LsaijB  lucu  tirn- 
biH  duus  essc  <|Ui  iiiioin  Dci  iiniiieii  <<b<iiie;inl,  liue  ub 
eudlsficiilit,  i|iii«l  legai,  el  Siibain  viri. 

{d)  Li|<e   ct  I    t.  cx  niarvin)'  tr.  miiii(iu<i.i. 

(«)  lU  vctu»tier*s  liliri.  Alii  vcro,  ««vruli  eapiima- 

IMII. 

(/)  lu  Dis.Vat.  l&i.,  Inpnneipiolubvrlvim)  /Cjypli; 


ris  iiictianiiii'  (/!  In  priiicipiiin  eniiii  t:ibore  lntius 
y£<;ypti  l;<lH)r  denii<nstratus  est.  IMiigig  nainque  divi- 
nx  viriniis  u|iciaiioiies  Tilsa  leruiii  s|icoic  incnlienii- 
bus,  poiissimus  impi:e  religioiiis  lionor  a  sacriilo 
omni  defi-reb^itiir.  [isdein  Magis  et  inerc:ilu  i£tlii»- 
piim  01  Sakaiii,  auri ,  ei  itiuris,  et  myrrb.e  niunera 
defcrentibus  :  quod  iiuidem  idipsuin  et  alius  propbela 
pr:eiiioiiiiil  ,  diceiis  :  I:i  conspectu  ejus  |irucidciil 
yClbiiipes,  clininiici  ejus  tiinum  lliigeni.  Iteges Tliai- 
sis  uiunera  ufferent,  reges  Arabum  et  Sabaiii  niuncra 
adduccni,ei  dabiturci  de  auro  Arabix(Pu(/.  lxxi,  9, 

(4)  Suieilalum. 
^     (5)  Capiiiii<ai(.'m. 

corriipte.  Ilic  dc  Magis  6mo  tradit  llilarins.  eo*  gciliret 
et  priiicipe»  fuisse.  et  magi&v  iirli  drditus ;  qiiod  A- 
tcruiii  pliirosev  anliqiiis  rinii  eo  dtHniniw  jain  oIkct- 
vaium  est  iii  noi.  ad  c.  t  cuinm.  iit  Maiili.,  ii.  &.  Itei;es 
qiioque  CO'.  fiiissr  senbil  TeiiulluniiK,  lib.  iii  conlra 
Man:.  n.  13.  nbi  rnarrituius  iIIikI  (imI.,  Hege*  Aia 
iuni,  eli . ,  subjicil  .  iVnin  «(  Nnijot  leget  hubuil  fire 
O.itrnii.Ciii  ciiiiseiitit  llieroMyinus,  ro<<<in  in  iMn.  c. 
4.  Sic  cl  i;:is;trliis  Arelal.,  in  appendioe  .S<'inwiniiiii 
Angiislini  .  Scnii.  I3'J  .  n.  3  :  IUi  Magi  trei  rij/« 
faisie  dicunlur.  Dtiile  P.istbasius  H;<dl>oriusiii  M.iUh. 
II  :  Mano»  reget  exlittine,  nemo  qui  kiitoiiut  .««il  gtu- 
tllium  ijiioru».  Uiin  r;ili<>iie  evplie.itiir,  <|Ui  uinnes  de 
Siibaiii  oil  CliriJiiiiii  vcKoriiit  :  <|i<i.i  iiiiiiirinii,  nli  <le- 
cl:iiat  Hil.iiins,  iii  M<iin.  c  «iv,  u  7  :  l'opuli  piin- 
crpi  iubjeet.e  tibi  miii»ci»««(i»  uonun  tausinnque  cuih- 
ptcCitiur 


m 


Ui:  ililNlTATE  LIIJKR  IV. 


I2(! 


10).  (n)  ln  M  igis    iiaque  99  cl  fnuncribiis,  labor  A  scqiiitur,  In  le  ett  Dfiii,  noii  solsini  dim  (jui  |n'X'6('iis 


y£gypti  ct  niercatus /Etbiopiiiu  cl  &ib:iiii  usteiidilur, 
tcilicei  niundi  error  Magisadoraniibu»,  elelecia  geu- 
liiim  iiiuncra  adoraio  »li  bis  Doiiiiiiu  ublata. 

39.  Apoiioli  viri  exteUi.  —  Excclsi  aiiU-ni  viri ,  qiii 
ad  eum  iransiiuri  »uiit,  .iti|ue  «^uiii  viiitti  sei|ueiitiir, 
qiii  kiiideiii  islisuiil,  uoii  iii  obsouro  Cbl.  IWsiiicc  ad 
Evangella  ;  Peiru»  Dominuin  suuin  si  cniurus  pr.v- 
Ciiigilur  (Juan.  %\i,  7).  Iiiiucre  Aposlnlos  :  si'r*us 
Cbrisli  Paulus  in  viitcuiisglnriatur  (/'/li/em  i).  El  vi- 
deamus  aii  viacius  Cliristi  Jesu  e;i,  (juu:  Dctis  de  lilio 
suo  Deo  fucrat  lucuius,  inipleverii.  i')ecabuiiiur ,  iii- 
quii,  quouiam  in  le  eit  Deus  [litui.  \lv,  U).  Dictuin 
i(a(|uc  ab  Apostolo  recuguosce,  el  rccuginiuiii  iiilei- 
lige  :  Deui  iu  Christo  erat  muiidim  recoiniliuiis  sibi 


oH,  sede(i»m  euin  100 'I*"  (')  «i^ncai  iii  pr.rsoHie 
demuiisirst  :  haliiui>iieii>  ab  eo  in  qno  !i»bi'8i  liij^r- 
neiis,  pcr<»oiiae  Uyufiujsiilimi^disiiiitlirtne,  iiuii  peno. 
ris:^Urus  eniin  iii  ei>  esi  :  et  in  i|iio  esi  Ucns,  hcus 
est.  Non  eniin  bcus  in  divcrnii;  at'iiie  a)ieii:e  n  se  na- 
lurc  li.ibit;tCulo  en,  scd  in  suo  (<)  aii|iic  cx  se  n<«ii(( 
ni.iiici.  Deus  iiiDeo,  quii  ox  Dco  IVns  cst.  Th  e»  enim 
Deus,  el  nfsciehnmu$,  Deiu  Isrnel  lulvaior  (/i.  iii,v,  15). 
41.  Filio  atlV{Vtoiil«s  erubeicml.  Fituuit  ijai  uegnt  , 
Piitrem  iu/wnornl.  ^-  Neganteiii  le  Deiini  iu  Dco,  su- 
qiiens  serroo  coiifulal :  att  enini,  Erubexenl  ,  tt  pn- 
debit  omitet  qni  tideeriMntur  ei,  el  ibunt  (unt  coRfutio- 
ne  [Ibid.,  l\>) :  (/)  Dccrelnm  boc  iii  iiiipiclHlciii  liiain 
Dui  esl.  Advcrsaris  eniiii  Cliristo,  de  (|iio  tc  prore«siu 


(II  Cor.   V,  19).  Deliinc  sequiiur,  *.(  ijon  fst  />('ii«  B  piiirnae  vocis  objuigai.  Dciis  est  eiiiiii,  queni  e»sc 


prasier  le.  Quibus  contiiiuu  idein  Apnstuius  aii,  uims 
est  eniin  Doiniiius  nosler  Jesus  Cliriblus  pcr  qrciii 
oiniiia  (1  Cor.  vui,  (i)  :  et  iinlluspr;«'ler  euin  vidclur 
aliuscsse,  qiiia  unus  est.  Tertio  quuque  aii,  Tu  cs 
Deui,  el  neiciebiimui.  Sed  ex  perseculorc  (6)  Eccle- 
six  ditil  :  Quoruin  patres  ,  ex  quibat  Chriitus,  qui  eil 
ittpCf  emma  Dent  (fiom.  u,  5).  Ili  igiiur  vincii  b,Tc 
pnedicsbuni  :  excelsi  videliiei,  etin  duudrciin  iliro- 
liis  judicsiuri  (c)  iribiis  l<;rael,  el  Duiiiiniiin  suuni 
docirinae  et  passiotiis  su%  martyrin  seciiiuri. 

iO.  Paier  de  le  dicit,  Nun  est  Deiis  praiier  iiie,  el 
de  Filio ,  Non  est  Deus  prjeier  le.  Filius  penonu 
non  genere  a  yatre  diuieiui.  —  Deu'..  ergu  iii  Dco 
esi  :  ct  in  quo  est  Dcus ,  Deus  est.  El  quiiiiiodo  non 


lu  Deum  deiiegas.  DciiegaB  vero  suti  si«cie  iKiuoiis 
Dei  (l'atri»),  dicenlis,  Non  e»l  etiui  Dtus  praner  me 
(Ibid. ,  IH).  Scd  coiifundero  et  erubvsce  :  iiuii  rgrt 
d<'lalo  a  te  boiiore  innascibilis  Dcus,  gloriam  banc  a 
(e  iM>liiudiuis  suae  non  postulat,  non  dcsiiierai  liaiic 
(ipiiiiiinis  tiiie  iiitclligenliam;  iil  ob  Imic  qiiod  diieril, 
Non  eit  Veiis  prceier  »1«,  cuiuqiicinexse  Knnuii  Doum 
abiieges.  Ac  ue  Sii>i  Imc,  addiviiiiialcni  Piliidcslrucn" 
dam,  peculiaic  ((;)dererre$;  IJiiigcnidsui  gloriam  bo- 
iiiiro  pfrrecl.T  divmiiatis  iiiiplevit,  dicens,  Ei  non  etl 
Dius  prfftcr  le.  Qiiid  ex^cquula  discuiiiiiius?  (|uid 
coiti|iar.ila  disccmis?  Prupriuui  Dei  filioest,  ne  pra;- 
ter  euiii  Deussit;  prupriuiii  Deu  patri  est,  iieubsqitc 
eo  DcusquiB(|U3ui  sit  :  verbi'(  Dei  (teDen  utere.  Cun- 


ett  Deui  prteter  te;  cuni  in  eodem  Deus  sit  ?  llsur|i:is,  C  lilere  ila,  ct  precare  ri'geiii  :  Quoniam  in  te  ett  Deus, 


o  bxrelicc,  ad  couressionein  sulilarii  Dci  pati  is,  A'on 
ett  Deut  prmter  me  :  quoniodo  ex  pra>diculionu  Dei 
palhs  direniis,  Aori  esi  Deus  prceler  te,  dictutn  inler- 
pretabcris,  si  per  id  quod  dictum  es(,  iVon  est  Deus 
ptiKier  me  (Deut.  xxxii,  59),  ariirniare  cunlendis,  iie 
Dei  filius  Deus  sit?  Etcui  crgo  Deu8  (ralor)  dixeril, 
Non  eil  Deiit  prceter  le  ?  subjicere  eiiiiu  liic  tibi  perso- 
nara  soliiarii  (d)  nou  licebii.  Domious  euiin  dixii  regi 
quem  eiciluvit,  ex  persoiia  viroium  excelsoruin  ado- 
ranliuin  et  deprecaniinin  ,  Quuniam  in  le  tst  Deus, 
Solitariuin  rcs  isiu  non  rccipii.  Yii  te  cniiii  pr:esen- 
tem,  veluti  ad  quem  git  sermo,  siguillcal.Quudauteni 

(1)  3f«n*t. 

(a)  SoUis  codcx  Vat.  bas.,  in  donia  ilaque. 

(b)  id  cst,  qm  (uit  persecutor.  Jani  iib.is  ubservavi- 
inus  praposiiioncni  (X  ad  signiQcaiiduiii  sialiuu  ac 
teiiipus  pra-leriiiiin  llilariii  es-e  iisii.iiaii!.  Sic  ilo 
Cbrisio  iii  seivi  (oriuaui  exiiianitc  sa')»^  loquilur  ,  ci 
Deo  hoino,  pro,  atiu  eiset  Dem,  facius  tst  iwmo.  Ilic 
au(eu>  ii;  viilg.iiis  el  in  uno  bOiuiii  rccenUure  iiis. 
Colb.  inserluni  est,  fuctui  doclor 

(r)  Kdiii,  duodecim  Iribus  :  rcrragaulibus  inss. 

(d)  llic  eniiH,  uli  Tcrluliianus,  adverMis  Praxeani, 
n.  15,  lu  euiii'Jeir.  locum  ail,  dicendc,  Ueui  in  t»,  et, 
Tu  Deue,  duoi  proponU ;  qui  eral,  el  in  quo  ernt ;  Chri- 
tlum,  el  Spiiituin  :  iibi  S>;jin(uni  Paireui  inteltigil. 

(<;)  lii  ins.  Caru,  alque  in  te  gcnilo  :  male  Cur  au- 
leiii  iii  eo  nianeat ,  sic  cx|'Oiiiiiir  in  p3:il.  cxx:i,  n.  3 : 
Deus  enim  ex  Oeo  qciiilui,  nan  abtit  per  iiuturoin  ab  eo 
ex  quo  yenitiis  eonfitendus  eit  :  cum  c;ricr.ialisini  pcr 
uaiurje  discrepauliuui.  Filius  iluque  digiia  per  m  et 


et  iiOK  est  DlUs  prwter  te.  Tu  eitim  es  Ueus,  el  nescit- 
bamus,  Deut  luael  taltaior.  Cmct  (h)  roulunielia  lio- 
noris  orHcium,  neque  (ifTeii.^.ioncro  babet  confesgioiils 
exemplum;  maxime  cuni  adveisalioejus  picna  con- 
lusiunis  sii  et  pudoris.  itumurare  Delverbi-,  confi- 
tere  Dei  vocibiis;  eifuge  confuslonisdenuniiaiionefn. 
Deura  eiiim  Dei  lilium  abnegando ,  iioii  lam  Deuin 
(uniqnam  (i)  sulitaiiiim  (i)  glori.c  lioiiuro  venerulie- 
ris,  qiiani  Patrem  Filii  iiiboiioialioneciinteinnos.  Ho- 
nuris  fldem  iiiriascibili  Dco  coiililcre,  quod  praetcr 
eum  DuuB  nullus  sil  :  uiiigenilo  Deo  pru'dica ,  t|uud 
abeque  eo  Deus  non  Btt. 

(2)  Solitario. 

D  suniciens  csi  babiiatio  Palris  :  qui  in  ca:l(!ris  eiiam 
babitat,  quaieniisFilio  cimjimcti  iii  ipsu  quodaniinoiio 
cuiiiiiicniui',  iit  elcgaiiier  ibitlcin  eiiiinaiur. 

{f)  V:it.  bas.  nis.  diclnm  hoc  :  iiiiiiiis  beuc. 

(g)  Ideiti  cc'.icx,  dcfendercl  :  neqiie  bic  -nudicndus. 

(A)  I>lei|iie  bic  viiiciur  sinceiior  pr^cdiclus  m^.  cuin 
|ii'u  contumelia,  exiiibiU  culuinnia  :  et  iiio:^  piena  cun- 
fMionis,  |iio  p/i'ii(i  confiitioiiii. 

(i)  Kdiii  ciiin  aiiquoi  niss.  ;^i;^fiirio  Maluitius  cum 
ca'icris  iijlifarium,  prius  resiiluia  p.iriiciiia  lamifuani , 
qiiam  Lipsius  absque  uucto:  ji']t..,  c.ipiiiixcrat.  i^utcr 
aiticsii  inhdiioreiitr,  (i.iui  lilii  tlcgeucris  pater  pro^di- 
oatur  ,  til  s;cpc  iiisiiiiiat  unsier  lii!;iriug  ,  ac  piiibal 
Aiigiialiiiu^,  Seriii.  13^1,  n.  S  ,  nucMou  Anibropius, 
liii.  I  de  Fitie  c.  t.>.  veJ  dun;  ;ilii|iiiiiido  i-ioe  Verbu  ac 
sapieiili.i  fui!.se,  adetiq<i«  aliisiiilu  inlioiieii!  inuliialus 
esse  iisseriiur,  ut  usietidit  Mbiiiiasius,  Uial.  ii  Cbul.. 
Ar.,  p.  551. 


127 


SANCTI  IIILAmi  i:i'ISCOII 


m 


101  *-•  '■''"  <'i'''''"'<'i  iiilsliiiuliilur  JiTcmias.  Qiii  .4  piiero  suo,  ellmiil  ililciio  n-o  .  jiosl  lioc  iii/ifr /citow 


Deui  iuiier  lixriini  tUus.  /'i/iiii  «J  iii  (>-i;is  tiitioiicel  in 
eurnit  auamplioiie  unus  Mediuior.  Paler  el  Filiui 
iinum.  —  Auili  eiiim  (irrter  Mny>;en  el  Esiiiani,  iiiiii 
lcrlio  1(1  ipsiiiii  i|uoi|iiu  ci  (u)  Jereinlnin  (Ineenleni , 
cuiii  (licil  :  llic  Ofus  iiosler  etl,  el  iwii  ih-pttlabilui 
ttllcr  nd  eum.  Qai  invenil  omiieni  vinm  scienlia',  el  rte- 
dil  (ain  Jacob  puero  tuo ,  el  hriiel  dileclo  itto.  Posl 
lioc  iuiier  lcrriim  visus  rsl,  el  inler  liomine^  coiiver.tulus 
esi  (Hiiruc'i.  111,  "iG  ei  iffli/.).  iJixciai  miiii  j:iin  supe- 
riu-.,  Kl  lioino  e$i,  ei  i/iiis  coijnoscei  eum  ?  ILilies  ergn 
Ueiiin  iii  lerris  viMuii,  et  iiiiei'  iKiiniiifs  eoiiveroiuiii : 
01  ie<|iiiro  i|iioiiu>il(i  iiilelli^'enilinii  e\i>linies.  Di-iiiii 
iii'!»»  i'idit  umquain,  nisi  unigeniins  filius,  i/iii  <■!>(  iii 
linu  Pulris  (Jonn.  I,  18);  eiliii  Ji^reinias  neiiin  pr.u- 


i'i.MM  esl ,  el  inler  liominet  conversiilus  esl.  Uiius  cst 
eiiiin  Meili:ii<ir  Oei  el  lioniiniiiii,  Dens  et  102  li^mo  '■ 
ot  In  le;;is  biioiic.ei  iii  cor|>ori$  .issuinpiiuiie  me- 
(l>,iti;r.  Aliiis  iijiiiir  aj  euiii  iinn  (lepiit.iliir.  L'iitis  est 
eiiiii)  liic  lii  Deiiin  ei  Dco  naius,  por  quem  creaia 
siini  oniiiia  iii  rir'o  ct  iii  leiri,  per  (|iieiii  leinpora  et 
s:eciil:i  fact:!  sniil.  Tniiini  eiiiiii  qiii(i(|uid  e<;i,  ex  ejus 
0|ieiaiii>nc  miIisisIiI  (i).  Ilii;  cTgo  uims  esl  (lisponeiis 
ad  Aliraliiin,  lo.|iicns  acl  Moysen  ,  tcsians  ail  isnel, 
nianens  iii  proplieiis.  pcr  virginein  iiaius^t)  ex  Spi- 
riiii  ((/)  saiicio,  a(lvers:)iiies  nobis  iiiiinicas<|iie  vlr- 
liites  li;;iio  pissioiii':  arfigens,  morieiniiiinreriio  peri- 
nieiis,  spci  niislr:e  liileni  re-urreeiione  eonlimians, 
coiinptioneiii  ciriiis  liutiianx  i;loria  eorporis  siii  pc- 


(lieei,  qui  cl  visusin  terriscsl,  ci  ir.ierlioniin-seon- Biiiiieiis.  A.l  liune  crgo  non  depuial.iiur  alius.  Soli 

ver>:iiiis  esf/  Paioreerle  non  nisi  (h)  soli  Kilio  visi- 

bilis  esi.Quis  ergo  isle  esi  (luiesl  visi^eiconvors^ilus 

iiiier  liomines  ♦  Deus  ccrle  iicisler  cst,  ct  visiliilis  in 

lioii:ine  ci  coiiirecl:>bilis  Dens.  El  |iroplie!aiii  |iii|iiei)- 

toiii  iiilcIliLje  :  Non  deputabitur nltcr  ad euin.  Si  (]ux'ris, 

qnoiiiodo?  .iu<li  qu:c  scquunUir  :  iie  per  id  nun  et 

Palri  propriiiin  essc  cxislinies  iiiiod  diciuincst :  Audi, 

hracl,  Dominus  Deiis  luus  uuus  est  (Deul.  vi,  i).  Ma.'C 


ciiini  lij;c  uiiigeniio  Deo  propria  suni.  cl  iiniis  liic  in 
li:ic  peciili.ri  viriiiliiin  siiariiiii  bealiluJinc  natus  ex 
Deo  csi.  Noii  aller  :iil  eum  Dcus  dcpulaiur :  noii  enim 
cx  nli:i  siibslaiiiia  ,  sed  cx  Deo  Deus  csl.  .Niliil  in  eo 
iiaque  iiovuiii,  nlliil  cxlrancun),  iiiliil  receiis  est.  Cuni 
cniiii  audii  Israel,  quod  sibi  Deus  uiius  sit ,  el  Filio 
Doi  Dco  iioii  :iltei  Deus  depuietur,  (c)   ul  Deus  sit ; 


oniin  sibi  colirerenl  •  Non  dqiui.ibitur  aiier  nd  cum  :     .  absoluie  paier  Dcus  cl  filius  Deus  uniiiu  sunl.  non 
qui  invenit  onincm  viiim  scicniiiV ,  el  dcitil  eiiin  Jacob  -j  uiiiuiic  (/*)  persoiix.scd  sub&lanlia!  uiiilale  :  quia  lilio 


(I)  Ex  spiritu  luiiluiii  iii  iiostro  iiis. 

(a)  (}iii  po^-treiiiam  edilioneiii  l'ar.  prociir:ivit,  liic 
Htiriicli  loco  »ocis  Jeremiain  siilisliliit  :  idciii  xero 
iKiiiiiii  niox  repelllum  liniiiul:ire  iioii  ii.eiiiinil. 

(bj  liic  addiiiiiis  soli  aiiclorit.ui'  iiiiiiiiiini  inss.  III- 
1:11  il  scmciiil.e  de  P.iliis  liivl»ibilll;ilc  .siiftV.igaii!r 
Tcrliilli.iims,  lih.  11  ailv.  Mareioii.  n.  27  :  l'nlrcin 
nemini  visum,  iniiiil,  efiiiiii  cominnne  tesiubiiur  Evun 
gelium ,  diceitle  Uirislo  :  Nemo  cugnovit  Palrein  nisi 
/'"i/i«5  :  ip.v  t')iiMi  et  vtien  Teslamcnlo  pioiiiiitliaiul , 
Diuin  nenio  vid'b:t.  el  vitit.  1'nireiii  invisibilem  dt-icr- 
viiiians ,  in  cujus  auchiriiule  1  (  iioiiiiiif  ipse  crul  Dcus 
(jui  videbiuur  Dei  /i/iMS.\iiksiseuiiideiii,aiW.  l'i':ix(;:mi 
■i.  14.  Sic  Aiiiiirosms.  in  Liicain  ;  Aitl  ncifuiesiatur 
ifliliir  iicccsse  rsl,  si  Deum  Piiireiii  iiciuo  lidil  umquinit, 
Fitinin  visum  esse  in  velCii  1  esliim,'itio .  Ila  et  1'riidi'ii- 
liiis,  .Apoili.  vers.7!),  inieralia  iot:  Cerni  polis  esl  qui 
iiiiscilur  :  III  iKiii  iiiiiiidis  ftTii;  poii^  cst.  (Jiiilnis  ei.ji- 
sciiiit  Jiisiiiiiis,  Oial.  cum  Tiyiili,  ravei.pie  Cleuieiis, 
Slroiii.  IV,  p.  557.  Iloriim  sentenlia  iiiiixiiiie  nililur 
iils  Johaiiiils  vurbis:  Deuni  netno  vidil  umquatn.  Naiii 
voceiii  Deus,  qnolle^  sliiipiitller  poniliir,  de  Dco 
r.iire  iiilerprci:iri  solciil  prioiuin  s.i-culuruiii  Faires. 
Iliiic  Coiicliiiicli:iiil  Filium  i|iil  \isiis  sil ,  a  l>.ilre  i|ni 
numqiiani  visos,  aliiim  esse.  Sed  qiiod  illi  ad  distlnc- 
lioiiein  pcr-onanmi  (<l)>crvaruiii.  (Iclnrseriml  subiiid 


Itxc  (iii  tirra  visits  esl)  iiperle  dtclaral :  Hic  eiiim  est , 
qui  corpiiream  iiubiscum  consueludinem  liabitU.  Unde 
et  u  iiosiro  Ilit.irio  iiinx  (licil.ir  vnibiHs  in  Itoiiiin,: 
(:issuiiiplo)  et  conlrecliibitis  Dius  lHii  e.lilio  Par.  ex 
Nivclliana  inendose  pr;c  se  ferebat  iiitisibitis  in  ho- 
iitiite. 

(c)  Eiidein  lere  liabel  rescripium  au  Libeiium  apiid 
Aili:inas.,  p.  i44. 

(d)  Pliires  pidb*  iiota;  iiiss.  ex  Spirilu ,  nec  adji- 
ciuiii  xniifto. 

(e)  tii  iionniillis  receiitionbus  in^s.  iii  rediitiens 
Dcus  sii :  glosseina. 

(/')  Qiii.1  vox  Kiiio  srpius  reciiirit,  ouinino  ncce^&e 
cst  \iiii  illiiis  pobe  lialiere  perspetiam.  Rcspondel 
aulcm  verbo  };r.eco  •j.ojai ,  si^iniliealiine  ^olitudineiii 
uc  siii^ularilaleiii.  tii  Imc  dilTert  ab  uiiilaie,  quod 
imiliis  aij  iiaiur.::n,  uiiio  auleni  ad  persouas  seiuper 
ab  llil.iiio  leieraiiir  :  aUjiic  il::  piopngnaiis  in  Deo 
iiiiii.iiem ,  acriier  exploiJii  niiioiieni.  liiijus  vocis 
auelur  videiur  Sabellius,  e:ique  suain  iieresiui  cxpres- 
si.-se.  Uiide  lib.  de  Synod.  n.  2G,  Itteresit  unvjnit  ^\n\- 
plieiler  appcll:ilur  :  et  (|iii  ci  addicti  eranl,  a  Pru- 
dciili.i  uniuiiilii'  inscripli  legmiliir,  Apoih.  aiite  v. 
178.  Iia  Siilpicio  icnIc  p.  ^j5.  OrienUles  suspica- 
baiilur  Gallos  o  ioiii/niuni  sottlarii  Dei  untonem  setvn- 


Ari.mi  .  iit  jaiii  mnnuliim^,  :iil   diversilalein  naiura-  D  dum  Snbellium  ciettidiste.  Calli  aulcm  eoiie.lio  P»ri 

siensi  Kr.i);in.  XI,  n.i!,rescril>uiiisedeie.%iariseciiii4/Ni»i 

Sabeltii  btasphentins  iptam  iiiiiaiii-ni.Uiirsiiiii  aSulpicio, 
p.  Hi,  scribiliir  Pboliuiis  a  Siihellio  in  unione  diu*n- 
licnt,  qni:i  scil  non  uiiir:mi  111  Trlnil:ile  persuiiam 
pr.edicai.  Codem scusu  a  .M.iviiuo  Tanriu.,  Iiuui.  1, 
de  S.  F.usebio,  usurpaiiir  iininnis  v(Kal>uliim  :  quo 
piiriicr  iisi  siiiil  Celasiu^  lili.  dc  dujlms  uatnris  el 
Vi^ilius  Tapsit.  Ilb.  11  roiiira  Kniyrli.  ad  cxpriiuon- 
dam  iii  Clirislo  person.e  singiil.lrilatein,  (|iiam  (juia 
respueb.il  Saliellnis.ab  Ari:inis  rpiNi.  ad  Aloxandruin 
Atexandr.  argn.liir  qiio.l  iiiiiuiiim  dividil,  Imc  esl.  ul 
inierprelatiir  llilaniis,  lib.  vi,  ii.7,  l'hri>tuiii  CMiui/iriN 
(/ii'iit<  in  Virqine.  liis  acceilii  ll.erunyiims  ecisi.  x\li, 
nd  Kusioch  ,  a  qiio  Cl.ri>ii  iiiaier  pr:edic.iuir  iii<  »•'«»- 
ti!»diucm  Dct  ititior.e  (■cuntlii  :  n»\*  iimiiimn  veo^ 


iiiiii.  Fitius,  iiii|uiimi  apiiil  Angiisliiiiim,  Scrni.  vii, 
n.  i  :  visiu  esl  Paliibits  ,  Paler  tinn  esl  «i.sus  :  iiiiisi- 
Oilis  el  vitibilis  divcrsa  nalura  ent ,  ctc.  yn.isi  veio 
Kilms  seciiiiiiuin  diviiiain  naliiram  iion  .eqiie  invisl- 
liilis  sil  :ic  1'aler  :  til  lucnlo  Angiisliuiis,  lib.  11  de 
Tiiiiil.  c.  14,  rtc/;iaii^^j  eos  voeel,  qui  FiHuin  in  suu 
substitnliii  vtsuin  voluiil.  Q.iitiiis  deliiiis  nl  uiimem  adi- 
liiiii  pr.ecliidercl,  vis.i  pilri:ircli:inim  p;uilo  :ililer 
explicarc  coepn,  qiiaiii  solcrciii  al  i  Paires,  neitaiis , 
quaiilnin  poiuii,  Filium  ii>  p..iius  appaiiii^se,  qiiain 
persiinis  alia^.  Qucni  i.inicii  |ir c  mamlnH  liabeiiius 
Scripliir.e  Idciiin  iirg^ns  :iilversiis  M;i\inii.iiim,lib  11, 
c.  Hi.  II.  1.'^,  eiim  de  Fillo  iiiierprciaiid.im  doccl. 
Nam,  01  iinl.il  (ircKonns  MaliauT.,  Or.  xxxvi,  1711111/ 
nnii  i/.'  1'iiiic,  sed  li*  Uili>  \eiiuii  Itiib  aiur,  adjcciio 


l.>9 


Dt  TRINITATE  LlliEP.  V. 


130 


I).'i  Deo  ilepiiuri  ni\  alicnim  Deiim  iionsitiit  (n)  pro-  A  raiinni  CDiivcniiii,  ul  iiiiiilcr  nilirmol.ir,  iHioJ  u!il  ii.r 

ilesliiiiilur.  S>-tl  .kI  ilivimr  sa|iit;iiii,i;  i:iu;llli;eiiii,iin 


|ilic:a  ,  (|iioii  l)<;iis  esl, 

103-104  LIBER  QlJlNTLS. 

Dicilur  elinm  scciiiidus  :  qiiia  «eriiiidtis  est  advirsiit 
Ariiiuarum  pnrlinm  perfiduim,  superiori  libro  pri- 
mutn  cccplam  iiiipugiiari.  Ilanc  niiiioscil  llilariiis 
tubdnteadev  coiUexlnm,  ul  ei  qui  coiisenserit,  Filium 
Deum  negnre;  qui  coiilrndixeril ,  Palrem  et  Filiinn 
ttiU  duot  Deos ,  ttul  SabeUii  more  iinum  et  euindem 
prwdicnre  videatiir.  Qnocirca  cnm  lib:o  tuperiore 
ttdversus  [raudem  paralani  in  primis  hwreticorum 
terbis,  Novimiis  iiiium  Douni,  ex  lcijis  et  propliela- 
rum  letliinoniit  fideles  miinieril ;  nunc  in  siibseqiien- 
libus  illis,  Miliim  vciiim,  Intcns  vcneiinm  propiilsnl. 


liiimamis  scii=iis  inipiiKluns ,  ct  sccuiiiliiai  ta-lcsicm 
pniiieiiliain  suiluis,  jnxia  inlirniitalcs  suas  sciiiil ,  ct 
juxl.1  iiiibeciMilaieiii  iialiirj:  sii»  sapil;  slnlius  silii 
futiinis,  ui  Dco  siipisi,  scilicei  ut  scnsns  sui  iiKipiam 
inicllinfiis,  ei  Dei  >aplciiuaiii  coii,cci;iii?,  noii  sctuii- 
diiiii  liumaiiam  sapioiitiiim  pniiJen-.  sii,  b.cu  seciindiini 
quod  ad  Deum  proficil  Siipi.it,  in  Dei  s.ipicnii.im  ex 
rccognita  niundi  stiiliiiia  iransitiinis.  Cujiis  smliiC 
Siipienlia;  sensuiii  lixrelica  siibtilitas  ad  fallcudi  ncta- 
sionem  coapians,  nnuin  Dcum  profcssa  csl,  aiic- 
lorilaie  Legis  Kviiiigciioiiiinqnc  nsa,  qua  diclum  Oit; 
Audi,  Israd,  Domiiiui  Deus  tuus  iinus  est  {Oeiit.w,  i  ; 
iliiic.  VII,  ^9)  :  iion  ignoiaiis  (iii.Uituin    in  co  ChScl 


Fitium  etse  Deum  vcrum  iisdem  [ere  lestiiiioiiiis  dc-  ^  ^,^,,  n.spOMSi.M.is  pcriciiluin,  vel  sileiuii;  cl  ex  iilro- 


fendens,  quibiis  in  quarlo  libro  Dcum  cl  Deum ,  seii 
Deum  uon  solilariiiin  ac  smgiilarein  csse  oslendit. 
Tuin  siib  libri  fiiiem  prubat  Palrein  et  Filiiiin  iiniim 
este  in  diitiiiclis  persoiiit  Dciiih.  In  liis  porro  oinni- 
biis ,  nondum  ad  evangclica  excede:is  Itslimonia  , 
prorsus  se  conlinel  intra  jinei  teijit,  in  qua  Dci  noinen, 
virtulem ,  rem  ac  naluram ,  proindcque  veiilalein  . 
Filij  altribui  denionslrnl.  Legis  aiilein  nomine  intel- 
liyit ,  qiiidqiiid  tacris  lilleris  anle  Cliristiim  uutum 
tcriplit  conliiieliir. 

i.   Ha^reiicis  Denin  unnin  pradicanlibus  avl  assen- 
liri,  nui  hdversari  periculosiini.  —  Ucspondcntcs  im- 


que  ()|iporluiiiiiiicm  liiipictalis  cx^pccians  :  ut  si  san- 
ilil.iiem  (()  dicli  iiirideliicr  usnrpali,  (d)  C(iMiiiv(.'nlis 
liiciluinitiis  coiilinnarct,  pcr  id  (luod  Deus  iinus  csi, 
liliii^  tiinicn  Dci  Dciis  nonesicl,  Doo  laiituiii  sicul 
cstuiio  inai.entc;  al  veio  si  contradiclii.  )):;i'Siinip|iC 
impiac  liiijus  profcssiouis  exsisicrct ,  verii.ilcm  lidci 
cvangclic.e  iinn  coiiservaret  Di-iini  iiniim  (e)  iion 
coiifcssa  responsio,  ciim  lid.-i  nostr.-c  profe-'Sio  sc- 
cunduni  Dcuin  unumsit;  rctideieupic  iii  allcrius  Ii.t:- 
rescos  impiciatcm,  Deuni  iiiiiim  Patrem  et  Filium  pro- 
(cssn  ([)  confessio.  Aupie  iia  sapicnlia  miiiidi ,  qu  c 
stiiliiiia  apud  Dcum  csi,  specie  blanda;  ei  pcsiiicr.TC 


piis  ei  vesanis  lixreliconim  iiibiiiiilioiiiliiis  snpciio-  (,^)  simpliciiaiis  ilUukTci,  ciim  lioc  lidci  sux  coiisii- 

riliusliliris, iion  ignoraviii.iis  in  oainnoscoiiir.iditcr.cii  ineiet  cxi.rdiiini,  iii  quo  silii  iiiipi.;  autassciiiircmiir, 

necessilaicin  deduttos  fni-,sc,  nt  i.oii  iiiimis  pericnli  ,-•  aiit  adversarcmur  ;  ct  pcr  lioc  iitiinsiiuc  rci  ptricu- 

nudicniiiius   re^poiisio  iioslra,  quiiii  siiriiiiiiiutom-  luni,  Dei  (iliiim  Deuni  iioii  csse  olniniTcl,  qiiia  Dcus 

movcrei.  Cum  ciiiiii  iimim  Doiini  [0)  priirane  aSiCrlin  iinus  csl ;  aiil  cxlorqiiercl  li.rrc>cos  ncccssilalcni,  si 

iiilidelis  ingercrcl,  ct  rursiim  iiiiimi  Dciim  rrli^iosc  ct  Dalrciii  Dcum  ci  Filiiim  Dcuin  coiifiicnies,  iinum 

negarc  fidessanii  non  po^sel;  Iraciaii  dc  co  non  .sii:e  Dciim  pricdicarc  sccun.lnm   S;ibcllii  opiiiinnein  iin- 


nncipitis  pcrituli  t<iiisc:ciili.i  |iiiUiit,  quod  iinii  iiii<ius 
impie  conlirmarelur,  quaiii  iicgiirclijr.  Et  (iiiidrni 
lilimiuii  sensiis  opiiiiimc  iiicptnmct  ralionis  alitnuin 
cssc  lioc  foitc  cxi^liniiibitur,  utiiund  irrcliginsum  est 
ncgarc,  idijisuin  irrcligiosiiiii  sit  conlilcri  :  ci:m  pic- 
las  coiifiteudi ,  iiiipictatem  condemncl  iicgandi;  ncc 


piam  c\islini.ireniiir  ;  tl  ita  liiic  pr.cdiiaiioiiis  su.c 
modoiiiitis  Dciis  aut  aliuiii  cxtludcrci,  aul  pt-r  alium 
iinii  cssci  {supple,  imus),  niti  laiiiuin  iii  iioininibus 
iiiiiis  cssct :  quia  105  *'l  ('0  ii'i'':>S  aliiim  iiescircl,  cl 
alius  nnii  pcrinillcrel  uiiioiiein  ,  ct  diio  iinns  e?SC 
(i)  ncn  possci. 


Paler  solus  siiic  mairc  Vcrlium ,  iia  ipsa  sola  sinc 
patre  geiicravii  Clirisiiim.  Al  a  Terlulli:.iin  advcrsiis 
Prix.  II.  13,  et  de  rcsiirrcclioiic  cariiis  n.  i,  iion  :id 
pcrsoiii.S,  sed  ad*iialiir;.iii  i|isaiii  rrlrrlur;  iil  ci  sV- J) 
iioiiynia  sinliinio,  cl  luitfus.  Q.i<<d  aiitcni  liil.iriiis 
nniiiiirni,  hcc  Aiiilirnsiits  siiigiilaritatcni  dixii,  lili.  v 
dc  Fiilr  c.  I  :  Fvidens  est  igitur ,  qiiia  qu  d  iiHiiis  est 
swbitimiia! ,  sepnrari  non  poteit ,  eliamsi  non  sii  siiign- 
liiritalis,  scd  unilntit.  Siniinlaritatein  liaiic  dico ,  qiiiv 
grrece  (Lovo-n;  dicitur.  Singiilariliis  ad  personas  utl'ncl, 
uiiilas  ad  nuturain. 

(n)  \IA  Dad.  cum  niss.  nisi  quodinCariiut.  prophcla 
quod  inesl.  Al  a|iud  Er.,  Lips.  et  P.ir.  prophela  dicens 
qtiod  Deits  nnus  est :  imniulato  scnsii  llilaiii,  p.opln;- 
liC  nom.iie  jerciniaui  seii  Biruch,  jum  MoybCn  iiilel- 
llgciii.s  :  hocesl,  (|uia  pro|)liria  Banicli  lil.n  Dci  licn 
lioc,  qiiud  Deus  est,  ad  alierum  Deuiii  dcpuuiri  iinii 
iiiiit. 

(b)  Edili,  profaiia:  asscrlio  infidelilalis.  Continiiiiis 
niss.  potiorcs,  pro^ane  nsscriiv  infidclis.  Esl  ciiiui  an- 
titlicsis,  q.iii  («ppnmiiilur  profane  ct  reliijivse ;  assertio 
intidelis.  e!  fides  svtia. 


(c)  Viit.  biis.  ms.  sccnriiiilcin  dicti.  Proximc  posl 
iiiliiiciiler,  siipplo,  iib  hicrcticis. 

(i/)  .Apiiil  pjr.  (.■oH('i?iiii»//,v.  .\t  iii  luss.  conirenlis , 
vcl  conibciitis,  imiiat  >.  ul  s  r|)o  fit,  «  iii  b.  Ilinc  cl  iii 
Carniil.  cl  Val.  Iiiis.  drpi:iv..io  factiim  cst  cnh  bcniis. 

(i)  Parlitiila  iicsans  a  Lip5ii)  nialo  cxpuncla  rtsli- 
luiuir  iiiittoi.iau;  D.iJ.,  Lr.  et  nis^. 

{[)  Bad.  cl  Er  c\  recenliore  ms.  Colb.  iioii  pro- 
[essa  :  ii.iile  rl  (lissidciililiiis  aliis  libris.  Toluii.  Hila- 
rii  argumciilum  ili  pauris  ptrsti ingi  polesi  Situt 
qiii  li.rrclic.s  uiiiim  Dcnm  .praNlitaniilius  iiou  coiiir.i- 
Oiciiiil,  iii  jiericuliitii  incidniil  nc  Filiniii  Dcum  iiegare 
puleiiliir;  ila  iis,  qiii  conlradiciiiit ,  diiplcx  iinmincl 
pcricidiiiii ,  iie  vidclicct  aut  iiiiini  Dciiiu  vidcjnliir 
ncgare,  aut  saliem  Patiem  et  Filiiini  Deiim  iiiinn) 
Salicllii  iiiore  pra-dicarc.  Ei  linc  rcvrrii  iioiiiido  Cii 
tliulici  ai)  liu!reutis  passi.ii  siuu  iiiraiii;ili.  (inocirca 
pro  recideriique,  Iniii^c  nialienius  recideretve. 

(g)  Ms.   Iias    Vai.  cum  l^aru.  aliisquc  nonnullis 
siii(i/i/u.'/,s, 

{h)  In  ms,  Val.  bas.  kiiio 

(i)  Lipsius  de  biio  rcposiieral,  non  possciii.  Sci  <?ijf 


i',\  SINCTI  lllLAnU  EPISCOlM  ISi 

•i.  Qiio  l,mpcrmtienlo  )teiieulum  omne  cmerit  llila-  A  >"">.  'l  (I)  i»  fariiisin  (c)  conuiiinnliiin,  ei  in  paiirin 
fiB5.  Scopus  libii  supciiorit 


Siril  iios  s.i{ii«niiani 
|)ei,  qni  niunilo  Ktnlliiia  e«i,  coiisocnii,  i-i  |>cr  littoi 
doininicT  Bklulareni  ci  «iiiocram  roiifessioncn» ,  vi- 
p<<reaedoclriiucfriH(luleiiiiani  |irodiiiir<,  hiiiic  rc.s|H>ii- 
simiis  noslrx  nrdinem  inclKXvinius  ,  qni  ci  adilnin 
Siibi  deiiionsirand.e  Terilaiis  acqiiiri^rel,  nec  so  jxiri 
culo  iinpiiB  profe^bi-mis  inxr.  rei  :  U-nipcraio  iiiicr 
ulruinque  luuderaniine;  non  ne^Miiie^  i.>vtiiii  uiiuiii, 
s;d  eo  ipso  aiiclore  l)eiiiii_  cl  l>ciiin.  (i)  \>er  qiicin 
Deiis  uiiiis  pr«dic^l!is  csl ,  pnedicanics;  et  Deuin 
niinm  nenwr  unionrin  doccules ,  iiei|iie  rursoin  ad 
diversiiatie  uuiueruin  ilesocMiiics,  noqne  contra  lan- 
luiii  III  nwninibus  ciiuliicntes;  sed  lleiiin  et  Deuin, 
rc}io<iia   et  ddaia  :idliuc  plemus  unit.ilis  qn%sliuDe, 


iKiitSiiiii,  ei  iii  ciliiiiM  siiiiij<tuiii,  reJdideril  ex  sc  cl 
n.itur.iiii  |i;iiiis  et  uiiiiiiis.  Il.iqiie  quu  h.iluiu:  viitiis 
|ir:csl;il  vcriuteiii;  vidi':iiiiiis  an  vcrus  Dciis  sit,  quem 
Miiyses  Duuin  csse  si|;iiilir:ii  .  de  uiin  Deu,  ct  codem 
vcro  Dco  puslc^i  loeutiiri ;  iic  iinn  iiitcr|iosiia  spoii  ■ 
siioic  (( )  de  uiiins  rl  vcri  Dei  in  P.itio  et  Filio  sub- 
sisiciiiiiiiis  conliniiiiiioiic,  piMiriiiusa  su>piciupciidulx 
cxs|ieclaliuiiis  sulliciiiidiiicni  dcfaiiij<:t. 

i.  Filiui  excriiiiidi  viitule  prubuli^r  Wi-rus  Deus.  — 
Crcatio  ifjitiir  niuiidi,  postipiaiii  ct  Dti  cogtiitio  sus- 
ccpta  est,  liliinn  Dci  lieiiin  csse  signilicans ,  rogo  in 
qiio  landcin  vcrnin  csse  Dciiiii  dcncgcl.  Nuii  cuiiii 
aiiibi^iiiir,  qnin  pcr  Filiuin  oiiini  i  siiit.  Oiium  naiii- 
qiie,  scciiiidiiiii  Aposloluiii,  ^ii  ifiiiiHi,  t'l  iii  i/i.so  (Cu- 


iisir.iiiies.  Hecie  cnini  uniiin  Dcnni  .«  Mnysc  pra;-  B  lott.  i,  10).  Si  uiiiiii:i  pcr  ciim,  cl  oiiinia  ex  niliilu,  et 


dic:<tum  Ev:inscii;i  ii-siantor  :  ci  rnrsuin  lidii-tcr  in 
Gv;nigeliis  Deiim  et  Deuin  doceri,  Moyses  Dcuin  iiniini 
prcdicaiis  :iuclor  cst.  .liqne  ii.i  noii  aucioriiati  con- 
irniluiii  '?>)  esl,  sed  cx  ;iiicioril.ite  rcspnusiiu!  es!,  ne 
pt;i'  id  Dei  iilium  liceiet  Dciini  nr^^uri,  (c)  qni:i  .id 
!>rarl  IViis  mitis  csl  :  Cuih  cuiiliiciidi  Dci  filiiiiu 
Dcuiii  sdciii  uuctur  e>sct,  qui  .inctnr  esi  Dei  uiiius 
prtdkiiidi. 

3.  .Scoptu /in;us  a/tcriu( /iiiri.  V eriia^  lei  mide  coti- 
siel.  —  Sequilur  iUique  urdiiieni  qn,estiiiuis  eliaiu 
ordo  roniicxi  sil»  libeili.  Naiu  <|iiia  li.cc  s<'qitinis  iiiipii 
bl:iiH!inicii.i  pOsila  seotfutia  est  :  i\oiii>iiN<  toiHm 
Denm  vcTum  :  liiiic  quoinic  (t/i  secundi  liujus  libri 
Omnis  soriito  cuiisisiil.   :)n  liliiis  Dei  Dcus  verns  sil. 


iiiliil  i:oii  |icr  ciiiii;  qu.cru  iii  quo  ei  vcriias  Dci  desil, 
ciii  iioii  dcsit  Dei  iiec  iiui>ir:i,  iiecvirtus.  Natur.c  enim 
su:e  virtute  ii^us  cst,  iii  ct  csscnt  qiii;  iiuii  crant,  cl 
ricrcnl  qu£  placerent.  \idil  eiiini  Dcus  ipiia  lioua 
suiit. 

t'>.  Lex  iu  dicenle  Deo  et  i»  [ucieute  Deo  tolas  perso- 
iius  Jisliiiguit.  Diccntit  el  fucienlis  ruia  nvtura  tst. 
Filiui  Dei  iiou  ctl  Utui  [alsus  aut  lutoiitivns.  —  Ne(|ne 
ciiiiii  (y)  :iliaui,  quaiii  pci'Soii:e,  intulit  lex  significa- 
tinnciii ,  cuiu  ail  :  £<  dixit  Ueus,  fiut  /ii  iuamtnlUM 
('.'cH.  I,  C);  ei  ^ulijccit  riitstiiu  :  /:.(  [cdi  Deus  ftrma- 
iiieniuM  {Ibid.,  1).  C:rieriiiii  iiec  virtiiiein  distinsit, 
nec  nuinraiii  scparavii,  iiec  nonien  deniuVtvit  in  ev, 
iii  i|uo  laiitiiin  dicentis  inlclligcntiam  pr.estitil,   nl 


Naiii  sine  dubio  iii  bunt  'iC  ordiiiooi  h.iTclici  ingciiii  C  sigruficilioiiein  eflicientis  affcriel.  Veiilaiein  autem 


subtilitas  coa).laviI  ,  priiniiiii  uuuin  Dcum  dicciis , 
deinde  «nutu  verum  Oeum  coiilileiis  :  iit  pcr  id  riliuiii 
Deia  niitnra  Dei  ct  veiitale  avcrtcrel,  cuiii  vcritas  in 
nalura  uniiis  ntaiieus,  naturilem  iiniiis  uoii  exccilerct 
vcrilalom.  i^iiur  quia  anibiguitalis  luciis  iiuilus  esi, 
quin  KoykCS  niiuiu  Deitm  pr:cdic:iiis  ,  iulcili^:iiui  de 
Dci  filio  sigii  lieasse  qiu>d  Dcnssit,  per  ips;is  illas  si- 
giiiflcalioitis  su:r  3't(lorii:iHi  recurrauius  :  el  rcqui- 
r:imus.  an  qiicui  IVeutii  sigiiiiica\oiii,  Dcuui  quoque 
vcriiin  iiilclligciiiluiii  ilncucrii.  Niilli.  aiiii-in  diiliiiun 
esi,  vcriialciii  cx  106  "•'l'""''  >^'  < "  viriuic  rssc  :  ot 
Hxcnipli  caiisa  diciiiiu  sii,  venini  irilicuin  cst,  ipiod 
spica  siructtiin,  si  arisiis  vallatuin,ei  follicnlis  dccus 


iialiirx  alque  virtitiis,  (A)  si^inlicaiio  sermoeinanlis 
iioii  adiiiMl;  quiii  potius  vcritalcin  ipsam  quanla  pro- 
piieiuie  coniiiieiidal.  Afferre  eiiim  dicto  elticientiam, 
natiii;c  rjiis  csl,  quj;  efficiens  id  possii  prjrslain', 
qiiod  dicens.  In  quo  crgo  landciii  nnn  erit  verus  ille 
qiii  criicit,  ciim  veriis  sit  ille  qui  dicil;  quuiido  qni- 
dciii  dicii  vcriialein,  facti  vcritas  cuiisei|itatur?  Deus 
c^t  qiii  dinit,  Dciis  esi  1)111  fecii.  Si  in  dicio  (m  eoqui 
ilixii;  vrriias  esl;  quxru  ciir  negciur  in  facto  (in 
co  qiii  fecit ).  Nisi  forte  hic  dicendo  venis  sil . 
ci  iion  Mt  vcrus  isic  faciendo.  Ilalienius  iiaquc 
10  liliu  Dci  Deo  lutura?  veritaicm  Deiis  esi,  rrcalor 
csl,  Dei  Uliiis  est,  pulcst  omuia.  107  i^<iruin  est  ul 


(!)  fn  (ar  lomminutum. 
pi.rrocsi  :  ci  «iiits  non  possct  esse  diio,  iiisi  tanluiii  D  opu';,  ciijus   ires  prinio»  speciarc    licet  velut  qo* 


111  IIUIIIDIIIIIIS. 

(a)  llltid  p<;r  quein,  iiun  ad  Dcinii  rcfcrciitlnm  est, 
scd  nd  MoyscH,  qu»  auciurc  D.  iiiii  rt  Dcnin  lilicr 
sn|>ciioi  ilco>oii>tr.ivil ,  cuiii  cjn-.  aiicluvilale  abn- 
icrciiiur  lixreiui,  ni  Dcuiii  uuum  ei  soliciriiim  pr.c- 
dicareiil. 

((()  lli  II18S.  \i  editi,  coniiuniim  esi. 

(e)  (^iiinqiie  ins^.  recciiliorps,  i/uia  aiu/i /.«racl.  Iii 
iiiiti  c  l<tiUi.  '/uiii  <ii(,  Audi,  /.siuc/. 

(d)  V»i.  Iws.  iiis.  (/uimi  huJH)  tibri.  Ueiiiienius  ta- 
iiiiMi  ci!iii  aliis  wcuniii,  birqii.'  \oraliir  bic  libcr  noii 
r.:sp( xiu  t  .lius  (ipci  is,  si'(l  \'t'l  i|iiiiit  111  t".i  lliiai  iiis. 
iili  pr:ciiiiiiiiiiiiiiis,  li.crctiioruni  |i''i  (iili.iiii,  siip.  ritirc 
IiImo  piiiiuiii  uppiigiciiiiii ,  dctiiio  :i;;grc'liatiir  vrl 
eliamquii  sccuiidu»  csl  tx  quo  a  I  iiiicriiiis:.uiu  rcdiit 


laiii  pr.i  liiilia,  qii.c  ctiaiu  3  c.clcris  divelli  facile  pos- 
:.ilil. 

1()  i*lcii'|iie  nihS.  iii  fnr  eomiHinainm. 
/'  Kilili  ,  lit  nriiiu  rcri  D*i  i»  ftilre  et  Filio  sni- 
•iiiieiitn  .  i>iiiciidiiiiiir  c.\  iii^s.  Stilisistcnles  aiilem 
vocitl  Faireui  ei  Kiliuoi  ,  lioe  esl  ,  |i<<rsi>nis  dis- 
linctns ,  quu  SMbetliam  eriuris  siispicioiiciii  a  se 
aviTial. 

(i«)  Mss.  Cirn. ,  atind.  Veins  Colb  ,  «li»m  ptr*oum, 
iiniisMi  quam.  Pejus  alier,  (i'i<nii  nUqu^im  ptnoiut. 
Nit  niiilan.liiiii  Vp|Muiiie  Tcrlnlli  iiiii!i  c.nit.  l*rai. 
II  li:  //(ifi";  liiict.  iMiiiiii  i(ii'.'i|ii'.ii  ul  ,'i ;/,  .i/iuiN  /tt- 
ii'iil  III  .l(:i4iii  iiuf '!>■  tfUoiMOiiu  Ut.  nfr.  4eit»$,  jtiiit 
l'i<>/i'((u*  .-^u»! ;  /AnrMtnic,  Hiut  iubftiiuiu;  HOimitt;  itd 
'.'i\Mi.'<ii>n.'iH  ,  iioii  ud  Uu>i3ii>  i«i;i. 

(/il  l.i  mss.  Cain.,  iiMrnvii.idiii  Mj/iu/ifuNlu. 


«53 


DE  TRJMTATE  I.IBER  V. 


iU 


(juoil  viill  pnssit,  qiiia  scrafKT  vf>Iuni»s  viriuli»  esl  ;  A      7.   Parer  dieeiu  Facianius  trquafem   sibi  tignificat 


qiiiii  ciiani  1(1  i|uiHJ  silii  Jicidir  )>(>io-'i.  Perfecix  eiiiiii 
potesiaiis  efil,  hoc  nulnrain  posse  liacienlis,  ()uod 
possitsigiilGcKre  senno  dicetiiis.  Aiqtic  ita  cum  quid- 
(|iiiJ  dici  |ioies|,  id  ipsuin  et  (t)  eriicl  pos&it;  icnet 
vorititiis  iiaiurniii  ea  qux  diitis  ex^rqualiir  opcralio. 
Noii  csl  itaque  Dci  lilius  Ikus  raUiis,  nec  Deus  adup- 
livus,  rec  Dcus  {a)  coniiuncupaius,  sed  IVus  vcrus. 
Ei  (b)  iion  neccsse  csi  aliijuid  e  divcrso  d(^iii(in8irare, 
per  qiiod  non  sii  Deus  verus  :  inibi  eniin  sufticit  in 
eu  Dci  nomen  aiquenaiura.  Deus  eiiiniesi,  perquem 
facta  sunt  oninia.  (c)  lloc  niibi  de  eo  creaiio 
muiidi  Iociit.i  cst.  Exaequatur  Deus  Deu  noniine, 
exa^.quaiur  veiitati  vcritas  iipi;re.  Ui  siguitlc.itlo  eai 
Dei  poientis  io  dicto,  iia  iiilelligentia  est  Dei  poteiilis 


cBiirf  dicit. —  t}ii.x>  cuii)  ilisiiti.inicrrogoinicrveruiii 
et  falsnm  Detim  qnotnodo  hoc  (licinm  iiitclligaliir  : 
Faciamut  huminem  ad  imagincm  ct  similitudinem  nat- 
tratn  (Cfn.  1,  26).  Verba  sf nsiini  eiinnliant,  seiisiis 
riiionis  (/)  estmotus,  ralioiiis  iiioiuni  vcritas  inciiat. 
E\  ycrbis  igitur  seiisum  sequannir,  cx  sensiu  r»tionein 
iiitellig:(inus,  el  ex  rnione  verliMien;  afprbenda- 
iiius.  Cui  enim  dicitur  :  FanuniiK  liominetn  ad  imu' 
ginem  et  similitudinem  noslram,  i|uxtu  iii  ijuo  iion  se- 
cundiim  {g)  eum  verus  sit ,  qui  slbi  dical  :  iinm  sine 
duliiii  diciuin  lioc  c\  .iffcciii  s(>nsuque  dicciilis  esi. 
Ergo  qui  dicil  Fariamuii,  signilicat  secuin  ad  facicn- 
dum  noii  dissenlienieiii,  non  .ilienuiii,  non  iiiliriniim, 
Sied  qiii  piitcns  sil  ad  id,  nnite  cst  serni",  facieiiduin. 


in  facio.  Et  posl  bxc  quuro,  in  Pairis  et  FiJii  con^B  H(m;  crgo  sine  diibio  sciisissequi  loquiiur,  qoia  id  lo- 
fcssione  qna  auclontate  naiur;e  weriias  {d)  denege-      culus  est,  intclligendus  esl. 


lur,  qnametvirlu»noniinis,eluoiiieii  viriuiisiieiilovit. 
G.Objecta  ex  Evangeliis  adducta  alibi  dilnenlur.  Cur. 
Veritat  non  intelligilur,  nisiobjecla  falsa  esee  evinean- 
tur.  —  Meiiiinisse  autem  legeiiieni  oponet,  non  ine 
immemorera  aut  dinideniein  earuni  i|ux'objici  soleant 
qu.TStioDuni,  de  liis  nuiic  lacere.  Neque  eBiin  lioe 
qiind  dici  solel  :  Pater  majur  me  eti  {ioan.  iiv,  28), 
et  caetcra  liujusmodi  siiailij,  aui  ignoranlur,  aut  iioo 
inlelligunlur,  ui  non  per  bapc  ipsa  ven  Dei  iii  Filiu 
iinlura  doceatiir  :  sed  ordiiiem  respousionis  noKlrx 
eam  esse  convenii,  (|ui  erat  proposiiionis  ^idvers.i' ; 
ul  vesiigia  impia:  instiliitionis  grcssus  Iticpia;  prjcdi- 
c:iti'iiiis  iiiculcaiis,  ip>a  illa  priiii.i  e\;adcntis  in  boc 
|irniaiiiiin  irreliginsuini|ue  iicr  f.illacis  doclrinx  sigiia  C 
dulerei.  Dilaiis  igilur  aique  in  posUciuiini  reservaiis 
cvangelicLs  aique  a|iosxoiicis  pr;ecuiiiis,  oinnis  interim 
iiobi>  de  lege  ct  proplieiisadversiisiinpios  jiugtia  sii, 
cinenlit:uu  coruin  ac  fallacem  perversitaiem  bis  ipsis 
iiiicrim,  quiuus  fallere  luiiiaiit,  dictii  {%)  coarguen- 
Iibus  {e).  Ncijue  eoiiu  aliter  veriias  iiilelligi  poiest, 
(|iiaiii  si  falsa  ea  esse,  qu;e  vcriiaii  objecia  sunt,  dc- 
leg.inlur ;  cl  bnc  quideni  inenliciitiuni  absoluliore  de- 
dccurc,  si  nicndacia  ipoa  proGciaiU  \eriuii.  Et  qui- 
di-in  seo^u  liuaiaua:  o|iiiiiouis  coromune  judicium 
cst,  iiequaqiiain  voris  falsa  soctari,  neijue  b.cc  reruui 
tjeiiera  niiiiuo  sibi  108  asscosu  coniineri  :  quia  per 
gcneris  dillereiiiiaui  adversaiite  oaiura  cumqoani  di^- 
sidenlia  coeant,  iicc  diversa  cuiisentiitnl,  nec  silii 
inviccm  alieiia  cominunia  sioi. 
(1)  In  aiiteriori,  effici  poiest. 

(n)  Edili ,  Dcus  iiuiicupHlivus  :  reluct:iiitihits  tnss.  D 
(6)  Qiii  Carmiteii  e  exciniil.if  anlt;  :iiiiias  700  rc- 
ciiyiiovil.  Iiic  cxpiinxil  |i.irliciil.iiii  ni-gaulciii  :  iioii 
iiialo  seiisii.  Mox  111  coJeiii  nis  iiection  in  vcitisiion- 
I1U3  t.ulb..  Kciiiig.,  etc  ,  demuiiilranituin,  noi:  demun- 
strure.  Qtiaoiiiiii  cx  gubsi-qtiunulMis  asseqoliiiiir,  st.ii- 
Kiili  1'  liujiis  li.ec  es.t  iiiteliigeniia  :  Non  niior  upus  cst 
cs|ioiKi'e  qui  .16  aJveisaiiis  ojjponalnr,  iinde  in  aiii- 
inaiii  iiiduc.iiil  euiu  iion  esseveiuiii  Ueuiii. 

(c)  Snlus  ciK.1.  Val.  Uts.,  hoc  mihi  de  Creaioie 
iiiundi  Genesii  locntu  est. 

(d)iii  lecciiiiore  iiis.  Ciilb  .ib  imerpolalore  liicad- 
ililiitii  iist  vil  diviiiiias :  quod  dt;iiide  in  etlil.  Bad-  ct 
Er.  tiaiibiil.  Posiea  a  l.ipsio  substiluiiira  est  vel  Uivi- 
nitn.iii,  i'i  apud  far.  r-jleni.uin. 


8.  Dicens  ad  iniaginem  nostrani  unam  sibi  eum  Fi- 
lio  noturam  indicat.  —  Ui  pleiiior  au'eiii  iiaUnsn  ;itque 
operationis  veritas  doccreiiir,  qui  seiisiira  siiuiu  per 
vcrb.i  cloquebaiui',  sensus  qiioque  lationein  ex  iialura 
ciim  veritale  subjecit,  dicens  ad  iina^iiiem  et  iimili- 
tudiiiem  nnstram.  Cbi  est  hic  falsu^  Deus.  cui  veru» 
Deus  dicit  ad  imagincm  ei  (imililudinem  noilram? 
yostram  nop  liabet  uiiioncni,  iioii^linbei  diversi laicin, 
non  liabel  discrctioneiii.  Ilomo  enini  ad  coiiiiiiiiueiD 
lit,  secuiidtini  veritaieiii  sermonis ,  iiii.tginciii.  Coui- 
miiiiio  autcni  falso  veio  |uc  ituii  conipeiil.  Deus,  qui 
loquiiiir,  ad  Dcuni  loqiiiiur  :  ail  Pairis  ci  Filii  ima- 
giiiein  huiiiii  coiidiiur  .Noiiien  iion  discrepat,  nalura 
noii  dilTert.  IJn.i  enini  est  (/1)  iin.igiiiis,  ad  qiiain 
liomo  creatus  esi,  species.  Ei  inier  lixc  vcritas  ubi 
dcpcrii,  maneiite  (i)  inter  iilruinque  ei  r;icii  coiniiiu- 
iiione,  et  commiinis  imaginis  veriiaie?  Nonduin  ab- 
so!vciid.T.  biijus  qtrtsiioiiis  niilii  ieiii|ius  esl  '  poste- 
rius  ciiiiii  denionsiMbiiiius,  in  qii;iiii  iiiiugineui  Dei 
(•ia:ris  ct  Dei  filii  liomo  condiiiis  sit.  Niiiie  injeriai 
liiic  lciieniiis,  aii  verus  Deiis  sioii  sii,  •ui  verys  Dcus 
dixeiii  :  Faciamus  hominein  aii  iitingine.in  cl  iimililudi- 
veii!  nv^lrmn.  Disceric,  si  quiu  |ii;u .s,  lii  liac  iiiiagiuis 
comniiiiiione  vcrnRi  Tifqoc  J^JQ  l.ilsiiin  :  et  hxreiico 
fuiore  iia:c  indissccabiii^i  dciidu'.  lioum  eniiii  sunt, 
(I)  qiiorum  im-jginis  ct  siiniliiudiiiis  uiium  est  boico 
(acius  exemplum. 

9.  Homo  fnciendus  ad  imagincm  Pulris  el  /ilii  jit 

(2)IiaCoii.  Veron.  lii  aiiicriori,  conrguentes. 

(1)  EHiii,  cxceiiio  Par.  conriiuenixbus ,  nullo  adsti- 
l)iii:inii;  veiere  libro  ,  sed  servjiii-  scnipiiiosius  grani- 
iiKiiic.c  icgibiis. 

(/■)  Verbujn  est  a  Lipsiu  cxpiiiiiluiu  restilirinius  es 
B;ikl.,  Er.  01  niss. 

(y)  l(j  osi,  in  qiio  noii  vcni:^  sii  ad  insiar  illiiis  qui 
siIh  dicai.  Pra.>|>osiiiiiiiis  secuudam  siniileiii  |ioiesla- 
iciii  jaiii  ob-erv:iviii)iis  iii  'idiioiatioiiibus  ad  tracl.  iii 
Ps.  c\;x.xix,  n.  10. 

(/1)  !n  Cdd.  Vat,  bas.  liiiii./ini»  si<jiitoH'';> ,  otnir.so 
dcni(Jc  serbo  speciei. 

(i)Ms,  Colb.  cuin  Gurm.,  ad  uin.ir.ifKe.  Moji  Vat. 
bas.,  mt/ii  sermo  est,  pro  mihi  tempus  ett. 

[})  Ediii.   ad  quurum  :  reiuclanlibus  zass.   Mox 


\V^ 


r.i.  SANCTl  IIILARll  ErisroPI  fS6 

«./  iiii./j/ic-m  D<'i.  —  Sed  SCqiiuiDur  ordineiii  IltiIi  -  A  noiiioii  ;  ei  iibi  iiiinnip.ilio  Cbt  gcncris  iijieni,  il.i 
iiis.  iii  VI  ricii»  »i>in|icr  hilti  (•olijciviis  nuii  ilciiiiiieiiii  c)Lisiiiii,-<iiir  verit  is  )'jii.sil(>ni  gfncris  iion  ines^-e.  El 
oir-iiiliriili)  l'jUil;iii:>.  ivi  ;'eiii  bciii  homiiwm ;  uU  itiui-  qiiidcii  jini  siipirior  lihi-r  inanit.iirin  liiijiis  qiivs- 
(/.iicw  Di'i  fi-cii  euiii  {(iai.  I,  27).  lnuyo  Ciiiiiiinuiis  lioiii.s  osteiidit.  In  nnfelo  ciiiin  officii  poiins  qiiam 
csl  :  Deiis  :ul  iiiia^iiicni  Dci  ln.iiiin. m  fecii.  yui  vc-  iialur.-i!  iiiiellipenlia  cit.  Ei  proplicti  niilii  icslls  rst, 
!uni  hiuin  filiiun  Dri  ilcMCijai,  qmrro  ;iil  ciijiis  Hei  dicciis  :  Qui  fneii  angelos  snot  spiritBs,  el  minifiros 
iniai;iiicin  a  Dio  f.iciuiii  lioiuiiuiii  inlclligai.  Menii-  tuot  inneni  urentem  (Psnt.  ciii,  i).  Urcns  igiiwr 
noril  tamcii  serii|icr  pci  Filiuin  oiiiuia ;  iie  (orie  lia;-  ignis  (i)  illc  niii.isiri  (6)  cjus  snnt  :  ei  veniciis 
reiica  iiilclligciilia  iipuraiiiiiiein  sibi  iiei  pairisioap-      spiiitus,     angeli     cjus     sunt.      Per     li.TC     enim 


lcl.  Si  igiiur  atl  iiii.iginein  Doi  palris  pcr  liliiim  Duuin 
lionio  coiiiJidir,  < '>iidiiur  i|Uiii|ul'  ad  ini.igiiicni  Filii : 
quia  nciiKi  Fili>>  dicuini  denegal  iid  imnginem  el 
siiiiiHltiiliiiein   iiostriiin,   Teiiiiit    crgo  scrnio  diviiiiis 


nuniioruni,  qui  angeli  niincnpniilnr,  ac  minislroruin 
o^ieiidilur  vcl  nniur.i,  vci  rirtiis.  Fit  crgo  !iic  spiri- 
tus  aiigcliis,  vel  liic  ignis  urcns  miiiister  Dei :  el  lixc 
ii.iiuni  eoium  ;iccipii  niinlii  ci  (5)  ininisiri  (c)  ofli- 


raiioiiem  \ciiiaiis  in  dicii-,  qiiam  opiis  expleliat  in  ciuin.  Volcns  igiliir  lex,  iniino  pcr  legem  Dcus,  pcr- 

f.iciis     ui  lioiiiiiicai  ;iii  iin.igiiicin  Dci  Dcus  ligurarel,  sonam   palcrni  lioiniiiis    inliniiirc.  (d)   Di-iini   filiiim 

ui  Dctim  sgiiilic.iroi,  nec  veuUilem  Dco  adiiiiercl  :  B  angcluni  Dci  locnla  esl,  id  esi,  nunlium  Dci-   Si^ni- 

Ciim  cl  in   cotiiiiiiiniiine  im.iginis  essol  Dcu5  vcrus,  licaiioncm  ciiiiii   ofiicii  tcslaiui    iii  nuiilio  :  iiaiurx 

qui  iii  oiHTC  cdiricndo  iiilolligebiiiir  Dcus  lilius.  aulein  vcriiateni  confirmavit  iii  noinine,  cnm  Dcuni 

10.  HiTrciici  persiiingunlitr  t'.r  d^ctis. — 0  despc-  dixit.  Ilic  anicin  niinc  (Iispcns:ilionis  Cbl  ordo,  non 

ral;c  mciili'*  fiiror  pcnliic!  0  siulia  c:t'ca?  iiiipiciaiis  gcncris.  Non  eniui  aliiid  qii:ini  Paireni   ct  Kiliiim 

ipnicritas'.   Audis  Dcuin  ct  Dcuni,   aiidis  iraagiiieir.  prxdicanius  :  ct  iia  n:iluraiii  nominuin  coxqiianuis, 

nostram  :  qiiid   m  snbjicis  V','rum  et  non  verum  ?  ul  veriinlcm  Dei  icneat  o.v  innascibili  Dco  Dei  uni- 

quid  iii^cris  iialiiralein  alque  faUiim?  quid  sub  re-  gciiiti  iialivilas.  Missi  autcm  et  mittentis  significalio 

ligioiiis  nomiiic  rcliginneni  cvcrtis?  qiiid   per  unum  hic  non  aliud  quam  P.itrem  ci  Filiuiii  docei,   ca^lc- 

Deum,  ei  uniini  Dcuni  veriim,  icnlas  iie  Deus  verus  rum  vcriiatem  non  adimit  natnr.-c,    nequc   in   Filio 

uniis  sil?  Noiiduiii  vosaiios  spirilus  luos  ditlis  evan-  pcrimil  iiaiiv;c  divinilalis  proprielalcm  :  quia   nciuo 

gclicis  atqiic  apnsiolicis  sufibco,   in  quibus  Pjler  el  ambigat  naturam  aucloris  in  lilii  n:ilivil;ilo  C"nii:is- 

Filiiis  non  porson:».  srj  nauira  uiius  el  vcrus  Dpus  ci,  (e)  ul  cx  iinii  con.sis(at  in  unum,  (|U'id  pcr  uniim 

uierque  e-.l  :  inlcrini   le  lex   sola  cnecat.  Nuroqnid  non  discornalur  cx  uiio  :  aiqiic  ila  unum  sinl  pcr 

ait  Dcum  verum  e:  noii  Dcum  veruiu?  Nuioiiuid  ali-  qiiod  iinus  ex  iino  esl. 

Inr  in  iilroquc  priclor  qii;im  naiurae  noniine  usa  csi?  C      1*2.  lliiaTius  fiilei  nrtiore  scppiim  CTforfi;.  —  0  im- 

Dciiin  et   Doum  dixii,  qu.c  di.\il  Dcuiu   unum.  Scd  palieiis  iidoi  c.ilor,  ei  de.videiaii  seriiionis  iiicoiiii- 

quid  i;iniu:ii   dixisso  ilicn?    Doiiio   voruni   et  Dcum  neiis  silciilium !  J.im  ciiim  cl  in   siiporiori  libro  ino- 

veriim  por  vcritalem  iiii:igiiiis  pra'dicavii.  Usa  est  duiii  constitutr  pra'dic;iliiiiiis  excessiiuus,  cuni  qii;iii- 

iii  iiuiiiu(iaiii>ne    priiniiin   naliir.x'  iioiiiinc   :   iililur  do  iiiipic  diciuiii  iiiiimi  Deuiii  ab  lixrctiiis  argnonics, 


dciiicops  in  gciierc  veriiali-  n  .lurx.  tum  ciiim  (|ui 
fli,  sorundiira  iinagiiiciii  crcatur  uiriusi|uc,  mm  pu- 
lcsi(l)  iion  ex  vcro  (a)  consisiere,  quod  uicrqiic 
Deus  verus  sit. 

41.  Fi/i«s  «(  penona  alius  a  Putre,  aiigelus  Dei  di- 
ctut  esl;  Deiis  vero  ut  idem  iiaiura.  Ciir  diclus  sit  an- 
geliis  Dei.  —  Sod  pcrgamus  etiam  niinc  co  pr;cdica- 
li.iiiis  iiosii:c  iiincio,  iiin)  lcx  saiicia  de  Dco  docnii. 


ei  Douniaii|iie  Dcum  a  Mnysc  prwdicatum  doccnics, 
aJ  iiniHs  Doi  veram  el  roligiosam  conrcssionem  pia, 
qiiaiiivis  iiioousider.iln,  fesliiiaiionc  dosccndimiis  : 
cl  iiunc  qiioque  aliorins  qu.esiionis  negnlio  iinnio- 
raiites,  nnn  lenuiniiis  ordinciii  consiiiiitum;  ci  diini 
de Dco  vero  Doi  lilio  lii(|uiniiir,  iisqiic  ad  ciiiifcssiunciii 
Dci  vcri  iii  P;ilre  el  Filio  fcrver.tis  spiriliis  ardorc 
proiupiiiiiis.  Sod  tracliliii  suo  lidei  nostrc  vciias 


Angoliis  Dci  ad  .\g;ir  lnqiiiliir,  ol  iilcni  Aii';c!iis  Doiis  roscrvi-iur  :  qiuc  cuiii  inchiiala  sit  ad  sccnriliioiu 
osl.  S-d  foiic  idciroo  110"0"  I*cus  vcrns  esl,  quia  logcnlis,  iraclaiida  lamcii  alque  absohciida  plciiius 
angclus  Dei  est.  lntcriiiri>   ciiiin  natiir.o  vidclur  lioe  H  csi  ad  dcspcralionein  cuntradicciiiis. 


{\)  F.x  utroque. 
(i)  llli  minislri. 


{?>)  }linislerii  offifium. 


VdI.  bas.  codcx  cuni  Carn..  hiikj  eii  liomo  .  non 
placel. 

(n)  Er.  Lips.  cl  Par.,  in  iitroqiie  :  Dad.  cum  plu- 
ribiis  mss.  ex  utrnque.  Pr;cfi'riiiius  ex  vero  ciim  »c- 
tusiioril.ii^  C.olli.,  Uom.,  Gcrin  ,  oic. 

(bi  Iii  viilgaii-.,  iili  miiiisiri,  eic  .  liim,  ttii  aulem 
spiridii .  iil.i  iii  inss.  C.irl).,  iino  Vai.  ei  Prni..  et  fi- 
cidii  spnitus  '  in  a  iis  vcro,  et  iiiiicii.v  «pirtfiij,  lioc 
esi,  spiritus  qiii  vciiit  nH.-5ii&  ad  aliquid  iiunli.iii 
<iu.li 


(c)  Duo  mss.  C.olb. ,  ul  Huiitiei,  ininisterii  o/ficiwu. 
Iiiic  f.ivcnlilius  c;itoris,  quod  pro(Hr  oiiinos  h ilicant 
iiiiiiistorii  offiiium.  Pruxiniuin  Psnlinisia?  lociiiii  on 
llilaiii  iiilcrprolaiioiie  iia  iiitolii^eiidiim  lii|Uol  :  (,>..! 
spirilus  et  i^iiom  locnlrm  (ant  angetos  el  iNinuiroi 
.suoi.  lliidc  siimit,  ciis  spiril'is  nini  ii;.liir:i  nl  o-so, 
qiiiid  liuiil,  sou  (pi.<d  cis  juin  cuiislilutis  adveiitilium 
csl. 

(d)  Edili.  Dei  liliiim.  Contimilus  inss.  Deum  /i- 
fiiiiii. 

(i)  Exeiiipi;ir  Carii.  quvd  (.i:  uno 


^^1 

r>7 


l)L   llilNliATK  LlliFJl  V 


i58 


IIH',.  .ingelKs  .Uinf  Deum  $e  Oiieudii  (licii.t  et  j^  iti  iKiim  deiiogas.   Qirs  promissas  Alir.-ili.x;  benc- 

diitiones  iiiipie  exspecias?  N.m  esi  liLi  ille,  ul  esl, 
genliiim  112  paier  ncqiie  iii  faiiiili:im  seiniiiis  sui 
per  bened.ciiiines  (jdei  tfi)  su  r  renains  evadis.  Nou 
de  lapidibus  .Abnliac  liliiis  exciinris;  sed  n.niio  vi 
pcranini  coiifessionis  su;c  liosiis  exsislis.  xNon  es 
Israel  Dei,  noii  es  .iliv.inaB  siiccessio,  non  justilica- 
iiis  ex  fide  es  non  enim  Heo  credidisii.  Por  Min 
namque  fideni  jusiilicaliis  est,  ei  consMtuius  csi 
Al)rah;im  p.Tier  geniium.  por  qiiam  Deiim  cui  cic- 
diderai  adoravii,  Adoravit  eieiiiin  bciln.-  ille  ct  li- 
delis  pairlaiclia  Denm  {Ven  xviii,  U),  et  accipe 
qiiam  Deum  veriini,  cni,  iii  ipsede  seail,  iioii  impos- 
sibile  est  omiie  verbum  Atit  numquid  non  soli  Deo 
pos^ibile  est  omne  verbuiii?  Aul  cui  possibde  est 


gcilis  -  iNun  aHert  it.ique  dciiiulat;o'iCm  nalur;»; 
noiiien  officii  qui  enini  angcluj  Oei  esi,  Deus  esi. 
Non  sil  plane  Deus  verus,  si  iion  rcs  Dci  et  locnlus 
fiicril,  ct  gesseril.  In  geiilein  cniin  iii;igiiaiii  Isinael 
adaugel,  ei  nomini  ejiis  niiiUiplicatioiies  genliiim 
pollicelur  :  el  qu.Tro,  si  lioc  Angel;  opus  est.  Sin 
vero  Dei  poicslasesl;  qiiid  n.ituru;  aiifeis  >criiaiein, 
tni  verii;ilis  non  ailimis  poicsiaiem/  'rciici  iiaqiie 
natur.e  virlus  vcrilalis  fidein  ;  et  iiiier  dispeiis.iiio- 
iii.s  iXiM  saluluria  niiiiido  sacranienl;i  |ii)  qui  Deii^ 
verus  csl,  nescil  Deus  veriis  aliquaiido  iion  cs.se. 

14.  Qui  Deus  ett,  Detis  verus  est.  —  Gl  primuiii 
quiro,  quid  signiiieationis  habeat  Deus  (6)  vcrus 
ci  iton  Dcus  verus?   non  eiiiiii  verbi  hujus  a(ipre- 


heiido  raiionem,  si  dicaiur  nnlii,  Ignis  est,  sed  non  B  omne  verbuin  .  qoaero  quid  desit  de  Deo  vero 


cst  veriis  ignis;  am  aijiia  cst,  sed  non  csi  vera  aqua 
ei  qu.i^ro,  in  qiio  ejiisdem  geiieris  verilas  a  generi> 
ejusdem  venlaic  dissentiai?  Quod  eiiim  ignis  esi, 
non  piiiestesse  ne  verus  sit :  nec  iiatiiia  (f)  inaiiens 
eo  (i)  potest  carere  quod  vcra  est  Perime  aquae, 
quod  aqiia  esi  :  et  per  id  (lOteris  abolere  ne  vera 
sit.  Cxierum  gi  aqua  raaneat,  eiiam  in  eo  necessc 
cst  persistai  ut  vera  sit.  Polest  ita  demum  natura 
perire,  si  non  sil  :  verum  non  pniesi  noD  vera  ess", 
si  nianeat.  Aut  Deiis  verus  est  filius  Dei,  ut  Deus 
sit ;  aut  si  non  esi  verus  Deus,  non  polesi  etiam  id 
—  csse  i|uod  Deus  esl  (d)  qiiia  si  natura  non  sii,  naiura,- 
non  tompetii  nomen:  si  auiem  natura;  in  co  noinen 
esi,  noii  polest  ab  co  veritas  abesse  naturaj. 


Ifi  Jadicem  juslum  agnovit.  Detis  solus  eit  jutlus 
}udr.T  ei  tpsii  h(rTeticis.  —  El  rogo,  qnis  esl  Dcus 
hic  Sodoma.'  et  Gomorrb.e  eversor?  Pluit  ciiim  Do- 
niiniis  a  Dommo  :  niimquid  non  vcrus  Doniinus  a 
vcro  Domino?  (5)  {h)  aiit  quid  aliud  qoani  Dominiis 
a  Domiiio?  vel  quid  pra  ter  sigiiilicaiionem  personuu 
in  Doroino.ic  Doinino  coapt^ibis''  Ei  inenieiilo  quod 
quem  solum  verum  Deum  nosii,  hunc  euiiidem  sotum 
juslum  judicem  (i)  sis  professus.  El  inlclligc  qiiud 
Dominus,  qui  pliiii  a  Domino,  non  occidens  jusiiiiii 
cum  impio,  omnem  judicans  lernmi,  et  Domnius  el 
justiis  judex  est,  et  pluit  a  Domino.  Et  iiiier  haec, 
qucin  snluiii  j-jsiuni  judicem  diicris,  quaero.  A  Do- 

iiio  eiiim  Dominus  pluii  ',  el  hiinc  /ustum  judicem 


15.  Quem  in  specie  angeli  Agar  Dium  dixit,  Abia- C  mn   negabis,  qui  pluit  a   Domino    Abri 


ham  in  foniia  hoimnii  adoiaiil.  Adorando  juslificutus 
esl  Deum  verum  udorafil.  —  Sed  fnrie  in  eo,  ciiin 
angelus  Del  beus  diciiur,  adoiiiionis  nomeR  iiidnl- 
geatiir,  et  sii  in  eo  iiuncupaiio  l»ei  poiitis  qu;iin  ve- 
riias.  Si  paruiii  n:itiiram  iii  ^e  Dei  lum,  cum  angelus 
Dei  diclus  esi,  dociiii;  (2)  (c)  in  iiileriiiris  adliiK  ab 
angelo  nalura;  iioinine  iiiielligc.  an  ex  se  Dci  pra;- 
sliicrii  vcrit:Uem.  N.miquc  ad  Abraliaiii  hniuo  lotu- 
'us  est;sed  Abraliam  Deum  adoravit.  Sed  o  if)  pcs- 
tiferhaerelice,  Deum  Abraham  conlessus  esi,  quem 

(1)  In  eo 

(2)  In  inferioris  adhuc  fornM', 


raliam  cnim 

dixii,  paiergentium,  ncn  iitique  inlidelium  :  Nutlo 
modo  {})  facies  hoc  verbum,  ui  occidas  jiislum  cum 
impio,  el  erit  justus  tamquain  impius.  Sutlo  vwdo, 
qui  jiidicas  terram,  factes  lioc  jitdicium  [Gen.  xviii 
-2'j).  Ilonc  erso  Deiim  jusium  jndicem,  necessc  cst 
ci  venim  Deum  esse.  Tiio  te,  impie,  leiieo  mendacio. 
Noiidum  ex  Evangeliis  Deum  judicera  profero  ;  lex 
mihi  judicem  Deiim  locuia  est  Adime  Fllio  quod 
judex  esi,  ut  aufeias  quod  Deus  verus  est.  Eum 
enim    solum  verura    Deiim,   quem    solum  judicem 

(3)  Aut  numquid  atiud. 


(«)  Id  esi,  qiii  Deus  verus  est,  cum  saliiiis  nostrnc  j)  cslqiie  ah  antiqiiioribus  '^3i_',,C:irn.,  Germ.  Insisiit 

llilarius  adversiis  mox  meiniiraiam  Arii  hlasphe- 
mi:iiii,  qu:i  viilt  Verbiim  dici  Deiiin  iioinine  teiius  et 
grati:o  iiarticipalione,  i^trnyj,  c^pi-rji  ««,  Moac<Ti. 

ifj  Iu  veleribiis  libri-:,  pesliteie. 

(*/)  Abesl  suie  a  vetusto  ms   Colb. 

(h)  Riceiiliores  ms-.  cum  viil^inis,  nut  nuniqind 
atiud.  Alii  vero  nui  quid  utiud  ■  qiio  sigiiilicanir  in- 
lus  nim  o-se  qiiid  aliud  a  Pairo,  nec  .il)  eo  disii  "ui 
nisi  qiialeiiiis  a  Ouinino,  lioe  est,  ralioiie  origiins  " 

(>)  Ariu^  iii  epist.  ad  Alex;ind.  apud  AlhuiasioiM. 
Epii.baiiimn  el  lii  ge>tis  A(|iiiieiensis  concilii,  uti  anl 
niilatum  esl  {cut.  106,  iiol.  I,  edtiionif:  «os(i-w),  pnifi- 
lcliir  Deiiin  om/iiHH!  jiidicem.  Al  in  co  loco  nun  lcit 
UW.mus,  judiceiii,  sed  creatorem.  Iiuonecapud  Uh.in';!- 
SiUiii,e;c.,  h:ihemu»jusii:,';i, sedoniniB>ji;,/d,r<;ni.  Iino- 
cirea  iioiihie  iii(licantur(ir,Tilict;e  c|)isi(j|;e  verba"sed 
Ari;in:o  senientuc  relat;c  lib.  iv,  n.  8  ' 

I  ;i  Ali^iiiot  orob.o  iiolv  ms-.  jir-rn. 


caus»  ad  iioslram  iulirniitateiu  se  acionimod.ins  bo 
miiiibus  visihihm  se  pr;«liuil  ac  dicms  e^i  ungetus 

{b)  In  prius  exciisi--  omiititar  \"\  ver-.is :  ei  v.de- 
lur  qiiidein  reduiidare.  Sed  eani  lamen  siimiiio 
coiiiinsii  h:ibrnt  iiiss.  Diide  primuiii  illud  Ot«s  i'c?!i.s 
ail  P.itrfin  rofereiidum  esse  aruiiramur.  Di^erie  liie 
rercllitiif  Arius,  i(iii  in  Tli.Tlia,  Atirjn.isin  levte.Oral, 
■2  riiiit.  Ar.,  p.  511,  dicerc  aiisus  est  ,  "o-i  ovoc  Qio^ 
uii/iiioi  £(TT'-v  6  ^'jyoc,  £1  Se  y.vl  i.tynui.  Siiic,  aXl'  oO/ 
«/.r/Oivos  iTTiv,  ialu  fjtiTopjfl  /aoiTOC,  i^arrtp  /.«l  ol  «X/oi 
ravTef,  ouTw;  5tai  auTof  /iynui  6»6uMTt9£Oi. 

(c;  Uiius  coi).  Val.  cum  Corb.  et  Pral.  mancns  in 
eo  :  niiiius  beiie. 

(d)  In  ms.  Val  bas,  qui  si  natura.  Non  displicerei, 
ftii  51.  Venus  tainen  in  aliis  libris,  quia  si,  suppleiid<i 
»n  eo. 

((•)  Iii  pliiribus  niss.  ?n  inferioris  adhuc  lorma;, 
:i!ii;ndal  vox  (oimce,  nt  poie  synoiiyina  natune,  ;ib- 

PlTHOL.    X 


m 


SANCTi  illLARll  F.PISCOPI 


140 


ji-.sluui.  piUVisus  es    ci  »]ueiu  jusiuin  juditcm dncos,  A  phciir rc  locjis  esi,  (rf)  instiiufum  inierini  ex  lcfje  or- 


huiic  uuii  puicii  sucuniluia  U:  veruiu  l)euiii  negarc. 
Qii.  (li)  judex  esi,  \\^  Uominus  csi,  potuiis  4ii 
(iiitiiti  veibuin  cst,  beneUiciittnuni  uiteriiaiuiu  spoii- 
sur  e$i,  (tioruiii  ipitiioriiuique  judeii  csi,  AUraliiu 
l^cus  est,  al>  «q  aUoraiui»  esi  ;  eiucniir»  saliciu  ali- 
(|uid  p«r  bauc  iiiipiim  cl  stuliatu  verbi  uii  iu)pud«ii- 
naiii.  undu  non  xeru^  esi 

17.  Fiitiit  boc  PiUribiu  tsi  visut  (luod  niuut  ctl  niite 
damito  aatUTo:  tua:.  —  Noii  pcrimuiil  nuturx  verita- 
lem  coclcniis  iuuuricordia!  sacraiiiciilu  :  sed  nec  snnC' 
loru/ii  iideni  spccivs,  iiii»  ad  liilci  visioncm  cuapiuii- 
tiir,  eluduut  Sacrainenta  eiiini  lcgis  inysicrium  dis- 
pciisalionis  «Lvangelicx  pricliguruMl  :  ul  palriarcha 
vidont  et  credat,  (|Uod  Apostolus  (1)  (6)  (onieinplu- 


diiiein  per.sot|uainiir.  Proliainri  enini  posiL-a  ei  Evan- 
(;cliis  verHm  l)el  liliiim  naiuin  iii  hoinl<ie  fulsse, 
iiunc  visnm  Jiiierini  patrlarcliis  In  speric  hominis 
Pei  (llium  Deum  verum  (3)  rfoccmus  ei  legc.  Nam- 
(|ue  cum  Abraha:  bomn  visiis,  csi  ct  Deus  adoralus , 
114  *^'  judex  prcditalus  :  et  cuin  pluii  rioinlnus 
a  Dnniino.  iion  anibigilnr  qniii  qiiod  pluit  Duininiis 
a  Dominu,  ad  signilicaiioncm  Palris  cl  Filii  lex  lo- 
qnatur  :  ncqiie  rursum  exisliinandnm  cst,  quod  pa- 
iriarclia  nescicril  qiiin  Deum  verum  adurarci,(c)  qiiein 
Dcum  inielligciis  adorabat. 

48.  Verbi  incarnali  fidem  hceretid  non  capiunt.  Cur. 
Evaiigelia  ex  Lege  tunt.  —  llabct  aulem  noncxiguam 
perdilix  impictas  ad  inielligentiam  ver»  ndci  difli- 


tur  ol  piajdicai.  NaiiH|uc  cum  le\  uiubra  sil  fuliiro-  B  cnltaiem.  Angiislum  enim  (f)  irreligiosilaie  sensum 


rum,  vciitatiiiu  corporis  uiiibra;  spacics  Cipn^Ksii.  Ei 
Dcus  iii  liomiiic  cl  videtur  et  crediiui'  ct  adoratiir, 
qui  secimduin  plcuiludiiiein  tcmporis  cssei  iii  lioiniiie 
gigiicndiis.  Naioque  ad  visum  spocics  pixlii^iiraise 
vciilatis  assuinitur.  Visus  esi  auleni  tuni  (sub  lege) 
t:iiilu.ni  Deus  iii  homiiie ,  non  iiatus  est :  inux  ctiain 
lioc,  qiiod  csl  visus,  einaliis  csi.  Ad  veriiatem  vcro 
nu.-ccndi  familiarilas  prolicil  assuniplx  ad  coolem- 
plandiim  {■i)  (c)  rormam  spccici.  lllic  liumo  }ier 
Deum  sccuiidiiin  iiaiur.%  nosii^  inlirmilalem  viden- 
diis  assuqiitur  .  bic  pro  naiurai  iioslra;  inriruiiiaie 
nascitur  quod  crat  visuni.  Accipit  uiitbra  corpu» 
(cvangciicis  iciiipoiHbiis).  et  species  verilaiem,  e(  vt- 
6io  iiaturaui.  tiov.  tamen  Deua  a  se  demutatur ,  ciim 


rcligios:c  dociriiix  institulio  noii  :ulit.  Ex  quu  (it,  ut 
qux  ad  sacramenlum  salutis  liunian:e  Dcus  (</)  in 
bomiiie  nasceiido  gessit,  mens  irreligiosa  iion  caplat: 
dum  opus  saliilis  {h)  suae  non  intelligii  Dei  esse  vir- 
tuteni.  Et  contemplando  partum  naiivitalis ,  infaft- 
tia;  inlirniiiatem,  piieritiie  prorcetiini,  juvcntulis  aMa- 
tcm  ,  corporis  passiones  ,  et  pastiouuin  crueem  ,  et 
criicis  mortem,  per  lt«c  non  sentliinl  Deum  verMW ; 
cuni  liteo  iri  ec  (t)  ad  nalDram  gcnuerit ,  qux  sibi 
iioii  crnni  aniei  in  Teriiale  ii»iur-.e  ;  iia  at  iiaiurx 
non  amiiieret  vcritatem,  neqne  liomo  f:ictus  D«us 
c^se  desinerei,  cum  qui  Deus  est,  honio  esse  coepis- 
S8t :  non  iiiielligenies  non  nisi  ei  veri  Dei  virtule 
essc,  iil  quod  non  esset,  esset;  nee  lamen  quod  es- 


iii  bomiiii;  iiobis  aut  viiioiur,  aut  nasciiur,  fauiiliari  G  ^pi  _  555^  desiiierei  :  cum  iiaiur»  {j)  inlirmis  assuni- 


iiiter  se  prapriciatc  et  nalivitaiis  ct  visus :  ut  quod 
nalum  csi,  visum  sit;  cl  quod  visiim  est,  ua,scei'eiur. 
Lt  quia  iiondum  uubis  collationis  cvongciicx  ac  pro- 

(1)  Coiiiem^^/t^lur  et  prtvdicei 

(2)  forma  tpecies  <j. 

(a)  Paucis  liic  perstringuntur  momciila,  quilius 
probatom  c»l  eom  esse  voruin  De.iiin,  (|ui  lioiiio  a!) 
Abraliam  visus  «st.  Is  eiuin  judex  cl  Uominut  ost 
Ccii.  xviii,  'iU  ;  XIX,  il  el  xxi,  1 ;  ^joteiis  ad  o:iine 
iiTfciim,  Gen.  xvni,  14,  bencdiclionum  ai.riKoum 
sponsor,  Gcn.  xvii.  19;  pioriim  impioruniijiK;  juiii>.r, 
Gcii.  xviii,  i'6 ,  Abrnha:  Ucus,  Exodi  111,  i;  ab  eo 
adorahis.  Gen.  xviii.  i. 

(fr)  lia  vciiisuis  cdilcx  Ciilb.  cuin  Gorm.  Alii  vcro, 
coiitfiiiplilur  el  pianlicfl.  Cuni  liic  conforaliir  tciu- 
lfu<  hps  cuiii  i;v:iiigrli«<i  lomporc ;  liqiicl  sopcrius 
(■a'/<;»li»  misericordia;  sucramentii  vocari  ,  ipKi'  Filiiis 
Dei  iii  rarne  pro  iiolii->  ^iSsil;  speciet  aiileiii  illiid 
omiie,  in  (|iio  auiijuis  ad  exciiaiiilaiii  coriiin  lidcin 
se  se  visibiluiii  pr.cbuit,  clin  quo  rcpr:csciitaviti|iiod 
f:i('.liiriis  crat. 

(c)  Apinl  Uail.,  Er.  ct  Lips.  foriiia:,  omi^so  voca- 
Imlo  specifi.  In  pluriliiis  mss.  foniiai  tpfciei.  Iii  Gurh. 
cl  C;irii.,  fiirmii'  spcciet.  iii  lino  Sorlion.  forimi:  f,ite- 
cie.  liciiiiciiduin  ciiiii  Par.  ct  (inihiisilain  m.ss.  for- 
niam  speciii.  Unc  ciiim  sibi  volt  llilariiis,  qiiod  ail 
'lcrliilli.iiwis ,  Kiliiiin  111  cariio  n  in  iiaia  diiluisso, 
qiiod  p(»slm.i<l'iin  riilnnis  oral.  Edi\cchiil  aiilem.  iii- 
i|llil  coiilra.  Prax.,  n.  10  ,  «/  iiobu  fidcm  tleriwrei  ,  ut 
furiliuA  ciedefeinai  liltum  Dci  descenitisw  in  sa'culnm, 
41  cl  relf^  Inle  ijuid  iji-alum  rognoscecmus.  Ii.iqiic  spe 
cies  sa>piu3  assiimpia,  in  qiia  vcliit  in  siicculo  rcprie. 
sciitaiotur  forma  nasntiiri,  ad  hoc  profuit,  ul  crcili- 
bilis  llcicl  vcrilas  nasccnlis 


piiu  non  esset.  iiisi  cx  poteniis  virtute  nature,  qme 
cnni  in  co  quod  essei  m.ineret,  possel  tamen  esse 
qiiod  non  ent.  0  lixretica  impradenila,  ei  siulia 

(5)  Doceamtt$. 

(d)  Rditi ,  inttitutus  .  mox ,  prntiolurt  fiotlea  ,  sino 
riiim  ;  ei  post  p:\uoa,  (foccniiiiis  exlcge...  Deus  ado- 
rulur  eijudex  preedieatur.  S<*quimur  mss. 

ie)  V.it.  bas.  codex  ^ui  Deum  .  niiiiiis  bcne. 

()'}  Cdiii  cuiii  rcceiilioribiiK  mss.  irro/ii/i^iijlaiis 
.•:i.>ii.siim.  Conciiinius  alii ,  irreligiositiie.  Sicul  eiiim 
sensus  pietite  atqiic  <  liaritatc  dilataiur,  ila  iii  9n- 
gustiim  coiiirahiiur  irrollgiosiiaie. 

(9)  Ita  niss.  i|uoiiiodo  lib.  \\ ,  n.  4,  et  alibi.  .\l 
cdiii,  in  Iwiiiinem. 

(h}  Par.  salutii!  non  suce,  librariorum  hp>u :  lum 

,.  cuiii  l.ips.  noR  inlelligit  esse  vcriiniem,  conseiiticnti- 

''  bit9,  Bad.  ci  Er.,  nisi  qiiod  adduni  Uci  auie  ViTiliiltin. 

liccliiis  loss.  Dci  esse  virtiitcm.  Manif.-slo  eiiini    rc- 

S|iicilnr  illud  Paiili  I  ('or.  i.iibi  ait,  Jesunicruoill\iiia 

iis  qui  satv,iiitur  essc  Doi  viriiilom. 

(i)  M:ijori-.  olniiiaiis  crgo  siipplenlum  hic  qiuidiiiu 
uccessioiie.  Qiiod  in  Ps.  11,  n.  :25,  csprimiiur  iii  lnmc 
iiiudiiin  ;  Non  enim  (uni  diiihitiilis  decettione  fit  hu- 
militatis  »ec.cfsl0.  Ilomo  qnippe,  ait  Augusiiniis.  Deo 
accessii,  iioii  Ueiis  de  »0  receMl.  Vide  pjusdrm  sorin. 
ti.xxxvi  ,11.  1.  Qiind  riirsum  Mil.irius  lii  ii^al  (.wii , 
n.  U.  aliis  vorbis  sio  enimii  it  .  iVo.fli>r  quf  in  co  /no- 
iiiiil  iii/iriiil((ilti.<,  iioii  niiluriilet  sunl,  yd  it^sumptif 

(j)  Kditi,  i'i/iriii(F  .*  reiiiiciililuis  iuss.  l't  ai-giimeiiti 
liujiis  vis  |iorspi.'(:ta  lialicaiur,  111  iiicmuriaui  rcviuan. 
diiiii  osl,  Spiriiiiiii  saiicium  iil  .Miriu  cunccpiionf  su- 
pcr  ip*.im  vciiioiiioin  ,  iliLino  i|isiim  i'.sse  Verbum, 
quod  propria  virluio  corpuf;  sibi  cx  oa  loriuarit. 


Ht 


DE  THINITATE  LIDER  V. 


lii 


iiuiitdi  s.iplenlia,  opprobrium  Clirisii  non  intelligens  A  stulat*  benediciionis  Israe!  es  {Ibid. ,  28  ;  vid.  Tr. 


Dei  esse  virtuiein,  el  sliiltiilam  lldei  iion  scFilicns 
Dei  esse  sapieiitiain  1  Deiis  ergo  idrirco  ilbi  Clii-iiitiig 
nnn  esl,  quia  qui  erH  nnscilur,  quia  qui  indemuta- 
liilis  rst  cresrit  xlaie ,  qnia  impassibilis  pntitnr,  qiiia 
vivons  morliur,  qiiia  inortnus  vivit,  qiii:i  nmiiia  in  eo 
conlra  naliirnm  sunt?  Rogo  huc  quid  atiud  est,  qunin 
oiniiipotentem  esse,  quod  Deus  est  T  Nondum  vos  sa- 
cia  ct  veneranda  Evangciia  contiiigo ,  ut  ex  vobi» 
US  Cliristiis  Jesiis  in  lils  passionibus  (a)  Deos  sil. 
Ex  lege  eiiira  esii»  :  el  oportei  cam  doccro,  quod  per 
assiiinpiam  inflrmilalcm  non  amittal  Dcus  esse,  qiii 
Deus  esl.  Sacranicntum  cnim  fidci  vcstrtc,  mysterio- 
niMi  suorum  vlrtute  lestaia  esi. 

19.  Jacob  m  liicla  Deum  vidit,  non  ocuUs  corporis 


Psal.  Lii,  n.  91).  Subdiliir  tibl  sccnitdum  carii«iii 
hnmo,  ad  mysierium  passlonis  in  carne  :  Deuni  in 
carnis  inRrmitate  non  nescis,  ad  sacramenlum  tjeiie- 
dictionis  (<•)  In  Spiritn.  Nec  adspecius  impedit  quin 
fldes  iiinno:ii;  nec  inflrmitas  avocai  qnin  benedietio 
postuleinr.  Nec  homo  {d)  ctRch ,  quin  qui  bomo  est , 
Dens  sit :  ncc  qui  Deus  esi ,  non  Oeiis  (3)  verus  i;si ; 
qiiia  non  petest  nnn  Deiis  verus  ess<«,qui  Drus  ost, 
(t)  et  {[)  bencdiceiidoetllQtransrerendoelnuiicu- 
pando. 

20.  FiYiiw  ex  aHo  9iso  Jncob  Deus  terus  oitentiiiiir. 
Deu>  non  inielHfjiiMf  iiiti  ptr  Dmm.  —  Tcuel  adliuc 
sacraiiienil  evangclici  ordinem  lcgis  unibra  ,  ei  apo- 
stollc.T  doetrincE  veriialem  mystcriis  suis  veri  geinuli 


ted  fidei. —  Adcsto ,  adesto  nunc  ineeum  fidel  tu.-e  B  prarflgnrat.  {gi)  In  visn  snmnii  beaius  Jacob  Deum 


spiiitu  adversus  vei:en;\ta  ir.ildeliialfS  sibila,  sancle 
Cl  beate  patriardi.i  Jacob,  et  in  lucta  lioininis  inva- 
icscens,  benedici  te  ab  eo  foriior  deprccare  {(Jeu. 
«xit,  tZ).  Qutd  istud  est,  qiiod  iinbecitlum  oras. 
quod  «b  inftrmo  exspecias  ?  Htinc  eiijos  (6)  benedic- 
tiones  rogas,  complcxu  luo  validior  etkiis.  A  gcstis 
ror|>oris  lui,  meniis  tnx  opos  dissiilel  :  aliiid  enim 
quim  agis  seiitis.  Tenes  in  geslu  luctx  tusc  hominem 
inlirmnm  :  sed  hie  libi  bomo  Deiis  veriis  esi ,  noii 
cx  nuiiciipaiione,  sed  cx  natiirn.  Non  enin>  adopiivis 
hcnediciioiiibns  bcneilici  te  posijlns,  p.ilriarcba,  sed 
veris.  Cum  homlno  luciaris  :  seu  Doiim  facie  ad  fa- 
ciem  vides  (Ibid  ,  30).  N(m  iuic  oculis  ini  corpoiis 
ccrni»,  i|iiod  visu  fidei  tua;  seniis.  Iiillrmus  serun- 


viderat  {Gen.  xivni,  tZ) :  in  somoiu  cacrameiili  re- 
velaiio  est,  non  corporatis  cunitiknplatio.  Naiu  el  per 
scnlam  descensus  et  adscensus  3ii|;elarem  od  coeluin 
demonstraior,  et  snper  scalaio  ictfuiuliens  Ueus  os- 
lendltiir,  et  interprftiatio  visionia,  revelatioiiem  snm- 
nii  |>rop'ietavii.  Nam  palriarcha  diciis,  ct  domus  Dei 
el  poria  ra:U  locus  csso  bic  visionia  ostenditiir  {Ibid., 
17).  El  post  mult.-sm  gesiofimt  ejus  en:irratioiiein  se- 
qiiitur  :  Dixft  avtem  Deut  nd  Jacob,  surge  (2)  {b)  et 
adscende  in  locum  Belhd,  tt  habiia  ibi,  et  (»)  fac  ibl 
fccrijicinm  Dao  ,  qni  oisu»  esl  libi  cam  retsderct  a  (a- 
cie  Esnu  {Gen.  xxxv,  5).  Si  evangelica  fidea  pcr  Deam 
filium  aJ  DoDm  pairem  (j)  habel  aditum,  et  non  po- 
test  Deus  ni«i  ner  Deiim  intelligi;  imnc  Beus,  qui  ha- 


dum  to  liomo  est :  scd  anima  tua  secundiim  visum  C  norcm  Dpo  incnmbenli  In  scalam  ctEli  posiulal,  doce 
Deuni  salvata  8$t.  JtJCob  In  lucla  es :  post  fu!em  po-      nnde  noii  ^criis  sit.  Aal  quae  in  uUoque  nalurae  di- 


(1)  £1  benediat  nancupaado. 

(0)  In  codice  V:it.  bas.,  verus  Deui  sit.  Tuin  do 
Evangellis  cur  subjiciaiur,  Ex  »■  .e  m/m  ettis,  hsec  in 
Uatth.  cap.  27,  n.  10,  repeienda  est  rntio  :  Nam  et 
adveMvt  e(  po:»Q  ejus  (Chris'.:)  ex  k(fe  est  ;  ita  ui  fa- 
cite,  inqnii  S.  Lco,  serm.  i,  de  Pentec. ,  c.  i  :  Di'u~ 
gins  chTistianiis  agnoscnt,  inilia  veleris  Teslmnenli 
cvaiKjnlicis  mimslrasse  principi,-.  tioc  est  qiiod  ait  Aii- 
giistiniis  de  catechiiandis  riHJibus.c.  4  -.In  veleri 
TetlawiitQ  es(  occultntio  novi,  >n  nor.o  TesUmeiito  est 
Htmu(esi<itia  r«f€r.i ;  et  (|iwsi.  55,siiiK;r  Niim.  m  , 
B.  I  :  EadeiH  qiiippe  sunl  in  veieri  ei  aovo,  ibi  obum 
brata,  hic  revelula  ;  ibi  prcrfigurata ,  hic  manifeslnla. 
Noii  alio  scnsu  iir.ixime  liabei  Hilariiis  :  Sicrarai?n- 
liwienitit  (idii  veslr<B  myUeriorum  suorum  virtiite  tcs- 
Inia  esi.  Qim  spcct;itel  iiiiiium  niim.  2'J.  Lci  auiem 
diicet  Fiiiuia  per  assuiniitam  Infirmilatein  tion  aiiiii- 
leiM  qiKui  enii,  cum  cuin,  ei>:i  in  aliena  ei  inlinii,'» 
spccic.  OeiiiH  lamen  ei  :!giio-cil.  et  [irn(iti;!ur. 

(i")  iia  inss,  At  editi,  btnediciionem  rcgas ;  ei  •.m\. 
tenc*  in  g,^siit. 

(c)  Ui  siipra  noinine  car/iis  liumaiia  natnra,  ila  bic 
dixiiia  in  spirilu  significatiir  :  .'ideo  ui  J:icol),  licne- 
diciiuni'111  )ieieiidn ,  naturiiii  illius  divinaiii  prndide  - 
rit,  <\\\CM.\  (II  lioniine  cernctiat  iiifirniuin.  Juvcrit  huiic 
locum  c.Hiii  alteru  tracl.  pSiU.  i.n,  n.  !2l,  coiifcrre. 

(rf)  Vai  !>as.  iiiS.,  ncc  komo  injirmus  o(ficit,  quiii 
qui  komo  e*l,  Deu$  non  sit.  Non  displicet  vert>iiin 
offidL 

{c)  M^.  Vat»  bas.,  unus  Colb.,  Cara.,  Oeus  verus 
sh.  Ueliueiidwn;  niii;»  aiiis,  Deusietus  ai. 

{()  Verba  et  bencdicei^do.  ct  tyimsfeieiiiii)  pI  imncu- 
piindo,  iioi!  iiaiiel  nptiinns  tode!iGij!b.,iiecn(.iii  Gcriii. 


('2)  Descendi. 

Plerique  aiii  libri  hic  multuin  varisnt.  Ediiio  Bad. 
ciiiii  ms».  Vind.  ao  ftemig.  habel,  ei  beaedicit  nun- 
cupando.  Cxomplar  Riiva;  Majoris,  el  beiicdicit  traiis- 
(erendo  et  nuncupando.  Corb.,  Prai.,  Faur. ,  Colb. 
ciiin  cdil.  !'>.  el  Lijis  ,  'jcnedlcff  tramfarem  nuncit- 
pnndo.  Uh  Ctfnseniiiini  aiter  nw.  Cf*Jb.  et  tjiiua  Sorb», 
iiis!  quod  .idduiit  ;•■  juist  beiieMcil.  In  C:iriiut.  a  prinia 
i!i;iiiu  icgilur  mciidiiso ,  ei  benediced  frnm(ertTt  nun- 
r.upand.o  :  a  sccumla  iiiilciu  correcium  esl  ut  tii  \kx\u, 
(luniiiodi>  lcgitiir  in  Par.  iiccncn  in  ms.  Vat.  b:is.,  al- 
t(!ro  Colh.  el  allqnot  :iliis.  Noii  displicerel ,  ei  bent- 
dicit  Isracl  nuncupnndo.  Sed  qiiidoiiid  sit,  illa  heiie- 
diclio  ponitur  in  irinslaiii^ne  ac  muiaiinne  nominis, 
qu.i  cx  J:icoli  l^rai!  nniic.ip.iiiir  :  Qnia  Itrael  Denm 
f.  videns  sit,  til  diciluriii  psal.  v.i,  n.  tt. 

(^)Sola  eiiitii)  Bad  ,  in  usn  somnt :  nlix,  in  vitu 
somiii :  casiiganitir  ex  mss. 

(/i^Did.,  Er.  cl  Li|is.  iK"?noii  mss.  V.il.  Ins., 
Carii.,  Corb.,  cic,  dcsienJe.  Heliiiemu<;  ctini  P:ir.  es 
nptnnn  codice  Col!). ,  udsceiide.  Sic  lib.  iv ,  n.  2S, 
Siirgens  ascc"'.-. 

(j)  Ita  luss.  nisi  qiioii  in  exoin|ilari  Vst.  bas.  e»  iii 
iiiio  Coli>.  lcgilur,  (uc  it<i  iacrariunt.  In  vuigalis  au- 
tein,  offer  sarri(icitiiii.  Paslo  aliler  hic  Uicus,  lib.  iv, 
n.  28,  sic  refcrtur  ;  fac  ibi  aHarinm.  De<i  qui  appwuii 
tiiri :  i|(iml  iiidicio  esi  liii^iriiun  sx\m  ex  uemnria 
Scriptiiras  referrc. 

(f)  Ilic  resiiicilur  iltud  Jo.'<n.  Tir,  9 :  Nemc  veriis 
ad  Palrem  uisi  per  me,  neciion  i8tni>  i\!a(.i*i.  .•>  i,  ^J"  • 
iVcijuc  PiUrcm  quis  novil  nisi  f  rfe.v,  iH  cai  Tuhifit'.  }•'(.- 
lius  revelare. 


145 


S\Nr.TI  IIILAUII  EPiSCOI>l 


lU 


vfiviiAS  cst,  ubi  ojiisdcin  naitir.o  iiiium  aii|u<;  iiJeni  \  qniil  iion  veriis  e>t  ncns  Aliralia;,  ol  Dciis  l~n:)c  ,  ci 


iiniiKMi  esl'  hiMih  visus  csl,  Kciis  de  vi^o  l<(-o  lf.(|iii- 
liii .  Ncni  iiolutl  l>cus  liisi  per  Dciini  iiilclligi,  siculi 
iii:r  liniioreii)  »  iiobis  Ocus  iii>i  pi-r  jiciiin  jcripil. 
Naiii(|uo  liDixiraiidus  es>e  nou  iiiletligetiir,  nisi  is(e 
ilociicnl  lioiioraiiduiii  .  nec  Dcus  scictur,  iii-i  liic 
l»cus  Ktiius  Ml.  («>  llabcl  disi>ciisaiio(fc)  «acraiiienlo- 
riiui  suiiiii  ordincin  Ail  Dci  liDnoreiii  pcr  Ueiiiiidocc- 
iiiiM  Tciicl  iiuiura  siiiiiii  iioiiieii  :  noii  aliud  ulcrquc 
.|uaMi  ItiMis  csi   Ei  inicr  Falris  ei  Filii  naiui;c  iinius 


Ocus  J:icoli?  Iloruiii  ciiiiii  aii^clii^  dc  rul>:i  Ioj|Uciis 
Dcus  111  «'teriiiiiii  cst.  Ci  iic  :i<(o|)tivi  iioiiiinis  rurciis 
uccasiuiiein ,  ioi|ultur  :id  Moy>cii  Dciis  illc  ,  (|ui  C!,l. 
Ita  ciiim  scripluiii  est;  Uixil  uulnn  DomiiiHi  nd  Uoy- 
icii  ;  lif/o  tuin  qui  sum.  Et  dixii:  Sic  dicet  filiis  hruel: 
Qui  est,  mitilnie  ad  vot  (Lxudt  iii ,  11).  Cceptus  ab 
aii)!e!o  Uei  scrmo  est ;  iit  stcraniciiluui  itiiellii;aiur 
liuniaii:c  ^uliitik  iii  Filio:  iUcio  Dcus  ALr.itic,  cl 
Ucu»  Isaac,  el  Deu$  Jacubest  ,  ut  ci  naiur.x-  siix  iio- 


iiDiiKMi  117  uiiuiii,  qiKCro  qiioiiiodo  Dcus  (r)  liiius  iiicii  sit:  niillit  dciiidc  ad    isr:icl  Deus ,  qui  csl;ut 

.1  sc  |iossii  ilcgeiicDrc,  iic  vcrus  sit.  vere  iiilelligeretur  essc  qiiud  Dciis  esl. 

'21.  Ail  lioc  iion  siifficil  nrcitUirii  doctrina  aut  viliein-  23.  Nec  (ultum  ette  (/ni   ligein  dedit.  —  Quid  ad 

iiocciifin.  -   ^on  csi  dc  Deo  buin:iiiis  judiciibsciitien-  b:ic  (e)  iiiellicax  liajiciicx  inipictatis  stuliitia  vesaiio 

diioi   Mc(|iic  eiiiin  nobis  ea  ii:itura  e^t,  ot  sc  iu  cue-  spiiiiu  ineniiris,  et  coiitr:i  lanloruni  patri.ircbariioi 
icstcin  cogiiitioiiciii   ^iiis  viribus  efferai.  .\  Dou  dis-  g  sciciitiaiii  HSKfi^^rosi  sciniiiis  Iriiicu  urcudain  zi- 

ccndiim  csi ,  (|iiid  dc  Dc:o  iiiielllgciiduin  sit :  quia  nou  zaiii:iin  saior  iiuctiimus  iiiicrscris?  .^ed  si  Moysi  crc- 


iiisi  sc  auctorc  cogiios(itur.  Adsil  licct  sa;ciilaris  doc- 
lrin;c  claborata  insiiliilio,  adsii  vita;  innocciiiia: 
liacc  quidcni  proficicnl  ad  conscicniix  graiiilalioiieni, 
noii  lamcn  cdgnitioiicni  Dci  coiisc(|ueniur.  Moyscs 
in  icgina!  (iliuiii  adopialus,  ct(<<)  oiiiinbus  /Egyp- 
tionini  d(U triiiis  eruditus  [Act  vu,  i-i),  eum  iiiiqiie  cx 
iiauiri- .ifTcciii  l!ebr:ci  injuriani  luorii;  /tgvpiii  ultus 
cs^et  (Exodi  li,  12) ,  Deuin  mmcn  palcriianmi  bcnc- 
ilicnoniim  ii^-sciebau  .Namquc  ob  iiicluin  cxdis  pio- 
dit.T  .'tgyiaum  dercliuriucns  ,  cuiii  iii  lerr»  Madian 
pasior  oviuiii  cs>;ct ,  igiicni  iii  lubosine  concrenia- 
lioncriibi  conlueiis,  Deum  audivil.et  iioiuen  iuter- 
rogavil,  ci  naturam  coi^novil  {Exodi  iti.l  el  uqq-)-  Nc- 


dcics  ,  crcdcrcs  ct  Dco  Uci  lilin:  iiisi  lortc  iieg:ibis 
qiiod  dc  oo  Moyscs  locutus  sii  Qund  ruiu  iicgaic 
volc»,  :iudics  vcrbis  Dci :  .Si  ^iiim  credeniis  iloyti , 
crederelii  [()  (oitilan  et  milii;  de  me  enim  ille  taip' 
tii  [Jotiu.  V,  40).  Arguot  lc  planc,  arguct  illc  into 
lcgit  voluiiiliie  ,  qiiani  uiaiiu  Ucdialuris  pcr  aflgclus 
disposiiani  ."iiSi  eful.  Ct  i|U:crc  an  qui  legeiii  dedcr>l , 
Dciis  vcriis  e6t  ^l ) ,  ciin>  utiifne  Mcdiator  sii  ille  qui 
dcdcrii.  Aut  iiuniqiiid  uoa  oiiviaui  Dco  Moyses  pu- 
piilum  cduxit  ad  nionteia  (Exodi  m\.  ,  17)?  Aut 
iiiiiiKpiid  non  Dmis  de.scendit  iii  moiilcm  (ii><<.  iO)? 
Aiil  lorte  r.ilsum  buc  o(.adopliviiin  potius  (-2)  quaiu  Ig) 
iiiliir.o  sii.c  Doiiicii  esl  ?  liiiclligc  personautes  luUas, 


quccnim  hrc  deOeo,  nisi  per  Deum,  cgnitaessepo-  „  cl  laui|iadiiin  flaniiuas,  cl  c  munic  xsluauiem   for 
luissenl.  I.oquenduin  ergoiion  aliier  de  9co  esi,quaiii 
ul  ipsc  ad  inl>  lligciiliaui  uoslrain  de  se  loculusesl. 

22.  Filium  de  nibo  locutnm  ,  eumque  verim  esse 
Deum.  —  Angeius  Dci  est ,  qui  m  iguc  dc  rulio  ap- 
paruit:  el  de  rubu  in  ignc  Deus  loqiiitiir.  llabes  dis- 
peiisaiioucm  in  angelo  ,  quia  in  anjjclo  officitim  est . 
iion  nalura  .  babcs  iii  nalur.c  numine  Deum,qula  Aii- 
goius  Del  Deus  cst.  Sed  forte  non  verus  es«.  Num- 

(t)  Deusvetu*  «'- 


(d)  Kdili,  Habet  erao.  Melius  :>bcst  erqo  a  mss. 
\iiie  Imbet,  iiiseriiit  traMiiiis  llir  juiiua  est  :  ut  de 
•ie  in  Euaiiijc/iii  lestulus  est  liiiic  Daiid  ca:li  portum 
pro(itetur  iii  fjtulino  :  qu  c  vcrb:i  iii  iiiio  cxciii|il:iri  ad- 
diti  sc  lepcnsse  ait,  sibii|U>-  viileii  ;is-ul.i.  Pcrtiiient 
sane  ad  illiisiriindiiiii  locuni,  (luoiii  proxiiiic  ex  \cr- 
bis  Joaiiiiisac  Malili;ci  illiisiraviiiiiis. 

(fr)  Kdiii  ,  sacromfiioruin  nuorum  or(ii(icm  .' liips. 
bic  cxi>uii)iit  |i:irii>  «iV.  n  ud.  S»b  oliiio  Par  itciiidc 
li.ilict  ducimitr,  pr>>  dot  mm  .  Al  .ipii>l  Kr.,  nd  hc  ho- 
mrem  pcr  Ihmm  qui  ei  vila  est  el  poila  docemur,  cx 
closscin  ilc.  Vorlii  tlnreo  ooni  pra'poMll>>ne  ad  imilla 
■  11  p,>liii>is  >unl  excinpla.  ^aiii  p^alimis  cxxx,  u.  I, 
dicitiir  iid  liuinililutem  iwt  el  maiiiuetudinem  (loceiis. 
Videsis  alia  iii  nol.  ail  tract.  psal.  cxxxi,  ii    1. 

(V)  V.l.  b:is.  co>lc«.  Iiliusu  D,o  pus\el  Deiiidc  iu 
ins.Vind.,  unn  Vatic.  ol  apml  Itul.  tteiicijire.  I  uiii  ui 
iiis.<".orli  a  scoiiiuUiiiaoii  ,  iic  «"ii  vernt  tit,  iii  Viiid. 
.,i/o(<  ucrid.  iK  Niliil  iiiiil:(uiluui,  miI  iia  iii.cllinciiduin 
Mi  viriis.  ipiasi  ui  i/i"i  iicikj;  qmnl  llil.iiio  l..iiiiliaiis- 
siniiini.  Po>l  1«  "•:'''"  »''.  siibliiiiijit  Kiasniiis  ,  cuin 
pricsumpM  ilivim  lionont .  nalurte  in  sc  diviinv  proies- 
t.iia  sit  fcritiiic.   tlunc  auicm  fiost  sucramentum  in  ini- 


tiaciiiiii  fuuiuiii,  ct  ad  :idvciituiii  Dci  coiisciuPl  liii- 
liian.o  iiiririniuilis  lrc<>i'lnlioiiein  ,  et  a  popiilo  , 
oialo  ad  liiquciidum  (/()  Moysc  ,  coDlcssani  sub  vocc 
Dci  niortcni  {Exodi  xx  ,  111).  Tibi,  li,i  rctii  c,  luiii  cst 
Dcus  vcrus,  (|uo  hraol  lanium  loquciilc  niori  tiinuil, 
ct  voceiii  ojiis  biimana  inlirniilas  nuii  lulil?Tilii  id- 
circo  Dens  non  est,  qnia  ul  audirtfs  (i)  ct  vidercs  , 
pcr  inliriiiiiateiii  liominis  osi  locutus?  .Muyscs  iiiuii  - 
(2)  A  ms.  abcst  quam. 

tio  ciim  Jacob  jiule  lociilut  esl,  qui  etiam  anle  atsump  • 
tionein  carnis  el  viius  est,  et  viu  Dei  Deus  adorandus 
essei,  et  pnria  iio/i  esl  de  Deo.  Hic  noii  salis  sibi  casit 
a  vcrliis  inierpolaloris  pessimo  oiimino  digesiis. 

(i^)  Vclcrcs  libri  Colb.  cl  C;irn.  ,  (imn'«i/i  l''qypiio- 
riii/i:  dissideiit  a  verbis  Actuuiii,  omni  sapienlia  , 
D  gr.^cce  r«Tio  'jofia.. 

(e)  Viit.  b:is.  codcx,  iiifetir  hcerelicir  siHlliiiir  vetauo 
spitiiu. 

{()  .\liest  forsiiiin  a  velustinre  ms.  Colb 

(g)  llic  addimus  quam  auctoritaic  ^elu^li  codicis 
S  Pcdi  in  Vaiicano.  Qui  c.vciiiiil.ir  C:irn»iense  :'nie 
aiiiiiis  700  rcci>giiovil,  eanidcin  pnrliculam  iii  co  sii- 
pcrsriin<;ii ,  un.lc  nhiiiiuit  tn  nno  m.ss.  Culb.  In  aliis 
aiilcm  libris  oiiiilliliir. 

(h)  In  vu'gilis,  Moysi  Reciiu^  in  niss  Uoyte,  sci- 
lii  d  ab  lsr:icliii^  or.iio  ui  ipsc  pro  eis  loqiiciviur  Deo, 
ii>'  lcrrili  Dci  vooc  inloriroiit 

(i)  lii  ins.  Ciirb.  ac  paiiois  aliis  ,  «  viveies'  leclio 
iiiiii  spcrnenda.  Il>>c  sili.  vult.  .Vo  lllo  ,  (piciii  iii  nia- 
josl:itc  loqiionicin  »udir«  liiouil  p(>pulus  lc^is  ,  ne 
niorcretur,  lllu  Dcus  iioii  esl ,  qiiia  i.mi  ad  iiillriiiii.i- 
tciii  luaiii  se  accomiiiuilans  iii  biiiiiiliinc  i'.>riiis  iibi 


U5  I)K  TRINITATE  LlBEIl    V  lif, 

tciii  adiil  (  Ibid.  -H);  diviiiormn  et  coelesliiiin  sa-  A  Deiini  lex  csscllooula;  iit  n;iturain  noininis  per  auc- 
cr.iniciiloriiiii  ciignilionfin  qundragiiiti  dieium  ac  toritaiem  dicli  proplii  tici  negarei ,  adjecit ,  Benedi- 
iMiciiiim  lcnipore  adepius  est.omnia  secuiidiHii  spe-  ceni  le  Oeum  veruiii  {Esai.  txv.lC):  ulperid  uiiiiin 
ciciii  osicnsx  sibi  in  moiiie  veritaiis  iiisiitnit,  pei  Deiin)  totut»  lex  csset  ,  esseique  in  iilio  Dei  Deo  no- 
faniiliaritalem  loquenlis  ad  se  Dei ,  j;loriam  c lanla-  incii  poiius  <)iiain  veiii.is  ,  uno  (d)  tantuin  vero  Deo 
lis  inconspicahilis  siimpsit,  cl  cornipiivain  viilliis  intelli^endo.  Et  forle  tontradiccre  nos  dictis  tnis,  o 
Siii  sperrem  lux  intolerabilis  vicin.ic  majestalis  iin-  sliilte,  arl>ilr;iris,  ut  iHgcmns  uniim  Dcuni  ■i/eruin. 
plevit,  Deum  iestat«ir  ,  de  Ueo  loqiiiiiir  ,  :td  liwnc  Non  plane  iieganius  secuMduin  le  (idrsc,  &iciiti  lu) 
adoraiiduni  cuin   l.tiiiia   geiitium  angelos  Dei  advo-      coiiliieiido.  Ilxcenim  lides  iiosiia  ,  bx-c  conscientia, 


cat,  biijiis  piacitas  beiiedictioncs  Josepli  vcnici  ini- 
prccatur  (Deut.  xxxiii ,  16)  .•  el  post  bacc  solo  con- 
ces>o  ei  niMiiine,  audet  quisquain  negare  quud  vcrus 
est? 

24.  Summa  eorum  quce  liocce  libro  hactenui  probnlu 
stini.  —  Niinc  quia   oiiiiii  boc  seimone   iiosiro  dc- 


bic  seniio  Cbt.  Sed  inlellipniius  Dcuiii  unmii,  i:l  cum- 
dein  Deuoi  veruui.  Nec  coiil'e>sii>  nosira  penclitalur 
in  noiiiine,  iin.x  in  naiura  {e)  Filii  uiium  el  verum 
Dcuni  pr;cdic3l.  Disce  conlessionis  tii;r  inlclligci;- 
tiaiii ,  et  uiiiini  ac  vcruii!  Dcum  cogiiosce,  ut  unum 
ac  veruin  Dciini  pie  pr;*dices.  Kapis  cnini  ad  inipie- 


inonstratiim  existimamus,  niillam  intcrpositam  inlel-  ]i  laiein  tii;im  relii;ioiiis  nosira;  prolessioiiem  ■  oi  (juoii 


ligcntitc  ratiiinein  fiiisse  ,  ut  Deus  verus  el  Deus  fal- 
sus  in  seiisiim  liumanie  meiitis  incidcrel,  ciim  Deuni 
ci  Deiini  ,  ei  Dumiiium  cl  Doniinum  lcx  locuta  sii , 
neque  in  iiomiinhus  naturisque  signilicalam  divcr- 
sitatem  ruissc  ,  nc  nnii  sccuiidiim  H9  noinen  iia- 
tiira;  ct  iiaiurn  noiniiiis  pnssci  iiitelligi;  cum  virlus 
Dci  ,  potesias  Dei,  rcs  Dei,  tiomcu  Dci  in  co  csset , 
<\w.m  Deiim  lex  prcdicibai :  (n)  qiiae  sccuiidum  sa- 
crimenii  c\angclici  distribulioneni ,  ad  pcrsoiiae  si- 
giiilicaiionem  ,  denionslrarel  et  iii  crcando  iniindo 
obeilieniem  diciis  Dei  Deuni,  ei  in  (iguramlo  liomine 
tommunis  scciim  ct  Dei  iiii.nginis  (b)  Doum  crcato- 
rein  ,  el  in  judicandis  S;>domitis  jiidiccm  Oominiim  a 
Domiiio ,  et  in   hrgiendis  l>eiiediciioniliiis  et  in   de- 


est  iiegas  ,  duin  qiiod  est  noii  neg.is.  Sic  (f)  slul- 
lani  sapienli.iiii  lalJis  ,  ut  verilalein  (icrimas  t.pc- 
cie  verit;itis.  liuiiiii  120  vernm  Deum  conlitc- 
ris ,  ul  uniiin  verum  Dium  denegcs.  Professin 
eiiiin  lua  sic  putatiir  pia ,  quod  inagis  iiiipia  csi  ; 
sic  vcra  quod  falsa  esi.  Sic  a  lc  iinus  ct  veriis 
Deus  pra.'dicalur ,  ut  iion  sit.  Negas  enim  Dei  iiliiiii' 
Deuin  veriini,  cura  tamen  Ueuiii  non  iicges ;  Dcum 
lamen  non  nalura  conlitendo,  ssd  iioniiiie.  Si  iiaiivi- 
las  ejus,  iiomiiiis  poiius  est  q;i5iii  veritatis,  potes  au- 
lerre  iioniini  veritatein :  si  ,-;(;!Oiii  ■  ';re  Deus  natiis 
cst,  qua>ro  qtiumodo  possil  con  vcre  esse  quod  na- 
tiiscst?  Aut  iicga  cssc.  iiesit;  aiif  si  csi.  (l>  ((iio.iiodi) 
qiiod  cst  iion  eril ,  cum  iiuod  est  iion  possil  esse ,  ul 


ccrnciidis  niysieriis  lcgis  angclum   Dei  Deiim  :  ut  ad  C  '"*"  '■''  (!/)'  ^^  ''•*  nativiiate  qiiidem  mox  eril  seniio. 


saliitarem  confessionem  in  patrc  Deo  et  in  lilio  Dco 
Deus  scmppr  ostensus  ,  natnrae  veriiatom  ipso  na- 
liirai  nomine  ednceret ,  cum  lex  Dcum  iitiumque  si- 
giiificans,  amliignilatem  iioh  relic.querel  veriialis. 

25.  OccurriltiT  hiereiiris  Filiiini  D  um  rerum  negnn- 
libus.  Filius  lioc  est  vne  quod  nums  Cfi.  — Tempus  jam 
iiiinc  est .  iit  quod  pie  et  religiose  lex  dopuit.  roti 
iiiipie  fiirio  liTreticx  ^tuliitia;  pridifari  sin;iiiiiis, 
qm-  Dei  liliiim  (c)  nogalur.i  sic  coppit  :  Audt,  hrael , 
/>0)nin)(.s  Deus  luiiii  nnuscs  ID^ul.  vi,  i).  Et  i|iiia  iiii- 
picias  ejiis   pericltlaretnr  iii  iioiiiinc  ,  cuin  Deuin  et 

(1)  I'i  .inlericMri  ,  quomodo  quod  eti  noii  possii  esse 
ueiiuniul.  Cuiiseiiiii  Liasiiiiana  ed.  cutn  libru  iiuslro. 

loi|uitur,  ui  aiidire  eum  ct  videre  absque  formidine  D 
j;iiii    iiossis ,  seii  ut  audieiis  eum  vitx  lux  noii  li- 
liieas '.' 

(d)  Lips.  ei  f'ar.,  quem.  Alii  vero  libri.  quoe,  puta 
lc.\. 

(/<)  lii  e.xcusis  Dominum.  Vfrrius  in  aliquot  mss. 
Denin.  Ek  liau  uiia  senieniia  ccriiitiir  quaiii  in  cirte- 
ris  jiicssiis  sit  Hilarii  .sermu.  Dicit  Deum  creatorem  : 
qiila  ile  Filio  scriptuin  est  Gen.  i,  27:  Ei  fecit  Deus 
lioiiiiiiem.  Addit  coinmunis  se-um  imaginis :  quia  ei 
dixit  Pa'er  ,  Faciamus  hominem  adimaginem  noslram. 
Pust  rommiiiiis  »«11111,  subjiingii  ei  ^dt ;  qiiia  quc 
prius  iiiia'jO  communis  ,  postea  Dei  iinius  esse  signi- 
Ocatnr  bis  verbis  ,  Ad  imagmem  Dei  feciteum.  Hiixc 
partieiilam  el ,  aiile  D:i  imayinis  ,  iie  expuiigas,  qiiam- 
vis  iii  iiis.  Iias.  V;it.  non  occurrat. 

((■>  £r.,  Lips.  ci  Par.  O^iim  negaiura.  Abesl  Denm 
a  Diil.  ct  iiis. 


Iiitcrim  taniun  dc  veritate  i>.itu;;ic  Dei  impietateiii 
m(;iidacii  tui  proplieiica  (2)  confessiune  convincaiit  ; 
ita  lanieii,  ut  iiiiuui  et  verum  Deum  praedicari  a  iui- 
bis,  iicquc(/i)  Sabellii  liaresis  ipsiim  Patrem  sibi  ct 
Filium  prolessa  proBsuiiiai,  neqiie  tuveritaiem  dc  fiiio 
Dci  iinum  tantmn  Deimi  verum  pr.xdicans  nieiitiaris. 

20.  lloerelici  subdole  Seriplurain  inlerpolalain  rilan 
tes  rfvincunliir.  —  !Siliil  pliue  in  se  haliet  sapienti;!; 
iiiipielas :  el    Dci  tiinor,  rpii  s.Tpii^nti.i;    iniliiiin   esi 
ulii  deest,  auferl  secuiii  omne  exor.iium  prudenti.i'. 
Ad  infirinandara  enim  Dci  veri  in  Filio  lidein  propbc- 

(2)  Profeiaone. 

{d)  Hoc  esi,  quia  unus  tantum  Deiisvenis  iintelli- 
geiidiii;  est 

(e)  Carnut.  ms.  cum  niio  Colb.  Fitium  :  niiiius 
sincere.  llliid  in  natura  Fiiii  ,  id  est  ,  iii  asserliocic 
Filii  .  qiii  non  tantuni  ex  nuncupatione  el  ado|itione, 
scd  ex  n  itura  sil  Dei  fillus. 

(/■)  Iti  Par  cum  niss  ,  id  csi,  sic  fallis  cos  ,  qui  lni- 
maiiis  raiiuiiciilis  plus  credunl  ,  qnam  Dei  dictis.  At 
Bad.  ,  Er.  et  Lips.  ,  s(ti/la  inundi  sapientm  :  quod 
comniode  etiam  in  quinto  ac  sexto  casu  poiest  intel- 
iigi. 

(g)  Editi,  ut  non.  Prapforiious  mss.  Icctionein,  (|uam 
lanien  non  alia  ratione  sic  inlelligimus,  quasi  lcgcre 
essct  cum  iion  p?'ssit  (ieri  ,  ui  aliqiiid  non  sit  id 
qU'id  cst 

(A)  Aliqnot  probae  noiac  mss.  Sabetlia:  ctii  vici 
msi.  Vai.  bas.  ctCarmn.  |iarticubni  sicvi  |>ra;(isiiiil. 
(|"i.e  nieliiis  alicsl  ab  aliis  lilnis. 


It7 


iu:ii'<  surniu  (irolciliii' ,  t|uci  clii.'iuiii  cm,  Ki  beneJi  A 
teut  tt  Deuui  utrum,  rriinuni  liu;c  iinpicluiiii  siultilia 
Tuil,  iit  <|uai  {iupple ,  ub  iiuilnui  |M'i>plmu)  su|turius 
diclasiiul,  aul  iioii  inl4'iligeri-iiiiir ;  :iul  iiiiultecta 
cunicksenl,  t'iceruiitur.  Tuiu  (Jciiidc  :t(l  )|uaiii  to 
(rautl«i)i  nyllabu:  (n)a«ijeciiuiie,  nuji  in  liliriii  iion  ex- 
sial,  instrukll:  iilultiii^.'  sux  in  cu  usa  iiieii(l:icio,laiii- 
quara  &u:\h  euls  eo  utu^ue  aiililbeitiiu  <i(ics  ensei ,  ul 
rcquircuilain  estc  ipsuia  Jicionim  pro(ibeiicoriim  nuc- 
loritilcm  iioo  puUrcl.  Nun  ciikii  ilu  «cri(ituni  ?«l  , 
Beiieiiittnl  te  Utuiit  verum  {Eiai.  lxv,  1(>)  :  t>c<i  Den^ 
tliccui  Ueunt  vtrum.  Nam  nuii  cxit;uuiii  auibiguitatit 
momeiituin  est  iiiler  le  Dcum  venisn,  et  Ueum  vitum. 
{'ersuiix  eiiiia  alteriiis  viil<;uir  esse  proiiumcii ,  ubi 
le  csi:  cxuniin  ubi  pronomiois  syllaba  non  erit,  ibi 
II)  {b}  »A  auclorein  dicii  reloriur  et  uoaien.  B 

12}  17.  Intle  Fitiiis  otiendiiur  Deut  verut,  unde 
•jinufiKMt  fatxum.  Filium  Sciiplura  liic  pradicuiis 
DcUiii  conua  morem  addit  veruiii,  911!  i  fuiuri  eraiil 
quibut  td  lalertt.  ~  Bt  ut  absnlutu  inlelligcndjc  veri- 
lalis  ruiio  sit,  ipsa  iila  ex  solidu  prophetai  dicta  sub- 
dentur.  Propierea  sic  dteit  Domiiius:  Eccequi  stniunt 
inihi,  ntanducttbuKl ,  vus  vero  eiurietii  :  ecce  qui  ter- 
wunt  iiiihi,  bibtiti ;  vot  autcm  iiiielis  :  ecce  qui  ter- 
viunt  mi/ii,  exultabant  in  lietiiia;  Vdi  auHm  clumabiti» 
propisr  dolorem  cordis  vetlri  et  (2)  (c)  a  coiitribululioHe 
spirilUJi  uittlabilis.  ReiinQuclis  eiiim  vos  nonien  vet- 
irtim  in  lcelitia  eiettis  inen,  vos  autem  ialerliciet  Do- 
ntinnt.  Servieititbat  vero  nuhi  vocabiliir  noinen  );o!'a»i 
quod  bentdicetur  suptr  terratu  :  el  benedic<ul  Deutn 
verum,  t(  ijui  juTHM  tuper  terram,  jaroiap,!  i.'j  Dcun  G 
viTKm  ((slsai.  Ltvii,  i5  rt  ieqq.).  NuiiHldaiii  lutii  c.i 
caiigii  eKi,  cuiH  coiKuemdn  pra'dicali<>uis  'axccdiiui'  : 
ei  r.>tiun«ui  Hovilult»  (5)  ratio  (u)  falsiutis  iudiicit. 
Cusa  ciiim  aaiea  lautjc  de  Deo  proplieii.u  eiisii.is- 
seiit,  et  ad  Dei  digniiaicm  ac  iialuram  demoiistran- 
daiQ  simplcz  d  soium  Dei  aoiuen  coiiimenioraliira 
1'uisset ;  qu^rcndum  cs>:,  <|ua  riiione  ounc  per  b^saiam 
bonedicenduiii  Dcum  vcium,  el  juraiidum  suptir  ter- 
ram  m  Deum  verum  propUeiia^  Suii  ilus  prxloiiuatur. 
Elpriiiiuin  nosceiiJum  cst,  sermoncui  bunc  res  luturi 
teoijKiris  nuDtiare.  Et  quaTO^un  Dcusverus  nuii  nit, 
qui  tuni  secuiiduin  opinionein  <lud:c(M'um  ei  beiiudice- 
baliir  et  jurabalur.  Judxi  i)ain(|ue  sacrameiitdm 
mysterii  Dei  nesciemes,  ei  pcr  boc  Oei  filium  igiio- 
ranies,  Deam  idntum,  non  ct  Patrem  venerabaniur  ^ 

{\)  Ad  nuctoritaiem  dicti. 
i;2j  A  coniritione . 

(a)  In  inss.  adjectio.  Hoc  vitium  Arianis  uBitalum 
fii<sse  discimuB  e^  A.'iibrcsio,  giii,  lib.  11  Je  fide,  c. 
1S,  n.  iUS,  ros  ut  Scripluraniiii  lalsiitores,  et  iib.  v, 
cap.  t(> ,  II-  l'iZ,  ul  caiuuideni  inicrpol.iiuruk  Ir.tdit» 
cil :  •v>i(liiC  ii<  sesiis  Aquilcicnsis  sviludi  T.  11,  p.  7!I5, 
IVilladio  criliiiliis  liujus  coiiocto  (licit,  Fuhari  a  vo- 
bit  diviiiat  Scripiurui  hodie  ciiiinrubumm.  Uiiue  ky- 
nodi  liujui  Piitieii  eiiiiit,,  Aiiibrus.  x,  11.  U  tt  7,  apud 
iiiiperulorci  expo.slUl:iiil,  ((uod  ila  1  t,'iliir(;uli  de  fuUi- 
tnle  s:inl,  ut  [ntcrenlur. 

{h\  Oiiiiieti  prope  iiiss.  ad  auctoritatem  dieti,  Inter- 
duni  U>larios  vcrbu  absiractu,  locu  concrcti ,  uc  no~ 
iiiiiiaiiiii  vocabiilu  niiclvrt/uit.i  loco  iiiirlorit  lib,  de  Sy- 


SlNt H  HI|,M'.II  KIMSCOPI  liS 

(I.  (.  111,  N.  17).  Nam  uii<iiii;  vi-iicraiile^i  Paircin, 
vciiiTarciiiur  el  Filiuiu.  Ili  crgo  Duuiii  UcnciilicQkint, 
ei  jiirabani  pcr  eimi.  Scd  propbcu  lieiiedicenduia 
Deum  veruia  lcklatur  :  v^riim  Oeiim  iJciroo  prouuo- 
liaiis,  quia  per  niysterium  astuiiipii  citrpuri»  nnii  ab 
omiiibuseiseliii  cii  Dci  vciitas  iiitelligeiida.  Etopiw 
tuil  vcri  i^oiiflrmatioiie,  ubi  laUi  pritruptura  ciitei 
asseriio.  El  sintsulas  dictoruiu  ooruiudem  senteiiiias 
rccsnssamus. 

28.  PropHctiahKC  iiliquid  praitenSf  tt  atiud  fulurum 
signilical.  Quud  prwseni,  ai  hrael  earmiUiw ;  qiiod  fu- 
iHrum,  ad  tpiritaUm  attinet,  ~~  Propterta  lic  dicit  Do' 
minus  .  Ecce  qiii  serviunt  nit/ii,  mandiicnbunl ;  »ot 
v«ro  esurietit :  ecce  qui  terviuitl  nulti,  bibtnt;  vot  vero 
sitieiit  {EiaL  lkv,  15).  Ci>2nU6ce  Kub  coduiii  dicio 
utriusque  teinporis  siKuiticaiiuneni,  ut  saciamentuni 
assei|iiaris  ;ctalis.  Qui  eniin  terviunt  uiilii,  inanduca- 
bunt.  Religiunein  scilicct  prxseniein  122  fuluris 
prxmiis  muneralur  :  ita  ul  praescniiuin  iinpielaiein 
futurx  silis  acfarois  pojna  conliciat.  Deindo  adjecit, 
Ecce  qui  sertiwil  mihi,  exuUabunl  iii  lcetitia ;  «01  «u- 
tem  clamabitit  propter  dulorem  ardit  vesiri,  et  a  con- 
iritione  tpiriiut  ululabiiii  {Ibid.,  14).  Secundum  $u- 
periorem  sensuni  etiain  nuiic  fuliiri  el  prxseulis 
temporis  demonstraiio  est :  ui  qui  serviunt,  exulia-' 
ttiri  sint  in  ixiiiia;  qui  vero  non  serviuiit,  in  cla- 
iiioreatque  in  uUiltfj  pcr  dolorem  cordis  et  conlii- 
tionem  spiritus  mansuri  sint.  Dcbiiic  subjccit  , 
Iteiinqueiis  enim  vos  nomcn  vettrum  in  latitia  elenit 
meis,  vosautem  inlerficiet  Domiims  (Ibid.,  15).  Seriiio 
ad  ciriiaicm  Isracl  est  cum  futuri  lemporis  significa- 
tiuiie,  cui  exprobrjtur  quod  iiomcu  siiiiui  clectis  Dci 
reliciuriis  sit.  Quxro,  qiiod  lioc  nonicn  sitT  Ncm|i« 
Urael,  ad  qucin  tuin  crat  senno.  Deliioc  ialerr>i(;<t, 
(|ui  sit  Lodic  hracl?Et  quidcm  le&taiur  Aposioliis, 
Qui  spiriiu,  non  liitera,  ()ui  iii  regub  Cbiisti  proce- 
denics,  Israel  Dei  suiii  {Roni.  11,  29). 

i9.  Filius  triplici  tiiulo  Dcut  vtrut  ab  Esuia  otieH- 
ditur.  Chiittianum  nomtn  novum.  —  Tuni  pra-tcrca, 
cuni  siiperius  dictuiu  sit,  Prvpirrea  t>c  dicii  Domi:iiii; 
intelligeiiduin  est  cur  iia  huc  conscquatur,  Vvs  au- 
lein  inierficiet  Dominus  :  deinde  pust  ha'C  quid  sibi 
vclil  bic  seriDO,  Servientibut  vero  niiki  vociibilur  no- 
men  naoum,  quod  henediettur  tuper  lerram  (IM.  \i>). 
iNuiiif^uid  ambigiiur  in  co  quod  dirtum  est,  Propierea 
iic  dicit  DomiHM,  el  in  co  quod  sequiiur,  Ytitauiem 

(5)  rutio  veritatit. 


nod.  iiuin.  55  ,  ulitor.  Quod  bic  ad  auttorestt  dicti , 
iiifra,  n.  Sl,  dicitur  piOtes  lcquttitem. 

{c)  Carniil.  ms.  ae  noiinulli  alii,  uti  niox  in  onmi- 
bns,  II  r(7R(tiiion«. 

^{d)  Cditi  cuin  inss,  nuii  paurin.  roiio  veritaiii.  Ma- 
gisanisitcuiii  [icrvctuslo  rodice  Co:h.  ei  tirrni,  i.ec'- 
iionCoib.  ab  aiitiqua  uianii  scrund.i,  rotio  fuUiluiis, 
lioc  cst,  ubi  lalleiuli  ui  erraiidi  siiliesl  iiliqu.<  rauo; 
ut,  v.  g  ,  in  Clinsiu  iiiystoiiuiu  asMiiiipii  corporis 
piitiist  csso  raiii  iuulu  qiiiii  lalhitur  ue  uuiii  vcruiir 
Druni  crcdai.  llxc  lcciio  pi<strouiis  )i(ii'is  nmiirri 
vcibiscoii>lrmaiiir. 


il9 


r>E  TFIINITATE  «.mER  V 


ir^o 


intcificiet  Domiitus, 'h\  li^monstratafn  f«isse,  iit  (iiii  A  gnifHMsse  !;i!elligaiii!,  et  cin  per  no^um  nompn  scr- 


ioqucreiur,  et  qtu  iiileil<;clurns  esscl,  (n)  noii  aliud 
iiilelligerolur  essc  «juani  iioiniiius ;  tjui  ct  postCLt 
sibi  servieiiies  iiovo  cssel  nomine  rnuiicratuiuc,  et 
Don  ignorarclur  el  ii.iprnfilieiis  IdCiiliis  esbe.  cl  ''lo- 
rum  aique  impioruni  juiJex  ruiunis  i  Mystcriiim  iia- 
que  sermo  rcliquiis  (0)  evangclici  saernmeiiii,  nc 
qiiid  in  Dolinho  dicenlu  ei  iii  Domiiio  iiiicrficiciiie 
anibigi  possil,  explicuit  :  Scrvientibus  vno  niiki  vet- 
cabUHT  naineii  novum,  i^uod  baiedicelur  i,:i})(r<eir(im. 
Oiiiuis  iiic  fuluii  leiiipons  seiiiio  est.  EtquoJ  ci<t  iioc 
iiovum  iioiiieu  reli^ionis,  qiiod  benedicetur  sujier 
lerrain?Si  a  s:i:cuiis  Ciiristlani  Tiic^iliuii  {r)  aiitca 
l>eAlitudo  UKiquam  luit  ,  (1)  imiic  novniii  noii  cst. 
Sin  vero  lioc   (d)  sanclilicaiinii  |iielatib  nostra:   in 


vi:aor.  et  jier  quemejt:sdem  nominis  i«i  terris  bcne- 
dicia  si!  novii;!«,  ft  qui  licnedicniiit'  Deus  \crii»,  ct 
qni  jiireinr  [)eus  venis;  qiix  omnia  secundum  tem- 
piiriim  plenitiidinem  Kcclesia)  liries  pia  in  Domiinim 
Clirislnm  religioiie  proflietur(  ei  ii:i  ?e  iii  eo  proplic- 
ticos  scrmo  coapiavii,  ut  significatioiiem  perBonae  ;il- 
terius  adjeciioite  proiioininis  non  novaret.  Si  cniin 
•jddidisset,  le  Dttim  rrrnm.  rcfcrri  ad  aiteriim  diccii- 
lissormo  poini^sci  •  sert  cnm  aii,  Devmverum,  sigiii- 
(icatiimis  iiilelligcniiam  penes  loqncnicm  roliquiij  : 
cl  qiinnKjuam  qiieni  pr.^scos  sermo  signiliccl,  nmi 
aiiihiiiaiur ;  tamen  conncxa  snpcriiisilicta,  ciijiis  pvn- 
fcssio  isia  slt,  iniclligcnrta,  demonsiraiii.  Ait  cnini  : 
Piilaiviriiparui  non  interrogantibus  m.:,  el  inVentus  siivi 


Deuni  novum  noineii  esl,  123  *'^*  profccto  profes-  B  "'"'  q'i<Temibus  me.  Dixi,  {J\  Ecce  svtu  gcnii,  qtii  non 


sioiiis  novitus  c«£lestiuni  benedictiunain  merces  su- 
per  terra<n  est. 

30.  Quod  de  Christo  inteUigendwn,  et  benedicesit 
Deum  verum.  ■ —  ^am  vcro  totius  hdci  nostrac  con- 
scientiam  seqnens  sermo  conlinnat,  dicetis,  tA  btne- 
dicent  Deum  verunt,  et  qui  jurant  ttiper  terram.  jiira- 
buiil  itt  Deum  Bcrum.  Hi  certe  Ijcnedicent  Dcum 
verum,  qiiorum  iu  Dei  servitule  ncvum  noincn  csi  : 
lum  deinde  qui  jurandus  eril  Ueos,  Deus  venis  cst. 
Aniieaiiibigitiir  qiim  jiiretur,  quis  benedicaiur,  pcr 
quem  novuiii  ipsi  servieniibusbencditluniquc  nomrn 
sit?Consistit  nieciim  advorsiis  iiniiiain  liinin.  !i:cre- 
tice,  pr:wlicationem  absolutu  sennonis  ecrlesiasiici 
fides,  novi  per  le  Chrisie  noniiiiis,   et  pcr  scrviin- 


invocaiervnl  nomen.  menm.  ExleniU  mnnus  meas  tota 
diead  popnlumdiflideiiicm  et contraditentem  (Ksni.iw, 
4,2).  .\nnc  ini|>ia  (uriiva'pra;dicatioiiis  faisiias  in  Oh- 
sciiroest,  et  Ucus  verusignorabiturqui  hKc  loqiiltnr? 
Rogo,  qois  appamit  non  interrogantibus,  etqnis  inveii- 
lus  iioti  (ju:creniib'J9'  Et  qiiis  geiitium  esi  J,24'  Q"''- 
non  irivocaveiunt  antea  nomen  ejus  '  Ei  qiissdie  toia 
manns  ad  dinidentcm  el  conlradiceniem  populnm  r-.x- 
tendii?  Corifer  ciim  liiis  sscfmn  IHud  et  divimnn 
Dculcmnomii  Caiiticym  (Ssst.  xxroi.^l),  in  quo  su- 
per  non  deos  Dcus  cxacerbatns,  super  non  gentciu 
et  gcmcm  sinltain  iri  «eliim  ig)  incitar tn-Si^.&lcs  ;  et 
inieffige  qnis  (ft)  manilestuj  (it  ^g.rovariiibns,  et  qiiis 
proprios  usnrpaiur  alicniR,  ct  fiiiis  ntantss  sims  ante 


lis  («)  professionem   ben^cdictrc  cx  te  siiper  terrani  ^^  diffidentem  contradiccr.icmque  popttium,  coiiligens 

cruci  cbirogMphiim  edicti  airlcrioris  expandit.  l!ic 
navique  propbeta;  Spiritus  dixit  fcr  corrtinentpm  sibi 
in  ordinc  connexunique  scrnioncm,  J^^m^icnfikiis  vcro 
mil:i  tocabitnr  mmen  noiittm,  qr.od  teitedicetur  super 
terram,  et  benedicent  Dcum  vefitm  :  e'  qiii  fwant  su- 
per  terram,  jnrabnnl  in  Deuni  veTumlEsa.  lxv,  16). 

32.  Esaicr  verba  de  Fitiu  diciii  Paului  intcrpretdtitr. 
—  lixc«i  stultilia  atque  impieias  liiEfelic»,  ^d  fiil- 


nuncupatioius,  lc  Terum  Dcmn  jiiraus.  Omne  enim 
06  credeiititim  te,  Clirisie,  rveum  ioqiiii'ir.  Oinnis 
credentium  (ides  le  Deum  jurat,  Deiim  vcrum  esse 
te  conlitens,  l>euni  vcniin  esse  le  prQei*ifaiiS,  Dcmn 
v<;rum  esse  te  conscia. 

51.  Idemex  superioribus  prophefiv  diclif,  itlnslra- 
tur.  — ■  Quainquam  igi<ur  omnis  iiic  propiieiicus 
sermo  iiiill-jni  reliqiierit  diflicuUatem,  quin  Deum  si- 

(1)  Nitnc  novttm  itomenesl. 

(a)  KJiti,  nonal'us.  Uectius  mss.  non  a/iarf.-dena- 
tura  eniin  qusslio  est ,  noti  dc  |>ers<iiia.  UiuIp  siipra, 
lium.  10:  Pluil  Doniiitns  a  Doininii:  nnmijiiUt  non  ve- 
rwi  Doniiiiui  a  vero  Dommo  '.'  aul  quid  nliud  quom  Do- 
minus'!  Uuod  deiude,  ul  cl  aiiiii,  ait  Uilariiis,  Filinn: 
lii  proplielis  lociilum  cssc,  iioii  ita  ci  propriiiiii  aibi- 
trauir,  (piiii  hoe  i]isum  cti^im  atlribnat  Spiritoi  R.lncto: 
ciijus  diviniiatem  prob:ire  volens,  tib.  ii,  n.  5i,  :iii 
F.u  eniin  Spirilus  sancius  nnus  nbiqnc.  omncs  palriar- 
chat,  prophetas  etomnem  chorum  <c</is  illuminaiis. 

(b)  i»oii'ft  l»oc  iUi  intelligi  ,  ul  mijsierium  cvnngelici 
sacramenli,  reiiiiuiis  prupliei;i'  sfriiio  ex|iliciieii!!  Vel 
eiiiiii  pioplieticus sermo  dicilur  eraiujetici  sacrnmeiiti ; 
qiiia  i«  eo  coiitineiur,  quod  ad  Ev:iii^eliiim  atiiiict, 
scu  in  illo  velaiiir,  quod  :iperii!is  iii  Ev:iiigelio  rove- 
latum  est. 

(f )  Viil.  bas.  nis. ,  nomcn  beHedictum  nnqnain  (uil, 
nunc  n.ivuni  nomrn  est.  Carnut.  cnni  tmo  Colli,,  nulea 
bencdicliu  umqimm  fuil,  uunc  novnin  nomen  csl.  f{jd. 
el  Cr.  aulea  bentiludo  nwiquam  (u)l,  nuiic  novuin  no- 
men  e$l  Meliii^  alii  libri  ,  minr  tiortiHi  ■  siipp  e  voca- 
biiluiii )  iion  eit.  Nnni  es  noii  f.nile  f.rluiii  e^l  )ioiii!??i. 
/(/)  Edili,  oMcpIo  P:ir.,  inHfd/icn/ur;  (nm  lir.  cl 
Lips^.  pi((a«  notira  in  Ucum  ,  rcniteiitibns  mss 


(e)  Vat.  bas.  ms.  hie  addit  luw. 
(fl  Priimis  Erasmu.s  de  siio  bicpnsiiit,a'<:earfs«i)j; 
(piod  reiiiiens  Lipaios  propria  aiic.toriliite  deiiide  viil- 
t;:ivil,  nenlihis  quce  non  iiwociiverunt.  Neuirum  iiiPar. 
correeium  esl :  quanivis  iii  oiiinibus  mss.  le!;:Hur, 
_  1'Cccsuin  yenli,  qui,  clc.,coi:seiUipiitej;ri»!<o,  t5ou  uu.h 
TM  3<j-ji!.,  o! :  neqiie  aiim!  pojinilliiile  lM;irli  iiilerprc- 
taiioiie,  qiia  liliij  ecce  snin  genli,  perinJ*  eK|iJieal  al- 
que,  pertineo  j.iin  ;i.i  genieiii, 

\g)  Exeiiiplar  V:U.  Iias.  incitalus,  infidetis  tu  vide  et 
intelliije,  ipiod  ot  Iribei  Carmit.  a  secuiiila  inaiiii.  Ilii- 
jiis  poiioi'  er.li  lociio  prima,  qiiiitn  habent  quGquc 
alii  itliri,  conririniiique  sacer  texlus 

{li)  Eilili,  manifeslus  sit.  Po4ea  F.r.lsmiiS,  pro  quis 
pr(,priii.'i,  ;id  niaigiiien!  apportil,  Forte  qms  proprius: 
locmii  i^aire,  Ercesum  genli,  iiui  non  rnvociivcrunt ,  ab 
ipso  iii  siiir.i  iiioiiiiiinii^  nc;iiiiliil  coiriipiun! ,  non 
pcreipieiis  sle  ab  ililariii  imellijji,  qiwsi,  Jaw  Deiw 
sum  iis  jifopriiis,  qiiibns  aiiiea  eram  itiiemiE,  seu  (iiii 
ine  non  iiivocal.'aiil.  Meipic  liliciiis  paulo  posl  C;C?)i(n- 
qit,  pro  expandii,  icijiiKlmii  eoiijeclat,  qu.isi  lioc  ver 
hiimail  cliiroijrnptiiiw  leferretur,  non  ad  mamis,  quas 
in  cruce  Cliri^liis  cxteiidit. 


IKI 


SANCTI  IIIIARII  I  nSCOPI 


m 


loiiduni    igiioranlcs  siinplicioresque,  dicia  csse   ex  A      '>^.  F.stiiam  ex  Esiiiw  diclix  inltTpretnlur  Apostohu. 


|ic-i'si>h;i  l)ei  puliis  ineiilielui'.  iiu  iii  Deuiii  filliuiiidieLi 
liiijii!)  iiilelli^eiilia  buscipi  possil :  auJial  iiieiidacii  sui 
ali  apo.stuUi  cl  duciore  geiiliuiii  reatuui ;  uinuia  bu:c 
ad  s:icraiiieiiiuin  passiunls  doniinica!  el  evaiigelic.u 
lidei  leiiipnra  pra;dic.iulc,  liiin  cuni  inlideliiuieni  Is- 
iiicl  adveiilniu  Doiniiii  in  cariiein  iiun  inielligentis 
cxprulirat.  Ail  ciiini  ita  .  Uinnis  eniiii ,  quicuimfue 
invocuverit  noinen  Doiniiii,  ialmbilur.  Quoiiiodoiiivoca- 
bunt  euin  in  queni  non  credideruiit  ?  Quomodo  uutcin 
credenl  ci  quem  non  audicruiv.  1  Quomudo  anlcin  au- 
dicnt  sinc  pradicanle ''  Qitoinodo  aiili;in  prirdicubunt 
iiiii  iiiissi  (uerint?  siculi  icripluin  est :  (<i)  Qiuim  ipe- 
ciosi  ptfdes  eoruni  qui  annuntianl  paceiii,  curuin  qni 
unnuntiuiU  bona  (i-tai.  Lil,  7)  :  Scd  non    oiniies  obe- 


Esaitis  vidit  Dcuni ,  ncquc  itliuin  vidil  prccler  Filium. 
—  Nisi  forte  Apo^iuliis  diciis  proplteiicis  non  {f)  ex 
proplieiix  spiriiu  iisurp.itls  ,  tenierarius  alicnl  ser« 
iiiunis  iiiterpres  csi.  Oiiiiiia  quideni  per  revelatioiieni 
Cliiiiiti  Apnsiolus  dicil  :  se<l  E.-^aia;  dicta  ex  diclis 
fc)saia.>  ipsiiis  novii.  ln  exordio  cnini  scimonis  rjus , 
iii  i|uo  Deus  verns  a  servieiiiilius  sibi  benedicendiis 
alijiie  jurandus  esi ,  liax  proplielu;  oratio  legilur  :  A 
saculo  non  audivimu$,  nec  ocuti  noslri  viderunt  Deiini 
prtctcr  le,  et  vpera  tua  (ij)  iiuiv  [aciet  ezsptclanlibus 
miterieordiain  luain  (Hsa.  lxiv,  4).  Loqiiiiur  Esaias, 
prxier  bunc  se  neininem  Dcum  vidisse.  Vldil  eniiii 
g|i)i'iain  Dei  ,  cnjus  (li)  pra^niiniiavcrat  tnysteriuiii 
( orpnr.itionis  ex  virgine.  Ac  si  tu  b:iTClice  ignoras , 


dinnt  Evangelio.  Esaias  eniin   dicit ,  Domiiic ,    quis  g  quod  in   ea   gloria  unigenilum   Denm  viderit ;    aiidi 


crcdidit  audiiui  nosiro  (Esai.  Liii,  I)?  liaque  fidcs 
ex  audilu,  uudilus  aulem  per  verbum  (b).  Sed  dico, 
uiimqiiid  iton  audieruni''  Imo  in  omiiem  lerriim  exivit 
sonits  eorum,  et  ad  terminot  orbis  (c)  verba  eoruin.  Sed 
dico:  ?lumquid  Isrud  non  scivit  ?  Primu.t  Moijsesdicit, 
Ego  incuabo  vos  in  non  gentam ,  in  geniem  insensatam 
cxaceibubo  vos  Lsaias  aulem  audct  el  duit ,  Appaiui 
uulein  his  qui  me  non  (d)  quccrunt,  inveutus  suin  iis  qui 
me  non  iiilerrogabanl  (Esaia.  i.\\,  1).  Ad  Israel  auleri 
quid  dicit  ?  Toia  die  (1)  extendi  mairus  meat  aU  125 
poputuinnonaudtentein{Rom.Ti,loetseq.):(e)Qu)!i  cu;!i 
circulos,  iuceitum  incoiporeus  an  corporeui,  cgres- 
sus,  liilelior  Pjiilo  diciuruui  pruplielicoium  tnierpres 
exsiiiisti  (HCor.  i!i,:2j?Quis  incnarranda  coelesiiuiii 


Joaiiiicm  evaiii/elisi.Tm  dicentcm  (xii ,  41) . //irc  (jk- 
lem  dixii  Esaiat,  qiiando  vidil  (i)  lionorein  ejut,  et  lo- 
rulus  esl  de  eo  (Esa.  vi,  1).  Ilinc  nposloliCis  ,  liinc 
evangelicis,  liinc  propbeticis  diclis  ,  inipie  iiarrctice  , 
concluderis.  Es.iias  eaiin  Deiim  vidil;  cl  cuin  scrip- 
tiim  sil  :  Deum  nemo  tidit  (i)  (j)  umqitam  ,  iiisi  uni- 
genilut  filius  ,  qui  esl  in  sinu  l'atiis,  ipte  enanavit 
(Joan.  t .  18) ;  Deuiii  tamen  propbeia  vidil ,  et  glo- 
riaiii  ejus  iisi|iic  ad  invidiam  prophetic;e  diguii.Uis 
adspexit.  Nani  in  judicium  rooriisob  baiic  causain  n 
Judxis  actus  esi. 

126  -'^'  Pressius  oslendilar  Ftlium  ab  Esaia  Deum 
vciuin  pitrdicaiiim  ene.  lia:relicorum  id  negantiuin  do- 
lus.  —  Deuin  itaque  neiiniii  visuiu  ,  UDigeiiitiu  lillus 


mysieriuruin  audicns  sacrainenta  ci  UCeiis ,  majore  C  qui  in  siuu  P.>lris  esi  enarravii.  Aut  dissolve  unige- 


b:FC  llducia  revclaiae  tibi  a  Deo  scienli.e  prxdicasli? 
Quis  ad  plenitudinein  douunicse  pas»ioiiis  cruci  re- 
servaudus,  a:ilca  iii  p:iradisuiu  raptus  cvadens,  nielins 
de  diviiiis  Scripiuris  eleciionis  vase  docuisti,  liax 
iicsciens  dicla  gostai|ue  esse  a  Deo  vcro,  el  ad  imel- 
ligeniiaiu  Dei  veri  a  veru  ejus  ei  elecio  aposiulo  prx- 
dicala  ? 

(1)  Expandi,  juila  vini  gr.Tci  vocabuli  e^iithynv.. 
(i)  V mqiinm  ■Jibei.l  a  iiis.  Veron. 

(«)  ]ii  ms.  Cain.  a  priiiw  ncinii,  quam  veloces  pedes. 
(b)  Romovimus  biiicverbuiu  Dci,  veternin  libioruiii 
aucioriiaic. 

(r)  In  vulgalis  liic  addittir  terrie:  i|uotl:ibest  a  mss. 

(d)  Editi,  qiiarebaiit    ropii^iiaiilibiis  mss. 

(e)  Uud.  et  Rr.  ciiiii  uiiico  ins.  Cnlb.  miniinrcauc- 


toril:iiis  :  Quit  in  icitiuiii  coetum  incorporeus  an  corpo-  D  le  :  l-^ilius  igiinr  est  Ociis 


iiili  enarraiioiieni ,  (51  aut  credc  <|iu  visus  esl ,  i|iii 
apparuii  iion  inielligentibus  se ,  (i)  (k)  et  (actus  est 
gentium  noii  iiivocauiium  se,  et  expandil  inaiius  ante 
|K)piilum  cooiradiceiiieni  :  ila  t;)men  ut  et  servien- 
libiis  gibi  nonieii  iiovuni  vocclur,  ei  in  teriis  Deus 
verus  benedicaiur  alque  juretur.  (l)  Proplieiia  lo- 
quiiur,  Evaiigdium  (estalur,  Aposiulus  iolerpreiatur, 

(3)  Aiil  Deum  crcde. 

(i)  F.i  paliim  factus  est  genii  non  invocanli  se. 

rium  incorporaiionm.  l'.lo^»iitius  mss.  mytlerium  cor- 
poralionit.  Ul  aiilein  llilani  .nr-^uineiitiim  aperlius 
pate:it  ,  sic  iinii  syMopisnio  (loiosl  roinprelioiiiii  : 
l.saias  vidit  Deuin,  vi ,  1  ,  Vidi  Dominum  sedentem  , 
ei<'.,.'iti|iii  nou  aliaiii  Dc'i  porsoii:iiii  pr.oior  i|uain  Filii 
vidii  Lxiv,  4  :  Nec  ociiti  nosiri  videruiil  Deum  prtttcr 


rrus  iiKjresius.  In  edii.  »liis  riteiiliini  csl  veiliiini  iii 
grexsus.  Qiiod  ci  liabiiit  iiis.  (^arn.  a  priina  iiianii.  At 
a  seciimla  conseniieiis  aliis  mss.  Iialiet,  «(jrc.^.^us.  Pa- 
l.iiii  esl  liic  respici  Pauli  r:ipluni  iisquc  in  leriiuni 
coeUiin  (qiii  quiilem  in  psal.  cxxxv  ,  n.  10,  sic  ex- 
priuiilur  :  Cum  rdpius  ad  ccelos  esi)  :  loox  voio  ulii 
sulijiriliir  ,  Quii  ad  iilfiiitndinem,  clo..allii'li  atl  li:oo 
(^tilo».  I,  44  :  Adimpteo  eoquce  dcsunl  pa.-isioiiuin  l.liri- 
sii.  Ita  in  liis  Hilarius  advcr^arium  ciim  .Apostolo  coni- 
p.irai,  ut  qua;  Cauli  suul,  in  illuiii  ruulerre  videa- 
lur. 

(f)  Qnidam  iiiss.  ex  prophelce  spirilu. 

(g)  Eilili ,  iiuie  facis  reluctaiiiibus  inss.  et  grxco  u 
itotriatii. 

(h)  Apinl  D:iil.  ct  Er.,  proiiMiiliaviTul  ;  m:ile  In 
oniliee  aiiieni  Val  li:is.  /iiiniiiridiliii/.  In  aliis  voro 
libris,  ii/it'(iMii/iuui')u(  ;   verius.  Tiiiii  oxcu^i ,  hu/»(i'- 


(i)  lii  vii|;;.itis,  gtoriam  :  a  qii.i  vnoo  n'>n  aUhorrcl 
llil:iritis.  Uop'>niiiitis  lamen  honorem  cx  llde  iiiss. 

(i)  \[i  oniiiilins  leie  iiiss.  bic  :iliesi  umquam,  socus 
veni  1.  V.  n.  4i,  oi  I.  vi.ii.  5!».0ii.>d  (cot.  Hl,  nol.h 
iiujiit  editivnis)  observatuiii  est,  Dei  noniino  ,  iihi  ha-c 
vox  siiiipliciior  occiirrit ,  Palreni  ab  aiiti<|uis  iiitolli);i 
solore.  inaxiiiie  in  liisoe  Joatmis  vorbis  Iikuiii  hubet. 
Sic  pu.io  Hilariiis  laliociiiatiir  :  Esaias  ox  Jo.^n!iis 
losliiiioiiio  Deuin  viilit  :  at  Deum  Patrein  a  neiiiiuo 
visiiiii  J(ib:inm>s  idein  testaiiir  :  vidit  igitur  Esai:is 
Deiiin  Filitim. 

(k)  EJiii  eiiin  pliiiilms  niss. ,  et  palum  (aclMt  esi 
genti  iioii  iiiviixmfi  it:.  Exeiiiplir  Carii.  ,  fiiclnt  ril  ih 
iMc'(/io  (/i?H(iH/ii,  oic.  Voriiis  voiiistiiire»  iii~s.  Colb.  , 
U  'iiiig.  ol  (.•(■rui  ,  fiicltt  esl  genlium  nun  iMfuraMiiMix 
IC,  SU|iplo,  />i'ii,s  (jjdprmj. 

(()    Sk'  iii»s.  Al  edtii,  Prii"'icla.  Nota  hic  iioii  nuMli» 


l^ 


1;' 


liK  TRIMTATR  l.inRR  X. 


154 


Kcclosia  confilclur,  Deiim  vcriini  psse  qiii  visiis  sil ;  \  vfiiuiii  osifiulercmtis.  El,  iil  (/')  spcro,  oa  (iicloniiii 


cuni  tanien  Deiiiii  pnireni  visuni  ncino  raienliir  :  et 
co  lijerciicl  luroris  prnrupil  insania,  ut  dum  confiieri 
se  siniulat.  denegarct  Negat  enim  novo  confessio- 
iiis  (a)  in)pioi|ue  Cdnsiilo;  et  arlc  stibdola  lidein  duin 
nieniiiur,  eluJit.  Cuin  eniin  coiiresso  uno  Dco  eodem- 
gue  veru  ei  solo  jusio,  solo  sapiente  ,  solo  indeinula- 
liili,  solo  inunorlali,  solo  poiente,  subjicitur  ct  ti- 
lius  in  diversitatc  substanlix  ,  iion  cx  Deo  naius  In 
Deuin  ,  sed  per  creaiionem  susceplus  in  filitim  ,  noii 
natiiric  liabeiis  nomeii ,  sed  :idoplionis  soriiius  ap- 
pellatioiiem ;  nccesse  cst  iil  liis  oinnibus  care.if  Fi- 
lius,  qii.i;  ad  privilegiiiin  sulitarix  iii  Patie  niajesta- 
tis  sunt  pra^dicain. 
35.  Ariam  unuin  temm   Deum  nescimit.  Ciir.  Quiii 


nniiiiuin  alisolulio  luil,  ui  Deiis  verus  iiiteiligeretiir , 
qtii  Deus  esse  iion  negabaiur  Relii|uiis  .iiitein  nunc 
oiniiis  sernro  ad  id  |>roficici ,  ut  qui  Dcus  veriis  esse 
iijielligiiiir,  non  iii  Deiini  alierum  depiiletur;  ct  qiiou 
ad  (9)alleruin  non  proficit ,  »d  unuro  inielligaiur  : 
iiiiuin  autem  illnd  non  subslsiertiem  naluram  peri-i 
niai  in  Fillo ,  scd  iii  Deo  el  Dco  naiuram  Dei  (/i)con-j 
scrvet  unias. 

36.  Quod  ex  Moyse  Filiui  cuin  Palre  units  sii 
Deut.  — Vcritatis  raiio  posiiilat,  ab  eo  iiiiifiim  in- 
telligeiitia;  isiius  siiiiii ,  per  qiieo!  nKtnilesiari  sa-culo 
Deusfflppius  esi,  (i)  Moyse  namque,  cujus  ore  h*c  de 
se  unigcniliis  Dcus  professus  esl  :  Videle  ,  videle , 
qiioniam  ego  fvm  Dcui  ,   el   non   esl  Deus  jrriTltr  me 


duobut  tuperioribitt  libris  prccslitum  ,  quid  jmn  pr<e-  B  (Dcut.  nxii,  59).  Ac  ne  fortc  dicli  liujus  (j)  virtu- 

lcm  liaeretica  iit)|iii'tas  ad  paircni  iniuiscibilein  nciiin 
referai ;  ei  ipsa  dtcii  ratio,  ei  Aposiolus  aoctoroc- 
ciirrii ,  qiii  ei:  personA  unigciiiii  Dei ,  sicnt  siipcriii.i 
(lih.  IV,  n.  33)  docuimus  .  Iiiielligcp.di  loiius  hiijns 
scnnoiiis  inicrpres  csi :  ei  linc  qiioci  dicium  est,  La- 
Itimiiii  gciiies  ctnn  plibe  (jiis  (f)cvl.  xsxii,  ■i3;  ei  l{oin. 
nvii,  10),  pinpriiini  ejiis  esse  deinonstravii ,  suliji- 
ci(  ns  ad  fidcm  dicli  .  El  eiil  radii  lette,  el  qiii  lur- 
gel  Tcgere  ijenies,  i>i  ei:m  (jenles  iperabvnl  { Ibtd  ,  M). 
Dcmoiislralo  ij^iiiirper  Moyseii  eo  qni  diierat  :  i\on 
est  Deus  prmler  me ,  in  eo  quod  att :  La.'li:iiiini  ijenies 
tiinul  cum  eo;  et  Aposlolo  id  ipsiim  (k)  ad  Doiiiimim 
nosiruin  Jesum  Clirisinm  iinigeniiuiii  Oeiim  inielli- 
gcnie,  in  quo  seciinilum  (.'arnem  ex  radice  jcssesiii- 


Handnni.  —  Nescil  li:iTclica  penersilas  uniiiii  Deuni 
veriim  nosse  ctconliiiri;  ei  cxtra  inipicMiis  scnsum, 
coiifessionis  linjus  esi  ei  fides  et  inicllifientia.  IVius 
confiteiidu!!  est  (6)  PjIit  el  Filius  ,  "t  untis  verus 
Deiis  possit  iniclligi  :  ct  ropiiitis  »aci:ui>«oiis  salntis 
liumanx  ,  qiiro  in  nobis  per  rcgeneratioui.^  viriuleiii 
in  P:iire  el  Filio  (e)  coiiginniiiantiir  ad  viiam  ,  l^gi.s 
ct  prophclaruin  sunt  nivsteria  «ii^eqiienda.  Uniim 
Dcuiii  verum  non  apprelicndit  ignara  evangelica;  ct 
aposiolifa;  prsedicaiinnis  impietas.  Cajus  qii.inivis  iii- 
lcll.gcnliaiii,  usqiie  ad  absoliitissiinani  vero  pielalis 
professioncni  ,  ex  ipsis  (d)  eornin  doclriiiis  J27 
pr.Tsliibiinirs  ;  nt  indivisus  atijoe  iiiseparabilis  ,  nnn 
cx  persoii.i ,  sed  ex  naUira,  gnhslsieiis  ex  Patre  niii- 


goiiitiis  inlcl!igatiir  ;    ct   pcr  id  iiiius  Dens  sit,  quia  C  gente  rege  123  gentiiini  spes  est .   ipsa  nunc  dieli 


ev  iialura  nei  bem  sit  :  tanien  cx  prnplieiicis  dictis 
pcrfect:c  Iiojiis  uniiatis  fid''s  cst  (e)  exsiruenda ,  et 
liinc  evaiigelicre  domiis  suni  ponenda  fundamina  ;  iii 
pcreaiiidem  naiuram  divinitatis  uiiiiis  uniis  Deus  per 
id  inlcllig:iliir,  qiiod  in  Denm  alierum  Deus  onijieiii- 
tiis  iioii  refertor.  Teniiiiiius  enimomiii  lioc  germonis 
iiostri  liliello  eiim  ordinem,  ut  in  qnibus  superiore 
libro  Deiim  lilium  diicucraniiis  ,  in  ipsis  nunc  Deuin 

cx  proph' tiiis,  evangelicis  ,  aposlolicisqiie  lestimo- 
iiiis  lid'ni  ;idbtrui ,  sid  etiam  cx  Eccle>i:P  coiifes- 
sioiic 

(a)  Iii  ('(uiire  Val.has.  adjicilur  >ua;.  Hic  indicalnr 
cpisttila  Ariaiioriiiii  ad  Aleiundriiin. 

(bj  l',xi'Mipl:ir  Val.   b:is.  ,  venis  Pnler  :  i|iiod  ciini 


ralio  lractan<la  cst ,  ut  qiiia  ilicluin  non   ainbigilur, 
qiiaienus  dictuni  sii  possii  inteilij,!. 

57.  Qui  Detts  ex  Deo  cl  in  endein  notiiru.  —  Veruni 
et  absoluiiim  ei  perfeciuni  fidei  nosira;sacramciiiiim 
esl,  Deum  ex  Peo,  ct  Deuin  in  Den  cnnfiicri  ;  noii 
corporaiibus  mndis,  sed  divinis  virtiilibiis  ;  iicc  na- 
turn;  in  naliiram  transriisinnc ,  sed  (f)  iiiysicrio  et 
potcsiaie  natiirse.  Noii  enini  per  dcseciionem  aut  pi;0; 

((}  Verbuiii  spero  oiiiiltil  iiis.  Vat.  bas.  Eudem 
sensu  |iro  opinari  iisiirp;il  Augtisliiins  rpisi.  clvii  , 
II.  22  •  Plure':  ,  ini|uit ,  Celesiii  sunt  sccuiloret,  quam 
fpcraic  pnisiiiiiui. 

(7)  Eiliti  cuiii  uiiico  rccfitiore  ms.  Colb.  ,  in  alle- 
riim   iion  projicil ,  id  unum.  Posl  od  altrrum  ,  Siipplo 


liiijiisiiiiidi  aildiiioiies  alibi  liabeal  ,  ali  inUTpoliitoris  D  eonslilnendiim ,    vel  inleUigeiidtiin  ;  cl  post  ad  tinuin , 


niaiiii  lenieiatiim  suspicari  esl.  Ciir  in  hu;reiicoruin 
seiisiiiii  noii  cadat  Oei  veri  cogniiio,  sic  raiio  rcd- 
iliiiir  lili.  VIII,  iiiiiii.  0  :  Cum  «ripiViiiiii  C/irisms  sii , 
nccesse  est  til  ejtra  lapienliam  sil ,  qtii  Chrisluin  aul 
iyiiurui  iiiil  odil, 

(c)  llic  SjiiriUis  sanctus  fnerai  nominanilii^,  nisi 
liii:i  essei  nuiic  do  Paire  ei  Filii>  coiiiroversi:i.  .Scd 
.snsiiitioiicm  iiullaiii  reliiiquil  libii  11  exnnliLini. 

(il)  llliid  eoriim  sic  refeiiur  ad  evangelica;  el  aposlo- 
liccr  prcvdicalionis,  pcriiule  ac  si  diciuiii  esset,  eii«n- 
gelicurumel  aposlolicorum  pi crcoHum.  Deinde  iiun  in- 
tflligi'ndiis  csi  Filius  a  Pairn  eliain  ex  persoiia  divi- 
siis  ac  separaliilis,  nisi  i|iialeniis  hoc  lantuiii  soiiat 
peisoiia;  liiriiisque  disliiictioiiem 

(f)  l:i  viilgaiis,  asiruenda.  In  ms.  Carn.  a  prima 
iiiaiiii,  slriiendii;  a  s6iiind:i  au'cin,  insiruenda,  iinde 
ei  in  iiiiiiin  C  db.  iraiisiil  c;iilein  iectio.  Apiius  in  cx- 
teris  exirneiidn. 


iiiteilij;ere  esl  mesitem  rcferre,  aut  periinere. 

[Iij  Unus  e  mss.  Colb.  ,  fonsHHimf/ ,  qiiod  etiam 
Carnul.  secundis  curis  babel  :  ininus  ad  iuenteiii  ili- 
laiii. 

(il  Exriisi  hic  pr;nferiiiit ,  Moyset,  et  post  verbiiin 
professiis  est .  ailjiciiiiit  oit  ;  renilenlibus  niss.  lnto- 
qiie  coniexlii  noniiihil  abrupio.  Maliiinus  cuiii  veie- 
ribiis  liiiris,  Uoyscunmque,  biiie  ait ,  boc  esl .  nenipe 
a  Moyse.  Quipi»:  nninque  pro  ncmp^  alias  jaiu  obser- 
v.iviiiiiis  ililiriK  tisit:iium. 

(/)  Sic.  niss.  Edili  vito,  veiiluteiit. 

(A)  Bad. ,  Er.  el  l.ips.  ,  in  Duniinum.  Paiticuln  in 
cxpuiicla  esl  cil:tione  Par.  liabent  aulem  iiiss.  nd 
Dominiim.  supple  referri ,  vcl  pertinere. 

(l)  llliid  sed  myshrio  illnsliari  pntcst  his  Anibrosii 
lil).  IV  de  Fiil(%  c.  U,  11.  103  :  Ceiieralio  non  in  tolun- 
tulis  posiibililate  ett,  sed  in  jure  quvdnm  ct  ptojirietiUe 
palerni  videtiir  esse  Sfcrcii  ■  'Ir.  Onod  vero  hic  nu/-. 


SV.NCTl  llll.AKII  EPISCOI-l 


r.(. 


leasioncia  aut  ittiiivulJoiieiii  ev  U<o  Deu<>  (■<>( ,  scil  r\  A  f»i>n  f>  Deus,  el  iieHtetnmiis,  biin,  hniel  taha«ii 


vlrtiii«  nalurj!  lii  naiiirain  (■aiiulcin  iiAiivilau-  ^uli- 
aiaUi.  Hc8  ipsas  r^laiilug  cooicquciis  librr  fYiiiif;!-!!- 
C4)raiit  aci|u«  rT<n..;ol(roiuni  diclniuin  iiitur|ii'ct>  lo- 
qiieliir  .  sed  ii:Kiiut  ax  lc;:e  e(  (Mopheiis  li<x',  <|iiu(l 
et  loquiniur  ei  criJinms  ,  e»(  dufeiitlunt.  Niiiviijis 
igitur  Dei  iion  po(d!>t  non  eam  ,  cx  qii.i  prureits*  es( , 
lenere  naiuntH).  iSeqiie  eniin  aliud  quaiu  UcuK^ub- 
».is(il,  quod  noii  aiiiiiuli'  qmm  (u)  cx  IVxt  snbhistii. 
Eunidein  aolem  luiuMm  {b)  i\»  ,  nou  ut  nnlus  sii 
ip>e  (jiii  goiiuit  (iiaiii  i|iu>i!i(ido  erit  ipse,  (11111  gfnlius 
fci(?),i>e(l  hi  liis  ipbis  subsis(a(  ille  qui  geiii(us  ei>(, 
(f)qii,-v  lutusesi  ipse  n,iii  gcniiicqiiia  lioii  esialiuiuic 
quud  geiiita.s  es(.  El  |ii'r  h<>c  iion  r«rcr(u(  ad  aliud  , 
qiiod  io  uniim  sulisiiilit  3\  uno  :  ueque  iiovuin  iii  sc 


(t.sai.  .M.v  ,  H  ,  {:>).  (i)  [h)  Il^situi  sc  iii  iiaiic  ct 
iiatur:!^  et  noiiiiiiisiii!tcp:iral«ilciii  proressioneni  Itxm- 
ilCiU  inipleuids  dcspcraius  riiror:  ct  I  icc,  >i  po(csi, 
«)  ctifi  sc  relios  uniia,  r.iindo  ve.saiii.ii  &uw  «re  c«n- 
('cr|iai.  In  Deu  Uens  es(,  «1  pm-dr  cuin  Deus  iion 
(^l;  distolva^  cuiu  qui  iiie.si,  al>  eo  iii  quoinesc  ci 
saciaiiieiKi  liujus  in(ellig«iiliau)  dividal  (5)  (i)  ;;eii<^- 
riiui  viuictilc.  Naiu  ln  c«  quod  ail,  hi  U  JDeus  at, 
ii&iiii':c  Uei  p.iiris  ih  Hcti  tiliii  docuit  v  >r(t:i(eiii ,  <'uiit 
iii  co  l)<jus  iiilellijicrciur  e-^ac  qiii  Ueti»  c^l.  lu  co  vc- 
ro  qiiod  subjecit :  Kt  prwicr  U  iioit  eii  lieii-t:  iisiciuiit 
prxter  (^uni  Ueum  noii  c£se,  quia  iii  se  Uco  Uciis 
inesscl.  iloc  vrro  i|uod  (cniiiin  esl,  Tu  es  De^t,  et 
nejiicbaniui,  humanx   in(clligcnii;e  (tiam  e(  lidftliin 


ctii ,  qiiud  vivit  e(  vivo  '.  neqiie  ahesi  a  se,  qiii>d  vivus  ^  lestatur  prolessiouen:,  qu:e  (xignitis  uativilaiis  luys  - 


KCiiuit  (d}  iii  vivuni.  Ac  sic  in  generatiune  Filii 
(l)ct  nalur.ira  suain  (€)seqaittirincorpor.ilisal-4iioiii- 
dentiilabilis  IHmis,  ii>€or|iornleiuatque  iiideinu(:<bilciii 
Ueuin  gigiians  :  ii*c  naturam  suam  descrit  cx  iiicor- 
pnr^li  alque  indei.tulabili  Ueo  incorporalis  aiquc  in- 
dctnuubitis  U«i  perfieciB  nntivitas ,  pcr  iioc  uiii|i<c 
subsi^lenti:!  ex  Ueo  Uci  sacranitntum.  llxc  ii:i  luii- 
gcnitus  Oeus  persanciuiu  Moy^cn  tcstaiur  :  Viiiiie  , 
videic ,  qvoniam  eyo  suri  Doininut ,  el  nbii  esl  Deut 
pfcrter  ine  (Deut.  x.txii,  50).  Noii  cM  eniui  naiura 
divinitaiis  alix,  (/}  ut  prxier  se  Deus  ullus  iit.  Nain 
ciini  ipse  Dcus  sit ,  lamen  ;'.iim  per  iiaiurx  virtoiem 
in  eo  Ueus  esi,  Et  'per  id,  qucd  ipse  Dcuscst  ci  In  co 
Deus  est,  nn«  esi  Deus  p!,cicr  eura  :  cuiii  non  cxstct 


teriis,  et  uoiniMe(EniniJiiiiel)ad  Joscpii  pcr  AngcbiMi 
nuuliaio  cunlitereliir,  Tu  euim  ts  Oeut,  ttneicieba- 
mus,  Deiin  hrcel  talvator:  suJisistentcni  iii  (o  Dci 
iiaturam(;)  inii^lligenlct,  cum  in  Ueo  Ucusinsil,  ni-c 
praiier  euin  130'iui  cst  Ueus  qvisquain  Uens  :iliii^: 
sit:  quia  ipse  Ucus,  et  in  eo  Peu!!,  alterius  nobis  ru- 
jusquiiin  Dci  nun  relinqiiat  erroreni.  Et  ha^c  quidein 
Gsaias,  iiidiuduain  atque  inseparaliiiein  P:itris  c( 
Filii  diviiiiia(ein  (eslutus,  ita  protilieiavil. 

.■>9.  Ex  Jeremia  iiiem  evincitur.  —  Jeremias  veio 
non  dispari  proplieii:r  virtoie,  indiscrel*  a  Dco 
palre  naiurai  uingcniiuni  esse  Doum  i(a  docui(,  di- 
ccns :  Hic  Deus  iiosUr  est,  et  non  deputub:ttir  aller  ad 
euni.  ii)  Qui   inveiiil  oiimeiii  uiuin  scienliiv,  et  ileilil 


aliiiiiiicqiiod  De>jsesl,  et  |.29  '"  *-'*  L^ctissil,  babcus  C  eam  Jacub  pueio  mo,  et  hracl  riiUcto  tuo.  Poti  liwc 


in  sc  et  qnod  ittsu  e:>t,  et  (g)  ci.  quo  ipse  siibsisiit. 
58.  Indiviiluc!  fains  et  Filii  ditinittu  ex  Eiaiu.  — 
Connrinat  aiiicia  il.lci  nosirx  ver.iin  et  salutaretn 
prufessi^ineiii  iderei  aujite  wam  in  plurimis  S|>irl(us 
proj)lieii.'8,  per  succcssioiies  el  inu;rvalla  lcnipuniin 
non  den'mai!s  religiosic  docirina;  prcedrcatianeni.  Ut 
ciiim  pcr  .Moyscn  ex  pcrsona  unigciiili  Dei  dlcla, 
plciiiore  ad  iniclllganduni  (^^nliiTnareiitur  prorcctii ; 
riirsuin  sermone  Dei  pa(risc\  persona  virorum  exccl- 
soriiin  idein  prophcti^  S|iiritus  per  Esniam  loqititur  : 
Quuniain  in  te  cst  Ueus,  et  non  est  prccter  le  Deut.  Tu 

(i)  Et  tiatiiram  suain,  ul  ita  dixerim,  seqnitar. 

(?.i  Imerat  se. 

(3)  (ienenim  rerilale  abesta  nosiro  eteiHplari. 

Ifriouaiure ;  lib.  vi,  n.  19,  dicitnr  taciaiii^ulo  snb- 
siantia. 
(«)  in  (^xciisiR,  es  Deo  Deits  :  abinnUt  vos  Deut, 


uipra  tenam  visus  ett,  el  if.ter  hominos  convers/ii-is 
est  {Baruc.  iii  ,  3(i).  Quid  :iimin  Deum  in  iilio  Dci 
Dl'o  lia.Teii(e  sufponis?  Disce  unum  Oeuin  veriini 
iiitclligere  ct  confilcri.  Nun  alius  Usiis  ad  Clirisliun 
dcpotalur  ut  Deus  sit.  DeuK  es(  cx  iia(ura,  cx  <)',t(l\i- 
la(c,  ex  Dco,  (Juod  cnim  Ueus  e^(,  cx  Ueo  est,  non 
eii:in)  Duiisalrus  esi.  .\lius  enim  ad  euni  non  depu- 
i.iinr;  i|itia  iion  cst  in  00  alia  pr.-ctcr  qiiani  qu.c 
Uci  05,1  vcriias.  Q;ild  vcriim  et  non  vcriini,  qiiid  ilo- 
geiicrcin  ct  nobileni,  (luiu'  nivci-sum  (k)  ct  divrrsnin 
Kiil)  uniiis   Dci   enieiitita  religione  coinponis?  Uens 

(i)  0")  noii  lcgitur  in  ms.  queniadmodum  iici|iio 
in  Gr.cco. 

(•')  Hic  in  itis.  Ciirb.  superscripium  es(,  ut  iin 
diseniH,  quiHl  e(  in  volgalisct  iii  rc.ccnlloribiu  iiiss. 
iiiserluin  liiil,  sed  iioii  babctiir  111  vclusliorilnis. 


nof|i)CPr.s!.i(  in  inss.  quoruiii  in  plerisqiic  di-inde,  ut  D      (f)  Uad.,  l",r.  el  l.ips.,  ut  prteter  Mm  JUMsaltHssil. 


ei  paiilo  antc,  subniiii. 

(b\  Kxriii-i  hir  aditunl  in</«  ;  nnllo  siiffnifi.inte  ms. 
Ilnjns  Tocis  loco  sniiploiidimi  tenei.  Kxiiressiiis  111 
P'ai€ll,n>i  coiiiCC  ,  /.>.i'  autem  nalnrmH  ita  obliiiel  : 
e(6i  ininus  «iiirerc.  Hio  Hil;iri«8  pro  inori'  prKcludit 
lociitii  suspicioni,  ne  Sabcilio  laverc  e^i-timedir. 

(.•)  ^:c  |icrvclu»li  co(lice!(Colb.,  llcrb. ,  dun  Ui-- 
inig. ,  ircs  Valiraiii,  Tlicul,,  Gcrin  cic  .*l(i  vcro 
nininiilli  cnm  viilg:i(i)i,  in  tfuibut  lolits  etl  inte  iiut  ge- 
nnil  :  ijuiii  non  cx  iiHo  yetiiiu.i.  A'<(/i'«  rtiii(rf  gaam  Ihus 
cil  ;  (jiiiii  »i»ii  em  o/inni/c,  clc. 

'(<)  ('.irticiilani  in  adj.Tinms  aiirioritaie  mjs.  Sic 
et  lilt  VII,  II.  !i7  :  .\oR  ciiim  ndOMin  en  ,  quod  ex  vivo 
ijeneralur  in  vicuni. 


(17)  Id  csi,  iiu  in  co  Pater  csl,  111  liuiieat  et  id  qiiod 
est,  c(  iil  ei  qutt  iilius  ipse  sultsis(4(. 
(/i)Caniii(.  iHS.  ctim  aliquolaliis.  iieciioii  Bad.K*'. 

Cl  l.ips.   111511  ll(  JC. 

(i)  .\b  sl  gciii^niin  vunelMt  ft  veierlbus  libris  Cnlli., 
Corit.,  tiiiiitg.,  Viiid,,  e(c,  Aii  ex  iiiargiiie  iu  lcxiiiin 
irrepsii  1 

())  lii  viilj-alis  iHielliyeii^.  Ai  in  inss,  inteliiiieHles, 
qinHl  id  eos  rcfereiidiiiii,  qui  p:iiilo  anle  diciinl,  M<r- 
jric^.iiiHS 

yk)  Sic  iiUriqiie  in^is,  Al  qiiiC,>rniilt'i)s<>(tir»>vrt!!no- 
vil  qii.>il  :iil  cilicin  liiijiis  :ic  su|>oiioris  libri  vcibo 
i'uic)iil' (i  si^nilbal,  iiuii  ,idvcr(eiisbac  lec(ioiic  inajo- 
rom  esse  uicinbronim  antilliesitii,  bic  apposuil  p,u'ti- 


157  HE  TRiNITATE  IJBIvR  V!. 

esi  paier,  Deiis  di  ei  filius.  tii  Oeo  Deiis  est;  prsc-  A     irim.i  mmertuatiliin-   imbui.-i 


ilhi 


158 

iliHifrti 


icr  ciim  Deiis  nun  usl,  iion  alier  ad  eum  (iepuiatur 
ut  l)eus  sii.  Iii  hls  si  unum  magis  quani  suliuriuin 
Dcum  iuielligesi  Ecclesix  religioneii)  profilcberis, 
qiiiD  Palrcm  in  Fiiio  confileuir.  Sia  vero  aimin 
Deuiii,  adeolilariisigiiilicaiionera,  sacrauicnli  c(eles- 
lis  Ignaruti  oblendis  ;  eKira  cogniuouein  Dei  (a)  ee, 
Ucum  iii  Oeoosse  min  coutiteas. 

131  132  '^raER  SEXTUS. 

Stalim  ai  exerdio  repratcnlal  Aiiancw  luer>i  per  oimies 
ferme  impivii  Romani  promncim  jrassaiKtt)!  ;  eujui 
difficiilima  lura  tii,  quia  errbr  et:  jsiurimoriim  ui- 
ieiitu  piiblicam  iibi  aurtoriluUm  comparesiet.  Epi- 
fcopiili  tumeii  ofjiiio,  ei  piurimosad  leritiilem  revo- 


tom  luide  sibi  proiukrii 
Tandem  od  reram  fitlem  itahilienanm  veiiit.  F.i  qnia 
Cliriito  itieaso  naturnm  Dei  sequilur,  ji  verussii  /ilivs 
Dd  I  poitrema  w  potiniaia  hujm  l\ltri  ptfrle  i?(n.'i  i'e- 
rviu  ae  iiaiuralem,  et  rtcn  iidoplivum,  Oei  fitiuin  este 
deiMHHtat  teitimomo  1'uiris,  Filii  ipiim,  apo$ivlo- 
rum  in  unum  canipirantium,  ac  isor^'-m  Petri,  Pm- 
li.Josnms;  ne«  non  Mariliiii,  ca-ci 'iali,iiamo»v>ii, 
Judaiorum,  iiucrumdarn  in  ntiiri  pertclitaiuium,  gen- 
(iust  daiiijtie  ccifessione. 

1.  /i<?resis  Ariaw  'ste  urpent  wyro  depelU  po- 
ttsi.  —  Non  suin  nfisoiu--,  t!iificilli;iiii  nie  asiterrimo- 
quo  leiiipure  scribera  ba'C  adversuni  Viisanism  iiujiiu- 


eandi  tpe  adduciui  Hilarivt  fidn  pntrociHitim  iuui-  jj  riiiii  li;v:resii)i,Dc«  niiiiin  crcalurain  c.^sc  afririiiantcni, 


pil,  Ariaiuuum  partiuin  epislotani  iii  {luiuto  Leet 
tHiio,  ut  eain  ex  lege  et  proplietit  refilleret,  e.mnifi. 
tain,  in  Itoc  rursuiu  exsailiU,  ut  eamdem  ex  Kvan^e- 
tiix  et  npottolis  pteiiins  (.oiifulet.  Quam  deinde  per- 
currviii,  Kodot  illiTts  expticat  ac  «ciienum  panilit : 
qui  videlicet,  hwrelicorv.rn  ciamnandorutn  ohlentu, 
pius  Ecelt:siie  voces,  tiLuin  «x  Deo  proluiiim,  lio- 
mousiou,  lumen  de  lutnine,  el  tiiie  inilio  gcniinin, 
supprimert  lentent.  el  eisiinclu  fidg  hmretim  inducere. 
Quocirctt  ifuod  apnd  hcereticot  viiioiutu  esl  aperit,  et 
ab  Ecclesia  daiitiiari  declarai,  confiniialque  ^uod  iu 
ta  pie  prwdicaliir. 
Tvm  ex  occasione  liuHidnte  ratioris.  qua  compositum  aut 
corporeum  fore  Deum  votuiU,  si  qucd  cx  ipso  anl  ex 


egKri'isuin  fuissr;imiUis  jampcroniii«s  lerme  r<o»iani 
iutpciii  proviiicias  eccle&iis  inorbo  p(84ifcrai  hiijus 
prxdicationis  infectis,  ei  veluJ  ad  pi:K  liilei  hiijus  nia- 
le  usurpalam  pcrsuusioncin,  lixigo  dotlrini»  iisu,  ci 
einenlito  noKiine  vera'.  reiigionjs  iinbuiis,  limi  igno- 
raiis  difficilein  e&se  ad  euiciulalioMis  profecuim  vo- 
iunisteui,  quani  ip  erroris  iui  sludio  per  pinrim'iruin 
assensum  anctori^as  pubUca:  jani  seiitcnii.c  comiiic- 
rcl.  Gravis  enim  etpericjlo^iis  est  errnr  in  ^lijrlmis  : 
et  uiuliiTum  lapsns,  (jtiamsi  sc  iiilclUg^it,  l;imcn 
cxsurgaiidi  pudore  aiictoriiatem  silii  {n-.rsuiiiit,  cj 
nunicro  U^ibens  lioc  (fc)  impudeiilix,  iil  qnini  errai, 
pnidenliam  volil  exisiimari ;  et  qiiod  cum  muliis  cr- 
r.tt,  inieltigeniiam  eise  f.sserst  vcritati;,  duni  miaiis 


ulcro  ipsius  genitum  etse  Filium  scriptum  sit,  ciiqt  {]  erroris  es!>e  evi-tiiiialnr  'u  multis. 


ex  pcSerna  tuti^taniia  iuieitiqamus :  oliservai  piiiuo 
hixresiin  aniiaMtu  quidem  este,  sed  prudcnli^  desii- 
lutam :  deinde  iiegari  nott  poise,  qnia  Vlirittus  dixe- 
rit,  F.x  ipso  suiii ;  el,  hoc  duendo  ,  se  neque  ex  ni- 
liilu  ,  ueqise  ex  alia  qiuim  is  Piuris  tubslaniia, 
iieqite  curti  eo  ex  quo  est  tumdtin  esse  teslifi- 
cutiii  sil  :  dmium  nefat  esse  Di'o  nou  credeie, 
udeoque  humams  rationi  quts  Chritti  teslimonio  aa- 
vertelur  locuiu  mtlluin  eite,  ac  iicei  plura  potsent, 
aliud  lamen  ei  oppotii  non  dcbtre.  Uic  commemoraia 
htvreticoritin  tenleniia,  /lua  Christum  fiiiu.ni  ex 
aitopliiine,  ex  turtciipatwni  Deuni,  unigenUutn  ex 
piiviUqio,  et  ex  ordine  quem  in  rebus  crealis  oblinel 
priniogenitmn  interpreianlur,  ad  Deum  sese.  eonucr- 


13S  ^«  '^'^  <^'<"'  refei.leiidam  qsiid  HHuriutK  mo- 
BMi.  ~-  Ac  milii  qyiiiem  praler  >ii)dii  inei  aiquc  of- 
ficii  neoessiuiiem,  qoa  U"c  (c)  Ecdcaia;  epi^opns 
praidicatioiiis  evaiigciir^  debcn  niiiiistcrium;  lainen 
eo  propcnsior  eiira  ad  scribcnduni  luit,  (juo  uiagis 
pliires  pcrJciilo  iiifidelis  i!!it:Iiig«u!i3:  delineb;inliir  ; 
utierins  gaudium  ccnscciaus  ex  saii.ile  inulioruni,  si 
cogoiii*  sacrameniis  perfecim  iii  Ucum  lidei,  im|iia 
huinaiiae  sinllilis  iii&liiut^i  dctcrerenij  es  sc  Deo  rcd- 
dereul  liepretieK  repudiaiis,  at'|uc  a  cibo  moMis,  qno 
ifi  iaqueuni  aves  soient  illici,  in  vol;iiuiii  sc  liberui 
securJUiii»  chgerent;  seqaereniurnac  Clirisiuiii  du- 
cem,  proplietas  nuiuios,  Aposiiiin^  pr;i'vio>,  fidem 
consummalam,  et  s;iluicifi  in  P.ifns  et  Filii  ciinfcs- 


tii  conquerciilis  ud  nodum,  qiiod  se  per  Movi';»  ei  ^  sionc  pcrfectani  ;  ei  cum  diciiim   iiicminissent  oie 
propiceias  deccperit,  et  ecaiigelicis  apostolici.-^que  cioC'      Domliii  :  Qui  non  honoriftcai  Fuiuiii,  non  hoiiorifical 


cnlani  tio».  Jilamtiem  pr»  se  fert  ms.  V94.  }>««.  d,^ 
(ribiKi  sliii»  rect^niicribus.  .\i  ia  soliseiiitis  Iftgereesi, 
#1  iHdivernum.  Porra,  •iiUeslis  e^i  Aih,.i!!ai.itis,  Or.  it 
conlr.  Ar.,  t-.  7,1  i ,  afiei  eiwisl  Afisni  cam  s««  tiriucijie 
in  Tli«lia,  Vciium  clind  diversiiTnciUD  •sc  disfsmUe  me 
per  omnia  «liditoiiiiis  Patris, 

(a)  l»  niM.  Goili.  el  Gcfm.  fii«ir<,  teco  verbi  cs. 
Hic  sncraiiiri^i  cwlesiis  ignartti  jnMHiieniiir,  ijui  Detiits 
veri  (ili;  verinis  pairein  osse  igno.-ai ;  (jnod  qtii  oescit, 
nnmen  Dei  aoiuiuni  scife  s.iipiiis  afliciiiucur. 

(fc)  M.s.  !i3s.  Y;it.  !wpju.'io?s/ia'.  Nc  qiiis  roj-ie  ss  li- 
bii  Uiijus  iiiiiio  ;iiiim<ifn  itidiieai.  r.tiram  ^iiem  tuiic 
tetnporis  in  toio  peiie  «rbo  ftJisse  eiielinwaBi ;  rece- 
lcnduiii  est  quod  Soerntcs  ail  Uij.  «1,  0.  S.1  :  Achcda:  el 
fllyrici  civilalei,  et  reliquiv  Occiduarum  parlivm  EcctS' 


tiss,  traiiqtiilim  adlntc.  ertoU  et  inconcussiB :  tiun  quo4 
iuler  si'  cijuieiiiire  't,  iuiti  qiiod  fidei  reqnlair.  a  iMcteno 
concUio  tradiiispi  co^tilimlitsitrterrHnersiit.  aic  aii<»<|iii! 
Liiciler  Cilarii,  iih.  ^iorifniitini  es^c  pro  lini  Fih.i» 
iiDperitiircin  intcrpeiUil:  Oinr.ca  .'T.oineiita ai  pcsracmi e 
posses  gentas.  intiei:i.isis  j('t'(rf,f s/eita  iycji.  ubi^yie  Chri' 
siianos  ticiiii  no.:  crciicre.  .\i  '.na  riovcila  pfcetticalio  ei 
leceas  riUigio,  !iiii  ■prcclfxiu  fdei  lilatplicinia  in  pcrni- 
cietit  salnlit  tiia  pjr  ie  prcUtla,  nan  suuitt  edltui  limi' 
tem  HaineiiuiH  peratirare  tton  viiinJJ,  ctc.  IniiJ  Uila» 
riiig  ipse,  su(H'iioie  Jibrc,  lu  50.  ii.ifreiicos  pr<'W(.ei>$ 
sd  li>iem  imiversiL'  Ecclesise,  in  na*  mn/ie  os  i.icdcn- 
llum  Cliriitum  Ileum  toquitur. 

(c)  iii  iiiHimillis  nisb.  c\pnmiit;r  bii  jit.riitr.i»  HJj 
qiiie  Kon  inale  m  aUis  rellccf.ii . 


m 


SANCTi  miAnw  rnsrori 


160 


fiiiwm  111,1  tiiisii  itliiin  (Jo(in.  V, '25),  ail  boiiorifiiaii- A  l'')i(-'r,  ei  (li\tsiliilis,  et  roiivpnlhilis,  ct  (d)  cor|iiia 


tliiiii  ralreiii  pvr  lioiinnMi)  Filii  sc  [cffrreiit. 

5.  Httretii  Ariaiuv  /iii-s.  —  Eiiiersit  ciiiiii  pfSlilrra 
ct  It-lalis  populi^  (.i)  priiiinic  liics,  qu:c  iiig>-iiii  ^r.ib- 
fcala  cuii(.i',;i»  ruiiiam  niiscranihc  iiiortis  iiivesii.  Noii 
ciiiiii  taiitiim  aiit  consiileniiiini  {f.  coiiciilcnliuiii)  iii 
clinos  ciini  populis  suis  rep<'iis  urhtum  vasliias,  aut 
frcquemcs  bellonim  et  fuiiebre&  inories,  aiit  ininicili- 
cMx  xgriiudiitis  populiisa  ciiniagla  dcsxvlerunl,  iii 
qu  iiiium  ad  cxilliiMi  gcncris  liuiiiaiii  lixresis  b:vc  fii- 
iicsia  grassat:t  cst  Dco  ciiiiii,  cui  uinnia  lii  iiiortuis 
vivuiil,  li'ic  siiluiii  pcrit  ijuod  sibi  depcrit.  N:iiii  ju-' 
dicalurus  Ipsc  deoiiiiiibiis,  et  pru  in:ijcstatis  su:c  ini- 
serii  ordla  p<en£  njcritiiin  igiior:iiiti  niuder:Uuriis  cr- 
rori,  iicganles  sc  non  jnin  juilio:ibil  utiqiie,  sed  nc- 
gabll  {Mttiili.  X,  5j;  vid.  Tr.  pia/.  cxl,».  8;. 

4.  Quam  mbdolt'  cirui  jiium  effundal.  —  Ncgat 
cnim,  ncgai  fuiens  lucresis  sacraineiiliini  vcr*  Udei, 
ad  impielalis  sii.c  docirinain  leliglunis  usn  principiis, 
ciim  inlidelitaiis  siix  exposilionciii,  ut  siipciioriluis 
libris  coiiiiiiciiir,  it.i  coepil  :  «  Novinius  uiiiini  Deiini 
solum  liifcctuin,  soium  scnipitcrnuin  ,  soluiii  sinc 
iiiiiio,  Siiliiiii  vcriiin,  solun)  iininorlaliiateiii  liaben- 
tcn),  soliim  optimam  ,  soliiin  iioiciitem.  >  .\d  id  cniiii 
osurpaiiim  proficil  pi:c  ronfe«sioiiis  exordiuni,  qiio 
ait  :  1  Ununi  Deum,  ct  solum  lufeciuii.,  ct  soluiii 
slne  iiiilio  .  >  ut  pcr  h.vc,  qiiv  icligiose  verbis "slcn- 
inrenliir,  cacieri  iinpie  subdcrciitur.  ISain  post  iniilia 
alia,  qu.TC  de  Filio  pari  quof]iie  simiilai:p  rcligionis 
134  prnfessione  protulcrat,    suhjccil  :  «  Creaiiiraiii 


sccunduiii  illos,  ciquaiiluiii  iii  ipsis  «si,  cnnscqiicn- 
liacorpoiis  siisiinens  sine  corpore  Dciis.  i  Dt  quia 
nubi»  t;i  iiitcgroadviTSum  liaiic  iiiipiis$iiii:«  diictrin:v 
eipiisiiloneni  c.angcliciis  niinc  crit  sermo ;  cunse- 
qiicns  cxlstiinaviaius  oninem  j:iin  {i)  (c)  in  primo  h- 
cct  libro  edilioneiii  liiijiis  li:erescos  i'Oiiscript:iiii, 
iiiiiici|iioqiio  liuic  sexlo  iiiscrcru  .  ul  rcceiis  leciio,  ct 
rcspoii.-.iiiiiis  ad  ^tiiigul.i  sulijccla  culliiio,  per  cvaii- 
gclicas  alqiiu  :iposli.licas  inslilulioiie^  iHviii^  licct  i't 
conlradicciuibus  senstim  veriiaiis  cliclat.  Dicuiii 
ergo. 

(5y  (/)  Exeinpluni  blaiphemiiv. 

5.  .'Irii  el  asseclaruiii  ejiis  <id  MexnnJium  epi.stolu. 
—  (  Niivimus  uiuiiii  Dciin),  s<i|iiin  inreciuiii,  suliiiii 
B  senipitcrniiin,  soluni  siiic  initlo,  solum  iininorialiia- 
teiii  habeiilcni,  solum  optlmom,  sohim  pnieiiiein, 
oiiinium  crcatorciii ,  ordiiMlorem  ci  disposilorcin 
iiicon''urliliiIein,  inimiitabilem,  justuin  et  optlmiiiii 
lcgU  el  pr(ipliet:irum  ct  novi  Tcstamenti.  Iliiiic  Oeiiui 
geiicra^se  rilliiin  uiiigcnilnn)  :intc  uiiiDla  ^ecubi,  pcr 
qiii'm  ei  s:tculum  ci  omnia  fccit.  Matum  uutcm  nini 
piitative,  scd  vere  obsecutum  volnniaii  siia",  iinmuin 
bilcni  et  iiicoiivcrtibileni,  crcaturam  Dcl  perfeciaii), 
scd  iiun  (4)  sicuti  uiium  de  creaturls;  facturam,  scd 
iion  siciili  c.clcra!  lacturjc  ;  ncc  ui  Valentinus  pnila- 
lioni'm  Natiiin  l':ilris  coniineiitaiu»'  cst;  nec  siciil 
Manicbxus  pnrtein  uiiius  siibsiaiiii.-e  135  Palfis  Ni- 
tuni  cxposuil;  ncc  siruti  S:\bellius,  tpii  uniunem  (o) 
dividii,  ipsnni  dixil  Filiimi  quem  cl  Pairem  ;  sed  ncc 


Dei  perfectam,  sed  non(l)  slcuti  uiiiim  dc  crcaiuris;  C  sicuti  Hieracas  luccniam  dc  hicenia,  vel  lainpadi'iu 


/actur.im,  sed  non  slCMii  cxlerce  niclunc.  >  El  post 
niiilla  alia,  qiiibiis,  veriiaiis  inierjcclis  coiifessioiii- 
bus.  (/>)  b.Treticse  impictatis  obumbrareiur  iotentio, 
ut  subsislere  eiini  de  non  exstaniibiis  argnt*  inler- 
preiaviiMiis  siihtiliiatc  dclendcrct,  ait  :  «  Et  aiitc  J.f- 
rula  creatus  et  fundatiis,  iion  er:it  aiite  quain  iiascc- 
rciur.  >  Posiremo  quasi  rcbus  jam  omiiibus  validis- 
sime  ad  inipictaiis  (c)  dcrensioiicm  ciiminunilis,  nc 
vcl  riliiis  vcl  Dciis  intelligerciur,  :idjecit,  t  Si  cnim 
qiiiid  i"x  ipjo,  ctquoii  ex  utero,  cl  qiiod  ex  Palreexivi 
ei  vnii,  velnt  pnrtcni  cju.<:  uiiius  substaiitia?,  ct  qiiasi 
prolaiionein  eitendens  iiilelligilur ;  compositus  erit 

(i)  Sicuiinmini  de  crealnra. 

{i)  lii  i;uorio  lc(;eliator  in  nosiro  codice;  sed  anll-  j, 
qiia  iinim  cmcndaiiiin  csl  m  primo. 

(«)  lii  viilg.  proxima  Al  in  iiis'.  proxi;»c,  qiiod  rc- 
fcriiir  ad  ewriil.  Iti  lili.  i.  n.  25,  Aril  ad  Alexaii- 
(Iriim  cpistola  dicilnr  non  olim  edita. 

(ft)  F.diii ,  hvjut  licerelicee.  Uectius  aliesl  hujus 
a  iii<:s. 

(f)  Sic  m«»    Kiliti  vero,  profeuioiieni. 

(li)  Fdililiic,rorpor«iM;el,  iiilra,  L'(>rpui.  Magis  bibi 
coiisiani  iiis>^. 

(t)  Hocj^niinres  inss.  cuo)  viilgalis,  in  quarla  licei. 
Puu  Valicani,  in  prinio  rr/  quarto  licel  libro.  .Vnii- 
qiiiorc!!  aiilem,  iique  nuincro  pliir'.>s,  in  })Tiiiio  licel 
libro.  Qiijp  leclio  nuliis  e«  oiiiccrior  visa  csi,  quo  iii 
inen'.eii)  ciiriim  minusc  id.n,  qiii  aiiiii|iios  cx  conjcc- 
luri<  corrijiiiiii.  C.iii  f:ivci  qiiiid  librr  siipcrior,  ii.  5, 
noo  q-iiiiliii  sed  xcrniif/iKi  iippellcliir;  ct  hnC,  illi  di\|. 
niiis,  qiih  scciindiis   csl  cuiiir»  perfiiliini  Ariaiioruiii 


in  duns  parles ;  iiec  qiii  fuit  aiite,  posinindum  iiatiim 
vel  siipercreatiim  iii  filiuni,  sicuii  e<  tii  iiise,  beatis- 
sinie  papn,  media  iii  ecclesia  el  in  consessu  freiiucii- 
ler  cos  quitalia  liitrodiicunl  reiiuisli  :  sed  siciiti  dl.\i- 
mus,  voluntale  Dci  ante  lempor»  et  saccula  creatuiii. 
ei  vivcre  et  esse  accipleiisa  l'aire,ei(S)  (A)  glorlas  e 
consubsistentc  Patre.  Neipie  enim  l^alcr  d:in5  ei  oiu- 
nium  haTcdiiaiem,  rraiidavit  seiueiipsum  ab  his  qu  c 
non  fncia  nbipso  lialicnlur  :  fons  cst  aoiem  omniuu). 
^  6.  I  Qiiapropier  trcs  siibsi:inli*  snni,  Paler,  Fi- 
liiis,  Spiiiiiis  saiicius.  Et  qiiidcm  Dcus  c:iusa  csi 
omiiitiin,  oninino  sine  initio  soliurius.  Filius  auiein 

(5)  llaec  epigraplie  deesi  in  nostro  lodice. 
{'>)  llic  rcpctii  sicuii  unum  de  nenturu. 
(S)  f.'/orii!!is. 

fidi'l  profc^siiinem.  Qiiainqiiain  stib  allo  rcspccui  liic 
ipse  libcr  pn.xiine  lesiui  nHncupaiur,  Lrasmus  lii» 
ad  marj;inem  adscripseral,  F.go  »<-ro  >ion  dubilo  TttiM 
legeiidtim  iU in quaiuof  librii,  cique  i  o-lea  siilistripMl 
Lud.  .Mir:i'iis.  Niiiiiriini  noii  advent-riiiii  seriiiiHii-oi 
hir  liabiri  do  pcrflda  Ari:iT>i>riim  e|H»li>la,  t|U»  bacic- 
nos  iiiiico,  iioii  quiluor  libris  cilita  ctl. 

(P  il:iiic  epinrsi.licn  in  prios  viilgalis  omissaiii 
retiiiiiimiis  cx  potioribns  niss. 

(t/)  Rdili,qiii,  lib.  IV,  pnclercli:inl  iiiiionrm  imlucil, 
h!c  ixliiboiit  iinionem  ditHdem  :  ulrubli|iie  rcfrag.tnli- 
bus  iiiss. 

(A)  In  vulgaii»,  llb.  iv,  (j/oriori  ,  hii  vcro  ciim 
OinnibiM  iiis».  (//oi-tani  :  sed  Vrroie  liliraii"iun)  lilti;- 
r:im  n  adjccliiii  jaiu  monuimuii  {tvl.  lOti,  hoi.  j 
edilioiii»  iiiiflrir  ) 


161 


Di:  TIIIMTAIK  LIDKK  VI. 


siiip.  lciitiiorft  i.IiUis  n  Palrc,  et  anle  sxcnla  cre:i(iis  AOi':""T'."'>  ib''""'  Mipeiiorihtis  li[iclus  (sn7.  iv  et  v) 

cl  rniiilaliis,  111)11  erni  aiile  (|iiam  iiascorelur  :  scil  siiie 

leiiipore  .'inie  oiiini;i  nniiis,  solus   a    solo  (n)    Paire 

(\)  subslilii.  Neceiiiin  esla-lcriius  auleiislernus  iiil 

simul  iionraelus  cuni  Pairc  (h),  nec  siniiil  cinii  Palre 

liahei  esse,  sicnti  i|ui(.laiii  dicuiil,  aut  aliqui,  diio  iion 

n.ila  principia  intioiluceiiles  ;  sed  sicul  uiiio  el  priii- 

cipiiim  oiiiniuni,  sie  ci  Deus  anie  omnia  csi.  I'iii|.ier 

qiiod  ei  aiile  riliiini  esl,  sicut  ci  a  le  ilidioimus  niedia 

in  ccclesia  prxdieanlc.  Secundnin  qiiod  ilaqne  a  Deo 

csse  h.ibet,  (c^  el  glurias,  et  vivcre,  el  oninia  ei  suiil 

Iraiiila  ,  seciiiidiiiii  lioc,  princi|iiuiii   ejiis  est   Deiis. 

Principatiir  autL'ni  ei,  uipole  Deus  cjiis,  ciiiii  silaiilc 

ipsum.  Si  eniiu  quod   ex  ipso,  el  qiind  ex  uiero,  ei 

i| ' lod  ex  Palre  exivi  el  leni,  \eliit  pariem  rjiis   iiiiiiis 


de  Den  ei  l)eit,eiDeiiveio  ac  Deo  vero,  etinUeo  vero 
pntre  el  in  Deo  vero  (illo  uiio  vero  Deo  iiileHigeiido 
scciiniliiiii  natiira:  uniialein,  non  sccundum  pcrsonu; 
iiiiiiineiiu  ei  legis  et  propiielariim  pr;edicaiionibii; 
do(  iieriiiHis  ;  lamen  perrecia  ('«)  lidei  hiijtis  absolulio 
C!t  evan,;rli(;is  alqiio  aposlolicis  est  pra.sianda  dnc- 
triiiis,  iit  verus  Dei  filins  Deus  non  alienx  a  Pairc 
divcrs.i>que  naiura',  sed  cjiisdeni  esse  diviiiiiatis,  per 
verilaiciii  nalivit:ilis  cxistrns,  possit  iiilelli^i.  Nec 
sane  qiicmquam  tiiii  amcnteiii  posse  cssc  exisiimo, 
qni  Oei  de  se  pmfessiones  aut  cogiiitas  iiou  inielli- 
gai,  aul  inlcllecias  a  se  (fljnnllei  iiilelligi,ant  enien- 
dandas  pulot  liumaii;e  opinione  priiileiiliuv  Scd  anle- 
ipiam   res   ipsas  saliitaiiiiiii    sarraiiieiitorum    loqiii 


siibstanii*  et  quasi  prolalioneni  exleiidens  iiitelligi-  j^  (.">)  incipiamus  ;  nc  in  ^iliqiio  sibi,  edilis   li;crplicnrum 
lur;  eomposiiiis   erii  Pater,  et  divisibilis,  el  cniiver- 
libilis  (i),  el  corpus  sceundiim  illos,  et,  quaiiiuin  in 
ipsisesi,  eoiise(|uentia  co.  poris  susliiicns  sinc  cor- 
pore  Deits  (d).t 

7.  Venenum  in  liacepistola  liiteus.  —  yuis  non  bis 
senliai  lubricos  scrpeniina;  vi;e  (lexus,  vel  (r)  lor- 
tiKksis  spiris  nodos  vipercos  non  iiUelligat,  quibiis 
vencnati  oris  136  l'i'iiiipa!is  polesias  collecio  iii- 
flcxi  corporis  orbe  tomjiidilur?  .'■cil  exlcnsis  (inini- 
biis  aiipie  ;ibsoluii.s,  loiuiii  oceiiliali  capiiis  viriis  pa- 
lebit.  Iiigeriiiilur  eiiiiii  iiobis  prinium  iiomina  venta- 
lis,  (5)  {()  nt  virus  lalsiialls  iiiiroc;ii.  Bunuin  iii  iire 
cst,  ut  de  oorde  nialum  Mibe;ii.  Ll  iiiier  lia^c  iius- 
quain  audio  «b  bis  Deiiiii  Dei  liiiuin  dici  :  nusquain 


noiiiinibiis,  h.eresis  professio  blandiaiur,  demons- 
irandiim  est  oinne  liiiius  argiiUe  iiialili.fi  velaiiicn  •  ut 
per  qiiod  se  virtis  bitens  coniegil,  per  id  ipsiiin 
((!)  proililum  (h)  sit  cl  revelaium,  el  ad  bl.indieiilis 
veiieiii  inlelligeiiliam  public;r  tonscienii.Te  sensiis  iri- 
irocai, 

9.  Yalentini  commentii.  Ecclena  ah  liisolieiie.  Pro- 
Imimiis  nomiiie  hivrelici  iiatniiaiem  tiiiuuiui  aboiere. 
—  Voleiiies  igiiur  lia;rciici  Dei  filiuin  noii  ex  Deo 
e.s.se,  iicqiie  (/)  dc  ii.iiiira  et  iii  natura  Dei  cx  Dco 
DeuMi  naiiiin,  ctim  jam  superius  commcinnrassent 
Hidim  Deum  solum  137  '^cum,  neqiie  adjecissenl  ct 
piilrnn  ;  iii  iinius  vcriiaiis  csse  Patrcui  ct  Filium  cx- 
cliisapropiiciaieiiaIivit;itisiirgarcnt,  ilixerunl,  i"Ncc 


Filiuui  mvenio  iia  priedicaiiim  esse,  iiuod  filiiis  sil.  q  ul  Va!entinus  piol^ionem  Natuni  P.itris  comineiila- 

lus  est  ;  »  iilsubspecie  h;vrese(is  (j)  Valeotina',  no- 
iiiiiic  |irolaiioiiis  improbalo,  iiativitniem  Dei  cx  Deo 
iniprobaient.  Valeminiis  enim  ridicula  (|u;L-daiii  el 
i(Kila  coiniiicntans,  ciini  pr;cler  (iriiicipem  Dcuni,  fa- 
niiliam  dcortim  cl  iiuiiicrosas  (7)  (k)  ;elernilalum  po- 
tcstaics  iniroduxissct,  (8)  luiic  prolaium  Doininuiii 
nosiiuin  Jesuiii  Cbristiim  niysleiio  occull.e  volunta- 


Noiiien  Glii  ingeriiur,  iil  naliira  lacoaiur;  iiaiuia 
adimiiur,  ui  iiomen  alienuiii  sii.  Il.erescs  ca'ier;n 
prieieiidunlur,  ul  de  se  li.cresis  mciitiatur  {Itleni  iio- 
ittt  Ailianiii.  Ur.  i,  p.  515)  Unussolus  Deiis  et  soliis 
verus  iiigeriiur,  iie  veruiii  ae  propriiiin  Dei  (iiio  re- 
li'iqu;ilur  «sse  qucd  Deiis  csl. 
S.  C'itiU  jum  sibi  tradaiiUum  ]>ro]wiiat  Hiltirius.  — 

(1)  Subtiitit. 

(2)  Et  inHlabiiis,  iit  supia  in  (|uar;o  librn,  ctiain 
liie  aiuii|ua  manii  adjeciuiii  csl  iii  iiustro  exciiipbiri. 

}.■>)  Vt  vires  [aUilaiis  inlroeant. 
i)  Fidei  hujus  ubsolutio  cvangeticis  alque  aposloiicis 

(n)  In  anlii|uissiiiiis  mss.  S.  .<(;iriini  Turon.,  Vat. 
bas.  et  Colb.  a  solo  subsliiit  .  non  male,  si  lib.  iv 
sibi  conslarent  ln  graico  aulem,  vnb  toO  Ttarpoi; 
■JriTxn,  oinisso  solo. 

(Ii)  tdili  liic  ailjiciunl,  fuit  sempcr;  qiiod  lili.  iv 
mcliiis  iiiniitiini,  ibi  et  hic  eonseiiiicnlibus  in.-s. 

(c)  lii  viilg:itis,  el  qloriari.  Iii  ins.  Val.  has.,  el  cilo- 
riaiis  el  uinciii  :  in  alils,  ct  glorians  el  vivere  :  iiieni 
niciKliim  quod  siijira. 

(ri)ln  uno  ms.  pnst  vocem  Dcus,  siibjicilur,  Veri- 
tas :  addiiin  m.iiiiis  alieii;e,  qtta  ssiicii  Doctoris  vciba 
ab  li;«ieiicoi  uiii  diclis  seccriiantiir. 

(e)  Edili,  loriuosi  spiriius  :  castigaiiltir  ex  niss. 
Eadciii  siiiiililiuline  fall.ices  baercsis  AiiaiiK  tcrhnas 
sic  repr;csciilil  .Mbaiiasius,  Or.ii  coiitra.\r.  p.  jlfi  • 
(hd  ista  hwresis  iwn  digiia  odio  \neril,  ciim  ilhi  per 
(lilfidriitiain  u  sitis  eliam  ocaittetur,  el  qiinsi  serpeiis  [o- 
•.'ealui  ! 

{[)  Ila  perp:iuci  reeeniior.  s  mss.  cum  vulgatis. 
Ca'ltii  vero  habeiii,  »(  vives  [aUitaiis  iniroeant.  Iluic 
lcciiuiii  favel  illiid,  fi;»i)i«li  oiif  jirincipalis  pmcslni; 


csi  pnvilicanda  doclrinis, 
(,"))  /iiri;^miU!. 

(U)  Proctilmn  ct  revelaltim,  ad  blundienlis,  clc. 
[')  .€taluin. 
(8)  J uni  prolatum. 

alteii  aiilem,  toluin  crcidtai.i  cupiiit  virus  :  qux  quo- 
iiiam  (iblinuit,  nce  a  noliis  miilaiur. 

(q)  Edili,  iioiit  inieUit^i  .  et  iiinx,  liumunce  opinionis 
D  prudcnlin.  Conriiiniiis  optiiiuis  eodcx  (iolb.  cum 
Coib.,  eic,  nollet  ac  posl.u  siinragaiitibiis  Mail.  el 
Caiii.,  hiimanai  opinioiie  priidenltw.  Iliiin;iiiaiii  pru- 
(lentiani,  (pi.c  varlis  opiiiiiniiliiis  iiiceit:t  lUietual  , 
lidci  ceriiiuiiiiii  iiumqiiaiu  pnep.iiiendaiii  consiaiiier 
iiiculeal. 

(/()  M.^>.  prodilum,  el  revelali  m,  ad  blandienlis,  elc. 
(i)  llliiJ  de  iiiiturn,  id  cst,  de  subitaiilia. 
(j)  Excusi  ,  Va/f«(j)iiiiW(i':  rciiilciitilius  niss.  Sic 
lib.  II,  II.  i,  vulg;ilis  eti;iiii  coiisciiliciitibu»  ,  lepere 
est  Vnlriiuiios  ,  iion  Va/fiiiiiiiiDiu.s.  Iia  el  iii  libiodc 
Sjiiodis  .Irii  nnn  Aiiani  ipsiiis  Aiii  laulores  iiuhcii- 
paiitnr,  ct  supra,  lib.  v,  ii.  ii>,  in  aliquot  proUenoia.* 
luss.  exliibetur  Sabellia  lia-resis. 

(A)  Iii  quibusdani  iiiss.  irt::liini.  Iii  aliis  nouiiullis , 
vanitotum  Rectius  ia  c.cieris  libris  ,  (fternitutuin  : 
qiiod  hiiinum  iiomcn  csi  vocis  gru:ca;  atwv  ,  cx  qiia 
(voncs  denoiuiiiaii  stn:! 


ids  sANCTi  iiii.Ami  titscopi  m 

lU  aaseruil.  ilam>  «rgo  inniiein  prulaiioiiein,  iriiierarii  A  c<«^  nriii>  ingeiiluin  ost!'iiJI  ilobiiii,  i|iij-,  ail  verll.Uviii 


ac  siiilii  aurtori^  furure  <)iui-8itaiii,  ovangelloa  jiqiu-. 
:i|'()!il(illcj  Kct'lesl:K  iido!t  iiosvii.  Igninat  enliii  Va- 
lcDiini  (t)(n)  hytlinna,  dl  tileniiuin,  ei  i«r  <l«iioi> 
:riin:ia  :  {h)  icil  M^nt  liitiil  iiliuJ  i|iiain  iiiiiiiit  Utium 
imirem  »\  i|ao  omnla  ddiiI,  ul  iinuin  Ikiiiiiiiiiin  iiOb- 
iriiin  Jesiiiii  ChrisUim  pi^r  qiiem  oiiiuia,  iKiiiiin  ex 
|ie<>  Dcuni.  SiMi  qnia  ua  Deo  Uciis  (r)  naiiH,  ii«>i|ne 
)i«r  nativiiiiicui  :iu:ini  Deo  aili^rnitnAve  iiuoti  tie.ui»  lini, 
ii(>i|tie  i|igo  iii  iiativit.ile  iioti  l>cu$  e.«l;  el  <|iio<l  Ueus 
<;si,  non  cu'pii  css«,  sed  nalus  (d)  ot  l)ee  e»i ;  el 
(|ii<i()  Ha^.>itiir,  kI  i|)!>uiii  secoDtliim  huiii'.iii:u  ualurai 
sciiauin  v^)i.-ttir  :iise  pr«:»iijin,  ita  m  prulutiu  ipi>a 
iiutivit:u  asbe  «kistinieiur  .  iilcnco  ieiUJtiiin  esi  pcr 
Y:il(:iiiin<    luercbiin  |ir<)laiionli)   nuriien  oxclii(ii ,  ne 


iii|i>it:itlb  abuleiiilani ,    prolniinnis  iioioen    cxsiiii- 
giteret. 

10.  UaMohifum  daiiment ,  ul  iuMvnov  niniovtant. 
K(cleiia  neicil  iit  fitio  pnftionmi  bH  ,  ifd  plf.nitudi- 
iiem.  —  Tenol  vero  i-tiani  in  cieieri»  «jtisdam  M-lii 
su  Kinali|,'iiaiii  fr.iiidiiletili.iin,  •llceiit :  i  Noc  •ieullb< 
iiiclinpnfi  partem  uniiis  niibstaiitue  ratriit  Nalum  et- 
pii^uit.  >  Nrgalit  anporius  prolatic.est,  utiialirilna  nft- 
garetiir:  nunc  (|uoijiie  tub  UaniLlixi  nomiiio  (*\  iie- 
g:tii(lu  iinius  substanii;B  inrcrtiir  et  portio .  n«  Deus 
ei;  Dco  osse  credsiur.  Maiiiciiieus  enim  abru))il  iii 
iniprobamia  lege  ac  propliciis  furorls ,  et  illubuli 
qii.iiiiiiiii  JN  se  e^l  prdfossiis  xssertnr,  el  (2)  (f)  solis 
iiiii  nusciiit  ctilior,  Id  qund  io  Virgine  fult,  |MHlloi>eni 


nitivii3ii:v  viirlla»  pcriuanotel ;  quia  pi'oUiiiuui6  In- g  nnius  $ubsi:iiilia;  pr:i'dic:ivit  ,   et  iil   Filiuin  iiiielligi 


ti'llig4>nua,  opinione  teirena,  noii  mulium  csset  atia- 
iHri  larreii.u  iiaiiyli:ifii  alieua.  Nrfiura:  buinanai 
i.ird:!  ac  liiriiuilis  ad  iv»  dlvliifis  iiiiclligoniia  esigii, 
(le  liis,  tjuai  seiiiel  dicia  a  nobm  sunt  (tiL  i,  n.  tO  et 
lib.  IV,  i|.  i),  fr«(>iieiuiiis  sdinuueri,  ne  t:aii«l'acere 
sacniineniis  dlvinx  virtiitis,  liiiniaii:e  conipar:itioiiis 
exuiiipl3  credaniur  ;  sod  lautum  ad  iiubucHdum  spi- 
rilillkT  de  c«i>tcsltbus  seiisuin,  specioni  terreni  ge- 
licris  afTorri,  u(  per  liunc  naluraa  nostrit^  gradum  ad 
iiitfi;ig?nlis3i  iJiviiix  B!;ii;!ii!iteiiii»  prfvehamur. 
IS^  I-'jii  .  M  aute.n  «.•'cii.^iiNui  hninsiiariiin  nativi- 
lauiio  piol^in)uca,  l^i  ii?'ivit!is  :(rsl<irsnda  {ui.  «lisr 
iiinar.il),  Uiii  eaiin  ur.us  ex  nnof-si,  c)  L»eus  [laiiis 
ci  I>»o  csi,  sffiTt  lantuii)  sigiiifiivtionis  iiitclligen- 


voluil ,  (juod  ox  Dei  snbsunlia  parie  allqii*  dediic- 
luiii  :ipparitci-it  iii  cariie.  Ul  Igiliir  iioigt^niii  Rlii  nn- 
tiviias,  et  unius  subslaiitiat  iiumen  totlerelur,  poriio 
unius  substaiiti:v  in  naliviiate  Filii  prarKnitJiur:  ul 
qui:i  profane  ca  ,  qu»  ex  portione  unitts  subsianlia; 
naiivitas  asserla  esi ,  pr.-edicatur;  primiun  n::liviias 
ips.i  noii  e»sel ,  quw  iu  Manich;ec  e«»el  e*  '^rtionis 
professrone  danm;<ta ;  tiiin  detniia  n<inie.t  ae  fldes 
unins  subsiantix  tuiiereiur  ,  qitia  apud  h.vreticos  ex 
poriioiie  coropelerel;  et  pcr  id  non  ex  Deo  Di-us 
csscl ,  ((,')  qw>d  iii  eo  divln.x'  Qstura;  pnipnelas  non 
iiiessel.  yt.id  vessi^is  sollieiltKiines  139  enienlila 
religiotiis  sfieciu  inipius  forur  simulait  Manicbxum, 
sucunduiA  hsereiics  in8;inix  pnedieateres  ,  (h)  pia 


l!:ira  lerreiia  nalivjtas  ;  cu>'.eniin  non  satisfacit  com-  C  Eccieslse  lides  datnnat.  Neseit  eniin  in  Filio  portio. 


paratloiiis  oxemplo  ofif'o  nascentiuni,  qiia;  h;ibei  in 
so  et  coit'jio,  ct  ciuiccpium,  et  teraptis,  ei  pa.rium  ; 
cun)  i)eu9  e\  Deoiiaius  nihit  aliud  inteliigendus  sit 
e:>6e.  quani  nutns.  Ei  ijuidein  do  dtYi>ia>.  naiivitatis, 
sccuiidum  lidom  ev^ingolicaoi  alque  apot^lolicam»  ve- 
rilaie  suo  loco  iractabiuius  :  inicriin  tamen  hxrcii- 

(i)  Soli  ftii. 

(n)  t!a  cutn  ms.  Corb.  Iii  aiiis  vcrn,  b§lhanam.  At. 
iii  prius  vtil;;atis,  tyllionn*:  niaie.  Uiiiiii:  eitiiii  b;iilium, 
iil  est,  profiirdum  (qiiod  Kpi|ihntiii)  tesie  httr  ixvi; 
II.  i.  iiesiodi  c/irtos  er;it),  ni.ii  pltires  utliniiit.-b.il  Va- 
I.'nii!i!is  ,  ui  ceri:cii;  r si  aptnl  !r(;n.ciiiii  Mi.  i ,  c.  1  , 
'I rrtiili^fanaiii  da  prTscripi.  cap.  40,  Kpiphin.  Ii:i'r. 
x\xi.  Pliilasirinni,  eic.  Fabnlas  illins  it;i  piiticis  coio- 
|>lcclitnr  Tcrtiiiliaiiiis  loco  cil&to:  Dicit  iii  primts  entc 
hyihofi  1 J  ri(i;i/'r3l  ,  fX  /in  |)roc«sji.<««  s^i,it'>i  iiijNtein 


iicin  :  tctl  scii  Deuni  lotum  ex  Deo  taU> :  seii  ex  uno 
iin-iin;  r.on  desecium  ,  scd  naiuui :  soit  naliviialeni 
Dei  iiec  diminutiouem  esse  gigneniis  ,  Hoe  iiitinnita- 
tein  e.s.^tc.  'lascemis.  Si  ex  se  scii ,  iiif^  calumiii;>in 
(5)  (i)  leii^erarie  usurpal«  scidiiii»  :  ei  vere  de  Do- 
niiiio  siio  didicit ,  uauvii^.iis  suae  tcientiam  permiile 

(3)  Temere. 

lcni  hic  imim  fjbflanlitB  ptriio  ,  Krxea  lingua ,  qua 
rir'iiii'ii>  C(l!l:i  h:);C  (;jilstola,  dicifur,  (Kioa;  6,uaoO<r(ov. 
Uiiuc  lii|t!c.i  \r'anos  vi.cHhiiliiMi  juootM-iov  nou  post 
Nyc;i;naiii  !.yn<.Jui»  laiiiuio  ,  scd  el  iiute  ,  valde  exii- 
iiiuissc.  IIoc  ciiiin  rursuin  expl.iilere  conantur  ,  nbt 
aiuiii  :  Si  enim  quod  ex  ipto,  ihlul  piiilfm  tjm  uniiit 
siibilanlKF,  cr;i'Ce  roO  o^uoovjiou 

(/)  lii  Kdiils  ,  s.>titi(  siii.   Iii  un<i  uis.  Reitiig,  «o.'iii 
M<'li>.is  iii  at  is,  foliisui.  Man(i:lia;i  eiiiii),  iiii  tra- 


ci  iiCFiiu.e.'»j :   i-i  qiiibits  empisse  «erhum  cl  vilam  ;  dt  i*  dil.Augustiiitis  ^d  v}iiodviil|ile,t)ii),  lijer.  Ji.vij  (irBfioiit;i 


qitibii.1  rurmni  ncii'kiM  honiinent  et  Eccteiiain  (en  pri- 
iiciiii  :r«ntiiii  ogdii.fJcn»);  sfrf  i^iiim  c.c  his  quoque  pro- 
ceeniste  1i  eeoiiat ,  de  si.rmouf  iimcfn  el  riiu  atioi  10, 
litinr  cste  ironuni  iiiacuntiiilii .  elc.  Buihon  aulcm  ;ipiiil 
.'ii.tiquos  iii  qiiartu  c:isa  sic  accepisse  vldetiir  ililarius 
iit  111  rccio  ,  qitasl  |6'v9(iv  ^uOwvov  :  ex  quo  coijficcre 
oi  liciiit,  btjihoHnm  ,  qiioinDdo  iii  .Maltk.  c.  <C,  ii.  4, 
ci  c.  tS,  i\.  8,  ir.eoilieiam. 

(b\  Sic  niss.  ICiliii  vcro,  ncnflt  ^itiin  alitid. 

(e)  Verhiiin  Kniiit  In  !>Rin  edilis  uiiilssum  rcstilui- 
tiir  ••x  m»H. 

(d)  lii  prliis  Milgalls,  ncDeo  /)ru»  ;»( .- abant!}!  vnx 
f/fiu,  61  abest  a  iiis.<<  Filitis  i.(>jalitr  eceiitsse;  quia 
i:v  lico  nalus  ,  itun  f;i(ius,  siibst.intiani  ac  iiati)rain 
Diii  (ibtinei,  cujus  uulluiu  cst  iiiitiuni. 

(c)  Sula  cdilio  Tar.  negundo:  luendoso.  Quod  nu' 


faciuni  «d  talein  per  4ieit\  .■jiMi^iiHvcriintncui^iitKii.  /.ii- 
ct;ni(/ue  tiitdui  corpori^aiii,  itiqull  siipcnus  ,  Dei  liituNl 
este  nnluram.  Porro  hic  iii-jciiK  eultvr  iileiii  esl  qiuxl 
fMriutidii  rudor.  Ideo  aiileiii,  puto,  ait  Hil^irins,  icfi* 
ruilor  adjiiiicio  sui.  qiii<(  sqI  prupter  honillieiu,  noil 
proptcr  soloin  homo. 

ij)  Val.  bs.  iiis.  neqne  in  eo  iliDtniP  niiiurat  pro- 
prMiM  inesii-t  (}iiid  veiiviiif  l.'mii:>ui/i/ic4,  ctc.,  Iibris 
a;iis  110  li  c  pr;»leraiur. 

(A)  Cdiii.  piie.  At  ms^  |<i>i.  hncoi,  fldes  qu»  pio 
ac  saiio  sciisu  liiMiioiisioii  pr.cdic,-«t,  M'it>;cb:e«itii  nou 
socus  liaiiiiiat ,  atijue  i|)Si  Ariani.^Sic  ei>ii)i  sil  i  velle 
viilctur,  iitdiiriiiiMi  Aif rtriiciy  iiiMnuc  |'it'.:iiira''ji't-«.  Nain 
Ji-ciiii«u»< ,  |»'o  iiii  iiiJKir  scu  (V'/i'i'  cc  ,  llit»rii>  usila- 
liiiii  csso  jain  ubscrvavinius. 

(i)  ita  lUbS.  Colb.  ac  Gerni.  In  pleriKquo  alils ,  «n- 


Ifi3  DE  TnLNlTATE  LIBER  VI.  !G6 

ii;isceiiii.  llicc  enim  ila  ei  a  Deo  uiiigenilo  oompcria  A  nec  sicui  Hieracas,  luccriinin  do  tuteriia ,  fei  i^unpa- 
(uiil,  quud  Paicr  ei  Filitib  iiiiuiu  euiil ,  quod  pleni-  duni  iii  duas  partes.  Nuu  i|ui  liiii.  aiiie,  i'.(i:iliiioJi:n) 
tudo  deitatis  in  Kilio  egl:  per  quod  ei  |iortiimoiii  i  nriiiim  vel  supeicrt^mtim  iii  liUutti.*  iiier»ca8  nec-oieitl 
uiiius  6ub6taiilii«  (o)  odil  ad  Filiiiin,  el  per  i;aiiviiaii:i  >    Uiiigeiiili  nativilatem  ,  nec  ev8n);i;'iQ'i^unt  aaciiiaienr 


vcritalfMH  ,  verx  diviniiatis  propiieialein  veiioraiur 
iii  Filio.  Sed  {b)  reposita  pleiiiore  siii|;ulariiin  rc- 
FpoiiBioiitini  absolutioiie,  per  relii|ua  curramus. 

M.  Siibellium  re$puunt ,  ut  ualura;  iit  fatre  el  Fitio 
uuiiaiem  auferani. —  Namque  id  sequitur:  €  Nec  »ic- 
ul  Sabellius  ,  qui  unionein  dividit ,  ipsuin  ilixit  Fi- 
liiim  qiifni  el  Patrcin.  >  ignoral  evangelica  atque 
a|>o8ioUca  sacramcnta  sic  creiieiis  Saliellius.  Sed  lioc 
non  siin|iliciter  ab  honreticis  {e)  in  hxrelicn  damua- 
tiir.  Volenles  enim  niliil  iuier  Paireni  et  Filluin  esne 
uiiuin,  tlivis.t!  a  Sabellio  uiiioiiis  criinen  exprobraiil : 


lorum  rirlulein  adeptiis  ,  unius  lucoinie  diio  luniina 
pr.Tdiiavit ,  ul  lychuiiriini  Lipenita  dtvlsio  subslan- 
liain  Pairisel  Filli  aemularetur,  qtiat  e\  iil::iis  Vo^culi 
uiigiiine  aecendereiur  in  litmen  :  i.'>iit(j'.:.i;:}  cES^'.  inir 
staiitia  exlerior,  (/i)  ut  bie)  in  luceina,  cuiiUiva^ua  lu" 
iiiinis  utriusque  iiaturam;  vel  oert»  iii  !arit|!ai'  iUipyra 
(i)  eodcm  iniexi:i  ,  ulroqite  ceiiiie  iucaret ,  essei^ue 
inedia  iii»tcrie«  lumen  cx  s.)  utr;im(|tie  piotond>^nii. 
Hac  stultitlK  buinsnx  ertor  invesil  ,  (iu>»  .ijuetl  :-.a« 
jiiuiit ,  ex  se  pollus  quaiii  ex  ileo  s;ipiui)t.  Bed  quia 
vcra!  fldci  pioreMio  est ,  iia  Dciii.i  ex  U^a  Baiiim  ut 


ciijns  uiiioiiis  divislo  non   ti  itivilaleiii  iiitulil,   sed  B  luiiieii  ex  lumiiie,  niiod  8Hio  detrimRuio  aiii>  iisturairi 


ciimdcm  divisit  (I)  (d)  Ih  'Virgine.  Nobis  auteiii  in 
coiircssiiine  naliviias  esi  :  ct  unioncm  deteslaiites  , 
iiiiltaiein  divinitaiis  leiiemus;  scilicei  ut  Dcii.s  ex  Deu 
((')  iiniiiu  siiit  in  genere  nature  ,  dum  iinod  per  iia- 
livilaiis  veritatem  ex  Deu  in  Dcum  exsiilil ,  nm  aii- 
iiiide  quam  ex  Deo  es^e  substiterit.  Quod  aulcm  non 
aliundu  qiiam  ex  Deo  nianet ,  m<ineat  iieccsse  esi  ia 
ca  vcri(:ite  qua  Uciis  esi:  ac  per  lioc  uiium  eiinl , 
ciiin  qui  rx  Deii  Dous  est,  iieque  aliud  ipse  est,  ncq'ie 
aliundc  i|uod  Oeiis  esi.  Mcirco  auieni  uinoiiis  in  t^a- 
licilio  iiiiplctas  piui-teiiilliur,  ut  {()  Ecclesi.c  lniei  uni- 
laiis  rellgio  140  anleralur.  Perseiiu^ir  domdn  ct 
(■  cier.i  lijpreiici  iiigenii  artlGf'la  ,  iie  fiTi'!  si's,;iti>Kis 
iiiagis  qiiafA  ver'S  sullicltudiiiibus  ,   miilevoiu»  inlcr- 


siiam  pra'siat  ex  scse,  ul  det  (i  lod  tiabti',  ot  qiiot.'i  iii>T 
(lerit  habeat  ,  nascaturoiiO  qu<>ti  sit ;  cuii)  mn  iVmii, 
(|iiani  ijuod  cst ,  niitui:;  sii;  ct  nativiind  ««ccepMii'. 
quod  erat ;  nec  ademerit  quod  accepit ;  siijHfB  ninjiH» 
qiie  uniim,  dnm  ex  efl  qiiod  eslnaf.citi^r,  elfjtiat!  nas» 
citur,  neqiie  aliunde,  neque  aliu-J  ONt;  ssi  eaiin  lu»i:3it 
ex  luniiiie  :  ut  ergo  fliiei  litijiis  snjt  ■.iigesSia  ai'C3tei>'2" 
lur,  llleraca;  liimpas  vel  lucern?.  a<i  fer>mea  «oEUies)"' 
(li  ci  luniiMe  liinniiiis  «hj4fi&  6ii  ;  an  ui^  SrCii<gi)>£9 
exisiimelur,  (juiid  impic  liisiiiin  ei  MiS!C«4aR'A<iEmB 
i):iium  esi.  AUsiiie,  absistc  in.t!iie:.irij6  tirasvP  hfflPiiiT 
C'ir«i;i,  nei;  potroci.iiuia  ee<;UiS(,nii'.icsB  fidci  hi&r^  soip 
!icit:e  .ti.^rri.ionis  cpiuione  5Stfili?e,  Kiyi  aorpfiFsis 
241  secuBdiim  ,»»a  ,  Bi!«l  (2)  ij)  icaiiiinaai  ja  Ua 


\>rf>  iil:eii:c  siinplicitatis  existiiiier  :  osiiii.^-iirus  loiiiis  C  i  eSnis  esi :  quod  Daus  c*  ,  Deii«  kXura  cst.  Nibil  ia 

pri>ressii'nis  (/;)  eoiicUjsione,  in  qiiein  se  exiluii:  inse-  so,  nisi  viftue,  iii$.i  viia,  iiisi  itiS,  uhi  ircsiiltiio,  i^si 

iiii>sio  uin  subdoli  sermonis  instiiixcric.  spirilus  est.  Materies  tiebeies  nat».ra  iila  n3>:  rt:£>'pi^, 

\t.  Lumen  ej)  lumine  Ftlium  Hiiroca»  prave  itstelli-  ncquc  ex  dtversis  constat  ul  niaiiei^^:   Qein  ^  c.i  fni 

ijii.  Qui  iHielligat  Ecclesia. —  id  cnim  Beqiiilur :  e  Sed  Dsus,  quod  cst  pjiririarci. :  et  peifajiiHCRe  Csus  rtiJn» 


(1)  In  Virgiaem 


(2)  lo  aii'ciior!>  inoniusn. 


wcre:  in  Carn.  et  Mart,  ,  lemerilatc,   In  viilg:ais  au- 
tcin,  lemeritnli. 

(a)  B:id.  adii.  Er.,  Lips.  et  Par.,  nddii :  ciiieiidmt 
iiiss.  Odit  i|iiippe  Ecclesh  pnriionem  ,  qii;c  ainat  et 
pr;i'ilirat  iii  Fillodeiialis  plcnlludip.efl). 

(/))  In  ciiitis,  5i'posJ.'(i.  lii  nis.  Carn.,  deposita.  Mi- 
gis  pl:icet  cudi  Colb.,  Silv.  et  Germ.  ,  reposiia  ,  hoc 
csl,  dHdin. 

((■)  Apiid  Par.  dft-ideralur,  iii  hcrreiico.  Propria  al- 
iHn;  oiiinilnis  ii(>ta  in  h.ic  erat  Salicllii  ti;i'resis,  quud  D 
iiiilonom  iii  Deo  prxdicarel ,  al  qiioil  uiiloiieiii  lii 
Cliristo  dividcrel  ,  iiiiniis  iiinotescelcit.  Iloc  :tiiicin 
fiaiidiilentiT,  non  illnd  ,  exiiriiniiiit  li^ritici  ;  iit  ci- 
iliniicns  iiiiioni.'in  In  Deo  deti'St:iiitcs,  ot  disilnctaiiiKi 
pcrsonaiiiin  lii  intiira  aeqiialilaleni  prijnteiiies  ,  cuin 
S.iliclliii  parlter  itiiiinenl. 

(d)  Mss.,  I»  Virijinem.  Cum  wiio  ad  persoiias  re- 
fi>rri  soleat ;  boc  |ief  se  soniit ,  iiersniiam  ifl  (^lirislo 
iion  riiisse  sing'ilaiein,  iit  expli  uiiniiscol.  iOti,  inil  j 
liujus  ediiioiiis,  sie  lanioii  iiiiiiiisiiiicllineiidniii  vidc- 
iitr;  iil  Sahelliiis  iiiiinneni  in  Virgir.e  duheri!,  qiia- 
tciius  post  susccptjm  in  ca  carnoni  eiileiii  Ooo  pa- 
Iris  ac  iilii  '.loniina  adscnbere  ciJBperil,  iioinliiuin  au- 
geiis  ntiiiicriim,  non  peisonariiin. 

{c)  Par.  ,  Mn«.'!i  iit.  Ji.eclisis  in  aliis  Uhris  ,  uHitm 
iiiu  :  ul  Dcnaex  Dct:  oi  ionletn  diviiiitaiisPaircm,  et 
Fiiimn  qtii  c\  e«  originem  ducit  significel.  !'i!i.  q«(> 
tlii.ix  conciuuilitr,  ac  iwr  hoc  unum  iunl. 


{{)  Tres  Val.  mss.  ei  Si!y.,  erdciw.s>iut>  f,dei.  Hoe- 
rusi  liii:  oppoiiitur  Eicic.sia :  ciijas  Sdei  est  nrii.t'.is 
rp|i!<io,  quia  uiiitaiens  iii  Trinitate  ei  ereiiit  et  vsnii- 
raliir. 

((/)  Ediii,  conclusionem:  emend.ititar  ea  wAfi&. 

(h)  iii  viil^. ,  ui  olenm.  Al  in  mss.  ,  ut  o!ei  ,  )aciL& 
voce  enbitantia.  Iii  iiac  sealesuia  dulur  suh  ium;,.  i'a- 
irl  et  ^''iltu  pricr  ,  qu.<H  aii  uiroque  pariiupUa  sii  ; 
(jiio  seiisu  reprnbaiur  iioiiiousioi!  lib.  iv,  uuhi.  4 

(i)  ;Soia  cdillo  Par.  («jpjfro  eidan.  Pajiynu  vci  pfl- 
pyriiiii  est  licfini  Niloiica.,  cuju.  ww  vx^i'.  ij<<iis  fuil. 
K\  eo  ciiiiQ«'leb3ntur  ciiart*  ,  vfeks  ,  it^eiiis  ,  funas 
iiaiiliri,  rlc.  (Jsiis  i|iioqQe  ejii>i  ud  cereou  ac  iarnpdil^ii 
iiieiiiinil  Cregoriiwi  P^ipn,  I.  i  iiiil.c.  b  :  (/t.".rmi  hm- 
padcs  cccUsiie  iniplevit.  aqun  .  atqai  «x  more  in  meiUs 
puhijrum  potuil.  GregoriiiB  Turoii.  d>i  Viti.'»  Pcinnil 
c.S,  iiieiilinnem  facil  cicindilis  ,  in  ifuo  ntc  papiftui 
aildilH.  iiec  oUi  guiia  tiilUmtis  edjetla.  DttutiiDi  jPisuli». 
ni!3  Nji..,  3  : 

Claia  <"Oi'onantiir  dpnsis  sll»ri!i  ijchriis, 
LuaiiKa  ci:raii2  adoleutui'  odora  >j<i|i>!is. 
liinc  JiKiniii  de  Jaiiiia,  p^ipijru»  dickm' quati  pitratis 
pijr,  iil  est,  ignem  :  siilitllius  likrie,  iitj^tKt  veriu». 

(j)  Cijiii ,  n:aw.  ftls.  Corh.  ft  prima  iiiatiu ,  iitaiiif 
mum  :  a  Sccunda  cum  ca"!<;!iis,  iiiaHium :  om  \&ez 
iR>gatii!'  Dous  cortfe^tteaiia  eoipMU  .sii..iU>ieie  :  eiciit 
aiiiea  prol>ii<ir  i.oii  esse  cor[»is  ,  iii  qux)  uiltil  torpo- 
raic  asbCfitiiT. 


1U7 


SANCTI  HIL.VIUI  KPISCOl'1 


m 


Koimii.    Niiii  crtiilineiiliir  ,   ut  lain|ias  et  hiinpas  ,  ;uil  \  ax  Ooo  naliini  iir;vilicarpl ,  hali\ii.ilcm  fjiisad  rrta- 


lyiliiiiisel  Ijchiiiis  ,  exieriiir»;  iialuiJ.  tnig«iili  ex 
I>e«>  Dei  naliviUJ  noii  serics  cst ,  sed  |iroj(cii»es  ,  mm 
lr:ictus  esi ,  «eJ  ei  luittiiic  (I)  luinen.  (a)  Luminis 
ii.itiira!  iiiiilat  e»'.  non  e«  coniiexioiic  porrcolio. 

15.  Dei  ex  Uto  uaimiai  vnpugitiita ,  atteritur. — 
J.iiii  vero  iii  eo  niiaiita  ti;erelic*  a»tuii;c  il  qunm  cal- 
liil.i  virofcssio  luii  .  «  Nec  qui  fiiit  anlc,  posimodiiiii 
natiiiii  Vfl  suporcreatuin  in  filium.  >  Deiis  ,  <|ni  fX 
Doo  naiusesi,  non  iitic|ue  uatus  cx  niliilocst,  iici|ue 
<lc  nnn  f\si;inlibiis  ii;itus  esl,  sed  nalivitalis  suae 
viveniem  liabuii  naiuraiii.  Ncc  iileni  Deus ,  qui  erai; 
»c.l  Dcus  Ci  Dco,  qiii  erat,  naiiis  csi :  ct  naiiviias 
liabiiit  originis  sut!  iii  ipsa  siia  nalivilate  iiatiiram. 
yi)  Si  ex  iioslii"  loquiiniir,  iiisokMitcs  sunius  :  i.iii 
vero  ad  I  .((iiciniuin  eJottos  iios  per  Deuni  docebi- 
iiius,  nativiia»  Dei  sccundum  docirinam  Dei  esi  con- 
ijienda.  Ilanc  igilur  in  Palre  ei  Filio  natur.-e  uiiiia- 
leiTi,  et  lioc  viveiiiis  nativiuii*  inenarrabile  sacra- 
uieBtum  excludere  lioerelicus  luror  lenlans  ail,  «  Noii 
euin  qiii  fuit  ante,  postnioduin  natum  vel  supei- 
creituiii  in  filiiiii).  »  Quis  eniiii  tam  vcsanus  eril ,  ul 
dofecisse  a  se  Patrena  putet .  ul  idem ,  qui  fiicrai , 
posiea  nascefeiur  vel  supcrcreaieiur  in  lilium  ;  el 
cssei  alHililio  Dei .  ut  succederei  de  aboliiione  nalivi- 
tiR,  cum  naiivitas  manenleui  tesieiur  auciorem  ?  Vel 
quis  lam  demens  est ,  ul  subsliiisse  filium  nisi  ex 
nativiiaie  iaieaiur?  (Jiiis  porro  lam  vecnrs  ,  qui  non 
exsiitisse  Deum  ex  eo  quod  Dous  iiascilur  audeat 
pr^edicare?  Non  enim  qui  inaiiebat  Deus,   sed  ex 


lioiiis  rcferciis  ilt'  noii  e\st:iiiiibiis  voluniaieni 

ti.  Qua  (irti-  Filium  ex  nihilo  intiuant.  —  Deiii<|iic 
posl  miilt.i  ad  iil  iaiiii|uam  cx  prxparaio  «ibi  adilii 
prorii|iii  diccns  :  Filius  aiilein  sine  lempore  cdiliis  it 
aiile  K;rcul.i  creaius  ct  fundalus ,  n<in  fiiit  anieqiiaiii 
ii;isri'relur.  Teniperavii  sc,  (d)  qiiaiitum  pniat,  li;c- 
rcticiii  serino  et  ad  iinpiciatis  cuiirirm:iiioiieiii ,  ct  .'nl 
caluniiiix  ,  si  qu;estio  iiitendeieliir,  excusntioiiriii , 
dicens  :  iion  enit  anicquam  iiasceritur  :  ut  in  oo  quod 
iion  fuit  (c)  aiiieqiuiin  nasciiur,  iiaiiiram  ci  snlisi- 
stenlis  originis  tlom'g:irrl ,  ot  coepisset  cssede  iiibilo, 
cui  anie  iiaiivitaiem  siiani  exislens  noii  darcliir  auc- 
toritas  :  tiiin  porro  si  iricligiosc  lioc  dii  Itim  cxisli- 
niareiur,  adessei  ei  proiii|iia  dcfeiisio,  {(\  qiii;i  nasci 
B  qui  erat  non  poiiiit;  nei|iie  qui  aiilea  esset ,  nascendi 
caiisam  (t))  per  qii:im  essei  liabuissct;  ciim  nalivitas 
aii  id  prvliriat,  ut  subsisiat  esse  qni  iiastiiur.  Ostiilte 
atqiic  inipie,  qiiis  iiativit.itein  cxsiiectet  in  eo ,  qni 
sinc  natiTiiate  si1bsisi.11?  .Vut  quomodo  qui  esl  nasci 
exisiimandus  eu,  cum  nativii;is  natura  iiascendi  sii? 
Sed  subdole  ad  negaiidaiii  ex  Deopaire  unigeniii  Dei 
nativitaleni  conteiidons ,  per  id  quod  iion  fuit  anic 
qimm  nascereiiir  cvadere  voluisti;  (h)  quod  Deus,  ex 
quo  Dei  fllius  natiisesi,erat;nianereiqiie  Dei  iiaiur:i , 
ex  qiia  lilius  Deus  n.iliviiate  siibsistit.  Si  igitur  ex 
Dco  naiiis  est,  nianeniis  iiaturx  confiteiHla  iiativiias 
est ;  non  ut  Deus  qui  erai  iiascercHU',  sed  ut  ex  Dco 
(i)  qui  eral  Dei  n:itivitas  Lnielligereiur. 

ib.  Uxreiis  audax ,  *ed  imprudem.  Iii  quibuMxgrt , 


aiienie  Deo  Deus  natus  est.  leneus  in  sc  natiiram  C  in quibus  faciliut  curetur. —  Seii  irreligiosos  xstus  suos 


calor  h:miii:iis  uon  continet;  ci  perid  qiiod  aii ,  non 
erat  anu^quam  iiaiccretiir,  id  Liboraiis,  ui  143  ^^  """ 
exNtantibus  nasceretDr,  id  est,  »011  a  Deo  pairc  iii 
Deum  liliiim  vera  el  peifecta  nalivitaie  naius  cssoi , 
iii  ipsa  lotiiis  vxpo^iiionis  Cdiiclusiime  ad  uitr.num  ct 
prol':iiiisMiniin)  irreligio.^i  fururis  ^ui  prorupil  ardo- 
rcin  ,  dicens  :  i  Si  enim  i|uod  ex  ipso ,  el  quod  t-a; 
u(i?ro,  ei  quod  ex  Patre  exivi  et  veni,  velut  paricni 
(j)  ejus  unius  substaniia! ,  et  quasi  prolationem  cx- 

(2)  Si  enim  ei  nottro. 

ter)  'latus  ett :  sed  ex  hit  qiice  Dei  srant  Deut  (Filius) 
natus  exililtt. 

(d)  Scilus  cotlex  Vat.  bas.,  quanluin  potuit. 

(e)  Editi ,  antequam  nasceretur.  Sei|iiiiiiur  iiiss. 
Iliiario  laimli.ire  est  veibiiui  Deuis  jiro  l'alro ,  iia  j,  Doiiide  sii(>si.slf;iii  oiiyo  inhil  aluid  signific;it,  qiicm 
mdiieit;   pro  csse  sine  ex^isiendi  iiiitio.  Uiiilc  qiioil       (iiicd  mox,  ej:si»feH.suHf(orf<iis.  Pro  liis  ilicerent  nndo 


gigneiiiis  in  nativitate  naturjc.  Nativitas  autem  Dei , 
quxexlicoin  Dium  exsiitit ,  non  qua;  iion  142 
erant  tenet,  scd  (6)  qu.e  Dci  ninneliant  el  uianent ,  ob- 
linait  veriuite  nasceiidi.  Noii  ergo  qui  (c)  er;it  naius 
csi .  sed  ci.  Iiis  atque  in  bis,  qu;e  Doi  erant ,  Deus  natus 
exstitit.  Oinnis  igiiiir  liic  '^uperior  iKereticoc  frau- 
duleiilia;  seriuo  hanc  viam  iuipiissima;  doctriiix  sux 
pra;paravii :  ut  Unigeniiuiii  Deuni  iiegaluij  ,  tamquim 
raiione  veritatis  ante  prxmissa  ,  cx  niliUo  potiusquam 

{{)  Abcst  lumen. 

(a)  lii  vulgatis,  ex  luiniiu  lumims  naluia.  Vnitas. 
Addiiiius  /«m»'7i  ex  nis.  Colb.  aliisque  diiobus  ,  qiii- 
bu.-.  alii  oa-iera  roiiseiitiiiiit. 

(6)  lia  mss   EJiu  vero,  qutc  in  Deo  manebanl   \ji 


lilt:  quir.  Dei  ma>it'*niii ,  inox  liicitur  qua^  Dci  eraiit. 

(c)  lci  iiis  C:iriiiil.  a  sooiiiid.i  iiiaiin  lnc  super- 
sfript;i  csl  parliiiil.i  «cm,  i|u:l'  deiiKlc  111  uno  Colli. 
lieonon  in  edit  Kr.  .  l.ips.  ot  I';ii-.  perpeiaiii  obtinuit : 
reliictantil.us  aliis  libris.  Dicelianl  Ariaiii,  Nec  qai 
fiiit  un'e  ,  fioitmudum  nalum,  dirocte  (luidciii  adver- 
kus  Saliolliiiin  .  a-scioiileni  euin  ,  iiui  Palor  erai , 
tucci  postmodiiin  iiaiiis  essel ,  lilii  appcll.ilionom  essc 
Siirlitiiiii  ,  iiblique  aiilcin  adversiis  c;itlioliraiM  (idoiii , 
Filiiini  di  iioci  ex-^taiitilius  iusinuare  inolienles.  Qui- 
bns  iiu  respoiidel  llilarius,  iit  el  ipsnrum  repollal 
artcs  ,  et  talliolit:;e  lidii  niliil  cuin  Sab.llio  coiuiiiiiin' 
esso  tleiiioiistret.  Siiperius  eniiii  contra  S.ibolliiiiii 
pr.emitiii  ,  iV«i;  idcm  Oeu*  qui  erul  natut,  etl.  Uuod 
nlii  picclmvii,  idipsuiii  o<iiir|ii»iiiiiH  iii  iiiiidiim  ropelit 
lns  .1I119  >oil>i9  -,  yon  ctiju  i/ui  tTiil  (liuc  Ust,  iion  l'a- 


Tlloi>IO';i.  pnncipiiiiii  exiisleni. 

(fi  K\onipl:ir  Cirii.  Mcuiidis  ruris  oiim  ins.  Va'. 
bas..  quia  uusci  non  fioluil  niti  qui  non  erat ,  ueque,  olo. 

(i/i  lii  1115   Vat.  b.is.,  poHquimi  eaei. 

(h]  V;it.  bai.  iiis  ,  hi;  quod  Deut,  et  inox,  miinerel 
absi|iio  pariiciila  i/iie  '  liic  ui  Mipra  el  iiiox  doprolun- 
diliir  li'iiii'iatus. 

(i)  lu  iiis.  Val  bas.  dosideraiiir  qni  eral.  (,)iitid 
proiimo  ilioilur,  Hiiiiit.-iilis  iiaiurio  cunlitenda  milivn^is , 
ita  pott^i  iiilolli^i,  vcl  naiuio.  esse  ox  nianoiiU' ^oii 
exsistonie  iiitina,  vcl  iiaiiiui  li;iliero  inunonieiii  uaiii- 
raiii.  vol   et>:iiii  iiiiuiiiqtie. 

{])  lii  viilgalis,  iiNiii.i  i>;iiii  .M'^>i.'inii(v  .' iiiale,  iiiiii 
(';u$  ail  Pairem ,  et  uiiiui  ad  Mitabuluni  .^nlxidiiiii' 
releralur.  Deiiidc  jaiii  pr.onionuiiniis  in  exompiarbu- 
gncois  le^l ,  >"xi  i.>,  itco%>>>ii  cjno  jiw^,  iion  .luiuui  <"'i 


169  DL  lUlNITATt  LIULU  \l.  fJO 

leiiiii-ns  iiitclligitur;  conijjrsiiiis  oiil  Paier.  el  divi-  A  r.tiis  n.ttivltas  iiicciili;r.  l's:i.'mo  'jiioJ  dixil .  E.i 

fdlieexivi,  ctvrm  (Job.  \vi.  27),  iilinni  miihiyuila- 


sibilis ,  i"l  ciniverlilMli-i ,  el  corpu>  sccuniiiiiii  III  s, 
et,  quaniuui  in  ipsis  est,  conseqncniia  c<>i|i'iri^  siis- 
tinenssiiie  corpore  Deus.  >  Gravis  el  inuli^dillicul- 
ta:is  labor  essct  vciilatcm  religionis  ailversum  raLsi- 
taiis  impieiaiom  tueri,  si  qtinntuin  audet  iinpictas, 
iii  tantuni  consulcret  (a)  prudenicr  Sed  beiie ,  qiind 
irreligiiisiialis  vulunias  ex  inopia  pnidenita;  esi.  Ei 
idcircocum  lacilis  sit  advcrsiiin  stuliitiam  responsio  , 
cmcndatio  tnmcii  dinicilis  siiiitoriiin  est  :  pcr  (|u:iin 
primuni  ct  ratio  iiitelligenlix  non  i|u:critiir,  o.t  dcin- 
ceps  ab  inlelligente  intiinaia  iiuii  c.ipitur  Scd  si  qiios 
tinior  Dei  el  inlcHigentia:  ignuratio ,  non  impieiaiis 
voluiiias  per  stultitix  sonsani  deiinuerit  inerrore, 
{b)  spcro  ut  ad  emeiidaiionein  proclives  sini ;  cuni  ini- 


lcni  rdiqnerit,  qnin  inlelligcrftiir  non  aliuiidc  quam 
cx  Patre  esso  qnod  Dcns  esi '  Ex  Patre  cnini  e.\iens, 
neijue  alijm  nativitaiis  liibiiit  naturam  ,  nequo  nul- 
lani :  sed  eum  sibi  lcstalur  auctnreni,  ex  quo  se  pro- 
fiteiurexisse.  Dc  liis  autein  deiiii>iisiranJis  atque  in- 
telligcndis  postcrjor  nillii  sernio  esi. 

17.  Dio  de  se  non  crcdere  ne[(ts.  —  Intcrim  tainen 
Iioc  videamus,  qua  liominis  lidiicia  iiiiclligeiida  ilc 
Deo  iiiliibennir,  qna>  quod  a  Deo  de  sc  diria  siiii  iion 
negaiilur.  0  i;Mvissimuiii  liuman.-e  stultiiix'  aiqnc  in- 
solenii.TC  dcderus ,  professionis  su:v  de  se  Deum  noii 
modo  argucrc  non  crcdendo,  sed  emendando  d.iin- 
nare,  et  illnd  iiiedjbile  in  co  naturae  su;c  virtulis^qno 


pictaiis  slultiiiam  absolute  veriiaiis  sit  deinoiislratio  Bsecrcluni,  humanis  coniaminare  ei  inipiignare  doc- 


proditura. 

16.  Fi/itisuiex  [psoDeoneqite  iptequi  Paler,  neque 
aliud,  neque  ex  nihilo. —  Dixislis,  o  stulti,  (c)  qiii  ct  ho- 
die  idem  diciiis ,  nescieiites  in  Dcum  sapcre  ,  si  einm 
qiiod  ex  ip$o,  et  quod  ex  utero,  et  quod  ex  Paier  cxtvi 
el  teni.  Qiiairo  a  le,  hoc  tnlum  diclum  a  Deo,  annc 
iion  dictum  sit?  Dictuin  utiqiie  est  et  necesse  est , 
cum  a  Deo  de  se  dicium  sii,  non  aliterintelligcndum 
esse  quam  dictum  est  De  diclls  suo  luco,  demons- 
Iralis  singulorum  quorumqiie  virlutibus .  traclabimus 
Inierim  tamen  uniuscujusque  inielligeniiam  coiisulo, 
quid  exislimet  in  eo,  cum  dicium  sit  ex  ipso  •  utrunine 
ex  altero  intelligendum  sit,  an  ne  ex  nullo,  an  vero 
ipseillecredendus  sit?Ex  allero  non  e»t :  qnia  exipso 


trinis,  el  Ii.tc  andere  loqui  Si,  injuit,  cx  Deo 
est  Filiiis,  demutjbilis  Ct  corporeus  Deus  est ,  (|iii 
ex  se  protiilcrjt  vel  extenderil,  qnod  sibi  essei  iii 
filium'  Quid  sollitiius  cs,  ne  demuiabilis  Deus  sil? 
Nos  n:ilivlialeni  conliteninr,  nos  uiiijjeiiiiu.nr)  pra;di- 
canius  ex  Deo  docii  lu  ,  ne  lutivitas  maiieat ,  ne  iini- 
geiiitu.-.  Dcus  in  Ecclesia;  (idc  sii ,  naturain  iiidemu- 
lablis  Oei  i|iia!  necexleiidi  nec  protendi  possit(e)  op- 
ponis.  .MTrirreiii  libi,  iiifelix  errur,  eti.ini  cx  rebus 
muiidi  quaruindani  natuiaruni  que  gignuntur  exeni- 
pluiii ,  ne  iiaii\iiatcm  proiensioneni  exislimares,  ne 
nasccnliuiii  nalnrasdetriiiioiit:i  trederes  o^se  gignen- 
lium,  ut  etiam  inultj  sine  corporali  admixiinne  e\ 
viveniibiis  in  vivcnles  aiiimas  signerenlur  :  nisi  iicfjs 


csi,  id  esl  (iia  ut  non),  ne  aliuude,  prxter  quam  ex  Deo  C  esset ,  Deo  de  se  (f)  non  credidisse ;  ei  ultinii  furoris 


Deus  sit.  Ei  nibilo  non  esl :  quia  ex  tpio  csi ;  deinon- 
stratiir  enim  natura  unde  nativil.is  cst.  Ipse  non  est : 
quia  ujii  ex  ipto  esl ,  nativiias  lilii  relertur  e\  pairc. 
Deiiide  cum  signilicatur  ex  uuro,  inlerrogo  an  credi 
possii  esse  natus  ex  iiibilo ,  cum  nativit.ttis  veriias 
per  corpnralium  efficieiiti.iruin  nornina  reveletiir?  Non 
ciiim  luembris  coriioralibiis  consistens  Dcus ,  cum 
genoralioiieni  144  *  ''•'  ('^)  commeinoraret,  ail :  Ex 
uiero  ante  luciferum  genui  le  (Pi.  cix  .  3) ;  sed  ine- 
ii.irrabilein  illain  unigeniii  ox  se  filii  nativiiatem  ex 
diviiiitatis  sum  veritate  coiifirmans,  ad  iiitelligeniia! 
fiJem  locutiis  e>t;  utdc  divinis  suis  rebus,  secundum 
bumanam  naturam,  liuman:£  naiurx  sensiim  ad  (idei 
fccieiiliam  erudirel :  ut  cuni  ait  ex  tiiero,  non  ex  ni- 


vesaiiia  judicaretur,  adimere  auctoritaiem  ad  lideiii, 
cui  vencraiioncm  prolilearij  ad  viiam.  Si  enim  non 
nisi  per  cum  vita  est,  quomoJo  non  per  eum  fiJcs 
vitae  cst?  Fides  aulem  viiae  quomndo  ineoest,  qui 
sibi  de  se  lestis  infidclis  h.nbi^aiiir? 

145  '^-  '"''"  nuncupuliones  qm  ub  liwretids  inlel- 
lectce.  —  Usurpas  enim,  impiissime  lia;relice,  nativi- 
latem  Filii  ad  creaiionis  volnniaiem  ;  ut  non  ex  Peo 
natus  sit ,  sed  volenie  eo  qui  creavit,  ex  creJtione 
substiierit  Ei  lecum  idcirco  non  Deus  e:t ,  quia  ina- 
nente  Deo  uno,  non  teneat  Fiiiiis  originis  suu;  iit  ii.iii- 
vitate  natuiani ;  sed  in  subslajitiam  alierain  (q)  con- 
diiio.  ipse  tamqu;im  unigenitus  condilionibns  el  fac- 
turis  cseieris  prassiantior  sil    substiiutus  Umien,  ut 


hilo  creaiio  substilisse,  sed  ei  se  Unigeniti  sui  nalu-  D  creationis  indulise  (h)  sibi  liabeal  subsliiuiioDcm ,  non 

wi  TTfoSoAr^v  oKOTsivwv ,  quomodo  Hilarium  legisse 
liqnet  ox  ipsius  ex|iositione. 

(n)  EJiii .  prudentia  :  casligantur  ex  scriptis. 

(b)  Ms.  ('arn.  crtdo  ul.  .\lii,  sp^ro  ut.  Al  excusi , 
spcru  quod  lloc  in  loco  prodit  Hilarius,  qiio  aiiiino 
erat  alfecius  crg:»  eos,  qtii  ignorantia  ei  siinplicitate 
.\rio  favebanl .  uii  jam  adversiis  Erasmi  argiitias  ob- 
sei  vaium  est  in  pr;vf;it.  27.  Haud  aliier  Aih.in;isius 
Or.  II  coiit.  Ar.,  p  5-21  ,  agens  de  iis  qui  sobotcm 
proiiriam  subslantiiT  Piitris  neijant ,  qunsi  td  fteri  ne- 
qucitl ,  niii  parles  iiiltlliqiiniiir  .  qui  dc  mcorporeo  cor- 
poiea  rogituni ,  el  ob  imbecilluaem  nnlune  sutv  adi- 
iiiunt  Filio  proprielatem  palcnhv  siibstanliiv  .  diim  so- 
buleni  ['atris  siulli  e.v  se  meitviitur  .  Citlerum,  inqiiit, 
islos  ad  isliini  modum  affccios ,,  persuasosque  iion  posse 
(ssc  /ifiiim  Det,  wquum  quidemest  iit  wi^ei-ccdia  pro- 

Pathol.  X 


sequamur  consentanenm  lamen  ,  ttt  scisciteinur ,  et 
raiionibus  comincamus  Fvrsilan  vel  eo  modo  ad  sen- 
sum  aliqiieiii  pr^duci  polerutil. 

<c)  Er  ,  Lips,  et  Par.,  quin  el  Itodie  :  nullo  Siiffra- 
ganie  ini, 

\d)  Par.  cum  antiquiure  ms.  Colb.  el  Germ. ,  com- 
meniurasset 

(e)  Vat.  bas.  ms. ,  exponis  .  niiiius  bene. 

(/■)  Lips  liic  adjecit  «csianji .  (juod  abest  a  B;id. , 
Er  et  (Jerisqno  niss 

(g)  l'diii ,  co»(/i;Mr  lenilenlibus  omnibns  nis^.  Scii- 
sus  |iorrii  csi ,  Jecuiti,  lioo  esl ,  in  tua  seiilenii.' ,  Fi- 
lius  non  esi  Dcus ,  sed  coiidilio .  ubt  ailverias  partici- 
lam  riiiii  liic  iit  ;ilibi  pro  secundum  acci;'i. 

,'/ii  Alie>l  sthi  a  ms  bas  Val  Verlnim  iuis/idicn; 
AiKinis  ubitaium  cclligimus  ex  F;iiisiiiio,  cap.  i,  tJii 
fi 


\n  SHXCTl  IIILARII  EPISCOPI  17-2 

lici  ;i|iiilrtrile\l!Oiiil'iili<M»Oi:iil(ir;>ni,  il  liaimn  ;liO[S,  ^  IUI.-.II11I  L-.:iiij,fli(»;  ;>t<liii'  .ii>.l'<lMlif./^  vocfs  lnqiiui!- 


(|ii>i(l  siilisiilil  ox  iiiliilo:  iiliuin  r.uioiii  idcirco  iiuiicu- 
pi  s  ,  aon  ((iiia  ev  lico  luilni  e-t ,  soJ  (jUiu  pov  Uouiii 
trc9lu!i  i';>l;(iuia  cl  liouiiiies  reliijiosos  aiipi;ll.Uioiio 
bujui  iioiiiiiii.s  iliguosa  L'co  baliilos  iiiv..iiiiic!'is :  tiin) 
porro  ei  iioii  Hlia  cuiKiilionii  IK'i  noiiicn  iii(lulg<'.i$ , 
i|uaiii  ca  i|uai  (iiciuai  sil:  Eijo  dixi ,  au  eith  (I)  <i 
/i/ii  Atiissimi  omnes  (l'i,ul.  lxxm,  (J),  ul  ulalur  Ji- 
gualionc  iu  voi\ibulo  nuiicupaulis  ,  noit  naUirx  iu 
noinilic  Ncrititc.  (a)  siU{uc  iccum  cx  adopiionc  G- 
lius  ,  (leiis  c\  nuu(n{>auuiiu,  unigcnitus  c\  privilc- 
giii ,  priiiingcDiliis  cx  onliiie,  {!>)  tolus  cicatio,  ex 
iiiillii  Ucus ,  i|nia  gcneraiio  cjiis  noii  uaturalis  ex  Deo 
iiaLiviias  sit,  scd  subsiaiitia  creaiuro:. 

10.  Quiil  Scripiuiis  de  Dn;  edoctut,  lit  Hilaiius.  — 


lur.  1 1  rs.  ipS'<  satro  llnlyouiti  tiii  orc  coiidiia  iii  li- 
nui.s  (al.  i;i  Lbri^)  vcrba  iisiinlui,  (''il.um  luuni  cx 
lc  idgcnilu  l)ei>  iiiiigi  iiilutii  (gj  lieuni,  lioiniiieiu  ex 
Virgiiie  ad  niystcriuiii  salulis  n)c:i:  natuiii :  in  quo  lu 
geiicratioiiis  ex  te  veritus  coiiliiu^rct,  et  i|aein  in  tc 
uiancnti^  c\  lu  nativitalis  iiatura  reiiiicrei 

20.  I'.^'iii(iii  quibus  cndidil  cumiiiendalio.  —  )n  quuJ 
nu> ,  oro,  I  rurundum  despcraii  reditus  mertistiT  llxc 
ciiiiii  cgo  ila  didici ,  ita  crcdidi ,  ei  iia  coiiOrinalJe 
niuniis  fide  leiico,  iiu  aiit  pus.siin  credere  aliler, 
aiit  veliin.  Quid  me  miseium  dc  le  rerdlisti ,  e(  infe- 
lieciu  canicm  aiqiie  aniinain  alieiia:  a  te  cognitionis 
(iocirina  perdidisti?  Deee[iit  nie  post  riibri  maris  di- 
vi»iiiMciii  gloria  dcseendciitis  de  iiionie  Mof si ,  et  om- 


Ac  inimiim  orala  a   le  iir.p;>iientissimi  duloris  mei  g  iii^'  lccuiii   arc.tndrum  c<Ble»tium  sccreta  ceriieiiti.s 


vcaia,luiiui  iiiu  ajiutl  ic,  oiiuiiiioteiis  Deui,  p.iierc.et 
nic  icrram  ac  cincicio,  ..iiaritaiis  lamen  tux*  rcligionu 
dcvinciiim  ,  libeiuo'.  iu  hatc  verba  pemiiiie.  Ego  in- 
rclix  niliil  antu»  i'u'; ,  ei  (j  vilx  scnsu  expers  ,  siik! 
mci  iuic!ligeiiii;i ,  eo  :|uod  suui  carcbiiin.  Sed  orise- 
ricordu  iii«  ad  vneiidiun  uitlii  caiiba  tsi:  cl  aon  am- 
bigo  ,  qiiin  lu  lioi.us  bonuni  laiii!  (U )  siaiuuris  esse 
quod  iiaius  suni.  .Ncque  ouiiu,  qui  inei  non  eges ,  nd 
maU  uic  oriiiiriiMu  incliuasses.  Stnl  ciim  me  iii  viiain 
auinialtiui ,  rali.mis  quoquc  liitelligeoteiu  pr;esliti6- 
si:s ,  ad  cognit.oiicui  lue  tui  sacris,  ut  arbiirur,  per 
servos  uos  Muvscii  ci  piopbeias  voiuiuinibus  eru- 
disti ,  cx  146  i|uibub  ic  iiuii  111  soliludme  tmt  vene- 
raoduiu  prodidi^i..  (.u^tiuvi  lecuid  illic  (t^)  Dcum,  nosi 


(Lxodi  xxxiv,  20)  lliitc  egu  de  le  verbis  lais  cre- 
didi.  Perdidit  nic  repertus  secundum  cur  tnum  David 
(Act.  xin,  2-2),  et  dignus  Saluiiion  divinx  sapieiiiiic 
munere  (III  Rey.  m,  i^i).  et  viso  Domino  Sabaolb 
Ks.iia$  pr;rdicans  (Esa.  vi,  i  ■■,  ei  ante  confurmatioiicm 
saniiricalus  in  uiero  Jeremias  eradicandarum  et  plan- 
taiidarum  gentium  propbetes  (Jercm.  i,  5),  et  uiys- 
terli  reaurreciionis  tlzecbicl  icstis  [Eiech.  xxx\n),  et 
vir  desiderioruni  D;inieitempuriim  consoius  (Dan.  ix, 
lio),  ei  pro|ilielaruin  consecratus  cliorus,  ei  (A)  ouiiie 
priedicationis  evangeticae  sacrameniuin,  elecius  ex 
ptiblicano  Maithaeus  in  Apostoluro ,  et  ex  familiariiate 
Doniini  pevefatione  ccelestium  mysWriorum  dignns 
Jrt;innos  (Matih  xri,  18),  ct  posl  sacramenti  con- 


allerum  iit  iiaiuia,  sud  m  baurainenio  sosblanlia;  tux  Q  fess-ioriem  beatus  Simon  147  sedificationi  Ecclcsis 


uuum.  Cugiiovi  lu  iii  Deo  Deum,  non  ex  peftnixiione 
contusum.  sed  {[)  cx  viituie  natuia^,  Uum  quu<l  tu 
Dcu5  es,  in  eu  (lui  ux  lc  esi,  iiiesscs  .  noii  ut  idein 
tu  esscs ,  et  incsses ;  sud  luesse  te  iii  eo,  qui  ex  te 
csset,  perfeclx  nuiivitaiis  vcritas  educeret.  Hoe  roibi 


sohjacciis  et  ctavcs  regni  coelesiis  accipieiis,  et  reli- 
qtii  omnes  sancto  Spiritu  pnjDdicaiiies ,  et  ex  persc- 
cutore  »postolus  vas  electionis  tux  Paulus  ( Act.  ix, 
tri),  in  prof<mdo  maris  vivens  (II  Cor.  xi,  3.^),  in 
c<£lo  tertio  homo  (Ibid.  xii ,  '^ ,  (i)  in  paradisu  anle 


(t)  Ei  titii  Excclsi  omnes.  K.vindi;,  tii  vocabuto  iiKiicupalionis. 


Arianorum  piofcssiones  sic  exponit:  Sic  quoque  ptr 
cuin  [acia  dicii  loiiuersa ,  ul  fiini  «sstr.i:  ex  nullis  ex- 
iiaiilibus  substituliiiii .  .  .  si  tjuidem  noii  ticie  de  Patic 
iiMUi  es! ,  sed  de  mhilo  subslituluii.  Nec  si^iiilicaliuiie 
iiiuitutii  (lill'i.'rl  a  vcrUu  citnic.  L.i'le  si(;ui  uiu  creatio- 
nem  suhniiniionis ,  i:a  vice  \i:rsa  lib  i,  n.  IC,  babes 
Siibstiiulwiieni  crciiticnis. 

(iij  Sola  ediliii  Par.,  utiiuc  iwiiii.s,  iiuii  tcium,  quod 
ideiii  csl  ac  secuiiduiu  le 

ib)  Bad.  cl  tr.,  toliu.i  crciiiin:  i  x  quo  ^(.tsittus  lu- 
gciidutii  put;it  e.v  oiduie  tutias  citaliui.i^  Vtriiis  alii 
libri,  lolus  cic-.itio    quod  altis  vcil'is  dciuju  dcclar.i- 


tolUNi  bonum  esse,  quod  nobis  a  Deo  pr<esiitum  e£t , 
ii(3que  in  iKiniiatein  illius  cadere.  nt  nos  rattone  ab 
ipso  tiidulta  ad  iutelligciiuos  pruplietas  uteutu»,  per 
uus  dece|ieiit. 

(e)  lii  Yai.  bas.  cod.,  Domine  non  uUerum :  malu 
Coitrer  lib.  v,  n.  3t>.  obi  confiieiKlin»  docet  Deum  ex 
D(o,  et  Deuiii  in  Deo,  uun  curporat  bus  tn^is,  teJ  ii- 
vinis  virtutibus ,  ncc  nalura:  in  iniltiram  tTa>u[uiiune , 
scd  inifiterio  el  polcstalc  naiurcf. 

(/')  Neque  verius  liic  |iricdictus  nis  cx  vernc.tf  nn- 
tuia:.  iSain  ui  niox  audiviiuus  cx  lib.  v.  Deus  iu  lit-u 
csl  divinis  riHutibus  et  ptf/eiidfe;  iiiilnrtr.  ICxpre.^sins  in 


tur.  imla,  f.i:  nullj  Dais.  ^ain  (•i<;iiiiu,  iit  ipoe  eliani  i*  stibse(|iicniibus  t-jii^dein  libri  rerbi»,  r.x  vmrrTK  "»«- 


Krasiiiiis  advfiiii,  HJIarii>  liic  iduui  u.si  ijiiud  res  cieaia. 
Siibjiciiiir  pruxiiiiu  li;t'ri')icoruiii  i.iti  >.  tui'  liliiiiu  Ji- 
caiil  ox  adiiptiune,  niniiriiui  ij.iia  i;.'ii.'iij.'.i>  cjits.  ulc. 
ijuotl  barbaic  .liccrent  Sciiubv,  ijiwi  liliui.c  ijuk.  f.idu 
iion  i^st  ;iiidi'jiidus  Vat.  bas.  coiiex,  ;ii  qiiu  babolur 
<;uiu  f)i.'ii/io  cjus. 

(::)  Ita  poiiores  niss.  Trcs  autcm  Vatic.  ciiiii  Vind  , 
fl//i  M'iisHs.'  tii;ilo.  hdili  vciii,  iila-  sciisus. 

(d'i  Vai.  Ii.is.  ii;s.  iii»;i/H,ri.\.  lu  ln-,  iiou  nc^ut  llila- 
rius  putcaiuiii  oiiriiiis,  i|iiiiil  ;ili.is  lii;,,ijciis  at  ilis.  iii» 
vcrliis  uil-liuil  Maxiiiii!  v.rupri-^puiinni  c4  illuil  ;ib 
Aii|5ii-.liiiii  ipiiis  iiDiiiiiit!  laudattiiii  lib.  ii  ciiitra  Ju- 
liaiiiiiii,  (  Ji  iii  .\Uir  offciisu  gencrnsiiiileii  pniiia:  ct 
bi-iiM'  i//iHs  cri:iiiiviiis  amisimus.  Scd  lioc  luiiluiu  vuit, 


TI.R.4: 111  lutlHram  eaiiidem  naliviUile  stibiinil  l'i  .iiil<*m 
poiiiiiii'  ac  piobatiir  11.  5,  naturir  tirius  prirstiil  r^i- 
hUem  II. c  le.^piritdr  lucus  ti.;>uiic  .  In  u  est  Dcus,  cl 
nw  lit  piceter  lc,  dt  qiio  lib.  v,  n.  3X. 

(g)  Im  vitlgatis,  Dcum  el  homiHem.  Pariiculam  <t 
exj.uiigiinus  auctuntaie  iiis<(  Tum  111  00,  qtiod  sct|ui- 
lur,  liabvlur  ex|iubHio  verborU'ii ;  1'uter  in  mc ,  rt  ego 
in  l'ulre. 

(Ii)  Vai.  bas.  cndex  ,  t'/ <ii/  omnc:  pt';t>ft'reiidns  hie 
videi'.:tur,  nisi  ciirriipiis  ini  ;i|ii>i  lutis  f.ietiis  es.set 
bU\pei'tu.s  liaqiiu  oinne  prirdictihoiiis  evongiticir  sa- 
cruiniiniuin  intolligiiuii!»  uiniies  cvangt>llc,c  1081-.  piA- 
cuiius. 

(')  Si«  ei  Teriulliinus  dc  Scorpiacc  n.  14  Pauluni 


175 


DE  TRLNrrATE  LIBER  VI. 


I7i 


iiiitriyriiiin,  in  mnriyrio  perlecliu   lidei  consuniuiala  A  <I>>a  niinc  agilar,  elaborut,  nc  Dominiis  husiit  148 


liliilio  (II  Tim   iv,  6  «/  7). 

21.  Quain  /irmi  illius  de  Filii  cum  Pulre  (rqutililale 
fide$;  ei  unde  fitmn.  —  Ab  liis  ego  qux  leiieo  eiloc- 
lu»  Kiini,  liis  immeilicabiliter  imbiitus  suin.  Et  ignoscc, 
omnipiiieiis  Deus,  qiiia  in  his  nec  eincndari  po.<suiii , 
el  cnmmori  pos«um.  Tarde  niiiii  lios  iinpiissimos  , 
qiisiiluin  ego  arbitror,  doctores  a;la$  bujus  iiiinc  soe- 
culi  protnlii.  Sero  lios  habuii  lides  mea ,  quam  lu 
crudisii,  magi»tros.  Iniudilis  ego  (a)  bis  noininilms 
iii  te  ita  crediili ,  per  te  ita  rcn»tus  sum ;  et  exiiidc 
liiiis  it:>  suin.  Omiiipotentem  te  sclo,  nec  conscix  (h) 
libi  (.tnluni  a(i)tie  ipsi  Uiiigeiiilo  tuo  naiivii.iiis  iiie- 
iiarranda^  cx^pccln  ntioneni.  Impossiliilc  cnim  (ilii 
nlliil  est,  el  genitiim  a  le  filiiim  onmipoieniix  ui.i: 


Jesiis  Cbrislus  vere  Dci  filiiis  Deus  verus  sil.  Vcrc  Dci 
filium  uiiigcniium  Deiim  Dominuni  noslriim  Jcsiim 
Cliristtim  csse  ac  doceri,  muliis  modis  ciigiiiiiiin  csr, 
dum  de  eo  lesiniin  Pater,  dnm  de  sc  ipse  pioliiciiir, 
dum  aposloli  pnrdic.ni,  dimi  religiosi  crediinl,  diini 
dxmones  confiimwur,  dtiin  Judxi  negant,  diim  ^en- 
les  in  passione  cognosfiint.  Ncque  cnim  e«  commii- 
iiioiie  nuncupaiionis  est ,  quod  de  proprieiaiis  .Idc 
dicitor.  Et  cum  oiniila,  qii.*  Chrisius  Domimis  ^iiit 
cgit  aut  docuit,  ulira  omnia  corum  sint  qui  filii  lum- 
cupaiiliir;  et  (A)  in  iisomnibus,  qu«  pr*cipiij  siiit 
Cliiisii,  Imc  vel  poiissiiiium  doceaiur  esse,  qood  irci 
filius  cst:  non  e»t  in  eo  filli  ex  generali  familiaritaic 
cognomen. 


viriulo  iion  ainliigo.  Ambigeiis  eniiii ,  jam  omm|io-  B      ^^-  ^o"  adoplivum,  sed  propriuiti  etie  Paier  tri:ta- 


leniem  ic  neg^tbo  Hnnum  (e  eliam  ex  naiivilale  mea 
didici :  atqiic  ob  i<l  non  invidum  le  honorum  tiioram 
in  (Jnigcniii  iiii  naiiviiaic  essc  ronfido,  Credo  enini, 
quod  quK  (U.1  »iiiii ,  ejus  sini ;  ei  qtix  ejus  sunt .  liia 
sint.  Sapicniem  te  milti  eiiam  ipsa  mnndi  creaiiii  pro- 
didit :  Sapieni'am  le  (r)  tiiam  ,  non  dissimilcm  ,  ex 
tc  geiiui.isc  mihi  coiiscius  sum.  (!)  {d)  Vere  et  uniis 
mibi  Deus  es  :  sed  non  aliiiil  in  eo ,  qui  ex  te  Dco 
esl ,  credam  iiiesse ,  («)  quani  (uum  esl.  Et  in  eo  me 
jiidica,  si  mihi  crimen  est ,  nimltni  me  pcr  rilium 
liium  et  lcgi,  et  proptielis ,  ci  aftosioiis  credidisse. 

ii.  ChristHS  si  terus  Dei  filiuf ,  esl  quoque  verus 
Deui.  Verc  Dei  /i/iiim  euni  este  muUis  nwdis  noluin 
eil.  —  Scd  cesset  SLrmo  lemrriiriuB,  cl  ev  liis,  in  qiiai 


lur.  —  Non  coiitamino  verit.-,!is  fidcm,  ut  hoc  vcibis 
meis  adslruam.  Loquaiur,  ot  s«pe  solitus  est,  de 
Unigenilo  suo  Paier,  ne  stib  coiisummandi  bapii^ini 
sacramento  Jcsiib  Cliiisttis  igiiorabiliS  possil  esse  per 
corpus:  Hic  ei(  /ilius  meus  dilectut,  (/)  in  quo  com- 
plucui  (Maiih.  III,  17).  Rogo  in  quo  veriias  doperii,  et 
iu  qno  iiilirni»  fides  professionis  esi?  iNun  aiinuiiilatus 
per  aiigclum  de  sancto  Spiriiu  partus  cs  virgific, 
iK)ii  index  Magis  slell;« ,  nee  adoraii  in  cunis  honor, 
nec  (;)  baptizanili  s«b  BapiisUn  pr.ilesiione  vjrius 
saiis  esse  ad  deinonstraiionem  majestaiis  exisiiman- 
lur:  Haler  de  coelo  loqui(ur,  ct  ita  loqiiilur  :  llicesi 
/iiiui  nieus.  Quid  sibi  vull  iion  cogiiomimitn  ,  sed  pro- 
nomMium  lides?  Oognomimi  enim  nominibus  addun- 


deiiioiistraiukBstiilii(i:eh«relica;necessii,'ite  prorupc- C  '*""'  pronoiRiiia  vero  obnnent  in  se  nntninOTn  virta- 


ral ,  in  rcddenda;  odtius  ralionis  minis(crium  dece- 
d.il  :  iii  (i)  (f)  si  qui  fldliiic  salvi  esse  possunt,  ad 
lidem  (eneaiii  c\aiigclicx  doetrina-  iique  aposlolica; 
iier,  ac  veruin  ftci  (lliitm  iion  ex  aclopiioiie ,  sed  ex 
iialura  injeiligaiil.  lluoc  eiiiiti  tosponsionis  nos(r;c 
esse  ordiiicm  convenit:  ui  priiiitim  Dei  filiiini  ((/)esse 
doceamus :  ul  nadira  in  co  dlviiiitaiis,  pcr  quod  li- 
lius  est,  absolota  si(.  Id  eniin  maxime  bxresis,  dc 


tom.  Proprieiatis  aulem  sigiHficatio  esi ,  iibi  ei  hic  eit 
dicium  esee  aodiior,  et  tneut  est.  Bi  iniellige  qaa>  sit 
veriias  ci  ratio  dicterum.  Legeras:  J<ilios  genui,  ei 
exaliati  (Esai.  t,  2);  sed  iion  iegeras,  filios  meos: 
gciiuerat  enim  eos  sibj  pcr  divibioiicm  getiliuui,  ct 
plebem  haereditaiis  in  fiiios.  Ne  igitur  per  comnut- 
nionem  adopiiva;  ba;re(Jaatis  cognomeiitum  fiiii  uni- 
geniio  Deo  adderetur,  naiur«  verilas  per  significa- 


(I)  VeriM  el  unui ,  mox,  qui  ex  te  Deut  ett. 

(i)  Si  qui  adhuc  taivi  esie  ad  fidem  possunl,  leneant,  eic. 

eommendst,  qiiod  illum  Deus  pnradisi  compotem  [ceil      Deut,  quia  mico  Filio  non  invidet,  hoc  quod  ipie  eH 
anie  maritjrium.  Nott  esi  lanicii  uiidc  :^ppiobemus  Hi-      gencravii. 

larhim  cmn  Tertulliaiio  in  hoc  consctitiro  :  quod  ,  (c)  Exeraplar  Silv»  m.ijoris, /ki  iion  rfi,ssi;«i7rt„_ 

prteseriim  llb.  de  Anima  n.  55,  paradisum  uullis  nisi  (d)  Sic  potiores  mss.  Cani.,  ires  Colb. ,  Germ. 

marlyribus  palcre  propui^tcK,  ^  uniH  Sorbnu.,  ctc.  Alii  vero  libri,  Yerus  et  unus . .  . ' 

^  qui  ex  le  Deus  eii. 

(e)  Edtii,  quain  ::;  es ;  cl  ad  marginem  Er,  Lips 


(a)  Edi(i,  omnihus  his.  At  mss.  nonrinibus  his,  piila 
novorutii  dociorum  ,  quoruiu  iicc  auiii|uuiii ,  nec  uilo 
tiluln  celebru  iiotnen;  cum  conlra  .Moysi ,  S:ilomoiii-:, 
Esnise,  e(c.  uoniina  pluribus  elogiis  et  s%ciilis  sint 
comineiidaia. 

(b)  Perspicuior  est  lectio  mss.  Vat.  bas.  et  Mari., 
nee  conicia:  ni.4  tibi,  eic.  Sed  sitie  nisi,  habeinr  idem 
sensus  :  ycc  nattviiatis,  libi  tantum  at(iue  Unigenilo  tuo 
conuice,  e(c.  lloc  nititur  verltis  evaiigelicis,  Nenio  no  • 
vit  Filiuii) ,  »isi  }'ritcr,  ctc.  !]t  Hihirio  ,  ila  Aiigiislino 
famili.tre  e>t ,  .-cieruaii)  Fllii  geiieraiionein  ex  Pains 
oinii!|iotenl!a  dcmonslrare.  Creirturit,  inquit  Serm. 
cxxxix  ,  n.  4,  iiiit  dedit  Deus,  ul  hoe  quod  suiii  genc- 
rent:  el  pulus  quin  huc  sifci  non  po.ml  sefi^fire  qui  cit 
iinie  sccoilii  ?  Sie  ei  fx  hontcite  Pntris  invidia  prorsiis 
cxperiis  id  ipSHm  probal  n.  fj:  Oaudrl  Fiiter  qurlndo 
illi  ivquo  «JiifMi»  jllinm :  gaudet ,  qula  non  invidel.  tt 


el  Par.  quam  quod  tuum  esi:  refragaiKibus  mss. 

(/■)  P;ir  cum  vetustiore  ms.  Colb.,  si  qui  iiujus 
salvi  esse  ad  fidcm  possunt ,  evangclicoc,  elc. 

(g)  iMale  in  mss.  Val.  bas.  ei  Mart.  Iiic  adjiciinr 
Deum:  cum  Chrisiiim  simpliciler  Dei  filiuiii  sibi  pro- 
poiiai  llilarios  demonsirare  :  quosemeldenionstr.iio 
pulain  liet  diviniiatis  iii  eo  esse  nadtiain.  ' 

(h)  Hoc  est ,  inlcT  ea  umnia  nomina.  Mox  in  ms 
Val.  bas. ,  diraitir,  loco  ycihi  doceatur  ,  oii)i,:jo 
deittde  esse. 

(i)  Kdili  hic  el  itifra  ii.  ai,  in  quo  bene  complarui 
Uiriibique  abcsl  bcne  a  mss. 

(;■)  .Ms.  Vat.  bas.,  bapliuiii:  neque  hic  a^nosccn- 
duH.  Niitiidir  quippe  Juannis  revereniia,  qtia  Ciins- 
luin  ,  aiite  qttam  einn  b»p(lzarci ,  sihi  dij-niiafe  su- 
periorcui  agnovil. 


17S 


SANCTl  IIILARII  EPISCOPI 


IT« 


liiiiieiii  iiroprioLilU  (i!>(oiisii  esl.  Aiisigiieiur  s:)iie  lioc  A  l<^es  coiiciiJil  :  .idesl  laioeii  ^uvldrilniis  palerin'  pro- 


coiiiiiiiiiiioMis  iii  ('lirislu  iiiiiiirii,  iit  lilins  sii,  si  di; 
qun(|ii:iiii  dicluiii  reperieliir :  llic  nt  liHun  iiiens.  Sin 
vero  propriuiii  ac  sin^uliire  ci  est:  llic  »i  /t/ius  mius; 
quid  C:iliiliini3iii  149  '*t^"  P^^' '  prolessx  de  lllio  pro- 
prieuilis  afTtTiiiuisY  Aiine  lilii  iii  eo,  qiiod  duiiur  liit 
en,  iioii  lioc  sigiiilicari  videiur  :  Alios  qoideiii  cogiio- 
iiiiiiatns  ab  1:0  iii  filius,  St:d  hic  lilius  iiieus  est;  duiiavi 
ado|itioiiis  pluriiiiib  iiunien  ,  »ed  isle  inihi  liliiis  csi: 
iic  (|u.eras  aliuin,  ne  iion  liuiic  esse  <  redas;  liiinc  ego 
tamqnam  digito  iiidicu  ac  verbi  sigiiilirjtione  coii- 
ruigo,  qiia  dieo  el  nuut  ett,  cl  liic  eit,  et  tiliu$  eit? 
Ouid  posl  I1U.X  iiiielligeiui.e  polcrii  esse,  ne  iion  esse 
crcdalur?  bt  h;ec  qiiidein  paleriix*  voeis  sigiiilicatio 
(fi)  ea  fiiit,  iie  qui  ad  iinplendani  onuiein  jiisiitiani 


fessiii,  et  filiiis  liic  per  i>fO|iriclalein  (c)  sigiiilicantis 
u>iendiiur.  Nei|iic  soliini  veritas  fiUi  pcr  lior,  quod 
ci  liic  ei  miii.s  esi,  intiionlitr;  »ed  «Idiiur,  Hunc  au- 
diie.  Testiiiioniiim  qimlem  Pairis  «;  c«lo  est :  seU  tes- 
liiiioniuiii  X50  ''''''  ooiilirnialur  in  terra,  iiam  au- 
dieiidus  osteiiililiir.l^l  i|iiain(|n  ini:imhigiiila6  per  pro- 
fesNioiieni  p.ii«miin  non  reliriqii.itur ,  laincii  et  Filii 
do  se  professio  crcilenda  «Jecernilor  ,  et  e»  iis(|ne 
vcriias  iii  eo  lilii  docetiir,  nt  pnl«rnx  vocis  coiifir- 
iii.itio(l)  {rt)  aiiihendi  a  noliis  posuilei  ob$e^iiel:iin. 
Igitur  quia  palemx  voliiniaiis  hxc  tox  eM.  ut  Filiiit 
audiaiar;  nudiamus  Filinm  de  «e  quid  sit  ipse  prolt- 
lentem. 
2'i.  CArtsiiM  el  Deum  $ibt  pairem  et  u  FiliuiH  ejut 


b:ipiizaiidus  cssel,  quid  esset  igiiorarelur:  sed  utqui  ]}  meriio  uuncujiai.  —  Neminem  aiitem  tara  nlienuin  a 


ad  sacranieotnm  saluiis  ncstrs  lioino  cernebatur, 
l)ei  vocc  Dci  lilius  nuscereiur. 

24.  Idein  denuo  declarat.  Filii  dicli$  iiucloritatem 
pnritat.  —  Et  qiiia  iii  li>!ei  liujiis  cunfessKme  crc- 
dciiiiuiii  vita  csset  (tion  enim  alia  :clcrnii:iti$  viia 
esl  (b) ,  nisi  Jesuni  Cliristum  unixeniinm  Deiiin  scia- 
Uius  cssc  Dei-filium);  vox  e  ccelis  rur^um  ali  Apo- 
siulis  iter:it:c  hujiis  significationis  :iuditur  ;  ut  id  fir- 
iiiius  crederclui'  ad  vit:iin  ,  quod  non  crcdidissc  inors 
esset.  Namque  cum  Dominns  in  nionle  m.ijesiaiis 
sua:  liabiiu  constiiissui ,  Moyse  aique  tlla  assisienii- 
bus,  et  ad  visionis  ac  Vvjcis  Hdeni  trilKis  colunmis  ec- 
clcsiarum  teslibus  assuniptis  ,  hxc  vox  p:itcrna  .de 
coclo  csi :  llic  e»t  filius  meu$  dilectus,  in  quo  eompta- 
ciii,  liunc  nudili'  (;Wnli/i.  xvii,  b).  Non  ;ul  conflima- 


cniiimnni  sensii  CTistimo  csse  ,  ul  ciim  in  omnibus 
Ev;)iigcliorom  libris  cx  professione  Filii  assuiiiptio- 
i'cm  rorpore je  hiimililatis  intelligat ,  cum  .lit  :  Pn- 
ler,  ctarificame  (Joan.,  wii,  5);ei  rursuni  frequentis- 
simc  :  Videbiiu  Filium  honiinit  {Maitli.,  xxvi,'  64); 
el  illud  •  (f)  Pater  nuijor  me  esi  (loan.,  xiv,  28) ;  sed 
ei  hoc  :  iVHno  anima  iiiea  lurbata  ett  talde  iJoan..  xii, 
27) ;  vel  etiam  hiK  :  Deus,  Deiisnuus,  qiitre  me 
dereliqui$ii  (Jfa/M..  xxvii,  .i(>)  ?  ei  multa  alia  istiiis 
modi,  dc  qnibus  siio  ordine  erit  sermo  :  lanien  in 
liac  ciin  assidiia  bumiliiaiis  eontesiaiione  in^ulentiae 
eniii  nrgiiat.  quod  sibi  pairem  Denm  dical,  cumait  : 
Omiiif  plaiilalio,  quam  non  plantavit  piter  nieu$  (f)  , 
eradiciibiliir  {Mttlth.,\i.  13),  vel  ilhjd  :  flomum  pa- 
iris  mei  domuni   (ecitlis  negoliatiomt  {Jocn.,  11,   i6) ; 


tiunt-in  lioiiiiris  clarit.is  cunspecia  s.iiis  fucnil  ;  voce  ^  (.■;)  ei  ubicumqoe  Siwnper  patrem  sibi  Oeum  nomiiiat. 


desigii:iiiir  :  Ilic  /ilius  iiifus  est.  Apostoli  gliiriaiii  Dei 
non  reriiiit,  ct  niortales  oculi  hebet.intur  ad  visiim  , 
ct  consteruala  nd  meluiii  Cetri  ct  lncubi  ct  Joaiiiiis 


teiiiorariie  pr:v$uinptioni's  potius  sii,  quani  coiiliden- 
lis  iiaiuru;  ,  qua*  coiiscia  naiivitaiis  su:c  [h)  leneat 
vcnlatis  noinen  in  patre.  Hamilitaiis  igilur  pmfcssio 

(1)  In  codice  Veroncnsi,  audicndi  a  nobis  fHii  poilulet,  clc;  al  vox  /i/ii  addila  esl  secundis  curis. 


(a)  Editi,  eo  fiiit,  relVag:iiitibMS  scripti*.  Mox  Par. 
cuin  niss.  (joll).  ei  Gerin.,  quo  ut,  pro  ted  ul.  Ilocar- 
guinciiinii)  illusirai  ac  fiisiiis  ex|ilic.ii  Faiislimis  ad 
Flarrillaiii  lib.  toi  Ira  Ari;iiios,  c  2,iibi  ciiiii  ladciil  e 
Scrijiluris,  (liia:  liir  Hilariiis  alfiTl,  tesiiiiionia  eodcin- 
quc  ordiiie  ct  in  eumdem  scopum  deseribai ,  cnnjec  - 
lare  est  illiiiii  cx  ipso  nunniliil  liiisse  :i(ljuluiii.  Ail 
.iiileiii  ilii  :  Curiicin  qiiidem  ejus,  vel  poliun  honiinem 
ilicnm,  nenio  ambigcbnt,  q^iia  luc  iiinbnji  potcral ,  sed 
itliia,  quod  in  homine  eral  et  iiaiuni  cum  hoinine,  qiiia 
videri  pcr  naiuram  nun  poteriil ,  ne  etset  tiicerlum  , 
vcce  et  '/iia.si  digilo  Patris  oslcndilur  diceiili^,  Hic  0,1 
Filins  inciis,  elc.  Ei  paulu  aiilt:  :  Lt  vide  quia  hoc  lunc 
primuhi  dicit.  quaiido  Jeius  u(  homo  nccetiii  ud  baplis- 
inuni  :  et  puio  non  u/iii  raiioui:  ,  quain  qiiia  polciat 
crfdi  iwn,:ssi  /iliui  lU:,  qui  corpvreu»vid(batur,tl  in- 
Itr  ciclcios  honiincs  ip^c  quoquc  ut  /101110  pcccutor  ve- 
niebai  ad  bupiisiuum,  cum  peccaia  propria  nonhubercl. 

Ib)  \',ir.  cuiii  111-.^.  Vat.  liUK.,  .Maii.  et(!ulb.,  i'iu  csl. 
M:i^'is  |>lacet  t  uni  alns  lil>ii» ,  vi'u  esi ;  iit  ros|MCiatiir 
illiiil  Joaii.  XVII,  5  :  //<j'c«,'s1  uu(t'm  til.i  wtcrna,  clc. 
Tiiiii  a|iitil  Er.,  Lips.,  ct  l'ar. ,  iiiiii  u<  Jcsuin.  Abvst 
ii(  a  Itad.  ct  mss. 

((■)  l.ifs.  et  P.ir.  siqnificalionis  :  pra;ier  ll.Iem  alio- 
iiiin  liliioruiii ,  ct  corruplo  iioiiniliil  aucio< is  ^onsii. 
/'ii>l»ic/(is  (uippe  oppiiiiiiur  :i(li>|iiii>iii .  icU'Uiiii|ue 
loiii  :iil  1'atrcm  siciiilicaiilcm,  tiiiii  :id  Kiiiuiii  .-.ij^iuii- 
lal:  111   Sic  prrio  idciii  aiguiiicnuiiii  ti.icut  F.iusii- 


iius  iocn  lflud:ilo  :  l-uni  eo  certe  Voyses,  el  Etias  pa- 
ritcr  tidebnnlnr  toquenles,  quos  utique  d-i  t/Joplione 
fuclos  esse  /i/ios  Dei  negnre  non  poies  :  quomodu  de 
solo  Christu  voi  dioina  lestulur  dicens  :  Hic  ett  Filius 
inciis,  etr.  Si  enini  et  Chrisiut  de  ndoplione  /ilius  esl , 
ciiiii  .\larel  intcr  duos  adoptivot,  dili.\tct  uiique,  El  hic 
Filius  ineus  est,  ne  C.htittut  e$$e  tolus  crederelur.  .4( 
cuiH  dicit ,  Hic  ett  filius  meus  diieclut,  udopiionit  titio$ 
teparavit,  ul  proprietat  terte  nulivilati$  111  ChriUo  tolo 
filio  crederetiir. 

(rf)  Sola  cditio  Par.  cum  ms.  Mari.  uudienda.  .\li.e 
^  ruiii  aliquoi  mss.  audieudi  a  Hobi$  fitn.   Abesl  /*/ii  a 
potiorilius. 

(')  N'ii;i  qiiomodn  hTC,  Paler  majot  nie  e$l,  jaiii  de 
r.liri>t'i  scciiiidiiin  assiimiiiioiMiu  curp>)re.i'  liuniilila- 
liN  (licli  iiilrlli)!:iiiliir,qiiaiiivis  alilii  elianide  Chrislo 
prout  Deus  geiiitiis  esl  exponaiilur.  Ncquc  iiiiiion 
cuii.sideratioiir  dignum,  quud  deiiide  iiun  negat  liil:i- 
liiis  ;iiiiiiiaiii  C.hristi  vere  turbataiii.  scd  Uiiiiiui  ino- 
lui  ;id  siiscepiiiiii  hoiuinein  referenduui  esiic ,  qu.d 
(|Uid  liic  lociis  iiitiiiiiil.itis  sonat. 

(/')  lii  vulgalis  liic  adjicitur  ia-tcsti>  '  ()Uod  abest  a 
iiisi.  cl  apud  F^ustinuiii,  lliljiii  xqualeiii ,  it,  uli 
iiobi>  videiiir,  iinilaloroiii.  Ilox  in  uis.  .Mail.,  imiT- 
1'iiiiiiiiij,  ItKU  Nfi|uii.iiiuiiii. 

(1/)  Pio  (7  coiiiiiiodiiis  legereiur  ilaui. 

(h)  lliicc^l,  iu  patic  iiuiicup.tiid')  iiotiicn  illutl  >. 
Doai,  qiiud  \ei'i  ac  ii.iluialti  p.iliis  sii. 


177 

frcqucns  noii  lialn-l  lioc  insolciiil»  vitiuin,  iil  sibi  A 
uliciia  (I)  vciiilicet ,  tl  iidii  siia  defeiidat ,  et  piupric 
Oco  coxquaiida  pnrsuiiial.  Nec  pari  tenierilulc,  qua 
palrcni  niinciipat ,  ee  quoqiie  (illuiii  proGtealur  di- 
ccn&  :  Nee  euim  mitic  Deus  filium  suum  in  liunc  mun- 
dum,  ui  judicei  mundjim,  seii  u(  suhiit  fiut  mumiHS  per 
eum  (Joan.,  iii,  17);  vel  ileruiii  :  Tu  credii  in  filimn 
Dei  (Joan.,  ix,  55)?  Quid  iiunc  agiiiiiis,  cuiicedeiiics 
laiiluni  (a)  iesu  Chrislo  noinen  adopliunU^per  quod 
et  in  palre  sibi  ]L51  ^'^'*  iiuncupjiidu  lcincr.irij: 
eum  arguiotus  pr^suinpiionis.  Palerna  de  coelo  vux 
til .  Hunc audiie  (Maitli.,  xvu,S).  Audio  :  Paier,  gra- 
lia$  ago  tiii  (Joait.  II,  4t)  .  aiidio,  Dicitii  quia  blax- 
phemavi,  quoniam  dtxi,  Filius  Dei  siim  (Joan.,  x,  36) : 
si  iion  credo  iMiiiiiuibus,  si  naiuraiu  (b)  vocabulis 
nori  inlelligo  ,  qiii  credenduin  et  intelligendum  sil  B 
quxio.  iNuii  niilii  relinquiiur  alia  suspicio.  Auctori- 
las  paienia  de  coelo  est  :  Hic  eu  filiusmeus.  ProlV.s- 
sio  (ilii  de  se  e»(  (i)  (c)  :  Domum  patris  mei,  et  Pa- 
ler  meu$.  Pro(essio  iionuiiL»  salus  e^t,  cum  inlerro- 
gaiio  iident  posiulat,  diccns  :  Tu  credis  in  filium  Dei 
(Joaa.,  IX,  il)  ?  (3)  Propiiciaii^i  noiiiina  sequuniur,'^ 
ubi  meut  esl.  Tibi  quxro,  luerctice,  uiide  aiia  prx- 
suiiipiio  sit,  Ailiiiiis  Patrl  lldein,  lilio  pnilcssionein  , 
iiouiiiiibus  ni^Uiraiu  :  viui  verbis  Dei  affers ,  ne  sint 
quiid  enuutiani.  impiclatis  lux  suia  iiupudentia  est  , 
ui  meniituiii  do  se  Dcuui  arguas. 

26.  Proprietates  pdii  ad  wnPcn  itdjtcla.  Opera  Us- 
taiitur  plium  eum  este.  —  Uuaiuquuiii  igiiur  sola  siiii- 
plex  coiifei^sio  nalurx  iiouiiiia  ostcndal ,  ul  de  quo 
dicium  est  :  Hic  ett  filiut  meiis,  ei  od  qucm  dictuin  C 
est,  Pater  meus,  hoc  sint  qugd  uuiicupaulur  :  tamen 
nc  aut  adoplionis  in  Filio  iioiueu  sit,  aul  hoiioris  iu 
Patre.  videaraus  qu.c  (d)  prupiietaies  pcr  Filium  ad 
filii  nomen  adjeciae  sint.  Aii  :  Uinnia  mihi  iradiia  tunl 
a  Paire  meo,  et  netno  novit  Filium  nisi  Pater  ,  neque 
Palrein  quis  novit  nisi  Filius,  et  ciii  voluerit  Filius  re- 
velare  (UattU.  ii,  27).  Ad  id  qiiod  dictum  est  :  Hic 
est  filiusmeut,  cl  Paler  meus,  titrumne  sibi  cnnvcnll : 
Nemo  novil  Pilium  nisi  pnler,  neque  Patiem  qiiis  iiovit 
nisi  Filius?  Noii  eniiii  iiisi  per  iiiutiiain  (e)  tcstifica- 
(ioiiein  cogno^ci  vel  per  i*atrom  Filius  ,  vcl  per  Fi- 
lium  Paier  poiuil.  Vox  c  ccelis  cst :  senno  eliam  Filii 

(1)  Yindicet. 

(i)  Professio  fidetisest. 

(5)  Proprielates.  D 

(n)  Par.  cniD  veliisiioribiis  mss.  Colb.,  Remig.  et 
Griiii.,  Jetum  Cliristum. 

(b)  blxcusl  ,  nuturam  voeabuli  Rectiiis  mes.  vocabu- 
/is,  siipple  sigiiificari.  Sic  lili.  i,  nuin.  21  :  '^eqiie  vo- 
ciibulis  inlelligenliam  confundanl. 

(c)  In  iiiss.  Colb.,  M.irl.,  Corb.  el  aliis,  profcssio 
fidelts  est.  Iii  C:<rn.  professin  fidcs  est.  Iii  alils  iribus , 
pio/Vjsio  fitii  est. 

(d)  Vai.  bas.  ms.  profetsionet :  qni  eliani  paulo 
anic  li:ibe(,  prof^isionum  nomina  sequuntur,  noii  pro- 
prielalii  nomina  sequuntur. 

(e)  lii  eiideni  codice  iiecnon  Mart.  tignificalionem  : 
vox  niiims  diserta. 

(f)  In  iiiss.  hasc  vox  ita  piiigitur,  ul  jiis  aequc  ac 
vis  possii  admiiti. 

((/)  Edili,  qiiiv  in  hit  fides :  castignnliir  ex  scriptis. 


DE  TRINITATE  LIBF.R  VI.  178 

esi.  Tam  ignorabilis  cst  Filiiis,  quam  et  Paler.  Om- 
iiia  ei  iradita  siinl  :  et  iu  omnibus  iiiliil  inielligilur 
e\ce|itimi.  Si  potcstas  ex»;qu:ita  esi,  sl  secretum 
cognitionis  icqualc  est,  si  naiura  in  noininibus  est  : 
qu:vro  (|Uoniu(lo  (|uod  vo(^aniur  no:i  giiiit ,  quoriiin 
et  (i)  (/■)  vis  in  polcsl;ite,  el  diflicnlia.'*  in  cogmtioiic 
iiun  dilTcrl.  Noii  fallit  ilaqiie  in  vocabulis  Dcih  ,  ncc 
sc  .lut  Palcr  meniiliir,  aut  Filins  :  (.1  accipe  (g)  qu.ini 
iii  liis  fldes  noininuni  sii. 

152  '^'-  ^P^fo  lestniilur  filium  eiim  ene.  ISilaliiid 
aeseril  Putris  testiniomum.  Clirislus  a  filiis  adoptivis 
secfrnilur.  —  Ait  ciiim  :  Opera  enim  qua-  dedit  milii 
Pater,  (U)  ul  perficiam  ea,  ipsa  opera  quiv  fucio,  lesti- 
moniuin  pcrliibeni  de  ine,  qiwnium  Putvr  niisit  me  :  el 
qiii  inis.\l  i):e  Piler,  ipse  lestificatus  est  de  me  (Joan.,  v, 
5G  et  57;.  Uiiigcuiius  Dcus  nuii  noininis  lantuiii  ics- 
limooio,  scd  ctiani  (i)  viriuiis ,  docc'-  ic  csse  filiuni : 
operii  ciiiiii  cjus,  quie  f:i(ii,  lesianiur  a  Pairu  se  iiiis- 
sum.  Qu.i'111 ,  quani  rem  opeia  tcsl,eoiiir?  Missum 
nauiqiie  esse.  (;)  llaque  et  Filii  obedicnli:i  et  palcriia 
aui:lorit;is  doceiur  in  misso,  dum  allcrius  opera  csse 
Dun  possuiit  quse  facit,  ni>i  ejus  qiii  inissusa  Patrc 
sit  Scd  opeia  nnii  sufficiunl  (5)  (k)  incredibijtbus 
ad  lestimoniuin,  quod  se  Patcr  miserit.  Sciiuiiur 
nanique  ;  tt  qui  misit  me  Paler,  ipsc  lestificalus  csl 
de  me  ;  neque  vocem  ejut  audistis ,  neque  figuram  ejus 
vidiiiis  (Joan.,  v,  37).  Qua:ro  quod  testimuniiim  P.i- 
Iris  (i)  de  eo  fiierit.  Evolve  evangelica  voiiiniina,  et 
loiiim  corum  opus  rccense.  Da  testinioniuiii  P:iiris, 
pra'tcr  quaiii  quod  auditum  esl :  'lic  eal  filius  meus 
diUxtus,  in  quo  complacui(Matlh.,  lii,  17),  el  :  Tu  es 
filius  meus  (itarc,  i,  II).  Uoc  Ju:iuiics  licel  iion  igiia- 
rusaudivit,  tanicii  ad  ductiiiiam  no.sir.mi  p:ilerna; 
vocis  testiiiiuiiiuni  niillilur  :  ncc  iioc  siiffuil.  Joiiii- 
nes  quidem  iit  dcserio  digiiiis  liac  voce  est,  sed  et 
apostuli  (0)  non  fuenmt  liujus  leslinionii  .iiiciorilale 
privaiidi.  Eadeiii  dc  coelo  ad  eus  vux  adest  :  sed  nc- 
cipiiuit  |ilus  Juaiinc.  Joannes  enim  jam  ab  utcro  pro- 
plielans  non  cguit  bac  vocc  :  llunc  audite.  Aiidiain 
plane  .  ncc  qucnxpiain  pr:eier  bunc  :iii(lidm,  nisi 
cum  i|ui  :iudierit  ui  doceret.  Si  nulhim  aliud  Patris 
de  Filio  testimoiiiiim  exsiat  in  libris,  quam  qiiud  hic 
Gliiis  suus  sii :  lestimonii  hujus  vcriias  csi,  ut  opera 

(i)  Jus  diserte  scriplum  esi  in  noslro  codice. 

(5)  Incredulis. 

(6)  iVo«  fuerani. 

(k)  Exemplar  Vat.  b.-is.,  ut  fuciam,  omisso  dcinde 
qu(V  facio  :  (|nod  in  Marl.  parilcr  umitlitur. 

{i)  Apiid.  Had.  et  Kr.  iit  iii  receniiurc  ms.  Colb., 
verilalis  Iii  inss.  Val.  b:is.  el  Mart.,  tiir(«(/iiis.  Magis 
placcl  cuni  :iliis  libris,  iiirlufi.s,  supplc  tcslimonio. 

(i)  Particulim  i(a(/»t;  perperaui  a  Lipsio  expuiictam 
resliluiiiius  ex  Bad.  ,  lir.  el  iiiss. 

(k)  Lips.  ciiiii  alii)iiiit  mss.  incredulis.  Al  B;id.,  Er 
et  Par.  cum  polioribns,  incredibilibus  :  siiicerius,  ttsi 
iioii  alio  bcnsii.  Sic  in  Matlh.  ,  c.  xvu,  ii.  6,  .\|iosloU 
generalio  incredibitis  et  pervcrsa  liiincnpaiidir  lia- 
deni  viix  e:idem  ratioiic  in  Vulgala  noslra  ^.'^itiit.'^ 
est,  iit  videre  est  Eccli,  i,  36,  ii,  18;  Carucb  i, 
19,  eic 

(()  In  ms.  Marl.  bic  occurrit ,  prmer  quam  quod 
nndilum  esi,  qiiod  ex  subjcctis  vidctur  cxpressuiii. 


179 


<)AN(:il  1111  \ltll  KliscuPI 


180 


i|>sal\ilrig,  t|ii3!  gciii,  vcriialeni  tesiiiiiiniii  liiijiii>ariii'-  A  eiini  iilcireo  ,  quia  ali  eu  esi ,   iion  nesciai?  Quoil  si 


iiieiit.Qiiidinrc-riurliodiecaluiiiiiia:,iiiiiJu|iliiiiiitiiiiiiis 
»ii,ul  iii«tnil:ix  Oeussii,  iidiiuiiiiiu  iiiaiiiu  siiiiTresu- 
tus  esi  Pater  de  Fillo,  operibui»  t.uis  Filius  (cstiiiioiiio 
se  l'airis  ei^rquat  :  cur  iiun  videalur  esse  iii  eu,  id 
eNi  (u)  filii  verilus  qux  dicitur  el  probatur  ?  Non  csl 
per  Deuin  palrem  lilil  noiiicii  iii  Cbrisio  ex  adop- 
tione  boiiiiatii)  :  neq'ie  s<iiieiitaie  ineruil  hoc  iionieii , 
sicut  ptures  p<ist  conreshioncni  153  ''''^*  ^^*  '*'" 
siiiil.  Proprietatis  eiiiiii  in  liis  sigiiilicaiio  nulla  csi  : 
nouiinis  naini|ue  lanluni,  ut  Deo  dignuni  est,  induita 
dignalio  esi.  Aliud  esl  liic  eH ,  ct  hic  meuiut,  et 
liunc  audiu  :  in  buc  veritas  est,  natura  est,  fides  cst. 
iS  Ftlii  a  Deo  naliviiat,  el  adventut  ad  not  osien- 
dilur.  Qui  sotui  novil  Piilreut  quia  ah  eo  esl ,  creulus 


crc.itiis  potius,  quain  nutus ,  vidcMtur  iii  eo  quod  a 
Deo  csl ;  riim  (</)  u  lieu  cuncia  i-int ,  quomodn  nnn 
cuiii  cxteris  Paliciii  i|ua;:ilj  co  sunt  ignorat?  Sin  ve- 
ro  idcirco  ei,  quia  ab  eo  sii,  euin  nosse  sil  propriuin ; 
quoinodo  noii  bnc  ei ,  quod  ab  eo  esl ,  eril  propriuin  ^ 
scilicet  nt  «eriis  lilius  ex  naiura  sit  Dei ;  ruin  idcirco 
Deuin  solus  iioveril,  qiiia  solus  ab  co  sil.  Ilabes  igi- 
lur  proprieiatem  cngiiiiioiiis  de  proprieiate  gciiera- 
tionis  :  et  quod  ab  eo  esi  ,  iion  creatura'  in  eo  viitu- 
tein  (naiu  oinniu  ad  eo  per  viriuiem  creationis  ex- 
sislunt ),  sed  nali\itatis  veriiatein  (suppte ,  habes), 
perquainsulus  Patruni  novii,  ]|54 '^"■o  ^^^^tira  cum 
quae  ab  eo  sunt  ignorent. 
29.  Illud  ab  eo  suin,  referri  nequit  ad  carnetn.  Xeqiie 


von  esi.  —  Ni'C  itaiiequidqu.Mn  de  se  niinusFilius  liac  B  eit  creulusqui  ttesciiur  undesil.  —  Tamen  ne  forte  id 


(/))  paternu:  signilicatiunis  proprietate  testatur.  Ul 
cniiii  in  eo  quod  :iit  Paier,  llic  est  filius  meiis,  nalurx 
denioiibtraiio  cst ,  ei  iii  eo  quod  subjecit ,  Huhc  audi- 
te,  sacraniciiti  ei  fiilei ,  ob  quani  e  coelis  venit,  au- 
diiio  est ,  cum  eum  ad  salutarein  cnnfessionis  doctri- 
iiaiii  adinoiieniiir  audirc  :  ita  iu  eo  Filius  el  nalivita- 
tis  veritateni  docuii  et  advunlus  ,  dicens  :  (c)  Neque 
mescitis,  neque  unde  tiiii  nosii»  '  nec  enim  a  me  veni , 
ted  etl  trrta  qui  mitii  tne ,  quem  vot  netcitit ;  ted  ego 
novi  eum,  quoniain  ab  eo  simi,  ei  ii)te  me  misit  (Joan. 
\i!.  48  «129).  Patrem  nemonovii,  ei  freqiiens  hinc 
professio  Filiicsi  {Uaitli.  xi,27).  Idcirco  auiein  soli 
sibi  esse  cognilum  dicit,  quia  ab  co  sit.  O'i^>'^^o- 
tem  utrum  id  ,  quod  ab  eo  cst ,  opus  in  eo  creationis 
an  naturaiii  generationib  ostendai.  Si  opus  crealioiiis 


quod  ab  eo  est,  (e)  ad  adventus  sui  lenipus  bxresis 
iiivadcret,  continun  subjecit :  Quoniain  ab  eo  tiim,  el 
ipse  me  misit.  Tenuii  ordinem  evangelici  sacramenti , 
natum  se  professuf  ei  iiiissuin  :  ni  et  quis  esset,  et 
unde  esset ,  secundiim  superiorem  sentcniiam  nasce- 
reiiir.  Neque  enini  id  ipsum  est  ub  eo  sum,  ei  ipie  me 
misil  ■  (f)  sicuti  noii  idem  est  neque  me  sciiis,  neque 
unde  tim  nosiit.  Numquid  iion  oinnis  homo  iii  carne 
licetnalus,  secundura  sensum  communis  opinionis 
cx  Deo  est?  Etquomodo  negit,  ab  li  s  vel  sc  ipbuni. 
ve!  iinde  ipse  sit  sciri  '  nisi  id  uiide  est ,  ad  nalurx 
su:r  (g)  referrcl  auciorein?  qui  iJcirco  ignorabilis  es- 
sct,  quia  ipseesse  lilius  Dei  ignoraretur.  Discuie,  iii- 
felix,  slullilia  qiiid  illud  sit :  Neque  me  icitis,  neque 
unde  sim  nostit.  Oinnia  utique  ex  niliilo ,  et  usi|iii: 


csl ,  univer^a  quoque ,  qui>  creanlur,  a  Deo  siiiil.  Kt  q  adeo  ex  nihilo  ,  ul  eliain  unigcnilum  Deum  ex  nihilo 
qiiomodo  1'airein  iion  uni\ersa  iioveruiii,  cuni  Filiiis      subsiiiisse  sis  (h)  ausa  menliri.  Quid  ergo  esl ,  quud 


(a)  In  vulnati-,  quod  est.  et  posl  pauca,  quud  Dco 

digimmett  Uiru'|lieiiiloci)pr.«.'feriiiiusiiiss.lei'lii>iieiii. 

(6)  Vat.  bas.  iiis.  u  paterna;.    Hic   iia  iiiieilignc 

esl  :  Filius  se  pro|iriuiii  Dci  filiiiiii  noii  ininiis.  discr- 

tis  verbis  signilii  at  quain  l'atcr. 

(c)  Longe  alilcr  niodo  exstai  iii  exemplaribus  laii- 
nis  el  gra^cis.  puia  t't  me  sciiis,  el  unde  tim  noslis, 
quod  legil  et  Origeues  T.  xix  in  Jo;in.  ulii  oiieram 
dat  ut  diversam  ilhiin  Cbrisii  sententiam  Joan.  viii, 
IS,  Neque  oie  sciiis,  tuin  bai ,  El  ine  sciii^  ,  conciliel, 
respondeique  priinuni  ca  noii  iisdiMii ,  sed  diversis 
dict.i  csse  irf-isonis,  ac  J.>i0SMlymiiis  quidem  ,  Et 
m<  Sftlis;  Ph:irisaeis  vcro,  iV?(/«e  iHf  sci/i».  Sed  ;id- 
vcrlciis  subiiide  eiiam  iis  quibiis  ilictum  csi  Ei  me 
stiits.  blaiim  cx  probratum  esse  quod  Pa  trcm  ncscireiii, 
|iroiiiclc<nii  i|uoJ  ignoiarent  paritcr  ct  Filiuni,  juita 
i|lu'l  Jduti  VIII.  1!»  :  i>>  me  scirt't\s  ,  el  1'alrem  meum 
sctreih  ,  iiiruiii(|iic  lociiin  bic  maviili  coiiciliarl  :  lUiid 
iiiun ,  inquil  ,  Et  me  scilii ,  el  uiide  sim  scuit ,  de  se 
ipso  Itomiiie  di:,piilal  :  liuc  vero ,  Ni^iiuc  iiie  ffilii,  r.e- 
qtte  Piitrcm  nmim  ,  de  ditiiiiluie.  Hic  igilur  proptcr 
*ul)se«uciitiO  ,  Verat  est  qui  me  misit ,  (/«. m  vot  nes- 
ciiit ,  Irgniioc  poluit  llilarius  legcrc  ,  Neqne  me  sri- 
(l(,  ci''.  Iiiiii  bxc  rtiain  i:iciia  satis  indicaiiliir,  ui 
plhia  cl  iiilcgra  seiiiciiliu  sic  possit  icddi  :  t'(  iiii; 
sciiis ,  el  uitde  tiin  iiusiis  secuiidiiin  carii.-iii  :  sed  cst 
aiiud  iii  iiic  ,  cl  siciiiulum  lnic  nequi:  me  tiilis,  neque 
uiide  tim  nusii.',  nec  eiiim  n  me  veiti  :  adeo.|iie  4t.it , 
i|iii>d  ex  lioc  lui^o  conlicil  llilarius  argiiinciiiuni  :  cuiii 
(.hristus,  Joaii.C.  8,cxpresse  se  iiiiiiimc  nutuin  afllr- 
iiict,  iiuud  <ap.  7  tacite  laiituiii  iiimiil. 

(d)  Ita  los».  Aiediti ,  o*  eo.  Ilujus  argiimcnli  viiii 
frustra  Joclinare  teniavil  Arius  ,  cuiii  Atbaoaiio  te«- 


te  Or.  II  cont  Ar.  p.  3i{  ,  in  siia  Tlialia  posiiil ,  Pa- 
tretn  Filio  alidiium  etse,  neque  eumub  eo  auipideri,  atil 
cognosci  posse  ad  pleiiiim  et  exarle  :  sed  quod  cogiioscit 
et  vidct ,  id  inlelliijil  pro  mensitru  el  ralione  suarum  vi- 
rium  ,  ul  nos  quoque  mletligimus  pro  moduto  itoilra 
rum  (acullaium.  Ip>ius  quippe  Christi  lcstintunio 
cuni  iicmii  Patreni  novcrit,  ipse  taiiieu  euin  novi(,  et 
iiovii  quia  ab  eo  e>t. 

(e)  Apud  Er.,Lips.  et  Par.  omissa  erai  particula 
ad.  Hlc  adventut  iiomine  Intelligitur  cariiis  su— 
cejUio. 

(f)  Vat.  bas.  ms.,  ticuli  hoc  ideiu  ett  :  pugnaicuin 
dicciidis  nuin.  5U  et51. 

(g)  lii  ins.  bas.  Vat.,  referl  auctoritateiH :  buic  Irc- 
lioiii  uoii  congruit  sei|ueiis  vucula  (/«i  ad  Patrein  ic- 

])  lereiida.  Iloc  cnlin  sibi  viilt  :  Ciim  iion  igiiorarcnt 
Jiida?i  nnde  essel  sccundum  cariicin  ,  illuJ  Hii(it!  suiu 
rcfcrenJum  esl  ad  xtcriiui  ipsiiis  gencralioiils  aiiclo- 
rcm  :  quasidicerct ,  Neque  mescilis,  ueque  iTlermim 
Patrem  metim.  Maiii(|iic,  ut  declaratiir  lili.  iii,  ii.  17, 
lib.  v,  n.  ^7,  JuJ.ci  iKiioraverunt  Dei  iiomen  ,  quni- 
diii  nesclcruiit  euiii  csse  patrcm  ,  eique  csso  fiiiuiu. 
Oblier  obscrvare  est  au(:tai'ein  geiieratinnis  :>'ieiii.i> 
simplicitcr  ab  llilario  vocarl  uiii/urcm nulur(7  Christi: 
qui.i  iiiiiiiruni  Cbnsliim  ii^(urii  Deuiu  ,  hoiiiliiein  au- 
lcin  lantum  ci  dispeiie.itiiine  csse  scniiclvit.  lliiJ.! 
iia(ui'ip  iioiiieii  ad  illiiis  Jiviiiiiaiemruiorre  lolet.  VIJ. 
lili.  X,  iiuiD.  a,  liiet  (iS. 

(/i)  lii  iiis.  Cain.  niifui.  Hoc  Arius  ia  Th:ilia  «usiis 
esl  apuJ  AlliJinasiuni  Or.  il,  pag.  510,  dicciis  :  (Vun 
st'"ipt>r  fuii  Filtiii,  ipiuiitqui:  Dei  VcibMmexiiikito  (ui,- 
lumetl 


181 


m  trimtitf;  i.mw  vi 


188 


inipii  el  Clirisiuiii  iif»?f'iM!>l,    el    iiiiue   sit   nccUxM'.  \  Dtu  erivJ .   el  qiii<i  tssel  i'(  ivm  ,  roii'iniiO  Sijlijeol  . 


Nain  iil ,  (o;  i|i:od  tiiiilc  sit  igiiorauir,  iiiiturr.m  o\ 
(|ua  esl,  dum  iiiuie  sil  iies<  itiir,  oslendil.  Ignnriui 
eiiiin  iindc  sit  nnn  poie-it ,  quiquid  siib.-.iiiit  ex  niliilo 
qiiia  lioc  ip!>uin ,  quod  nnn  i^norjlur  ex  ni!iili>, 
ignoralioneni  cjiis  unde  sit  inin  lubel.  Non  cx  sc  esi 
aiiteni  ille  qui  veiiil ;  sed  (|ui  niisil  euni  verux  es*  , 
qiieni  iiii|iii  ncsciunl.  Jain  ergo  ille  qiii  loisit .  ipsc 
<"it  nui  iiiisisse  iitnoratur.  Ali  eo  crgo  ,  qui  iiiisit ,  csl 
ille  qiii  missus  est :  et  ab  eo  cst  iinde  esse  nebcilnr 
cl  ob  lioc  qiii  Ril  i|>sc  nescitur,  dum  ignoraiur  a  quo 
«il.  Noii  novit  Cbrisinm  ,  qui  nnde  Cliri^tiis  sit  nes- 
cit;  nec  filium  contitetur,  qui  negat  n.ituin  ;  nec  na- 
luin  inieliigii,  qni  pulavit  cx  iiiliiio  Ex  niliilo  aii- 
lcin   ii-:quc  adco  iion  cst,  ut  impii  iiiide  sit  nesciaiit 


-Vfj  t'a(/ii  a  tue  veiii  «i/  i/(j:  me  misH.  {()  Noii  se  sibi 
e.~ :<■  oii^;ii)eiii  lioctr!  ,  eiini  ail  .  Ncc  pmma  mc  c^eiii , 
el  {!:iipyli  .  euiii)  rursum  c\  Uco  so  exisse,  et  ali  fo 
ini-^uin  es^e  losi.iliif  Sel  euui  ab  iis  ,  qui  sibi  Oeivn 
|'iii(;ni  difi  icnt,  idcireo  se  diligeiidnni  ail,  qiiia  r\ 
Deo  cxisset ,  eans  1111  dilixlionis  c\  eniisa  (luciiit  c$ic 
naseciidi.  Exisse  eiiiin  ad  incorjniralis  n.itivi'atis  re- 
lM'i'.  nr:iieii  quia  ictigio  jMolilciuli  silii  palrcni 
Deiini ,  e\(li' ■(•!!  vic  Ciiisli  ((''!  e\  co  gciiiUis  esl  '•it 
nieiCMda.  Naiii  '.'1101  aii  :  Oui  w  ud'!i.,c(  pai.rct  m.?um 
odii  {.loan.  \v,  53)  '  mehu;  cuin  aii,  rommniiioncni 
iioiiiiois  {supple ,  cuii  a!ii>)  per  sigiiilicaiionem  pro- 
pri''i:iiis  exclusii,  Cx'icrii:ii  pr.iliientem  silii  paireni 
Oeuni ,   et  sc  non  dili-ciiiem ,    in    paiernt   nominis 


30.  DcMs  iii  toUi  eu  paler  ijui  filium  cotuul ,  nmi  iit  B  usurpationc  '•nndemcai  :  156  (9)   lu'^  1"'  se  od'( , 


nitopliviim.  Exire  ex  Dco  quid  sii.  Fiiii  ditiijendi  cauta, 
ratio  nascendi . — Nesciunl  plane,  neseiimt ,  qui  na- 
turani  noinini  ndimnni ,  ih)  qiii  nescientes  non  155 
nmant  scire.  El  aiidiaut  Filiuin  scieiiti;»  lnijus  ii;ii'i- 
r.itionem  impiisexproliraniem,  tum  ciim  silii  pairein 
neum  Jiidxi  dicerent ;  ait  enim  .  Si  Deui  paier  vs- 
leressel,  diligeretisHliquc  iiie ;  eijociiim  a  Deo  (.i.Di, 
et  veni :  nec  a  mc  veiii  ,  sed  lile  uie  niinit  (Jonn.  viu  , 
i2).  Rctigiosi  nominis  assiimplioiiciii  Dei  (ilius  in  liis 
qui  se  Dei  (r)  rdiuni  conriieiites  palre;n  sibi  lieum 
dicereiit,  non  iinprobavii ;  sed  Lemcrari.uii  Jiidioiiiin 
usurp^ilioneni ,  patrem  silii  Ucuin  iir.esiinieniiiiiii  , 
per  id  qiiod  se  non  diligereni ,  olijnrKat  ;  iii  Deu^  ivi- 
ter  vester  esset  ,  diligercti.s  niique  mr;  ega  eniiii  u  J>co 
exivi.  Omnibus,  quibiis  per  (idcm  Dciis  paler  est ,  C 
per  cam  lldem  pater  est,  qiia  Jesiim  (.brislum  |)ci  li- 
liiiin  confliemur.  Conliteri  aiiiem  (ilium  scnndiMii 
generale  sancloruni  nonien,  qiiid  babei  (idei,  iit  dic'- 
mus,Onus  cx  niiis  est?Sed  numqiiid  et  cicteri  ni 
bac  creaturx  snx  infiniiitatc  iioii  (ilii  suiil  ?  In  ()iio 
ergo  filium  Dei  Jesiim  Cliri^tnm  (idcs  conre.~s;"  pr.c- 
cellit,cuni  ci{d]  secnndum  lilios,  (ilii  non  nuiura  , 
sed  nnmeii  sil?  Cbiisium  perlidiaisia  iion  diUgii ,  (I) 
nec  h.TC  impia  profesNio  pic  silii  assuniit  Ueum  la- 
(rem;qiiiasisibipaiei  Dcoscsset.Cbiistumobiddt.;.^';- 
rent,  quiaexi^-setcx  Dci.Kxisse  cx  Doo(|uiil  sitrcqn  10. 
Non  ulique  dici  pote.ii,  id  ipsum  csm'  aDiocxise 
(^l)  (e),  quod  et  vcnisse,  nain  iilrumqiic  >igiiilicat'.  Quo- 


oderit  et  Ta  rcm  ;  iiec.  in  Deuiii  patrem  sit  reli',;io- 
sus.qiiicon  diligat  Fiiium,  cura  diligcndi  Filii  n' r> 
alia  causu  sii,  qiiam  .-Miod  cx  Dco  sit  Ex  Deo  igiliii' 
Filius  est ,  n'-n  .'»dvcn'iT ,  scd  intivitate  :  et  (5)  di- 
Ic-tio  iu  Patrem  (/1)  hie  crit  oinnis,  si  Filius  ex  eo 
c.-isc  crcdalnr 

■>!.  l'cr(iCln:  dc  Filio  f;dei  menlnm.  Qui  ei  nalivila- 
lcn:  ex  1'alrc  et  artvenltvn  nd  nns  distinquat.  —  Tc.il.i- 
tiir  boc  Domiifis  dicciis  :  Son  dicam  vobis,  quoniam 
('1')  rfigiibo  Palrem  pro  vobis  ipse  enim  Paler  awil 
}'»< ,  qiioiKim  xos  me^aiiinth,  cl  creditis  quoninm  ego  a 
liio  exivi,  el n  PiUrc  rciii  11;  linnc  tnundum  (Joan.  xvi, 
27  c(  aSj.Carelap^idP.iirem  inlcreessioiiisnccessilale 
pcrfcchi  dc  Filio  fides  .  (y\x  qiiod  a  Deo  evicrii  cre- 
dal  at'pie  :imel ;  et  prr  sc  ipsa  jam  et  audiri  mereiur 
ei  am:iri,  niliimex  Deo  ('i!ii;m  inissuiiiqiie  confes-a 

iN  itiviias  lUiquc  ejus  cl  adveiitus  oslendiinr  ciim 
absoliilissima  significaMd.e  proprietalis  veril.->le.  4 
lieu,  ail,  exiu;  ne  in  ey  aliaquaiii  nativitaiis  iiadira 
esso  exisiiinaretur  .  ciiin  cxirea  Dco,  id  cst,  ex  na- 
tivililc,  snlisislero,  q"'(l  .iliiid  qiiam  Deus  (il  pi.ssel? 
Kla  Palri-.  inquit,  veu;  in  luiiic  iiiuiidum.  Ut  e.\ilio  ill\ 
a  Deoiiativitassi;^iiific:ua  csseintclligeretur  ex  Pa!re, 
a  P.ilrc.  se  in  biinc  niiiniliim  professiis  est  vemssc. 
.Miernm  iiaqiic  in  dis|>eii^alioiie  ,  alterum  in  nalura 
c-^i.  Ncc  p.ililiir  exiiioneni  adventum  cxisliniari,  cum 
post  cxiii'>i'eni  a  Dco  ,  adveniuni  conimeinciet  .1  Pa- 
!ro.  A  Patrecnim  vciii^se,  ei  ex  Deoexisse,  iionesi 


ttiam  a  Deo  exivi,  et  vcni.  Ei  ustendens  qnid  esscl  «  D  vignificalionis  cjusdciii  ;  ct  qii.-inluni  interest  {j)  nas- 


(1)  Nec  iinpia  professio  pie  sibi  adsumet  Deum  Pa- 
trem. 

(a)  Id  esl,  quod  ait  ignorari  nnde  ipse  si^ 
(6)  Eilili,  qiiia  netcientes.  Verins  iiiss.  fiui  iiHrienfrs  • 
quinimiinm   nec   inicIIii^enlcK  ritioiniii    qiicinct, 
nec  ab  aliis  iniimatain  cipinnt,    nt  b'!beiiir  s<ipra 
nuiu.  13. 

(c)  Er.,Lips.  el  Par.  qni  se  De''  filia  .■corrnplc  :!C 
sublala  vi  lolius  arp;nnie;ili.  Ibi  iinip;ie  ,  cl  iiinx  iii 
his,quodie  110»  rfi/ii/i;''^)!,  vornli  ■;(■  ;id  ClirisliMii 
refertur ;  inonetqiie  llilariiis  uon  iinpi  oli:>tiis  eos  biis- 
se.qui  cuin Chri-.tiim  Uci  fitiiim  ci  cinliiereniiir  ct 
aniarent ,  Dcum  >ibi  laircni  diecrent.  Pessinie  .lu- 
lciii  Yat.  bas.  ms.  hic  eliam  h;ibens  fitios  ,  )io>iea 
Siilijicit,  tiun sefum  impi'{i(iuvil ,  pro  NOn  im/^ro((jtiit 
eiiaium  cx  crraio- 


(■2)  K.xiro. 

(5)  Ditectio  in  Palrem  omnis  liinc  erit. 

((<)  .Apiiil  Er.  iii  niirgine,  tecundum  iltos  :  qii:id 
deiiidi- a  (-.ip^i';  ari.^piiuu,  Par.  lelinnit.  Restilni- 
miis  ex  B.id.  ci  ins'"*,  .si-i  «(k/hhi /i/ios,  lii>c.  e.it,  ad  n.o- 
dimi  c:cli>roiiiiii  liliornni 

U')  Ircs  niss.  Colli.  cum  Carn.  et  Germ.,  exire. 

(/■)  I.ip-.  c.i  Par.,  ?io.'i  (I  «1?  ,  rcliictaiilibus  :iliis  li- 
!)ii.>.  Pcrro  Hilario  vocabulnin  orige  s  c(ie  iiicni  est, 
ijuod  noliis  priniipium. 

(./)  Vcius  cddex  S.  iMaitini  Turon.,  quiu  si  oderil 
1'iliiim  ,  oderil  n  {'i.lrem. 

(/i)  Sic  |iiiiii.ii's  liliii.  Alii  vero,  /(i;if  crll 

(i)  In  111",  .Mari.,  iiuuw  Dnis  c-,':'','. 

(  y)  Exiiisi ,  m/i.'i  nut,ci ;  i;i  nu>x  ,  ni  suhsiiiniia  vn- 
tiriic.iis  cxisse.  (iliuii  iit.  etc.  Sequiniur  mss 


185 


SANCTI  IIILAUII  EPISCOPl 


m 


ci ,  ei  adosse ,  laiitum  a  se  uierque  scrnirt  discerui-  A  lioc  credimui  quia  a  D.o  r.itsii  (Joun.  \\\,  29).  Qu;i 


tur.  Cum  :iliud  sil  a  Deo  iii  subsiaiuiaiii  iialivii.ilis 
e.xis->e,  nliud  csl  a  P.itre  iii  htiiic  iiiuiidiini  ad  coii- 
suiiiiiiaiula  s:iluiis  iiosir.i-  sncTaaioiiia  veai»sc. 

52.  Christiis  iib  aposlolis  litiui  ex  iialura  non  ci 
adopiwiie  crediiui.  —  El  i|iiidcin  socuiiduin  proposi- 
iiL'  a  iiobis  rcspoiisionis  ordiiicui  opportuiii^siiiius 
liic  iiohis  Idcus  est ,  iit  terlio  nuiu'  doccaiiius  liliuiii 
l)ci  [)oiiiinuni  iiostruui  Jcsiiin  C.liri.stiiiii  ali  aposiulis 
crcdituin  (n)  noii  cx  iinncupatioiie ,  scd  ex  ii^aura  ; 
iicqii»'  cx  adoptioue  ,  scd  cx  iiaimi.itc.  Qiiainqiiain 
ciiiiii  pliires  ci  (b)  inaxini.u  ailliui-  uuigciiiti  de  se  Di'i 
c\stcnt  proressiunes  ,  qiiibiis  gciieraiionis  su.c  vcri- 
l.ilcin  siiic  lcvi  saltoiii  eineniiciuLc  li<  cl  caluinnin; 
ooc:isione  tcstctiir  :  tanicn  157  'l"'a    neqiie    lcgen- 


f<i{;u,  li  cc  verbi  hiijus  adiiiiraiiu  est,  qiiod  se  cxisse 
a  Dcu  prulcssus  sit '!  T:iiiu  cl  laiii  Ueo  prupria  vus, 
u  sjiuii  ct  beati  viri,  et  ub  lidci  vcsti je  ineriiuni  cla- 
•ves  (/°)  icjiii  coeloruiii  soriili,  et  li);aiidi  ac  solvcndi 
incieluet  iii  tcrra ju>adop[i,  gc^taosc  peiDoiiiinuni 
ii»struiii  JcsUin  Cliristuni  Uci  liliuin  videraiis  :  et  ad 
id,  quud  a  Deo  exi^su  se  dixit,  nunc  priinuin  vos  veri 
iiitciliguntiani  asse<|ui  protc>tainiiii?  Videraiis  utiquc 
iiuptiales  aqiias,  (g)  et  e.isdein  nuptiale  vinuni,  el 
n:iiur;e  in  naluraui  vel  Jeiiiuimiononi,  vol  profecium, 
vel  crcalioneiu  (Joiin.  ii).  Qiiia<|iic  ctiain  puiies  ad 
cibuin  tania;  muliiiudiiiis  Irei^eralis,  et  satialis  oiii- 
iiibus  iii  pleiiitudiiicm  duodcciui  cophinorum  frag- 
nicnia  (It)  (i)  panuiu  crevoraiit,  ct  naturx  purvit  is 


tiiiin  oiioraiidus   est  seiisus  co^icervaiis  ad   copijiii  p  famem  pellciis  proleeerat  iii  158  ejusdem  copia:ii 


diciib,  itciini  jain  iiuiiiiulla  dc  propriclate  iiutivita- 
lis  oslens.i  siiit ,  canera  oiiinia  a!iis  ciuiit  qii:cstiuiii- 
bus  reservanda.  Nunc  vero  qiiia  liic  sernionis  nobiri 
ordo  iiisiiiiitus  c^t ,  ul  pust  Patris  coiiiestaiiuiiem  , 
post  Kilii  prolessioneni ,  (<)  fidc  quoque  Apostolo- 
ruin  de  vero  et  secundum  iiativiialein  coiilitcndu 
Dei  fili.»  doceremur  .  videiiduni  esl ,  aii  iii  eo  quod 
ait  Donimus  ,  Ex  Deo  eiivi ,  aliud  iii  eo  aliquid  po- 
lius  qu:iin  naturain  intellexerinl  nativitatis. 

55.  {Jnid  iit  nuod  prnnum  credant  eum  a  Dco  exisse 
—  Posi  :iiullas  nauique  proverbioruin  obscuriiate.s, 
quibus  in  parabolis  locuius  esset,  quein  jani  antea 
Christum  sciebant  aniiuuti:iium  a  Moyse  el  proplieiis, 
coiifesi.nm  quoque  a  Nathanael  et  Dei  (iliuin  el  regein 


naiur.R  (Matlh.  xiv).  Reviruisse  inamis  aridas  coii- 
spcxeratis,  et  in  voccni  mutorum  linguas  solulas,  ei 
iii  ciir»um  claud<iruiu  pedes  alacres,  el  cxcorum 
oculos  cerncatcs,  ei  mortuorum  vitas  reverteiiics. 
Fcetens  Lazarus  consliterat  ad  vocem,  el  e  sepulcro 
vucatus,  nullo  iiilervallo  vocis  et  vitx,  (i)  citus  fiieral 
egressus,  el  adhuc  odorem  mortis  in  sensum  n:irium 
spiritu  agcnte,  ipse  jam  vivus  adsliterat  {Joan.  \i, 
iV).  Taceo  de  cxieris  magnarum  virtutum  et  divi- 
naruin  uperationibus.  Nuiic  ergo  prinium  inteHigiiis 
qiii  sit  hic  missus  e  coelis,  posiquam  audistis  :  De 
Paiie  exivi  ?  El  lioc  vobis  priiuuin  jam  siiie  pruverbio 
diciura  est,  et  per  iiaiurx  virtiitem  intelligitis  veruni 
esse  qiind  a  Deo  exivit,  cum  vuluntatum  (5)  (j)  ves- 


Israe!  (Joan.  i,  i9),   objurgato  etiam  Philippo,  cum  C  Irarum  cogiutioiics  lacitus  iutuelur,  cuni  (k)  de  iiullis 


de  Paire  qiiaererei,  cur  per  upcruin  viriutom  Patreni 
in  se  (I)  (d)  esse  else  in  Patre  iiic>^se  iiesciret,  cum- 
que  se  a  Patre  missuin  frei|uenlibus  diciis  ante  do- 
cuisset  (Joan.  xiv,  9-12)  :  taiiien  cum  profilentem 
enin  audissent  se  a  Deu  exisse,  h;ec  eoriim  respon- 
sin  [uit  (coniiexiis  eniin  hic  sibi  sernio  est)  :  Di- 
cunt  (e)  et  discipnli  eju.i,  Nunc  palani  loqiicris,  et  pro- 
ttibiiim  nullum  dicis.  Sunc  ergo  scimiis  quia  iwsli 
omnia,  el  non  habes  necesse  ut  aliquis  le  inlcirogel  :  in 


S 


Oinittitur  esse  in  nostro  nis. 
(2)  Fragiiienta  paniitm. 


(a)  Par.  posl  Lipsiuni ,  iradiluin  :  male  ct  pr;Bter 
alioriini  liliruruiii  hdciii.  Quippe  uuiidum  apostolo- 
ruin  doctriiia  expeiidiliir,  sed  liilcs. 

(b)  lii   prius   vulgalis,   iiiua-imc ,    adveibiiim.    Hic      ,     , 
jiintima- ,  id  esl ,  clarinsima:     Tuiii    iii   vcliislissiiiiis  jj  (r<iil,i/ii'  inuleriar  addereiur.  Facdius  ilaqiie  ei  anuue- 

ur  udhunc,   iion      nnius,  uim  verbo  naiurte  iiiox  rev>etiio,  ei  ^ira;niiiie- 


taiiiquam  ignariis  inierrogai,  cuiii  oiiiniuin  cogiiitor 
cst?  Per  h:ec  enim  omnia,  quae  viriuteac  natura  Dei 
agit,  a  Deo  exisse  credendus  esi. 

ai.  Prius  noverant  a  Deo  miuum : sed  imiivitatisralio- 
iiem  non  accepeTant.  —  Nun  bic  saiicii  apostoli  a  Deo 
exisse,  id  est,  a  Deo  missuni  esse  intellexerunl;  nam 
omni  siiperiore  sermone  cunliienteiu  inissumessc  se 
Ircqueuter  audierant  :  scd  audientes  a  Deo  exisse, 
njiiiram   in  eo  Dei  ex  opcribus  ccrnentes,  natur.e 

(3)  Nosirarum. 

favet  quud  de  eodcm  Christi  facto  ait  Hilarius  in 
Malili.  c.  XIV,  n.  12  Cretrit  deiiide  mateiies  et  |K>st 
p:iiii'a,  Auciuiem  enim  hujus  uiiivenilaiis  luntus  panuiti 
profeclus  oslendit,  per  quem  lali  inciemenlo  motius  per- 


cxemiilaribus  Culb.  et  Caiii.   scribil 
alio  seiisu. 

(c)  Ita  in  mss.  At  iii  cxciisis,  /idem. 

(d)  Kditi  liic  oniissu  esse,  subjieiebint,  el  se  in 
Palre  esse  nesciret,  iion  inesse.  Cunciniiiur  esi  lcc- 
lio  mss. 

(c)  Par  cum  veliisto  iiis  Colb.,  Dicuut  erijo  dis- 
ctpitll 

(f)  In  antiquioribiis  inss.  hic  c/ai'riii.  Inferius  ta- 
men  ha.-c  vux  exstal  in  plurali  numcro  liliroruiii  uiii- 
liiiiiii  ooiisensii. 

(g\  liad.,  Er  et  recontiores  mss.  el  in  eisdem.  Me- 
lius  ;<lii  liliri,  et  easdem,  supple /'iii'(<i(  .'■iiisi  nialis 
ciiiii  Mariiii   el  es  i-t»dein. 

(h)  Aiili<piior<'>  iiis>  ;>iiiiinm.  Tum  Krasinus  lo- 
^oiidiiiii  putal  ft  tnuleritv  paiiiliif,  nun  ot  iialurie  Cui 


leltn  cjHSiiem.  H.ic  senlciitia  a  pracedenti  noii 
diirert  iiisi  vocabiilis.  Deinde  in  iiis.  Vat  bas.  revt- 
fiiisse  manum  aridaiH  :  ipiod  a  siibuexis  dissnnii  , 
iii  qiiibus  c;elera  Clirisli  gesta  pluruli  nuuicio  eiiuii- 
tianiiir. 

(i)  Sic  mss.  Al  edili,  cito. 

(l)  Pleriipie  ac  poiiores  niss.  iioitrnruiii  Mox  in 
omiiiliiis  liiciiui  ,  ubi  iii  oxcusis  lacitns 

(ki  Kdiii,  ile  noiinullis.  K<'ciius  inss.  poliores,  tie 
nu//is ;  res|iiciiiir  eiiini  illu<l,  ;V(m  habts  neccsse  ui 
u/ii/uii  leinlerrogel.  Posto.i  Vai.  bas.  iiis.  l.um  cmi- 
iiii.m  oi'cii/(or«m  cognitor  esi:  Mari.  .  Cuiii  oiiiiiihiii  »c- 
.  /i/M  <;oii</i(.'r  est  :  iiiiiiiis  suKerc ;  cum  in  saoru  irxi.i 
III  .|iiciii  liio  respicilur,  sii»plieiier  exslcl,  i/uiii  iipi  i 
omiii.i. 


a:;  dr  trinitate  liber  vi.  m 

(n) verilalcm  pet  iJ ijiiod a  Deo  cxiit  rccftgnoscniii,  ciim  A      30.  Peinis  fdium  Dei  confesini  verum  credidtt.  Tiinc 

primiiin  eum  agnoiil  Deum.  Vbi  didiceri:.  —  Noii  cst 
evaiigelica  el  apo.siolica  rides.  filiuin  Dci  nomine  po- 


dicuiil :  Kunc  ergo  sciinus,  quiu  nosli  oiniiia,  et  non  lia- 
bes  neceise,  ul  aliquis  te  uUeTrogel  :  in  hoc  credimus 
quod  a  Deo  exisii  {Joan.  xti,  29).  Pcr  lil  eiiiin  crc- 
dunl,  quoii  a  Uco  etiii,  per  qund  ca  qu.c  Oei  sunl  po- 
test  »(i|ueagit  (b).  Nun  eniin  naturani  Dei  a  falre  ve- 
iiisse,  sed  a  Deo  exissc  ronsummai.  Denii|uc  lioc, 
quod  niinc  prinium  audiunt,  (c)  conrinnaiur  ad  lidcm. 
Nam  ciim  Doininus  iilrumque  dixisset :  Ego  a  Deo 
exivi,  et  a  Piitre  veni  in  liunc  munJum  (Ibid.  28) ; 
nibil  admirationis  in  eo  liabuerunt,  quod  rrei|iibiiier 
audieranl,  et  a  Patre  «tiii  in  liunc  inundum.  itcspuiisio 
autem  eonini,  lldeni  e(  iiuelligcniiam  lnijus  dicii  con- 
tcsiJta  est,  Ego  a  Deo  exiei.  Nam  ad  id  (aniuiii  res- 
ponsuin  cs(,  cum  dicuiu.,   Inlioc  creJiinus  quuniain  a 


tius  quam  naiura  credidisse.  Si  enim  adoplionis  Ii.tc 
niiiiciipaiio  est,  cl  non  idcirco  filius  est,  qiiia  exicrit 
a  Deo;  qu;ero  unde  beaiiis  Simoii  Bar  Jona  est  con- 
fcssus,  Tu  es  Christut  filius  Dfi  mi)t  (Matlk.  xvi,  16)  ? 
aiiiie  cum  omnibus  poicstas  sit  per  sacraineiiium  re- 
geiieraiionis  (g)  \n  fili.is  Dei  nasci?Si  seciinduni  lianc 
iiuncu|ialionem  lilius  DeiCbrisius  est :  inlerrogo  qnid 
illud  sii,  qiiod  Pelro  non  caro  iiequc  sangiiis  revclavit , 
.sedPaterqui  iii  coelisesi  (/»id.l7)?  Gcneralisprofessio 
quidbabeiiiieri(i?autquxrevelationisesiglori;iin(/i)pu- 
blica  conscicntia?Si  e\  adofiiione  filius  esl,  undc  Ii.tc 
in  Petro  beaia  coiifcssin  est,  boc  Filio(i)  defereiili  quod 


Deo  exisli ;  ncque  addiint,  Et  a  Paire  vcnisti  iii  buiic  B  esi  coniiiiunesaiicinruni?  Llirt  bumaiiamauteiii  iiitel- 


riiundum.  159  ^-^  cum  altcruin  in  profosbione,  al- 
leruin  in  silentiu  est;  professionis  cau>am  dicii  iio- 
vitas  exegit,  proliteudi  auiem  contesi.iiioiiein  intelli- 
geiilia  vcrilatis  elicuit.  Scicljant  qiiidem  eum  omtiia 
ut  Deiim  posse,  sed  nondum  raiionem  (d)  naliviiatis 
acceperani  .  ei  qui  sciebant  a  Deo  inissuni,  exisse 
lamcii  a  Deo  nesciebani.  Incnarr;iliilcin  ill;iiii  el  per- 
lectaiii  Filii  nativiiaicm  per  virtulom  dicti  istius  in- 
lelligeiitos,  (e)  nuiicsccuin  siiie  proveibiis  profitentur 
lociitum. 

35.  Kxitio  quam  aple  Filii  naiintatem  enuniiet.  — 
Non  enim  per  consueludiiiem  bumaiii  partus  Deus 
cx  Deo  nascilur,  iirque  per  clenienia  originis  nosira! 
ul  bomo  ex  hoininc  propelliiur.  Intcgra  illa  ct  per- 


ligenii^im  se  fides  apostolica  prniendit.  Audicrat  uii- 
qiie  freqiieiiter,  Qui  rccipii  vos,  me  recipit  :  et  qui  nie 
recipi!,  iccipil  eum  qni  me  iiihit  {Mailh.  \,  40).  Mis- 
snni  160  crgo  jain  iioii  ignorab.it  :  et  queiii  mis- 
sum  iion  igiiiirabat,  audicrai  pndiienlcm,  Omnia  iiiilii 
tiadita  suiit  a  Pulre,  et  iiemo  novit  Fitium  iiisi  Pater, 
mque  Vuirein  quis  nuvil  nisi  Filius  (.Vatth.  xi,  23). 
Qiiid  isiud  e>l  qiiod  nunc  Petro  Pater  revelat,  quod 
bcul.e  cuiilessionis  {iloiiim  sumii?  Numqiiid  patris 
iionieii  et  filii  nesciebat?  Aiquin  fiequenter  audicrat. 
Sed  loqiiitur  quod  nondiim  vox  biimnna  protuleiat, 
Tu  es  Chrislus  jHius  Dei  viiii.  N;im  t;imeisi  in  corpore 
manens  Dei  se  filium  essel  professus;  tainen  apo- 
stolica  lides  nunc  priinum  naiuram   in  ei>  divinitaiis 


fccta  et  incoiitaininata  nativitas  cst,  ciijiis  a  Doo  exi-  C  agnovit.  Nciiue  eniin  Petro  Hntuiii  (;)  ex  confesso 

lioiiore  laus  reddita  cst,  scd  e.t  agnilione  mysterii  : 
quia  non  Cbiistniii  solum  ,  .-cd  Cbristuiii  Dei  filiuin 
csse  confcssus  esl.  Nam  u(ii|iie  ad  conre.ssionem  Lo- 
iinris  suffecerat  dixisse  :  Tu  es  (hrislus.  Sed  lnan.> 
fuerat,  Cliristum  ab  eo  coiifessiim  fiiissp,  nisi  Dei  (i- 
liuiii  confilereliir.  In  eo  enim  quod  ;iil,  Tu  es,  virdi- 
(em  et  proprictaiem  natiiralis  veriiatis-cxpliruK.  F.t 
Pater  dicendn,  Dic  est  fiHus  meus  (Mutth.  xvii,  S), 
Pciro  revcljvii  ut  dicerei,  Tu  es  filius  Dei :  qiiia  iii 
eo  qiiiid  diLitiir,  Dic  esi,  rcvelantis  indicium  cst ;  iii 
eo  vero  qiiod  rcspondctur,  Tu  es,  conntentis  agnitio 
cst.  Super  banc  igitur  confessionis  pctrain  Eccle»i:c 

D  (/')  Mss.  V;it.  ba^.  et  Mart.,  cmpisse  ex  Deo  •  ct 
mox,  iii  docirina  jiiii  Dei  fidei,  ctc. 

(g)  Abest  i'j  a  iiiss.  bas.  V;it.  Viile  lib.  i,  n.  10 
et  il. 

(Ii)  F.diti  exceplo  Par.  et  nnnnulli  recentinris  jcvi 
msi.  publica  scientin.  Veriiis  alii  libri,  publica  con- 
scientiii,  id  es(,  cujus  (■(iam  vulgiis  coiisciiimes(.  Sic, 
lili.  II  ad  Consiani.,  ii.  10.  roga  Hilarius  iit  sibi 
liceai  de  (idc  disseierc  sub  publicn  conscientia  :  et  lib. 
contia  Consiaiitiiim,  n.  i,  reiiuunt  ba^reiici  iii  Bl- 
icrrensi  concilio  aiidirc  ab  ipso  ingcsta,  timentes  pu- 
blicw  coiiicieniim. 

\.i)  lii  codice  Vatican.'c  basilicx",  deferens,  quod 
primiini  arrideliat  ;  scd  iiili;l  esi  ciir  al)  aliorum  con- 
seiisu  discedumiis.  Longo  roiniis  piacet  postea  ciini 
eodeiii  ms.  quod  esl  in  coinmuie.  Poito  viicein  Filio 
lii  lertio  casu,  :ic  priixiiiiniii  verbnin  dcfereini  iii  scjilo 
iiileliiijiniiis,  qiiasi,  in  Petio  ciim  dcfi-n  Filio. 

{j}  Lxeinplar  M.irl.,  ex  confessioiie  lionor  «i  iaus. 


lio  poiiiis  quain  paitiis  csi.  Est  ciiini  uiius  ex  uito. 
Non  cst  poijio,  niin  es(  defcc(io,  non  esi  dcminntio, 
non  dcrij^ado,  non  pro(cnsio,  iion  pissio ;  sed  vi^- 
vcntis  iiatgrae  ex  viveiite  naiivii;is  est.  Deus  ex  Dco 
cxicns  est,  non  creatura  in  Dei  iionien  electa  ;  non  ui 
csset  rcepit  cx  nibiio,  sed  cxiii  a  manente  :  ct  exiisse 
signincationem  habet  nativilatis,  nnn  liabiH  incliua- 
lionis,  Non  eniin  idein  est  substaniiani  (f)  ca;pisse, 
et  Deum  exiisse  de  Dco.  £(  nadvitaiis  bujus  cons- 
cicnda  licet  non  subjecla  verbis  si(,  cum  inenarra- 
bilis  sii ;  liabct  (amen  in  doclrina  Filii  fidci  securi- 
taiem,  a  Dco  so  inunifestaiiiis  exisse. 

(n)  In  Ms.  Mart.  c(  b;is.  Vai.,  naiwtB  D»i/u(ttJi ;  mi- 
nu<  a|i(o.  Hoc  qiiippe  coiicliidiiur,  A|iosiolii8  virlutc 
ati|iie  iiperibus  Clirisii  addnctos  fuissc,  iii  lateiiteni 
in  eii  naiur.ne  iliviiive  veriiaicm,  quam  ipsc  iis  prxdi- 
cabat,  credcroni. 

(b)  lii  iiiio  codice  Val.  et  imiinnllis  aliis,  pnlexlaic 
ocla  quiv  ayit,  pleiia  fide  tcsiificanlur  :  inendo-a  lcttio 
et  iiiterpolata ,  qiiam  Bad.  ei  Er.  e.t  partc  seciiii 
sunt. 

(c)  Lips.  et  Par.,  fon/Sniiaittur.  Rectins  Bad.,  Er. 
e(  iiiss.  confirmalur ,  ab  apostnlis  videlicet  ipsuin 
Cbristi  testiiiioiiiiim  qiiod  a  Deo  exierit. 

((/)  r;ir.  ciini  antiquo  ms.  Colb.  et  Genn.  raiionem 
norittilis. 

(e)  Qiiidam  mss.  quos  minus  sinceros  expcrii 
suiiMis  ,  ciiin  Bad.  et  Er.,  nMii<;  ;)riiiium  coeperiini 
(idvericre,  cum  illum  sine  proverbiis  profilentur  essc 
iocutunu 


187 


SANl.TI  HII.AIIII  K['IS(OI'l 


Itt 


jcililicaiio  csl  (Vid.  lib.  ii,  h.  45,  tl  cnp.  16iii  Mnilli.  A  '""C  liealus  vM.  II oc  rovel.itiu  riUiis  cs(,  liof  Ecolc- 


n.  7).  Bcil  sensiis  cainis  ei  suiigiiiiiis,  coiifessioniii 
hujus  inieiligentiam  non  revel:it.  Hoc  esi  diviiia;  n:- 
vclaiioiils  sicrameiiiuiii ,  ChiiNtuiii  Oci  filiiiin  iioii 
solum  nuncupare,  sed  croJorc.  .\ui  nuin<|ui(l  nuiicu- 
palio  poiius  qiiam  naiura  P.iiro  rcvflaia  cnI/  Si  nun- 
cupaiio;  jam  liaiic  a  Doinino  frequeuicr  audier.ti, 
esse  se  Dei  lilium  conruciiie.  Iii  i|U'i  ergo  levcl.iiionis 
est  gloria  1  (a)  Naiurae  sciliccl,  niui  noiniiiis ;  cuin 
frcqueiiiata  iioiniiiis  prolessio  jaiii  fuisscl. 

57.  Pelri  fidis  cmitinenilaiur.  —  Ilxt  liiles,  Eccle- 
8i:c  fundamenliiin  est  :  per  lianc  lideiu  iiilirines  (al. 
iiiQrma;)  adversus  eain  suiii  puta;  infcrorum.  IIa;c 
fides  regni  coelestis  liabet  claves.  Hxc  iidcs  qux'  iu 
lerris  sol'erit  :iui  ligaverii,  et  ligau  iu  coelis  suiit  cl 


siu!  fiindaineiitiini  i-si,  li.cc  si'ciirii:)s  :i-i<?riiil:iiis  cst, 
llinc  rcgui  ciBliirum  li.iliel  cl;ivi'S,  liinc  iLTrcna  ejtis 
jiidicia,  (0  jiidicia  coelcsii;!  .sunt.  Sncrimeiiliim  or- 
culiuin  (al.  occuliatiiiii)  a  s  cciilis  (if)  p<<r  rcvclatinncm 
didicit,  liilein  lociitus  est,  iiatiir:ini  eiiiintiavii,  Dci 
liliuiii  coiif;'Ssus  cst.  Iloc  qui  creauirani  pfitiii-  con- 
litcns  iicgat,  prius  esl  ul  nCRCt  Pclri  .iposiolaltiiu, 
lid<'iu,  bc.iiitiiilineni ,  linccrdoiium  ,  marlyriiiui  :  ct 
pii^l  li:i'C  sc  nlicnuiii  a  Cliri^lo  essc  inlcllig:ii,  qtru 
Pcliiis  cuiii  lilium  ciiiifcssiis  Ii3>c  meriiit. 

38.  lla'ieticoruiH  seiilcniia  Petio  igiiota.  Nun  nlia 
msi  Petri  fidet. —  .Aii  ne,  o  nuscr,  qiiisi|iiis  liodiei;s, 
lixroliie,  bi'aliorcm  Pctruni  fuluruni  fiiissc cxisiiinas, 
si  ilixissci ;  Tu  cs  Christus  perfecia  Dci  cre»iiira,  et 


soluta  (MaiiA.  XVI,  18  et  19).   Haec   lides  paiern;c  g  supen.'iMiiiens  factiiris  oinnibus  lactura,  ct  qui  ex  iii- 


revelationis  esi  munus,  Chrisiiini  [t>)  noii  creaiuram 
ex  nihilomeutiri,sed  secuiidum  proprictaiis  nalurani 
Dei  liliuiu  conliieri.  0  iniser*  siulliti:»'  fnior  inipius, 
non  i.ilelligeus  beaia;  seiiectutis  fidci  |iic  iiMrtyrcm, 
(.)  el  iiiartyreni  Peirum,  pro  quo  Paicr  rogauis  est, 
161  ne  fides  cjus  iii  leniaiionc  delicerel  :  qiii  ile- 
raia  a  sc  dtlociiouis  iii  Deiiin  postulat.e  piofessionc, 
leiiiari  se  adhuc  lainquani  auibigiiuni  ei  inrerluiii 
leiiia  interrog.iiionecongemiiii  (Jouu.  xxi,  17) ;  per 
id  quoqiie  a  Domino  (1)  po,t  teriiam  (li)  teiitaiionis 
purgationcin  iiifiriiiilalnm,  Pa$ce  onet  meus,  ler  me- 
rilus  audire  :  qui  in  cunciorum  aposiolorum  sileiiiio 
Dci  lilium  rcvelatione  P.itris  iniclligens,  ulira  liunia- 
iiae  infirmilatis  moduin  ,    su|>ereniincniem  gloriaiu 


liilo  essc  (cepi^ti,  ct  pcr  boniiatcm  Dei,qui  Ihiiius  s«- 
Iiis  esl,  niinicii  ftlii  adoptione  incriiisii,  (/>)  ctqui  iinu 
ex  Dco  iiaius  cs  ?  Et  qu.rro  :i  lc,  (juid  aiidiliirt:s  fne- 
ril  162  '''"^*^  •liccns,  qui  audiia  passiono  rcspondeiis, 
(i)  Prupiliun  (i)  libi,  Domine  ,  non  eril  isliid  {Valtli. 
XVI,  ii),  audierit  sibi  dici :  VuJcretro  (j)  post  nte,  tit- 
tanas,  sciwdalum  milii  es  (Ibid.  25)  ?  Noc  Pi'tro  lainen 
liuiiiana  i};noi'antin  profecil  ad  cnnien  ;  nun  enim  ei 
Paler  aiiliuc  omne  passionis  my.sierium  ievclavor.il  : 
sed  hdes  (5j  (k)  p;irva  scnieiiliam  damnalionis  excc- 
pit.  Cur  ijjiliir  iion  lianc  confessioiiis  fidem  Palcr  Pe- 
lio  revclavit,  creaiuram  sciliccl  etadoplioncm?  Invi- 
dit,  credo,  liic  Pelro  Deus,  ul  in  loinpura  posierior.i 
dissimuLiiis ,   liiec   nunc  vobis  novis  pri'dic:itorilitis 


beala;  fidei  «uk  confessionc   pronicrnil!  lii   quam  C  rcs  rvarel.  Sit  s;inc  fides  :ilia ,  si  alia;  claves  rc;  ni 


nunc  inierpretanda;  vocis  sii;c  deducimur  iieccssil:!- 
lem?  Ille  confessus  esi  Chrisium  filium  Dci :  at  niiUi 
lu  hodie,  novi  apnstolalus  meiidax  saceiiliuinm,  iii- 
geris  Christum  ex  nihilo  creaiuram.  Qoam  viin  af- 
lcrs  diclis  (e)  gloriosis  ?  Filium    Dci  coufessus,  iil> 

(I)  Posl  terliam  lenlaitonis  purgaiionum  in/irinitrt- 
leiu. 

(n)  Mss.  Vind.  ct  Silv.  in  nalma  scil  cet.  qiiia  iio- 
minis  freituenlala  piufessio,  elc,  n.ale.  Sic  potiiis 
variendum  |i"c  forel :  iii  eo  scilicet  qtind  f.icia  ei  sit 
revflilio  iiaiurae,  non  nomiiiis,  etc. 

(fr)  In  prius  viilg.ilis,  non  tieaiuiflin  novH.  Abest 
uovit  a  niss. 

(c)  lii  qulliusdain  mss.  non  repeiiltir  el  niariij- 
rein,  librarioruin   inctiria  :  qua  voce  liic  leslis  intol- 

l'B''i"'-  ,  ■  •       t.  e 

(d)  Ita  .'X  ms.  t>jrb.  faveniilms  aliis.  bciisus  lerc 
ideiuexhibelur  illduohus  Vatic,  poii  lerliani  purija- 
lioiieiu  lenliilionis  infirmilalit  :  at  v..ribuliim  Wii'ali«)- 
»iis  ad  dtipltcem  Peiri  leiiiationein  rclalum  ,  sic  ad 
iinaiu  restnngittir.  lo  veiiislioic  m^.  Colli.  cl  Ccnii. 
p.ijl  «.:r(iain  (ffnlalionis  pMrga/ioiittiu  iii/irmiKi/um.  Iluic 
consciiiiuntaliusCoUi.  u.cniiii  Pr.il.,Viiid.,  Silv.  ciini 
cdil.  H:id  ct  Par.  uisi  qtuid  liabctil.  iii/irmiiaM«.  Ilis 
.io<  .'ilil  anliiiiiior  Ui;iiii'„'.  pcsi  lerliaiu  lentalionis  pur- 
4<i/i.»ii«  iii/*iuiija/«i».  At  iu  C;iriiiil.,  Tcll  ,  Thend. 
el  ttli.i  Uciiiij<.,  posi  l(;r»iiim  («nl.iiioni»  pi(iyi/liuii<!m 
iiroqoibus  a|>iid  U;id.,Kr.,  iii  uis.  Mari..  in  uno  .S.n- 
luin.  01  tii  ;iliii  Colli  lonilnr ,  poit  lerliiiiii  tLiiUumnis 
iuttrtmlalein.  tx  vmii»  iHis  locliiniilius  sclin.il  i|iiisi|iii' 
qu.c  luaKis  «rrlseril.  O''»'"  •'ulciii  prilnliiiin^,  lioo 
tiimal,  Pciruui  posl  lcrliaiu  inlciriifi.iiii.nciu,  ae  vil 
uli  tciitaliouciu,  qiia  iiroliaia  cst  ilUuschartlas,  put- 


cajlorum  siinl.  Sit  liJes  alia,  si  Ecclesia  alia  esi  ftim- 
la,  adversuin  quam  port*  inferiti  non  i>r*valebiiut. 
Sil  fiiies  alia  ,  si  erit  aliiis  aposiolatus,  ligata  ct  so- 
luta  pcr  sc  in  lerra,  ligans  in  coelo  aique  solvi-ns.  Sil 
fidesalia,  si  Christus  alius  Ooi  filius,  pr.aor  quam 

(i)  Propitins  tibi  Dominiis. 
(5)  Praiu. 

«attini  esse  a  trina  ncg;iiione,  qui  leiitaia  ac  prolhiia 
fiicrat  ipsius  inlirmiias.  Oit.id  illti>iiamr  lns  .Aiiihrt» 
sii  lib.  V  de  Eile  n.  i,  vcrbis  :  Ctt  Peiriis  ipsius  Do- 
miiii  ad  piisrendum  gregem  eUclns  judici» .  qui  leri.o 
mereliir,  Piisce,  clc.  Pnscendo  bene  cibi  fidci  iHlpnin 
/iips/is  piioris  aholertl.  El  id.o  ierlio  admonrtur  ul  pm- 
ciil ,  lerliu  ulTuin  Dvininiim  ditiiiiil  interiogntur  :  itl 
giiem  le^tio  anle  crucem  negiiverui,  leruo  faierHHr. 

(e)  V  .1.  Iias.  iiis.,  i«  glona  enimliliuiH,  cic,  Marl. 
ylorwsuk  enim  filium.  .... 

])      (/)  lii  prius  vulgatis  senicl  lanluin  cxstabal  ;M«ci<i, 
quod  cl<"gaiiiiiis  mss.  rc|ioitiiil. 

((/)lu  ins.  Vat.  lias.,  p.r  rew/rtlioiicw  bet. 

(li)  Editi,  .'(  qiiia  no/i  :  miuus  lou.^cnliuul  Sup«rio- 
rilnu.  et  ./«i  .'J  niailo.  ctc 

,i)  lia  coil.^x  Vai.  bis.  juMa  jjr.ccutn.  nii.,-  toi,  k-j- 
w,  faveulibus  uis«.  Maritii.,  Kciuig.  ct  llieod  ,  p:o- 
'piiiiis  libi  esto,  Doinine.  lu  ^dii»  i.iio.'ii  librii  feriui  , 
pi.)pi/iN»i//'/  Dominus,  nisi  qiioJ  iiiCarit.  c\siet />.•»». 
iioii  Doiniiiut.  Al  I  a|i.  10,  iu  M.itlh.  uum.  l>,  h.ibeinr 
iiivla  Vulg;ilam,  iilsil  <i  (■',  Doininc. 

[i\  lii  nm.  Mail.  doilcraiur  posl  me.  Vldcsis  a.l- 
u.ilaia  ad  iium.  10.  cap.  11»  i  luuiii.  iii  M.iilh. 

(k)  \Us.,  <'.aru.,l»oinig.  .ic  Tcll.,  ;u.<i'a  .  coiru|ilo. 
Ea  qiii(ipo  cral,  iii  pioximo  diciuiir  c.»» ,  •  tviuuive 
;>l.ciia- 


iS^ 


m 


m  TUINITATE  LIBKI\  VI. 


m 


qui  es(,  pi.rduabiliir.  Siii  \eio  li:i;c  fitlcs  sola,  coii-  A  l""'  *'liiiin  Joannes  diiiit,  non  crcalui.ini  iifrifccuoii 


fessa  Cliristum  bei  filluin,  nniiiiuin  beatiliidinnin  glo- 
riani  nierujt  in  Peiro;  iiecesse  esi  ui  ea ,  qiir  euin 
creaiuMiii  potius  es  niliilo  conliiebitur,cluves  regiii  ca' 
Ibruiii  iiuii  (a)  adeplo,  etcxtralidem  :ic  virlulein  apus- 
loliiani  caiislilula,(6)nec  Ecclcsia  bit  iila,  iiec  Clirisil. 
59.  Jaannet  Filium  unigeniiuiii  profitenn,  adopiivum 
neguvit-  —  Proferamus  jlaiiuc  nmnes  aposiolicie  lidel 
professiunes ,  in  i|uibus  Dei  flllum  conlileuie» ,  iion 
adopllnnis  ia  eo  noiiien  ,  sed  iiaiurx  pnipiieiaii^in 
CQiiliienlur;  neijue  creaiiunis  ln  eo  igiiobilitaiein,  sed 
iiaiivjiaii»  gloriam  prolesiantur.  Lo(|iiatMr  Joanncs 
bIc  usque  ad  advenium  boinini  nianens,  ei  ^nb  ^ai  ra- 
meiilo  diviiiie  voluntaiig  relicius  {c)  cl  ilcpulutus , 
duin  non  neque  nuii  inori  dicitur  ci  ninneie.  Loijua- 


Non  ignorjvit  Iispc  blaspliemix  iioniina,  liicoiis:  Oiij 
t's/  iii  smii  Patiii  ;  cl  a  Dimiino  biio  :iudiens  ;  Sic  im/w» 
dilexit  muiidum  Deua,  {{)  Ha  nl  flliitm  siiioit  (i)  uiii- 
ycniliim  daret  ;  u(  omnix  qiii  credit  in  enm  non  pereal, 
f.ed  habeat  viium  aternam  {Joaii.  iii,  16),  T>ftiis  nuiii- 
dumdiligon^,  hoc  dileriiuuissu:e  iii  euin  trslimoniun) 
proiuHt,  ul  iinigeiiitum  liliuin  siniin  darcl.  (g)^i  di- 
leciionis  liinc  lldes  esl,  creaiurain  crc;iiuris  pr:esli 
lisse,  cl  pro  inundodcdisse  quod  iiitnidi  est,  et  ad  ea 
qu:R  cx  niliiln  siiiit  siibsiiiutu  rirdiiiiciiil:i,  cuiii  qui  ex 
niliilo  subsiilii  pracbuiiise  •  non  facit  inagni  iiieriti  li- 
dem  vilis  ei  spernenda  jaciura.  Pretiosa  .luiem  sunl 
qii:e  comniendani  cliarltaicm,  el  liigeiitia  iiigcniibus 
x'Slimaiilur.  Dcus  dilii(ciis  iiiuiiduin,  filiuiu  nonado(i- 


hirergo  sua,ut  solel,  voce  :  beumnemoviditumquani,  g  livuni,  sed  siium,  sed  unii^ciiilum  dedii.  (A)  llic  pro- 


163  ""'  "nigenilus  filius ,  qui  est  in  tinu  Patris 
{Joan.  I,  18).  Naiur:c  fldes  non  salis  explioaia  vidc- 
baiur  cx  nomine  (1)  (d)  fllii,  nisl  proprieiaiis  exlrin- 
secus  virius  per  exceptionis  ilgiiincaniiaiii  adderetur. 
Pra-ter  lilium  eniin,  (t;)  el  unlgcnitum  cognominans, 
suspiriunem  peiiiius  adopilonis  exsecuil :  cum  verila- 
lein  nominis,  unigeniii  iiaiura  prxsiaret. 

40.  Vnigenilus  fiiius  Joanni  non  esl  irealura  per- 
feeta. — Noiidumquocroquid  sil,  qui  estinsinu  Patris; 
liabet  interrogatio  i»ta  suum  ordiiiem  :  qua:ro  qiiid 
unigenili  signiQcatio  sibi  postiilet.  Lt  videamus  an 
hoc  sil ,  qiiod  lu  esse  proflteris,  id  esi,  creatiirain 
Dei  perfectam  ;  iit  (lerfecia  pertineat  ad  unigeiiituiii , 
creatura  vero  refeiaiur  ad  filiuiii.  Sed  Deuni  unigeiii- 

(I)  Vox  /i/ii  deesl  in  nostro  codiee- 

(fl)  Val.  bas.  codex,  tit  adepta  ,  el  exlra  pdein  et  ve-  C 
rilaiem.  M:igis  plaeel  eiim  alils  el  viriuiem,  qiix  ninii- 
rnm  iu  ligaiidi  ei  solvepdj   polesiaie  raanimc  com- 
nicndalur. 

(6)  Kdiii  exceptc  Bad.  iiei;  ecclesia  sit  ulla.  Tnm 
eil:iiii  Bid  nec  Chritlus.  Tres  m>s.  nec  ecilesia:.  Vc- 
rlus  alli  magno  coiisensu,  n«cerc(eiia<.i '/<a,  quxsci- 
liict  lalia  (iroGielur ,  tit:c  Chritti ,  huc  e&t,  iicc  ad 
Cbrisiuiii  Ecdesix  capiii  pertiiie:it. 

(c)  Bad.  et  Er.,  rij/ic/istfepufaius.  Lips.  el  Par.,  re- 
Uctun  depiilalus ,  siiie  c|  ;  ac  deinde  ciim  ros.  Vat. 
bas.,  dum  iion  mori  dicilur.  Ubi  apiid  Bad.  ei  Lr., 
diim  non  ntque  mori,  et  in  quihii-,dani  in»s.  tiMiii  neque 
noi\  nmi.  Rei  tius  castigaiiores  niss.  rclicius  et  depu- 
lalus,  dum  non  neque  non  nioridicilur  :  lioc  c^i,  duiii 
iicque  dicitur  nioriturus,  qiila  Cbristus  suam  dc  illius 
exilu  noluil  dectararc  voliiniatem;  aiqiie  ila  lioe  nia- 
net  lii  occulio,  seu  ^iib  sacraineiito.  Ambroslus  aiileiu 
Serm.  xx  iu  psal.  cxvui  ,  aliquos  aii  ile  niurte 
S.  Jiiaiinis  dubitasse.  Aii  eorum  numcro  accciiseu-  y. 
diis  sit  Hiiarius,  ex  boc  loco  min  saiis  ccito  definiri 
qiieai,  cum  adliajreat,  quanium  putesl,  verbis  Evau' 
gelii  Joaii.  XXI,  f  %i  ei  25. 

(d)  Vox  lilii  iion  occurrit  nobig  in  mss.  iiisi  JQ  co- 
dice  S.  Mariiiii  Turon. 

(e)  ApiiJ  Par.  desideralurpariiculsef,  gua;  hicpor- 
liide  e^l  aiqiic  etiam.  Deiiidc  apud  Uad.,  i!)r.  et  iii  tri- 
hus  mss.  Va|lc,  post  uniseniium  adjlcilur  niliU  :  iii- 
ti-rpolatoris  \iilo.  Hoc  enim  sibi  vult  :  cum  /iiii  voia- 
huio  :idjicitur  u>iigeiiiii  nomeu,  non  de  adopiivorum 
grege,  qui  iiumero  plures  suiil,  sed  iiroprius  esse  si- 
giiificatur-  Ut  enim  ait  Aiiguiiliiius  Cpil.  cuiii  Maxi- 
iiiiiio,  n.  M  :  ^'  tili"sesi,  veiui ptius  e/it,q\tia  «iiiaeiii- 
lus  est.  Ex  eudiin  Joaniiis  loco  Fiuisiimis  llilarii 
noslri  vestigiis  insistens  iria  coiidudit  c.  2,  lib,  uJ 


prielas  esl,  nativitas  est ,  veriias  est  :  iioii  trealio 
ftst,  non  adoptio  cst,  non  falsiias  est.  Ilinc  dileciio- 
nis  et  cbanlaiis  fides  cst ,  iiiuiidi  saliili  ct  filium  el 
suiiiii  et  uiiigeiiituin  pr:rstiiisse. 

104  -il.  Fides  Cliritili  ul  Uei  (ilii  ad  salntem  ne- 
cesiniia. — praetcrmillooiiiiies  dc  Filio  iiiiiiciip:itiOiies. 
Non  est  dainnos:i  dissimulallo,  ubl  de  copia  cbt  clcc- 
tio.  Rci  profectus  semper  ex  causa  esi,  et  oiiiiie  opus 
maiiifeslaiii  liabcisuscepii  iicgoiii  nccessiiateui.  Scri- 
beiis  uiique  (i)  Evangelia,  scribpiidl  debuii  alTerre 
rationem  :  ei  videamiis  qu:iin  ostenderit  diceiis;  //a'C 
autem  scriptasunt,  ut  credaUs  quoniam  Jesus  est  Clirit- 
lus  lilius  Dei  (Joan.  xx,  ."51).  Scribeiidi  igitur  Evange- 
lii  iion  aliam  pr:clulii  causam,  quam  ut  omnes  crc- 

Ci,)  Vnicum, 

Flae.  :  Ergo  unigenitus  Filius  non  est  creiilura,  qu' 
Deuiu  videi ,  qucm  iiuIIh  creatiira  videt.  El  ne  forie 
uiium  eum  de  adoptivis  liliis  crederet,  annmtavil  seusus 
i»i/<ii  occiisionem,  cuin  euiii  dixit  non  snlum  filiuin  ,  scd 
eliam  iiniycnilum  Filiiiiii  :  lioc  nomen  nun  liabet  so- 
f/os.  ( En  veiba  llilaili  clare  ex^irrss:!.  Aililit,  )  Fil:i 
adoplivi  in  linu  Abrulue  suiil :  qui  autcm  leruset  uiii- 
geiiitut  fiHiis  esi,  in  sinu  Pulris  C6i. 

(f)  Particiila  i(u,  licet  superllucre  vidcaliir  additiir 
ex  lidc  veierum  llbroium.  Mox  iii  niss.  Vat.  bas.  et 
Martin.  darel  pro  eo  ut  omnis. 

(g)  Hic  Filiiis  pri)p'-ius  esse  ostrndiiiir  diiobiis 
argiiiiieiiiis,  qiiorum  altoruiii  iiuii  saiis  apcneexprcs- 
siim  est.  Diriimqiic  illiistraiur  veibis  Fausiini  loco 
laiulato.  Si  ei  Vhrislus  crcniuru  esl,  quid  cuiiliiUlnmn- 
do,  diws  pro  crealura  creuluram? (Ku  piiiiiuin;  alleriini 
vcro,)  Si  Christus  crealura  est,servus  eU  :  etquomodo 
rt^dimii  ad  libeTlatem ,  cuni  servus  nullus  jure  possit 
conferre  libertalem?  Pr.eierea  ex  vcibis,  Ji(  uwii.v  ^iii 
ciedil  in  eum,  ctc,  colliglt  eiiiii  iion  tsse  crcalur:iiii, 
cuiii  credere  incrciilinam  sit  diviiiilalisoffensio. 

(h)  In  aliijuoi  mss.  hinc  proprieias  :  iiialc.  Pejiis 
apud  Bad.  el  Fr.  ("liMc  pietas.  Quippe  ailoptioni  oppo- 
iillur  proprieias,  qiia;  hic  esi,  id  est,  iii  liis  Juaiiiiis 
verbisapcrte  declaraiur.  Ex  qua  dcdaratioiie  sciiui- 
lur  i:os  llli  fidem  ac  dilcctionciii  debere.  Ex  qiio  paiet 
ciir  nuiic  liic,  ac  posiea  hinc  icgeii.lMm. 

(i)  Editi  ,  evangeiisia ;  et  mox  Par.  ut  videamwi, 
Eiiieiidaiilur  cx  scriplis.  |dciii  qiioi|iie  :irjiuiiicii|iin) 
prosequons  Fausiiiius:.Vi,  inquit,  vere  uilupiKjne  esset 

[ilius  Uei,  et,  non  nntura >/«s(/i(«i)i   mutiis  hnc  ex- 

pUiifiisel  iJoaiiueb)  qiwin  in  uiiimo  siripliunis;  ne  /i- 
des  in  ambifiuo  derelicla ,  vilani  peiiierei  pcr  amuigui- 
imis  inccriiim. 


Vil 


SANCTI  IIII,\nil  EPISCOM 


m 


dorent  Josiini  C5;sc  Cbrislun)  liliuiii  Dei.  Si  suriici(  Uil  A  l''iiium,  nfque  fulnnt  ImhH  :  qui  confitelur  FiUuiii,  cl 


sahilcni,  Clirisiuin  rrcilcre,  cur  adjecit  llliuni  Dci? 
Si  veru  Chrisiuiii  (a)  credcrcea  denium  fidcsest,  non 
Cliristuiii  l.tntuniniodo,  sed  Chrisiuni  illiuin  Dei  cre- 
didisse  ;  noii  esl  nonieii  lilii  iii  Clirlsto  uiiitii^nito  Dcu 
ex  adoptionis  coiisuciudine ,  (6)  qund  propriuin  est 
ad  saluieiT).  Si  ergosalus  in  cniifcssiont;  nuiiiiiiis  est; 
qiiicro  ciir  in  iioinine  veriuis  non  sil.  Qtiiid  >i  in  no- 
miiic  verilas  esl ;  qua  auctoriiate  creatio  esse  dice- 
tur,  ciiiii  nnn  ricatiunis  coiifessio  salulem  sit  prx- 
stiliira,  sed  filii? 

Ai.  Filius  ex  Paire  niHut.  Filium  neguutet ,  anii- 
christi.  —  Hac  igiiur  saliis  vera  cst,  hoc  pcrfeclae  fl- 
doi  iiicrituin,  Jesiiin  Clirisium  filiiiin  Dei  credidisse 
Nun  est  eniin  dilociio  in  nubis  ad  Deuin  paireni,  nisi 


Ftliumel  l'alrem  habei  (Ibid.  •iTi).  Negaiis  Filiuin  ca- 
ret  l'atrc  (I) ,  cunfitens  Filiimi  aique  babens.  habel 
Patrcm.  Ou-t^co  bic  quid  .idupliva  uumina  loci  ba- 
heaiit.  ^umijuid  non  nauiru;  res  tsl«  omnit  est?  tl 
quain  naiur.c  sii,  aoeipc. 

4'>.  Joaitiies  el  hceietici  tiiuul  comparaHlur.-~  Ait 
enini  :  Quia  tcimui  quod  (ilius  Dei  tenil,  el  concarna- 
Ins  esi  propier  not,  el  pu.stus  eu,  ei  reiurgeiit  de  mor- 
tuit  uitumpsil  not,  cl  Uedil  nobis  niUUtclum  oplimum, 
ul  iiilelligainut  veiviii,  (2)  et  timut  in  eero  filio  ejus 
(()  Jetu  Clirisio  :  liic  eti  verut  (g),  el  vila  ailerna,  et 
returrectio  (h)  nottra  ( I  Jvan.  v,  "iti  ct  il ).  0  iofi:- 
lix  intclligentia,  et  Dei  spirilu  carens,  ci  (i)  in  anli- 
cliristi  spirituin  ac  nonien  prolicicns,  ei  iiesciens  ad 


por  Pilii  lidcin,  Et  aiidiamus  euin  per  ecisiulain  lo-  B  sacranicntum  salulis  nnstra;  Dci  (ilium  venissc  (pcr 


queiiloin  :  Oinnis.  qui  tiiligil  Patrein,  diligil  eum  qui 
ex  t-o  natus  esi  (I  Joiin.  v  ,  I).  Qiiid  esl,  rogo,  ei  co 
nasci?  Nuini)uid  idipsum  ost,  qtiod  per  eiiin  (c)  crea- 
ri  V  .\ui  riir  Cvangolisia  niontiiur,  ut  ex  eo  iiaium 
dicai ,  quem  per  oum  croatum  potius  haereiicus  dn- 
coai?  Et  audiamus  omncs  (d)  (juid  sic  bic  ductor. 
Dicliim  iianiqiie  est  :  llic  est  nnlidirislus,  qui  negat 
1'airenx  et  Filiiim  (l  Joan.  ii,  2-2).  Quid  agis  lu  3S.ser- 
tor  creatura^  ci  de  noii  cxstantiljiis  Chrisii  nnvus  cuii- 
ditor  ?  Si  J65  I"'"'^^^^''*"^'" '^'>*^^>  proliienlis  no- 
meiireoogniiscc.  An  cnin  creatorem  ei  creatnram  Pa- 
Irem  ei  Filiura  pradicalns,  (c)  per  assimiilalas  nomi- 
nuiii  voces  c.xcludore  jwsse  lc  rredis ,  ne  essc  anti- 
rhristus  inlclligaris?  Si  iii  fidc  tua  per  iiaturaiii  paier 


huc  iiidigiia  opiiiiix  biijiis  iiitclligcntio;  sensu),  crea- 
turx  pulius  adoptivuiu  noineii  ()uaiii  verum  liliuni 
Dei  Jesum  Cbrisiuin  esse  cniifessa,  i|uibusnani  boc 
arcanoruin  niysierioiun)  secreiis  edocta  es?  vel  qnis 
liodie  novus  hujus  scieurw  tua;  auitor  csl?  An  nc 
secieio  libi  Loc  per  fainiiiaritatem  aiuoris  rccuin- 
benii  in  pccius  suuni  Doininus  ustendit  (/onn.  xiii, 
25)?  Aut  snliis  ad  cruceiii  sequens,  iiilcrcxtera  sus- 
cipiendx  tibi  in  matrein  Maiix  prxccpta,  bxc  quo- 
qiie  in  illa  specialis  in  le  ainoris  roniosiationc  didi- 
cisli  (Joan.  xix,  S7)  ?  Vel  ad  sepulo-um  priur  qiio- 
qiie  Peiro  curreiis  adeplus  es  (Joan.  xx,  4) ?  Vcl  intra 
(j)  consossus  aiigeloruin  \C6  et  signatoruin  libro- 
rum  iiisulubiles  iiexus,  cl  signurum  cueilesiiuin  innl- 


cst,  etpcr  naiuram  filius  csl;  m:dcdicuscgosum,  op-  „  liformcs  poieslaies,  ei  novarnin  alqiie  incompreheii' 


probrium  in  ic  alioni  noiniiiis  rcrereiis.  Sin  vero  si 
iiuilala  oiiinia  suiit,  ei  polius  niincupata  quam  pio- 
pria  ;  iidoi  liia:  ab  apnstolu  disce  cognonicii,  et  aiidi 
qiix  sit  credili  Filii  fidos.  Sequilur  eiiini,  Qui  ttegat 


sibilium  caniionuni  byinnos  senipiiemi^s ,  tain  pia 
tibi  hxc  per  Agnum  duccm  revelata  docirina  est,  nc 
Paier  paier  sit,  ne  Filiiis  filius  sit,  nc  natura  natura 
sii,  iic  veriias  verilas  sil  {Apoc.  v)  ?  II:gc  cniiii  apiid 


(1)  Caret  Patrem. 

(2)  Et  siiitus  in  vero  filio  Jesu  Chrisio :  hic  esl  terut  Dem ;  grxcc,  ovt«;  iaxij  i  a^qSivo;  OioV. 

Deum  filium,  clc.  Hinc  et  llilariiis  nosier  mnx  aii,  >i- 


(n)  Sepiein  mss.  eredere  non  suffieii.  Abest  non  tu(- 
ficit  a  pnlioriliiis. 

(6)  Quod  siM]uiiiir,  his  nilitur  Joannis  verbis,  loco 
proxiiiie  laiiiialo  cnhxrenliiins  ,  et  ul  credenles  vilani 
habealisin  nomine  ejux.  Quud  faiisle  Fauslinus  vidit, 
ac  nitiile  sic  cxposiiit  :  Elinmne  hic  suipicio  est  oeit- 
lura;,  ubi,  qui  credidnil  quod  lilius  Dei  est  Chritlns, 
(CWrnnm  ritam  poitidd,  et  non  uliter  quam  in  nomiiie 

ejns? fii  noiiiiiie  enim   crealura;  ne  quidem  vitain 

lempuralein  potcil  quit  assequi. 

(r)  Si  idipsiiin  csl,  inuiidus  ex  Den  natiis  pari  jiire 
diceiidus  osi,  iiei|ue  in:ila  est  Fausiini  coiisoqiioniia  : 
Ergo  ct  mitndus  a  nobis  diligendus  esl,  ti  diligendits 
est  l'ater.  Sed  claniat  Joaniies ,  Nolile  ditigere  muit- 
iliint . 

(<l)  In  vnlgatis  ,  qnis  til.  ('oiiciniiius  iii  mss.  quid 
sii.  Krasmns  Uilario  perpeiaiiivilio  veriit,  i|uo<l  Aria- 
niiiii  iiunoiiparil  aiitit  hri>liiin,  ciiin  hoc  nnn  tain  ipso 
dic:il,  qn:iiii  aiidiil  a  J<i:iniic  dici.  lliidc  .Vmlirusius 
lili.  II  dc  Fido  onp.  I.'i :  Jojiincs  dicit  hccreticoi  ctsc  an- 
lichrislos,  .\nanosuliqui  ilesifiiians  ;  etFau^linus  s:vpe 
|.iiiil:ilii> :  Meriio  erqo  ttinicliristui  l<ocuri5  ,  qui  iicgas 
Palrem  et  Viiium  lub  inlerpretnlione  impia. 

(c)  Qiiid:iiii  mss.  per  aihimilalas  :  iiialo.  Ilic  pcr- 
siriiigiiiir  Ariuiioniin  hy|Micri>is,  doiiua  F:<iisiiiiusini 
liii  Ope  is  siii  :  .IriVina  iiii;>ii'/n5  nsserit  quidem  niutiu 
iio6i.M'um  iisdeiii  iiomiiiifrn.s,  leit  uon  iisdem  «'n.sibiii. 
A'a»i  liydem  qnibu^    not   fiiTiuniil  /'■'iini   pairrm,   r( 


inuliila  omiiiu.  iiaqiic  prnxiino  verbn  prirdieaHs,  iioii 
solus  vooabiiliiruin  snniis,  sed  maximc  aiiiini  iiitclli- 
goniia  ac  senioniia  signinc.itur. 

(/')  Vox  ejus  in  vulgaiis  umissa  resiituitur  c\ 
niss. 

(g)  Aiictorituie  velustioruni  mss.  remnvimus  hino 
vncahuUini  Dens :  qiiod  aliest  pariler  a  pritnis  Faii- 
siini  cdliionibus,  ncque  in  posireinis  addiium  osi 
nisi  inlra  parenlhesini,  hoc  csi,  ex  conjeclura.  Am- 
biguuin  qiiidem  cst  nuui  ille  logerli  Itic  esi  tcus 
Deui:  qiind  Basilius  lib.  iv  conlr»  Kiinoin.  p.  lUli, 
'^  .\ngusiinusColl.  runi  Muximfno  iiiini.  14,  et  CyhlUis 
Alexundr.  nd  ralcein  |ii:i|.  mii  legnni.  Atverbuin  ii-- 
rv3  ad  Kiliiiiii  ah  lllhirio  relainm  fuisse  apiiarei ;  iit 
et  lci-oril  Itic  eslverus,  ot  subiiidiorii  filiMS. 

(h)  Pnsl  (loslra,  addiiur  in  ipso  apud  F:<iisllnuni  : 
apud  qiiciii  idnn  iile  loons  tniidoiii  voibis  referlui, 
qu.inivis  h,cc,  et  rosini «•«/lo  iio».'iu,  snut  el  siipi-rm- 
ra,  el  concautaiHs  est  propler  nos,  el  passus  tu,  el  r.- 
iNrijoiii  ifd  iiiorlMiiasiunipiif  nos,  iiiodu  nonexsienl  ni 
sacrn  lexin  luin  gr.oro  luin  la:im>,  sicui  nec  3i>iid 
Cyrillnm  l»cn  iiio\  l:iudaio. 

(i)  llnus  codex  Vat.c.  rum  dunbus  .iliis,  n  <a°iMii- 
nili  l.hristt  spirilum  ac  nom,-n  prn/i^ei»  ;  de|iravalr. 

(j)  Hx  his,  el  ex  dirlis  ii.  iO,  li>|nei,  nuii  :«liniii 
llilario  Joaniicin  Kvangelii,  aliuni  Ap<icaly|iHls  «0011»- 
reiii  (iiisse. 


»•»3  DE  TRINITATE  LIDEU  \i.  m 

lc  oiiiMia  (lomiit.indir  iiilalsa.  Apostolus  conccssa  si- A  riiatcni  nomiiiis  liiijiisqn.iiil;i  possot  linmani  scrnio- 

nis  sighificalione  moiislrarcl  •  .nii,  QHid  adliwc?Si 
Deus  pro  nobis,  quis  conlra  nos?  Qui  filio  proprio  non 
pepercit,  icd  Iradidit  enni  pro  nobis  (Ib.  31  et  3-2). 
Nuiii  (]iiidnnin  eiiam  nunc  adopiionfs  in  eo  cril  niiii- 


bi  0|ilini.i  liilel!ipenli;i  (n)  vcriiiii  Dei  flliuni  dicit : 
tn  aflirmns  cre.iiioneiii,  lu  pr.c(licas  adoptionem,  tu 
negas  naiiTiiMem.  Et  cuni  hic  verus  Dci  Glius  nobis 
sit,  et  vita  aelerna,  ei  resurreclio;  ncc  viia  xlenia 
cst  ci,  nec  resurreciio,  cui  ille  non  verus  csl.  El  hxc 
qiiidem  Jonnnes  discipulus  a  Duniino  dilccius. 

44.  Paulu$  C/irts(imi  ;»iittiii  prccdicat  verum  Dd 
filitm.  —  S«d  niliil  alt  lii^  dissimile  ex  pcrsecutore 
apo«tolns  el  v»»  electionis  pnt-dicavit.  (jui  eiiini  ser- 
nio  eju«  non  sub  lilii  confciisione  csht  Qiin;  epi)>tola 
noii  de-sacrameHioveriiaiis  isiius  coepia  est?  In  quo 
noinine  non  proprietaiis  sigmlicalin  csi  t  ( I )  Ciiin  enim 
dicitur:  Reconeiliati  sumut  Deo  per  moricm  fitii  sui 
(Rom,  V,   10);  el  riirsiim  :  Deus  filium  tuum  mitil  in 


cupatio,  in  qiio  prnprictitis  cst  iionicn?  Apnstnliis 
eiiiin  volens  cliarilatcni  crf;a  nos  Dei  ostcndcrc,  ut 
magiiiliceiilia  Dei  dilectioniscx  conipuralionis  {^cncrc 
noscerctur,  non  pepercisse  Dcum  proprio  lilio  siio 
dociiit  .  nnn  utiquc  pro  adoptandis  .idopt.ilo  ,  noqiic 
pro  creaiis  creatnr;e,  scd  prn  alieiiis  siio,  pro  con- 
iiuiiciipandis  proprio.  Qimtc  virtiilcm  dicti ;  ut  inagni- 
ludincm  charit.ntis  iniclligas.  Quid  sit  prnpriiini  CX' 
pendc;  nc  ignore»  veriiatcm.  Nunc  eniin  Apostolns 
pioprium  ait  Alium,  ciim  in  niuiiis  vel  suum,  vel  cjus 


similitudinem  tarnii  pcccali  (Rom.  viii,  5) ;  ct  rursuni :  B  sxpe  dixisset.  Et  quamvismiilli  codices,  pcr  (■')  Irans- 


Fidelit  Deui,  per  quem  vocati  estis  in  communionem 
fUii  ejat  ( i  Cor.  i.  9) :  Qiiid  hic  hirreticoniin  furio 
loci  relicttim  csl  ?  Filiu»  «uus  esi,  filius  (b)  cjus  est : 
nou  adoptio  cjus  est  ,  non  creatura  ejus  cst. 
Nomen  natiiram  loquiiur,  vcrilaiem  proprielas  cnim- 
ii;it,  lidcin  confossio  (estatur :  non  intelligo  qiiid  addi 
possit  adnaturaia  lilii-  (2)  (c)  Nain  qund  filias  ejus 
cst,  qiii  csse  pater  rreditur;  non  inccria  et  inrirni.i 
ille,  qui  clectioiiis  est  v.is,  locuius  esi :  ncc  Magister 
gcniium  ct  Apostolus  Cliri^ti  amtiiguS?  doctrln.T  siia; 
crroreni  reliquii.  Scit  qni  sint  adoptionis  filii,  et  qui 
hoc  esse  ac  nimcupari  pcr  lidcm  meriii  suiii.  Ait 
nainqne  :  Qiioi^uot  fniiii  spiritu  Dei  aguntur,  hi  filii 
sunt  Dei.    jVon  enim  accepistis  spirilum  servitulis  ile- 


latorum  simplicem  intelligeniiam,  in  hoc  lnco  pro 
(()  proprio  filio,  «uo /i/io  conscriplum  habcant^ta- 
men  gnrcilas,  qua  lingua  Apostolus  esl  loculii': , 
proprium  iiiinc  magis  quani  siiuni  nuiicnpai.  Et  iicet 
comnniiiis  inlelligcnliT;  sen.tu  iioii  satis  inler  pro- 
priuin  et  suiim  diflcrai;  veriini  Apostoliis,  cuni  iii 
caiteris  aliis  dictis  suum  /ifiumcommeniorassel,  quod 
est  graece,  tov  toaiTou  uiov,  tainen  in  lioc  loco  sccuii- 
dum  quod  ait,  of  yz  toO  iSiou  'j-oO  oux  iyjicraTO,  <;«l 
pruprio  filio  non  pepercit,  natiirr  viritalcm  significan- 
ter  cxprcssit :  ui  qui  siipcriiis  filios  plures  pcr  K;iiri- 
tuin  udupiionis  denionstra.ssct ,  niinc  unigenitum 
Deuni  liliiim  propriclaiis  (jf)  ustendcrel- 

4G.  Incxcusubilis  esl  qiii  Chrittum  filium  Dei  neyat. 


rttm(o)  (d)  in  timorem  ,  sed  uccepislis  spirilum  adop- Q  Antiehrislum  pro   Chrislo  esl  susceplurus. —  Non  csl. 


tionis,  in  qiio  clanmmus,  Abba  pnier  (llom  vili,  14  ct 
15).  107  '^'''^'  noslr.-r  |icr  saci.inientiiin  regeiiera- 
lioiii.>  lioc  nomen  cst:  cl  profcssio  noslra  nobis  pr:i!- 
stat  adopiioneni.  Fiiios  ciiim  Dei,  opcra  scciindum 
spiritiim  Dei  gesta  conniincup.iiit :  et  clanialiir  a  iio- 
bis  potius  Abba  paler,  qiiani  cx  naiurr  niaiict  pro- 
prietate;  quia  extra  naturx  proprieiatem  esi  vocis 
olliciMin,  ei  diti  alque  csbe  iiun  ideni  esi. 

45.  Filius  proprius  iliserte  assertus.  Epistolu  nd  Ro- 
manosgrcBce  teripta.—  ki  vcro  qux  de  lilio  Dei  Apo- 
stoli  lid<'S  kit,  inlellig;iiiius.  Nam  cumoiniii,<|ut-iii  lia- 
biiit  ad  Ecclesix  ductriiiam,  serinuiic  iiuiiiqiiain  Tu- 
irein  siiie  Filii  coiifessioneloi|uei'eiur;  tameu  ut  vc- 

/1)  turti  Miini  dicit. 
(i)  Quam  quod. 


Iiiimanus  hic  error,  iieqiie  in  negando  Dei  lilio  vi- 
liuni  ii^norantiuc  esi,  ubi  ignorari  noii  licci  qiiod  iie- 
gatiir.  Crc:ilura"ex  nihilo  subsisiens  Dei  filius  ilici- 
lur.  Iloc  si  nec  Fater  loculus  est,  nec  Fiiius  lestatu: 
168  est,  ncc  Aposlnlus  prrrdi'avil,  tanicn  audere 
eluqui,  lioc  esl  Clirisiuni  iion  ignorare  laniunimodo, 
sed  odissc.  Cum  eniin  paicr  de  filio  suo  dicat,  Hic 
est  {Maiih.  iii,  17);ei  Filius  de  se  dicai,  Qui  lccum 
loijuilnr,  ii'se  esl  (Joan.  ix,  57);  et  Petrns  confiiealur, 
Ta  t!s  {Mutlh.  XVI,  lli) ;  ct  Joainies  lestclur,  llic  leriis 
esi  (1  Jouii.  v,  '21);  ct  Paiilus  iiuii  desistai  pra:dicarc 
dc  jirnprio :  iion  inieiligo  aliud  qunin  negaiidi  c.<-se 
odiuiii,  ubi  imperitia:  crrornon  uxcusaiur  incriminc. 
(5)  Inlimore. 


ia)  Pravo  in  nonnuiiis  mss.  Mr*am  Dei.  Ei  iiic  op-  D  <"'  proprieias  per  prnnomina  tiius   el  ejus  signaia,  ac 

^      '         r^        ._..      .  ,._        • .     .  .1..........     A.,,..-I..i:     „1r l.,oln..li.?    ^....r..i^.  .V 


liinum  llilaiii  inierprctem  Faiisliiiuni  audirc  juvat  : 
Quamodo  eniiii,  ini|uit,  iion  rcriis  Deus  est,  ijm  vnus 
est  jiliu!,'!  quando  uon  snlum  de  reri  filii  nomiiic  Dcm 
verus  pivhalifr,  sed  eliani  pcr  hoc  quod  viln  wtema  esi. 
Vila  enim  cetema  non  habet  inilium  neque  fiiicm:  cr^o 
verus  Deus  esl  Chrisliis  nun  habcns  inilwm  ucque  /i- 
jiem,  eic. 

(b)  Edili,  filius  ejus  sit :  conlra  fidem  in-;s.  Ilic  re- 
spiciuiitur  superiores  Aposloli  liici,  quoruiu  iii  duo- 
bus  esi  fuus,  in  poslrenio  ejus. 

(c)  Bad.,  Er.,  Lips.  ac  iioii  paucimss.,  qiiumquoU. 
Mclms  P;ir.  (iiiodo  correda  fuerii  inier(nr.iciio  vi;io- 
sa  )  ciim  antiijuiunbus  niss.  Num  quod.  Hie  vuh  saiic- 
tiis  Uoeior,  niliil  :k1  significaiidaui  veri  filii  iiatiiraiii 
addi  posse,  nbi  liabeiiir  /ifiif  nuii  modo  iiouicn,  sed 


drniiiiii  Aposloli  iilriiiuqiio  tcstanlis  coiifessio. 

[d)  Edili,  iii  linwrc  :  rP|iiignaiilibiis  mss.  elgrsco. 

(i)  lii  nis    Marlin., /((/i/iojum,  ioco  (iaHs/«(on/i». 

(/')  l'.ir.  pro  prvprio  suo  fili" :  liaiid  !.alis  dijliiictc. 
Nonmilli  mss.  pro  proprw  fiiio  suum  filiutn.  Obicr- 
v;it  Faiisiinus  bic  Pauliiiii  alhidcre  ad  isia  i>en.  ixii, 
ii:  Sunc  cognovi,  quia  limes  Deum.  el  iion  pcpercisii 
dilecio  fiUoluo,  et  lsa;ic  figiiram  luisse  filii  Oei:  ple- 
niorem  autein  atque  perfeciiorein  veriiate  ipsa  luui- 
ram  liiissc  Uguram.  si  Isaac  verus  filius  a  pairc  siio 
Abrahain,  ct  filius  non  vcrus  a  Dco  patre  oblatus 
fucril 

(g)  Siipple,  vocabido.  Qiiimquam  proprieialis  vox 
ita  colioc.itur,  ut  filius  prcprieutn  cpponalur  fiiiis 
adoplionis. 


196  SANCTI  lill.&nU  EfiSCOPI  19« 

Loipiiliir  Uxe  intcriin,  l(H]i.iliir  itlisne  pcr  advmni»  A  in<>0|;a,  ciil  immnrlaliiatnm  lidi-^  li.nc  confess;i  n-il- 

liiliprct.  Kl  cum  lllc  IiidtIus  oliamiiiini  rcfipoiiiliitsi!!, 
Quis  est,  Dommr,  ii(  creiiam  in  eum  (Ibid.  36)?  Igno- 
ralinnem  ejiis,  qncm  poti  ocnlorum  (i)  rKCiipcraiio- 
ncm  tinia'  ridei  inti'lligeiiliu  iiiiiiieralMiiiir,  nolrns 
m.iiiere,  il.i  ait  ■  Kt  vidiili  eum,  tl  ifui  leeam  loqnitur. 


Mii  prnfiliet.is  ac  prievio»  ipsc  ille,  *|ui  pcntea  erit  in 
(«)  xnticlirisio  lnriitiirus :  8.iliiiarem  (lilei  eoiifcssio- 
nem  hi»  leiil.iincnti',  novin  inqiiielans  ,  iil  priniiim 
conscisniiui^  nostr.t;,  (!)(/>)  i|iiij  ita  creiliiiius,  iiitclli- 
genti.-4m  lilii  n;<iuralis  a\ell;ii;  ilfinde  ipsuni  illoi], 
rjii.id  (()  fldoplivuin  erit,  rcltquuni  nuiiien  exclinlut. 
Naiii  ciun  ({iiibus  (Seii,  in  qiivrtini  s^nff  nliu)  creaturu 
est  (/lirisiui.  iieccs^esi  iit  enin  his  antiiliristu^  ipsc 
iit  Chriitlus;  ipiia  filii  proprielxlem  creaiura  noii  lia- 
be.1t,  el  Oei  kc  ille  tiiiiiin  menti.iiur:  et  per  huc  (<J)  a 
qnibiis  hic  !)ei  lilius  jam  negalur,  ab  iiit>  (3)  lunc 
Chrisius  illc  credaiur. 

47.  Ad  ianilatein  mereiidain  fide»  fUii  Dci  piweiigi- 
luT. —  Oiia«,oro,  spcs,  inanis  fnror,  enpctis?  Et  qiia 
siiluiis  ln:)>  iiihicia  creaturaiii  esse  Cliristum  pniiiis  B 


il>si'  est  [Ibid.  !S7).  Nuin(|iiid  ab  hoc  sicnl  a  ciBteris 
t>i>minus,  qui  orabaiit  saniiales,  ronfessionem  fidei 
ad  s:ilut«m  merendaiii  (S)  reposcii?  Non  ntiquc.  Nam 
liiec  jam  ad  ca;cam  videnicm  Incotiis  c-t;  scd  ob  id 
lanlum,  ul  responderel  ille  :  Credo  Domine  {Ibid.  Ti^); 
qiiia  responsionis  lidcs  non  cxcitatis  saniiaicm  ebsct 
iillaiura,  (f)  scd  vilK.  Et  virtutem  dicii  biijiis  dili- 
genter  reiracleinns.  lnlcrro);ai  Domiiins,  Tn  cTtdii  in 
/ilium  Dei'l  Si  iitiqiie  sola  Christi  qaali»rninque  cnn- 
ic3sio  fidei  esset  consummalio ;   dictum  fnistet,  Ta 


qiiaiii  liliiini  blaspliLiiioore  coiitenJis?  Uporluei.it  tc 

i'\  Kvaiijieliisnosse  ac  Imierc  fidei  liujiis  sucr.iinciiliim. 

Naiii  cuni  Doininus  possit  oiniiii,  Uiinen  in  unnqiio- 

qiie  i-oiuni,  qiii  uiali:iiil   opernlionls  sua:  etrectnm, 

iiiciiiim  essc  voliiil  ciihfcssioni».  Neqiie  eniin  ei  vir- 

liiiciii,  (lui  l>ci  Viriiis  esl,  cnnfessio  orantis  addebat : 

sril   iiilci  erat  praeniiuin,  lioc  mereri.  Namqiie  cuin 

M.iriliuni  POganicin  pro  L:>z.iro  interrogavit,  aii  eos  qiii 

in   te  crc«IKlis.scni  niori  iion  crederct  in  xieninm, 

(e)  ad  i!l:i  conscienti  i:  siiiC  lidcni  clocuta  est  diceiis, 

Vitjm,  Domine,  ego   credidi  ,710.1  (11  es  Chrislni  filius 

Uti,  qui  .'II  hiiiic  mundnin  miiisli  (Joan.  xi,  17) ;  con- 

fcsi-i:)  li;cc  xtiTi!it.is  csi,  ei  fides  i^ia  iion  moritur. 

M:jrtha  deprecansfratrrs  sui  viiaiii,  liiicrrogaia  :in  iia 

frederci.   ila  credidii.  Ouam,  rogo,  vel  a  quo  »ii:im  C  *'.""''.'":.*'' "'"""^*  polcslaten)  lesiaiur  doror  obc 

exspectat  hoc  denegaiis.  cum  sola  sii  vita  >ic  crcdc- 


credis  iu  <^liri»iiiin  ?  Sed  quia  liaTcticis  pene  oiit- 
nibiis  lioc  liomen  in  nre  essct  rutnrnm,  iil  Chrisliim 
conftK^rentnr,  el  filiiim  tamcn  negarent ;  id  qiiodChri- 
sto  proprisim  cst  ad  lidcni  poscitur,  id  esl,  ui  creda- 
inr  iii  Dei  lilriim.  Credidisso  .luiem  in  Dei  lilium  quid 
proficit,  si  eredaiiir  in  creaiuram;  ciim  •*  nobis  fides 
inCliristo,  non  ere.rlurx  Dei,S4fdniii  posUilctUTT 

49.  Filium  Dei  diriuones  non  netcierunt. — Anne  Iiu- 
jiis  iiominis  proprietaieni  dxmones  nescicrunt  ?  Di- 
giiiiin  ciiini  esi  lixreticos  iionjam  apostolicisdociri- 
nis,  scd  dxmoiium  (g)  oie  convioci.  Claiiianienim, 
ei  sxpc  claniaiil  :  Quid  inilii  et  libi  ett,Jesu,  fili  Dei  al- 
liiiiiiii  (Luc,  VIII,  28)?  Iiivitis  verilas  clicuit  confes- 


le ?  Magiium  esl  eiiiii:  tfcJei  hnjus   sacramentum.  et 
verfeeia  coiifcssionis  isiius  bctiitudo  esl. 

*3.  Ad  sdhiicm  aniiiiie  eadem  a  cteco  tam  videnie 
po^tulttHtr. —  C.cco  .1  nalivitalc  Domiiius  visum  in- 
dulseral,  ci  naiiirx  damnuin  natur.»!  Domiiii!,  S.g^ 
exe:r.erat.  Ei  quia  ca;cus  liie  sd  gloriani  Dei  naius  fue- 
rat,  ui  iii  Chrisii  opere  D-i  opos  possct  inielligi,  non 
cispeclata  ab  eo  luit  fides  coiilessionis  :  scd  qni  in 
leceplis  oculis  auclorem  lanli  sibi  niiineris  nocic- 
bat,  nieruif  lioc  poslea  nl  fidem  diseeret.  Non  cnim 
r*cil:»tis  depnljio  vit.TC  aUernitatem  alTcreba!.  Ob 
qnod  DomiiMi»  )ain  sanuni,  et  de  synagoga  cjectiim 
inirnoi.',:il  diien.s  :  'lu  credis  in  liliuin  Dei  (Jean.  i\, 
o'o}  ?  Nc  daiiiniini  sibi  putarel  esse,  (5)  sc  carcre  sy- 

(1)  Qaa  ila  credimits. 
(•i}   Tuin  C/irisli(S  ille  creJetur. 
{.">)  Se  carere  syimyuyam    in  iioe  siipiidem  codicc, 
ciiiet  Patreni  supiu  ii.  4i,  ria' cuiYal  virtuteia,  iib.  vii, 

la)  'Vetus  codcx  ColL.  antichristu,  oiiiisso  111. 

(b)  Bad.,  Er.  elLips.  cum  nonnullis  m>s  i^atiii 
fruftimus.  M'.'lius  Par.  post  vctnsiiorcs  iiiss  quia. 
l;'.'J'lilur  ciniii  raiio  cur  uiabolus  iion  statini  icntcl 
iripcrc  Cliii-^io  lilii  iiomcii,  qiii.i  iiimirum  iia  lixum 
c.,t  III  iiosii:i  li.lc  cnii  csse  Qliiiiii,  ul  ab  liac  sciitcn- 
ii:i  si:iliiii  divelli  iios  possc  desperet. 

(cj  l'l  est,  ips.i  illa  adopliuiiis  conditio  facial,  ilt 
i-uiii  cliaiii  liliuiii  iiuu  cs.scr.icile  conccdamin!. 

{dj  Cxeniplar  Carii.  i/tiin /nV.  Tuni  n.s.  V.i(.  bas. 
/'•iis  /ifiiis.  Mox  uliquol  alii,  <.Ari>(iis  i(/f  crfifiiwi .  Rc- 


Jieiidi.  Viriutc  viucumur,  cum  possessa  dio  Corpora 
dcscruiii :  lionorcin  rcdduni,  dum  iiaturam  ^''«)  con- 
iiiciiiiir.  Dei  se  inter  lixc  filium  Christus  e(  opere 
icslaiiir  ct  iioiiMiic.  Unde  libi  inier  islas  confitentium 
d:cmoiiuin  voces,  0  h.-eretice,  (i)  iioincn  creaiurx  et 
imliilgcaiia  :idupiionis? 

51).  Jttdaii  filium  Dei  Chhsinm  $fien'nt,  eui  tftd  e$set 
Chn.ftus  nesfterenl.  Anani  inChritlnnt  eonliniiethtitirts 
anam  Jndmi. —  Qifi<l  sit  ClirislMS.  ch-kis  Mllem  iiui 
170  ncscinnt  disoe;  i'l  iinpieiatem  knam  ipsa  illa 
igiionniiiiiii  necwssriaprofessioarguat.  Namque  cuin 
Jiidxi  ClirisiiTin  corrioreiim  nescireni,  tcirent  lamen 
euni  qni  Christos  essei  cssc  ftlium  Dei ;  cum  tdsis 
adversiis  euni  lesiibus  sine  ulla  vcriialis  abserlione 
utcrcnlur,  sacerdus  eum  iia  inierrognl :  Tn  e*  Chri- 

u ;  laiine  quoque 


Tj  II.  57,  ctalibi.  Sic  gracce  ri  uortfw 
Plauiusiii  Ciirc.  Id  quoii  amo,  edreo. 


(4|  /{('<:!;)f>'u(iuni'm. 
(t>)  l'oposcit. 

tineiidum    cutn   aniiqitioribns    endaitir ,  snbaudilo 

iiecessr  esi. 

(f)  lia  cx  mss.  Colb.  cl  Germ.  In  aliis  vcro  libris, 
al  illa. 

(()  Lips.  >'l  l>:Tr.,  sed  viiam. 

(q)  lia  iiis,  vel  cT  libiarlorum  l.ipsn,  mort.  .At 
cditi,  cliiMtorc.  Mix  111  ms.  Val.  bas.  iiniil  loJii  rt 
(itii. 

(A)  fn  ins.  V.11,  hus.  ei  Mart.,  niirnnifn  Dx-i. 

\i)  Kditl,  priMiinr^  noni^B  fr<'u(iiMt  ^i  \HiMei*Mt^m 
adoptrmhf:  rclragaiiiibus  msM. 


197 


DE  TKINITATE  LIBER  Vir, 


«98 


,  /i/i«s  {ii)  Dencdkti (Miivc,  xtv,  01)  ?  Sirramcii-  A  anJi  en!m inler  saivss  Crocis  cnslodins  172 Roiii.inx 


lu.u  iiL-^ficiilcs,  iialiirair,  (aiinii  iioii  igiiur.inl.  Neiiuc 
inlerrogani  an  Cliri.-,liis  Oei  (iliiis  sil,  teil  an  tiic  sit 
Clirlsiu.sfilius  Dei.  Error  in  lioininc  csl,  iiuii  iii  Dei 
filio.  Nani  non  qiiod  Diirislus  |)ei  filiu:^  '•it  ambigi- 
liir:alquo  i(a  diini  inlerrogaiur  an  liic  bit,  lanien 
quod  Clirisiiis  s il  Uci  filius  non  iiogaiur.  Li  qua  lan- 
dem,  nign,  lu  islud  (ide  deuegas,  quod  ne  ipsi  qni- 
di-ni  ncganl  qui  ncsciunt  ?  Cuin  enini  pcrfecia  scicn- 
lia  sit,  Clirislum  Dei  riliuiii  anle  sxcnla  maneiilein, 
eliain  ex  virgiiie  nosse  natum  ;  ipsi  qiio(|iie,  qui  de 
Maria  naiiim  nesciiint,  Dei  lanien  iitiuiii  esse  noii 
nesciunl.  L(  vide  in  quod  tc,  ncgando  (lliuin  Dei,  Ju- 
daicx  impiciatis  coMsortiiiiii  niisciiisii.  Quam  <  nim 
illi  damnationis  in  euin  causam  aitulerint  tcsianlur, 
ilicciitcs  :  Et  tecundum  legein  ilcbct  ntoii,  quuiiiam  fi-  |} 
linm  Dei  se  fecil  (Joitn.,  \tx,  7).  Aniie  noii  hoc  eti.im 
impix  lUK  vocis  iipprobriuiii  csl,  (i)  (6)  cur  sc  (iliuin 
dicat,  quera  (u  esse  asseras  crcalurain  ?  I<lc,  Dci 
conliiendo  se  filimn,reus  inurlis  ab  liis  jndicatiir  :  tu, 
ciiin  Dei  (ilium  negando,  qu;ero  qiiiil  jndices  7  Pro- 
lcs^ioenim  cjus  ita  Jud»-i$,  ut  lilii  displicet.  Inlerrogo 
/iU  divcrsa:  ab  cis  senteiitia;  maiieas,  a  quibns  non  di- 
vcrsus  sis  voloniale?  Eadein  enim  (iiiiim  Dei  euin 
ossc  impictaie  lu  denegas.  Illi  laincn  co  crimine  nii- 
nore,  quodnesciuiit.Nesciuntenimde  MnriaChrisuim, 
scd  Clirisium  Dci  filium  esse  non  ambigunt.  Tu  (|uia 
Cliristum  non  poies  nescire  dc  Maria,  Christiim  ta- 
mcn  Dei  filiiim  esse  noii  pracdiMs.  Illis,  in  eo  quod 
ncsciiiiit,  poiest  adliuc  iii  liilo  s:ilus  csse  si  credaiit  : 
tibi  jam  omuia  clansa  sunt  ad  salutcm,  (c)  (|iii  ncgas  C 
.liiod  ignorare  jam  iion  potcs.  Non  eiiini  igiioras  esse 
tiliuiii  Dei ;  usqiio  adco  ut  adopiioiiis  iiomcn  indul- 
gcas,  iit  crealurani  connuncupaiaiii  tiliiirfi  mentiaris. 
.Naturam  aulem  qu.inluin  iii  te  cst  aurcreiis,  auf.Tres 
quoqae  sf  libi  liceret  el  nonnn.  S<»d  quia  id  non  li- 
ccl,  iialurain  (d)  iiomini  non  rctinquis  :  iit  f[uod  filius 
dicitiir,  verus  Dei  lilius  sii. 

n^ol  .Chiislumveie  lilium  Dei  confilenlw  Aposloli . 
—  Habueras  in  confessionc  eoruiii,  qinbiis,  desa-vicnic 
vciiio  cl  turbato  niari,  in  verbi  jussu  erat  restiluia 
iranqiiilliiaE ,  a(  et  lu  veruin  Dei  filium  coiifitcreris,  et 
coriiin  voceoiereris:  Yere  fitius  Dei  est  {Malili.,  xiv, 
55).  Sed  te  saevicns  spiritus  in  naufragiuni  viix  rapit, 
ct  iiientis  tux  iiiolibus  laniqu.nu  fliicluoso  mari  in- 
cumbens  procella  dominatur.  J) 

SJ!.  Conliietitr  e!  qui^cittcilixeral  Cenluno.  —  Si  libi 
bsc  navigantiuin  cx  eo  ineerta  fuJes  vidcbiiur,  quia 
existiitiabilur  cssc  Apostoloruin  ;  niihi  laineii  elsi 
niiiius  pnestai  .idniiraiionis,  plus  lamen  r.lTerl  auclo- 
rilatis.Ycrumuincn  etiam  geniium  in  eofideiu  snme; 

(1)  Cur  se  filiitm  Dei  dicat. 

(u)  In  priiis  rolgaiis,  De<  botedtcli.  Aliest  vos  J)n 
a  mss.  ei  :i  gra-co.  Jiida'oruui  error  binc  noialur  in 
lacti), non  injiire  fiiisse. 

(i)  Il.i  inss.  Atcxcusi.nim  sc  filivmDn  dicit.  qttem 
tn  asseri»  crealttrain. 

(c)  Dicii  hujus  Miiff  pei.endaex  iracl.  psal.  cstitv, 
•.luin.  3,  ubi  inter  alia  hic  habenttrr  .•  frri-a'  veMatn 


colioriiseiloniiiuin  ad  fidcm  militcin.LoijUiiurnaniijiic 
ciins|ieclis  lanla;  viriuiis  operaliniiibiis  cenlurio  :  U^^cie 
Vcre  Dei  filius  erat  isle  (Maitlt.,  xxvu,  tii).  Hoc,  post 
eniissum  spirilum,  discissiim  icnipil  velum,  et  mota 
tcrra,  et  scissa  saxa,  ct  sepulcra  paieniia,  et  nior- 
lu!  rcsiirgeiiies  tcstaiidir,  e(  bomo  gentilis  perftdix 
coiifitetur :  virtutis  nfltarani  agnoscit  in  gesiis,  naliirx 
vcrilatem  proliiciitr  in  nomine.  Tanta  rafio  veritatis, 
«t  tanta  vis  (Idei  cst,  iitvincai  volantaiem  veri  ncres- 
siias,  et  Chrisium  Dumliium  gloriae  seterna;  vcre  Dei 
filiuiK  cssc,  iiec  qui  cruciflxerai  denegaret. 

173-174  LIBEK  SEPTIMUS. 

/h  exordio  exponiliir  libri  Itujus  proeftanlia,  scrib.iidi 
aii(»(F,  Arianorum  vafrilies,  qiti  huc  mque  i!'!usa 
sit  ac  repiiha  ,  adversandi  eis  discrinien,  iic  vidflicel 
Aiium  coiifutMHS  ^abeUio,  ac  rursus  Subcllium  im- 
pitgnans  Pholino  favere  videalur ;  >  t  In  rcm  Eccte- 
sia  quomodo  sc  inviccm  Arius,  Sabeilins,  ac  l'holi- 
nus  vincant  aui  vtncantur.  Qui6iis  breviler  exiilicu- 
tis ,  ciim ,  qui  vcre  ex  natura  filius  Dei  esl,  vert  liuo- 
quc  per  natiirom,  salva  unius  et  non  singuliiris  Dei 
fide,  Deum  este  comprobaiur,  ul  pote  cut  Dei  noiuen, 
nalivilns  ex  Deo,  difina  cum  tialura ,  tum  pctehlas , 
ac  deniquc  qiiia  se  ipse  Deum  prupleatur.  Quumquam 
fntetur  llituriui,  citni  argumento  ex  nalivitale  i>clilo 
iia  lonnexa  etsc  ciriera.  ul  seorsim  traclari  ncqueanl. 

.46  priino  oitHeni  ponii  ,  vatnram  rei  ncinine  sertiper 
sigmficizri  ,  tiiti  raiio.ie  adiectorum  advinilitium  et 
iion  propriuKi  essc  imiicdur  :  de  Ftlio  aulem  ila  a 
Joiuine  dici ,  et  Deu.».  erai  Vcrbum  ,  el  a  Thonia, 
I>cininu3  nieus  Cl  Deus  meus  .  ul  hcr  uppeilationes 
etiani  ex  adiuur.tis,  vernm  ii.  eo  D.:i  naluram  cxpri- 
maiit.  Cvi  rero.  non  seai:-  ac  Pairi  iia!:irce  divine: 
piopi-ium  nomen.  unius  est  ctim  ipso  natura:  .'  ac 
pioiiidc  ip$e  cum  Paire  noii  dtio  Dli ,  sed  unus  esl 
Lfviler  hic  allingii  \erbi,  SapieiitiiE  bl  Virluiis  co- 
giiomina,  eaquc  Fitiu  aptata  esse  declarnt,  ut  in  Pa- 
ircubstivc  ulla  ipsius  divisioiu  avl  demutatione  sub- 
sislere  oslendatur. 

Subjicit  deinde  non  minus  per  se  esse  noluin.  naio  eam 
inesse  naturam  ex  quu  st:btistil  ;  nec  dubitari  posse, 
quiu  ex  Dco  naius  sil  Chrisins,  quem  ob  hoc  maxime 
inierfirerc  volfbant  Juda'i ,  quia  proprium  bibi  pa- 
tr«;iii  diccbat  Deiim,  «quaiem  se  faciens  l)eo.  Na^ 
iivitas  nulcin ,  sicvl  ct  aujualitas ,  nec  soltim  patilur., 

f-    nec  diviTsum. 

Ex  eo  ipso  sermonc,  qitem  tn»r  (^kridus  ad  Judwos  ha- 
bitit.illius  ex  Deo  mtivitatem  simut  ci  paienice  natura: 
tfnilalem  demoHtlrari  piurilnis  eviHat  :  naJarm  tfiii- 


( sl,  qui  pccenlum  cognorit,  ner  c0(/fij(nni  confMur  ;  et 
lioc,  qiiia  confessio  crrorir,  professio  est  desiv.endi ; 
nec  vcniani  niereiur,  <}ui  a  pcccalo  desiucre  renuit. 
Viile  annolaU  ;td  nuin.  B,  Irsct.  |is.  cxi.. 

((/)  Sic  iiiss.  iii  supcrius  iiuiu.25  :  Hi  mi>  tredo  no- 
iiiimtiu.s.si  italuram  vucubtdis  non  inlettiifo.  Editi  vero, 
nHiiiruHi  nominis. 


jy.j  oANCTi  niLvnii  Einscorn  «oo 

dem  umlaUm,iluiii  ojieiolm  quod  latn  .  dum  ommu  \  cuneiil  Ihtariut.  l.ilier  supciior  vnum  filium,  hic  o»- 
eademiiiie  [ucit ,  dum  uiia  iitriusque  iii  moriiiis  vivi- 


liciindii  potenlas ,  units  lioiior,  uiia  iNJuiiu,  dum  de- 
iiiqiic  omne  judinum  hubel,  imtiviliiiem  vcro,  ditm 
/i/iu»i  lese  vuciture  non  dttiiiit ,  dum  i(u  uijil  qiwd 
l'uter  ,  ul  ((imeii  non  ab  se  ,  im  eadem,  ut  tainen  si- 
iniliier,  i<(i  iudiciuin  omne  habet,  ul  tamen  a  Palre 
si(  nfi-fp(uiii.  Quod  qutdein  confinnalur  tum  ex  Ju- 
divoriim  intelligenlta,  qui  Chrinliim  /lis  dirtit  te  vere 
l>ei  /i/ium  vereque  Deum  pr(cdicure  inlcltexcruiil , 
(iim  ex  ipsius  Christi  responsis  ,  quibus  non  t(  mute 
iiilcllectum  retutit  ,  ted  inique  non  creditum,  cum 
dictorum  fidem  opera  (arerent. 
roslreino  ex  iu,  qnaiChritlut  a  Philippo  ut  l'nlrem  iibi 
osleiidcrel  rogalus  peroravil,  ipie  te  el  rx  Vnlre  na- 
lum,  ei  uniui  ejusdemque  cum  eo  natitra:  discrle  do- 
cerc  demonstratur. 

1  llic  tiber  superioribus  prwttni.  Seribendi  caa- 
sw,  Ihrreiicorum  subiiliia^.  —  Se|iiiiiuis  liic  nobis 
advorsum  nov«  hu;rese(is  vesaiiam  tuiiierilalcm  liinT 
scribitiir  :  cxieris  i|iiidfm  anlerinrilius  nuiiicro  pns- 
leriur,  sed  ad  perrectc  fidei  sacr.^tiiieiiiiiin  iiiielligcii- 
dum  aul  primus,  am  maitimus.  Iii  quo  non  ignora- 
mus  quam  diflicile  alque  ardiium  iter  doctrinx  evan- 
gelicic  scandamus.  A  quo  quamvis  (a)  consciu;  iiilir- 
miialis  nostrx  irepidalione  revoceiior;  lameii  fidei 
a>slu  iiiciiati ,  el  hxreticorunt  fiiiore  coniiiiiiti , 
el  perirulo  igoorantiuiii  pcrturbaii ,  qux  loijui  iioii 
audeiiius,  silere    noii   possiimus  :   utriusque  discri- 


lfm/i(  Dcum  teiui».—  Ei  (|iiideiii  cicteris  supcrioribus 
liliiis  adiiionilns  a  iiobis  lenciiles  iiieiiiiiiiiiiiis,  iil  10- 
lius  lil;is|di.>iiiia;  (?)  edilionem  pertraclaiiies.  aniniad- 
veriereni  noii  aliud  laborari,  quam  ut  Dominus  iiosier 
icfus  Clirisitis  neqiie  Uei  filius  ncque  Deus  esse  crc- 
d:ilur,  diiiii  ei  concessis  tanlum  cx  quadam  adopiionc 
iioiiiiiiibus,  el  Dei  iialura  negaiiir  el  lilii  .  cum  ct  in- 
deiiiuiabilis  aiqiie  incotporcus  Deug,  sicuii  cl  esl,  id- 
circo  aflirm:itur,  nc  Filius  naius  ex  Deo  sil ;  ct  Deus 
pater  (ib  id  laniiini  in  cinilessione  Deus  uniis  sil,  ne 
in  lide  nostra  Deus  •  hrisiiis  sil :  qiiia  nct  naiiviialis 
inlelligciiii.iiii  naluru  iiKor|ioralis  adniitlat,  el  Dei  ex 
Deo  lideiii  iinus  tanluin  nobis  Deus  in  conressintie 
dissolvat.  Std  superioribus  j.iin  libellis  fallaccm  hinc 
eorum  atque  iiiulilcm  pr:cdi<:atioiiciu  cx  lcge  ac  pro- 
phclis  doccnies,  eaiii  responsioiiis  formam  leiiuimus, 
qua!  in  Deo  cx  Deo  prxdicato  ,  et  uno  Deo  ac  \eri> 
professo  ,  iicque  iii  uniiis  veri  Dci  unioiie  deliceret , 
ncqiic  ad  fidem  Dci  alleriiis  excederei ;  dum  iic(|iic 
solitariiis  iiobis  Deus  in  coiifcssione,  neque  diio  suiil. 
El  inler  li«c ,  uiium  neiiue  negjndo  iicque  coiifi- 
tendo ,  lidei  (f)  conscrvala  perfeclio  esl ,  dum  cl 
qiiod  unuin  sunl  referttir  ad  ulruMii|ue  ,  et  ulerquc 
noti  uniis  est.  Hocigiiur  perfeclae  lidei  iodissolubilc 
sacranieuluni  evaiigelicis  alque  apostulicis  doctrinis 
nbsoliitiiri ,  non  aliud  primum  deliuimus  ,  quain  Dci 
filiuin  ver.T  nativitatissubsisteiitem  176 <?)  niKuruiK 
cogiiiiioni  audionlinm  iiiiiraare ;  ncque  aliuiide  aiit  e\ 
nibilo  ,  sed  cx   Deo  essc  lilium  manifostare.  Qiind 


miiiis  {!>)  meiu  subdiii ,  nc  deslilulac  veriialis  rca      q„ia  scciindiim  ea ,  qux  anterinre  libro  edila  sunt , 

:„     _..!.:.       :. ;, :..,..        «...     .!;.,».:„       I..     '-'  ,.    .  ..    ■__.: :. :.., 


in  nobis  sii  aui  ta(;iiuriiiias  ,  aut  prxdicntio.  lii- 
credibilibus  eleniin  se  corrupii  ingeiiii  artibus  175 
iKcretica  subtiliias  circumegil  :  (irimum  ut  (c)  liii- 
goret  religionein,  deiiide  iii  oinnium  simplicium  au- 
riuiii  sccuriiatem  verbis  fallcret ,  liim  pra;ierca  ul  se 
prudcnti,'e  sa;culi  coaplarel,  posireino  ut  veritalis  in- 
telligeiitiam  pcr  speciem  (d)  cdiiae  raiioiiis  avcrlercl 
N:iiii  protesiata  (iii  episiola  lib.  iv  el  vi  relaiu)  Deuin 
unuiii  ,  nieiiliia  iiielaieni  csl :  professa  rursus  Dei 
filiuin,  audienlcs  fclellil  iit  iiomine;  diccns  eiiamiioii 
fuisse  antc  q'ijni  nasriiur ,  iBuiidi  sapienliii;  saiislo- 
cit,  indciniitaliilciii  i|ii0'|ue  el  incor|i(>reiim  Dciiin 
conlilens,  Dativilaieui  Dei  ex  Dco  per  demnnsiraiio- 
nem  subdolx-  ratioiiis  exclu&it  '  nostris  adversum 
iios  usa  doctrinis  ,  ei  Ecclesix  Gdc  contra  Ecclesiu; 
fidcin  piignans  ,  gravissiino  adversiini  nos  vel  re- 
spiinslonis  vcl  silcntil  peririilo  ciiiiip:ir;ito  ,  diiiii  por 
ca  qiiJt;  iioii  ncganiiir,  ea  pr:edicai  qu:r  ncgantur. 
'i.  Quid  cpislula  sua  tenlariiU  ingerere.  Qai  cis  oc- 

(ii)  Noniiiilli  mss.  eonscieniia^  iii/irmi(a(e  nos(ra'  ct 
trepidaliviie.  I'i;i'fercliaiit  qii<i(|iiu  cilili  ,  ri>iisei«i(m'. 
Vcriiisc.isligaliures  iii>s.  foiisfim,  supple  si(>i,  coii,  fu- 
jiisciiiisciisuiiius.QuuIoqucndi  raliniieiii  (isal  lwIii, 
niini.  15,  oxsiat,  roiiscia: in se  solutit  fiducia.  CSeedls- 
pltrcl  cuiii  Cnrb.  a  priiiia  iiianii,  coMsfii 

(b)  r.diti,  mc(ui  subditi  rclitctaniibus  inss.  Ueiiidc 
Uiius  e  Vat.  ne  de  deititutione  verilalu. 

(r)  Val   bas   ms   imjererci. 

(it)  lACiiiplai  iMaHiii.  iiu'i//(<i(i(;  iiiiioiiio. 


amliigi  iion  polesi,  quin  cessantc  adoptionis  noniine, 
vertis  filiiis  ox  verilale  nativilaiis  sil :  (h)  ea  iiunc 
quoque  ex  Evangeliis  pruferiinus ,  ut  quia  filius  vc- 
rus  est,  verus  quoqiie  Deus  esse  nosealur  .  qiiia  nc- 
qiiu  verus  filius  erit ,  iiisi  verus  ct  Deus  esi;  ncque 
verus  Deiis,  nisi  voriis  ei  Cliiis  esl. 

3.  Ilicresim  unani  confuluns  vix  fugil  Sttspicioiiem 
alierius.  Stibeltiui,  Arius,  llebion,  Photinus.  —  Niliil 
liumaiia;  iiatur.v.  gravius  csl  periruli  conscienlia 
(nain  ea  qux  aui  ii^noMla  aui  repcntina  sunt ,  lia- 
beiit  quidein  miserablleni  securilatcm ,  sed  non  lia- 
boni  nietuni  futuri  )  :  quia  non  ignaro  accidentiiini, 
anxietas  ipsi  pcena  p.uieiidi  esi.  Non  cgn  iiuiic  na- 
vem  e  poriu  solvo  naufragii  ignarus,  neijuc  iicr  inoo 
infestns  (i)  nescius  latronibus  saltus ,  nec  Llby.D  aro- 
nas  iiicerius  scorpioiies  iibique  cl  asjiides  ei  basili- 
S(.:os  adessc  transcurrn :  nihil  solliciludiiii  moa;,  niliil 
conscii?iili:i:  vacat.  Sub  spccula  cniiii  omiiiiim  Icore- 
licoruni  ad  occasioncs  siiiguloium  verborum  iii  os 

(e)  Iii  codice  Vai.  bas.  adjicitiir  Iiio,  i-oriii»  :  ol  iitnx 
posl  Deut  esse  credalur,  siilijicitur  ex  Dea. 

[f )  Exomplar  bas  Val.  cuiii  M.irl.  t'(insi<iN>ii<i(u  . 
miiius  ad  rem.  Iia,  pag.  {•il  cdii.  Vcnui  in  iniiisob- 
servavinius  Ncibuiii  coiisumiiic'1 ,  Uko  coiis^rntl ,  ln 
mii.  Carn  secuiidisciiris  substitiitimi. 

(i/i  Ediii,  siibiisteHtem  niitura  :  reluolaiililuis  inss. 

(h)  b.xeiisi  t>(im  C:isiigaiiiur  e\  inss.  Mnx  M.iit  , 
profeniniiis,  noii  profcrinius.  IV.^lea  ex  Ci.lb.  icpoii- 
mus,  ut  qitiu  /ilius,  ubi  aiiii,'a  legcbalur  m(  yui  /</ims. 

(i)  lii  sulis  «Htilis,  neicicHi 


-M 


DE  TRINITATE  LIDEIl  Y!l. 


20-2 


iiioiim  pcndeiitiiiin  Io;uor,  ct  oniiic  sermonis  niei  ^     i.Vcriiaiisvis.  Eccleiiasinusuo  (cnereomnes  pernp- 


lior  aiit  aiigusliis  prx-riipliini,  aut  loveis  iiicistiiii,  :iut 
jnijm-is  prxicnsurn  cst.  Jani  qnod  arduiiiii  ac  difli' 
cilc  sil,  ininus  conquuror  :  non  nicis  cnini,  scd  apo- 
Holicis  scando  gradibus.  Mibi  vcro  aul  an{{iistiis 
(.')  dctedore,  atst  in  defossa  incidcrc,  aul  plagis  i!ta- 
queari ,  scnipi',!:  iu  pcriciilo ,  seinper  in  inelu  est 
rrxdicaluro  cniin  secundiin)  lcgcni  ct  proplictas  el 
ApiiBtolos  uuuni  Doum,  adcst  niilii  Sabcllius  ,  loiuni 
mc  Siib  vcrbi  liojns  piofcssioiic  tJtiuquiin  desideratum 
ciliiiiii  morsu  s;Kvissinii)  lijnsvorans.  Negaiitcm  nic 
nirsuin  conlra  Salicirunn  unnin  Dcuin  ,  et  conliten- 
lcm  verum  DeuinDei  liliiini,  exspectat  nova  lixrcsis, 
ut  a  me  dao$  deos  argiint  pra'dicari.  Natiim  qnoquc 
Dei  filiuni  ex  Maria  diciur.i,  Heliion  (ft)  quod  cstPlio- 
liniis  assislit ,  aiicloritatein  mcndacii  siii  ex  prores- 
sioiiis  vcriiate  suinpluriis.  De  cu;lcris  Incco,  ( I }  qui  ab 
oninibu>  esse  exlra  Ecclcsiam  iion  ignoraniur.  IIoc 
vcro  dainnaliim  ei  abjcctnm  licel  frcqiicnler,  sed 
(c)  iniernuiii  liudieadliuc  inaltimest.  Iiii|iie  iiiultos  ad 
uniiis  Dei  profcssionem  Galatia  (<()  nutrivit.  .Male 
177  '"  lolum  pene  orbcin  quos  n«gat  duo.*  dcos 
Alexai)Jria(f}  protulil.  Pestifere  naluin  JesumC.bri- 
sluni  e\  Maria  raniiunia  {f)  defcndit.  Et  Ecclesia  iii- 
lcr  ba>c  pericliiaiur  verilatein  non  lenere  per  vera, 
dum.ca  ei  ad  irrcligiositatcin  ingeruntur  ,  quibus  re- 
ligio  el  conQrraatur  ,  ei  dcpcrit.  Nod  enim  unum 
Deuni  pie  possumus  pra-dicare ,  si  Roluni  {tupple, 
praidicanius)  quia  nou  erit  Dous  filius  in  soliiarii 
(Idc.  Ai  vero  Dei  Gliuro,  sicut  est,  Deum  prxdican- 


lal.  Ex  ijisishosrciibuscognoicitur.Unnest.  Dehmrcsibu.^ 
se(/ii;ifCHU'(nf('n(i6ii«()ii<(ii;)/ii(maj/i(.Sedeaiii,utspi'ro, 
Ecclcsia  dociriiix'  siia;  luccm,  cliaiii  inipiudcnii;c  sx- 
culi  invehet ,  iit  licei  fidei  saoranienluin  non  susci- 
pial,  tamcn  advi^rsom  ba?reiicoK  verilalem  sacra- 
niciili  a  nobis  inlelligai  prxdicari.  Miigna  enim  \'is 
esl  voritatis,  qiix  cum  per  se  (h)  intclligl  possii,  pcr 
ca  lanK-n  ipsa  qua;  ci  adversaiiiur  ciucei  :  ui  in  na- 
inra  sua  imniobilis  niancns ,  nrmiiatcni  niiiurx  sux 
qiiotidie  duin  aucnialiir  acqiiiral.  Iluceiiim  Ecticsia; 
propriuin  c^l,  ui  iiinc  vincal ,  cum  hrdilur,  lunc  in- 
lelligauir  riiTn  argiiilur,  tunc  obliiieal  ciini  dcseriuir. 
Onines  q;iiu"m  illa  sccuni  a|.|;ic  ipira  sc  (i)  vellct 
niaiicrc,ncc  c.v  iranTiillissiniis  sinihus  suisalios  aiit 
B  abiicerc,  aul  pcrdere,  diiin  indigni  fitint  taiit;c  nialris 
liabitaculo  .  scd  disccdcniibui  cx  ca  hxrolicis,  vel 
abjrctis,  qiianluin  aniiitiloccasionis  l;irgfc!id;c  ox  se 
salulis,  tantiim  (;)  ailsctpiiliir  ad  lideni  cxpeiendsede 
se beatiiudiiiis.  Cognosci  enini  hoc  e.t  ipsis  lurcii- 
coiuin  stiidiis  promplissimuiii  est.  Namiiiie  ciim  Lc- 
clfsia  a  Domino  insiiluia,  ci  ab  Aposiolis  roiil!i(iial;i, 
unn  oniniiini  sTl ;  cx  (jua  se  divcisaniin  inipiclaluin 
furens  l^S*^'"'''"'^''*'^''^*^"''  "''''  "''o^''  possit,  c\  vi 
lio  [k)  in;il;c  iiilel!igcnli;c  ,  (idci  cxstitisso  di^si- 
(lium  ,  dum  qnod  legilur ,  seiisni  poiius  coaplalar, 
quam  lccJioni  sensiis  obicmpcrat  :  ismen  dum  sibi 
partes  singulJC  adversaiiiiir,  non  sohim  siiis,  scd  .id- 
vcrsaniiiim  esl  iiiielligcnda  doclrinis;  ul  duni  ad- 
vcrsuin  unain  cam  onines  siint  ,impiissinium   iaincii 


tes  ,  pcritlitamur  (iii  hominura  exisiimalionc)  fidein  C  crrorcm  oinniiun  per  id  quod  sola  esl  aiqiic  nna  con- 


Dei  uiiiiis  iioii  lcnerc  :  et  cju>dem  periculi  rcs 
cst  ci)  (3I  unum  negare,  ciijus  '  si  etsolitariuaicnn- 
filcri.  Et  hxc  quidcni  inundi  stukj  non  sentiunt,  dum 
liis  neqiic  in  noii  solo  signilicari  onus  videtur,  neque 
in  unu  non  solus  inlelligi 

li)  quia  ab  omnibus. 

(S)  Iia  liber  nosicr,  ut  eral  in  prioribus  editinni> 
bus  ;  unum  non  negtire,  ut  i^'  ncslrema  habetur,  nul- 

(n)  Bad.,Er.  e(  quidam  mss.  ungustiit  decldere,  Lips. 
'ar  tfi  angrsliis  decidere  :  casngantur  ex  rass  Val, 
bas.,  C;irn.,  Marl.,  Corb.  elc. 

(b)  Lipsius  post.  Er.  quieti.  ncccniiores  oiss.  qui  ct. 
At  vetiistinres  cuin  Bad.  quod  eit,  qiiasl  hoc  cti.  riio- 
tiiiura  autem  ideo  tlebiuncni  voc;it,  non  niodo  quia 
bn;rcsliii  illius  suscilavit  ,  scd  cl  quia  llb.  l,  in  argu- 
inenio  htijus  liliri,  de  ilcliioiic  agendum  sibi  projio- 
suerat.  Undc  cl  libruni  primuiii  anie  liuoc  coinposi 


futci.  Iluretici  igitiir  oinnes  conira  Ecclesiam  vc- 
iiiunt :  si;d  duin  hTreiici  omnes  se  invicein  vincuiii. 
niliil  tamen  sibi  Vincunt.  Vicjoria  enim  eo^-nw  ,  Ec- 
cicsix  triiiinplius  cxomiiilu-:  est,  (3)  dum  co  hicresis 
contra  alieram  pugiiat,  qnod  in  boeresi  altflra  EccJc- 

lius  periculi  rcs  essel. 
(3)  Dum  in  eo. 

duo;  negare.  Uiidc  Augusiinus  cOnlra  Maxiitiinuni 
Ariana'  sects  fauloreia  lib.  i,  c.  1  :  VH  aisii  a  vobis 
ttmim  Deum  coti :  comequens esl ,  inqvjui,  ut  aulnoii 
colalis  Christum  ,  «ul  tion  unvm  Dmm  ictmis ,  tcd 
duos. 

(/■)  Puia  pcr  Phniiiiurn  Sirniionscm  cpi.scnpiim  . 
cujtis  erioi  iioii  in  co  liic  poinlur,  qiioil  Chrisiiim  cx 
.Maria  n;iiuiii  defeiidai,  seJ  ([uod  ii'(iipoiaii;iin  illam 

_      .  ,. ,  __.         naiiviiaicin  solatii  |ira;diict. 

luin,  ct  Pliolini  li;cicsiiii  iiilano  luni  iguotam  fuisso  B      (17)  Ediii  cxccplo  Par.  uniini  Dcum  iiegnre.  Verius 

Par.  ciiiii  polioribus  niss.  «nuHi  )io;i  »c(7arc;  lioce.si, 
qiii  Miiiim  Ariaiiis  pia'd!caiiiibu.s  non  iicg;;!  ,  slaiim 
ciiin  iisdcni  vidclur  faccrc,  ei  I''ilio  diviiiuatein  aii- 
fcrrc. 

(/)}  Ei".,  Lips.  ct  Par  inlelligi  }wii  possii:  ni'j^e  ct 
pni-ier  Cdem  mss.  Porro  quntj  iiic  dc  virit:tie ,  hoc 
nioj;  clarius  de  Eccicsia  alfimiatur,  iii  qux  iwii  so- 
lumsnis,  sed  adversvtntiwn  esl  inlelliiii-ndtt  doclii;:is. 

(1)  Vai.  Ii.s.  ms.  viitt  nmnere.  Mos  "soli  cdili,  aliquus 
abjicere.  refiMgantibus  iiiss. 

(;)  Mariiiiianus  codex ,  ecnsequiivr.  Par.  cuni  mss. 
Colb.  ei  Gerni.  c.v  scquitur  Deiiide  Corb.  c.xpendenda;, 
!icn  cxpetcndie. 

(/.)  In  inss.  Iias.  Vat.  el  M.irl.  mnli:  ittletleelcc  fidei: 
forriiplc.  Vidcbislib,  ii,  riiiiii.3;  irl  lib.  i,  n,  IS, 


nobis  videri  jaiii  pr.cinonuimus.  l'osl  paiica  involgr.- 
tis  cx  fnnfeisione  vcrilatis,  ubi  ex  niss.  reslitulum  cst 
ex  proffasionis  veiitalc. 

(()  Solus  codcx  Y.it.  bas.  inlernuin  illiid  adhiic. 

((.')  Marcello  videlicel  Ancyrae  in  Galalia  cpicopo 
pra;ccplorc  ac  inagisiro.  Ncqiic  enira  ad  alind  rcferri 
(lueiiiil  Ikcc  Hieioiiymi  dt;  Script.  eccl.  in  Marccllo  : 
Scd  el  Hilarius  septimo  adversum  Arianos  libro  nomi- 
nit  ejui  qnasi  liffritici  meminit :  ubi  IlieronYinns  Mar- 
cclluii)  ila  dubio  procul  inlcUc.vil,  iit  eliain  noniina- 
iiiiii  scripserii,  memoria  forsii;tii  ita  sugfferenie. 

(1;)  Ario,  uii  onines  vident,  auciore  :  qiii  dnos  de(,s 
in  orbcm  iiivcxil,  cuni  P,iirein  Deiiin  ac  Kilinin  Deiuii 
dicens  ci  coleiis,  uiruinque  divcrsa;  siibsianiiic  as- 
■■sevuil :  jaciiiabaiiaiiien  sc  oiium  cniniiioPcum  velle, 

Patkoi..     X. 


fiOS 


SANCTI  HlLARJl  EW.Sf.OPl 


m 


sl.i:  fldc»Ji)nii)nt(ialiiicnime:!t,quod  tixreticis  com-  \  Salielliiiui  silii  adsinl.  Li>:;i>se  sc  asscrenl,  Pa(er  nia- 


iiiiiiio  fst ,)  :  el  iiiiui' lix-c  ndoni   tiosiraiii ,  dinii  :>ibi 
.'idviTiiiiiitur,  arfiriuuni. 

&.  Snbellii  etror  ejusque  confntaiio. —  lliiuni  Deutii 
S,'\baJiin$  prxdicat  Filii  nativiiale  siililata  ,  (ii)  duin 
i.jliir.^c  Yiiiuteiu,  nux  opcraia  in  houiiiiti  est ,  IKum 
n«$e  noii  aiubigii.  Sacranieuto  eteniin  lilii  iguornlo, 
|ior  gObioruin  adiiiiraiiuiicin  fidciu  verx  gencralionia 
iiinisil  cl  duni  audit,  Qui  m<'  vidit,  vidit  el  Pairem 
iloim.  \iv,  9),  indiscrclx  el  (i)  indissiniilis  in  Palre 
<-i  liliii  naiur.'e  inipif  .irripuit  unioiieni,  iion  iiitelligens 
n.ituralein  UDiiaiem  suli  naiiviLuib  sigiiilicaiioiic 
iiuuisir.iri  :  cuui  {«r  td,  <iuud  in  Fiiiu  1'atcr  videiui', 
Confirntatiu  divinilalis  sii .  iion  nauvilaiis  abulilio. 
Cogiiiiiu  itaque  alicrius  in  aliero  esi,  quia  iion  dlflert 


jor  nie  est  {  Jonn.  \iv,  '■28 )  :  et  niliil  vel  cx  nativit.itis 
sncriiiiienio,velvx  iiivsicriucvaruatiasc  Dci  ci  assump- 
IX carnis  iuiclli^i niei-,  ii:i'uru; r:icieiu («) dcminiitionein 
profcssioncin:ijiiris  Cnnlciuleiil  eiiini  :iHvcrsiim  Sabel- 
iiuiu,  ITiliuni  esseeoiibque,  uiciniinnr  Patre  sit,  utct 
lioiiorcropraptcriiiim  reposcal.  etniiiri  limcat  :eimor- 
luiis  sit.  Coiilra  vcro  ille  (S:ibelliu:>)  naturaiii  Dci  deren- 
dit  (0  in  gcslis:  ticuiiiuiiujn  Deuiu  novella  lixc  nunc 
lixrcslsnon  ncgabil,  nc  niiuiii  Deuin  cred.tl;  Sabellius 
laii)<^n  Deuin  unui::,  nc  lilius  nmnino  cxstet,  iii  pro 
fessioue  retiiiebii.  Ilic  (Arius)  filium  nperanieni  inge- 
rct  :  hic  (Sabellius)  Deuiu  in  operihus  esse  cnnien- 
det.  Hic  unum  dicct  :  (3)  [g)  i^te  unum  Deum  neg:ibil. 
Sabellius  se  it:i  tucbiuir  diccns,  Opera.qux  gesia 


.ilier  ab  aliero  naiura  :  et  in  quo  nikil  diff.ruiit,  in*B  ^""'  P""*'"  1"^'"  •^«'  '""""■='  """  «""'<=''  '■  PCC"torum 


eo  (e)  iudilTcten!.  contcinplatioest  dc  propriciaie  iia- 
(urx.  Nec  saue  iunbigi  potest ,  quiu  ex  sc  specicin 
lt<:i  fomi«  ,  qiii  iii  fiirma  Dei  manebai ,  osteiiderct. 
Succedii  quoquc  ad  liiijiis  pravx  ojiiiiioiiis  slultuiu 
tunirciu  etiain  licc  dictum  Uouiini  llijo  «i  Pater 
iiiium  tumus  (Juaii.  x,  30).  Naiura:  eniiii  indis^imilis 
uuiias  irrcliRiose  (I)  ad  unionis  proiecit  errorcin  :  et 
r.iiiiincm  dicli  i79  *>rtus  soia  inlcllecia  noii  tciiuit. 
Noii  eiiim  solhjnuin  siguiGcat,  Ego  et  Paler  unum  lu- 
niuj.  Nam  conjunctio  ea  ,  quj;  siguilicai  et  pairem, 
idlclli^cniiain  non  adiniltit  unius  :  ei  illiid  (d)  quud 
tiimiu.  nou  patilur  sjuguhirem  :  huc  vuro  i|Uod  wium 
«uMiui,  uon  naiiviiaiem  adiniii,  sed  ii:ituram  noDdis- 
ceniit  iu  genere;  dura  nequewium  diversitatis  est, 
nec  ((tmui  unius  est. 

Ci.  Vt  Sabelliui  ct  Ariut  lenm  pugnantes  rem  agant 
Ecclesia;.—  Cnn.pinge  hiijiis  (Sabellii)  furori  pr.-esen- 
lium  hsereiiiorura  (.Arianorum)  fnrorem,  utadversum 


i5! 


Ad  uniut. 

Itte  unum  negabit  in  ms.  Veron. 


(a)  B:>d.,  Er.  ci  iiis.  Corli.  aliiq  ic  pauci .  dum  p<!i- 
«aiiirte  eirtuiem.  Mox  apud.  Lips.  ii  P»r  ,  Dei  etse  niii 
anibigit,  ms.  Mariin.  sol  i  bufl"ragsme.  Ilunc  locuin 
sic  iiiiiiutur  Faiisiiiius  s.epe  jaiu  liud.ituscap.  I  :  Su- 
lielliui  adinir.itiinie  virtutiim  quas  Chrislus  vperabatiir, 
Uirisdm  Denm  eise  crenit  ■  ad  su(ieriiiruiii  iiuiiatio- 
iicin  ileiiide  siiliiicieiis  ,  Subellius  viiicnt  Anuin.  quod 
Christnt  eeriis  D,  iis  esl .  et  Anut  ciiicat  Snbellium  , 
(jKiii/  <./iri»((i»  sub  foii/Vssio/w  vsri  Dd  verut  ei  /i/iiii 
«.</;  (t  milii  cilli  iluo  ambo  cicruni.  eio.  Ul  ciiiiii  clo- 
gwilcr  ad  iiifiii,:in  ililarii  nistri  .utVigiliu.  Tatis.  lib. 
11  cunlru  Kiilycli.  :  f iicuiisbnu- ^('i','iWoruin  it'ii<(!it2i<i:  iii 


remissio,  curatio  infirmiialum,  claudorum  cursas, 
cecorum  visiis,  mnrtiiorum  vita  a  Deo  solo  est.  Non 
alia  nalura  ,  quam  qiix  sui  conscia  cst,  diccret ,  Ego 
et  Pater  unum  sumus  [Joan,  x,  50).  Qnid  me  in  sul>- 
slaniiain  alieram  rapis?  quid  in  Dciim  alium  sollici- 
tas?Gesta,  qiix  propria  Dei  sutit,  Deus  unus  h;ec 
gcssii.  Clamabiint  vero  contra  h.TC  dissimilem  Deo 
patri  Qlium  prxdicantcs  non  minus  orc  vipereo  :  Sa- 
trairentumsaluiistux  nescis,  credendusl^O*'^'''!'!'^ 
per  quem  sa'Ciila  tacta  sunt,  per  i|uein  formatus 
hoiiio  est,  qui  per  Angelos  legem  dedit,  qui  (A)  de 
Maria  iratus  est,  qui  missus  a  Paire  est,  qui  crucifixos 
est,  niortiius  ct  sepulius  e^t,qui  de  mortuis  resurgens 
in  de.tiris  Doi  est,  qui  vivurum  judex  esi  et  niortuonim. 
P  In  liunc  reiiascendum  est,  hic  conritendus  est ,  hujus 
rcgnuni  est  prumerendum.  Uterqiie  hoslis  Ecclesix, 
res  Ecclesix  agit  .  dum  Sabellius  Deum  ex  naiura  in 
operibus  prxdicai,  hi  vero  ex  sacramento  fidei  lilium 
(3)  (()  Dei  conCteplur. 

(5)  ISon  habetur  Dei. 

ciim  aliis  denunuiionem,  qiiod  :iptius  respond^t  ^er- 
his  ,  major  me  esl,  e\  quibus  Artani  Chrlsium  Deum 
iniiiorein  et  quasi  diiiiinutuin  prxdicabaiit.  Proiime 
ante  iii  vulgatis  exsMt  [nciuni,  et  siipra  asieriuii.  ac 
pusl,  conienJuiii ,  iiiiii  juxia  inss.  auircnt ,  (acient , 
contcudenl. 

[f)  In  tns.  M:irl.  ingeaiti.  Verius  .i1ii  libri,  in  nettit, 
id  csi,  cx  iis  quK  gcssii  Chrislus  ,  Dei  io  eo  Jiaiuiain 
cs$e  dcleiidii. 

((/)  Ita  inss.  Ai  editi  tic  ,  noii  ii'«.  Tum  ms.  Mart. 
nnuiii  iiegabit :  ubi  liubei  exeniplar  bas.  V^t.  uriuni 
NO;i  ncgabit ;  (|ua:  vcrlia  ruiu  ad  Ariuin  pcrliiKrc  nui- 


uiiuiu  rivtd,'  /i(/,i  iwij-iliim  cjiiciituiii .  trophammrfue  D  lum  dubiuin  sii,  iit  et  prajiedeniia  umuiii  Jicet  ad  Sa- 
iiotlia:  ricluriir  lonimcas^a  ceilamiiiagignunt.  Sabel-       lielliuiu,  hnie  si 


lii  iuiin  pti/ii/iu  .li.i  (laiiinal  erioiem,  elc. 

(&)  iu  iiiss  \::i.  ba>.  cl  \hil.  cl  i/idiiiiiWis  :  m;ile. 
lliiiic  lotiiiit  lU  cviriiiiil  Fjusiiiiiii.  cap.  I :  Ciiui  di- 
til.  Qui  m'  vidit,  vidii  ti  Pairem  ;  ticiit  Patrit  et  Filii 
i.f/i  Miiaui  oslend^t  esse  personam ,  ita  uiiam  ^ttlcndil 
ci.e  Jeilulein  ;  cum  Paiiif  et  Filii  tukituntia  nulla  Ui- 
vertiliis  ett. 

ii)  E.Jiii,  diffcrens  .•cnicnd.intur  cx  scriplis. 

(d)  Lip.s.  ct  Tar.  oiiiiuuni  pirlieulain  quod;  ijua 
c\,iiiiiiiuc  T(>  Gr.iiiorum.  Juxl.ih.fC  ll.larii  vrba 
.Miviiiiiis  iauiiu.,  Iiuni.  I,  de  S.  Eusebio,  Qut  ,1 
iiuin  dicit ,  ei  ttimun,  iiec  leparatione  ic  dividii  nec 
uiiiune  coiitwidii . 

(.  I  l'r  cferl  iii»    V  it.  b^s.  deiniitationem.  M:)luniu» 


inc  lcclioiii  rivet .  qiiod  p  iiilii  anie 
diclum  esl,  unum  Deum  novella  lieec  nwic  haircsis  noii 
negabit.  Kciiiiciiduiii  lainen  liic,  uuiim  Deum  negaiii. 
IhiTCvi^  quippe  ver^ipellis  unuin  Deuiii  non  n< galiil, 
qiiu  riliuip  a  diviiiiiaie  romoverrt ;  ei  negabai  ununi 
Dcuin,  ciini  Patrciii  Oeuui  ei  Filiuiii  Dcum  prunieri 
cuiuii,  eosiKin  uiiuiii  sed  iluu»  deosprcdicab.u,  uii 
jaiii  ubscrv^iluin  est  num.  5. 

(,/i)  Solus  codet  Mart.  per  tfariam.  manum  inlide- 
leiii  sa|iil.  Ciinst.iiilcr  eiiim  lliliirius  prxJical  Chiis- 
luiii  de  Uaria  n»iiiiii 

(I)  V(.x  Dii  abesl  a  m».  Mari.  iiccuou  Val.  Uas 
iii  quo  ei  proikiuie  auie  lcgiiur  ,  ad  Ki.T<iiH^n(ti/n  /i- 
ilei:  qu.i:  lcitio  uibilo  lelicior  c»i  .(C  »upcrioie.^  t* 
eisduni  libri»  aunuiatx.  S.icrameuiuiu  ild«i  vo*;»!  Hi- 


m  DE  TlUNlTATE  LIDEIl  Vll.  206 

7.  Rltntiiiieum  Aiio  et  Sabelliodhcordia  idempra:- ADexm   pnlrein    nc   filinni   T)ii\   Deuiu  piMdicnoiciii, 


tlal.  Errlesio!  fides  cu:iira  pradiclos  ha;relicos.  —  Jani 
vcro  qii.i  (Idei  noslw  vicloria  lleb'Oii  ,  qtii  Phniiinis 
csi ,  aiii  vineit  aiii  viiiciiiir  :  (iiini  S:il)cllitim  argnii , 
ciir  iKiininem  negcl  filinm  Dci;  diim  ab  (n)  Arioma- 
niils  confutatur,  cur  iii  hiimine  nesci:i(  Del  filiiim. 
Advcrsum  S:ibejliuni  (t)  Evangelia  sibi  ex  filio  Ma- 
ri»  ilcfendi»  :  (I)  Ariiis  ci  Evangelia  (ler  solum  M:i  ■ 
ri:c  fllium  non  rcrmquit.  A<lverS'ira  hunc  (Sabel- 
liiitn),  <jui  liliuiii  nenal,  homo  ab  eo  (Phijlino)  u&ur- 
patnr  in  rilimii.  (r)  Ab  linc  ei,  (2)  qui  anie  s:cciila 
liliuni  ne!=ciat,  filiusDei  solnm  neg:iiiir  ex  homine. 
Vinc.inl.  m  volnnt,  quia  se  iiivlcem  viiiceiido  vincun- 
inr  :  diim  ei  bi  (scil.  Arinni)  ,  qiii  iium:  sunt ,  de  na- 
tura  Del  coiifuianliir,  el  Sabetliiis  de  sacram,'nio 


deinde  ul  nnius  iioniinis,  alqiie  naliirne,  (3)  ig)  iiidis- 
siinili  geiiere  «livinitaiis.  rnirem  el  Filiiiin  <'S>e  pro- 
fiienlem,  quisqnam  ani  in  duum  deoruin,  aiii  conlrn 
in  uiiici  ao  solit:irii  Dei  lenerel  errore  ;  cum  qiiaiidu 
neque  uiiio  in  prapdicato  Deo  patre  et  Deo  Clio  repe- 
rireiur,  neqiie  snli  indis^-retr  iiaiursedomonsiraiicne 
deorom  diversitas  cinvenircl.  Nuiic  qiii.i  negarlilms 
Dci  fitiniii  a  Deo  ci  iiaiiviiaijs  vorit:itc  tub^islcre,  li- 
bro  giiperiore  socundnni  Kv.mgelia  rcsponsiiin  e.<i  : 
dernnnslrandiim  est  eum,  qui  vere  ex  natiira  filiis 
Dei  esi,  vere  qiioqiie  per  nalurain  Deum  esse  :  iia  la- 
nieii,  iit  iieqne  ad  sin^'ularem,  neque  ad  altenim 
Deiiiii  liiles  nnstra  dcpcreat ;  cuin  iie(|ue  uiiiim  Douiii 
sit  sic  pr;rdiraiiira  qiniii  solum,  nciiue  quasi   iioii 


iilii  refellitnr,  et  Phntinus  naiiini  ante  s:ccH!a  Dci  B  iimini  sit  cnnr  ssura  (4)  (h)  non  snlum. 


lilinm  vcl  ignorare  arguilur ,  vcl  ncgare.  Sed  iiiier 
haec  Ecdesi;!'  fides ,  cvangelicis  aiqne  apostolici^  fmi- 
data  doctriiiis,  ct  advcrsus  Siliclliiiin  teiiet  filii  pro- 
fessioncni,  et  .idversus  Arium  Dci  naluram,  ct  adver- 
sus  Pfcotinum  sa^cnli  creaiorein  :  ei  lioc  vcrius,  qnod 
hxc  ab  his  iiivicem  iton  iicgantur.  Naturam  enim  Dci 
in  operilins  Saliellios  pra^dicat,  sed  operantem  filiuin 
ncscit.iii  vero  fiiiiimnunciipant, sed  veritatcininenna- 
tiiri-  Dei  iion  confiieiiUir.  Ilominem  l^lauiem  Phoii- 
niis  iisurpat,  sed  in  usurpalo  sibi  h^mine  nativiiatcin 
Dei  aiiie  sxciila  ignorat.  (i<)Iia  dnm  qnx  unusqiiigqnc 
dufendit  aut  damnat,  veriiatCMi  fidei  nostrx,  ha'C  ipsa 
proui  snnt  retiginsc  ct  (e)  defendeiitis  et  damnanlis, 
o^tendiint. 


9.  Quibm  wodis  Chrislum  ncvimus  Deum.  Ne>ru'n 
Dei  simpUciter  ei  daium  index  etl  nalurte.  —  Deiim 
igilur  Dominnm  iiosirum  Jesum  Cliristi  m  liis  iinuhs 
novimiis,  nomini',  nalivituie,  r.ainra,  poieslaie,  pio- 
fcssione.  (i)  Et  dc  iiorniiic  nibil  piilo  :inib;<;uiialis. 
Legiinus  eiiiin,  In  principio  eiat  Virbani,  el  ¥e>bum 
erat  apud  Deum,  et  Deu$  eral  Vcrbum  {Joan.  i.  1). 
Quid  calunini%  est,  cur  nm  u  i|H<id  nn.icopaiur? 
Aut  numqiiid  nnmcn  noii  naiurx  significatio  est  ?  El 
quia  coniradictio  omnisex  c:iusa  e^t,  nnnc  liie  negandi 
Dei  qiixrn  causam.  1Q2  Simplcx  namqiie  imii- 
ciipaiio  csi,  cl  carei  olfcndioulo  adjiciionis  ali:;i:c. 
Verbiim  enim  ,  qooil  c.iro  f.ictmii  cst ,  (6)  no  i  aiiud 
qnam  Deus  esi.  Non  esl  bic  depuiata:  aut  assumiitjc 


8.  Pra:diclorum  raiio   Dicendorum  argumentim.  —  C  nuncupalionis  ri-licta  suspicio  :  ui  ei,  quod  Dcus  est, 
llvc  igiiur  a  mc  denvinslraniia  p.iucis  fueruiit,  non      non  ex  natiira  sii  nnnien. 


copi.c  siiidio,  sod  railoiie  canicl:p  :  primiim  ul  h.crc- 
ticoiuin  iiicerln  esse  omiii:i  cterr.i<ica  ii<isci.'rciitur, 
({)  cuni  quanilQ  silii  j)r,o  nobis  invicem  disbideicitl  : 
tiuu  deindo  iie  uie  lu/rum  qui  nuucsunt(id  etl,  Aii:i- 
noruin)  bisspbeniis   profcssionibns  oliniientem,  ot 

(l)  In  mi.  nostro  Arriut  geniino  r  coiislaoter  sori 
biiur. 
(i)  Quia  ante. 
(5)  /n  tiirfiMimi/i. 

lariiis  illud  oinne  ,  uiiile  mox  Ariini  advcrsus Sabcl 
liiiiii  conliMidcbaiit  Filimn  cuiii  Pairc  cuindciu  non 
csse,  hoc  cst,  sairaiiienliim  saluii»  nosicic  ,  aui  «i 
malis,  Apiist"lnruiii  syuilioUim. 

(a)  ita  velgo  Anani  ciigiKimiiiaiiiHr  ab  Atb:inas;o  . 
Pticeliadio  Ageii..eiisi,  Gregoiiii  H:ti.  ,  elc,  in.iiiiiiic 
qiiia 

Oum       . 

Iiel.  Uiiit«  i»  epistiihtCoiiiiiaiaini,  i.  iiCinc  p  270 
Age  ioiie,  Mars  Ari,  clypeit  titendum  esl :  ac  ilciicli'.  i-i 
prnccssu  sftinionis  ,  «wo8£t5«  tyiv  'Apciwj  /laviav.  yno 
spectal  illml  Viiiecniii  Lirin.  c.  ti  :  O.int  piofnna  ipia 
Afian^ium  novimt  velul  r.umiisni  Bellona,  caplu  pitut 
oniniiiHi  J))ipein(iir<!  ,  c«»i/a  dcinile  valatii  fnhninii 
tnbJHgattct,  ncquaifuufH  dcincept  desliltt  iiiiii)«i«a  mis- 
eere  alqne  VLxare.  Qiiia  vern  .\ri'iiii:iniia  idein  snnal 
qiKid  M.iiU')l'ur<ire  alireinus,  non  Ulci  qiio  res(iiciai 
hitsier  Hiiariu»  ,  ciuu  hireitiem  hasieHin  coinomi- 

IIKt. 

(6)Id  est,evangelicaiii  dispcns:Uionem  ei  «acra- 
nientum  Kaliiiis  iiosu*  ;  cnjis  opuT  iioii  ^i^b  filio  Ma- 
ria  Teiin.iuii  Arins,  cuia  proljai  u  FiUo  tacia  saoculn, 
li^gem  dalam,  ctc. 


10.  Uoysi  Dei  tiomen  adjiclnm.  Dil  alii  cx  voranti^ 
voliiiitate.  —  Rcspice  ad  ca;ieras  act  depuiativa.-.,  aut 
assumplivag  appelliitinnei).  Ait  Moysrn  «lictum  cst, 
Dedi  le  deum  ((i)  Pbaraoni  (  ExoiH  vii,  4  ).  Scd  nuin- 
quid  non  udjccta   norolnis   causa  csi,  cuui   dicilur 

(i)  Ne  toltint 

(5)  Nihit  atiud. 

(U)  ti,rao;  ci  panlo  posi,  cum  i!i(',iuf  Farao. 

(c)  Eiiili,  nd  kof.  Rociiiis  ni^s.  ab  hvc- ,  i !  esi ,  ab 
Arin  ncgatnr  Plmiino  Filium  csse  lanimii  ex  honiine, 
seii  ex  quii  teinpiiro  C  ni^ins  hMiiio  fnii.  Tiiin  iii  ve- 
lerc  nis.  Cnlli.  ei  :ilii^,  quin  unte,  iinn  qiti  nnle. 

(d)  1 1  viilg:itis,  ilaijuc  dtim  ttitiiiqiiisiiie  :  nultis  siif- 
_             _                    _                                             fr.ig:iiililiiis  niss. 

a  pr.cca  vox  "Afrs»,  Mu^«,ciijiis(iropriti6  esi  fuior,  n     (e)  Kxiisi  ciiin  pierisqiie  m'S.  defiitdenies  ei  duni- 
II  Ani  iioinineei  iiiilnle  maxiiiiam  alfiut^iieui  Jia-      nanie^.  Pr  iferimns,  cnn)  inss.  Mari.,  Oorb.  ei  Fanr., 

drfciidriitis  et  dnmnantis,  prnpter  ailjimrimi)  rellgioie, 
quod  cailiilica^  lidci  <'Oii,;iiiii,  iinii  b.vresi. 

(/■)  Eiliii,  lum  qnoiivitn  :  oincnd;iiiliir  c\  scriplii. 
.Mox  in  velcre  Colb.  blaspkemia;  professiombi.s. 

(g)  .^pnd  p;ir.  iii  dissiinili ,  dnnbus  vcibis.  !•'  ;i!i- 
qunt  iiiss.  111  i;nlis5;)K/7i  Sic  loli  illa  plir,isis  ehl  ii<ici- 
ilgcnd.»  ;«eiiu',  pnsiquam  F;|:uinita  iii  p.iireui  jiJ.cili- 
cavero  Denm,  PnUem  el  Fiiutin  ul  noiiiinis  iln  tc  (pri) 
atiiue)  naiuro'  nnittn  esse  prolttciitein,  eic. 

(h)  Ediii,  tie  soluiii ;  ciirru|ite.  iNaiivus  liic  ofi  voti- 
butoniin  ordo  •  iieque  non  svlu.n  qita^i  non  iiiiiim,  ci';, 

(t)  iii  edilis.  Se4  de  nonuite  nihit  pnio  mliiQu,t.i:i,s 
reinaiisisse  :  plosscnw.  Loco  vcrbi  rrmainis^te  ,  t:i,ti\- 
niodius  inteiiii;itur  siippressiim  c.isc. 


•:!07  >\NCTl  IIIL.VKII  Ei'lSCOri  'JfiS 

idi  PlKii-iwm?  Aiii  n;i'.ii<|(iitl  f\  iifiiiii.im  Uci  iiiiiili(,i'l  A  prn^eiiies  pirfecl.i  .  (iiii.i  iiali\i(a-.  iioii  lialiol  tlciii- 


ii'>ii|>oiiii^  i:i  ruiiii|ui  iiiclueret  teriorciii.iuiii  diacn- 
iiiis  iiKigiros  ilraco  Moysi  iiiox  virga  iiiaiioiib  iliiV(ir;il, 
cuin  e)nuiiiyiain  qiiani  imiiiiscral  nlii^^ii,  ciiiii  gramli- 
iiempoleslaic  i|ua  evocaveralavcrlil,  riiiiiloeu^las  c.i 
viriule  (|u.i  iiivuxcral  repiilit,  cuni  iii  oiiij-alioiiibui^ 
ojiis  niagi  cnnfiteiitiir  iligiiuiu  Dci  ossc(/!."jod.vii,  ii; 
VIII,  31;  i\,  jl^x,  19,  viii,  19)?SicMoyses  Pliaraoni 
Jeiis  ilatus  est,  (luiii  liiuetur,  (b)  diiiii  oraiur ,  dnm 
|<unii,  (lum  niedelur.  Et  :>liii(l  cst  deum  d.iri,  :iliiid 
1 3i  Deum  essc.  (1)  (c)  In  Pliaraoncm  cniin  deiis  du- 
tus  cii  :  cjDterum  non  ei  est  ci  naiiira  et  noiiicii ,  nt 
Ueus  sil.  Muiiiini  <iuo(]uc  ct  alteniis  nunrupaiioiiis  , 
ubi  dicitur,  Eijo  dixi,  dii  estis  (  Psal.  lxxm,  ti ) ,  scd 
iii  eo  indulii  noininis  bignilicutio  csl.  Lt  ubi  rcferiur. 


niciiiuni  giinciaiiili,  cuiii  prur<  ('iinii  tciic:ii  iiasceiidi. 
Ia  idciico  caruni  rcruiii  uiiiji^oilo  l>eo  ;ipt.>t.i  cogoo- 
niini<  siiiii,  qux'  cuiii  iniin  iubiisUiileni  ex  iiaiivitatc*. 
loiisuniineiit,  lanien  (/i)Patri  insiiit  cx  indcinuijbilis 
virtuic  naluro!.  IJiigciiiiiis  ciiiiii  Deus  verliiim  ctt, 
£^cd  iiiiinsciliilis  Pater  nuini|iiuiii  omniiio  sinc  Verbo 
cst  :  non  qiiod  prolalio  vocis  n.ilura  {'i)  (i)  sit  Filii ; 
scd  cx  Dco  Di'u5  ciini  n.iii\iiaiis  vcritaicsubsistcns, 
iit  a  ratre  proprius  el  pcr  iialiipc  indilT>;rcnriam  iii. 
scparabilisdoc;;  (ur,  sigiiific:iliis  in  vcrbo  csl.  Sic- 
ut  Cliristus  bapieiiitu  cl  virlus  Dei  csl ,  non  ille,  u( 
inlelligi  solet ,  inicrnx  potC!>lilis  3ul  scnsus  eriicnx 
nioius  scd  natura  lencns  per  nativitatem  subst:intia: 
veriiatcm,  bis  iniernarum  rerum  eiigiiificaia  nomini- 


i</o  dixi,  loqueiilis  potius  esl  sermo,  quam  rci   nn-  g  biis  est.  Niin  ciiim  id  ,  quod  n.iscendo  subsistil ,  po- 


iiien  .  quia  rei  nouien  intelligentidm  rci  afTert,  cxie- 
ruin  vuluiilas  appcllalionisex  alio  csi.  Et  ubi  sc  nun- 
cupaiionis  auclor  osiendi),  ibi  pcr  scrnioncin  aucto- 
lis  csl  iiiiiicupalio ,  non  nalurale  noiucii  in  gc- 
ncre. 

II.  Filiui  cur  verbitm,  tapientia  el  virlus  cogiioiiii- 
)ietuT.  Filius  est,  ut  diciiiir,  Deus.  —  At  vero  liic  Yer- 
buui  Deus  est  :  (rf)  res  existit  iii  Veibu,  Verbi  rcs 
('nuntiaiur  in  uoniiiie.  Verbi  cniin  .ippcllaiiu  in  Dei 
iilio  de  sacrameiKo  nalivitatis  est,  sicuti  s.ipieiitix  el 
virlutis  esl  iioiiicn  :  qujc  cuin  (e)  in  Deiiiii  iilium  cum 
bulisianii.i  vor.c  iiaiivit.ilis  exstiteriut,  (/)  Deo  taiiien, 
iilsiia  propria,  qu.iiiivisex  eo  in  Deuoi  siiit  JS^o^l^i 
iiondesunt.  Non  enim,sicut  frcqnenterdictmnaiiobis 


lcsi  id  ipsum  videri  csse,  qtiud  unicuiqiic  (j)  $eni|ier 
iiilcrnuui  csl.  Sed  ex  a'terno  Dco  palre  xinigcnilus 
flliiis  in  subsisicntcm  Dcuin  nniiis,  ul  non  :ilienus 
esse  a  nnlura  patcinx  diviniuuis  possel  intclligi,  pcr 
li:ec  pioprietatum  noinin.i  subsislcns  o-tcusus  Cit, 
(juibiis  (k)  cx  <;un  subslilerat  nnii  carcb.1t.  Deus  igi- 
lur  <|ui  esi,  non  csl  aliud  quaoi  Deus.  Nam  cum  au- 
dio,  F.t  Deu$  erai  Veibum;  n<ui  dictiim  solum  audio 
Vcrliiiiii  (0  Deuin  ,  sed  dcnioiistratura  intelligo  cssc 
quod  Dcus  csl  :  (m)  qiiia  sicut  supcrius  io  Moyse  dco 
ct  in  cogiioiiiinaiis  diis  pcr  appellutiuiiein  noinen  ad- 
Jccliim  sil ;  liic  aulcni  (n)  res  signiGcaia  substaiitix 
cst ,  cuni  dicitiir,  D<,'iij  eral.  Esae  eniin  iinu  cst  acci- 
dens   numcn ,  scd  subsisiens  verilas ,  el  nanens 


•,1,  (/;)  ilivisioiiis  iii  Filio,  scil  iiaiivitaiis  sncrainen-  Q  caiisa,  et  naiiiralis  gencris  proprictas. 


tuiii  pr.idicainus.  Ncc  separaliu  fuit  imperrecta,  sed 

(I)  lii  Faruone. 

(i;l  In  vulgilis,  ut  ot  Paulo  ante,  Deiiin  Pliaraonis. 
Ilic  noii  ro)ietilur  vox  /)euin  in  niss.  (luoriim  in  ve- 
iii-.liorilius  habeiur  Pliaruo  ,  hoc  iiiiiiiine  jiixia  yra)- 
(Uiii  Ofov  iapaii ,  per  varios  casiis  iion  iiiflexo  ;  in 
c.iiens  auteiii,  Pliaraoiii,  i|iiiliiis  liilra  coiisentiuiit  ct 
rdiii,  Imvciiic  .\iiil)riisio  cjiisl.  nunc  xxviii,  ii.  8,  iilii 
legil,  Faciam  te  in  .Oeum  rcifi  Pliaraoni :  qni  alias  etiaiii 
in  ci!>ibiis  obliqiiis  pleruiO(|iie  |>niiil  Pliarao.  Quod 
llil.iriiis  liic  cx  iiomine  Dei  simplicitci  ct  absoUite 
dalo  (•.'iilicit  arguiiieiiuiin,  fuse  p'.irseqiiilur  Ireii.cus, 
lil).  III,  cap.  G,  inter  alia  dicena,  Ssquc  iqitur  Domi- 
nus  ,  ncqiie  iip.rirtu  »<iiicluj  ,  mque  Aixjstoti  eiim  .  qui 
iiun  e.setDtUs.  defiiiiiiie  el  nbiotute  Ueiini  nominnsseni 
iii.''/«'i»ido,  iiisi  esset  verus  Deiis.  iA  pnsl  pauca  . 
(.'>i(ii  o«(<'ii  e<ij  qui  non  sunt  dii  noiiiinal,  iion  in  loluin 
Cjitemuilmo  'um  iircedixi ,  Scnplurn  oslendil  iltos  dens. 


ii.  Tliomas  eum  confitetur  Deum,  illccia  Dei  uniut 

(i)  Sit  filiut. 

turain  divisam  essetts.'>erimut  in  filio  :  glossi^mntn  v  iri:«, 
llic  e.vcliiilitur  ea  sentcniia,  ciijus  iiividium  iii  Caliio- 
licos  coiijicere  moliunitir  .•Vriani,  suiira,  liii.  iv,  n.4. 
piila  qiiod  cx  dicisione  pulermt  siibstantice  esse  Filius 
e.uslmeiur  ,  cic.  Ea<lein  r.ilione  Albaiia<iiis,  Or.  2, 
coni..'\r.,  |i.3~>4,  verbi  ct  sapienlijecngnomina  Kilio  in 
saciis  litieris  idco  9|iiat»  dncei.  quia  veruin,  naiura-- 
leni  at<|ue  cn.^cierniiiii  absqiie  ulla  passione  aiil  p:ir- 
tltio.ic  iKitcrnx  siibsiaiiti:c  fcium  aptissiiue  sigm- 
Ucaiit. 

(/i)  Sic  ins.  At.  odit.  Patri  non  ditint  .  et  mox ; 
i^c^iis  et  verbum  eil. 

(i)  Corb.  iiiss.  sit  fiiiui  :  niale.  Viili  quijipe  lliia- 
riiis  iii  prolationc  vocis,  (|U.iteiius  hxcacciJeiis  esl, 
natur.iiii  rilii  noii  esscsiumi. 

(;)  l)«o  niss.  tdiipiftriitiin  e.v(,  Mart   senipcrin  triet- 


i  <i  iii'/i  uiiqwj  udditameiilo  ct  sii/iii/icationc,  pa  quam  D  »ui«  esi  :  eorriipie.  .Scmjicr  iniernum.  id  csl,  seiiHier 


./i.ii(iiii<'tii  iion  ctic  dii 

(b)  l'iiiis  c  iii-s.  Colb.  diim  Iwiioralur  ;  mciiilos>. 

(<■;  Ms^.  iii  P/iai  JOHe.Veriii  Ireiu  u.s,  hb.  iii,  eap.  6, 
iinte  Piiaruoiicin.  E.<p!ic:iri  poie-l  illiid  ,  i/i  Plniruo 
niui ,  i\  su|i<'ri<)riliii>.  yumquiJ  ei  nnturaiu  Dei  intn- 
lii,  ti  /i')/i  poiius  in  ciim.  eti . 

(il\  .Mirl.  ins.  ei  ra.  Hic  ics  op|iuni;iir  accidcnli  , 
i|uo(l  sigiiiiiraiiii  per  iioiiieii  adjecluiii. 

(e)  Er.,  Lips  et  Par.  iii  Dci  fiitum  .  (asligant  ve- 
I..I'  a  liliri. 

(/■'Ilocesi.  >>atri.  cui  verbuni  viviiis  cl  sapicniia 
i.o.i  ilcsiiiil,  quainvis  rx  to  (niiiius  .npto  apud  I  ips.  ct 
r.>r.  ex  Ueo)  in  Dcuin  siiit  naui. 

('/)  In  nis  Corb  i/«(ura  (//ri»«j/ii»,  in  uiio  Vaiic.  e( 
*l.iil.  i/t  iin/ii)'i  ilivuuinit,  .-ipuJ,  Dad.  ct  tr.  M  i  iifi 


inli.crcii.'..  quoJ  iiuiii<|uaiii  in  pro,<riaiu  subsisieiitiain 
evailal  :  ipialis  iii  ii<>bi>  csl  viilus  aut  sapientia 

(k)  .Supplc,  is.  iiiiiiiruin  P.>ier  ,  (|iii  viiiu:i>ac  >a- 
piciiii.i-  |ir>>|iriel.ililius  iiiiiii(|Uam  c:iruU. 

(')  Kx  niss.  reslltuiiiius  liic  Deum,  ac  proxiine  iii' 
Ira  Ueus. 

(iiil  Kr.,  Lips.  el  Par.  quia  non  sicul  :  nullo  sulTia- 
gaiii(?  V.  icre  lihro. 

(ii)  liiiiib  e  iiis<:.  Ciilli.  rcj  (iqni/ical*  (U^a/iiMliii  eil 
(^oib.  r<>i  iigni/ica/ii  .iK^iilan/iii  eil  ViiiJ.  necuon  cdil 

Ilad.  et  Kr.  rc.i  iii/ii)/i<<ilii  ,i  »:i6!i/iiH<in  csl.  Itrl iiiU4 

aliorniii  liliroruiii  lielioiicni  .  qii.c  «ic  coiiiiikmIc  li«- 
ICbl  iiit<'lli(ii,  ri;t  iii6i(iiiiiiir  .<ii/rii/iru<a  («< ;  ut  liic  lciti 
id  ipsiiin  sit  i|uuil  iiiitio  nimi.  11,1'nM  r^t  <'iiui«(iurNi 
in  noiiiiiic,  vcl  sil''tinli\i-  dt  id  esl,  aJ  iub.'<i.><<.i  iiii 
1'erliiict 


203 


DE  TRINITATE  LinF.R  \!I. 


210 


fide.  Tlicmns  Dcvm  niiiwa  piofiletur.  tieque  lioc  uo-  A      13.  Puier  ei  filius  unus  Imiium  en  Deus.  ■—  Noiiieii 

mc«  rffuifl/ C/iWs^i/s.  —  Elvideainus  an  lianc  Kv.Tii- 

gclistjc  praiticaiioncm,  aiosioli   Tlininx.   coiif^^sio 

con<:equat<jr,  ciim    ait,   Dominus  meus  et  Deus  mcui 

(yeon.  XX  ,  28).  Deiis  igilur  suiis  cst,  queni  Denni 

conliietur.  El  cerie  dictuin  non  igtioraliai  a  Dniniiio 

/liirfi, /sroc/,  Doniiuui  Deus  tnus  unus  esi  (Deiil.  vi, 

4)  .  el  quomodo  aposlolica  fldes  principalisiiiiineutor 

est  Tacia  mandaii,  ut  184  f*'^"'"  Clirisiuni  coiilitere- 

lur,  cum  in  unius  Dci  esset  confessione  vivendtinr.' 

Sed  Aposlolus  lolius  sacranienii  fidem  per  virtuleiii 

resurrectionis  intelligens ,  cum  freqiienler  audissei 

Ego  et  Paler   vnwn  sumus ;  el  :  Omnia  qxuv  Patris 

tunl,  mea  tunl ;  et  :  Ego  iii  Piitrc ,   ct  Pater  in  nie 

{Joan.  X,  50;  xvi,  15;  xiv,  II)  ;  jam  siiic  lidei  peri 

culo  naturx   nonien  cnnfossus  est  :  quia  ab  unins 

Dei  palris  profcssiono  religio  non  cxciJerct   Deum 

confessa  Dei  Glium,  cum  in  Qlin  Dei  iion  nisi  paierna: 

nalurx  veriias  crederetur ;  nec  sub  alterius  Dei  im- 

pia  confessione   fides  naturie  pericliiarelur  unius, 

quia  non  allcriiis  Dei  nnturam  pcrfccta  Dei  nativilas 

atlu|isset,  Verilaicm    igiiur   evangelici   sacriinienli 

Tliomas  intelligciis  ,  Doniinnm  suuiii  ei  Deiiin  sutiiu 

cssc  coiifessus  e^t.  Non  liie  ho.ioris  esl  nomen,sed 

naturx  confossio  cst  :  rcbiis  eiiim  ipsis  aique  viriuii- 

inis  Deum  credidil.  Et  Doinious  prolcssionis  liiijiis  re- 

ligionem  non  lionoris  esse  docuit ,  sed  lidei ,  diccns, 

Quia  vidisti  (o),  credidiiti  :  iiia/t  qui  iioii  viderunt ,  ct 

crediderunl  (Joan.  xx,  29).  \idens  eiiini  Thomas  cre- 

didit  Sed  qnid  crediditqiia.'ris  ?  El  quid  aliud  credi 


igilur  naiiirx,  fidei  iiostrac  non  deseril  professioiieni 
Noiiien  enim,  qu<>d  rem  unaiiiquamque  significal, 
rem  quoque  (■jusdcin  gcn^ris  osl^^ndit  :  el  jani  noii 
rcs  diix  suiit,  S''d  res  gcneris  ejusdem  esl.  Filius 
nanv]uc  Dei  Dcus  esl;  boc  enini  185  iignificatui'  cx 
iioiniiie,  Nnn  duos  deos  coniiumeral  noineii  uihiiii  ; 
qiiia  uiiius  atqiie  iiidiffereiitis  natiirc  {d)  unum  Deiis 
nonieii  est.  Ciim  enim  et  Paler  Deus  esi ,  ei  Filiu-i 
Deus  est,  ei  proiiriiim  natiirs  di^inx  iiiinien  in  iitro- 
quc  sit ;  uterqtie  unnm  sunl  :  quia  cum  subsistal  Fi- 
lius  ex  naiivilale  (c)  natursc,  (I)  iniiiaicm  lainen  coii- 
scrvat  in  nomine  :  iiec  ad  professionem  duum  deo- 
rum  iiativiias  Filii  credentium  fideni  Cfgit,  quan  P.v 
treiii  cUFiliiim,  ut  uniiis  naiura?,  ita  unius  profiictiir 
B  el  nominis.  Est  iiaque  Dei  fliin  {[)  nonien  ex  nativi- 
laie.  Ilic  eiiiiii  nobis  seciindus  ad  demonslraiioneni 
gradus  est,  ut  Dens  sit  ex  nalivitale.  Qiiaiiiqu.im 
milii  aillitic  de  proprietaie  noniinis  supersit  aposto- 
lica  auctoritas  :  sed  inierim  cvangelicuin  placet  Irac- 
lare  serraonein. 

U.  fi(iui  ul  nalut  ex  Deo  ,  Dei  naluram  liiibel. 
yasci  et  ccepium  esse  non  idem.  —  Et  primum  qu.xro, 
quam  naljviias  filii  naturai  noviuieui  putuerii  in- 
fcrre,  ne  Dtus&il?  Inlelligenii.c  isiud  liumanae  sen- 
sus  excludil ,  ul  aliquid  a  natura  originis  suie  nas- 
ctndo  diversum  sit  ;  nisi  forie  quod  ox  «laturaium 
diversiiade  concepium,  novuiii  aliqmd  (ij)  in  se  (ct 
iia  sit  generis  utriusqiie,  quod  neuiruiu  sii)  veni:tt  iii 
vitaiii ;  quod  in  pecoribus  ac  Uesiiis  usii.ilum  esi.  Scd 


dil  qiiam   pt^fcssus  est    :    Dimiiius  meus  el    Dcus  C  ea  ipsa   novitas   non   inest ,   iiisi  ex   connalis   pro- 


meus  (fr)?  Resiirreiisse  enim  per  se  ex  mortuis  in  vi- 
lam.nisi  Dei  natura  non  poluit.  et  crediix  religionis 
Jides  liocest  professa,  quod  Dcus  esi.  .\iine  ergo  iio- 
incM  Uei  oon  naturx  rcs  existiniabitur,  cuin  profes- 
sio  nominis  tldem  naturx  crediix  sit  secuia?  N:im 
uiique  religinsus  niins  ,  el  qiii  non  volunUitem  suaiii 
sed  ejus  qui  se  miserai  faccrel,  et  qui  non  lionorem 
suum  sed  ejus  a  quo  vencrat  qiixrerei,  honoiem  liu- 
jiis  in  se  nominis  rcciisassei ;  nc  qiiod  ipse  uiiuni 
Deuin  pr.Tdicaverat ,  soivcretur.  Sed  vcre  etaposto- 
licai  fidei  myslerium  confirmans,  et  naiurx  in  se  pa- 
lcrna;  nomen  agnoscens,  l>eaios  esse  docnii ,  qul 
cum  (f)  sc  resiirgeniem  e  mortuis  non  vidissenl,  Deuni 
tamen  per  resurreciionis  intclligeniiam  credidisscnl. 

(1)  ViiUalein  tameii  nalurip. 


prieiaiibus  siib  diversitale  naiurai:  e.l  diveisi- 
lalem  (/i)  corum  nativiias  non  iniulit ,  sed  acce 
pit ,  duin  id  lenel,  quod  ex  utroqiic  sibi  ununi 
esi.  Et  cum  bsec  in  bis  corporalibu»  causis  et  pas 
sioiiibus  ita  sint:qui£  rogo  furor  est ,  nativitatcni 
unigeniti  Dei  ad  dcgeneremex  Dco  referre  iialurain: 
cum  naiivitas  nonnisicx  proprieiate  naiur.-e  sit;  et 
jam  nativit^tsnon  erii,  si  proprietas  nauirx'  in  nali- 
viiate  non  fuerit  ?  Hinc  ille  omnis  aesius  et  furor  cst, 
ul  in  Clio  Dei  non  nativitas  sii ,  sed  creatio  ;  lU  non 
nalur;e  sune  origiuem  subsisiens  teneai ,  sed  alieiiam 
a  Deo  de  non  exstantibus  sumat  quia  secundnm 
quod  ait.  (i)  Quod  de  carne  tiascitur ,  caro  esl ,  et 
quod  de  spirtius,   spiritu  est  {Joan.  iii,  6),  quia  Dcus 


(a)  Hic  cxpunximus  iiie,  auctoritale  velerum  libro-  D  iiitelligenda  iialiviias :  et  lib.  viii,num.  18  :  nec  per  sa~ 

namentum  dispeiisationis  unum  sunt ,  ted  per  nnlma; 
nfiiivitaiem.  In  ms.  Mart.  vox  iiflli/r(E  rursum  repeti- 
Uir  post  uiiitalem  lamen. 

{()  In  recentiorihus  dumtaxat  mss.  veruin  nomen. 

(g)  Erasniiis  pro  in  se,  nialebal  insil.  Lipsius  dein- 
de  legit  ,  el  quod  ila.  iiddiu.  quod.  In  vetusliore  nis, 
Kcmig.  omiiiitiir«/i()wid  tn  sc-  In  nis.  Vai.  has.  cx 
slal,  atiqmd  pialer  ista  sit  generis,  elc.  Pro  el  iia,  iiia- 
gis  placeret ,  ui  iia. 

(/i)  lii  ms.  bas.  Vat.  eorum  morum:  iiiterpol.ilin  , 
ciijus  l'ico  iiitelligere  csl  coriim  pecorum,^  qtiibiis 
scil.  exsiat  naliviias. 

(i)  Solus  codcx  Yal.  bas.  tnm  Mart.  hic  sddil , 
/)iiiiii>|i's 


(l)  Antiquior  codex  Colb.  cum  Germ.  Dcus  meus 
es  lu. 

(<■)  larticulam  in  liic  praeiermittunl vetustiores 
libri. 

(i/)  In  ms5.  Mart.  ct  Corb.  uHiiiii  Dei  nomen :  male. 
llic  Dfiis  maicrialiter,  ul  aiunt,  sumitur. 

(c)  Vocabiilum  iiniurc;  in  prius  vulgaiis  iiiterpunc- 
tione  dividiuir  ab  aiitecedenti  voce,  conjungiiurque 
f  um  siibseqiienli.  Inierpunctionem  muiamus  ,  tum 
i|tiia  alias  rcninlioi'  essel  part  cola  (ameii ,  liiin  qiiia 
lioiiucns  csl  :tpiid  HilTiriiini  iiat.vitas  naiiinc,  pro  nu- 
liviliite  iialiirali,  ut  videre  csl  in  liis  iitini  22  : /U 
vtvo  iii  iii  i;///iiio  l'''ei   Dei ,  naivra:  luineii  c<i    /Jco  (,ii 


iU  SANCTI  IIILMMI  KflSCOn  iil* 

vpirilns  C4t,  uou  :<niliigiiiiii)  bil  iiiitcviiii  divcrsnni  A  «"^iru- judicla  cuiii  liuiiiaiii  sciisuiiopiiiuinu  cumiiiu- 


£lqii»  alioiiuin  aliqnitl  nb  •'ii  n  qi|i<  (a)  nalus  sil  ndii 
iiic^^e.  NaiivliDS  ij;itiir  Dt^i  nciiui  perilcii  ,  ui  Deus 
non  (OBJtUis  iiili'IIi^;»liir  186  ^'^^<^  ■  ^^*'  "*ti>^  '  Qi>>^ 
coopluni  e<>sc  ,  (lOicst  iioii  i(!  i|iMiin  es-.e  qund  uasri  , 
duiii  <  in.ir  i'(e|iTnm  iiiii  oi;  iiiliilu  iii  alii|uid  fitistil , 
a^il  cl  alio  in  aliiid  pruricil  e(  dr«>iiil;  ut  «\  lerra  au- 
ruin,  ul  tx  sulidis  lii|uida,  ui  ex  (rigidii>  ferveuiia.. 
iit  ex  albis  pun  cea,  u(  ex  ai|i>is  aiiiuiauiia.  utex  ina- 
iiiinis  viventia  Dci  .niieni  lilius  ne<|ue  «s  iilliilo  Deiis 
rM'i'it  essc,  sfd  naius  esi ;  iicque  aliud  a!ii|uiil  luit 
aiitr  quum  Deusesl  (ui.c.^se().  Ati|uc  ita  qui  iu  Dcuiii 
iiatus  cst,  iiec  cuepii  quod  Deus  «»t  (I)  (h)  uec  pio- 
r<V'ii.  Teuci  iiaque  uativiias  >-ain  >■%  qu.i  sulisiiitt 
ii..(urain,  et  lilui^  Dci  iion  aliud  quaiii  quod  Deus  est 
Mibsl^tit. 

15.  linlut  vcre  i".i  Otii  eu  ,  f iii  Deia  eit  ji.i/ti'  «■!  tu» 
(1(111  t)co  a:<iuatilns.  .iAiualiiiii  iict  tuli  cviiipciit  nee 
Jiveiiit.  — {i)  Aiit  i|uisqiiO  liiuc  aiiibijjii ,  di»c..(  a 
Juda<is  intetligcntiaii!  iiaiiirjc ,  vel  poiius  cognosc.it 
aii  Kv.uigolio  \eri(atciii  iiativit.ids,  iii  uiio  scripluiu 
csl,  l'iopter  lioc  mujfis  qi  arcbunl  lum  Judui  in/ri/l- 
ccre ,  quofliain  nnii  tuhiin  tulccb.^l  iobb.iUiiii  ,  ted  el 
q^iud  propriu&i  lihi  patrrm  dicebat  Dctm ,  miuatem  te 
fueuni  Deu  {Joan.  v,  tS).  Non  iiuiK' ,  ii(  in  f;cicri8 
solLt,  Judxoriim  sernio  ab  his  (Hctus  roFertur:  ex- 
po^^ni*  poiius  hxc  Kvangeiisix  est,  caiisam  dem.ins- 
Iramis  cui-  lioiiunuin  inlerHcere  Jitit-.ki  vclleni.  CiM- 
sav  {nl.  cfSSei)  crgo  p<^r  'uiipiciafein  Lihsplif-rti.inlium 


nia  ^ir.i,  iil  et  ii:iii\iias  nalurx  liaheat  TqualitalMn  , 
ct  ul.i  a!i|tiarn.is  e.-i.  iie.|uc  1S7  sbeiiuiii  jliijuid  a 
se  )iOS.-.it  essi' ,  ucc  sdliitii;  laua-i.  ex  ipsi.-.  dirtis  do- 
iniiiiris  liiijiib  quui|iir  seriiiouis  iii.&iri  lid<ti>  aniriiiaiida 
cst,  ne  tenierii.is  cuiiiiadici  iidi,  snb  lilienaieiiiversx' 
(3)  in  iii>niiuibus  inu  lligeiiii.c,  (d)  audeat  pmressio- 
iiibus  diviiii  de  se  lcsiinHiuii  oniilraire.  Bei.puiidi( 
eiiiin  Uoiilii.iis  :    Non  polett  Piliui  ab  te  faceitquid- 
quam ,  niii  quod  vider.t  Putrem  facitnlem:  quaicumque 
eniiii  Ule  facit ,   cudem  rl  Filiui  facit  limUiter.    Puler 
enim  diliyii  rilium  ,  et  oinhia  deiiionnrat  ei  qua  ipie 
facil:el  niiijoru  lioium  uptra  dentonilrabil  ei ,  ul  toi 
adiniremirri.  Sicui  euim  Puter  luicitat  morlHos  ei  vivi- 
ftTul,  $ic  ei  Filiut  quos  tull  viti/icot.  Nrc  ehitn  fiolcr 
D  judicai  qiiemiiuain,  sed  omiic  judicium  dedtl  Fitio  ,  ul 
omiies  lioiioriltceiit  tii.Mm  licul  honorificaiii  Puireiu. 
{e)  Q»i  nun  bonorificut  Filium ,   non  lionoi  ificai  Pa- 
tretu,  qui  inisilitlam(lbid.  l9,  el  teqq.).  Priipusilioiiis 
quideiii  ordo  icf  i(igt.'ba(,  ut  singula  quxque  gencra 
singubruin  (|u.iru.ncumquc  caus.iruiii  pcrlract.iren- 
(ur;   u(quia  Dcuni  esse  Doiuinuiu  nostruiu  Je&uiu 
Clirisiuni  Dei  llliniii,  uoniiiie,  natrvitjie,  natura,  po- 
(esiate ,  prufeSbioiie  (/')  didicis.enius,  deiuousirjlia 
nostra  graduK  siugulos  di.spusi(ioiiis  proposit:e  per- 
currere(:  sud  iiadvilaiis  id  nalura  noii  patitur,  qii:c 
iii  ge  ei  nomen ,  e(  na(urani ,  et  p6les(alciii ,  e(  pru- 
re.ssinnem  sola  complectitur.  Siue  Iiis  eiiiin  nadviias 
nnn  erii ;  quia  iii  se  haec  omiiia  nascendo  contiiicai. 
Haiic  igiior  (rac(an(es ,  iiicidimua  in  eam  iiecessi(a- 


vitii)j.r  inift(ligeiiiiJ>  e.vcusaiio  ;  cuiii   prr    Apostoli 

:iui-iuritatein  ,  sob  sigiiilioaliout»  iTaiivilaTis,  propiie-  C  tciii ,  ut  superius  conimcmoraia  at/ unliiieui  fracia 

las  ii.i(uralis  o.sieu-a  si(:  faVtm  suunt Hictbitt  Deunt,      proprii  differrC  noii  liccai. 

lequaUm  se  lacitiii  Deu.  An.i*  n:iior.i>iS  iiatjvi(.is  Aion 

cs(.  ubi  pcr  n<)nioM  iKiirn   ^i.pni,  nainr*  ?Pt|ualiMs 

d(>niiins*r«iar  '!  .Non  emm  aiobigidir  ,  iiuin  a'i|Bali»aj 

iiithl  difcr.il.  Quis  porru  du!it(:ihit,  ijoiii  iiidiffereir- 

(em  nntnram  naiiviCis  <joii->ei|iniiur Mlinc  enim  esi 

soia  illa  (^ix  verc  ess(!  posbit  xijuaiiias:  quia  natwra: 

:«.|ualil.i(ciii  sola  possit  pr%^tarc  iijtivitas.  i£i|uaji(as 

vero  noiiiquam  ibi  e«se  credeiur ,  ubi  iinio  cst :  n«c 

(e)  tamen  iMic  lepi^rietur,  ubr  differt.  Iia  sttuililiidt- 

nis  xipialitas  nec  soliiudiurin  liabei,  uec  diversiia- 

tcm :  qiiia  otnnis  xqualiuis  aiXi  diversa  ,  nec  cola 

si( 

IC.  Filii  naiiiiip.'.  ei  eum  Paire xqualitui  ex  ifiiai 


17.  Chrisiui  a  Judais  uccusiilus  fl  Haluram  el  n.iii- 
rllalem  inam  e.cponit.  Chriili  lirlui  tle  cuyniliuiie. 
Qiiitl  hiec  cogiiiiio.  —  Rcspondeiis  euiui  D<>miiius  ad 
Jud-x-os,  qirutf  euni  iulerlicere  (ifo  hnc  inagis  vellenl , 
quia  patrem  suuin  dicons  Douin ,  xi|ua!em  se  Deu  fu- 
cisset ,  oiiine  sacraiiientuiu  Udei  uosffx,  dum  iuipiis 
eorum  motibus  coiitradicii ,  exposQit.  Dixerat  eniiii 
superius  ,  cum ,  paratyticu  curato ,  'riolafi  sahbaii 
reus  eiiiin  mords  judiciocousiiiueretor,  Paier  tiuus 
uiqiie  aiHiue  operiitur,  et  ego  operor  (Joan.  v,  17).  Et 
iiiiic  omnis  acccndcbator  invidia,  quodse  Deo  c\.c- 
quasset  pateriil  nu(nini«  nsurp.f(!une.  Vo<ens  itaqiio 
M  nulivitatein  suam  couKrmare,  ei  nslurx  virluteui 


diciii.  Uiviiiiiotii  Cliiiiti  diveisa  aryiimeiita  liiiiul  per-  D  prnliicri,  ait :  Nun poieil  quidquain  fncere  oi  le  Hliui, 
Iriiclaiiliir.  —  Quaiiiqiiaiu   ijiiiur  liiijus  iulelligcii(ia: 


(1)  iV-r  pioficM  i,uu(i  Deui  tit, 
(i)  Aiil  quitquiim. 

(ii)  Kdili ,  mlum  sil.  herliiis  m«3.  naluiiil:\inc 
c>iiiii  dc  Fillo  iir.j-ditalnr.  KodiMn  .iriJtiiiioni.i  Faus- 
liiius  c.<p.  i.  Qiioiiiiiiit,  iiiqiiii,  iion  viTiij  Deui  est , 
qui  verui  tii  fiiius  '  ei  Auijiittiiiua  lliill.-ii.  cuin  flaji- 
liiiiiu.  II  \\  Niinesl  iciul  (ilias,  si  iihod  est  Paler , 
non  til  Filiiii  ipiod  .ii.ixiiiic  III  roliuK  spirilallbiis 
\oriiiii  c>!>e  irrltf  liir  iiot  ii  liilariiis  Initrifom  (aiiieil 
Ariiiii  l.hr.siuiii  vcriiiu  l'e>  iHiiiin  cuiiliieutos  ,  vo- 
riim  Dciiin  iie',;.ibiii(.  uii  runsiat  ex  iib.  cuniru 
Auieiiiiuiii,  II  7  u(  13,  iieuuun  ei  lib.  i  AukusIiui 
ciuitra  M.ixiuiiMum  c.  (>. 
((')  Sic  iMiluics  iii.s.  Al  UaJ.,  Cr.cl  I.ips.  iit'c  quud 


nisi  quod  videril  Piilrem   faciciitem  (Ibid.,   10).  Exur- 
(3)  /n  /iomii>i6(i.«. 

Deuteit  pro/iril.'  quoJ  ol  io  postrema  cdil.  I'jr.  re- 
positiim  est. 

(i)  lieest  (umi;ii  iii  tns.  b.is.  Vat.  Mnx  cuui  ins'i.  Ic- 
gimus  uM  i/i^i;ri  ,  id  csi ,  ubi  disorcpaulia  ol ,  iiuu 
cuiii  cditib  iibtdi/feril. 

(d)  lii  i|ihliii>d.iiii  iiKi.  gnudeat. 

le)  £diti,  Qiii  noit  /lani»  i/icaiK  Fitium ,  w«a  houo- 
rijicaHi...,  iiequecuui  snoroieKtil,  iiet|iie  cuin  mss., 
uequti  seciiin  ipsi  mri  i  i  oiisoiilioiiirs. 

(/)Si  Par.  ouui  pristiiiiinr-buj  ni*i  Yai.  b.is., 
Mart.,  tolli.,  Carii.,  ole.  Aiouiniiouflolli»  ..liis  Ba>l, 
ci  hi .  ilocNiiirmu).  Li  >.  i/vi,iiimitt. 


215 


^E  TIUNITATE  LIBEll  Vll. 


21« 


dium  respoiisionis  adversum  Judieorum  im{)itim  mo-  A  viniiatis  Teriiaicni  in  Palpc  ei  Fitio  cunfiteiui ,  abs'- 


lum  ,  per  quem  iis(|ue  :id  voluniaiem  iiifeiendaa  mor- 
lis  exagilabaniur ,  aplatiim  X88  esi.  N:im  ad  violaii 
stbbati  objeetum  silii  reatum  dixeral,  Pater  meiis  «s- 
que  alhuc  Operatur  ,  el  ego  opercr  ■  ut  usurpasse  lioc 
ex  aocioritate  intclligftreiiir  (o)  cxcmpli ;  signiili  ans 
laiiieii  liot ,  quod  ip^e  ageret.  Pairis  esse  opus  iiitet- 
ligendiim  ,  qiiia  ipse  iii  se  operarelur  operante.  El 
ruvsuin  adversiiin  eam  invidiain,  qna  se  per  paior- 
iiiiin  iiomen  l'f0  ex*(|uasset,  Iijcc  subdiiiii-  AmLit , 
amen  dico  vobis,  iwn  polesl  Filius  ah  se  (accre  quid- 
quant,  niU  quod  viderit  Patrent  [neienlem.  Ne  igilur 
exxquitiu  Hhi  per  uotiien  natiiraiiiqne  filii  lidera  ii:v 
tivitalis  aufferrel ;  ail  Filiuiii  ab  se  faccrc  nihii  poshe, 
iiisi  qiiod  Patrem  facfciitcin  vidis^et.  Lt  ut  inaiieret 


lutissimofn'  sacramentimi ,  Jg9  m  eadem  idciendo 
Fitins  simitiier  fafrfat ,  ct  similiter  fhc?endo  eadciii 
sint  ipsa  ^e)  qiix  fslciat:  quia  sub  inia  hac  slgnific;!- 
lioiie  lesientiir  et  simllitcT  facta  nativitatem ,  el  ca- 
dcm  facia  natur.im. 

19  Demomlrntia  oiwruP  riitimiatcm  tngerii,  noti 
iynoralionetn.  Ncstiw  fid''.  fn^tructio  est  Yelle  qnid. — 
Teiiet  ii  iqnc  respoti^ijniS  do'mln'ica;  ordo  ecclcsias- 
licT  lldei  iniegnim  i  rdinem  ,  trt  nec  discerii.it  iiatii  • 
rani,  ei  siginficci  ii.ilivii,.tem.  Hoc  na.iique  seqnitiir  : 
Paier  enim  diligii  yniwn,  ct  omitia  demonitrai  ei  qute 
ipse  fdcit;  et  tnaj  ra  kofum  opna  demoustrubit  ei,  nt 
vus  admiremini  Sicut  enrin  Poter  suteitat  tntrrtuoi  ct 
vivificat,  sie  et  Fibus  quos  tult  ttvificat  {Ibidein  20  e< 


salolaris  in  Paire  et  Filio  confessionis  nostrje  ordo;  g2l ).  Aiine  dtmonstratioopcTum  altud  l/ic  fiobis  prae- 


natumn  nativiiatis  ostendii,  quae  poteslaiem  eflii^icn- 
di  oon  per  incrcmeiiia  inJultarum  ad  unumquoiiquc 
opus  viriuin  sumeret,  sed  de  cogiiitiune  pr*sumcret: 
prscsamerct  aulem  non  de  aliquo  opiBris  corporalls 
cxemplo,  ut&nqmd  prius  f-Mt  facerel  ad  (b)  id,  (juod 
postea  Fitios  facturus  essel :  sed  cnm  ii^nura  Dei  in 
iiaturam  Dei  stibsliirsset ,  idest,  ex  Patre  FiliOs  na- 
liis  egset ;  per  virtutis  ac  nsiurae  in  se  paternae  ton- 
scientiam  nihil  ab  se,  nisi  quod  Palreni  facicnlem  vi- 
dijsei ,  Filiam  lacere  posse  tcstatus  est  :  et  ^oin 
unigeuiins  Dcus  palerni  viriulfs  Operationibui  ope- 
raretnr,  lanium  sibi  .i(t  facienifuni  pra;sumerei  , 
<|uaotmn  inconscieniia  siin  essot ,  inscparabileni  a  sc 
Dei  pairis  ,  qu.iinper  I(gi(imam  nativitaiem  obtiiic- 


ler  (Jiiam  naihitaiis  fidem  ingeril,  uf  sufesfstentcm 
Fifiuiii  c.x  sabsi^tcnie  I>eo  patre  creJamiis?  Nisi  forte 
per  igiior:itionem  credcndus  est  unigeniius  Dcu9 
doctrinn  demOnstraiionis  cgiiisse;  sed  teme^iias  im- 
pia;  hiijos  exisiimationis  non  aifmiitilur  Ncii  cnim 
doceri  egei(l)  {()  fjui  quidquid  docendus  6tt  sc;.it. 
Nam  posiea  quam  aii  •  Pater  diliijit  FiUnin,  e!  oiiinia 
demoh.-irat  ei  quts  ipse  fucU  :  ut  o^tenderel  omnom 
hanc Piiiris demonstr^itionem  ffdfti  noitra! esse dociii- 
nam,  nt  scilKel  et  Patcr  nobis  in  coiilessione  esset  ct 
Fllius,  el  iie  qua  Iiic  ignoraiio'  in  Filio  p»sset  injel- 
ligi,  cai  Paier  opera  Omnia.  quai  ipse  faceret,  dc- 
iiionstraret ;  cohiinuo  ait ;  E1  luiijora  iiorum  opcra  dc  ■ 
monsirabit  ei,  ut  Vus  admiremiui.  Sicut  eiiim  Pittit 


l»at,  pObSd  iiaturain.  Non  enim  curporalibiis  modis  Q  suicitat  niortuos  et  vhificat,  sie  et  Filiut  quos  vult  v: 


(«)  Deui  vidct,  sed  vinis  cl  omnis  iii  virtuic  naiurj; 
cst. 

18.  Hm:i  tktcm  OHHiK  facil,  noit  uliits  ;  dum  sfMl- 
i.iTEH,  nliut  est.  — Deni(|ue  subjeril:  Oinnia  ciiini 
qtta;cun.que  facit  Paler  ,  eadeih  el  Filius  fuctt  similiter 
{Ibidem).  SimHtter  illuil  ad  sigiiillcalionein  njtivit:ilis 
:idjecil :  omiiifl  vfro  el  eadem  ad  ostcndeiid;e  natiira! 
veritatem  IiKutus  cst.  In  fiii  eiiiio,  ((u:c  ot  qucvcum- 
que  ti  eadem  sunt ,  nec  drversiias  potest  csse,  nec 
{d)  reli.|uuiii.  Atque  iia  iii  iiatur.i  eadem  est ,  cui  en- 
dein  omiiia  |iosse  natur.e  sit.  Ubi  vero  similiicr  per 
Filium  eadem  oninia  llunt,  «imiiiiuilii  operum  soli- 
ludinem  operaiitis  e.vclusil:  iil  omiiia  qu:c  P:iiei  fa- 


vi/icru,  Oemoiistraiio  ergo  futuri  operis  iioii  fgnoraiQr 
a  Filio,  cui  hiic  demonstrandum  est,  ul  excmplo  pa- 
tcrn*  n.iiurii  morluos  vivificet  Ea  enim  Patremde- 
monsiiMiiiium  Filio  dicit,  qurc  niirentur  ■  et  t\\:» 
cadem  esseiit  ill»,  mox  docuil  :  Sicui  enlm  PHter 
suscilai  mortvos  et  vivi/icat,  fic  et  FiUiis  quos  vuU  vlvi- 
(icat  {Ibid.,  21).  Ex*qiiaia  virtus  est  per  nniU!;i;  iii- 
dissiiiiilis  uiiitaiem.  Ei  dcmonstratio  operuin  noii 
igiiorationis  inslructio  est,  scd  no.ira;  lidei :  qiias  {g) 
noii  Filio  scieiitiani  ignoratorum,  sed  noliis  cnnfessio- 
ncm  naliviialis  invexit,  confirinans  e'sm  per  id,  quoJ 
sibi  omiiia  esscnt  demonsirata  (iu;e  posset.  Nequo 
eiiim  iion  circumspectum  se  ccelesiis  sermo 


cit,  eadein  omnia  similiter  faciat  et  Filius.  H;cc  est  "^  forte  diversae  naturae  significatio  sub  occasioiie  dicti 
veroe  naiivitaiis  intelligeutia  ,  et  fidri  nosira; ,  quse  £)  ainbigui  subieperet.  DcmonsliMla  igOcnim  oi  po- 
ex  natura;  divinae  unilate,  unius  indifferenlisque  di-      lius  Ojiera  Palris  csse  aii  (/i),  quam  ad  operalionem 

(1)  Qui  quid. 


(a)  Christns  ostenditse  ex  aucloritaie  e\empli  ba- 
bere  ut  agai  quod  Patcr,  diiin  ait,  iion  poiesi  Filitts 
ab  se  facere  quidtfuam  niii  tideril,  ctc.,  sitiil  significiit 
Patri  .sibique  unam  et  rnmmuiicnt  esse  ageiidi  vir- 
tutein  ,  cuiii  adjicit ,  Pater  nteus  usque  modo  opeia- 
lur,  et  egoopeior.  Prima  Iiiquendi  ratioiie  se  iiatiim, 
altcra  se  ejusJein  cuiii  Paire  natiine  docel. 

(6)  Voeiilani  id  adjecimus  ex  mss.  Mciiiem  Hilarii 
illu.lraiii  Auguslinivcrba  cunlra  Serio.  Ariaii.  t.  H, 
iibi  ail  Filiuui  non  facerc  iiisi  quod  videl:  quia  viiUl 
te  ef  ipto  fadendi  Uubere  poientiain ,  ex  (yuo  se  lidel 
cxtislendi  htibere  naluram:  iiiLil  eniui  aliud  sibi  vutt 
quod  liic  sulgicilur,  pcr  viriuiis  ac  naturce  in  tc  pa- 


terno!  conscieniiam.  V.  !ib.  de  Syiiod.  is.  75. 

(e)  Vos  Dcti.^,  quji  iii  vulg^itis  deerat,  restiiuitur 
ex  ms?. 

(il)  !d  est ,  nec  (iiiidquani  quod  noii  invkiltum  ,  sei' 
adljuc  velmi  leiejiiuin  sit  eS  roervatuni, 
(('}  Exemplar  Carn.  iivei  faciani  :  niale. 

(f)  BiU.  qiiicquid  qiiis.  Er.  qui  quid  qitis.  Sustulit 
deiivle  U^is.  quis.  Veriiis  iiiss.  qui  qKidquid 

(g)  I'uia,  dciMonatrJtiu  Oitcruni.  Pro  qu(s  non,  habcl 
m.s.  V  it.  b:is,  neque. 

(/()  lii  qiiibiisdaiii  mss.  perperam  hic  addituraCo* 
ni.no :  cum  vcrbuiii  ait  ad  cuslesicm  sermoiiem  re- 
fciaiur. 


'11  ■ 


S.VNCTI  llll. 


eorum  nniuriim  virlutis  adjeciam  :  ut  demoobiralio 
ipsi  ualiviUtis  es&e  iiubsUiiiiia  docerclur,  cui  per  di- 
leciioneiii  1'alris,  u|>orum  paiunioruiii,  qux  pcr  cum 
cllici  vellel,  essel  coiiiikU  cogniUo.  Porro  autem  iic 
per  deinonslraiiuiiis  prufus&ionem,  igiioraiilis  iu  eu 
iialiir*  divorsiias  ''rederelur;  ea  ipsa  («)  <l'i.c  proQ- 
tciiir  deiuonstraiida,  non  aescit.  Usijue  adco  noii  de 
cxcnipli  auaoiiiaie  gesiurus  esi,  ui  vivilicct  (juos 
velit.  VeJle  enim  iiatiine  libcrtas  csl,  qiix  ad  per- 
fecix  virlulii  bealiiuJincm  cum  arbiirii  voluiilale 
subsislal. 

iO.  Ju4icium  omne  datum  uaiuraiit  el  naiitiiaum 
yrobM.  Jtniicium  ctatum,  ul  hoHcns  lil  ceqnaiitat.  — 
Ac  ne  deiocepg,  quod  quos  vuli  vivilic  ii,  noii  oaljvi- 
la.is  videreiur  iii  sc  babcrc  iialuram  ,  sed  no»  nai.x 
potius  poiesiaiiK  jure  subsislore;  coiilmuo  subje«i  : 
l\ec  emm  PaUr  judical  queuiquom,  ted  omne  juduiam 
dedit  Filio  (lbid.,ti).  Ei  in  eo,  quod  omue  jiidiciuin 
d.iluin  esi,  ei  natura  ei  nativiias  demonsiraiur  : 
quia  et  omnia  liabcrc  sola  n:ilur3  possll  indiffereus, 
ni-quc  naiivitas  atiijuid  possit  babere,  nisi  dalum-sit. 
U.itum  autem  omiic  judiciuui  est;  quia  viviGcai  quos 
viili.  Neque  adempium  Pairi  juJicium  polesi  videri , 
cum  ipse  iion  judicet .  quia  Filii  judiciuuj  os  judicio 
sit  p.ilerno;  ab  eo  enim  d.itum  omnc  judicium  est. 
Scii  daii  judicji  causa  noii  lacita  est.  Sequitur  enini . 
Sed  judicium  omoe  dedit  Fitio ,  '  omnes  fton.i  i/icent 
i'i/iian,  «icui  lionorificanl  Pairem.  Qui  non  Iwnorifical 
Filiuni,nonliOnoriiicalP(itre>ni]uimisitiUum{Idid.,'2.i). 
Ouid(l)igitiir,oro,dereliciuiu  esl  suspicionis.aul  quid 
reliiiuuine^ladimpieiateinoccasionis?  yalernonjndi- 
ca!!jaemquam,ud  omnejudiciumdedil  Fiiio.  Judiciiau- 
tcrt.  oaii  ea  causa  cst,  ut  Filius  extequaii  iionoris  ad 
Psirein  sit,  ei  inhonorilicus  Filio  inlionoriGcus  et  Pa- 
jr:  sil.  Ei  quomouo  posi  ha:c  iniei-igilur  nativitaiis 
dillerre  naiura,  quani  non  solum  (h)  operatio,  vi.^-ius, 
honor,  setl  ci.am  coniumelia  ncgaii  lionoris  csa;- 
qiial'  Niliil  i^iiur  aiiud,  quam  sacraineniuin  naiivi- 
laiis,  sermo  nunc  diuii.^rdsponsionis  osieudit.  Neqiie 
aiiter  puluit  aut   debuil  Filius  a  Patre  distiugiii , 


..\UII  HPlSiOri  '.'Ki 

A  quain  ui  ci  (c)  naiu»  csse,  iioc  laiiicii  dilfercns  ducc- 
retur. 

il.  Toia  de  Filio  p4e*  eniitur  ex  prirdictii  C/irinfi 
verbi$.  —  PatttT  igitur  usqn>:  niodo  operatnr,  et  191 
Kiliiis  operatm'.  Ilabes  ii:iturx  iioinina,  cuni  cl  P.iicr 
opcr.itiir  et  lilius.  |ii[clligi!  ct  naturam  (d)  Oei.pcr 
qiiani  Deus  opcraliir,  opi'raniciii.  Ac  ne  forie  duas 
opcrationes  naturaruui  dissinillium  cxisiimcs  intclli- 
gciidas ;  memcnlo  dc  cuico  dicium  fuiss^  :  Sed  ut 
maniietteiilur  opera  Dei  in  eo  :  me  opurfet  operari 
opera  ejus  qui  me  luiiil  (Joan.  ix,  3).  In  eo  ergo, 
quud  operaiur  Filius,  opus  Pairis  csl:  ei  opus  Filii, 
opus  Dei  est.  £t  dc  operibus  sequens  adliuc  seruio 
csl.  Iiileriin  nunc  nibilaliud  «luduii  respoiisiu,  quam 
ul  omne  opus  referrct  ad  uirumqiic;  (e).  ulrinsque 

B  autcm  uaiura  non  dilTerrct  operaiidi,  ctim  iij  eo,  quod 
usque  adliuc  Patcr  operatur,  operalur  et  Filius  :  nc 
qui  douiinus  sabbaii  cst  (domiiius  cstcnim  sabbaii 
lilius  bominis  ,  Luc.  vi,  5) ,  impic  operari  saLbali 
crederelur,  cujus  opus  peruaiiviiatis  naiuram  paicini 
m  se  0{'eris  esset  auctoritis.  Non  conrunditur  itaque 
aui  abuleiur  natura,  nc  filius  sit  :  iicc  lamenrursum 
atlimitur  iiatura,  nc  Deus  sit.  Ncc  disceriuiniur  di- 
vcrsilate,  ne  uiium  sint :  nequc  quod  iinum  sunt ,  id 
potpst  prxslare  (/)  ac  utcn|ue  sil.  Et  primuni  iilium 
cognosce,  cum  dicitur :  iVou  fictiti  Filiut  ab  se  fucere 
quidquam,  niii  quod  videril  Patrem  [acientan  (Joan. 
Y,  t9).  Habcsnalivilalem  Glii,  quoc  ab  se  nihil  possii 
facerc,  nisi  videat.  In  eo  autcni,  quod  ab  senihilpo- 
lest,  iunascibililalis  adimit  crrurem;  ab  se  enim  iion 

C  poiesl  posse  naliviias  :  quod  auleni  videi,  (9)  consci.D 
in  se  naiurje  sigiiilicaiur  agiiiiio.  Ei  io  eo  uunc  veram 
Dei  cogiioscc  naturam  ;  Qucecum.iue  enim  ille  (aci!, 
eadem  et  Filius  facil  timiiuer  (Ibidem).  (h)  Posl  na- 
tiirsj  .'tutera  viiluiem,  iiaiura-.  per  id  Inili^similLs  in- 
tcllige  unliatcm  :  Vt  omnet  lionorijiien!  Filium,  acut 
lionorilicant  Patrem  qui  misil  iliuni  (ILid.,  23).  Ac  ne 
tc  naturx  unitas  in  solltaril  uiiione  coniineut:  s.icr.i- 
nientcm  in  eo  lidei  discc  :  Qui  non  lionorip£ut  FiUum, 
nun  honorijical  Palrem  qiu  mitil  illum  (Ibidtm).  Coii- 


(1)  Docst  ijitur.  Paulo  posi,  fl«f  711;^  rWirium;  ac  deindc,  Pater  uon  judical,  et  omne  judicium  dedil  lilio. 


(a)  In  niss.  Carii.,Corb.  ct  nnnnuliis  .iliis,  qu(e  non 
pTopietw.  Mox  in  veinsliorc  Colb.  ge^sunis,  non 
gesturus.  Qiiod  liic  diciiiir  ;  Vsqui  aaeo  non  dc  ex^m- 
pli  auctoriinte  geslurut  etl,  videliir  piignare  tiini  diclis 
iiuni  17,  nbi  Filius  asseriuir  ex  nudoritate  cxt^npli 
virtiitem  agcndi  usurpasse.  .\t  ulerque  locus  facilc 
concilialur,  rniii  nurlori/n.s,  iuiiii.  17,  laiiluiiigenili  n 
giMiitore  origiiieiii  .'•oiiel,  liic  vero  siibdili  doiiiino 
exhihiiam  serviiutcni.  Liiniinqnc  illud  oidem  loco 
r''S|iiinileiig  Aueiisliiiiis  coiilra  8erm.  Ariau.  c.  23, 
sii'  cxplicat  tiec  Filiut  a  te  polett  quidquam,  t/uia 
lui;  ipse  a  seincltpso,  non  qnod  in  umiiibus  iiulwm  Pa- 
tris  txspeiiel. 

(h)  H.irliiiiaiius  ms.  operaiio  vtrtulis.  Val.  bas.  o;»f- 
i.iid  riifinis /ionor  .•  piTinrh.ito.  Filins  Pairi  ex:cqiia- 
liir  O)ieraiioni',  duni  ladein  f.icit  ou.^e  Paler;  virlutiv 
iliim  iia.  ut  Pater,  quiis  vuli  viviticai ;  lioiiore ,  duiii 
ab  umnibus  csi  honorilicandus 

((•)  Kdili,  natui,  enei.  At  in  plcrisqiie  nns  naiiif 
ci-tc  lie.iiJe  iii  oiiiiiibii»,  iit.  i.imi''i  tndilfeicni  for- 
pi<  III  siiiccriuj  per  lieltciiisinuni  ll'Uiiio  iion  inusiui- 


lum.  Ouippc  lih.  de  Synod.  n.  75,  leximus  ptr  timi- 
litudincm  non  indifferenlis  eueniia:.  pro  ptr  tiiHililudi- 
nem  non  di/ferenits  ettentia.  Alia  hujusmudi  eiempla 
in  vodciii  Iihro  ct  alihi  rcperire  est. 

(i/)  Dosiderainr  Dei  in  ms.  Val.  b.-is.  E\  subnexo 

.»  Scriplurx  loco  pcndei  hnjus  proposiiioni'.  prohatio. 

(i)  Mai  tliiianiis  ms.  ulrtuii^iie  iiiim  tuilura  iion  dif 

fiircl  op.'i-.i.  Lips.  el  P.ir.  ulriusque  enim  uaiura  non 

differi  operaiido.  Verbum  diffcrrtt  regitur  a  particulis 

quiim  ul. 

(f)  Id  est,  nc  uterque  proprium  ezsistendi  mudum 
halKat  ah  aliero  disiincium. 

(;;)  Aptid  Bail.  r(i'i5fiVii(iii.  Apnd  Lips.  cl  1'ar. 
tim.scid.  Iii  nis.  C;»rii.  foiiinVniiir.  Verius  Er.  riim 
plerisi|iie  niss.  conseiir.  Sif  iiiox,  consna-  poltslalis 
hivc  fox  esi :  ei  iniiin  liiijus  librl,  foiiiria'  iiilirmitaiis  : 
dcniiini  in  Ps;i'   lwhi,  n.  I."?,  rynirirt'  im  k  salulis. 

(h)  Eillii,  ptr  nulura:.  I\eciiiis  niss.  poil,  Kupjilo, 
jiim  loijnilum,  |iroximo  »Cii.  loco  :  Qu»(uiiique  fa- 
fl/,  eic. 


m  m  TniiMTATE  LIBEK  VII. 

clusa  suiil  onuii:i  iulvciauiii  huereiiii  luniris  ingftuia.  A  I*atre  uiiuii!  sit,  ci 

Filius  cst,  qui:t  ab  sc  riiliil  potesi  .  Oeus  cst,  quia 

quxcumquo  Piitcr  facil,  i't  ipse  eadein  facil :  ununi 

siint,  quia  exa'qitstiir  iti  lionore,  e;i(kmqiic  facit, 

iiun  alia  :  noii  esi  paier  ipse ,  quia  inissus  est.  IhiLci 

igitur  boc  sacrameiili  scl:t  naiivilas,  ut  coinplect.^s- 

tur  iii  se  et  nonien,  et  nalursm,  et  potestatenn,  ei  pro- 

feisionem  :  qiiia  iinivcrsa  J02  "^'i^lL??  "'"''  potest 

noi:  in  ea  esse  oaiiira,  unde  nascatur.  Non  alTert  es- 

tcrni  generis  aubstantiam  :  qiiia  ex  uno  non  sub^islit 

alieiiuni.  Quod  autom  alienuiii  a  sc  noii  est,  id  unuin 

Csl  geaere  naiurae  :  ct  quidquid  uiiuin  est  per  nniivj- 

latcin,  iioii  li.ibet  golitudiiieni ;  qiiia  el  soliiudo  sin- 

gularis  csl,  et  iialiviiatis  est  unitas  ad  ulrumqi'e. 

22.   ArknoTHm  fidet  ipiorum  cogniiwni  advcrsa. 
Clirisii  potftlas,  nalivitas  ex  Deo,  natura  divhia  ei  ex-  U  ci  nmi  in  Cjus  iiitelligerelur  iialura  a  quo  accepil  cx- 


•218 
)  nuum  sc  profiieiiiia  fum  P;i- 
!re,  noii  lamcii  (1)  {d)  ul  soius  tantuin  aUjuc  ip.sc 
paler  inlellcctiis  ainiilat  csse  quod  (iliiis  ost.  Tesia- 
tur  ciiim  priniurn  naiurx  virtulcm,  ctim  dc  ovibiis 
suis  ait  .  Nec  ^uisquam  (9.)  rHpifi  ciit  de  waftu  me:i 
(tbid.  28).  Consciac  polcslaiis  li»c  vox  esl,  impertur- 
baix  virtutis  libertateni  pcr  id,  qiiod  neuio  oves  du 
maiiu  »ua  abripiai,  conrueri.  At  vero  nt  in  natura 
licet  Dei,  naturx  ian>cn  ex  Dcu  sii  inielligctida  nati- 
vitas  ;  subjecit ;  Pater  qvoddcdii  nii/ii  mn/ws  etl  oii;- 
mbm(lbid.,  19).Non  occuliatex  P;iirecsso  se  naiuin; 
qiiod  cniiii  a  ralie  accepit,  SQ3  «"V"s  «*'  £mi«i- 
bui.  (5)  (e)  Ei  qui  accepii,  est  in  eo  (luod  accepll 
nascemio,  non  poslea;  et  laincD  exi>lioc«i,  duin  ac- 
cppiu  Scu  qui  ex  alio,  accepit,  ne  aljud  quid  poiius , 


iistewia  in  l'a(re ;  nuuiua.  —  El  super  'loc  ,  (a)  adsil 
sibi  divinae  de  se  sentenli^  te^timnninm.  Aii  ciiim  : 
Qui  tunl  ex  ovibiit  meis  ,  vacem  meam  audiunt,  ct  ego 
noti  eat,  et  seqmmiur  me,  el  cijo  liiam  (slernam  do  eis, 
ei  non  (b)  perienl  in  senifiiternum,  nec  (/.'litf/waiii  rapiet 
eas  de  mana  mea.  Paler  qnod  dedil  viilii,  majits  esl 
omnibus,  nemo  polerii  rapere  de  mami  palris  mei.  Ego 
el  Paler  unmn  sumus  (Joan,  x,  il,  el  seqq.).Q{i\s, td^o, 
iiitelligeutiam  nosiram  stnpor  liebeiis  mcitiis  obtttn- 
dil,  til  li:ec  m  scnsum  noslrum  iaiii  absnlulc  dicta 
iion  subeanl?  Aut  quisiiilirmiiaiein  iiunianam  tiiinoi 
.inimi  insoleniis  illudi:,  ut  Oei  cogniiioncm  ex  iiis 
adcpti,  Deum  puteiu  non  in  liis  i;iielligeiidum  cssc 
qiiibus  cognilusest?  Aut  eiiiiD  alia  sunt  Evaiigclia 


sistere;  alt  :  iVtwo  poteril  rapcrc  de  nianu  palris  mei. 
De  manu  sua  ncmo  rapii :  qiiia  a  Patrc  qund  esl  oin- 
nibus  inajUa  acccpit.  ()uid  sibi  vult  tam  divcrsa  pro- 
fessio,  ul  niisuin  dc  nianu  patris  sui  iicino  rapial? 
Filii  nianus  est,  ijure  acccpilE  Palre;  Patris  manus 
cst,  qua;  dedil  Filio  ■  cl  n'JOmodo  quod  nou  rapiiur 
dc  nianu  Filii,  non  rapiiur  dc  mami  Patris?  Quomodo 
si  qu;cris,  iiitclligc  ;  Ego  et  Paler  uiwm  tumui  {Joan 
X,  30).  Maniis  Kilii,  masius  Pairis  est.  Nou  eiiin!  dc- 
gcneral  per  iir.iivitaiem  iiatiira,  ne  eadojt;  sil ;  ntque 
rursum  quia  eadem  est  iiiicliigeniiam  irJlivitatis  of- 
feiidit,  qiiia  iiaiiviiasnilii!  iii  se  ;idmiti|l2ricauin.  lU 
vero  per  coriH)r;ilem  siguilicaiioiicra  virtiiiam  possis 
cjiisdem  uosse  n;ilura.',  coiiiiisciiiorata  cst  Filii  inanus 


proferenda  qu;T;  doceant  :  aut  si  de  Deo  sola  ista  C  tnanus  Pairis;  quia  n.ilura  et  virtus  Palris  (/)  esset 


(Evangelia)  doeueriiiil,  tUi  non  iia  cicdiiiius  ut  do- 
cemur?  (juod  si  ex  liis  taiitiim  sunipta  cognitio  est ; 
cur  non  exindu  Gdes  sii,  unde  cogiiitio?  Sed  cum 
iides  cognilioiii  esse  adversa  ueiegiiur ;  jam  iion  co- 
gnitionis  fides  illa,  sed  crimiiiis  esl,  irreligiosam  sibi 
fidem  adversus  religionem  coiifesso!!  cognitionis  as- 
sumens.  y_nigeiiitus  igilin'  Deus  naiurae  in  se  su;c 
coiiseius,  naiivitalis  proprix  iiteiiarrabilc  saeramen- 
tum,  ad  fidei  tameti  nosirse  contessioucm,  quaiiia  po- 
test  verboruDi  absoluiiono.  sigiiiiicai  :  ut  et  natns  in- 
tclligatur,  et  ie  Dei  nalura  csse  credaiur,  et  cum 

(1)  Vt  unus  iolus 
(1)  Hapit. 


in  Filio.  Posirema  ul  per  sacramenlum  iiativiiatis 
veritatera  iiatur:c  indiifcreniis  agnosceres;  dictutn 
est  :  Ego  ei  Patcr  xtnum  sMiims  ;  ul  quod  uhjbs  ssint, 
iioc  diversum  nee  solilariiim  crcderctiir,  nan  a!ia  in 
niroque  per  naliviialis  ct  geiicraiic;tis  proprictaieas 
exsislenle  r.atiiia. 

2".  Arifliii  \n  ClirisUnn  Judpjis  iinV/uiojcs.— -Manel, 
quantuin  inleliigi  licei ,  niciilium  vcsan;iium  voiaii- 
tas,  cessaitte  licet  voiuiii.ilis  effccfa  :  ct  matignum 
.inimum  malevoleiitia;  siudinm,  qbsislenta  maliope- 
lis  occasione  ,  non  descrU.  Nuiic  enim  La;reticoruni 

(5)  Et  qui  acciptl.  Sic  infra  ,  (tum  accipit.  Sed  qui 
ex  alio  accipit;  deinde,  a  quo  aicipit. 


[a)  In  viilgaiis,  nsciscil.  Rectius  in  niss.  odsit.  Sic.  D  sit ,  lamcn  cx  alio  est ,  qiiaieuus  accepii.  Qsir.d  illii- 


lili!  11,  n.  15,  post  exposila  iiniiiiiilla  Jikiii.  vcrba,  ad 
c.cieia  sic  ir;iiisitiir  :  coiisaiiieiitiu  »iii  iidiiiit. 

(b)  Ancloriiaie  mss.  rcstiiuimus  liic  peiieni  pro 
pcribunt  :  moxque  parliculaiii  et  verbis  ncmo  pulciil 
pra^fixam,  rursumque  anie  ego  et  Paier  repetitam 
cxpunxinius. 

(i)  Par   UHum  sit  pro/itendo,  inciidose. 

(d)  lii  viilgaiis  et  plinlbus  uiss.  ut  unus  solus.  Ver- 
1)11111  unu^,  reiiiovimiis  aiictoriUilc  codicuiii  poiiorum 
Sabelliaiii  erroris  suspicio  avertiiur,  iit  Filiiis  se 
nnum  cuin  Paire  pruliiendo,  iiuii  desinat  esse  iiiius, 
iiec  debeai  h;ibeii  tamquam  ipse  qni  Paier. 

(<?)  Ediii,  ei  quia  accepil ;  inoxi|uc  mo.i  pc^lea  ta- 
men  ex  alio  esl  :  restauraiiiur  ex  iiiss.  hoc  niitiinim 
seiisu  :  Qui  nascendo  accepil,  cl  noii  posiea,  seu  iion 
post  consiitutBiii  n;iiivii{tieni,  esl  in  eo  quud  accepit , 
nipole  !»  Couin'e  imtiira  w\  conslai  ;  ac  iicct  in  co 


strainrex  vcrbis  I.  ii,  ii.  20  ;  ijui  viia  erut,  nouposien 
qiininestnalus,  cljeciiis  esl  •.iln  ;  uon  eiiiiniii  euciiudesl 
quod  naium  esl,  et  uiiud  csl  qtiod  wuus  accepii ;  et  paulo 
pnsl  :  Deus  qui  ii  Dco  iialus  esl,  uoii  pouea  qumntwtus 
est,  sed  nascendo  l)eus  exstitil.  liic  (iro  accepii;  iii  mss. 
prope  ubiqiie  evslai  accipn  :  iieque  iii.ile  sonat. 

([)  Sic  iiiss.  At  ediii .  «i  elmtii  it  l<'tlio.  'f  um  Yat. 
bas.  iiis.  posticmo  ui  posi  siiciiimeiiiiim.  K%.  boc  lli- 
iarii  loco  conimnde  iiiteili^^iuir  qiKid  ail  Iicikciie,  lib. 
tv,  c.  57  ,  ubi  poiiil  priiiiu  Deiim  incoiidiiione  niumii 
exierno  Angelorum  aitnistei  io  non  eguisse  ;  quasi , 
iiiquit ,  ipu  suas  non  haberet  nmiitis  ;  ;ic  deiiide  sul>- 
jicit,  .\deil  enim  ei  semper  Yerhum  et  Sapienlia  Fi- 
liun,  el  Spirilus,  pcr  quosct  iu  quibus  oiiinia  libere  et 
npoiite  fi-cil ,  ad  qnos  et  loquitur  diceiis,  Fuciamus,  elc. 
aJco  ut  Firniin  et  Spiriiiini  B.uiciuni  Dci  munus  dixo- 
rit ,  nuud  ipsa  BA  viriule  uc  natura  gaudcant, 


SANCTI  lllLAmi  EPISCOPI 


Sill 


fiiror,  jaiii  (o)  Domiiiu  in  coerissedenle.nuia  fxemiilo  A  lale,  iion  es  Deus  ex  vei  iiaie ;  e roaliira  es  prarsiflnlior 


Jud.rorum  in  cruccm  agere  non  |ios»U(il,  pari  laiinMi 
iiiflJcfiiate  boc  tiiin  quod  est  (iHiipte,  essc )  dene- 
g:inl  .  e(  ciiiii  iiiin  possinl  neg;iru  qiix  dicla  suiit, 
i:iiiieii  (liciis  {b)  iioii  olicdienies ,  odiiim  lmpiet:itis 
<  xiTCoiii ,  vcrlioruiii  t;ipi(Jes  injifiunt,  ct  si  pOssciil, 
df  tlnoiio  ouiii  .suoiiurnconi  rftr^iliel-ciit.KtdeJiiiljpis 
i|Uidcrii  :\d  (Ticii  lnijus  (c)  iuivltiicm  coinmoii!;  iia 
scrihiliir(/u.in.  x,3!,  clsi^i/q.)  ;  TuUruiil  tgurtr  (apUiet 
JudcEi,  iitfuiiilapiditrcnt.  /t«»(ioi!(flVlQ4e/5  .'  Mvltii  bo- 
iia  opera  ostciiili  roliisn  Par/,  pinpterquvd  eoYnthopni 
liijiidiitis  me*  Htspnndetuni  ri  Judwi  :  Prv  botio  opere 
iioit  Idpidumui  le  ,  xed  pro  bla^pheiiiia;  el  quin  lu  ctiin 
iis  lioiKo,  [ucli  te  Dcum.kuu  vero,hirfiicc,(iuid  agas 
ac  prollh^aris  :ij;ivosce;m  eorum  lc  infellige  esse  con- 


cunCiis  :  sed  iion  es  in  Deum  naiiis,  quia  ex  iiicor- 
porall  Deo  natitiiaicm  non  adinitto  {[)  naiurae;  noii 
iiindo  tu  et  Pater  noii  uiiiim  esiis ,  scJ  nec  Qllus  c& , 
nec  similis  es,  ncc  Deiis  cs).  Jfidxis  quidem  Do- 
niiniis  rcspoiidii,  sed  m:ipis  ad  impieiaiem  tu:iin  om- 
nis  lia-c  apla  n-i-poiisio  X95^^'  •  f^onne  tcripium  e»J 
tii  lege  ,  Qiioniam  ego  inii ,  dii  wit  f  Si  ergo  illoi 
dixit  deiis  ,  ad  quot  rerbum  (nclum  est  Dei ,  et  noii 
poiett  (olei  Scripturn;  qiiem  fnler  sanclilicatit,  ei  iiii- 
«i<  in  hiinc  muiidum.  los  diciiti  quia  blnspliimiivi,  ijuo- 
niam  diii ,  Fi/iiis  Dei  sum  ?  Si  non  [acio  upera  Paliis, 
nolile  credere  miln  :  ti  nutt-m  [ncio  ,  el  ntihi  non  vuUii 
credere ,  operibus  credite ;  ut  scialis  ei  cognoscnlis , 
quoniiim   (2)  [y]  Paier  in  me,  et  ego  in  eo  [Ibid.,  Gi 


(■OTiem,  iinoriiiii  fn  te  rcfcrs  pcrfidi:fi  MCTnpfuin.  Ad  B  sm  ).  C.ius:.m  rcsponsionis  cansa  objeeUe  ei  blas- 


id  ciiiin  quod  dicluiii  est,  Ego  rt  Pater  Unum  sumiis  , 
JuJii  l.ipldes  (•lcvavcriiiil,  ct  corum  iinpiiis  dolor  ad 
!..icr.iirteiiinmftc}ci  saluiarisimpaiiens,  usque  adiiii^pe- 
iiirniriffTend-.r  iifOriFs  eropil.  Qiiid  lu,  noii  hubi'iida 
qnem  faplde»,  denegaiido  ininus  effuis?  Non  dilferl 
volnntas  :  sed  viluntaiem  taatn  incfficaceniesse  cit- 
leSiiS  tiifonus  efficii.  Quanto  111  irrcligiiisior  Jndcd? 
L.i|'idi's  ifre  in  corjius  clevat,  iti  in  Spiritoni ;  illc  i:i 
Iioniinefti  i\l  pi,ia1)at,  tu  in  Dciinv,  ille  iii  diversaniein  in 
lerris,  tu  in  Ihrono  virtnihs  sedenteni ;  illeinignora- 
tiifrt,  tn  in  cOiifessuni,  itle  in  nioriiiirum,  tu  injinficcm 
s.TCuloruRi.  Ille  dicit ;  Cum  sishomo{!bid.,  33);  tu  di- 
cis  :  Oifti  si*  Creatura  ;  uicrqoe  aulem  dieiiis,  [aeis  te 
Dju/n  ;  hoc  conimuiie  in  euin  impii  vesiri  oris  oppro 


pliL-urije  iiiinlil.  liienim  ad  criincn  depulabatur,  quod 
se  rum  homo  essei  Deiini  faciTCt.  Denin  aiiiem  se 
facere  per  idargiicliaiur,  quod  divissel :  Ego  el  Puter 
unum  lumui.  DemoiistratnruS  ilaqiie  fioe,  qui^d  ipsc 
ct  ratcr  tinuni  esseni,  ex  ii.iti\iia(is  usurpatum  cssc 
iialiira ;  in  eo  priniiim  ineptiam  ridiculi  opprolirii 
confiii.it ,  Cur  lii  re:itufn  vocai^elur ,  qiiod  se  cnm 
homo  esset  beoni  faceret.  Ciim  enini  lcx  liujns  iio- 
ininis  :vppeIlalionein  sancils  hoiiiinilius  deCernerel , 
et  sermo  Dei  iniTissoliibirs  Conflrmarei  (laiic  iinper- 
liii  nominis  proress^ionem;  quomodo  iiie,  qucm  faler 
saiiciilicassel,  ei  quem  in  liunc  niuiidum  niisi<isel , 
Iilabplienius  essel  Dei  Se  riliiim  confiiendo;  cnm  co- 
giiOminatos  per  legem  dens  indissolnbilis  Dei  Sfriiio 


liriuin  est.  Negas  enim  Deiiin  cx  gcneratioiie  Dci,  ^  staiuissei?  Jain  ergn  non  esi  criiiiinis ,  qnod  se  Denm 


iicgas  filfumf  (il)  (X  naiivilalis  *crilale,  iicgashnc, 
qiiod  ego  et  Pater  unitm  sumus,  confessionrtii  ui;i'i5 
in  nfrfffiue  aique  consiinili»  essc  natur^e.  Snbjicis 
solisianiix'  iiova'  et  extCrnaj  ct  aticna;  Deum  :  iit  aui 
ulterias  generis  Dciis  sil  ,  ant  oninlniT  ncc  Derts  sit , 
qnia  non  (<)(<•)  ex  Dco  nativilale  sub^istaf. 

24.  Hespondo  Chrisii  Judofii ,  apta  el  AriaiHs.  fie- 
spottsiotilt  catia  et  scopiis.  —  Sed  qiiia  .(&  Sacramcn- 
limi  dictf  hiijus  coninintus  es  ;  Ego  et  Pdtcr  uiium 
«umul;  ul  Judxo  dicentc  ;  Cum  sirhomo,  [acis  te 
Deuni ,  lu  piirl  impiuiaie  dicas  :  Cnm  sis  Weaiura  , 
facis  tc  Dcuin    (  dicis  cnim  ;  Non  es  lilius  ex  nativi- 

(i\  Ex  Dei  nalivilate. 

(2)  Codex  Veron.  Paler  in  me  ,  et  ego  f/i  eum ;   ei 


cuin  Iionio  sit  faci.it;  cnin  eos,  qui  homines  sini , 
\ci  deos  dlterit.  F.t  si  a  c;i'leris  hoiniiiibus  non  irrc- 
liglosa  hiiiiis  noiniiiis  nsurpatio  esi;  ab  eohoniine, 
quem  Paie'^  sanctiKcavii  (oionis  eniin  hic  dc  hoinlne 
rcspoA^o  est,  qnia  Dei  filins  etlani  bominls  (tliiis 
cst ),  non  inlpudciiiei'  nsurpari  ♦ideiur,  qund  Dci  sc 
lilioni  dixerit ;  cnni  prapcelbl  e;rieroS,  (^ol  cognonii- 
nlre  se  (A)  non  irreligiose  ifeos  possumt ,  per  id  qnod 
sancfificafflrs  in  filiom  est  :  beaio  Panlo  scieniiani 
imhis  sanctincalinnis  rslius  inllmanle',  cum  aii  : 
(i)  Quodanle  ptomisii  per  ptopheiai  tuos  In  Serrptnrit 
funciis  de  /iiio  tuo ,  qui  (nctus  esi  (j)  ex  temine  Datid 

Hi  Itvit  ■"^  nuni.  W  ct  27  pjulo  posl,  dtputatur 
pro  dtou.ubatur. 

(«)  Fdiii,  Dominum  in  eie'<t  ledenttm  :  refra?»n-  D  nivrum  hi  Alex»ndruffi,Ub.  rv,  n.  t3,etl.<il,n.  C,  re- 


libus  ii'?i. 

(fi)  Vat.  bas.  codex  cum  Mariin.  tion  i«liim  in<ibaH-j 
dieiMesodiumimirielatikeierceHt,  tcd  el  verburnm.  ctr., 
iuterpolaioris  opi-ram  sapiunl.  Ex  liis  |»:ilel  quod  jam 
iili.<('r>ituiii  osi ,  Hilariuii!  ScripiArlg  iu  tlifertc  ex-' 
pressiin  '■(-ngiiiss*  cnnsnli^ltaiiti  ilitaiom,  nt  iioe  'loiia 
rnlc  a  8t  ripiurarom  pcritis  n^ari  eonr  peiulsse  exi- 
siiniarii. 

ic)  lii  ms.  Mari.  t^rirnfixn. 

(rf)  lii  iiiR.  has.  V.il.  el  M.lfl.  hicaddltnr  iSTefitait 
iiii«iirir;qiiod  abest  ab  alii-.  I(lwi:i,  ei  stfpervacaneDnH 
vidclilr. 

(c)  Kdiii  «im  alii(iioi  niss.  ex  DeinaMlaie.  Marii- 

nianns  cmIoX,  e.t  Deo  Heinaiiviiule.  l'r:f((TiiiinN  ciihI 

l,nrn.,duotnis«'.iilb.,  Grni.,  etc,  ex  Deo  nuiivitiiie. 

(f)  llicicspicinnlur  posircma  vcrbacpistolx- Aiia- 


latx. 

((/)  h:i  niss.  jnxia  jr-wnm.  F4iii  vert»  juxf»  Viil- 
gaiam ,  Palor  iu  me  est ,  *t  eg«  »w  P«lre.  Weiw  hieus 
pr.eterea  tcr  lioc  hhri»  rcpetiiur  Ac  pTiino  quidcni 
liico  rnrsiim  (imi  gia!CO  o.ss.  .<mM>n-iuol.  rursHHH 
qim  cdili  com  VolgaLi  ;  socondo  .n»l»ni  rtriqu*  cuni 
gra'eo,  »e  po^iveino  iMri<)iie  rnm  Nnljtaia. 
(A)  (,ip».  cl  V*t.  nOii  rcbijioK» ;  corrnpW. 
(i)  B:hJ.,  Kr.  ciLips.  Qin  anH  :  disstdoiilibu»  .iliit 
libfls.  Tom  Par.  «iiin  v.ter<»  m».  Colb.  promitsutH, 
iion  ^roiiiisi'. 

(j)  1i)  Tiii|^<ilis  ,  i7<it  (,KtM  tst  ti.  KeinoviiAus  ei 
aiWioTikito  ni^*  r.olb.,*>rm  ae  Mirt.  i  oiiscnlienltj 
^r,«  co,  upennii  Irenti^»  lib  hi,  c  M  ,  ».■  TeriulK mn, 
adverMfs  Praxcain  it.  il.  Mvi  r»  liilii  dicWiruin  nis<i. 
iiocnuuCainui.  reiounuu» fui (fi^KinniHi  <i< ,  (a^enio 


ii\ 


nr  TRINITATE   (IBF.R  Ml 


m 


$nuitdum  tnriiem,  (i)  (/«i  destiiiaiai  es(  /i/im  Dei  in  A  notite  fredcre  mihi  (Ibiil.,  57).  Si   iiini  i!}i»'ta  Palri«; 


lirdile  iceundum  ijiirilum  tanclifi--ati'i»ii  ( /ioi;i.  i , 
i,  et  teqq.}.  Cessal  crgi» b!jsfhiMn  ='  crii-ien,  (|iiiid 
cuiii  sii  hoiiK»  Dc^urn  se  f.iciai :  cii.n  lioc  rtnTneii  jiliiri- 
inis  hei  sci^iiio  doiulRrii,  ei  sni.cliliciitus  ac  mi^siis  2 
Paiie  iiiliil  aliud  su  qii;ini  Dei  niiuin  slt  prolcssiis. 

io.  Kco  ET  PiTEA  UNUU  sumjs,  naluram  )ialii>ifii(i( 
Oiteiidit.  —  Noii  esi  reliiius,  iil  iirliiiror,  anitiigeniii 
196  '■«'"S.  >!*>'"  <^s  iiS)liir:i  it:ilivilalis  (licluin  sil  : 
Kgo  el  Pater  uiium  luiiiits.  NHiiicuin  Judaei  ar^iuis^cni 
illuiii,  qiiud  |iei  biiciliciuiTi,  hnniu  ipsecuin  cssct.sese 
Deiiiii  faceret :  res|iOii8io  rju>  ciinfiruiai,  qiitid  l)ei  se  ti- 
lium  pcr  idquod  Etjo  el  Paler  uauni  tumut{ioan.  x, 
30),  (i)  otiienderii ,  prinium  iioiniiie,  deind*e  nulura  , 
posireino  iiaiititaie.  N:iin  ego  el  Paiir  reniiii  ftomiiia 


f.icit ,  non  fredcndiim  ei  ol,  prolili-iili  l>t>i  rssc  se- 
liliuin.  Non  lubei  ergo  njtiviias  iiov.uii  <'Xt(riixiiii|iie 
iiJlurani ;  quij  |>er  iiT  filius  es-o  cretlendu';  es(,  (jin  d 
(ipcra  |>airis  efilciat.  Quid  lilc  ad'i|.lio ,  i|iii(l  liidul- 
^■ciiti:)  ni.miiiis  inci  inveiiii,  ne  ix  n.tinri  Uci  llliiis 
bil;  cuni  Dei  filiui  ei  n»iuri'  palerii:v  op'  rilius  oio- 
dciidus  sit?  Niiiieixquatiir  aut  siinilis  J,07  ('Si  Dco 
rre;itur:i,iiei4ueri  iiaiiiraialicii  ipoic^^ias  i  ..inpaialiir: 
sola  ei  !iaiivi::is  filil  ii>  o  (^)  iinpic  pi  r  .siniilitiidincin 
crediiur  xqualis.  Nam  ipiidquid  e>.l!':i  cim  esl ,  cuiii 
loniuinelia  ei  boiinr.itje  Niriuii»  xqMaliiiur.  Si  enim 
aliqiiid,  i|aQd  iion  est  ipsu  esi ,  rcpcriri  potctii  siinilc 
ei  ac  vijiuiis  eiusileni ;  iuiii.-.lt  |>rivik'giiiiii  t>ei  siib 
con&orlio  cnsequ.ilis :  jamqne  iniiierit  Dcqs  nnus ,  a 


suiil ;  uiiuiii  vero  naiura*  professio  est,  quia  in  eo  B  quo  indilferens  sil  dius  alius.  Ai  vcro  non  habci  cim- 


(|iio<f  c>t  utcrqiie  iiini  dilTcrat ;  sumut  autoin  iioii  pu- 
tilur  uniiiii^in.  Et  ul)ii|uod  {u)  unum  tumui  uiiio  nun 
Cii ,  uiiuin  eos  eritciieb^e  Hati^itas.  ffiic  iniiii  inicii) 
cx  eo  e.-^t ,  quod  Dei  se  filium  sanct:l)oa(us  .i  Paire 
piofi(<:iur,  ot  profcssio  Dci  fitii  hoc  quod  Ego  et  Pa- 
ter  ufium  tuinut  coiiflrm  ii  :  quia  nativiias  nnn  aiiami 
possit ,  i.isi  cam  ex  qua  ^ubsistii ,  affrrre  aataiaiii.l 
i6.  Ntttttrii  Dei  in  filio  evincitur  ex  geslit.  /Equuri 
Deo  ueifiiii  qnod  e.itra  euin.  —  Ciiii^unnnavft  aiitem 
totiua  fidei  iiostrx  sacrameiitum  uiiigcniti  Dci  sermo. 
Numque  cuiii  rcsponsuiu  ail  id  riiiiset ,  cur  se  cum 
liomo  fcssct  Dcuin  laccrci ;  ut  diclum  illud  ,  Ego  ei 
Paitf  Hiiuin  lumus,  absiiliii:c  et  perfcclx  intelligcn- 
ti*  (irdiiicm  sumerct,  fijpc  coiise(|iieiUcr  subjcoil  : 


luniiliam,  propriciatis  [d]  .•jjijiiafuis  :  quia  suum  cst, 
qii.id  Siii  eiiinle  csi ;  ci  ex  sc  esi ,  quod  ^ibi  :'id  i.iuii- 
litiidiiieiii  compiir.itiir:  ni'C  cxira  sc  Cbt ,  qui.J  (|iix 
sua  sniit  potesi  :  <l  pri.fecliis  digiiii;  tis  cSI  ,  giniiissc 
putestatem  ,  nec  .-.licuassc  iiatui:iiii.  Opcr:!  iV.iiis  cf- 
licil  Filiiis ;  et  pcr  id  cnd:  se  l>ci  ftiiu:ii  piisturil. 
Non  est  (ir^sumpifo  arrogans,  quJ:  pribari  se  noii 
iiisi  ex  his  qux  p,crai  poscit.  riereio  :>uteiii  le  iiou 
sua  ,  bcd  r\\i'if  P.iiris  Mint,  teslatur;  iic  per  nmgiiifl- 
ceiiiiaiii  gcstorum  naiura:  u.ilivii.is  aufcraiiir.  Et  i|iiia 
sub  ^acrumenlft  ahsumptl  rcrpori^,  el  nail  cx  Mmia 
hdiiiiins,  Dei  (ilius  non  inielligebatur,  (3)  (f)  fnles 
nuiiiiiiis  iiitimatur  e:k  gestis  ,  cuin  ait  :  Si  uuient  fa- 
cio,  tl  miliinon  vultit  eredtfe,  vpenbus  creiite  (IbiU., 


Vot  dieilis,  quia  blaiphinium,  quoniom  diii  :  tiliiis  C  36).  Credi  sibi  priiiliiiii  qniid  Dcl   hliii.i  sil,   iiisl  cx 


Dei  titnt.  Si  non  fucio  opern  Palrit ,  nolile  credere 
niilii  :  li  autem  (aciu,  el  mihi  non  tullis  credere  ,  Ope- 
ribui  credile ;  ut  sciutit  et  cvqlioicaiis  ,  quonian:  Puler 
in  iiie,  ei  eifo  in  eo  (Jonn.  x,  Z9,el  leqq.).  Infrenis  au- 
iliicix  esi  de-^perat.i  j.iin  pcr  conseieniiain  saliis  , 
cl  extra  piidorehi  cst  fifufcssa  oinnis  iuipietas.  Njih 
(b)  jam  i|nis  neceriiteecit  siiiltiiise,  ul>>  perdidit  reli- 
giunem  :  liis  enim  conlmdicere,  anienlia  pntiits  qu  ira 
igiinraiin  est.  DonniiiiK  dixcrat,  Ego  et  Pater  utfutti 
lumui :  DiiiiTititis  hoc  sacrainentum  est ,  nt  VsM  tt 
Filiiis  iii  uiiilaie  n:iiur:e  »iiii.  Ei  i|uia  natarie  (irx- 
sumplio  vucaretiir  in  crinien,  pr:csumcndi  raiio  do- 
celuf  ex  C6usa.  Ail  enim  ;  Si  non  fiKio  opera  Poirii, 

(i)  Oxi  priEi/eKiiiaius  cs<.  ] 

(i)  Otiendit. 

gr:ec.o  ToiJ  opta^ivroi ;  cuin  prius  lcgerclur  qui  prte- 
detiinaiut  eat.  (^irbeieiifiis  auiein  codex  .ib  annis  S'jl- 
lem  niilla  ex;iratiis  episiolas  P.mli  groccc  ei  laiine 
coiiip!.'Ctens,  l.itiiie  pras  se  ferl  faclus  cst  ei ,  ei  (jr.r- 
deitinaiui ;  secus  gr.cce  ,  iitpoie  cuin  vuig^ilis  e.xeiu- 
planlius  gr:ecis  couseiiliens. 

(u)  Viicciii  uiii!>.>j ,  qui'  i,i  editis  rieeral,  supplei^uis 
cx  m^s. 

(i)  lixcUii ,  ;"(iHi  quiiqHis.  Reciius  mss.  yam  quis , 
id  est .  jam  aliquit.  Mo\,  his  eniin  contradicere,  Id  esl, 
iiaiii  ({tiod  cuntrudicuiit  lidei. 

(c)  Cr.ismo  iiiagis  placuit  Hoii  iinpiopric  qiiod  et 
po>te:iLips.  eiP.u.  arripuore,  iciriiganiibiis  Bai.  et 
iiiss.  Cauic  liiiic  ei  iurni  similiiudo  iiricdiedtur,  ad- 
jiinci;i  :i(jii.il>taie  :  quod  sc  sciuper  prestiiisse  iinniet 
H.laiiu&  iurcspousi!)  apologeiiti»  ad  lib.  deSyiiudiD, 


operiftus  Pairis  qii.j;  ipse  officil ,  iion  \iili.  Qu>n}  si 
facit  iipefit,  et  pi-.r  liiiiiiiiitatcm  i  oipoiis  fi.le  pfofes- 
sionis  indigni!£<'St,  operiini  filcni  postBljii.  ('.trc  eniiii 
sacrniiieiitum  iciii  hmniiii^,  inrrFiiginliam  diviii.\: 
naiivitaii»  inipfdiui;  cum  Jiv!n:i  niiivitas  omne  opus 
siiuiii  (A)  (/)  uuh  iiiiiii:,li'rio  a^siinipil  hoiviini.i  exsp- 
qualur?  Si  igiCur  tiomiiii  pcr  oper.i  i:mi  crc.!ftirr  qdoj 
Dei  flliu->  Slt;  crcdatur  r^poritni;;  qnod  Pei  filii  sint, 
quia  riegaii  ipiod  Del  kliit  noii  po.Mn.t.  Oi:ine  eniin 
iii  se  lilius  Dei  habel  nascciidu,  (g)  qiroJ  Dc?  est : 
el  idcirco  opuf  Filii  opus  P.iiris  oii ,  fjnfj  naii-J^ias 
nec  extiu  naturam  eaiii  est  cx  (pi:>.  {•'()  iii:^.iici,  cin.i- 
uiranicam  ia  te  habel  undo  siibiiistit. 

I     (3)  Pides  nobity 
(i)  ^ub  myileito. 

(d)  Id  esi,  a-qualila»  rci,  qui;  non  aiiciu  mil  exlra- 
nca  esi.  sed  silii  pruprii. 

(e)  Oiiiiics  rcrme  llliri,  pdes  nobis.  Miigis  pl.iciiii 
cum  o(ilioii>  co:ricc  Colb.  uconoii  Corm.  fides  nomims. 
Siinm  (juiupe  !!(>!>ien  prx-diians  Chrixliis  ac  diceiis, 
Filiui  Dei  sum,  ubi  iiuii  •  sl  crcdi<us,  dicti  (Itlciii 
'iiceio  conatiis  csi  oi  ^(Hia. 

\f\  Kiliii,  (tib  '.'iysiCMo;  ct  iiiov  UiCijnaUir,  pio 
exseijuamr.  Casiiij.uiUii-  npo  ius^. 

(gj  In  iiis.  < iarii.  ^iios  /'(■«<  t"il ;  s.-nsiis  ideni, 
(/i)  Kditt.  nmiial  :  aiisquc  a>iciori|;ii«  iiiss.  Verlaini 
iiiiKicn.'  ililiitio  laiiiiliare  esl  pro  ■-'as{«ri',iil  p.i»i-i  e* 
lib.  IV,  n.  G  et  Hl;  lib.  u,  n.  15,  iieciioii  cx  lib.  d;: 
Syu.id.  ii.  ja  ct  M.  !:.i  4>li;iii  frciipms  uiimr  ad  si- 
giiilii HiiJiiiii  filii  icitivili^iciii  inilii  aiit  divisio^ii-i 
e.vi>et'tcui.  siic  iufia,  oum  5! ■  Vcm  ex  Deo mmens  iwn 


SANCTI  IIII.AQII  FPISCOM 


0_)J 


27.  FiiminPiilre,  el  vicnsim.  Qiiidiinid  in  Deoesl,  \      ii,  Quiin  Piilreni.  Iliimimn-  iui,iiiialis coniparalio. 


Vttumeii.  Fitiiit  viiu  de  viia,  udcoquenon  exniliilo. 
Facieiis  igi'ur  u|icra  ruiris,  et  posiulnns  ut  si  sibi 
noii  rrcderctiir,  vel  u|)criliiis  \Qfi  ipsis  rrederetiir, 
(leniiiusirare  (teliiiit  i|iiiil  essct  ujierihus  crcJeiidiiiii, 
nciiipe  quod  sei|iiitiir:  Si  oiidii:  facio,  ei  tnilii  iion 
viiliii  crtdcre,  operibui  crediie ,  ut  sciatii,  elevgnosca- 
lii,  quoiiiam  Paier  in  nie,ei  ego  in  eo  (Joon.  x,  38). 
lior  est  illiid,  /)W/S<iu«  luHi ;  lioc  csl  illud,  Lgo  et  Pa- 
ler  iiiiurn  sumiii.  Hxc  e.^l  n^itivitutis  natura  :  lior  sa- 
lularis  lidei  sacrainentuni,  iioii  dividere  quod  iinum 
suiii,  (m)  ncc  natikitaii  ndinicre  naluram,  et  cx  vi- 
vcnle  Deo  \ivciilis  Oei  verilaleni  coiiflieri.  Noaenim 
V  cx  coniposilis  (1)  (*)  atque  iiianiinis  Oeus,  qiii  vila 
est,  subsisiil :  nequc  qiii  virtus  ust.  cx  iiilirmibus 
cniiliiiciur  :  iieqiic  qui  lux  esl  cx  obscuris  coa- 
ptatiir:  nequc  qni  spiriius  est,  ex  disparibus  forinn- 
bilis  esl.  Toluin  in  ei>  quod  est,  uniim  C5l .  u(  quod 
spiritus  csi,  et  lux  et  virtus  et  vita  sit;  ei  quod  vila 
est.  et  lux  cl  virius  ei  spiriius  sit.  Nam  qui  .lit, 
Fijo  >um,  ei  non  demulor  (Maluc.  iu,  6)  :  non  demu- 
?^tM7  ex  ptrtibus,  nec  lit  divcrsus  ex  genere.  licc 
eniin,  qn.r  superius  signincata  sunt,  non  ex  partibus 
in  eo  suiit ;  sed  loium  lioc  iii  eo  unain  et  peifecium, 
omnia  Deus  vivcns  esl.  Vivciis  igitur  Oeiis,  ei  aeleriia 
n»tur;c  vivoniis  potestas  est .  et  qiiud  cum  sacramoii- 
10  scicnlia;  suro  ex  co  nascilur,  non  potiiit  aiiud  iia- 
luin  essc  qiKim  vivens.  Naoi  cuin  ail,  Sicul  misil  nie 
vivent  Pater,  el  cgo  vivo  (c)  per  Paireni  {Joau.  vi,  58} ; 
docuil  viiain  in  se  per  vivei:tein  Palreiii  iuesse.  i)e- 


A'a(ivi(ii(is  uinusr/ui*  liisriiiiitn.  —  Admonuisse  iio.s 
in  cxordio  scriiuuiis  (Lib.  i,  n.l9  ;  iib.  iv,  ii.  2;  tllib 
VI,  .<i.!<)  199  nnslri  nieiii(iiimus,  liumanas  coinpa- 
laiiiiiies  diviiiis  iion  saiislaccro  cxcinplis;  ininon 
priip;irtc  iiilclligciilLe  iiuslrx  sciisuni  fnrmis  corpo- 
raliliui  eriidiri.  Iliiinana;  iiaiiviiniis  conS4:ieiiii.iiii 
con^uU),  uirum  non  intra  paircs  inaneat  origo  nos- 
cciiiiiiin.  Num  lanieisi  eleincnia  illa  inanim.'i  nc  iiir- 
pia,  qiiibiis  ii;isteiidi  rausn;  iiiclioantiir,  iii  bninlncm 
nlieriim  efflii:inl,  uaiurx  t.imcii  viriute  intra  se  invi- 
cem  nianciit  •  dum  ct  pcr  (3)  (c)  daiaiu  naturx  cjus-- 
dcin  origineni,  nnseenieiii  suquiiur  ille  i^»  gignil;  cl 
pcrncccpiani  naiiviiaicin,  cujus  viriusetsJ  derivctur, 
noii  laincn  (-4)  ({)  auferiur,  in  gigncniese  iijaiiet  illc 
B  qui  n:iscitur.  Ethoc  ijuidem  lantuni  id  liuin,anx  nuii- 
viiaiis  iiiielligentiam  cummeinor:iluinn  uubis  sil,  non 
c!i:iin  ad  perfeciura  in  uiiigeiiitoUeonativiialis  cvcm* 
plum  :  quia  n:itura:  liumaiix  iiilirniitas  ex  dispanbiis 
compur.ifur,  et  ex  inaiiimis  conimetur  ad  vitain.  .Ncc 
statini  in  en  qiiod  gtgniuir  vivii,  neque  totum  vivitex 
vita;  cuin  in  ea  niulia  siiit,  qu.c  siiie  n;<lurx  su.e 
seiisu;  ciim  excreveriiu,  dcseceniur.  In  Deovcro 
totum  quod  est  vivit.  Deus  cnim  viia  e&t  otex  vita 
non  poic^t  (g)  quidquam  esse  nisi  vivum.  Nequc  Cs 
dcriv:iiione,  scd  ex  virtuie  naiivilas  est.  \c  sic  diiiii 
toiiim  quod  est  vivit,  et  dnm  lotuin,  quud  ex  co  nas- 
ritur,  viriiis  est;  bnbetuativitateiu,  non  b:ibel  deniu- 
laiioneni  ;  ciitnperlit  prorecluui,  nec  mnitiitiinluram 
dum  ei  nativilalein  quaia  dedit  pcr  indiacret;c  nata 


liiuc  cum  dicit,  SiVni  eiiim  Pfncr /irifcci  viiumiiiscmft- Q  rae   siinilitudiuem  sequitur,  et  nativii:<s  eaia,  qu;<; 

ipso,  sic  et  Filiq    dedii  viiam   liabere  in   sfinetipso  viveiis  ex  vivente  esl.  natur^nR  nasccntio  nou  deserit 

(Joan.  V,  3G);  oinnia  viva  sua  e.x  viveiite  icsiatus  cst.  29.  Ignis  compaiatio  altera.  —  AlVeri  attieiu  pro 

Qiiudautemex  vivo  vivum  natum  esi,  liabet  njtiviia-  parie  Gdei  bujiis  signiQcaiionem,  igius  in  se  igneiu 

lis  profecium   siao    iioviialc  naiurx.  Non  cniin  no-  iiabens,  et  in  igni  igiiis  iiiaiieus.  Naiii  cuiu  sit  in  ct- 
vum  esi,  qiiod  ci  vivo  geiieratur  in  vivum  ,  quia  iicc  :>splendor  biniiitis,  nalurx  c:ilor,  virius  urendi,  iito- 

ex  niliilo  .id  nativiiaiem  viiu  qu.istla  esl ,  et  viia,  qux  bilil:is  a>siuandi ;  toiuni  lameii  igiiis  est,  eilij:c  uni- 


nativilaiemsiimit  e\  viin.netcssc  est  pernaiuru;uiii- 
talcm,  et  pcrfcciae  atque  inenarrandse  naiiviiatis  sa- 
cramenium,  ut  ct  in  viventc  vivat,  et  iii  sc  lubent 
(i)  (d)  vitam  viveiilem. 

(1)  Nequeinaniiais. 

(2)  Vila  vivcntem. 

(3)  Daiam  a  se  naiurce. 

est  atiiinde.  ei  nuin.  .'55  lib.  viii,  CAriiltis  non  de  tion 
subsuiniibui  mani'i.  F,l  lili.  vi.  nuni.  19.  quem  in  tc 
manentis  ex  te  nalivilalis  naturu  retineret;  ct  iiuin  Z-i. 
Nonutesse  capil  exniliilo,  led  exiit  a  mnncnli;.  Dc- 
niiini  iii  siiiceris  exciiipluiilius  nusquam  repcrias  ma- 
iiarc,  qiioi)  ud  .rteriiniii  Filii  gencraiionem  rererntiir. 

(a)  Kdiii,  iiec  nativitatii.  Kectius  mss.  nec  nalivilati, 
huc  cst,  ncc  nato. 

(6)  Murl.  ms.  iil  infra  h:iliot  iiiiinia,  pro  ianniinn, 
ita  ei  hic  ciini  codice  V:tl.  ban.  oii/uc  iHimifrMi.  Coib. 
a  prinin  maiiii,  mqne  e.x  innnibuii.  Dciiide  in  oiniiibiis 
exsl.it  iii/iimii)U5.  iibi  iu  vit!i;atis  ni^^iiiiioritiis.  Tiim 
vcrlio  (uii(iMt"/Hr,  pro  coiuiat,  videliir  usiis  llihriiis  : 
ne  ita  i<x  l>atro  piodiis>u  Kilius  vxistiiitciii<',  iit  iioii 
scinper  iiiirn  ipsum  ronlineatiirac  mane.ii.  Sicquip|ic 
lib.  VI,  n.  I'J,  P:<treiii  alloi|iieiis  lOnfiicluv  ii:iliiiii, 
i/i  qiio  (0  «/(•iierddoiiii  ex  (c  veritiis  roiili'icrct,  fl  qiiem 
in  id  inancntis  ex  te  iiativilatis  iinlura  reiineret. 

(c)  l'.)diti  liic  propta  Palrei»,  sed  lib.  mii,  n.  1(}. 
pei-   Piiircin:   qii.-nn  lcclioinMn   <im«'ii'lcr  riliilien' 


versa,  unn  naiura  est.  Habci  quidcm  ex  iniiruuialo, 
quod  pcr  materinin  subsisiii  at  vivit,  ct  tuiii  ea  per 
qitain  vixerai  dcficil.  Sed  boc,  qiiod  (li)  incoiiiparaliilo 
200  '^^'  ''^'>  (^)  coinparattone  cx  partc  cogiiosci- 

i4)  Aujeraiur. 

(5)  Ex  comparaiionum  parte.  Mox,  in  Deuin  sii 

mss.  confirnianlque   proxiine  siibiwxa,  per  vivenlen. 
Putrem : 
D      ((()  lii  inss.  Colb.  ct  Corni.  cilo  iiiticM(#iii. 

(t»)  Eilili.  diilam  ii  se.  .Miest  ii  sc  a  polioribiis  inss 
\ciiic  hic  rxplicaiur  qiii  lilius  in  paiie,  ct  in  lilio 
p:iler.  In  (ilio  pJter  Csl,  qni.i  nascentem  srqiiiliir 
illc  fini  gigiiit,  dum  hiijiis  nniiirn  in  grnitiim  qtioilani 
nindo  irujitiliir.  Illn  aiilfni  nninrn  n  lilio  arreplj, 
diim  non  ainitliliir  a  palrc,  sed  iu  eo  nuiiei,  id  lilit» 
pr,i'siat,  ui  fii.iin  iii  ipso  srnitorc  niaiUMi. 

{[)  Mss.  Corb.,  Pr.it.,  Viiid.eic.,  anfiiaiur.  Anli- 
qiiior  Colb.  avfirelur. 

(<;t  Ms.  Caiinil.  u/iui/  essc. 

(/:)  .\piid  B;id.  el  F.r.  drsiderutnr  iiiroiiiparn^i/o. 
Pciiido  npiid  l.ips.,P.r.  01  iii  plrnsqiir  inss.  tx  com- 
paratiouum  parte  coqnotcinius.  Miiiiis  mnle  in  Mnilin 
ex  conipaialiune  piiiicni  ociyMo.viiiiio.  Itoponliiius  rtfiu- 
paralione,  elc  ,  aiioi(iril;<le  nis  b:is  V:il  el  aliornm 
Uuorum  Val  ■|uibuscoiiScniiiint  U.id.el  br.  Mox  in». 
Iiahoiti  iii  f)''iiiit  ii(.  non  in  Ucv  nl- 


225  bE  TIUMTATE  LICER  YII.  «26 

iiiiih  ,  iil  iioii  iiiciediiiiio  ii)  Dco  sit,  t|iicnl  pro  paiUi  A  lius  naiura;  ilemon?lmel  lii   iii'!o,  siibjci-it,  Dicitis 

ijVAQ  blasphtmavi,  quoitiam  i/i.ii,  201L  f^''""  ^«'  *'""» 


alqii:!  iiilcrrenis  lepciiaim  eli-inoiilis  Quxro  ila|iie 
nutic  mruin  divisio  ac  sip  ir.ilio  sii,  cuin  ignis  ex  i^iic 
csi.  Aut  nuniquiil  aljscidiltir  nalura  iic  maiicat.  aul 
iion  sequitur  naluia  ne  insil,  oiiin  acceiiFO  lumine 
e\  luiniiie  ptr  querndani  qiiasi  naiiviinlis  prolectiim 
i.aturx  nulla  (n)  desectio  sit,  ei  tJinen  sit  lunien  cx 
luinine?  Aiit  nuniijijid  linc  non  tiianet  m  co,  qnod  ex 
^cse  sine  desectiune  siii)si-tii?  .\iii  lioc  noii  inesi  in 
co,  (b)  unde  non  F«('isiiiM  csi,  kcd  cuiii  unitate  sub- 
tlaiiiia:  riaiuralis  eiiYit?  Ei  quxro  aiine  non  unum 
sint,  cuiD  loiucn  ex  lumine  ncc  divi^^ione  separabile 
iil,  nec  genere  natura;? 

ZO.  liompartititntim  qitii  uiui. — Et  liTC,  iil  dixi, 
ad  inli'lli,;ciili:iiii  lidei   tuniuiii  compiirala  siiit,  non 


uiiit.iieiii  naiura^ex  nativiiatc  esse  conlesiaiis.  Al  vero 
iii  nauvilaiis  fideiu  prnressio  alisoluia  flrinaret,  nec 
natiir;c  lanien  afferret  nativitas  profcssa  dissidiuui  ; 
lianc  tniiiis  responslonls  suae  lenutt  aiisolutioiieiii, 
Operibu)  credile,  quoitium  Puicr  in  me,  el  ego  iii  Pd. 
tte.  Quid  liic  iion  naturale  ac  prcprium  sui»  sacra- 
nienlo  naiivitatis  ostensuin  est  ?  Insunlsibi  iiniceni, 
diim  noii  cst  nisi  ex  patre  nativiias,  duni  in  Denm 
allerum  Ci)  (f)  nntiirx  vel  exlerior  vel  dissiinilid 
iioii  subsistit,  dum  Dens  ex  Dco  inaneiis  noii  est 
nliiinde  qnod  Deus  esl.  Iufer  duos,  si  occatio  palel, 
fidei  Ecclesia;  deos  :  aul  sidiiarium  Deiim  vel  faUa 
nlieni  niciitire  rationc  :  Filium,  si  poies,  a  Paire 


cti.iin  ad  Dei  itigiiitaieni,  ul  nns  potins  iiilelligeniiani  B  absqiie  iiaiivitat.s  lanluin  cnnfi-ssa  veritaie  di.-icerne. 


Filiub  in  Patre  esl,  ei  in  Filio  Pater,  non  pcrtiaiis- 
liisio:iem  refusinncinquc  rauiiiani  (;'),scd  pcr  vivcn- 
lis  natura:  perfeclam  naliviiatem.  h;i  in  Deo  patie  e', 
ii  Deo  filio  ncquc  dnos  (5)  {g)  connumeiabis  dcos, 
quia  iiiiuiii  iiterqiie  suiit ;  neque  singularein  pr.rdica- 
l)is,  qiiia  uleiquc  noii  uiius  csl.  .Non  li.ibct  igilur  li- 
des  apiistolica duos  rleoSj quia  nec  diio.s  paires  liabeat, 
i:ec  duos  lilins.  Coiilitcn'Jo  p:itrciii,  conlessa  lilium 
csl  :  ereJens  in  Cliuni,  credidil  et  in  patrcm  :  quia 
ct  iiomen  p:iiris  (A)  babel  in  se  filii  nonien.  Nuii  ciiiin 
nisi  pcr  iilium  pater  esf,  el  significalio  iiiii,  demon- 
straiiii  p:Uris  cst :  quia  non  nisi  ex  piilre  sit  filius.  In 
iiiiius  ilaqiie  confessione  non  uiiu'3  cst :  dum  ct  Pa- 
tieni  consuinm:it  Filius,  el  Filii  cx  Patre  nalivitas 
Q  est.  Njii  dcniuiatur  aulem  per  naiiviiaicm  iiaiura,  iic  ^' 
sectindiim  siiiiilinidinem  geiieris  sui  eaileni  sit.  Ea- 
dcm  aiiieiii  iLa  esi,  ut  per  naliviiaiem  et  generjiionoin 
ulcrqiio  potius  iinum  cinifilendus  sii  esse,  non  uiius. 
3:2.  Eptliigits.  Qiii  Pal^r  ei  l-ilius  Dciii  uniii  et  noii 
solus,  invicein  suiit.  —  Duos  ilaqiie  pr.cdiCet  deos, 
qui  poiesl  uiiuin  praidicare  siiie  iina  :  aiit  singulare.Tj 
Deiim  doccal,  qui  possii  ncg:ire  ct  uiuiiii  202  >"">  •■eV 

(3)  Connominabis  deos 


litmir.e,  et  cui  banc  iiobis  eripcrc  notionom  Ariani 
iiioliii  sint. 

(b)  IJnus  e  mss.  Val.  vtidc  non  recessmn  etl.  corriiple. 

(r)  Excusi,    ez  comparabilibitii  :  eiiieiidantur  ope 
niis. 

<)  Er.,  Lips.  el  Par.  ci  vn\iite  Deo  Patre    quod 


iinisibiliiiin  (c)  ex  corporalibiis  suniereinui,  non 
ulique  ut  aliqu>d  n;itura' Dei  siiisfacerel  compara- 
tionis  exenipluin  :  cuin  dignuin  el  jiistum  cssci  tc- 
sianii  de  sc  Deo  credere.  Sed  quia  simplici'.'ruin 
lidem  fuior  luiTettcus  turbaret,  ui  id  de  Deo  crcdi 
iioii  oporterel,  quod  diflicile,  nisi  per  corporc.m) 
coniparaiioiieiu,  posset  iotclligi .  idcirco  seciind<iin 
illud  jam  ctiaui  superins  meiiioriiium  a  ni>bisDoiii:iii 
dictuni :  Qiiod  Je  curne  itasciiur,  caro  est :  quod  aiilem 
th'  spiritu,  spiriiuscst  {Joau.  iu,  G),  quia  Deus  spin- 
liih  esl,  uiile  exisiiinuvimiis  lixc  pro  paile  inserere 
ctimp.irulionis  exeaipLi :  ne  meniiri  de  profc^s.one 
su.i  exisiimaretur,  cuin  divnue  noLiis  iTiifcbSioiiis 
iiilelligenliam  ex  aliquo  naturalia  (!)  creaturaium 
exempla  pr.i  starent. 

5i.  FiUo  itatura  divina  ei  uaiiiiilalis.  Per  hancipse 
in  Patreet  Paterineo.  Pairem  dicens  dtcii  el  Filiiim. 
—  Igitur  ex  viveiile  {d)  vivens  Dei  lilius,  ct  ex  Dco 
Dcus,  ct  naiur.v  iuseparabilis  atque  indisbimilis  uni- 
iriicm  ct  s.icraiiientum  naiivit^ilis  o^tendeus,  ait, 
Kijo  ei  Pater  uuum  suinus.  Et  qoij  calumi.ia  dicti 
tamquani  iosolentis  exEislerel ;  ul  conscieniiam  po- 

(I)  Crealurariim  aliquo  modo. 
li)  lii  ediiis,  nuturw  vel  e.vierioris. 

(li!  Excitsi,  dcfcctio,  ei  niox  sinc  defecltoiie  .•casii- 
p:intiir  ex  mss  Huc  speeiat  quud  Tiliiinus,  Or.  roiit. 
Cra-co^,  M.Naiuscsl  aulem  pnilicipalione,  non  abscis- 
aiiiiie.  Qttod  eitim  aktcv.tdiiur ,  a  piinio  seimialur ;  qnod 
rcio  c.oinntu.iiicjtur  ii  tunctione  donaltnn  propiiu  nihil 

iiKinuutit  illuma  qiio  um  suam  sumpsit.  Queihiidniodnii  .  ,    -    .  -^ —  -  -—  . •■— . 

C'ii«i  ab  una  jace  alia'  inulKc  uccend-.niiu:- ,  ncc  lumcu  C*  iion  displiceret,  nisi  rcfragarentur  ariuqiiiures  ac  pie 
na  (ucis  liti  iinininuilur  propicr  plures  itide  acccn-       rigue  mss 


»04.  sic ettaiH\  crbum  e  Pai.ts  tirluie  progrc^isum  iwt 
rd^qtiil  genitorem  Verbi  cipcrlem.  Tatiaii"  pr:«'ivciat 
J;)?;inus  Ciini.  Tu,  h.  docens  Filiiim  ex  P.itrHgem- 
l;on  110«  pcr  abicissioiieni,  tumquani  difpertila  esset 
Puhis  subslantia,  piout  aiia  oiiima  divisa  ei  ■•<e,,la  nou 
cadan  .sait/.  qu,r.  iiniejueiunl  quam  scinderentur.  Atqite 
tx.ciipli  gralia  ilhid  sumpsi,qiJod  ex  igiie  igites  alios  itc- 
c'n:iOs  viucmus,  iltu  niltil  diimnu.o,  ledcodein  niaiienle 
uitde  niulii  ucccndi  possunl  ighis.  L'l;i  i;uh;al  qiiod 
IO'ige  aiiie  in  eoJeni  diaiogo  pra^MiiseiMt  bis  vcibis; 
Quetnudmodum  in  igne  viuemus  uiiinn  liiii,  non  dicre- 
<-ccnlcil!u  unde  (ucia  en  alicrfts  accensio,  sed  in  eodein 
ihiiii  pennaneiUe  ;  etqui  f.c  ipso  accenditur,  eiiam  ipse 
■.^■■c  appare!,  non  iini»inu!;ns  iUiun  unde  eslacccnstts. 
lUnc  pia.;l  ciii  riliui  ;'.  t.itliolicis  dictua  &.  lunten  dc 


(e)  Ita  opfimiis  coiiex  Colb.  cum  Ccrni.  Alii  vero, 
nuiura  vel  exurior. 

{()  Vcl  ui  Faiutiiius  s-Tpe  Jain  laudalus  enarrai 
c.  i ,  non  uiique  per  qnanidam  passivum  coN(ui:ionein  ' 
scd  qtiia  coiticqnens  esi  iit  ubi  Paler  est ,  iitic  esse  co- 
gnoscamr  el  Fi/ws,  tt  ubi  Filtus  etl ,  illic  elium  Pa- 
trem  exslare  cogtioscas. 

(g)  lii  ms.  Murl.  connumentiilei.  \n  r  rteris,  coiino- 
ininabis  vel  cognomintibis.  Roliiieiiiun  coimiimcrabi.i 
propter  illud  nuin,  i5,  Mon  rfiios  deos  contmmerc.i 
noinen  unuin. 

(/))  iia  Hieronynius  dial  coni  Liicif.  docel  flii 
nomen  in  patre,  el  putris  numen  in  (ilio  esse  .  iiimirun! 
quia  paicr  cogiiari  ncquit,  qoin  iilii  eliam  coi;itaiic 
sinin!  obvcrseiiir. 


m 


SANCTl  IIIL&Uil  EPibCUPI 


Si8 


iiilnr.T  ^iriiitoui  el  prr  sacrsiiiiiiluiii  peiieralionis  ei  A  (acl  opera  ma.  C.redite  tiiihi,  qiiomaiii  ego  in  rii'rt\  ii 


iiniiviutis  noii  iiiesse.  Naiiir:iiii  quoque  (1)  (a)  ii'\- 
versaiii  ilipiilel  ad  turiiiii.|ue.  qui  iieseial  l'aireiii  ct 
Kiliiii;)  quoit  uiiiiiu  sini  prjedieatnt..  Duleanl  lixrelici 
cvanKclicau)  Filii  de  sc  prorcssioneni ,  Eyo  iu  Puire, 
ri  PutiT  in  me  .•  (b)  ul  pos&mi  vel  duiis  dcos  pra;- 
dicare,  vel  &cliiiii.  Nuiisiiut  iiaiurarum  signiQeationes 
iii  iiatur  V  uiiius  pru|<rieiatc  :  nec  duos  dens  Dei  ei 
Leo  veritas  perilcit,  iiec  siiignbrein  Deuni  Uei  pati- 
inr  naiiviias,  nec  nmi  uniiiu  suni  i)ui  (i)  [c)  invicein 
siint.  Iiiviccm  autein  sunl,  ciim  unua  ex  uiio  est  : 
quia  iieqiie  uiiiis  uni  aliiid  pcr  geiteratioiiein  quain 
qiiod  .sauni  esl  dcdit ,  neque  unus  :ib  uno  aliud  per 
naiivil^ilem  obiinei  (lO  qn.uii  unitis.  Amisloliea  igiiur 
lldcs,   Mve   Paircm   pra-dicabil,   pr:edicaUit    Deiira 


i'ii/i'!'  iii  nic.  Sin  'iiiteiii,  vel  projner  opera  ipsa  ereiiiu. 
Non  MOs  iii  erratiea  aii|ue  iii  invi.idediicit  ille  i|ui  via 
est,  nei|iie  illiidit  per  faisa  qui  viTiias  esi ,  noqiic  in 
mortis  rcliuquil  errore  qui  viia  est.  Et  qiii  i  lia;c  bc- 
nigiia  ad  salutem  nosir.tm  disieiisationis  suie  nomina 
ipse  eoiibtitiiii,  iit  nos  tanquani  via  in  Terilatm  dc- 
ducerci,  ei  vcritasconsiiiucrct  in  viia ;  cognoscciidum 
Csl ,  quod  illnd  oblinend.c  vilx  sncramentiim  essc 
deinoiistrel.  Nerno  renil  ad  Pairrm  ni^i  pn  me 
{Joan.  iiv,6).Ilcrad  Patrem  perFiliumesi.  Et  qua- 
rendum  esl  utriini  hoc  per  doctriiix  admonitiuiiem  , 
pu  per  ii.Miirx  iidem  sit  :  quia  videri  possumiis  per 
doctriii:iin  Filii  pntius  ad  Patrem  ,  qii:im  per  confes- 
sioiiein  paierii:e  iii  en  diviuitriiis  veiiire.  Inirlligeiilix 


nniim;  sive  filiuiii  cnfitebiiur,  cuufllebiiiir  Deuin  B  igiiur  sensiim  \n  coiiseqneniibus  rei|uiraran«.  Noii 


iinimi  :  qiiia  ci  eailnii  .iique  inJis:>imilis  Dei  naiiiia 
sil  in  iitriniue,  («•)  el  (|ii'id  duui  ei  Paier  Deus  ct  Fi- 
liiis  Oeus  esl,  el  uiiuni  >it  u;iiur:c  iioD)"n  ulriusquc, 
iiiiiis  ulTUiiique  sigiiilic.ii.  Niiii  ex  l>co  Deiis,  vel  iii 
i>e;i  Deis ,  iiee  deos  duos  perficii,  ciiin  iiiius  ex  uno 
(j)  iii  nnliir.*  el  noniiiie  m.ineil  uoius;  ncc  iii  solil.i- 
riiiii)  Uiuui  delici!,  ciiiu  uiius  ct  unus iii  signincatioue 
non  solus  sil. 

J5. 1(er  ud  Pairein  per  t  .lium  :  qui  liocintelligatur. — 
Non  inceriam  uui  dubium  Doininus  lnnii  sacramenti 
doclriiiaiii  reliquii,  nec  nos  in  arnbigujc  intclligcnlia; 
dcscruiierrore.  Ei  audi:>.uiiis  cuiii  omnem  fidei  liujus 
cngnitioiieiu  Afiosiolis  rcvel:inieui  :  .lit  enim  (Joan. 
XIV,  8,  et  teqq.)  :  Ego  tuin  tia  Bl  veritnt  et  vita  :  nemo 


enim  fidcs  ex  ailiiirio  nostro,  sed  ex  dictorura  cst 
liiciiiida  viriulibiis. 

3*.  Filium  qui  scial,  scire  ei  Patrem,  —  Nam 
boc  sei)uilui  :  Si  tcitii  me,  et  Patrem  meum 
scitis  {Ibid.,  7).  Honio  Jesus  Cbrisius  cerititiir : 
el  quoinodo  si  ipse  cognitus  sit,  erit  cognimsPater; 
cuin  naiiirsp  suse,  id  est,  bominis  in  en  b.ibiium  Apu- 
stoli  rccog.iOscsnt,  ct  iiber  a  corperaii  D''us  canie  , 
non  in  bac  cnrporalls  cimis  iurinniiaie  noscendus 
sit  ?  Scd  in  sacraniei^lo  assuinpii  corjioris  diviiii(;iiis 
pateriia!  naturam  in  se  Dniuinus  ronnnnans ,  tuinc 
ordiuem  teiiuit :  Si  scilts  me ,  ei  patrem  meum  jctlts  ; 
el  a  modo  Kietii  eum,  etvidiili$  etnn.  Tempas  visionis 
sepiravii  n  tcinpore  cognitionis.  Nain  quein  rognos- 


venil  ud  Parem ,  iiisi  per  me.  Si  scitis  me,  et  Palrem  G  cendum  ail ,   emiidi^ni  jam  dixit  et  visum  (4)  (»)  ut 


mciim  sriiij  ;  et  a  modn  (</)  scietit  eum.ei  vidittis  enin. 
Ait  illi  PMIipjr.tt  :  Duniine,  Oilende  notis  Pulrem  ,  el 
tuficit  iiobis.  Oicii  ei  Jesiis :  Tauio  lempore  vobisevm 
tum ,  (S)  et  110.1  iiojlis  me  1  Plnlippe  ,  qui  vidit  me  , 
tirfil  et  Patrtni.  iiiioinodo  tii  dicis  ,  oti:n(te  notis  Pa- 
,Vf)ii  ?  fion  credis  (h)  m>hi ,  (iitoiiiam  egv  in  Palre ,  cl 
PriiVi  2^^  fn  me  est  ?  Verbii,  qnae  eqo  loquor  vobit, 
non  a  nuJnquor;  «ci^  Pnier,  qui  in  tr.e  manel,  ip,%e 

{{)  Divertaniqiie. 

(i)  In  invicem  suiit.  In  iiivicem  nulem. 

(j)  Apod  Lips.  cl  P:ir.  disjtarem  divtruini\ue  :  pf«u- 
li-r  fitleiii  liliroruM)  alionini.  Ei)ili'm  Sciipiiirxlocu 
iliversaiu  uitluraiii  excludi  dercndit  i\i|2nslijiii,>.,  I.li. 
M  de  fiiuil.  C-  5  :  yeseio,  inijuit,  mIihim  iH>p>'iiiu;iir 
1)1  SfriulKrij,  iiNiH  seNT,  iji((/)uui  «(i/iUfrMiiirjluiu. 
rude  Cotl.  euin  .tlaximinu  sic  enm  aMoqiiiiur,  n.ti  : 


naiiirx  j:im  pridem  in  se  conspecta;   «.fieiiliaiH  ex 
lempnre  ntinc  hnjus  revelalionis  aceipetvBt. 

35  /Vn7'pj7i(s  hoc  non  eapit;  eur.  Qui  suha  ^ie  Pa- 
trem  tibi  o.^ieiirfi  rcgai.  —  Scd  conimof  ii  apoctqluui 
Pbilippumnovit.is  diclornm.  Homo  cernitnr,  l>ei  se 
filiiim  coufiletnr  ,  rognito  se  cORitoscendum  Patrem 
fatelur.  Pairem  (j)  visuni  esse  dicil,  et  per  id  cogno- 
sceiidum  e>$e  quia  visus  sit.  Kumani  isiiid  aniini  in- 

15)  fc'r  noii  nusii  me. ex  Gra>co;  rmicu*  iywatit;  jjtt ; 
(4)  Et  witiira: 

(iuiil  mrisque ,  loco  ulriusque ;  cuui  lioc  vi)cabiil|iiu 
.inte  el  post  numero  -iiigiihu  i,  iion  plurali  exbibiaiit. 
Kesipuiiiitiir  ex  luss.  llane  sciifiiiiaio  sic  lic  i  c^- 
priiiieie  :  ei  qvia  dum  et  Piii<r  D  us  et  Films  Dens 
eu,  ei  ditm  Hiriuique  eti  unnin  iiaiuiri^  nomeu,  eie. 
(/)  Kr.  i»i  iiKlurw  el  iwmiiie.  Tuni  Lips.  i;l  Par.  eiiKI 


Qunndo  w.ilii  protiileii(  quod  iinitin  sint  qum  suiit  tli-  i^  iiis.  Mail.  in  ikHiikf  rioiiiiiic  iiiituj  iikimpoi  ;  (Oiifu^e 


veiswsiibslanliiT,  linie  coqiuibo  qn^d  dctiiuin  r,itpondeic 

ll>)  Reiu.iviiiiu- hiiic,  l-'no  i/  Paier  unutn  tumus  : 
quiiil  liiu  piTpi'i;im  iiiiiiii^oral  Liiisin.s,  cuiii  siilijicla 
iie(|(ia'iium  liuuc  loLUin  respicunil,  scU  tantunt  supe- 
riiiietii,  Efio  in  Pulit,  elc. 

(i)  B:d.,  Er.  et  Lips.  eum  ins.  Corb.  iti  iiifirem 
suu<  /n  itii'ii«iii  aiiifiH.  Abest  tii  ;i  Par.  ct  plcriMtuc 
iiiss.  Sic  nuiu.  31,  /ti.<ttii<  tibi  infium.  iMint  auteui 
iiiviceiii,  qnia.  iit  pr.isiiiic  iliccbatnr,  .suiit  iii  iiuturii! 
uiiitts  propruitue,  lioc  esi,  ulerque  uiiam  eleaiudcnt 
lialiiraiii  b  ibcl  prupri.nn. 

((i)  Oad.  ei  Kr.  i/uom  utiut.  Ueciius  alii  libii,  funm 
uiiiiij  ;  subuudito  qnod,  piita  ,  qupn  ijuod  uuiut  eti. 
Sic  liifr.i  miU'»  ('X  uiio  in  iioliifo  t'i  cominr  muiui  loa- 
inre  prTdicalur. 

{.■)  r.diii ,  oiitissa  liic  conjuiictiunc  «< ,  mux  subji 


Ibi  qiiippe  :in«i((  perinde  csse  videiur,  »c  tjut  qui 
uiws  esi. 

(rj)  Aiiiiqiiioi  us  iiiss.  bic  el  iofr),  n.  5S,  icitii,  ron. 
sciiiiciiie  ;;i,i'co  lexlii ,  scd  iiliud  taiiieii  po>iulaiitd 
tlilarii  rnarruiioiic. 

(/ij  l.U  3  grjpco  icxtn  abcsl  inifti ,  ita  eliam  liic  a 
duobiis  uins.  l'olb.,  iii  iiuilius  t.inien  ex^i:<t  iuleiius. 

(i)  P:ir  cum  veiuslo  codicc  (^olb.  it  lleroi.  ei  isa- 
liiriv  :  qnud  eti:iiii  b;iliuil  C.urb  a  priiiia  niaiiii.  Et 
quideut  adverlimiis  ]am  iioii  semel  ,  paiticul.m  ri 
eaiiKleni  Yiin  liabcre  itlqu*  ut.  liiviiii/li  aiiioui  lia- 
liir,'iui  iu  C.liristo  par  iiiiracula  loiwpeciam  esso  inOn 
deriaraiur. 

{;)  lii  vuljjaiis,  lijmN  te  tiit  dici( ;  liiepie  ,  ruiii 
rcipciaiur  illud,  tl  iic/iiiij  «uim  Pruiime  aui«  in  m^. 
Ciirii.  i oi^iiilHm ,  iion  ctijiiiojctiiilHm 


229 


DE  TRINITATE  LIBER  VII. 


23» 


liriniins   non  capit,  204 (")  "^^^  ndeni  sumitiamdi-  A  Scilicet  quia  se  cognilo,  palrrna-  in  sc  natiircc  cssoi 


vcr^.iiii!!!  rcnini  prolessio;  tii  qui  mnc  visiis  sii.niiiic 
cogiKiscfiidiis  sil ,  cuiii  vidissc  [b)  cognitiokit;  ut  si 
Filiiiscogiiilus  sil.eiratercogoitussilrcuni  cognilio- 
ncin  Filii  ipse  secunduiii  hnniiiiem  corporalis  el  visus 
ri  Inciiis  ingrsscril,  cognitiancm  auiem  ex  ei>  Patris, 
ipsi  illa  dilTerensab  eoconspectihominis  natur.-)  non 
prislet.  et  frcquenter  Filius  Palrein  a  neinine  visnm 
csse  tcsl.itus  sit.  l'rornpit  igiiur  aposlolica  (r)  raniilia 
ritalcel  ronsiantia  Dominiim  interrogans  Ptiilippus  . 
Domine  ,  ostende  nobii  Puirtm,  et  sufficit  nuki$.  Non 
fides  nunc  iiericlitatur  :  sed  ignoratioiiis  hic  error  est. 
Visum  eniin  jam,  et  .i  modn  cot;nuscrniluni  Dnniinus 
Patrem  dixerat  -.  scd  visum  esse  Apostnlus  non  iniel- 
lexent.  Denique  iion  visum  negavit ;  scd  osiendi  sibi 
log.-ivit  :  neque  ostensionem  vcluti  corpor.ilis  coii-  B 
lcmplatioiiis  desidenvit,  ^ed  dcmunsiraiionem  iiitrl- 
ligendi  ejus  qui  visus  est  poslulavit.  f  iliuro  eniin  in 
lialiitii  hominis  viilcrat  :  sed  quomodo  per  i<l  Patreiii 
videril,  nescit.  Num  ad  quod  dixerat,  Domine,  ottende 
iiobii  Pairem  {Ibid.,  8),  iit  osiensio  illa  inlelligendi 
potius  essct  demonstriiio  ,  qnain  videndi ,  siilijecil , 
et  inljitit  n^iii.  Non  aderopta  esi  fldes  dicto ;  sed  co- 
gfioscciidi  demonstraiio  est  posiulata  ,  qua:  {d)  sufll- 
ccrct  ad  lidcm  dicti  :  qiiia  per  Doiuini  prorcssiunein 
niictoritas  e^set  non  incena  credendi.  Ilinc  autem 
osicndendi  Patris  petiiio  orta  est,  («)quia  dicius  «ssct 
visiis  (i)  esse,  et  per  lioc  noscendus  esse,  quia  visus 
sit.  Nec  impudens  erat,  osiensiouem  ejus  qui  visus 
cst  postulare. 


inli^lligoiida  divinit.is.  Cum  oniai  ra,  qiixgerercl, 
piopria  Oeo  essenl,  ralcaro  uudis,  'jiibere  veniis, 
(!)  iniiitcllecla  ileiiiiit;ilione  vini  205  iucrcmeiiloqiie 
pain.111  cuin  gestorum  fidc  gerere,  fngaie  dxniuuas, 
innrliosdcpcllere,  damna  corporuiii  rcpenderr^eniCit- 
dire  viiia  nallviialis,  peccata  diiiiitlore,  viiaiu  mor- 
tuis  reddere;  et  hxc  agere  caioalcui,  ot  Dei  se  filiiim 
iiiter  isia  proliienteiii ;  biiic  qucielx  ooinis  orla  coii- 
queslio  esi ,  quud  in  sacramenio  nativiiatis  hum-iii:jp, 
(9)  gessisse  hxc  iii  honiinc  assiuoplu  Dci  non  iniel- 
lerla  n:ilura  esl. 

37.  Pairem  eihibet  ul  vivent  ipsiui  iinago.  —  F.l 
idcirco  arguens,  ciir  cum  h:cc  tanlo  tempore  gcre- 
rel,  ngniiiis  iion  fiiisscl;  po>luIaniibiis  ui  sibi  Piiirciii 
iislendorcl,  ait:  Qui  ute  vidit,  vidil  et  Pairem  (Ibid.). 
Niin  hic  ille  conteinplatiunein  curpore.ini  ei  \isuni 
oculoruin  carnalinm  significal,  scd  coruii)  de  qiiibus 
dinerat ,  Nonne  vot  dicilit ,  quoniam  ttdliuc  (lualiwr 
meniet  siint,  et  mestit  veuii?  licce  dico  \obis ,  lecate 
oculut  veilrot,  et  adspicile  regiones  .  quia  alboi  smit  ud 
mestem  (Job.  iv,  35).  Nec  tcuipus  p;i'.iiur,  nec  allien- 
lium  ad  messem  regiouuin  signilicaiio  {veriniUit,  ali- 
qaid  hic  lerrenum  ei  corporcuni  intcUigi :  sed  ad  per- 
reciorum  rrucliium  beaiiiiidinein  coniuei:d.iin,  intclii- 
genlix  jiissit  ocnlos  elevnri,  ut  nunc  dicens:  Qui  me 
vidit,  vidit  et  Palrem.  Non  ciiim  lioc ,  quod  cx  p.irlu 
virgiiiis  carnale  cst,  ad  conieniplandam  in  eoDci  for- 
mnni  ctiniaginem  proGcit :  ncque  ad  incorpiiralis  Dei 
iiatiirani  videndam  assuinpli  boroinisspecies  in  exom- 


56.  Quod  Dei  in  Christo  iiaturam  noiidum  iiosset  Q  plo  esi.  Sed  agnilus  iii  eo  Deus  esi ,  si  qiiibus  lamcn 


aifuilur.  —  Dominiis  iiaque  diciis  Pliilippi  Iisec  rcd- 
didil :  raii<o  tempore  vobiscum  sum ;  et  non  nosiis  iiie, 
PAi(t()/ie  {Ibid.,  9)  ?  Arguii  Aposioli  in  cognoscendo 
se  ignorationem  :  qnia  superius  se  cognito  Pairem 
qiioque  cogmttiro  esse  dixisset.  Sed  qnid  iilud  est, 
qiiod  quarilur  te  tanio  lempore  cogaitum  non  fuisse  ? 


ipsc  agnitns  est ,  ex  viriulc  i:.iiur:e  :  et  inicllecics 
(/1)  Deus  Filius  id  prx-siai,  ui  inielleclus  ciPatorsii  : 
diiin  ita  imago  est,  ut  non  dilTerat  gcuere,  sed  signi- 
[icet  auclorcm.  Liraagines  |enim  cxlerac  ex  diversis 
aiit  meiallis  (i)  aui  fucis  aui  gciicribus  aut  srlibus 
rcddunt  eorum  species,  qaorum  suut  imagincs  iiisli- 


(1)  In  noslro  exemplari  desidcratur  vcrbum  es&e.         .(2)  Atu  sucii. 


(0)  In  codice  uno  Colb.  el  Carii.  sed  fidcm.  Reti- 
iionduio  cum  aliis  nec  fidem ,  supple,  hLiniun.>m. 

(b)  Excmplar  Corb.  cofnitianis  sil.  Ea  osl  argii- 
meiiii  hiijiis  vis,  ui  ciiui ,  Chrislo  ipso  lesiaiile  ,  qui 
ijisiiin  novii,  iioveru  ei  Palrom  ;  Paireni  auleni  noii 
iiovorii,  qiii  hunianain  duiitaxal  natiiram  illius  novil : 
liiiic  iii.tiiire^le  seqiialiir  aliain  in  Chrislo  n.iluram 
cssc  c.iriialibus  uculis  lateiilein  el  alislrusaiii ,  <|uai  a 
p;ilerna  niiiiiinc  liiscropcl.  Qiiod  pro  iimre  iiiiil.ilu 


(i^)  Ita  mss.  At  editi,  quia  diciuin  eitet  visum  esse, 
ei  per  lioc  nascendum.  Miii  aliquul  mss.  nec  impiudens 
erai. 

(I)  ^.id.  ei  Par.  iiiiellecta.  Er.  in  intellecta  dmlus 
verbis.  Lud.  Mi.i-^ous  pusl  Erasiiiiini  coiijecl;it  logon- 
diini  cssi',  inin(e/f£{r(am  dcmutatioitem  vini  incrementa- 
que  panum  congeilorum.  Taiiliiiii  ad  verbuni  gerere 
vooaliiiliiiii  iuintellecia  refrrciidiiin  esl,  iinasi  res  von 
intetlcctas  :  qiiia  iiimiruiii  (^hristus  iii  vinu  deinulantio 


Faiislinus,  cap.i  :  Son  qui  corporeis,  iii(|iiil,  oculis  in  D  el  iiiuliiplicaiidis  panibus  ea  gi-ssil,  qua:  inlclligenlia 


corpore  viitiiset  Jesum.  vidissc  PcUret»  rcferiur;  utio- 
<imn  absurda  est  lucrepalio  Domini  ad  Pnihppum,  otc. 
Quid  ergo  ett,  (liii  nie  vidit,  vidit  ei  Pairemf  liitende 
cordis  ttciem ,  ct  tide  seeundum  /Wei  spiriialis  obtuius 
C.hristuin  /i/iitiii  Dei  non  creniuram  e»se ,  std  cieeto- 

reni c(  per  omnia  tatem  qunlitt  eii  Pater  qiii 

cum  gcntiit  :  ei  ila  videni  ftlium  ,  Palreni  quoque  te 
vidisie  tion  dtibium  esi.  Brevsus  Tertullianus,  pdv. 
I'iax.  n.  24  :  Pa(ci'  in  Filio  non  visa,  ted  sensu  vide 
liatur. 

{c)  Rocciilseres  quidaBi  mss.  funii/iariias  el  eun- 
xcienlia. 

(d)  U  est,  qua  idone»  essei  persuadere  aliqua  ra- 
liiiiie,  quod  Jara  proptef  .^iiciorita'.en)  diceniis  c?rium 
ol  iiidnbiluliiQi  lensryalur ;  ut  cssct  fides  jani  laliona- 
bitis  »ci«n(!<r,  quemaiimcidKm  vocalur  iib.  i,  num.i2. 


biiiiiana  iion  asseqnnur  ;  et  lameii  cumf/cstorum  fide, 
qiiuruin  laiii  iiiulti  fuere  tesics  ociilaii.  De  iisdom 
(jestis  lili.  111,  II.  18  ;  Res  cmiiur,  et  netcitur ;  ,^t,  et 
non  inlelligiiur;  ralio  iioa  iipprehcnditur,  et  elfectus  iu- 
gerilur.  Ei  nuiii.  '^U  :  Dicamui  facturfi  nou  fitisse  quia 
inlettigentiam  facti  non  apprehendiims...  Sed  mciidu- 
ciuni  iioslrum  facii  fides  vincil. 

((/)  lij  plures  ac  poiiores  n\ss.  At  ediii  gcssisset 
hac.  In  homine ,  eic. ,  male.  Non  eidin  Clnisii  qne- 
reli  fuil  qiiiid  gesseiii,  sod  i|U'id  iii  gosiis  diviiia  ip- 
sius  nalura  iiiiellecla  a  Pliilippp  noii  fuerit.  Quaiii- 
quam  noii  displiccret ,  qiiod  ckri  in  iiicrumcnlo  iia- 
(ii'ii(i(is  liumaiiie  yesiissei  lurc  ,  eic.  in  ms.  bas.  Vat. 
icgilur,  gasserii. 

\ii)  In  quibuadam  mss.  Dei  fiiius  :  quod  uiiniis 
pvohatiir. 


M 


SANCTI  lliLAnil  EMSCOM 


liilai :  soil  mit<ii)ui(l  til  imigines  very.  siiii ,  exvqii.iri  A  Q»>'  <-''iim  ii^noramli  P.itrcni  aul  ostciulemii  ignoraii- 


liovsiiiit  iiniiiii>:i  viveiitibiis,  ot  vel  |ii('la  vcl  sciilpia 
vcl  ti^a  naiivi»?  Filius  :<uiein  Paiii  noii  sccuikIiiih 
lixc  (liornin  aii'hiKlar)  iinagu  csi  -  (|uia  vivciiiis  vi- 
ven»  iniago  cst ,  ct  cx  co  n.Uus  non  lialiet  naturx 
diversitatum  ,  et  in  nullu  divcrsus  tciict  natur;c  cjus 
(fl)  ex  qiia  iioii  divcrsus  cst  pDicsiaicin.  Qiiod  crgo 
iniagn  esi,  co  proflcil,  ni  Pairem  Deuui  unigoiiiii 
Dei  signiflcct  naiivitas;  Bignilicct  aiilcni ,  ui  lornia 
(>)  ipscet  iinago  inviObilis  Dci :  ct  per  lioc  (I)  non 
aniittit  iiaiiirx  S06  iniiiain  siniiliindinum ,  ([uia  nec 
carcai  virluic  iiatiir;c. 

38.  [)ei  verbh  iiec  Dcut  t'uigiili:rh,  nec  dhpar  Fi- 
lius.  —  Et  liinc  illiiii  e.«! ,  Titnto  lenipure  vobiscwit 
suni ,  et  non  nofiis  mc ,  Vhilippe?  tftii  vidii  nie  ,  viiiit 


libus   iieccs.^itas   ruliiKjiicliaitir ,  cuni  Pati-r  iii  Filiu 
vi^us  csset? 

59.  Paitr  in  Filio  iii.ii/.s  ex  proprictalc  natura:.  Con- 
Ira  SabtUiuni.  Conira  Ar-um.  Quiin  se  invieem  Palcr 
et  Filiiis.  —  Visus  autem  adeo  esl  cx  proprieUlc  na- 
tur;c,  diim  cx  iiKliffurcuiia  ;il(]uc  in  gcnerc  vcritaiis 
unum  Biinl  naius  cl  gcneruns,  ut  liic  Domini  scrnio 
sequereiur  :  Non  crcilili} ,  quoniam  ego  in  Pnire ,  ct 
PatcT  in  iiie  (Ihid.,  10)  ?  Iiisejwrabilcs  cssc  pcr  naiu- 
raicm  siiiiLlituiliiicm  Patrem  et  Filiuin ,  non  i>ossu- 
mus  vcrbis  aliis  doccrc ,  nisi  Fitii.  Non  enim  liic  pcr 
dcniutationeMi  nomiiium  atijuu  specierum  Filius,  qui 
via  cEt  cl  vcrilas  el  vita  ,  mimis  ilicalralibiis  ludit :  ut 
in  assuinplo  homiiic  207  "•'  '•''"i'  ^'-''  nuncu|)et ,  in 


el  PtUiein.  Quomodo  lu  dicis,  Oilendc  n^jbis  Ptitrcm  ?  B  nalura  vcro  Deum  pairuiu  ,  el  unus  ac  solu»  perso- 


Non  (<•)  cr<  dids  milii  quoniam  etjo  in  Palrc ,  et  PtUcr 
iupueit  [Joan.  xiv ,  9,  10)?  Noii  rclicius  cst  lio- 
mioum  cloqniis  de  Dci  rcbus  aliu^  privicr  i|uam  Dci 
serino  :  oiniiia  reli'|tia  ut  arla  ci  concliisu  cl  impedita 
sunt  cl  obscnra.  Sl  quis  aliis  vcrbii  dcinonsiraru  lioc, 
quain  quibus  a  Deo  diciuui  est ,  vok-t;  aiii  ipse  iion 
iiitelligit,  nul  legcnlibus  non  iiilcitigcndtim  relin>|uii. 
Domiims  dixii ,  cuni  rogarcliir  ut  oslciulcrcl  Patrcui , 
Qui  mc  vidit ,  vidit  et  Pntrein .  Hnc  demularu  antichrisli 
est ,  Itoc  negare  Juda;i  esl ,  hoc  nescirc  gcntilis  Cjl 
Scd  lortc  intclliireiUia:  sensus  in  criintnc  sit  (ti)  Sit 
in  fidc  nostri  vitium ,  si  in  diciis  Dei  resedil  obscuri- 
ias.  Nam  nec  suluarium  sermo  significat,  et  indlfle- 
renicm  tinicn  naiuram  profcssio  docei.  Visum  enim 


nali  dcniulatione  sc  uunc  ia  alio  oicnliatur.  Non  iia- 
quc  ipsc  solii:iriiis,  imiic  sibi  tilius  cst,  nunc  se  sibi 
proritciur  iii  pairum,  ct  nalura;  iiomina  inferl  ccs- 
sanic  naiura.  Alia  bic  vcrborum  simpliciias  esi 
nam  ci  Pater  palcr  esl,  ci  Filius  filius  est  Sed  iii 
his  noiniiiibus  au  rebus  niiiil  (f)  in  su  duvuih,  nibit 
diversum  ,  iii!iili|ue  pcrugriiiuni  C5i.  Tcnct  cuiiu  na- 
tur;u  vuribs  proprieiatcin  ;  ut  qiiod  ex  Oeo  csl ,  Dctis 
sit,  cl  nuc  (q)  dunHiiiitio  bil  n;uivilas,  iiec  diversii.is 
duni  elFilius  iion  iii  naluraoi  exlcrnam  ac  dissiiuilem 
patri  Deo  subsistit,  ncc  Palcr  alicaum  quid  sil  a  sc 
(/i)  naiivitati  UoiEciiili  acquiTetts,  sed  universa  po- 
lius  i|u;c  sua  suiit  sine  d.imno  inipcrlicniis  iudulsit. 
Atquc  ita  iiuc  iialura   Dci  carel,  dum  non  aliuudc 


(2)  in  Filio(e)  et  Pairem,  ncc  singularis  poicst  cssc,  q^  quam  cx  Deo  Dcas  esl;  ncc  a  Deo  diffcri,  dum  non 


nec  disparis  :  quia  per  liuiic  ille  visus ,  ncqiie  non 
unuin  suni  in  sacraaienti  professioiie ,  nequc  unns. 
Et  qiixro  quid  signiltcassc  in  co  Domintis  credatur . 
cum  dicit;  Qui  me  vidit ,  vidil  ct  Palretn':  Non  luiies 
(inioncm,  ubi  per  conjuiictionem  ipsam  palcrui  iio- 
minis  signiOcatur  adjcclio.  Cuin  eniin  diciiur,  c: 
Palrem,  exclusa  cs!  $iiipiil:iris  a!q;ic  unici  inielligcn- 
tia.  Et  quid  reli^iiiii;-;  (  si ,  iiisi  iil  per  uaturaj  uiiil;;rii 
simililudinem  Pater  per  Filium  vuius  sit?  El  ne  iioc 
iiicertum  nobis  aJ  liiicm  rulinjucruiur ;  Doiiiiiius 
suhjecit :  Qusmodo  tu  dicis,  Ottendc  ncbis  Putrein  ? 

(t)  Non  omiital.  Paulo  post,  uec  carcut  viriuUfH 
nalura: 

(n)  Par.  i»  qua.  Melius  alii  libri,  ex  qua,  scil.  est , 
seu  stitisistil  iiiiii  diversHs. 

(b)  Apud  Lips.  ei  Par.  desidcratnr  vox  ipse ,  pro 
qiia  apiid  K.id.,  Er.  el  in  diKiliUo  inss.  cxslal  ipsa. 
MoX  in  cdltis  amillal ,  iinii  iit  iii  mss.  uinillit  Deindc 
pro  naiura"  uiritam  tiiniliiuiliiieiit ,  F.rasiniis  ad  mar 
^ineni  adsrripsii  naritrff  ruiiivilas  timHitudintm,  malc. 
tlinlani  tiiiiihiutliiiem  i:Ain  llil.iiiiis  v(k;iI,  quai  ciini 
natiira:  iiiiil.iiu  cuiijiinci.1  bii.  Vidc  rcspoiisa  .*ipulo- 
gclica  :id  lilirum  du  Synud. 

(r)  Sic  mss.  el  edit.,  nom.  iu ,  ;rii  hic  ct  num.  50 
hahcnl ,  crtdit. 

(d)  Kditi,  iii  criimne  ilt,  ti  in  jide  emendaiitiir  c\ 
ins.s. 

(e)  Conjunciio  ei ,  cx  quo  maxliiie  pcndci  vis  ar- 
giimenii  coiiira  Salicllianos,  iii  vuli^ali.>  oiiil.^sarc- 
stitoitur  cx  iiiss. 

(f)  llltiil  iii  ».■ .  (|uo(|  ad  nautruni  nrcruir ,  adicii- 


aliud  ipsc  ({Uaiii  Dcus  est  :  quia  ei  iiativiUs  Dui  con- 
sisiil  in  Fitio ,  nec  per  naliviiaicm  Dci  amitit  (i)  cx  sc 
Dei  naturaquiid  Deus  est.  Patir  .i;it;.r  iii  Filio  csl, 
el  Fiiius  in  Palrc,  Dcus  in  Deo  .  nou  ^r  dupiiceui 
couvenieDliuui  getieruni  conjuaciiouem ,  neque  pci 
insiiiv.ini  Cjpacioris  sub^tnntia'  nnttiram;  quia  per 
corporalem  ncccssitatcm ,  exieriora  lieri  his  quibiis 
cuiitiiicnltir  iutcriora  non  pussuiil .  sod  pcr  paliviia- 
tuiii  viventisex  vivcnie  natuni-;  dum  rcs  noii  diffcri , 
duni  iialiirar.i  Dim  non  dc^unerat  nalivilas ,  dutn  iiun 
aliud  aliqnid  quam  iu  Deum  c\  Dco  Duus  uascitur, 

(S)  In  Filio  Palrem. 

I)  mns  aucioriiate  mss.  ProxJnie  antc  Corb.  codcx ,  scti 
111  liis  omnibus  rtbut :  innle. 

((/)  Dad.  cl  Gr.  nec  diminutionit  su  nalivilas,  uci 
diveisilolis.  l.ips.  ut  Par.  ii(c  d«ifii(<aiio  *■!  iidntiitKt , 
nei-  diii^rsiiat .  Ciisiigaiii  niss  liis  veibis  Arius  rcfel- 
litiir,  (|ui  ('.hrisinm  aut  divcr.s:c  siilwtaiiti.j  ,  aul  ccilc 
iliviiiilaiis  iiilcriuris  cl  imniiuul.u  pra'dicaliat.  ViJo 
siijwn,  iiiiin.  6. 

(A)  Unus  codex  (..olberlinus  per  na^'itaum.  Ahci 
Surbun.  Hiiliviiuie. 

(i)  Edlt.  Dad.  ei  Er  cssc  Dci  iialura.  Vcrin»  Lip^. 
ut  Par.  cuin  luss.  e.x  ie:  h.>c  usi,  Pater  suuci  Fibo 
iiii|H-i  liriis  iialuraiii  iiuii  aiiiisii  i|iiiid  ex  su  c.l.  Palcr 
01  iiigeiiiiiis  (4  toiius  foiis  diuiiiiaus  0^1  Nii(«ra  />.i 
es  tc ,  (juani  a  1'alro  ubtiocns  Filius  dici  polcsl  m.i- 
tura  Dci  ex  altu.  Qua  lo<iucndi  rniiiinc  U«bcut>is  su|'ra 
num.  17  :  C.um  ttalitra  Iht  iii  uatufi»m  l^ei  tubtiiiniil, 
iil ..«/,  e(  Ptiirc  Filius  iiaius  osa. 


233 


2- 


3 


LE  IRIMTATE  LIUEK  Vi.l. 


i>3i 


iliini  iiiliil  iii  liis  noviini  est ,  nihil  alicnum ,   iiihil  A  me  (Ibid.,  II).  Qiiiil  (>i  ;s'iul,    rogo:  C.redUe  mi/ii? 


be|Kii;iljilc ,  uuiii  in  fairc  ci  Filio  credcre  il''Oi  (!uoi 
iiiipium  esi,  duiii  Palrcmci  Filinin  -Jiigulaicin  Demii 
piidicaretacrilegiim  esl,  duni  Deum  ex  Deo  quoj 
in  siiiiilitiidiiie  generij  uuum  sint  negare  blasplieinuin 
esl. 

40.  Nee  aliud  sunt ,  nec  tinut :  dum  el  loquilur  Fi- 
liui ,  ted  non  a  se  :  dum  Pater  agii ,  sed  per  Filiim 
in  quo  el  maneat.  —  Ac  ne  dubium  Imc  .Ttijue  aiiibi- 
guum  sacraiiieiilum  fides  cv;iiigelica  susci|icret ,  liuiic 
doclrinx  sua*  Dominus  ordineni  tcnuil :  Non  crediiis 
milii,  quoninm  eqo  in  Palre,  (i)  el  Paler  in  me? 
Yerba  quai  ego  loquor  tobit ,  non  a  me  loquor ;  sed 
Paler,  qui  in  me  manel,  ipse  (acil  opern  sua  (Jnan.  xiv, 
10).  Qulbus,  rogo,  aliis  iii  Patre  ci  Filio  nalura;  prc- 


Ccne  ad  hI  refcilur  (luod  dicluiii  cst:  Oslei-.de  r.obis 
i'c()t'»i.  Fides  connrinaiur  cx  credeiidi  piucepio, 
et  ra  fides  (t)  qu.c  Paircm  silii  o^lrudl  poposceiat. 
Non  ciiiiH  siifiecerat  dixisse  Qui  me  vidit,  vidi  et 
Patrem ,  nisi  iulelligenliam  nostram  en  usqiio  pro- 
lcnderfl.ut  cuni  P.itrein  nosciTenius  in  Filio.Fi- 
liuin  l:iiiien  esse  ineininissemus  in  Paiie  :  ne  trans- 
fusio  polius  alicrius  in  ;ilierum  exisiiiiiaicinr  ,  quam 
pcr  gcneralioiicm  iiaiiviiaieiiiquc  iiiiitas  cjusiloni  lii 
iitrnqiie  naiura;.  Credi  iiaque-sibi  Domimis  vult,  iio 
forle  per  209  as^uinpti  honiinis  di  pi.-n^.aiioiicm  !ii!ci 
conscieniia  pcricliieiur.  Certe  si  quid  aBerat  aiiiiii- 
guilatis  caio,  et  corpus,  et  passio  :  vcl  operibub  crc- 
daiiir ,  Dcuui  iu  Dco  esse ,  et   ex   Deo   Di'um  ess(!. 


prieias   demonsirari ,  quam  his   iiisis   ^eilii-,  poiuit  B  uniiiii  eos  esse  :  diini  naiura;  viriuie  utcri|ue  in  sc 


et  potesi,  iiaiivitaiis  lainenin  omnibus  siguilicaiioiic 
pr:elala?  Cnm  enim  208  ■"'  •  Yerba  q<t(e  eijo  loquor 
vobit,  non  a  mcloquor;  nun  cxcmii  person.iin  ,  ncque 
se  lilium  denegavit,  uec  n;iluraiii  lii  sc  paiernx  vir- 
lutisabscoiidii.  Nam  dum  loquilur  ipsc  (sigii;itU3  pio- 
nomiiie  <>9o) ,  iii  substanii.i  inaiiens  loquitur  :  duii! 
autem  iion  ali  sc  loquitur,  nativilalem  in  se  Uci  ex 
Deo  paire  lestatur.  Ipse  in  separabilis  ab  eo  aique 
indi.-siniilis  unitjte  iiaiurx  :  qm;!  quanivis  ab  eo  lo- 
quatiir,  ipsc  lamen  loijuitur.  Nain  qui  nnn  a  se  lo- 
quilur,  et  lamen  loquiiur,  noii  poiest  non  essi;  dum 
loquitur:  ei  dum  iion  a  se  loqiiitur,  ostendit  iion 
suiim  tantum  esse  quod  loquiiur.  Subjecit  eniui :  Scd 
Paler ,  qui  iii  me  manel ,  ipte  (acil  opera  siia.  Maiiere 


es( ,  et  ncutcr  siiie  aliero  esi :  dum  cl  l';itcr  nihil  cx 
suii  aiiiiltilin  Filio,  et  Filius  loiiini  sumil  ex  Patrc 
quod  (ilius  est.  Non  esi  corporaiimii  natiirjrum  ista 
coiidirn) ,  ut  iiisiiit  sibi  inviccm,  ui  suhsistciitis  iia- 
tura:  liabeani  pcrfcciain  iiniLiicin ,  ui  maiieiis  unige- 
iiiii  naiivitus  a  paterna:  divin  lalis  sil  insepariibilis 
vcritate  Unigenito  laiitnm  isiud  Deo  propriiim  est , 
et  in  sacramento  vcr;e  iiativilatis  lides  ista  est,  et 
(c)  splritalis  virtutis  lioc  opus  csl,  iiiliil  diflerre  esse 
et  iiiesse  -  210  ins^se  ;iutein  non  aliiid  iii  alio,  ut 
corpus  in  corpore;  sed  iia  esse  ac  sul.-istere,  ui  in 
subsisteiile  iiisii;  iia  vero  incsse,  ut  el  ipse  sulisis- 
tat.  Na-n  utcrqui!  siibsi>tens,  per  id  non  sine  alio 
csl,  (d)  diim  scciiiidum  geiieralionem  et  naliviiatcm 


111  Filio  Patrem,  non  est  singiilaris  alquc  iinici :  ope-  G  subsisiemis  n;itiira  noii  alia  est.  lliiic.  cnini  iilud  esl: 


rari  vero  per  Filiiim  Pairem ,  non  esi  diflferentis  aut 
exieri.  Siculi  non  uniusest,  iinn  ab  se  loqui  qua: 
loquatiir;  neque  rursum  alieiii  -c  separabilis  sit,  lo- 
qui  per  loquentem  :  scd  lioc  eo:  um  sacraineMtum  est , 
qui  uimm  suiit.  {%)  (a)  Et  uierque  iidii  aliud  sunt, 
qu!  per  iiaturae  proprietatcm  iii  sese  sunt :  quorum 
iixc  unilas  est ,  ut  loquens  non  ab  sc  loquatur;  nc- 
queqiiiiion  ab  se  loquitur,  noii  loquatur.  Et  qui.i  in 
sc  Pairem  e'  loqui  et  c;-  rari  docueral ;  perfectae 
hujiis  uiiiiatis  Cdem  siali<il;  dicens  ;  Sed  Paier  ,  qui 
in  me  manet,  ipse  facil  opera  sua.  Credite  mihi ,  quo- 
nium  ego  in  Palre ,  et  Paler  in  me.  Sin  aulem ,  lel 
propler  opera  ipsa  crediie  (Ibid.,  11).  Paier  operatur 
in  Filio;  sed  el  Filius  opiis  Palris  oper;itur 

41,  Nativiiatis  el  naturoe  «ii(C  diviiue  fidein  poscitT) 
Ckrislus-  Vnigenilo  proprium  esl  ineise  limul  el  sub- 
sislere.  —  Ne  ergo  per  viriutis  efficieiiiiam  ,  ct  non 
per  iiaiiir.c  (|iia'  secundum  nativiiatem  esl  proprieta- 
tciii ,  Pater  in  Filio  et  operari  rredereiur  cl  loqui; 
ait .  Credite  mihi ,  quoniam  ego  in  Paire ,  el  Paier  in 

(1)  Et  Paterin  me  esl^ 

(a)  Sii;  poiior  codex  Colb.  ciim  Gerni.  Alii  voro, 
qui  unum  tunl ,  qni  uUrque  non  aliud  sunl,  nisi  quod 
in  Mart.  el  qui  uUrque,  etc. 

(b)  Er.  Lips.  ei  Par.  qua.  Magis  pUicuit  qux  cum 
Bad.  ei  niss.  iiunrum  in  vetusiioribus  mox  cxsiat 
posccial ,  non  poposceral. 

(()  Bad.  01  Er.  sjh-nuH-;     niinus  benc,  ciim  h;tc 

PiTROL.    X 


Eqo  tl  Paler  uiiurn  tumu»,  et :  Qiii  me  vidil ,  vidit  ct 
Patiem ,  et :  Ego  tn  Patre  ,  et  Paier  in  me  (Joan.  \  , 
29 ;  Ib.,  xiv,  9;  Ibid.,  11) :  qiiia  non  dilfert  iiec  de- 
generat  nalivitas,  quia  uiiius  in  Paire  et  Filio  divioi- 
latis  sacramcntum  naliviiatis  iiatura  consuminai ,  dum 
Dei  liiius  non  aliud  quani  Deus  e>t.  Et  idcirro  iioii 
in  deos  duns  iiiiigenili  gener.ilio  depnlatur  :  qui;i  iii 
Dcum  filius  Dei  nascens ,  iiaiuiam  in  se  Dei  sc  gi 
gnentis  cxbibiiit. 

211-212  LIBEU  OCT.WUS. 

Naturalem  Filii  et  Patris  unilalem  propugnal.  Prorc- 
mium  in  eo  vcrsatur ,  ut  episcopo  nec  innocen^ 
tiain  siiie  scienlia  ,  nec  tine  innocentia  sr.ienliam 
svfiicere  ositndat.  Tuin  pius  wque  uc  docius  Prwsul 
varias  ad  simplices  decipiendos  AriaiiorHm  lechnas 
fallacesque  interrogaiiunculas  expouil.  Qiiiit  vero  iUi 
Chrisli  verba,  Ego  et  Paicr  unuiii  siimiis  ad  solaiu 
voluntalis  concordiam  delorquenl,  eamque  inlcrpreta- 
lionem  /li.s  uliit  confirmare  solent.  Crcdeiitium  eral 

(2)  Qui  uleriiue. 

oppnnr.niur  proxinie  diciis,  Non  est  corporalium  it.iitt- 
rarum  itia  condiiio. 

(d)  Apuil  Par.  desideraiur  particiila  duin.  .Mnj  Bad. 
CtEr.  subsislens.  Melins  alii  libri,  SM6s!;i(<-;i/!'s,  siipjile.- 
tilriiiSijUL' -■  lioc  esl,  dum  liiin  ali:i  naliir.i  cst  cins  qwi 
seciiiiiliim  peneraiione;.. ,  seii  qua  geuiior  esi,  sulisis- 
lil,  ei  ojiii  (jui  subsisiii  secui.duiii  iiallviiaiem,  seu 
qua  iKilus. 

8 


13S 


anima  et  cor  uniim  ;  et ,  Qul  planlal  ei  qiii  rigai  ^ 
uiiinii  sunl;  «(,  Ut  niniies  iiiium  bini,  nicnt  lu,  l>aler, 
in  iiic,  et  ego  in  le  :  coulendit  uiium  esse,l\(leUs  i/ui- 
dem  per  unam  unius  /i«ifi  HfllMiain,  p/an/uii/fiii  vero 
et  riganlem,  quutenus  uno  baplitmo  unii  T<'t  effeiii 
uniui  eiiam  reqeueruiiuiiis  tint  mininri:  demum  im- 
perile  omnino  thritlum  dictnrum  [Mtte  ut  unuin 
sint,  pro  ut  ununi  Veliiil,  iisvlain  volunlalit  concor- 
diam  luw  precart  vutiiisiei.  lliuc  iiu»  ralionc,  Chritto 
medianU,  unum  cum  Palre  ualuraliler  limus  expli- 
cat:  idque  defendit  nobit  prccnturi  tum  pcr  wlernnm 
gloriam,  quu  honorein  ipit  a  l'alre  ditlum  accipimus, 
lum  per  Iruamationis  mysletiuiu,  quo  propriam  car- 
nis  notiree  naluinrn  tfiinei  arciitsime  sibi  copulatam, 
tum  inaximeper  Eucharistiw  tacrameutum,  quoveram 


S.\NCTI  HILMIII  EPISCOPI  236 

quadiim  qualitate ,  tt  non  in  natura  habere  lilum ; 

quam  in  riilule  ac  uuilule  naturo!  poneudiim  confir- 

iiiat  Paiilus,  uti  tuhfiril  per  Chriilum  el  in  Oiriito 

rreala  et  rcrouciliala  etie  ommt ;  tt  id  quidem  ila, 

ut  tn  eo  recoucilinnie  ruonriiiH  Pater.  Demum  in 

quo  plenilndo  dirmilalis  corporntiler  213»  '"^  **^> 

vere  et  lubslanlialiler  habilal ,  non  poiril  non  kabtre 

quod  Dfut  eil,  el  perindeunustllaim  co  Ikut.itavero 

in  hitommbui  tiliicum  Palre  unitatan  natHralem  de- 

monitrat  ulparileradttrualpertonaruindiilincuonem. 

i.  Epiicoputet  iHiis  debet  •»«  et  doctut.  Cur  Fpiseo- 

pus  et  bonus  et  doctui  este  debeat.  Prmidit  Paulut  (ore , 

quibus   teneretur  Epitcopui   coutradicere.   —    Bcatiis 

,i|m$(o)us    P.iiilus    fornuim    consiiluendi    Episropi 

liiigens  (1)  (a),    et  pbne  noviini  tcclcsiu!  hominem 


illius  cariwin  ac  tangiiiiicm  suiniiiius.  Neque  hic  la-  g  prxccpiis  suis  condens,  hanc  veluli  summam  (6)  con- 


celur  incredibilis  hivri-iicorum  cnlumniti,  vulijO  jacti- 
lanlium  Pulreiu  et  Filium  ab  iis  di^cordes  affirmari, 
qiii  nudam  illiiiu  vulunialis  concordiam  non  recipiuiu. 
Drinceps  naturalem  utrmtque  wiiiiiiem  plaribus  de- 
monslrat .  Priiuo  ,  qiiia  Spirilus  tanclus  ,  cum  a 
Paire  procedal,  a  Filio  taiiien  ct  iniltilur  et  accipu; 
et  hoc  quidem,  qiiia  ipsius  .siiiil  oinnifl  qiia;  Patris 
sunt.  Secuniio ,  quia  Ptilris  et  Filii  ila  uuus  est 
Spirilus,  ut  Spirilus  Christi  habilel  in  nobis,  cum 
in  nobis  est  Spiritus  Det.  Tertio,  quia  line  auatlie- 
tnnte  sunl,  qui  Christo  cultam  exhibeant  ;  cum  in 
maledicio  sit  reltgio  creaturee.  Quarto,  quia  in  Spi- 
rilu  Dei  loquitur,  qui  Jcsum  «so  ii«i'e  Dbminum 
confiietur.  Quinlo,  qaia  non  nomine  solo,  sed  nalitra 


summauriim  in  eo  virtuium  esso  liocuii  dicens  :  Ob- 
tinentem  secnndum  duetrinam  fidei  terbum  ,  ui  poient 
sil  exhortari  ad  doclrinam  sanam  ,  et  eontradicente$ 
rcvincere.  Sunt  enim  mitlti  (r)  et  non  lubdili,  vamloqui 
et  teductores  {Tit.  i ,  9).  Ila  cniin  qux  propri»  disci- 
pliiix  ac  morum  suni ,  ad  sacerdotii  nieritvin  utiKa 
esse  significat ,  si  etiiim  hxc  quu:  ad  doccnd»  ac 
iueni{.e  fidei  s<'ientiam  necessaria  sunl ,  inier  reiii|ua 
non  dccrunt ,  quia  iion  sl:ilim  boni  aique  utllis  tacer- 
dolis  csi,  aut  uniummodo  innocenter  agere,  aul 
tanliimmodo  scienler  pra^dicare  :  cunt  et  inno- 
cens  sibi  taiituin  pronclat,  nisi  doctus  sit  ;  el 
doctiis  sine  docirinx  sit  auctoritate ,  nisl  innocens 
sit.  Noii  enini  apostolicus  sermo  probitaiis   hoiies- 


DominHiJi  enm  este  credidit  Apostolus,  qui  spiritalia  q  taiis(|iic  prxcepiis  linniinem  laotum  saiculo  confor- 


Eectesix  doua  ob  Spiriius  unitatcm  modo  Pain, 
modo  Domino  attribuit.  Sexlo,  quia  vere  Domiuus 
eit,  qui  unus  est :  aut  certe  «i  Christut  unus  Dominus 
non  sil  Deus,  quia  Deus  hii«s  esl ;  Pater  piiri  jure 
negaitdus  erit  Dominus.  Seplimo,  quia  non  modo 
Dominui,  sed  ei  Ucus  siiper  oinnia  nuncupalur. 
Ociavo,  quia  licet  Itoe,  Dtus  cx  quo  oinnia  ,  et : 
Dominiiv  per  quem  oiiiiii:i,  persoiiaruni  ilisiiuciionem 
sonel,  elpcienliw  lanwu,  rirluiis  ac  nnturw  signifual 
unitnteiii ,  adto  iit  ulias  etiam  de  Chrislo  dicat  Apo- 
stolus,  i'\  ipso  ct  p«r  ip'Uin  ei  in  ipso  es^e  ontiiia. 
Notw.  quia  cum  vilam  larqialur  wlerntiui  proplerea 
quod  ipsuin  signavil  Paler ;  necesse  est  sil  sigHOCU- 
tuin  illius  tiiiiii»  ac  plenum,  cujits  in  se  otiiuem  ex- 


m:it  ad  vitani ,  neqiie  rursum  per  doetrln»  scientiam 
scribam  Synagogae  institiiit  ad  legem  :  sed  perfec- 
tum  Beclesiap  principeni  perfeclis  maxiniaruin  virtJi- 
iiim  hoitis  li)  iiisliiuii ,  ut  et  viia  ejus  orneiur  docen- 
do  ,  cl  doclrina  vivendo.  Denique  ipsum  illum  ,  ad 
quem  ei  senno  erat ,  Tiluni  (d)  isiiusmodi  decieio 
consiinimandae  nligionis  instruxit  :  In  omiiibtii  to 
ipsum  bonorum  faclorum  prcebens  exemplum  docentem 
cuin  reneraiionc  terbuin  saititni,  irreprehenubile ;  utad- 
veTittriui  revereaiur,  nihil  habent  turpe  aut  malum  de 
nubii  diceie  (Tit.  ii ,  7,  8)  Non  ignofavit  docKir  hic 
genliiini ,  ei ,  ex  conscieniia  loqiieiuis  alq.ie  li;:t'i  ■ 
taniis  in  se  Chrisli ,  Ecclesiaj  eleeius  m nglster, 
inorliidi  cliiquiigrassatiiraessc  coniJjjia,  et  udver- 


plicel  formum,  ouinem  viitut>m  conlineal.   Ila  rcro  j)  suiil  b;iiiilaleiii  verl>oruin  lideliuni  Ji'S.e>itnraiii  doo 

d.eimo  ^<iiiuein  explicut  Palii»  (orniam,  ul  eum  iii 

idriua  Dei,  m  qua  Deu  (rqualis  sil,  Apottolut  pitv- 

dicel.  ll-ide,iiiio,  (/«ifl  11111190  est  Dei  iitvisibilit,  priiiu- 

dtque  nec  visibiiis,  nec  corporeus,  nec  fiititui.  Neque 

voiest  dici    Itaiic    imaijiitis    lalionem   in  ihvisibili 

(\)Figeul. 
(i)  liisiruit. 

(it)  Rad.  ci  Kr.  ciim  codice  bas.  Vat.  ac  receiilio- 
IHJ  Ciilb    fujiui  .  qiiod  prima  liuiilo  plaeiieral. 

(b)  Mss.  Val.  bas.  ol  Marl.  fi)(iiUiiim<iii(i(iriiHi 

(cj  1'arliculaiii  «  hic  t-l  iiilia  cxpuii>,il  KraMiiius, 
qjauivi!)  vx^leiapud.  Uad.  n -o  iiuii  In  uiunibus  niss. 
iii   111  grj-co  texlu. 

(d)  Val.  k»».  cudex  ,  iiiiMimuili  ilic<o. 


trina'  |icsl  ror.i'corrupiioiieiii,  qux  inipia;  iiiiolliijcn- 
li«  su.o(i)  lueni  usipiead  ipsain  sodeiii  aiiinia!  do- 
ineigeiis  .  |>roliiiulii  soriioret  inalo.  Ex  his  onini  ail  : 
Quorum  snmo  ut  caitcer  lerpii  (II  Tim.  II,  17),  laienli 
seinpor  subiopentiqiie  coiiugio  sanilatem  (3)  (/)  jicr 

(5)  Pervernv. 

(e'i  .Apud  Lips.  el  Par.  lucein.  Reclui»  iu  niss.  /« 

<vm  .  |>ro  qua  voco  apud   Bad    el   tr.   pomimn  «iH 

(f)  Usi.  Vat.  bis  cl  Cani.  perveruK.  Marl.  Corii. 
alil.|iiit  cum  cdil.  B.id.  |><fr»Wiiiir  Uelinciidiini  oiiiiii- 
no  pirioKH ,  qiiod  osl  Colb.  alioruniquo  qiumpiu- 
riuiii  probx-  iiolK  ni»*. 


257 


DE  TBINITATE  LIBER  VIII. 


23S 


v;ifa>   menfis  inficiens.  01)  qnod  sani  sermonis  in  A  diffcrenlis  a  Palre  naliir* ,    eodem   prtdioationis 


FJpi^-copo  Toluit  nsse  doclriiiam  ,  fidei  conscieriiiam  , 
214  '^'  esliorialioiium  snieniinm  ,  advcrsum  impias 
ci  mendares  H  vesanas  cciiitradictiones  (a)  oblincD- 
li  m.  Miilii  epim  sunt,  iiui  siiiiujantes  Gdem  nim  sub- 
diti  sunt  (idei ,  sibiqiie  fldeii)  ipsi  polius  ."onsiiiiiunt, 
qiiain  accipiunt,  sensu  hiinianx  innnltitis  infl^iti, 
diiniiinx  voluni  sapiuiii,  eliioluiit  saijere  quas  vcra 
f unt  :  cuai  «apieoiix  bxc  veriias  sit ,  ea  interdum 
sapere  qiue  Doiis.  Sequilur  veru  hanc  vnlunlaiis  sa- 
pientiani  (i)  sermostiiliiiix  :  quia  neccsse  esl  quod 
stulte  sapitur,  sluiie  ct  pnBdicetur.  Jam  vcro  slulta 
pruidicatio  qiMiituin  malum  csl  audienliuni,  cuni  .se- 
duciiiiiur  in  semeiiliam  slultitix  tub  opiniooe  sa- 
pieiiiiac?  Ei  idcirco  Apostolus  hunc  de  his  ordinem 


nnslrse  cursu  docereinus  :  iia  ut  iiec  siiigiilarem 
Deoni  fi Jes  EccIesi,T^ ,  nec  duos  deos  proflieretiir ; 
cuni  215  "ec  naiiviias  Dei  solitarium  Deum  sine- 
ret,  iiec  nativitas  perfecia  diversarum  naHirarum 
ncmina  in  diis  duobus  admiiteret.  Duplei  autem  no- 
bis  in  refeilendis  eoruni  vaniloquii*  cura  eti,  ut  pi-l- 
mu«i  qiix  suiit  saiicia  ei  perfecla  ei  sana  doceamns, 
neqiie  sermo  nosicr  per  dcflexus  qnosdam  aiquc 
anfractiis  oberrans.et  ex  deviis  aiqueerrailcis  cu- 
niculisemergens,  veriiaieni  qii3>rat  poiius  qujm  os- 
tcndat .  tum  deiiide  iii  qu%  ab  illis  inanium  ac  ralla- 
ciimisenteniiarum  arguliis  ad  specinm  veri  blandien- 
lis  apianiur,  ea  ipsa  conscieniise  omriium  ridicul^ 
esse  et  inepin  pandamus.   Non  enim  sufficlt  nobis 


icnuit  diceiis  :  Siiiii  enim  niulti  el  non  tubditi ,  vaiiilo-  B  dociiisse  qux  pia  sant,  nisi  piissima  ca  esse  per  id  iii- 

lelligantur,  dum  qua;  impia  cunlrefellunlur. 

5.  Htrreiici  plu:^  iiu  .nd-Mt  eura:  cif,'Ua  iiuinuaiida 
qnam  Caiholici  ad  oera.  Interrogaliones  ,uibus  sinipli- 
cium  fidei  insidinniur .  —  Ut  vero  bnnis  ei  prudenti- 
biis  viris  itaturiE  ;ic  studii  est ,  'olos  sa  ad  be.i;x  spel 
alicujus  obiiiieiiilara  vel  reui  vel  ttinp.js  ;ir<ppjnre, 
ne  in  aliiiuo  niiiior  .-iit  eispeciaiione  procinctiis ;  iia 
istis  hncreiicc  fuiore  aineiitibiis  solIiciladiriisn!axini.e 
est ,  loto  advcrsijs  f.ise  I.dei  veriiaiem  impietaiia  snat! 
ingenio  bbor.ire  :  ut  adversus  eos  ,  qui  reiij^iasi  sunt 

(d)  vincant  essft  irreligiosi;  ef  uii.a  spein  vitie  nos- 
ira:  vitae  siioe  desjieratione  potiores  slnt ;  et  piijs  im- 
pendant  ciigii3tinr.;s  aii    fa.s;i ,  ouaiD  nos  dociriiia 

(e)  apiamus(l)  ai!  vera.  Piis  enim  iid,;i  rostrje  profcs- 


17111  ft  teduciofet.  Coniradicendum  itaque  est ,  ct  im- 
pielaii  in^iulenii,  ei  insoleiitia>  vaniloqux  ,  et  vanilo- 
quio  seduuunti  :  et  (ontradicenJuin  per  ducirin:c  sj- 
nitaieiii,  per  fidei  veritatem,  per  verboniin  sinceri- 
laieiii ;  ut  ct  (r)  sinceriias  veritatis  sii ,  et  veriias 
tanitaiis. 

2.  Hoc  UmiiMtsibiobveniuesentit  Hilanut  Quidjam 
eainre  per (ecerit.  Quani  tiam  coiilra  htEreiicos  leneiit. 
<—  Ac  mihi  quidem  ca  nunc  connnomorandx  hujiis 
senicniia:  aposiolic:c  fuit  causa  ,  quia  lioinines  inente 
pcrvcrsi,  el  prufessione  rillaces,  et  spe  innnes,  ei 
sennono  viperei ,  coniradicendi  nobis  necessitatem 
imponniii  :  diiro  letlialcsductrina>i,  el  morliidasin- 
iclligenlias,  elcorrupias  voliinintes,  siinplicit:ili  au- 


di«niiuni  pef  spccicm  reliti mi»  insinnaul  ;  id  apud  C  sionibus  Itas  impix  perfiJi.x  suse  contradiciiones  cla- 


eot  praelermissa  apostolicx-  prasdicationibus  sinccri- 
laie  ^igontes,  ne  l>ater  paicr  rit ,  ue  Filius  filiiis 
sil,  ne  Dcus  Jiuis  sil,  ne  lidcs  liii  s  si(.  Quorum  vc- 
s.inis  mendaciis  reuiieiites  usque  00  jniii  sermoneni 
responsionis  nustrje  ictendiin::s,  ut  cum  (Ltb.  iv) 
Deiim  et  Doum ,  et  (£16.  v)  veruiu  Deum  in  vero 
Dco  deinoni>iraj>seiiius  e.x  lcge ;  tutn  deinde  {Lib.  vi) 
perfeciain  ac  venni  unigeiiiii  (>ei  naiiviiatem  cx 
cvai)gtilici&  .Mqite  aposiolicis  Joctriitis  osiendercinus; 
postoeitio  (Lib.  vii)  ut  vcruni  !)juiii  Dei  filium  et  iii- 
(4)  Optamas. 

(fl)  Iii  viilgiiiis,  ofr«»tentm.  V.i.  vetnsiissiraismss. 
Vat.  has.  C<'ll>.  Cam.  u!  ei  Curi!.  ab  au'.i<!>ia  roacu  , 
quuriiiii  consei)f!i5  inasiins;  debfi  esse  acioritalis  . 
prateriiiiiis  ohiinenifm  .  brippie  p:.lnia;n  :  ut  ea  oinfii- 

ruiii  doctrina  sil,  qu:e  vincal  ac   revMicat  contracii-  j,  qaam  parere>.  sed  sicui  non  kabebas,  ua  a"l)ei  Mius 
cenies.  <'.iji  lectioni  f:ivet  illiid  ;r'jin.  !9   iib.   xu.  ii'^<  *^  non  erat  antfaitam  oiaagretur.  '  " 


boravcrunt,  ut  priinu;n  requiraiu,  utriiiTine  nobis  in 
fide  Deus  unus  sii ;  deinde  subjiciani ,  an  e*iam 
Chrislus  Deiis  •t;  posiremo,  aii  Pater  major  s;tFi- 
iio  :  ut  c.ufa  aiidierjni  in  profession.-  D^ani  unuin  , 
titantur  ea  ad  id  ,  neChnstus  Dcus  sit.  Non  enim  de 
Filio  qiiaerunt,  an  Detissit  ;  sed  id  iantujn  vnlunt, 
deClirisio(^  intemigaiido,  neiiiius  sii ;  ui  sinip:;- 
cis  fidei  hominem  captantes ,  per  iiniijs  cuni  Dei  li  ■ 
dein  a  Chrisli  Dei  cnnfessinne  dcpellani,  duin  j;im 
«11.1  unus  Deus  sit,  si  sii  Deiis  confilendus  ct  Clirisliis. 


coiit.  Ar 
stc 


it.  Ar.  p  529.  aiteos  per  fonim  circttmcupaare 
niodo  puc!l:im  ir.ierrog.irc  .■  Ao  is  qtii  e.st,  iwif  ej^ 
itieiitem  ex  von  exi$lenie  fecit  an  e.tifie>!tem  ft;r.    ,110- 
domuiierenias  srisciuri   :   An  li^thai  fiiluii  imle 


eaii:  i!i  P;i>iore  scienliam  iiilari:)-;  -'.tvfxi  qH;e  sa>.ruii 
sapic.iSum  sf  ipiiliam  siiper.:l  :  ui  qnaiita  ,  iiuniil , 
TertinioivmiirinnhiLmanar<Lmquediicre:'->eS(,,tanlciKUTa 
lerrena  sixtdia  ra<io  cakttit  [  ir.  Christi  p;isloribus) 
excedat. 

(b)  LurHm  sdlicel,  qni  nihil  voiunt  ytrm  csse 
nisi  qii..»d  sapinnt ,  seu  quiid  huraana  ralioiie  coropre- 
beMddiit  ;  qu;e  volontatis  sapientia  loio  lib.  tu  fuse 
coiif:il;i!ijr. 

(c)  Er  Lips.  ri  IVir.  smiitm  veriicth. 

(d)  Veiiis  ciileii  Ciilb.  et  uno-i  S'>rl)on.  ad  mariji- 
116)0  ,  nindfcnnles  se  irreiigiori.  Bf;' tiiis  in  aliis ,  vin- 
cant  e»»e  irrcliflios»,  hoc  esi  Tiiic:^  i.  "'iipiftalis  sludio. 
•  ianc  Ariaiicnjiii  iii  dissci;'iii"=n-':<  E-tr,  ii:oresi  solliri- 
iiidineui  ac  vafiitiem  describcRs  AiiunLiSius,  Or.   2 


(e)  Cui'i.Tii  prob.u  notap,  mss.  avttnnus. 

{fi  Val.  I..1S.  ms.  inierrogare.  Sic  rcd J<uida  Jiita  (ia'c 
ptirasis  :  ned  merrogmiio  de  Cknsio  taiUuin  id  m- 
luni  ne  fHius  til.  Cliiisluni  Dduin  aperH'  le^.;  w  Ariaiii 
eiiimescelianl  eti;iiii  teiiiron?  .■^i.j^usiiiji  ue  >is  i  1 
coMin  Maiim.  c.  16  ,  dieeoiis,  feus  ei,i  et  filius.piud 
el  vot  vuUts,  Oais  esl  ei  SfKiui  sancids.  eld  non  vhIus 
tiimque  eiiruin  Seriiio ,  iiiiem  n  feUenjiMsa  s-^ifffliijt 
al>  h\>  verbis  inciperet ,  Dor..iiius  uou,r  iestis  Ciiri/. 
i>isD,'iisimiqemiiis,  etc,  (■iu-^ilani  rtfluintioneri  steo?- 
ditiir-  korum  p-^a:c.-detiii  dispulaiianx  i:..'!i-  rii^^f^t^rrdone 
respoiiiteii,qni  ciim  DoiKinMnnosirumJestiiii  Chivvnt 
fetentur  quUem  Deim ,  fc.  Adewt-ia  *'fir5-ti  diy;,',i^ 
taieiQ  «aiituw  ex  o!>liqiio  p-jtabant.  Jt  t  vm  U'  nniluis 
oinniuni  fidetiuui  tii5is.a  ipaia«  &deo. 


m  Sancti  uilarii  episcoh  tm 

Jain  vori)   hic  (iiiniil.\  sscciilaris    iiigcnii   sulililitnle  A  iibis  h  ic  noinini  ic)  nnsiii  p:(iressioiiibiis  i>l.iciiii  os- 


coiilciiiluiit ,  ciiiii  Jiciiiit ,  (u)  Si  uiiiis  osi ,  i|iiisi|nis 
illM  alius  vijcljiiiires^u,  jain  noneril.  QuoiJ  si  .ilins 
<.'sl,j:iin  uniis  hic  non  erit  :  cuin  nntur.i  unn  sin:it, 
ut  ubi  :ilius  csi ,  ibi  uiius  sit :  (I )  (b)  aiil  216  "'>'  ^" 
uiius,  ubi  alius  bii.  Deliinc  cuin  nicililntcin  crcdeiitis 
atqiic  audieiilis,  artc  subiloix  liiijni  :isserli"nis  clu- 
scriiit,  lum  ii!  (c)  apljiil,  quod  lamquani  jmi  facilio- 
rc  viaobtiiic.int ,  iii  Di'us  Clirisius  cx  noniiiic  piitiui 
qiiainex  iiatiir:i  sii ;  qnia  gcoerale  hoc  iii  eo  noinen 
in  nullo  cain  ,  qu.v  vcra  sola  csl,  iinius  Hci  fidcni 
(lcstriial  :  ct  per  lioc  1'jtcr  filio  nnjnr  sit ,  quia  dilTc- 
r.Mitc  iiatiira  ,  cuiii  non  iiisi  Deus  iinus  csl ,  ninjor 
Paicrbii  proprielate  nalurx;  sii  qoc  liic  iiUiicnpalus 
lilitis,  ct  crcaiio  e\  Dei  voIuiii:itc  siihsisleiis,  quia  ct 


londi,  (|iii  ciiin  riei|iicii'cr  liJci  ac  spoi  iiosiri-  D-niii 
iiiiiiMi  iiitimassoi,  iit  sacrainoniuin  iiniii:^  Doi  so  217 
i|iioqiic  Deo  profosso  prolijtoi|iie  llnoarol  disiit :  fi/o 
>/  Piiieriinnm  «iimiu  ;  ol,  Siiciiisme,  tciiiiit  l'atrtin 
niciim  :  et,  Qiii  tii'  vidit  ,  lidu  ct  l'nirci;t  :  ei,  l'ul«r, 
•ini  in  nie  iitnnel ,  riist  ■  [luit  optra  m  i  :  dl,  Otdit« 
milii ,  qiiiii  Vater  in  mc ,  et  cijo  in  Palre  :  iin  auieiH 
x<el  jirnpier  opera  ifisa  eredile  (Joan.  x  ,  50;  liv,  7; 
Ihid  9,  10,  (1  ,  li).  Naiiviiaicinsnani  in  iKiiniiie 
pniris  eipressit,  (I)  cognosii  Paireni  iii  sc  cogniio 
(li)cel.  Unilalein  iiaturx  rjtctiir,  cum  Pater  iii  se  vito 
vidotiir.  liisep.irabileoi  se  a  Palre  tostalur,  ouni  in 
inanentc  {g)  in  se  niaii«t  Pntre.  Fidut:iiim  roiiscicu- 
i'\s:  (cnci,  ruin  liis  dlciis  !iiis  crcdi   pnsluUt  <!ii  ope- 


iiiinor  Paire  sil;  ciDeus  non    sil ,   quia  Dcus   iiniis  B  raiione  viriiiiis.  Alqiie  ifa  in  liac  perfeclas  iiativiiatig 


Doum  alinin  csse  non  palitur,  ei  qni  niiiior  est,  iie- 
cessccst  ul  naliir:c  abeo,  qui  se  esl  m:ijiir,  alicnri' 
sil.  Et  bi  quidom  qiiam  ridiculi  in  eo  suiit,  prxscri- 
beiitos  Deo,  cuni  (d)  nsscruiil,  cx  uno  iiasci  niliil 
posse  ,  (|uia  univcrsaruni  roruin  ex  dnoruin  coiijuiic- 
lione  naiiviias  est  ;  Deuiii  aulein  indcmuiabilera 
nullam  ex  se  naiiviiatcm  triluicic  possc  n:isceiiti; 
quia  nec  accessinni  id  quod  noii  <lemul3lur  ubnoxiuin 
sit,  nec  soliiarii  atquc  unius  nntnra  iil  iii  sc  lialMint 
conditioiiis  ,  ut  gencrot. 

i.  Fides  calhulica  haclciiiis  asserta  et  teiisu  commn- 
7ii  ct  Domini  diitis  coiifirmalnr.  —  Nns  aiilcin  evaii - 
golicam  atqiic  aposlolicaui  rnlcni  do<:trinis  spiritali- 
busassccuti,  clbeal.-B  a-teriiii^iiis  speni   in  Patriset 


beniissiiiia  lidc,  viiinm  oinne  ,  ct  duum  deorum,  et 
Doi  sioguliris  c.\stin;;iiilttr  :  cuin  qm  uiinin  sunl, 
10  II  si(  iinus;  eltini  non  uinis  csl,  non  lanien  ab  co 
qui  esl ,  Ita  cx  alii|im  dilTerat ,  ut  ulerqiie  non  uniiiu 
sini. 

5.  Eco  ET  r.vTER  r.vuu  si;uu>,  espoiiuiU  ile  wnitate 
comeiistis;  qnibus  ariinnmlis.  —  Hiec  igitur  qiiia 
h.oroiici  negarc  nnn  pnssnnl,  qiiippe  ciini  sint  tara 
alisoliile  dicts  aiqiic  iniellecln,  (.im<si  etiiltissiino 
iiiipioialis  sux  ineiidMio  (/i)  neg.mda  eorrunipunl. 
Id  ciiim  quoJ  :iit ;  Kgo  el  Pnltr  vnym  sumus  {Joau.  x, 
50),  ioiit:iiit  ad  un:iiiiiniiatis  refcrre  ronseiisuin  ;  ut 
vulnninlis  iii  his  iinilas  sil,  noii  natonp,  id  rsl,  ul 
non  pcr  id  qiiod  (i)  sunt,  scd  p«r  id    qiiod  idein  vo- 


Filii  confessinnc  scctanics,  deinonsiralo  Dei    el   Dei  C  l"ni,  unum  sinl.  Ei  illinl,  qnod  est  in   .\ciibus  Ap<v 


ex  lege  sacianienio,  iioqiie  unins  Dci  fidcinexceden 
lcs,  noquc  iiofl  cl  Deum  Cliristum  prxdicantes , 
huiic  cx  Evaiigeliis  responsioiiisordiiieni  snmpsimus, 
iit  veraiii  exDeopalre  naiiyit:iicin  iinigoniti  Dci  dn- 
ceremiis  ;  qnia  per  cani  el  Deus  verus  essel ,  iieque  a 
naiiirn  unius  Doi  vci  i  cssei  iilieiins  ;  nc  sic  neqiie 
Dfiiis  negnri  posset ,  neque  ipsc  nlius  Deus  dici ;  quia 
ct  Deum  {fiipplc,  cysc)iiaiiviias  prcstarel,  et  iiatura 
in  eo  uniusDei  cx  Dco,  euiii  iu  Deuin  alicrum  non 
scpararol.  Ei  qunmqunm  nd  id  nos  cooinrjnis  iniel- 
Iigenii;v  .seiisiis  iiiipellHnn  ;  ne  in  nnuir.i  e:idoni  na- 
luraruin  nomin:rconvcnirciit,  el  non  uiiuin  esseni, 
qiiibiis  id  qiiod  suni  nnn  dilforrel  in  geiiere  :  tanien 


stiiloriiin  (;'),  hiiic  delonsinni  sux  apldnt :  Uuliitv^i- 
nis  iiiilcm  credenliuiH  entt  {k)  nnima  et  cor  uHum  {Act. 
IV,  5:2);  ut  niiiinarum  ei  cordiiim  div<»rsiias,  in  cor 
uiiiini  alqiic  ftnimnin  ptr  convenioiUiniii  ejiisdom 
V(iliiiiiatis({)  uniias  sit.  Vel  illud,  <|tii>d  adCuiiu- 
lliios  scribiliir  :  Qui  plantal  iittlem,  ct  qui  rigai,  unum 
«101/  (I  Cor.  III,  8)  :  ul  non  dilTereiile  nrmisierio  ad 
salulcm  01  in  ejusdcm  sacrnnienii  proferiuin,  voluii- 
lalis  sii  tinitas  in  duobus.  Vcl  id,  i|nod  Dnmiuns  sa- 
lulcm  crcdiiuraruin  iii  sc  gcMtiuin  a  P.itre  postiiUns, 
ait  :  i\oii  pro  his  aulein  rogo  umlum,  $ed  et  pro  hi$ 
qut  crediliui  $mt  per  verbumeorum  in  iiie,  ui  omiif.s(iii) 


tiiitiiii  siiit  iiml,  (II,  Pater,inmt,  et  egoiu  tt,  u<  et  ipsi 
(\)  Auiibi  tii  uiius ,  t(*i  aliussit.  Dciiide,  etc.  Paulo  p.>sl,  iiimid  tanijiiimijam  faciliorem  tiam  obiiiieant 
(n)  lii  mss.  M:iilin.  Ositinut. 
(b)  Mss.  aitt  rbi  til  unus ,  ubiuliuttit. 
(r)  Vorbiiin  np/niif ,  cuni   seipienli   relativo  quod , 
niiiiiiiini  Milunii  n<:  |iliiios  niss.  Exiiiboni  aiilein  ciiin 


riidiro  liis.  V.ii  iln.iO.Hi.  rt  nnus  Sorb-in.  Malle- 
iitils  l:iiniii  ivip/ditt  oosnisu,  qiio  Aiiilirntius,  episl. 
iiiino  XKv,  u.  ■>.  iiil  SitKiiiNii  >rji|vsi(  :  t.tim  oduHcrum 
riptrii^eiil  Jkdiri  ;  ob^kierttjil  eniii  Siihatun.  cuplaii- 
lcs  VI  *i  tibsolvriel  «,mi .  rirft-ro/Kr  leqcni  fiilccre 

(i/)  ll.)riiiii  vnrb:i  |ini|iria  eisiani.  I,  iii.  n.  iJ.Oitod 
aiil.-iii  E.iJoxiiiN  r:i  de  rt  lnngo  ciudiiis  priitiilit,  ba- 
li.  liir  lili.  ii>l,..H>l.  n.  15. 

(.)  Iii  \til((»iia  niiKo  looii   nostri. 

(/i  r. iitii  uljin  cuiM,  Ijveniibiis  iIiioImis  iiisv-  Ciilh. 
liK'  a.Uloi.d:iiii  priiiia  froHto  ruiijectaviuius,  i|iia  liaec 
s.  iiionii.i  iiini  s.iperioro  rif|'iil,irelui.  Noii  iii:il.'  la- 
lio*i  tili:i'|iio  :il>Mi|iit,(  iiii..llij;Uiir,  ul  piiiii.i   ro.sp.ni- 


D  denl  verbis  :  t'j/o  et  Paler  unum  siimiis,  allera  sc- 
quci.tibus  :  Jii  tcitis  »ie,  tcitit  et  Pairfin,  etc. 

(i/)  Ediii,  in  se  iiionei  Pater,  ciucnJ.intur  ei  seri- 
ptis. 

(/i)  lii  viilgaiis,  ne;]tiido  :  quod  piigiul  runi 
piiixiino  dioii^.  negnre  non  potsunt.  Uoolius  in  niss 
iioi/.im/.i,  h.'C  esl,  <pio  siil.inJc  po-itiiit  nog.iro. 

(il  l.i   viilg.itis.  idem  sunl.  Abovt  idem  :>  iiiss. 

(i)  IMili,  exceplM  l'ar.  huic  difiHitiuni  iiiir. 

(A)  Sio  iiiss.  potii.ros  cuiistaiiior  juxia  jirociim.  At 
oJiii,  Hiiiiiiii  uiia:  ul  inox,  uniiiiAiii  uiiaai  per  iouve- 
nh-niiiiiH. 

(/)  Uniilani  rccoiilioros  iitss.  umlatil,  iii:ilo. 

{in)  VjI.  bas.  iin,.  tn  iiic;  UHum  iint.  M,.\  B:ld.  Oi 
l.r.  11/  et  ipti  uHum  tinl.  El>i  iioii  eisUl  mmmiii  iii 
iiiss.  i.l  laineii,  |><'rinJo  .lo  si  ixiUrel,  iiilellovil  lli- 
Inilil.'-,  iil  liqiicl  o\  lilliil.   II. 


i>U 


[)E  TRIMTATE  LlltER  Vlil. 


242 


si<i(  iii  iioliis  {Jiiitii.  N\!i.  iO,   i\)  :  tit  qiiia  li(iniinc?  A  ■uplo  dicloruiii   sciisn  uii(|iia    ex   Lis  (/)  eiiiciilila 


i<  i',inili  In  Doinii  iii^^ii  pfisstini,  vel  ipsi  iiiYiconi  in 
iimim  ttlnne  iniliscredim  accrvuni  coire,  iii  (IikuI 
uiiinii  6iini,  ex  iinii.  Ic  sit  voliint  >tis,  cuiii  et  oiiiiic> 
D«<i  |il.i';i;a  agunt,  ei  ip>i  niii  (lis^Mlciitilnis  iiitcr  se 
aniiiioriini  inoiibus  coi^ani;  218''''!"''  '"^  unMiii 
eos  Csse  non  naliir:i  cfliciat,  .scd  volimms. 

C.  Arimioriiiii  tliiltiiia.  —  NcS'  ii  iilane  sa|iore,  (jiii 
Deuni  ne«cit.  El  cinn  !-apicnli;i  Clirisliis  sil,  iccessc 
esi  01  cslra  sapientiani  sil,  ((ui  Clnisiuiii  aui  igno- 
r>t,  aiii  audil :  uC  isti,  qiti  tnajcsiatis  Doniiiiiiin.  ci 
Re.:ein  Heeitlonim,  et  iinigeniiuni  Deum  cre:niiraiii 
Dei  volunl  polius  es^^e  quun  lilium  '  et  cuni  slultc 
tnciitiaiilur,  .'■iiiltiii.s  lainen  iii  dcrciisioiie  mi'ii(l:irii 
Bui  sn)uiiiU'  DiLila  cnini  paululum  cliani  iiunc  e.n, 


coinpinpinuis :  scd  saiw  dociriuac  rorinam  lciientcs, 
qu.c  siucera  suiit  sapimus,  cl  pr:edicainus.  Docel 
eiiiin  .•piisluliis  cx  naiuia  sui;iani''otoniin  essc  linnc 
(ideliiiin  uiiil:ilciii,  ail  G.ilal:is  sciilnMis  :  Qmlquol eiiim 
iu  Chmto  bafiliiiii  etlii,  Lluiitum  uiduiitis.  .\\,:i  iiit.\t 
Judius  najvc  Giaiius,  non  iv.en  s^rvua  nfi)iic  hbcr, 
tion  iiieu  ma.^ciilua  mque  (emino ;  omncs  219  '"■'" 
Kjs  aiiiim  fsZi»  i.i  CLriito  Jesu  {(iul.  lii.  iJ,  25). 
Qiio<l  unuin  siiiit  iii  l.inia  (jrntiuui,  ci<iidilioiiiini, 
scMiiim  diversilatc  ;  numqiiid  cx  :ist;ciisu  volniiiaiis 
est,  aiii  cx  sacraiiioiiii  uniiate,  quia  liis  el  bjpiisiiia 
sit  oiiuni,  et  iinuo)  Cliri>luu)  induli  uiiiiics  suni? 
Qiiid  crgo  liic  aiiimurum  concurdia  faciel,  cuiii  pcr 
id  iiiinni  sinl,  qucd  iinu  Cliristo  pcr  naluraui  uiiius 


qiKU  iii  Oeo  nairc  cl  iii  Dco  lilio  csi ,  uniiaiis  pio    B  l'a|>iisn)i  induantur? 


prieinie,  et  liis  ijisis  qniltus  uiuiilur  refellendi  siini. 
7.  ?laturulis  est  /idelium  per  iiiifw»  fidei  iialuram 
uiiitai.  Fiilfle*  ex  unilal»  mcramenloriim  snnt  unuin. 
—  Naniqne  qiiorum  aiiim.i  cl  cor  iiiiuni  (a)  crat, 
quxro  ulrum  pcr  Gdrni  Dci  iinuiii  erat.  Uliquc 
per  ndem  :  per  cam  cnim  .iiiima  el  cor  uiiuiii 
omninii)  eral.  Ei  inicnogd ,  utnini  fides  uii.i  , 
aiine  alicra  sil?  Lina  ccrlc ,  ctiain  ipso  Apo-inlii 
aiiciorc  {t^iilies.  iv,  i,  i),  uiiaiii  lldcin,  siculi  unum 
Doniiniim,  ci  uiiiim  iiaplisina,  ci  iiiiain  Kpeni  (6),  ct 
uniiiii  |t<'Uiii  prcdicotilc.  Si  ergo  pcrliik-m,  iii  cst, 
pcr  iinius  liJei  naiuram  iiinini  onincs  cr.ini ;  quo- 
liiodo  iinn  iialiiralem  in  liis  inlelligis  unitalciii,  qiii 
per  naiurain  uiiius  (idei  uiium  snni?  Oinneseniinre- 


9.  Qiii  ]>lnntal  el  qui  riyal  natura  unmn  iwil.  — 
Aiilcuiii  ijui  |ilaniai,  el  i\o\  rig.)t,  uiiumsiut;  iiuiii 
riuid  iion  pir  lioc  iinuin  suiil,  quia  {(j)  ipsi  iii  unu 
liaptisini)  renali'uua  iiniiis  rcgenerjiiiis  liaplisini 
dispcns^aiio  siiil?  iiuinquid  iioii  idciii  :iguni?  nuin- 
quid  noii  iii  uiio  uiiuiii  sunt''  liaguc  qui  pcr  icm 
eanidcni  unum  suiil,  naliira  etiain  uiiuni  suiii,  non 
latitiim  voluniaic  :  quia  ei  ipsi  re<  eadem  ciTcdi 
suiii,  (/i)  ci  cjusdcm  rei  :ili|ueeflicicniixsiiil  iiiiiiisiri 

10.  Slultiiia  ie  ipsa  prodit,  dum  advenatur  verila:i, 
Fidei  piiieisa^  spesnulUi.  Simplicis  meritnm  — I'i()- 
licit  auicni  seniper  conirailidio  siiilioruiii  ad  -iiiiti- 
li;c  dcnumsiraiioncm  :  quia  qua,>  ingciiio  iiisipiciiils 
.101  pcrvcrsa"  iiitelligeiiiL^K  :idversi  s  veniaicm  coap- 


iiaii  (c)  eniitad  innocentiain,  a,l  iinmorialiiiitcm,  ad  C  t;intiir,duiiieiineonciissa  et  imniohilis  esi,  iiccessecst 


cogiiitioiicm  Dci,  (d)  ail  spci  lidcni.  Ei  si  li:)'C  noii 
possiiiii  sibl  esse  divcrsa,  qiiia  ct  spes  una  est,  ct 
Dciis  unus,  siciili  ct  Doiniiius  iinus  csl,  el  b.npiisina 
regcnenitinnis  uuiiin  cst  :  $i  lia'C  assensu  poiius 
iinuiii  sniii,  qiiain  n  aura  ;  liis  qiinque,  qui  iii  Ii.tc 
reiiaii  siiiil,  unii:>tcm  voliiniaiis  adscribe.  Si  viro 
regcncraii  in  iiiiius  vitc  alquc  xlcroilaiis  iiaiur.im 
siiiii,  pcr  qiiod  anima  eoruin  ei  cor  nnum  esl ;  ccs- 
sal  iii  his  asseiisiis  uniins,  qui  unuin  sunt  (e)  iii 
cjusdem  regcneialionc  iiaiur;c. 

8.  Pauli  in  etim  ivm  (('iileniia.  —  Noii  noslra  lo- 
quiiiiur,  iie<|ue  ad  illudciidas  audieniium  aures  cor- 

(<i)  Iii  solis  cdiiis  liic  .iddiiur  ouiiiium. 
(6)  Ms.  C'  rb.  alii(|uc  iioiitiiilli  iiic  addiiiil,  et  unitm 
spiritmn. 
{c)  Aniiqiius  rodex  Colli.  nali. 

(d)  lt:i  vclustiores  mss.  Editi  vero,  ad  spein  fidei. 
Tuiii  siibjicicliaiil.  el  non  possunt  lia:c,  omisso  si, 
qiiod  1'sslii  iii  oinnilius  niss. 

(e)  lii  inss.  Val.  bas.  el  M.irlin.  Iiic  adjicitur  ut 
diximui. 

(|'i  \n  codirc  Yat.  Iias.  «iiieiititi.  Mox  in  vulgalis, 
fidelium  bei.  Abcst  Dei  a  iiiss. 

{fl)  Edili,  quiaipsit  iniino  baptismo  renaiis....  dis- 

penmiiio  sil.  Kcsliluitiir  cx  conseiiiu  iiiss  ipsi re- 

unli :  e\  Colbcrlino  auleni  ac  Germ.  diipensaiio  sinl, 
lioii  til.  t'ndc  diipliccin  (|iii  plaiilat  el  qiii  rigal  lia- 
iii^iil  uiiiiaiem,  sacranieiiii  iiiiuiriim,  quia  uiio  lia))- 
tismo  reiiali,  :ir  pralerea  iiistrunicna  in  eodeiii 
tacranieiiio  dispcnsando,  proiiideqiic  non  nicram 
vo!iiniaiisiiiiaii'ii!il:iii'ni.  .\ii2iisiiiii  Coll.  cii.n  Mixim. 


nt  ipi:c  e  diver^o  siiiii,  et  falsa  iiiiclligutitiir  i^l  sluiiu. 
Laborantes  ciiiiii  liserctici  rallcre  ocr  id  (|uod  diciiiiii 
csl  :  Kgo  et  pater  uuum  sumu.i  {Joan.  x,  50),  iie  iia- 
lura'  in  bis  unitas  et  indilTercns  diviniialis  subslaii- 
tia  credereiur,  sed  ex  dilcciione  inuiiia  et  cx  voluii- 
taiiim  roiicordia  unoin  esseiit,  exeinplum  uiiilalis 
isiius,  ut  superius  dcinouslravimus,  ciiain  ex  diciis 
domiiiicis  prolulcrunt  :  /  f  omiies  Uhuni  i-inl,  siful  (u 
Fater  in  me,  el  e<io  in  le,  ul  et  ipsi  siul  in  nobii  (Joun. 
XVII,  21).  Exira  evangelica  proniissa  esl,  quis:|i!is 
extra  lideni  eorum  esi :  cl  iinpix  inlciligeiiti.c  cri- 
ineu  (i)  spein  simplicem  perdidii.  ilabei  ciiiiii  i:oii 

D  n.  ii,  ubi  illiid  pro  certo  potiit  :  Quando  dicilur 
unum  sunl,  eui  non  dicatiir  quidunum,  iiiieliiijiiur  una 
subsluiiliii,  uiiica  li:cc  csl  ad  l.ieuni  all  iluni  ics|i(ir.- 
sio  :  Legimu.i,  Qui  plantat  el  qv.i  rigal  niiuni  .siinl . 
sed  nnibo  lioinines  einnt,  cjusdem  subnantia:  (iterant, 
non  diversw. 

(Ii}  lii  ms.  Cnni.  iil  ejusdem,  miiiiis  beiie  :  qiciiu- 
vis  scqualiir  deindc  ci:aiii  iii  cicieris  sinl  minisiri. 
Hoc  cniiii  tiilario  nsilaium,  ut  in  duaiius  sciitcniiis 
coiijunctioiie  et  copiilaiis  non  eumdeni  retincai  vcrki 
nuxliim.  Prxferebant  taiiicn  edili,  sunl  miuislri 

(i)  Lips.  cl  Par.  crimiue  :  reniknliiius  Bad  L'r 
et  iiiss.  liliid  crimcn  esi  eurum,  qiii  sinipliccni  rei 
credeiidx  intelligcntiam  corruni|iuni,  lalsain  ci  iic- 
quiier  fubsliiiiciitcs.  Tuni  spem  timpbceni,  iil  csl, 
spein  fidei  siiiiplicis  ei  scienlia  desiiluU',  de  qiia  in 
P...al.  cxiii,  lil.  10,  num.  i^i.  babemus  :  Plut  ediiu- 
lem  nescio  quid  in  cogniiione,  iiiiam  in  jide,  opcris  , 
quin  fides  liabtt  obedicmin-  'neriiuni,  non  liabct  iiiilc.-n 
t-ijgiiiliV  rcciMoi   fiduiiai».  ..  Qiii  ertilil,  (K>ffj(  ii;(/< 


tiS  SANCTI   niLARn  f  PISCOM  m 

lam  vcniam,  quiin  prxmium,  ignorarc  quod  credas  :  A  l'aire  cst,  (c)  tl»  [mr  I  iijus  uiiiUlis  rorinam,  iit  Fatic 
quia  lasxiinum  siipoiidiiim  fldei   est,  sperare  quju 


nescias.  Ai  vero  uliims  impltt.iiis 220 ^''""'  ^- 
aiii  imcUccU  non  credere,  aui  intellifjeniiam  comi- 
ptsge  rredeiuli. 

11.  Iniproprie  ut  unum  sint  de  uoanimitate  disiim 
Lhriittit.  —  Sed  licel  ipsuni  iiitelligenti»  sux  sen- 
Buin  iit)pi«ias  demuiet,  nnn  laiiicii  poie.stinlelligeiiiia 
noii  e«slare  diclnrum  DominosPairem  orat,  ut  qui 
in  se  crcdituri  sint,  unum  sint,  et  sicut  ip^e  in  Paire, 
ei  Pater  in  eo  est,  ita  omnes  fn  liis  unmn  sini.  Quid 
hic  nqoanimiiatcni,  qiiid  per  voluiiiaiis  assensum 
anlmx  et  rordis  unitatem  introducls?  tnerat  nam- 
que  iii  verboruin  copla  ei  proprietate,  nl  si  voluntas 
unum  csse  cos  fateret,  Dominus  ita  precarclnr  :  P;\- 


ct  Filio  unum  oiniies  csscnt. 

14.  Hoiior  «  1'utre  acccplus,  el  a  Fitie  datut  cre- 
dentibut,  prcetiat  ut  ttnum  siiit.  —  Sed  qiiia  soli  Palri 
ei  Filio  ex  iiatun  prupriuin  est  ut  uniiin  sint,  qiii:( 
Deus  ex  Deo,  ei  unif^rnitus  ex  innascibili  non  polest 
iiisi  iii  (irlginis  su:c  cssc  ii.iliiva  ;  ita  nt  et  in  substai^» 
tia  nativiiatis  suae  qui  geiiilns  est  cxsi^tal,  iirque 
aliam  ac  diversam  divinii:iiis  naiivitas  liabeat.  quain 
ex  qna  profecta  221  ^*^>  veriiatem  :  nibil  nubis 
ami>ipuum  Dumiiins  ad  fidnn  rellnqueiis,  absoluix 
nr.itaiis  hujus  toto  consequeiiii  sennone  docuii  na- 
lUram.  Id  cnim  sequitur  :  Ut  et  munrfnt  credal,  qno- 
ntam  ru  vie  mi$isii  {Joan.  xvii,  i\).  Per  id  ergo 
,vu!idn$  crcditurus  tU  Filium  a  Patrc  missnm  csse. 


tcr,  siout  iiosuiiiiuivolunius,  iiaeillliiiniim  velint,ul  B  quod  omiies,  qui  crcdiluri  in  eiim  siint,  uuum  in 


(li)  imiiin  per  concordiani  simus  omnes.  Aut  lorie 
qul  verbitm  esi,  signiGcaiionero  verbi  ignoravilT  et 
i)ui  veritssesi,  loqui  vera  nescivii?  et  qui  saplcniia 
esl,  in  siulllloquio  erravil?  et  qui-virius  est,  in  ea 
ruit  infinniiate,  ne  posseteloqui  quu;  vellet  intelligi? 
Locutiis  piane  ille  est  vera  et  siiicera  fidei  evange- 
licap.  s.icramenla.  Neqiie  soliim  locutus  esi  ad  signlfi- 
callonem,  sed  ciiam  ad  fldem  dociiit,  ita  diceiis  :  Vt 
omnes  tmnm  sinl,  sieitt  t«  Paler  in  me,  ei  e§o  in  le, 
«I  ef  [b)  fpsi  «fni  tn  notis.  Pio  liis  nritnum  precaiio 
esi,  ile  qulbus  dicitur,  Ui  omnei  vmm  sint  :  lum 
deiiiJe  iinilalis  profectus  exemplo  unitaiis  osiendt- 
lur,  ciim  ait :  Sievt  tn,  Fater,  in  ine.  ei  ego  m  te,  ki  el 


Patrc  cl  Filio  erunt.  Et  quomodo  erunt,  mox  doce- 
mur  :  Ci  ego  honorem,  qtiem  deUisti  mihi,  dedi  eit 
{Ibid.,  2i).  Ei  nuiic  Interrogu,  utrum  id  ipsitm  sii 
honur,  quod  voluiiias;  cum  voluiitas  moius  meiitig 
sit.  al  vero  hoitnr  naturx  aut  spccies  aut  diguilaB. 
tionorem  ergu  accepium  a  Pairc  Filius  omnibus  qui 
in  se  credituri  sunt  dedii,  non  uiique  volunt-item  : 
qux  (d)  si  daia  esset,  non  haberet  iides  prxmiuro, 
cum  fidem  nobis  necessitas  afDxx  volunialis  infrr- 
rei.  Accepli  auteni  boiioris  daiio  quid  prolicerei, 
ostcndit :  llt  fint  unum,  sicul  nos  unani  stimut  (Ib.). 
Ob  eam  ergo  causain  :icceptus  lionor  datus  csl,  ut 
oinnes  unum  sioi.  Jam  igitur  uuum  suni  onini-s  iu 


tpn  (inl  m  nobis  :  ui  sicut  Paicr  in  Filio  et  Filius  iii  C  honore ;  quia  non  alius,  quain  qui  acceptus  e!>i,  liu- 


rare  quod  eredii  :  qui  aulem  jitm  cot^novit,  non  poteti 
id,  auod  eognuvil,  ndepia  cogniiioue  non  credere. 

{n)  In  Tulg^irK  ff.  i.on  ut.  Hoo  llilarii  argunientuiii 
ad  verlia  Clirlsli  ;  fiyo  et  l'aler  unum  sumus,  accoiii- 
niodans  Faustinus,  cap.  i,  ropiosc  ac  sublililcr  per- 
seqiiilur  :  Qui,  inqiiil,  luiguie  sermonein  dedit,  nesefit 
toqiii,  el  iifnorMil  illiim  sentum  ticslnmi  propriis  tl 
tompelentibus  sernionibut  expticare,  el  iiiefficnx  fuit 
dicere :  Ego  el  Paier  unum  voluinux  r  Si  tanun  hoc  in 
loco  unilatem  Toiunlatis,  et  iion  deitniis  ac  substantiie 
volebat  iiUettigi.  Kl  post  paiiea,  Vos  qnoti  graiiiiiialici, 
tetul  iic/ficaciam  domimcie  pronuntialioitit  tuppusiti 
verlii  demulatione  iuiiplcnles  eineiidnlis,  el  dtcilis, 
hoc  quod  ait  suMUS ,  volimcs  ihtelligenduin  esl. 
Obscri^at  deiiide  luireticos  |iiign.iiiiia  loqni,  duni 
CbriBlo  ali;is  negaiit  voluiitaiis  poncordiaii),  qnia 
dixiTll  :  Descendi  de  ccelo,  non  ut  faciam  voluniaiem 
meam,  ied  ejui  qui  tiiisil  me  Piilris.  E\  quo  siilijicit.  D 
qiioiiiudo  inlerprelaris  quod  Pater  el  Fitius  unum  sunl 
voluiiiate,  cum  Patris  el  Filii,  tecundum  le,  diveisie 
siiii  voluntates?  etc. 

(b)  fn  excusis  hic  cl  raox,  ipsi  unum  tinl.  Abest 
uiiuni  coiistaiiter  a  inss. 

(c)  In  insa.  nl,  iiun  iia :  forle  ad  iuiliBiionciii  sa- 
cri  lextus,  in  quu  priiiiuiii  nl  oinnes  uiiiim  lini,  ac 
rursiiiii  poslea,  m  et  ipsi  siiit,  iion  ita.  I>c  liac  ipsa 
uiiii:-lis  forina  Aiigusiiiius  Coll.  cuni  M  ixliiiino  iiuiii. 
14  :  iioil  dtxii,  Ul  ifii  cl  nos  unum;  ted,  Ul  i/iii  sint 
unum  iii  nalura  tua  et  in  tubtlanita  tua  coiumdi  tr- 
iliinlitaie  qtiodain  modo  unili  otiiiie  conflali,  nnil  Pa- 
lee  el  Htiut  et  ^piMluii  «anclui  uiiuni  piupter  iiidivi- 
duam  eantdeniqae  iiatiitam.  tl  I.  i ,  lOiilra  eiiiiideln 
M:iMii:iii.,  e.  14  :  t.tiiii  (rao  lo/icni  dixerit,  Ul  tiiit 
tiiiuiii;  iii^ii  (i«tii'i>  (ilicudi  (lijil,  Ul  ipii  el  no.s  limui 
unum,  tioc  esl,  u(  nubncuin  tini  uiiuin ;  seU,  uut  la 


nobii  dixit,  Out  sievl  nos,  id  esl,  ipst  teeundnm  natn- 
ram  tiiam,  nossecundum  iiottram.  Votebal  enim  eos, 
qui  nulura  ttrtum  eranl,  in  hoc  ipso  qnod  u/ikdi  erunt 
esse  pcrfeciot....  quod  nisi  in  ip$o  siniHS,  omiiino  c^-se 
non  possnmtt*.  Qui  aittein  in  Den  itniim  ^lmus,  deiii- 
ceps  expliv-^at  llilariiis. 

(d)  Iti  iino  e  mss.  Vaiic.,  quvd  si  ita  essei :  cnrruplc. 
Qui  datani  liic  iieget  llilarius  fiilcm,  i|ua;ri  potest.  .M 
cum  ill:im  iiifri,  num.,  50  iiiter  Oei  dona  recctisent, 
priibabile  est  etiin  hoc  Iock  taniiini  vellc  ndem  noti.g 
afiixx  voliintaiis  nccessiialc  nnn  inferri,  sed  libcra 
voluiitate  niis  credere  ;  iiuia,  ut  :ipertlus  in  ps.  lxv, 
itiiin.  iil ,  (lec!:iiat ,  Fides  aniina;  el  coidis  offtcium 
etl,  retqne  hcec  votuniatis  internar.  Ciii  con^emiriH 
Aiigustinus,  qunnvis  ep.  cnciv,  »d  Sixiuiii.  ii.  9,  ii 
deiii  graliiituni  Dei  doiium  essepluriuiis  deiiioiisirci, 
ei  Yii:ilein  alilersenticnieni  corii|>i:U  epi»t.ccxvii,  n. 
S!t,  iii  eiidcin  tamcii  ad  Vlt:ileiti  epistcla,  n.  16.  Iilien- 
ler  lioc  fatetur  :  ^Vtmus  eos,  qui  corde  pioprio  rrfauiil 
tii  Domiiium  ,  sua  id  facere  voiuiitale  ri  tibeto  atbiiiio. 
Et  llb.  tle  Spir.  el  lii.  c.  31,  fidem  ait  essc  in  loles- 
laie,  sed  poieatateni  non  esse  nisi  n  Deo  :  aileiH|iie 
lib.  I  Ketr.  n.  3,  docet  voluniatem  u  Dco  quideni  rfr 
BC,  quia  inirparat  vttuiitaiem ,  a  iioliis  veio,  <^ia  i:on 
fit  nisi  voteiuibus  iiobis.  Cur  aulem,  ait  ep.  cxciv  ,  n. 
iO,  ille  crediit,  ilte  iion  endot ,  cum  aiKbu  idem  uu 
diunl.  et,  si  miraculum  tii  eorum  compeclu  t>al,  awbo 
idein  videiil :  uliitudo  esl  diviiinruin  lapienliiv  et  icien- 
tite  Uei.  UU'>nit|iiain  llilirius  nou  ita  ciiucle:ite  quiii  .> 
Deo,  i|uid  a  iiobis  sil  dlsllngiiens,  et  uikiiii  atinodens 
voluiilalis  liboriaiem,  voluiilii>''u  i|;ii'|  caieiius  negj- 
ril,  guuieiius  lioc  necessiiaiem  sonal  anix:n  voluiiia- 
li».  Sie  porro  ;irguiueiH:itiir  ;  CredeiileS  lii  Patro  «l 
Ktlio  iinuiit  suiii  pcr  aliqiiul  qnnd  d.iiur  :  »li|ul  iion 
daiiir  voluniiii  «eu  conM  nsiis  vuluul^lis :  iiou  ijiiiur 

UUUm  kUlll  CUU8«U«U  VUt.lltUli». 


242 


DE  TRINITATE  LI6ER  Vlli 


246 


nor  d;<lu$  est ;  iicqtie  ob  jtiuJ  datus  est,  qnam  utA^^)  Eos  nunc,  qui  inier  P.ilrem  et  Filium  volunlaiis 


omnes  unum  ei^sent.  Ei  cuin  per  liouureni  Jatum 
Filio,  ei  a  Filio  prxstiiiim  crcdeniibus,  oinnes  iiniiin 
•iD( ;  quji.'ru  quoniudo  Fllius  diversi  hcnoris  a  Patrc 
til,  curo  credcnies  omnes  lionor  Filii  .id  uiiiuieiu 
paleriii  bonoris  assunial  1  Ei  insoli^ns  222  iiuidcm 
blc  forie  bumanae  S|>ei  erit  senno,  sed  nun  eiii  inli- 
itelis  :  qoia  qu.imvis  hoc  s|irr.ire  leinenriuin  sil, 
lamen  non  credidi:>se  irrellgiosum  est  (a)  ciiin  ideni 
•tque  unui  nobis  el  spei  audor  sil  cl  lidi.'i.  El  ile 
lincquidein  (b)  planius  et  copiusius  suo,  ui  coii{;riiii. 
ioco  iraclabimus.  Interim  lamen  etiani  ex  pr.cscnti 
Bermoiie  neque  inanis,  neque  leineraria  esse  li.cc 
ipcs  nostra  intelliginir.  Per  acreptuni  igiiur  et  da- 
lum  honorera  unum  omnes  suiit.  Fidein  teiico,  at- 


ingerunt  uniiatem,  Inlerrogo  ulruniiic  per  nntur.^e 
vcrilaiem  hodie  Christiis  in  nobis  sil,  an  per  conoor- 
diani  voluntaiisT  (c)  Si  cnim  vere  Verbuni  caro  fac- 
tuin  esl,  ei  vere  nos  Verbiim  carnem  cilio  duminico 
siiiiiiiiiiis;  quomodo  nnn  nfituraliicr  nianere  in  noiiis 
exisiimandus  Cbl,  qui  ci  n:iluram  carnis  nosirx-  jaiu 
inse[iarabilein  sibi  linnin  nalus  assiinipsit,  ct  n:ittirain 
carnis  sii.i^  ad  iiatiiniin  (d)  nclernitaiis.iiuh  sacranienlo 
223  o<'bis  (■uiiiiiiiinic.indx'  carnis  adinisciiii?  Iia 
eiiiiii  oiniies  uiiuiii  sumus,  quia  et  in  Clirisl>>  Paier 
csl,  el  Clinslus  in  nobis  est.  Quisquis  nr^n  iiuturnli- 
ter  Palrem  iii  Clirisio  ncgabit,  iieget  {>riiis  non  nalii- 
raliter  [e)  vel  «c  in  Cbristo,  vel  Chrisuim  sibi  ino^sc; 
quia  in  Clirislo  Paier,  et  riiriiias,  \a  nnijis,  nimm  lii 


que  causam  uniiaii^s  accipio  :  sed  nonduni  .ip|ire-  B  liis  essc  nos  faciunt.    .Si  vere  igiiur  cjriiPin  rnrporis 


liendo  ntionem,  quomodo  daius  booor  unuiu  oinncs 
csse  perGciut. 

15.  Unila»  naluratis  fideHum  in  Deo  prietlalur  Ver- 
biinearnttlione,  el  Euchariitia;  $acramento. — Sed  Do- 
minus  nibil  tidelium  coiiscicniixincerluinrelini|uens, 
ipsuin  illum  naturalis  eilidvntix'  docuilelTeciuin,  di- 
cens,  Vt  tint  unum,  sieut  no»  icimni  sumui,  ego  in  Ms, 
el  lu  in  mt ;  ul  tint  perlecii  in  unum  [Joan.  xvii,  ti  el 

(a)  Lips.  c(  Par.  ul  idetn  :  niale  et  prafttcr  iidem 
inss.  Ilic  obilcr  observaiiiiis  siiperius  verliuin  fpernre 
<Ic  spe  ei  exspcciaiiuiie  liiiii.an:i  ac  iiaiiirnli  dici,  :it 
in  reliqiiis  vocabiilii  spei,  cliain  ubi  dicilur  humaiKV 
spei  tiTiiio,  biinilnuni  <|uiilriii  spein,  ted  Dei  piuniis- 
sis  nun  huinana  ratioiie  riiliaiii  signilicuri.  Ilinc  pri- 
niuin  sperare  dicilur  lemerarium  :  ac  dcinde  spes  non  „ 
lememrir..  *-• 

(b)  Sic  inss.  cura  Bad.  el  Er.  Al  ediliones  alia- , 
plemu*. 

(c)  Arguinentuin  bic  dnplex  in  unum  coiiQ:iiur , 
primum  exCbrisiic<>rporjiiuiiepet:iiiin,qiia  iio:>uam 
ille  naiuram  veie  susccpli ;  alteruin  ex  Eucliari^iia: 
sacraineiito.  qiio  veraui  illiiis  c:irnein  vcre  suininnis. 

(d)  id  est,  ad  naturaiii  divinitalis.  Sic  Fr.igni.  II, 
n.5^,  ubi  ail  liilirius  i(a  iininutabilcin  csse  Filiiiin  , 
Ul  in  issumptionc  hominit  corrupiwni  pnlius  gloricm 
intuleril ,  quum  labem  wlernilati;  qiiiil  corruplio  iiisi 
naturani  hunianam ,  (|uid  nisi  diviiiaiii  aierniias  so- 
liat?  Ea  hiijiis  vocis  polehias  perspiciia  est  cap.  ol .  in 
Maitli.,  n.  i,  iibi  urguit  li:creilcos,  qui  ipsaiii  Ctirisli 
divinilaiem  passain  e^tu  volcbanl,  Ac  siwlernilas  na- 
turam  [ragilitatii  accep,ril.  Cur  aiilein  a'ierni(alis  vu- 
C:ibuluiii  usurpct  :id  sigiiitiianilam  ilivinitalein  ,  pla- 
num  es(  ex  cap.  ^5,  n.  R.  Jain  ab  his  vcrbis  cliideru 
fnistra  tentat  Seultelus  pru.'clariim  liilarii  de  Eucha- 
ristia  tesllmoniuin.  Neque  vero  sibi  consiai,  dum  pri-  _. 
roo  vult,  hic  kmluin  esse  repclilionem  argiimciiti  su-  " 
perioris,  lioc  es(,  cam  (aniuin  denioiisirari  iiniiaieiii, 
qu.im  pcr  consuriiuin  gluri:c  Clirisli  olitineiiius  :  ac 
laadeni,  quasipnicul  iiinc  llilarius  iiixissot :  Verenos 
VcrtiuiH  carnem  cibo  domiiiico  tumimus,  h  ec  vei  ba  dc 
Coena  sicra  inierpretatur.  Certe  ex  aiilecedciiiibus  ei 
coiHequeiiiibus  lii|ui<l(>  cou^tai.  seriiiuneiii  hic  j.im 
nun  esse  de  gloria  Cliristi  nobis  conimiiiiicaia  ,  aed 
de  Eiichari^ix  sacranieniu  :  ciini  huc  binieinbri  ,ir- 
gumentu  comprobeiur  Ciiristiiin  verc  et  nauinililer 
esse  in  nobis,  quia  scii.  et  iii  liicarnalionis  inyslerio 
caro  iio>lra  esl  iii  eu,  el  iii  Eucliari!>tia;  sacramenlo 
carii  illius  cst  in  nubis.  El  sicut  piiinu  illi  ineiniiro  , 
Si  tere  Veibumcarofuclum  esl,  iesponilctlixcprn|iO- 
siiio  :  Qui  el  uuiurom  curnis  nontra-  jam  insepuriibilem 
tlbi  liomo  nulus  assuwpm;  it:i  et  siih^-equens  illa  .  Lt 
Huiurum  cariiit  tua  ad  nuiurum  aurniluiis  iub  sacra- 


nostri  Cbristus  assumpsil,  cl  vere  boino  ilic,  (/)  qui 
cx  Maria  naius  fuit,  Cbnslus  cst ,  nosqiic  vere  sub 
mysterio  {g)  cariicm  corporis  giit  suminHisi  (oi  pcr 
lioc  uiium  erinuis,  (|uia  Pater  in  eo  esi,  oi  ille  In  no  ■ 
bis )  ,  qiiomodo  voluntaiis  iiniias  assontur,  cuin  iin- 
luraiis  pcr  sacramcninm  (h)  proprietas,  perfectu:  sa- 
craiiionluin  sil  uniialis. 
i4.  VeruHi  Cliristi  corpui  in  huc  Sacrameuto  pcrci- 

menlo  iwbii  conimunicandfe  carnis  admiicuii,  respoii- 
dei  allcri  nienibio:  Et  nn.^i  vere  \'«.'rIiuiM  camem  cit<o 
doiiiniiio  sumimus.  El  b:iiic  (|iiideni  partcin  ,uliii\slo- 
ritiin  a>suiiipi:e  carnis  refcrii  noii  pusse  tiqiioi  :"ciiiii 
Clirislii^cariienisuscipiens,  ii(iiiiialur.iiii(::utiiH>,na':iJ 
naliiraiiidiviiianiseddiviii:inipiilius:idnaturam  cariiis 
noslrLe  adniiscueril.quaii!  el  siiaiii  luiii  laccro  ca-pil. 
Aii  in  Eiicliaristise  s.icraineiilunaturain  (..irnis  iii,i:  ad 
divinaiii  admiscet.utcarnein  illamiuiiKlivinitaicron- 
jiinctam  suscipieiiies,  ea  carne  iiiediaiite,  ciiin  divina 
Clirisii  subsiaiuia ,  qii.u  cuiii  {'atcrna  nn.i  ct  cadem 
esi,  uiii:iniur:  quod  prouaiiduin  siiscepii  llil.iiins  : 
qui  veliit  leiluni  et  indobiiaiuiii  poiiii,  iius  iii  liuc  sa- 
cranieiito  naturam  carnis  Chrlsii  et  veriiaiem,  noii  fl- 
guraiii  accipere.  Caniem  autein  Chiisti  in  Eiicliaris- 
lia  divlniuti  conjuiictain  dixerit  nuii  soia  raiionis 
luce  illiistralus,  quod  scil.  caro  illius  cuni  a  Vcrho 
jani  in^eparabilis  sit,  tradi  nobis  ncqueat  siiii'  illo  ; 
sed  ct  iiioius  diviiii  \erbi  aucloriiaic,  (|U!a  Sbripiuni 
csl :  Caro  non  prode.^ii  qutdquam,  Sptrilu.^  eslqni  vivi- 
ficat  :  nain  Spirilns  votubulu  diviiiilaleiii  aii  eo  inieU 
ligi  solerc,  jain  sajpius  esi  ubkervaiuin.  Videiidds  Cy- 
rillus  Alexandriiiu^,  Diai.  i ,  de  'Irinit.,  pag.  ^07,  ubi 
nos  ciiin  Clirislo  iion  .sola  volmiiaiuin  Luii.^tcn^ione , 
sed  naiiira  uiium  esse  pariter  ustcuditcx  sacraincnlo 
Euch;irisiiae. 

(f)  Naliiraliicrsunius  in  Chri.-tu,  qualonns  no.^lrani 
carnem  assiimp'>it ,  ul  iHe  naliiraliter  incsi  nobis  , 
quando  canieni  illius  :iccipiiiius. 

(/■)  Pessiine  apud  Par.  quia  cx  Maria  :  cimi  sub- 
inde  ri  Chrislus  esl ,  iileiii  sonel  at  Deus  esl,  ut  cx 
his :  Si  hoino  ilie,  qui  ex  .Varia  iiaiuscst,  vae  Deut  esl, 
sei|iiaiiir  1'aireiii  cssc  in  eo. 

Ig)  Id  esi,  siib  niy^ticis  spcciebiis  vclatain.  Ne.-cio 
(|iio:iiodo  se  piilet  bcultelus  his  vcrbis  eliisisse  viin 
siiperiuruin  ,  Vere  nos  Verbuin  carncm  cibo  domiuico 
suminut.  (jiiid  eniiii  iiiud  sub  myslerio  advcisatiir  Ec- 
clesi.c,  i|u:c  niimi|uam  in  lioc  sa<ranicnto  nianiles- 
tain  Chri>ii  carncin  credldii?  Quid  vero  juval  Sculle- 
tiim,  quiid  ita  pra'dicalur  sub  niyslerio,  ut  lauien  vere 
curnem  corporis  Cliri.sti  SUinanius?  ^iuid  est  rur  lani 
sulliritc  llilarius  '.upia,  bic,  iiifra  illiid  vere  iiicolcul? 

(h)  thec  inctiiiis  dicta  i>ic  ticct  explicaic  ;  cuin  iia- 
tiiralis  proprielas  curui::  luin  a  iiobis  .susccpltc  pursa- 


•517 


SV^CTI  IIIL4nil  EPISCOPI 


218 


[limws.— Noii  cstliiiiiiuiiu  aniscciili  seiisu  iii  l><-i  rc-  A  clo.).  Si  voliimalis  lunliiiii  unitalciii  inlcllini  vcljci: 


biis  Ioi|iieniluni  (V.  lib.  iv,  n.  t<l)  :  neqiic  (ii)  pcr  vio- 
leiitam  (\)  ai(|iic  iiiipnnleniein  praHlicaiioneni ;  cce- 
lestiiini  (liciuniin  saiiiiiiii,  alifiKC  ;iiqiie  iinpiu'  inicl- 
ligeiiii.i:  etiurqiieiiJ.i  (6)  pervcrsitas  esi.  Qiixscripia 
£uiit  lc;.'aiiius,  ei  qii;t>  legcriiiiti-.  iiiielligaiims  :  ct  luin 
pcrrccu-  (idi-i  otlicio  ruiigciiiur.  Iic  iiaiiirali  eniin  in 
iioliis  Clirisii  vcriiaic  qu.i:  iliciiuus,  iiisi  ab  eoilidici- 
inus,  slullc  :ili|ue  impie  diciinu^.  Ip^c  cnliii  ail,  Caro 
mea  vni:  cil  esca,  el  sanQuii  meus  verc  t.sl  polut.  Qui 
e>lil  airnein  meam  ,  el  bibil  saiigiiinein  meuin  ,  in  me 
miiiiel,  el  ego  in  eo  {Joan.  vi,  5(i,  !>7).  Iic  vcriiatc 
i.';iriiis  ct  s;iiiguiiiis  iiun  rciictns  csl  .iiiilii);eiidi  liicus. 
Niiiic  eiiiin  ci  (f)  ipsins  Uoniini  iimrcssiune  ,  cl  lidc 
iioslr;i  vere  caro  c^i,  ct  vcic  sanguis  csl.  El  lia-'c  ac- 


ciir  giaduni  queiiidain  aiquo  ordineiii  consuninianda: 
uiiiiatis  exposuit  :  nisi  iit  ciini  illo  iii  Paire  per  nalu- 
rani  divinit.iii;  cgsct;  nusconira  iii  oo  per  (e)  corpo- 
ralcni  cjiis  naliviiaicm,  ci  ille  rursum  iii  noliis  per 
s.K'raiiici't'iriiiii  iiicsse  inysterinin  crcdere4ur  :  ac  sic 
pcrlecui  pcr  Mcdiuturcin  uiiiias  doceretur,  cimi  noliis 
iii  sc  inanciilibus  ipso  inaiicrcl  iii  Pairc,  etinPatre 
inanciis  iiiancrcl  in  noliis ;  et  ila  ad  uiiilaieni  Pairis 
proliccrcinus,  (pcuni  quiiii  eo  naiuraliler  sccundum 
naiuiiaicni  ini'si,  nos  quoquc  iii  co  iiaiuriiliicr  iues- 
senius,  ipsu  iii  nobis  naiiir;iliicr  pcrmanenie? 

IG.  Lniiat  hac  quam  nalurtilis.  Vuiias  Filii  cuin 
Paire.  —  Qnain  auteni  iiaturalis  in  noliis  liapc  uiiiias 
sii,  ipse  it  I  leslaliis  csl :  Qui  edil  cnrnem  meam ,  et 


ccpia  aique  liaiista  itl  criiciiini ,   224  ■<'  '^^  "os  in  B  bibil  sanguinem  meum,  inme  manet,  et  eijo  in  eo  iJoan. 


Cliiisto,  ct  Ciiristiis  iii  iiobis  sil.  Annc  hoc  vcriias 
nuii  est?  C>'iiliiigat  plaiie  lns  venini  iinn  essc  ,  qui 
Cliiisiuni  Jcsiim  vcruin  cssc  Deiiin  dencgant.  Estcr- 
gn  in  nubis  ipse  p<'r  c;irnc(n,  et  sumiis  in  eo  :  dum 
(d)  sccuin  lioc,  quud  nos  sumus,  in  Deo  est. 

1  >.  Perfecia  nobis,  Clirislo  medianle,  cum  Deo  uiit- 
(iis. — Quaiii  autcni  iii  eo  pcr  sacranicniuii)  coinniuni- 
cat«  caniis  ei  sangiiinis  sinius,  ipse  ieslainr  dicens, 
El  liic  miindus  inejnm  non  tidel;  vos  aulein  nie  videbi- 
lis  ,  iiuoniim  egu  vivo,  et  tos  vivelis;  quonium  ego  in 
Puire  nico,  et  voa  in  me,  et  cgo  in  vobii  (Joan.  .xiv,  19, 

(i)  Aigue  tiniiudemem. 
h)  Ipte. 
(5;  Vitiemu;. 

crameniuni  Incnrnatiunis  ,  tuin  nobis  cnnimunicatx  ( 
per  saT.iiiieiilnni   Eudiaristi.u ,  sii  sacriincninm  ct 
vincnluni  pcrfecl;»'  uniiaiis  nostr;c  priniuin  ac  pcr  se 
cuni  ChriNlo,  eo  aiiicin  inedianie  cuin  Palre. 

(u)  NoiiiiiiHi  niss.  fcr  viulentinm  :  el  diiiide,  atque 
mimdenlein  :  qund  cliaiii  prx-rcriint  exciisi,  siibse- 
qiicntibus  ita  pertiirliaic  cx|iressis  ,  nl  vocabuliiin 
ali,'nw  refeialiir  ad  sanilali.  Hic  siigillaniiir  h;ereticl , 
qui  cirorc;^  S'ios  ;iul  liinnan  s  ratninciilis  aui  delurtis 
ad  )>!     ita  Scripinris  lucri  con.nntur. 

{bi  Soiiis  cudcx  Vat.  bas.  diveriitas  :  malc.  Pemcr- 
silas  nppunitiir  «utiilaii.  Qiii  exeiiiplar  Carniiicnse 
cnicndavit  ,  bic  ad  iiiaigiii<'in  adscripsii,  Per  loluni 
lioc  ciipilulum  Corporis  el  Sanguinis  dominici  veiiiaiein 
exsequiiur.  Al  vcro  tiun  cx  scripinra  si'cuiid;e  illius 
ni:iiius,  tumex  anliqiioodiLC  alia-  Flnriarensis,  nunc 
Ciilbcrtin:i>  bibliothec:e,ni>l.  t  l94(qiii  insepiein  prio- 
rilius  libns  ila  ad  hdeni  Cartiiiioiisis  cxiirc^-snsest.  ut 
onmcs  ac  solas  lccliiiics  pr;vfiial,  (\iw  iii  illu  secun- 
dis  ciiris  adjcct;»'  snnl) .  facile  prnh:ilur  pra>diciuiii  , 
ins.  iinic  aiimis  700,  fiiissc  cineiidaliiiii.  ' 

(r)  Qiii.l  cst  ipsius  Doinint  projessione,  nisi  ipsismct 
Chrisli  vcrbi^?  Qnl\  de;iiclc  el  fide  nostra.  iiisi  cx  liilc 
Fcclcsiic,  l)oiiii<ii  vcilia  oi  souaiii  iiiiclligcnlis?  Ex 
qiio  liqiicl  llilariuiii  sciisiisc  liilciii  nnsiian)  Dei  vcr- 
liis  iiinili  dcberc,  Dci  ;iiiiciii  xeiba  e«  fidc  l'cclesi;n 
cxplic.iiiila;  aique  cx  ulruquc  il!i>  capilc  coiiflrmari  , 
nos  in  Kiich^irisiia  ver.iin  (Uirlsii  carneiii  veriiini|iie 
8.ingiiiiicin  acciprr'>.  Qiiaiiilibei  aliaiii  iiiierprel;ilio- 
iiciii  vcflKMUnt  :  (.'(iru  incii  vere  esi  eica,  elc,  violen- 
la^n  cssc  pr.cinoiici  ali/iic  impiui/fiilem 

((/)  Mss.  Val.  Iias  Marliii.  (iaiii.  Surboniciis  iinus, 
ac  diio  Colli'  rliiii,  iii>n  t hik^u  ;iiilii|iii<ir,  dnm  secun- 
dnm  hoc  :  iioii  »iitciiiiir  alii;<  libris  pucfriindi  ,  scd 
b.ic  ila  inielligciida  :  duiii  siiinil  riiiii  Clirisln.  cui 
cuiijiincti  ..miius  ,  lioc  i|iioil  iios  siinius  csl  iii  Dco 
iMlrc,  «'.iiiii  quo  illc  uiniiii  i>3t. 


VI,  ^7).  Noii  eiiiiii  qiiis  in  eo  erit,  nisi  in  quo  ipso  fuc- 
ril :  cjus  laiitiiin  (2)  iii  scassuinpiam  liabengcamein, 
qiii  giiam  giinipscrit.  Perfccioi  autcni  hiijus  imilalis 
225  sacraineiiluni  (<;)  supcrius  j.iin  docucrai,  di- 
cen& :  Sicui  niitii  me  vivens  Paler,  «I  e^o  tivo  pa  Pa- 
Irem  :  et  qui  ^ianducaverii  meam  car»em,  el  ipie  «ivel 
per  me  {Ibid.  58).  Vivil  ergo  per  Palreni  :  ei  qno 
niodo  pcr  Paircin  vivit,  codcmmodu  nos  per  carnem 
cjus  (5)  viviinus.  Oinnis  enim  coiiiparatio  ad  inielli- 
gciiiia:  (orinam  pra.$uiniiur  :  ut  iJ  ,  de  quo  agitur  , 
setuiidum  proposiium  exemplum  (4)  assequamur. 

(4)  Prius  Icgclialur  ,  aisequalur.  lieclius  codci 
Vcruiiensi»,  asseijunmur. 

(c)  Id  est,  per  cnrpus  quod  cx  Maria  nascendo  sus- 
cepil  ex  nobis.  Deimlc  anli-in  per  laeramentorum  myi- 
(enum  Eucharisiianidesign.iri  plaiiiiin  e^t,  ulcoiisian 
ter  prosequatur  lliiarius  suum  bimembra  argumeii- 
tuin. 

(f)  Hoc  sibi  vnli :  cum  in  Chrisio,  qiii  inP.itre  na- 
tiirililer  iiiesl  sccundum  nativitaicm  xlernani,  iios 
pariier  iiiesscnius  p>>r  susce|ilam  ab  6')  carncin  nos- 
lr;iiii,  eoilem  ipso  Ciiristo  rursuin  in  iiobis  nalurali- 
lcr  iicrniaiiente  pcr  impertita  carnis  cl  s.inguinis  siii 
Sacranieiila. 

((/)  Cniii  locns  siibjeclns  in  Evaiigclio  inferior  sit 
proxiiiic  all :i<o  cx  Jo:iii.  vi,  noii  hujns  respectu  ,  sed 
rcspeclu  alicriiis  ex  Joan.  xiv,  19,  liic  sup<>riur  iinii- 
ciipalur  Miix  e  iiis';.  rcsiituimus  vivui  Paier  ,  pro 
tircMs.  TuincfidexV.it.  b;»i  el  ego  vivo  iiropler  /'<(- 
irein.  Dciiide  in  Joaniiis  cxeiiipl.iribus  grTcis  ct  la- 
tinis  iiunc  rircuinlerlur,  et  qui  maiiduciit  m».  nnn,  et 
qiii  inaiidiicaverit  cariii'in  meam-  (jiiibns  subjicilnr  iii 
ms.  Marlin.  el  ipie  vivil  in  me,  niiii.  ct  iine  virel  per 
we.  Qiiixl  ex  liuc  Evaiigclii  loco  cunlicil  llilarius , 
Siicraiiiciiiarii  prubc  expi>n>laiil  veliin.  Sic  cnim  r:i- 
liocinaiiir :  lla  Clirislns  vivit  per  P.nrcm  accepta 
illiiis  iiatiira,  sicut  iiosvivimus  pir  l'liris(iiiri  acccpla 
ipsins  carne.  Tiini  sumil  qii.isi  rein  niagis  nolain,  de 
qua  ininime  cuoteiidcrinl  .\ri:iiii  :  aiqui  vivimus  por 
Christnm  natnrum  illiiis  carnis  adcpti  ;  adco  ni  pcr 
carnis  illins  mandiicalioncm  Clirisiiiin  iii  nobis  cai- 
n.ilibiis  carnalitcr  manciiiein  habfaiuus.  Ac  ilemuin 
adversus  Ari  nios  rcm  ,  iindc  liligabanl ,  roncludil : 
Efgo  cl  Cbrislus  vivil  pi:r  Paircoi,  acccptn  ipsiusnici 
naiura  diviiia  ;  iia  ui  Patcr  scriiniliiin  Spiriinin  ,  lioc 
est,  seciMiduiii  naluram  ili\iii;ini  ci  d  iiani,  naliir:iliier 
iii  co  ni;ini-al.  Qoi  argnincnia  laiii  clari  ;ilio  di-tur- 
qiicrc  coiiaii<nr,  iiidi<.iiit  m  I  sc  mala  lldc  agcrc,  vcl 
galli-iii  qiianluni  apiid  buiMiics  possiiil  pr.cjiidical.c 
mcnii$  opiiiioncs- 


2i0  l»E  TIU.MTATE  LI1JIJ4  Mll.  250 

Hi'C  eigo  \\lx  iioslra;  cansa  esl,  quod  iit  nobis  car-  A  ",  9,  10,  1-2).  Iluc  i6)  nwi  pisslat  creaiur.i,  scd  iia- 


iialibiis  ni.iiiciuein  ))<t  carnem  Clii'i:>luni  liabemus  : 
victuris  noliis  pcr  tiiiii  cu  (Oiiiiiiidnu  ,  qu.i  \'isn  ille 
per  Palrcm.  Si  crgo  nos  naidralilcr  secuniiiim  car- 
iiein  per  cuin  vivimus  ,  id  e^i,  iialuiain  carnis  siiiii 
udepli  :  quouiodo  non  iiaturaliier  seciiiiduni  Spiri- 
tuni  in  sc  l>atram  habeat ,  cum  vivat  ipsc  per  Puireni '! 
l'cr  ['alrciii  autein  vivil,  duni  iiaiivitas  iioii  alieiiaiii 
ei  inlulit  diversaiuquc  naluram,  dum  quod  cst,  etab 
eo  esi,  nec  lauien  ab  eo  per  aiiqnam  incideoicm  na- 
luro!  dibsimililiidincm  scparatur;  diim  iii  sc  pcrnaii- 
vilatciii  liabet  Palrem  in  virliile  iiatunc. 

17.  Epilogus.  IIa:c  auleni  idcircu  a  noUis  comiiic- 
morala  sunt ,  quia  voluiilalis  lanluin  iiilcr  1'alrcm 
ei  Filiiim  unilalem  b  erelici  mcutientes,  unitaiis  nii- 


livitas;  non  eflicil  volunlas,  sed  poteslas ;  noii  lo- 
qiiiiur  uiianiuiitJs  ,  (c)  st-d  iiaiura:  ijuia  uon  unuiu 
est  croari ,  cl  iiasci ;  neque  velle  id  ipsiiin  csl,  qiiod 
cl  posse;  ueque  comonlare  iilem  tst,  qiio;l  iiianere. 
11).  Vnaiimitav  nun  iicgatur ,  dum  a^teiUur  uiiUa&. 
l)c  l'iitiU  ci  l'iUi  uniltne  apeilum  leMinonium.  — - 
Nnii  nei^anius  igitur  uiiaiiiniitiiem  intcr  Palrem  ot 
rilidii!:  nam  boc  •^oleiil  lia;retici  iiieutiri ,  ut  cuni 
sclani  coucordiaiii  (li)  ad  uuiijlum  luiii  recipimus  , 
discordes  cus  a  iiobis  afUimari  liiqiianliir,  Sed  au- 
diant  qiMin  a  nobis  iniiiniinilas  iioii  nrgctur.  Uiium 
siiiii  Patrr  el  Fiiius  natura  ,  lioiiore  ,  virtute  :  ucc 
naiiira  cadcm  potest  vellc  diversa.  Ct  auiliaut  adhuc 
natiira:  bibi  cuui  Patrc  unitatcm  Filium  U.-slaiileui ; 


Blrx'  ad  Dciiin  uttbaniur  excmplo  ,   tami|uam   nobis  B  ^it  cnim  :  Chiii  veiicrii  udvocatui  ille,  tjaem  fgo  miUam 


ad  Filiuin  ,  ct  per  Filium  ad  Patreui  ,  obsci|iiio  taii- 
lum  ac  voliiiitaie  rcligioiiis  uiiitis  ,  iiiilia  pcr  sacra- 
nieoium  carnis  ct  sanguiiiis  naturalis  communioui.^ 
proprictas  iodulgeietur :  cuni  ct  pcr  honorem  nobis 
datum  Filii,  et  per  maiiciiieni  iii  iioliis  (a)  cari.aliler 
Filinin,  et  in  co  nobis  corjioraliicr  ei  in^jiarabilitcr 
unitis,  inysterium  verx  ac  naturalis  uniiaiis  sit  pre- 
dicandum. 

1 8.  Ihiitas  h'itii  et  Patrit,  iliserte  in  Sciipturis  as- 
serla.  —  Itcspoiisum  igaur  a  iiobis  est  slullitij!  lu- 
rcntiuin,  ad  demoiislratiuiicm  taiitum  inanis  menda- 
cii :  ne  imperitos  rallercut  vaua;  ac  lidiculjD  asscr- 
tioiiis  crrore.  C.btcrum  fides  evangclica  rcsponb.io- 
iiis  iio.^lrx  ncccssitate  non  cguil.   Unitaicni  nostram 


i.'o6is  a  Patre,  Spirilvm  vcrilutis,  qui  u  Palrc  ineo  pro- 
ccdil.  ipsc  ieslilicabilur  de  me  (  Joan.  \\,  2C).  Advo- 
c.iius  veuiei ,  ct  liunc  mitiet  Filius  a  Patro,  et  Spiii- 
tus  veiilalis  csl,  qiii  a  1'atre  proccdil.  t^xculiat  ingc- 
iiii  siii  aciilcos  omi:is  li.'crciiciirum  .sclioia  :  e(  i|uxiat 
niinc  ,  quod  vel  iiieiitiri  (c)  igiiuraniibiis  poshit ,  et 
doccat  qiiid  sit  lioc  quod  Fllius  niitiii  a  Palre.  (}ui 
iiiitlit ,  potcslatcm  suam  iii  eo  <|tiod  miiiit  ostendit 
Scd  qiiod  a  Patie  niiliit ,  quid  iiiiciligcmus  ,  utrum 
acceptum,  aut  dimi^isum  ,  aut  gciulum?  iiain  borum 
necessc  esi  uiium  aiiqiiid  si^niricet ,  quod  a  Patrc 
missurus  e.^l.  Et  missuriis  a  Palre  csl  euin  Spiritum 
veriiatis  ,  qui  a  Patre  proccilil :  jam  ergo  non  est 
acccpiio  ,  ubi  denionslraia  iiroccssio  csi.  Supercbt 


ad  Deum  Diiniinus  pro  nobis  precaliis  cst :  siiam  vero  C  ut  conlirmcnius   iii  co  seiitentlam  iiostram  ,   227 


226  oliiiiie'  ille,  ct  in  ea  inanel.  Nec  pcr  sacramcii- 
tuiii  dispciisationis  uiium  sunt,  sed  pcr  iiatnra;  nati- 
vilatcm  ,  duni  nihil  iii  eo  c.x  se  Deus  eiim  gigiieiido 
degeiicral.  Umiin  siiui ,  dum  quic  de  inann  ejus  iion 
rapiiiiitur,  non  rnpiuninr  do  maiiu  Pnlris  (Joaii.  s, 
28  ) ;  diim  eo  cngnito  Palcr  cogniius  est ;  diiin  eo 
vi.so  Palcr  visus  esi ;  diim  qii:c  loquilur,  maiions  iii 
se  Patcr  loqiiitur  ;  diim  iii  opera.te  sc  operaliir  Pa- 
lcr ;  ilum  ip»e  iu  Patrccsl,  ct  iu  eo  Patcr  esi  (Joan.  xiv, 

(1)  /«  ejusdem  consislentis  egressionem. 

(a)  Quod  supcriori  iiunicro  dictum  esl,  nns  Euclia- 
risli.i'  beiicfnio  in  nobis  carnuiibus  iiianeittem  pcr  cnr- 
ncin  (lirisiiim  h  ibcic  ,  uutic  discriius  eniiniiatur  iiia- 
nero  in  iiobis  caijia/i/ur  Filiiiin. 


utrum  in  hoc  (I)  (f)  coiisisiciiiis  esrcssioiicm  ,  an 
gemti  proccssioiiem  existimemus. 

20.  Siiiri'.ut  sanclus  a  quo  tit  non  incertum.  Quod 
a  Filio  accipit  ,  accipil  et  a  1'atrc.  Hinc  unum  iiatura 
sunl  Paler  et  Filius.  —  Ncque  in  lioc  iiuiic  caluiiinior 
((l)  libertati  intelligeiiliaD,  iitniin  ex  Patie,  an  ex  Filio 
(i)  Spiritum  paraclciuni  piitent  csse.  Non  eiiim  iii 
iiiccrto  Doiniiius  rclii|iiit  :  n:iiii  suh  ii^dem  dicii:, 
li.^cc  it)  loculus  csl :  .Kdhuc  inulla  liubeo  vobis  dicere, 

(3)  Spiriium  saiictHin. 

nis  pr<i|iriimi  est,  ut  iuilhim  procedentis  iiiiiium  so- 
iiet.  Umle  liilirius,  lib.  iv,  n.  51.  Fllii  nativilatcin  co 
vocabulo  a|ite  expressam  di.vcrai :  ';miVi  iioii  ut  essel 
cccuit  e.i  nihilo,  sed  exiiia  muiuiiie  ;  el  exiisse  siguifi- 


(b)  lii  iiis.  Marlin.  har  ;  qund  inox  dicl:i  discrlius  y^cttliuiiem  hahcl  iiulivuiitn;  {  scii   pioccssloiiis  distinit.i; 
.i,»...i:i  .  ..«    _„„.„..    ,,i    ;..    ..1.:^  .,„•...  ••.,..:i...^     .•' „i.  „..  _  : \      .      .  i.   i....  :.  .1 v,.    .1 


comiircliciidil  :  ac   posiea  ut  in  aliis  vetuilioribus  , 
uiiKiMiiiiidis,  unianimilatPin. 

(c)  Vai.  bas.  ms.  sed  nativitas,  nobis  non  proba- 
tiir. 

(d)  Par.  post  Lipsium  ,  ad  iinanimiialem  :  malc  ct 
prrter  (idcm  mss.  Nam  iiluil  ad  iniilatem ,  id  esl  ad 
explicaiulos  liioos,  in  quibns  iiniias  commeiidaliir. 

(c)  In  vulgaiis,  ub  iynoraniibns;  rcctius  iii  mss.  ig- 
iioraiiiibiis,  lioc  est,  apiid  igiinraiilcs  ae  :simpli'  i'<. 

(f)  Cuiii  vocaliiilum  egre-mo  .  cjus  qiii  cxit  .ib  eo 
unile  exit  distinctioiieni  gignificet ,  caute  ei  ailjicilur 
vcrbum  consislmiis  ,  qiio  naiur.t;  uniias  eidcm  assc- 
raliir.  Uuod  illusliatur  verhisC.yrilli,  I.  11.  in  Joaii.  c. 
3  :  Eiivil  eiiim  ex  Palre  in  propriam  e.tsiiteniiam  Fi- 
liiis ,  e/.ii  in  ipw  esi  secuiidum  naluram.  F.t  quod  ihi 
Missc.  idipsum  hic  missum  esse  iigni/ical.  Iiaqiic  Cy- 
lillo  noii diUcrl «iVtf  ei  miit .  Pra.-tcrca  hoc  cgicssio- 


ab  eo  a  qiio  cxitui),  iiun  hnbcl  iiichoiiiioiiis.  ^oii  dc 
clarat  quidcoi  liic  Uilariiis  ati  iieiiiii  processioiiemoxi- 
stiniare  dcbcnmus.  Al  ciiiii  lib  11,  11.  1,  Spiritum 
s;iiu'|iiiii  doniim  iiiiiiiu|ict  ,  iiti  luct  re-pousioiie  Aii- 
piistiiii,  Ijh.  V  dc  Ti  iiiit.  c.  14  :  E.iiiienim,  iion  quo- 
nioilu  natus  ,  sed  quuinudo  datut ,  el  ideo  non  diciiur 
Filins.  Scil  apL-rla  csi  Ilihirii  ipsiussentciitia,  lib  xii, 
n.  ^i,  dicenlis  ;  Uingiiiiluin  cx  le  nutum  scicns  ,  geid- 
lum  tuiiien  Spiritiint  sanctum  iion  diciurui  sim. 

(g)  Sic  mss.  Atedili,  /iii'»(u.V-/)i.  L.v  las  nc  si-qiien- 
tiliu-  Hilarii  d'ciis  videri  poss .1 .  j.uii  tiim  niolam 
es:i(;  de  Spirilus  saiicii  pi'Ov;ci.sionc  coiilriivcrsi;iiii. 
Qiiilipc  aperle  indicai  miiiiiue  sibi  iiiccrlmii  ,  quiii  a 
Patre  el  Filio  sit,  qii.inivis  ilc  loquuiuli  ralionc  it\>\i- 
culiim  litigaro  nnlii.  J  iiii  vcro  iiliscrvatiim  esi,  lib.  11, 
nuin.  i,  iioi.  Filiiim  Sjiiriius  sancti  el  largiiurcm, 
el  uiidorcw.  al)  eo  :ipirc!laluiu 


3:>i 


SANCTI  IIII.AiUI  EI'!SGOPI 


•2SS 


ted  non  poiesth  fMrture  ilUi  modo.  €um  veneril  ilU  \  Ciiemquc  diviniiaiia  signiDcalio  esi :  cum  i<)  (|U(iil 


Spiritus  verilalis ,  dirigsl  toi  (1)  (o)  h  omnem  Ptriin- 
lem.  ^OH  enim  toqiiettiT  a  iemeiip$o  ,  led  qurcumiiue 
audieril  loi}UetUr  ,  et  fulura  antmnlinbit  vobit.  Ille  nie 
honorifleabit ;  (juoiiinm  ile  Meo  aecipiet,  ei  annitnliabil 
vokii.  Omnia  qiiiTcumque  habei  Paler ,  mea  tuiii : 
propterea  diti ,  l)e  meo  arcipiet ,  ei  annuniiabii  vobit 
(Joan.  Itvi,  \i,  %eqq.)  A  Filio  iglliir  acrlplt,  qui  et  ab 
co  niiltiiur,  ci  a  1'aire  proctMlll.  Ei  iiilernigc),  Htiiiiii 
iil  ipsuni  <\\  a  Fillo  accipcrc  ,  quoJ  a  l'atre  pioce- 
dcre.  Quod  si  (6)  differre  crcdcliir  iiiipr  acclpcre 
a  Filio,  el  a  P^ire  proccdere  ;  ceile  id  ipsiiin  .iliiiic 
unuiii  essc  cxislimsbitnr ,  a  Filio  accipcrc  ,  (c)  qund 
sit  :iecip«rfc  a  Paire.  Ipse  cniin  l>oriiinu5  ait :  Qno- 
ninm  de  nieo  acripiet,  et  anniintinbil  vobit.  Omnia  quic 


accipiet  a  Paire  Spirllus  veriialis  ,  id  Filiii<  danduni 
a  se  esse  fatcatur.  Non  permiitriida  iiaque  ad  iinpiae 
intt-lligemix  lilicrtitcni  liacrctica  pcrversiias  es| : 
ut  dicium  hoc  Domini,  quod  i|uia  (ininia  qui^  Palris 
suni,  sua  sunl,  idcirco  a  sc  accipiei  Spirilus  veriia- 
lis ,  non  ad  uniialein  conlileatur  rurercndum  essc 
naiiirx*. 

21.  Dei  et  Chrisii  tinui  eil  Spirillii.  —  Loquaiiir 
eiiiin  ille  ,  (pii  clocliohis  est  ^as  ct  gciitiiiin  diiclor, 
seciiiiduin  vcrll:itis  iiiicll'{;i'iiii.iin  fide  Ruiuana'.  ple- 
bis  aiite  laiidata.  Viileiis  eiilin  n:iturx  uiiil:iteni  iii 
Patrc  et  Filio  doccrc,  iia  aii  {Rom.  viii,  9,  leqq.) : 
Vos  aiileni  non  eilis  in  carne  ,  sed  in  6'('irilu  (3)  {f)  ti 
quidem  Spiiilus  Deiinvobit  est.  SiquiiuulemSpiritiim 


eiiinqne  hahel  1'tiier,  mea  suni :  pioptcrea  dixi,  De  meo  B  Clnisii  non  liabei,  hic  non  esi  ejut.  Si  autem  Cliriitnt  in 


aeeipiet  ,  el  itnnuntiabit  vohis  (  /fci<<.  14  e/  45  ).  Hoc 
qund  flccipiel  (  sive  polesias  csi  ,  sive  virlus  ,  sive 
dotiriha  e^l),  FiliuS  a  se  aeci(iicndum  esse  dixit :  et 
rursntli  lioc  ipgum  signilirat  accipicndtim  essc  de 
Paire.  Cum  enim  »it ,  omnia  quaecunique  habet  Pa 
tcr  ,  sua  esse  ,  et  idcircti  disissc  se  de  suo  accipien- 
dahi  eSsc:  docet  eii.im  a  Pairo  acclpieiida  ,  a  sc  la- 
men  accipi ;  quia  oninia  (lu.-c  Pairis  suiii ,  su.i  sini. 
Niin  lialiet  liscc  uniias  divcrsilalcm :  nec  dififerl  a  quo 
accppiiim  sit ,  quod  daium  :t  Piire,  daluni  releraiur 
n  Filio.  Nnmfiiiid  et  liic  voluntaiis  uniias  bffereiur? 
Omnta  qux  li.ihet  Palcr,  Filii  simt :  el  omnia  qiijc 
Filit  228  '^""''  P-iTis  Siint.  Ipsc  enim  :iit  :  Et  men 
omnia  tua  sunl ,  et  luoinea  (Joan.  xvn.  40  .   Noitdum 


vubii  esl,  cvrpus  quidcmmorluum  esi  (g)  per  peccalum, 
ipiritus  aiitem  vila  esi  (i)  pi^i  jusliliiim.  .Si  aiitein  Spi- 
riluiejiil, qni  tuscilavil  Jesnm a niorluis,  hnbildl  in  vobii ; 
quisuscitavil{h)Vhrislumamorluit,vmlicabitelmorlnlia 
corpora  veslra  propler  229  Spirilum  suuni,  qui  habilat 
in  vobii.  Spiritales  omiies  suinus  ,  si  in  nubis  csl 
Spiritiis  Dci.  Scd  hic  Spiritus  Dei ,  (t)  ei  Spiiiius 
Clirisli  ust.  F.i  cuin  Christi  Spirltus  (j)  in  iioljis  sil, 
ejus  lainen  Spiritus  in  nobis  est ,  qui  Chrlstum  sus- 
cltavil  a  niortuis  :  et  qui  susciiavit  Chrisiuin  a  nmr- 
luis ,  corporn  (Vioqnc  nostra  nionalia  vivificaliii 
propler  habiianiein  Spiriium  cjus  in  nobis.  Vivi 
ficainur  ergo  ,  propler  h.ibitanicin  in  nobis  S|)irittHn 
Chilsii,  per  euin  qul  Ctiiisium  suscitavil  a  nioritiis. 


loti  est ,  ut  denioiistrem  ,  cur  ita  dixerit :  Quonimn  C  Ei  cuni  ejus ,  qiii  siisciiavil  Chrisium  a  nioriuis  ,  in 

de  mec  accipiet :  futuri  cnim  temporis  sigiiiliCHliuest, 

ulii  accepiurus  nsiendilur.   Nunc  cerie  ideo  a  se  ac- 

ceplnrum  itit,  quia  oninis  Pairissm  csscril.   Disscca 

nalure  huju> .  si  poies,  uiiitatein  :  et  ali  inani  dissi- 

inilltudiiiis  infer  necessitatem  ,  per  quain  Filius  luin 

.<iit  iii  imii;ile  nalur.-e.    .-V  Paire  cnim  pr"Ccilil  Spiri- 

lus  verilalls  :  8cd  {d}  a  Filio  a  Paire  iiiiuiliir.  Oiniiia 

qU:C  P.itris  SUnt ,  Filii  siinl:  et  idcirco  quidi|iiiJ  ac- 

cipiet ,  u  Filio  (i)  (e)  acclpiei  ille  iiiitteiidiis  ,  quia 
I  Filii  suni  univcrsa  ipia-  Palris  sunl.  N.ilura  iia(|iic 
[  iii  niniiiLius  iciiei  siiain  legem  ,  ei  quoil  uiiuin  ambo 

sniit .  ejtisJem  in  uiro(|ue  per  geiieraiionem  iiaiivi- 

(I)  In  oninl  veritale.  Mox,  loquitur.  Ptistea,  amiun- 
tiabit  siiie  vobis. 
(i)  Accipit. 


nobis  csi  Spiriius  ;  et  Spiriiiis  (k)  laincn  in  nobis  est 
Christi,  iiec  tatncn  non  Dei  esl  .Spirilus  ,  qui  iii  nobis 
esl.  Disccme  igilur  .  o  li.rrciice  ,  Spiritiim  Chrisii 
a  Spiritu  Dei ,  et  eiciiaii  a  moriuis  Spiriium  Chrisii 
ab  Spiriiu  Dei  (^hiistum  a  monuis  c\ciiantis;'~cum 
iiihubilaiis  in  nobis  S|iiritiis  Cliristi.  Spiritus  Dcisit; 
ct  cuin  Spiiiius  Clirlsli  a  inorttiis  etciiaii  ,  Spiriliis 
laincn  Dei  sit  Cliristuni  :i  iiiurtiiis  exciianiis. 

'ii.  Spiriius  Dei  an  naiura.  an  res  naiunr.  —  El 
(|iia'ro  uuiic  in  S|iirilii  Oei  ulrum  naturaiu,  an  rcni 
I  iiaiurx  signiflcaiani  enistiiiics.  Non  idcniesl(0  enini 
I  naluia,  quod  nalurx  rcs  :  sicuii  non  idem  est  boino, 

(5)  Si  quidem  Spiritiii  Dei  liabilat  in  tobii ,  juxlA 
gr;C(iiiii  lexluni. 
(4)  Propler  justi/icttltonem. 


(a)  It»  juita  gra>cum  codex  Vat.  bas.  ciim  Marlin.  D      (e)  Mss.  aciipii 


c:cieris, lili.  II,  II.  55,  coiiSRiilicntibus  :  iii  quibus  la- 
ineii  liic  cxsiai  m  omni  veniaie. 

(b)  Iii  viilgalis  ,  ttiHil  differre.  Rerliiis  abesl  nihil 
a  iii^s.  Concediiiir  :idversariis  (|uiJquid  viilucriiil,  iii 
iiiviiiciliilitrr  rcvincaiiiur. 

(f)  .Mss.  Iia».  Vai.,  Marlin.,  Carii.  aliique  ,  quod  sit 
a  1'uire  procedere.  Keiincinla  leclio  vulgata  ,  i|u:iiii 
ciini  oiitinio  Ciilb.  c\liib«?nt  cl  pliires  inss. 

(d)  lii  viilgatis,  a  Fitio  inillidir  rt  u  1'ulre.  In  ms. 
bas.  V:ii.,  iino  Sorhon.  el  allero  Colb.  a  Filioacci 
piet.  a  Paire  millilnr  ;  In  Manin.  a  Filio  nntpti  el  ii 
Paire  nniliiiir.  Verius  iii  plunbtts  iliis,  a  Filio  a  Pa- 
he  miliilHr  ;  ciiin  liainl  duliic  res|iii'i.iUir  illiiil.  /|ticm 
eifo  mi>liim  ovuii  a  Palre.  Scriipnlnse  adcu  llil;iriiia 
Oiuuia  de  S|<irilu  sanclu  vurba  »uae  Scripiuriii  eiigit. 


(/)  Lib.  II ,  n.  i^Si ,  ciim  pluribiis  inss.  et  omnilius 
cdil.  Icgitur  si  lamen. 

(q)  C;ii'i>iii.  coden  ,  piopler  petcalum  :  el  mox  , 
propler  juitiiiain. 

(h)  iulili,  <Hii'ii(ivil  J^xMHi:  dissiJenlihus  mss.  tl 
gr»'co  lexiu  .  ui  j:im  iiniaiiiiu  lili  n,  o.  i9.  Mnx  in 
velere  nis.  (!olb   spirilum  ejui,  nontiikm. 

(i)  Par.  srd  luc  Spiriius.  Mtilius  alii  libri,  el 
SpirilHi,  qtiasi  idem  quoque  SptrilHi. 

())  Si<;  niss.  At  oxcudI,  iii  nobii  e*t,  ejuntim  Sf.i- 
ritus,  flc. 

(k)  Uiirsum  in  hic  ctcnsis  iMnt  pni  iiim«N  eral. 

(J)  .\licsi  ciiim  ,)  velo>ti(irilius  in»'^.  OuJ-rinir  hie 
ulriiin  Spiriiiu  Dfi  nuiiiinc  prupruiii  Pain»  luliiiant, 
uu  Kiii  illius  i|uid«ui  ^iv|)riiUii,  *<»t  tb  i|^u  liuu«u 


253 


OE  iniNlTATK  UBKi;  VIII 


2ri4 


<(  <|iii>d  liORiiiiis  esl,  nr>c  idem  est   ignis,  ct  qiiod  |\  rali  iiiodo,  cum  alicubi  insit,  non  et  ubli|iic  es^e  crc- 
ignis  ipsiiis  esl :  et  secuiidum  bucnon  idein  esi  Deus,      daiur  :  runi  per  sua  in  oinnibus  e&se  ni>n  desinat : 

niin  »liud  anteiii  sini,  qu^m  qiiod   e»!  ipse  ,  qux 


et  quod  Dei  cst. 

23.  Modo  Palrem,  modo  fHi'im  %ignifitat. —  Mcmiiii 
enim  in  Spirliu  Dci  ila  liliuin  Dci  signllicaii,  utin 
eo  (a)  Deiis  paier  deinon-^lr.itns  esse  inteiligatnr,  et 
ad  cujusv'S  dcmonslraiionem  possc  significaiuni  Dei 
Spirituin  perlincre  :  iieque  lantum  lioc  ex  iiropiiciica, 
sed  ex  evangelica  aucioriiate  ninnsirari,  cuiii  dici- 
lur:  Spirilui  Doinini super  me,propterea  unx':ime  {Luc. 
IV,  18);  ol  rnrsiini  (Mank.,  xii,  IS)  :  Fx.ce  puer  mnis 
qiiem  ekgi,  dilectua  nieus  in  quo  coniplacnit  miin.flr  meic, 
ponam  super  eum  Spiritum  J|30  ""'i""  ." «'  ipso  di^  se 
Doniiiio  teslanie  :  Si  uutem  in  Sr'ritu  Dn  ego  cjicio 
dcemoiiin,  utique  appropiavit  in  vobis  regnum  Dei  (lli., 


siia  sunt.   Et  baec  quideni  ad  nalurx  inielliyentiam 
dicta  sunl. 

25.  In  Spiritu  Dei  signifieatur  Paler  Significaiur 
Filiut.  Siynificalur  el  Spirilus  sanclus. — lii  Spirilii 
aiitcin  l»ei  (<■)  paircm  Dcuin  sigiiillcari,  ita  exislimo 
inleliii;!  oporicrc,  i|uod  Spiriiiim  Doniini  super  sc 
esse  Doiiiiniis  Jesus  C.hrisiiis  pmfessus  sit,  propler 
qnnd  eiim  ungal,  el  iniltal  ad  cvangi'liz;indiiin.  Pa- 
iernu'  eniin  naiurjc  virtiis  iii  co  ni:inircstntiir  ;  natiir.i! 
su:»>  ciimmiinionem  in  Filio  «'li.nii  if)  in  carne  naio 
per  Siirianipiitum  spiiilalis  liiijns  iinciifntis  osteiiilcns 
(Muiili.,  111,  17),  ciiiii  pnst  coiisiiiiini;iti  biiptismi  tia- 


28)  :  Irjec  eniin  videntur  (b)  non  anibigne  vcl  Paireni  y  liviialcin  (uiii  ha;c  (g)  quoi|uc  proprielaiis  signilic.aio 


signiricarc,  vel  filiiim,   vlrlntem  taraen  nalurx  nii- 
nifcstantia  (1). 

24.  Ciir  ufcrijfue  diclus  «i(  Spirilus. —  Namque  iil  - 
circo  dictum  CKistimo  in  utioque  (c)  Spirttiis  Dei,  iic 
seciindum  corporales  inodns  ita  iiipsse  Filiiim  in  l'a  - 
Ire  vel  l'airem  in  Filio  crcdertirus  :  scilicel  ne  loro 
Dens  ni.nneiis,  nusqu  im  alilii  exstare  videretur  a  scsc. 
Hoino  enini,  :iul  :-liquid  ?!iiid  ei  simile,  cum  allcuhi 
eril,  tamcu  alibi  non  cril :  <|uia  id,  quod  cst  illic, 
contiiictur  ubi  riioril  :  (d)  inlirma  ad  id  natura  cjus, 
ut  ubiqiie  sit,  qui  insistfiis  alicubi  sit.  Deiis  auleiii 
immensx  viriiiiis  viveiis  poiesias,  qn»  imsqiinm  nnn 
adsit,  nec  desii  usquain,  se  oiniiem  per  siia  eilocct, 
el  sua  nuii  aliud  quain  se  essc  signincat :  (2)  ul  iilii 


aiidita  esl,  vocc  testanie  de  cobIo  .-  FiHm  meui  es  tu, 
ego  liodie  geitui  tc  (Ps.  ii,  ").ISon  eniin  vi'l  ipse  super 
sc  cssc,  vt'1  sibi  de  cidis  iidessc,  vel  ipsuiii  se  231 
coKnoininasscsibi  lilium  iniclligcndiis  esl :  sed  oiiiuis 
iiaic  lidci  iiosir;e  fuii  deraonstralio,  ui  sub  perfecl:E 
ac  vcra;  nativiiaiis  s.icriiiienio,  unitatcin  (/i)  natiira! 
inap.cniis  in  Fiiio,  qui  cii:ini  lioino  essc  coeperat,  nos- 
cercnius.  Ei  P.ilrem  qnidem  in  Dci  Spiriiu  iia  signi- 
ficari  reperliim  esi.  Filiuin  vero  hoc  inodo  dnnoiis-- 
iraiuiii  inieiiigiinns.  aim  dicii  ;  Quod  si  in  Spiritu 
Dei  cgn  ejicio  dcemones,  nliqve  appropiuvil  in  vobis  re- 
gnum  Dei  ■  se  scilicel,  id  esl,  natiira;  siiae  poiestaie 
d:i'niones  ejicere  denioiislriins,  qut  noii  nisl  Dei  Spi- 
rilu  ejici   pnssiiit.  Esi  autciu  ei  in  Spirilii  Dci  6pi- 


sua  insint,  i(>se  esse  iiile!lig:itur.  Non  anlcm  corpo-  C  riius  paraclcii   signific:itio ;  neque  solum   ptopbe- 


(1)  Manifestant. 

disllnctam  velinl  sieinincirl.  Iia  lib.  ii,  n.  32,  Spiri- 
liis  sanciiis  a  Doinlii'1  disiiiirdis  doceiiir,  qnia  alius 
cst  Spiiiliis.  aliiis  fiijiis  i".t  Spirltus.  Al  vero  iilruiii- 
viselis:<iii,Pater  et  Filius  uiiiiisiisteMdfiiiiuriiatiihc  : 
ciiiii  Cbristi  P.iliisiiuc  uniis  et  idem  sil  Spiritiis,  pru- 
inilei{uc  natura  ;  el  S|>iiilus  sancius  u;  P.ilris,  il:i  et 
Clirisii  sii,  adco  lueres  nstura;  unius,  seucoruni  i|uii- 
ruin  naiiira  una  sii. 

(a)  Nimiriim  vocabulo  ^'ptrtttts  Dti. 

(b)  In  codicc  lias.  Vai.  i»o6is  pro  non,  ac  poctea 
cuiii  Marliii.  manifexianl  pro  mnnilestantia  :  tiiale.  I.i- 
siilul;e  qii.TStioiii  nriniuin  bic  habetiir  responsuin, 
pnt;i  Spiiitiis  vocitbulo  Pntris  et  Fiiii  vlrlutcin,  et 
perinde  iiaturani  .ieiiiiicaii  :  Qitia  naiurm  virius  prir- 
ttat  veritaiem,  ut  legiiiius,  lib.  v,  n.  5.  Tum  suliiiiile 
docetiir  Dci  na'uram  spirifj'*  nomine  ideo  donnri, 
quia  siimine  simplex  esl,  el  ne  de  Deo  ad  iiioduiii 
corporuiii  cogiienius. 

(c)  lia  luss.  Mr.flln.Colb.,  Germ.,necnon  Corb.se- 
cundis  curls.  Ai  viilgaii,  spirilunt  Del. 

(d)  Hoc  csi,  impoiciiiR  :id  id  itt  uhiquc  sit.  Meqiie 
audiendi  reccutioreB  niss.  iii  quibus  babeuir,  tif  nbi- 
que  non  f.it. 

(e)  Id  psl,  in  vcrbis  F,srd:e  Lxi,  1,  apud  Lucani  re- 
I  ilis,  qiiibiis  ait  Domiiius,  Spiritum  Dei  super  se, 
ideoi|uc  se  uncium  et  niissuin  ad  evangeliziniluin, 
iioinine  Spiritus  Dei  pulosigniflcari  Deuin  patrcm. 

(f)  Sic  poiiores  niss.  .Mii  vero  libri,  incurnaio. 
Paiiio  antft  in  ms.  Vai.  has.  manifestnri  videlur,  lioii 
mnnifeiKiiur  :  ei  post  paiica,  ronsiiinmafnm,  li>cu  con- 
suiiimali.  Iliiic  loio  liiccni  pr;csl:i|  siinilis  lili.  xi,  n. 
18,  ubi  prupa  idipsuui  aliis  verbis  ita  eiiuutiaiur : 


(2)  Fj  ubi.  Mox  ititeitigiiur. 

Quemadmodntn  Spiritn  Dei  e!  viiiuts  sil  unelUF.,  noii 
ninbignum  est.  iH.n  cuni  iiicendeiUe  eo  de  Jordnne  vox 
Dei  paliis  uKdila.  ett,  Filius  iw.ts  es  In,  ego  liodiegenui 
le  :  tit  per  hoc  leftim.iniuiit  savclifcfilw  in  eo  carnii, 
vnclio  tpiritalis  virtittis  coifiioseeremr.  i)»n  in  locii  uii- 
ctio  sp;';ta!ii  mrtuiis  appeilalur,  qiiol  liic  nalurte  sute 
comiminio. 

(g)  llad..  Er.  el  Li)is.  oiniuuiil  quoqae,  el  pra'ce- 
denieni  particiilani  fuii!  .'  cujns  loco  spud  Pnr.  po- 
situiii  eratcMmi  Deindi'  piopnrtmi.^vox  oppoiiilur  ml- 
opliiini.  Sive  aulein  Cbristo  li:.pliz;ui.  di.serit  5'aii'r, 
liir  est  fiiitit  meus.fXc,  qonnKida  lfgilHil;iriuslib.vi, 
II.  25;  sive  dixef  il,  Filius  tneut  c.  ii<  ,ego  hodie  genui  tc, 
qiinmodo  liic,  llb.  vi,  ii.  23  ,  lih.  ki,  n.  18  in  M.iilh.. 
c.  II,  n.  0,  eS  iii  ps.  »,  n.  29,  ipsius  verba  reffrl,  sl;it 
eadeni  Vls  aigunieiiti.  qu^e  in  vncabulis  Filins  mcui 
D  siia  est.  Seii  et  faulus  lleb.  i,  5,  verba  ."saliiii  , 
Filiui  meiis  es  lii,  ego  hodie  gemti  lc,  el  Patris  essc 
tradit,  ei  Filio  ii:i  (nT.iirie  dicla,  iit  iie  iii  uilnm  qui- 
dem  angeloruiiironveniaiit. 

(h)  Kiiiti,  naturw  paleriKC.  Ahest  poleriifB  a  inss.  Ex 
hoc  loco  pati't  llilaiiiiMi  illiid  Mnlili.  iii,  IC ;  fi!  vidit 
Spirilvm  Dei  descendenlcni  sicul  colmnbain  et  veiiien- 
tein  sitper  se,  ita  inlprpretari.  ul  Spiritum  Dei  iiilclli- 
gat  l'air<'in  :  qui  binc  coiiira  Salnlliaiios  aliiis  n  Filio 
deteiiillliir,  quod  siipor  iiluin  sil,  i|'Si  ailsit,  ipsiini 
Filiuni  ciigiioiniiiei.  .^l  cerie  non  evistinianiliis  i-st  iia 
00  ni.iniiii;  Piilrcin  inteilexissc,  iil  Spiriliiiii  saiicliiin 
pariler  iiitclligi  pnsse  negavenl  :  ciiin  siiliiiKle  di;- 
ciarel,  b:cc  sh,  dcdivcrsa  vocis  Spiritus  Dei  role-tiito 
deniniistrare,  iit  qiio  qiio  sc  verl.Tiil  b;eietici,  vim 
veritiilis,  i|ii:i  Filiuui  iiiiuni  ciiiii  P;iiiu  crcdinius.  do- 
diuare  iiun  poiisiiit. 


SANf.TI  IIII.ARII  |-.riS(:<»l'l 


V!:.6 


lica,  (I)  si'(l  apojlolica  .iiirinril.ili',  cuiii  diciiur  :  Sed  \  ditUjei  eum,  et  ad  eum  Vinienmi,  ct  wnii^ioiicm  oinid 


hoc  tit,  iiuoddidnin  eit  per  pioplielain,  Eiil  iii  novitsi- 
miidiebui,  dicit  Doininut,  e/fundam  dc  Siiirilu  ir.eo  in 
oiiinem  carHcm,  el  propheltibunt  fitii  eorum  el  fititv  eo- 
rum  {Aet.  ii,  10,  teqq.)  Kl  roiisuiiimatuiii  biic  loliini 
fuisse  iii  A|iostolis  docplnr,  ciiin  iiiibsu  Spiriiu  iaiiclo 
oiniies(a)  linguis  geniiiiin  sunl  loculi. 

i(i.  Innubiseit  Deus.cuni  Christui  ;  citin  Spirilus 
Cliritti,  Spiiiius  Dei.  I''ilii  et  l'alritnaturnuno. — ilxc 
aiiiein  idcirco  siiiit  doiiioiislral:i  iiecc>(>ario,  ut  iii 
qu.iiiiciiin(|iic  so  lircl  pjncni  liirreiiea  ralsitas  contu- 
iisset,  liiiiluis  luiiien  ali|U(<  pr.esirii.to  veritaiis  cvaii- 
gcli(;<>  cuncludeicliii'.  liubitai  eniin  in  nuliis  Cliristus: 
cl  babiianie  Cliri^to,  li:ibii:it  Deiis.  Cl  cuin  babitaiin 
niibisSpiriius  Cbrisii  ;  habiiante  tamcn  in  nobsSpi- 


CHIM  facicmus  {Joan.,  xiv,  25).  I'cr  id  cnim,  S|'irilu 
Cliristi  iu  nobis  niancnii;,  Dfi  Spiriiiiin  in  iioliis  nia< 
nere  tcslatus  esi.  nec  diversiiin  a  se  esse  Spiritnin 
a  inoriiiis  (3)  exrifilt  (r)  ot  Spli  iiiim  a  moriuis  eici- 
l.intis.Vciiliiiil  cniin,  aii|iic  linlnt.ant  in  iiobis  :  et  ro;;<» 
uirum  (<)  (</)  coinilatii  diversilattiiu  venienl,  maiisio- 
neniqui'  lacienl,  :in  iiiiil.itc  n:iitinr?Scd  olmililiir  do- 
cior  gchiiiiin,  iioii  itiios  spiritiis,  Dci  scilicet  ct  Cliri- 
sli,  sed  Spir.liini  Clnisii,  ipii  ct  Spiritiis  Di'i  osl,  iii- 
cssc  credciiiibiis.  Nna  csi  cnlnliiiaiin,  scd  liabilatio 
v^t :  siib  sacraniciilii  l.inicii  coli:iliilaiioiiis  babiiaiin, 
dum  neqiie  dun  (e)  liabiiani,  ncqiie  ab  alio  diversus 
b:ibit:i!orest.  Est  enim  in  noliis  Spiriins  Dci,  sed  cst 
in  nnbis  Spirilus  Chii^li  :  el  ciini  Spiiiius  Christi  in- 


ritu  Chrisii  ,  non  alins  lanici)  spiriius  lialiiiai,  quam  B  csl,  iiicsl  SpiriltisDci.  Iia  ciim  quoil  Dci  cst,  cl  Cliri- 


Siiiiiius  Dei.Quod  si  (ler  S|iiriiuiii  saiictum  Chrtstus 
in  nubis  csse  intcUigitnr,  liunc  l:iniOn  iia  Spirituni 
Dei,  ulSpirituin  Clirisli  cssonnsceniltun  csi.  El  cum, 
(i)  (b)  pcr  iialiiraiii  rei  natiira  ipsn  li-ibitci  in  nobis  ; 
iniliQerciis  naiura  Filii  esse  credelur  a  Patre,  ciini 
Spiritus  sanctus,  qiii  ci  Spiriius  Cbrisii  et  Spiriiiis 
Dei  csi,  res  nalurj'  esse  demonsireiur  uniiis.  Quxro 
iiunc  i.^itur,  quomodo  non  ei  naiur.i  unum  siiiit  ?  .\ 
palie  procedil  Spiritiis  voritatis  :  a  Fili.i  iiiiiiiiur,  ci 
a  Filio  accipit.  Scd  uinnia,  qii;e  baliei  Pater,  Filii 
siint  :eiidcii-coqiiiabeoaccipi!,  DeiSpirilus23265'' 
sed  ideiii  et  SpiritusClirisii  cs(.  llesnatura.'  Filii  est 
(tuppte,  Spirilus),  sedcadeni  res  cl  nalur.e  Pairisest. 
Exciciiiiis  Christum  a  inoriiiisSpiritus  est ;  sed  idem 


sti  esl ;  ct  cuni  qiiod  Clirisii  osi,  Dci  c;l  :  non  poicsi 
aliiiJ  quid  diversum  (f)  Cliristus  cssc,  quani  Deuscst. 
Deus  ii;iiur  Chrisius  ost  (5)  (r/)  uiiiis  cum  Dco  Spirilus. 
28.  .liirtiii  0  Spirifu  saiieto  utiem  Chiislmn  Dciim 
ueijnnl,  ctlaiiien  eolunt. —  Et  illud  evangdicuni :  Eijo 
et  l'atei-  unmn  sumus  (Joan.,  x,  30),  docel  Apnslulus 
uiiit:ilein  csse  naltira',  nnn  solitudiiiem  unionis,  scri- 
beiis  Corinlliiis  :  Proptcr  quod  iioluni  facio  vobis,  quiii 
nemo  in  Spirilu  Dei  (h)  dicit  anW.heina  (G)  Jesuni. 
Scisne  nunc,  bteretice,  in  qiio  spiritu  dicas  Cliri- 
sliini  crca(ur:im  (I  Cur.,  XII,  3)  ?  Cuni  enim  iii  aiia- 
tbem:ile  sini,  qui  servierunl  cre.iliira'  233  (')  pi'l'<>s 
qiiam  Creatoii  (Rom.,  i,  25);Chrisuimcrealuraiiicon- 
Ciens,  quid  sis  inielligo,  qni  non  ignurcs  ouin  in  nia- 


Spiriius  Chrisii  esi  a   morluis  cxcil:ili.^ln  aliquo  dif- C  ledicto   sit   religio   ore:iturT.  Ei  quid  scqiMlur   ad- 


fi.-rat  Cbiisti  et  Dei  iiattira,  nc  o:idcni  sii ;  si  pr.i'sl:tri 
piiiest  ui  Spiriuis,  qtii  Dci  Csl,  non  sil  cl  Chrisli. 

27.  Filii  et  Palris  itna  apud  nos  htibiluiio. —  Scd 
le,  iMreticc,  rureiilein,  el  spiriui  dociriiix  uiorll- 
fero;  circiiiiKiclum  tenei  et  coarciat  A|iastolus,  Cliri- 
stiiiii  iiobis  rundaincniiiii)  poncns  fidei  (1  Cor.,  iii, 
II),  dicii  hujus  quoque  doininici  non  nescius :  Si 
qiiis  diligil  me,  ct  verbummeum lervabit :  etpaler  meus 

(4)  Sed  et  npoiiolica. 

(2)  Per  nalmam  Dei. 

(Vi  Eicitati  Jeta.  Mox,  excilontii  Jesum. 

(I)  Coniitatu  diverti. 

(a)  Ediii,  exccplo  Par.,  omnes  tingHot. 

(b)  Pra'li'riinus  cuin  votere  ins.  Colb.  et  Germ.  per 
naiiuiim  ni,  inversis  laineii,  ui  «.Tpe  usii  venii,  vo- 
rabulis  scil.  pro,  ver  iiiilura'  rciii.ln  lihris  aliis  habc- 
(iir  per  uuluruin  Dei.  Ali  liinc  lespnnsiiiii  iii  eos  ac- 
coiiiiiiodutiir,  i|ui  Spiriiuin  Dci  rein  iiaturx  esse  vo- 
leiit. 

(i)  iliiio  Vdccin  Jesu,  iicrnon  Jetum  post  vcrbiim 
excititiitis,  siisiulinius  auctorilnlo  poiioriiiii  iiiss. 

(d)  Marlinianus  cndex,  ■umitaiu  diversi.  Ainplius 
iicscio  i|uid  bahel  cominilu  diversiiuliim,  piila,  an  ra- 
lii)  siiiiul  veniendi  sita  sii  in  i|u:idani  divertiiatum 
conKcrie,  uii  in  iinitale  iiatur.o? 

(e)Siipple,  &i/iii'iiui  :  *li;is  roliahiiatioiiis  s.acra- 
nicnliiiii  mm  crii.nisi  diio  halnieiit  persnuisdisiiiicii. 
Tiiin  in  iiis.  Val.  has.  neque  ub  nlio  diversur  lO  habi- 
(nlar  ;  iMissel  lcrri  dicertus  coliabiiator,  qiiod  h.ihi^t 
M.irtiniatius. 

(f>  y.ti.  has.  ooilc»:  ci  Martiii.  (.Itriiil  esie  quamDei 
csi  :  iiiiii  siiiil  ri'ci|iiciiili. 


vcr(e  :  Et  nemo  potest  diccre  Dominnm  Jesum,  iiiii  in 
Spiritu  sanclo  (I  Cor.,  xii,  3).  Seiitisiie  qiiid  libi  dc- 
sil,  (j)  Chrislo  iieg.indo  qiiod  suuiiiest  ?  Si  per  iialti- 
ram  Dei  Cbiistus  tibi  Duminus  C:>1,  liabes  Spiritum 
sancuiin  :  si  vero  per  adoptivum  nomen  bic  doniiiius 
esl,Spirilu  suncio  carciis,  spiritu  errorts  aniinaris  : 
quia  ucnio  nisi  in  Spirilu  sanctu  Duatinum  Jesuiu 
putest  diccre.  Ci  tu  crealuram   eum  puiius  qiiain 

(r>)  Vnius  pro  ejutdein. 

(ti)Jesu,  iiuii  Jesum,  in  nostru  codice.  Mox,  dicis, 
non  dicas 


D  ((;)  In  mss.  H.iriin.  Carn.,  Corb.,  Pral  et  aliquoi 
aliis,  unius. 

(h)  Verhuiti  loquent  hic  adduiit  odiii,  qnod  non  ha- 
benl,  lih.  ii,  n.  54,  neitiie  hto  repcriinns  iiisi  in  iino 
recenliore  ins.  Colh.  Mo\  in  Marliu.  ci  aliis  iionaul- 
lis,  Je.<u,  iioii  Jrsum. 

(i)  Siiiiili  raiioiie  Anihrosiiis  ,  lih.  i  de  Fide,  c.  I(>, 
II.  10.i  :  Ipie  Pauliis  crealurir  tervire  nos  prohbel  : 
iluemnitmodutH  eigo  Chrislo  ipse  terviret,  li  ereaturaiH 
Chriiluin  pularel?  F,\  i|uo  cnncludil  :  Aiil  igiiur  disi- 
iiiiiit  cotere  iiuevi  crealurain  appettanl,  tiut  deiiimnt... 
dicere  crmluriim  :  et  c.  II,  n.  dU  :  iii  atienum  pnluiit 
Deum ,  ciir  u<<oriinl  «um?oiiiii  icupluiu  ul  :  Neqne 
adoitibii  Deunx  niienim.  Mcni  arguiiionliini  advor- 
siis  .\riaiios  ulcroaiiira;  ciillores  conliciunt  Alliaiia- 
fcius,  '  '^ilius,  Gregoritis  ^yss.,  vlc. 

(j)  Mss.  Carn.,  Cnlh.,  Gcrin.  (.'Arij'Miii  neftndo. 
Phiniini  ogl  pruxiuia  .\posioli  vorba  sic  ab  Milji>ii  in- 
lollocia  .  Niino  puitst  dictte  cl  lOiililcri  JrtaiM  eut 
DviniuHi»,  nisf ,  elc. 


a-57 


DE  TRINlTATE  LIBliR  VIII. 


258 


PiMiin  (licrns,  iloniinum  liccl   nnnpiipaiis,  DoniinHin  A  audisih  de  ore  inco.  ifiwivain  Joaimcs  bnpiizmt  aquu. 


lamcii  essc  non  dicis  ;  qiiia  libi  (")  ex  coniiimni 
gnnere  potius  el  ramiliari  noinine,  (luani  cx  naiura 
sii  Doiiiiniis.  9ed  (b)  a  Paulo  disce  naturam. 

29.  Graiiuriim  diviiionct.  —  Seqniiiir  enim  :  Dici- 
sioitet  autem  donormn  suiii,  idem  aixlem  Spiritus  est : 
et  diviiiones  ministeriorum  suiit,  el  idemipse  Domiiius; 
el  divitioiiet  operatioiiim  suiit ,  idem  autem  Dcus,  qui 
operalur  oiniiia  in  omnibusl  Uiiicuiqite  aulem  datur  ma- 
nifeilalio  Spiritui  (c),  ad  id  quod  nlile  eil  (Ibid.  i,  el 
leqq.).  Iii  pra^cnli  sernione  quadrimodu  signilioatio 
iniclligiliir,  cum  in  divisione  donoriim  idcm  Spiritiis 
cst,  ei  iii  divi&ione  minisicriorum  idem  ipse  Duniinus 
csi,  et  in  divi^ione  operatinnum  iJem  Deus  esl,  et  in 
uiililaiis  dattone  nianiro.«lalio  Spiriius.  Alque  ul  d.v 


ros  auletn  Spiritn  taiiclo  liiiijemiiii,  quiin  et  accii>ietii 
iiuit  post  niutios  lios  dies.  El  nirsum  ;  Sed  accipielit 
virlulem  supervenienlc  Spirilu  sancto  in  voi,  et  erilit 
mihi  teslet  in  Jeruiaiem,  et  oniiii  Judxa,  e.l  Samaria,  el 
usiiueadutlitnum  terrce(Act.i,i,  et  scq.).  Proniissioncm 
1'atris,  qiix  de  ore  ejiisaiidita  csi,  exspcciari  juliel. 
Cerlc  eiiaiii  nunc  ejus  patcrna!  proinibsionis  eloqniiim 
csl.  Per  bas  igiiur virtiitiiin  efficientias  m.iniresiatioSpi- 
ritus  est.  Neqiieenim  iii  occulto  est  Spiriiiis  doiiuin, 
iibi  sermo  sapieiiii;B  csi,  el  vcrba  vil;c  audiiiiitur  • 
vei  ubi  divinx  cogiiitionis  sciciitia  esi,  iie  pecu- 
duin  modo  per  ignoralionem  Dei ,  viuc  noslrse 
ignoremus  auclorciii  •  vcl  per  fidem  Dei,  ne  non  cre- 
dentes  Evangelium    Dei,   exira   Evangelium  Dci  si- 


lio  uiililatis  in  maniresiatione  Spiritns  iioscereliir ;  B  nius  .  vel  per  doiinm  ciirationuin,  ul  gr.iii;ini  rjus, 


coiitiiiuo  bubjeciuni  est :  Huic  quidcm  per  Spiritiim 
dalur  termo  tapienXice,  otii  outem  sermo  scientice  se- 
cundum  eumdein  Spirilum,  allcri  uulem  fides  (d)  in  eo- 
dein  Spiritu,  atiidonum  curalionum  in  eodeiii  Spirilu, 
alii  operatio  virluiuin  ,  alii  prophetia ,  ulii  discrelio 
Spirituum ,  alii  genera  linguarum  ,  alii  interpretatio 
liiiguanim  (Ibid. ,  8  et  seqq.). 

30.  Spirititt  manifeitatio. — El  quidem  id,  qiiod 
qnartiim  csse  diximiis,  id  csi,  iii  d;iiiync  uliiilaiis  (e) 
Spirilus  inaiiilostationcin,  al>sii|iii:iiiiliabel  iiitelligeii- 
tiain.  234*^'"<)'ii^'>)'*''atuni  cniincst,  perquasdatio- 
nuin  uiilit:ites  lixc  e^set  Spirilus  manifestaiij.  In  liis 
iiainque  divisionuni  virtolibiis  non  iiiccrta  dnni  liii- 
jus  ostensio  est,  de  quo  Doininus  ad  Apostolos  (li>e- 


qiii  lixc  iribuit,  innnniiatuni  curatioiic  tcstenuirrTel 
per  operatioiiem  virlutuiii,  iit  quod  agiinns,  Dci  esse 
(g)  virlus  Intelligatur  .  vtl  pcr  prop!ieti:im,  ul  per 
doctrina;  intelligcntian!  iiitclligainur  ex  Dco  eruditi  : 
vel  per  discretioncm  spiriiiinin,  ne  ij^nari  sinius, 
sancto  an  pcrverso  spirilii  quis  loi|ii.ilur  :  vcl  pcr  ge- 
nera  lin^uamm,  ut  (h)  in  si|;nuiii  dati  Spiiitiis  sancti 
lingu.iruui  scriiio  don(;liir  (1  Cor.  xiv,  Ij)  ;  (l)  vel  in 
iiilcrprctatioue  liiigiiaruni,  iic  igiioruliuiu:  lidcs  aii- 
dieiiliuni  periclitclur,  ciiiii  liugiiaiii  ignoriitlilius  liii- 
giuc  iiilerprclator  ahsolvit.  In  bis  igitur  iiiiinibus  ad 
ulilit.ilfni  unicuique  divi^is  iiiaiiire.sialiu  Sjiiritus  esl, 
per  lias  scilicct  dat.c  iinicuiqiic  235  (0  utililatis 
adiiiiraliuncs  doiio  Spiiiius  iiuii  laLeuu*. 


ral,  pra»cipiens  his,  »c  ab  Jerotolijmis  discederenl ;  ^      oi.  Hwc  dona  alius  alque  ulius  largiiur,   ci  tamen 
(f)  sed  extpeciute,  iniiuit,  promissionen:  Pairis,  quam      uiius    Spiritus.  —  Tciiuit   autcni  beatus  apostolua 


(1)  Vel  per  inleiprcUiiionein,  qunmodo  anlcailixc- 
ral  per  fidem,  per  donum,  per  operalionem,  etc,  paulo 

ta)  Optiina!  nolae  diss.  Carn^  Germ.  cuin  tribiis 
Colbertiiiis,  ex  comnmiii  potius  el  fomitiari  nomiiie. 
UiMis  Sorlion.  ex  comniuni,  generali  polius,  elc.  Val. 
bas.  ct  Martiu.  ex  commtmione  generis  et  fumitiari 
noniiiie. 

(b)  Apud.  Er.  ci  iii  iino  ms.  Valic.  a  Pmilo  et  Dei 
spiiilu  in  eo  disce  naiuram.  Apiid  Lips.  C.  Par.  iiec- 
non  in  ms.  Curb,  iH  aliqiioi  alii^,  a  Paulo  et  Det  ei 
Spiriiiis  iii  eo  diice  naiurnm.  In  iribus  Coll».  i;t  uiio 
Sorbon.  a  Paulo  Dei  Spiritum  in  eo,  el  Uei  di.-ice  na- 
<uram.  Siinpliciiis  el,  iil  piiiamii^,  sinceriiis  Bad.,  op- 
tiuiuscodex  Colb.  cum  Carn.,  Martin.,Germ.,  Viml. 
Silv .  ac  diiolius  Vatic.  a  Paulo  ditce  naluram,  lioc  est,  '^ 
qux  ipsius  sil  natura,  el  quam  iion  ex  niiiiciipi:lionc 
siiliim,  sed  vere  el  ex  iialuia  sil  Dominus  :  quod  fu- 
sissime  probaiiir.  Namquc  ab  biiic  usijue  ad  n.  55 
denioiistnit  lliiarius,  aliuni  quiilem  essc  Dcuin  Pa- 
trciii,  alium  Diimiiiuni  Jesum  Clirisiiui),  sed  nniini 
tniiien  utriiisi|iic  Spirituiu,  unam  essc  diviiiiiatein, 
cujiis  virtus  ac  iiatura  donis  suis  ni^uife.sia  liai. 
1'ostea  vero  apertius  osteiuiil  Cbristuni  natuia  esso 
Doiiiiiiuin. 

((•)  In  ins.  Carn.  Spiriius  ittuminaiio  ad  ttliliialem. 
Iia  qiiidcin  hiilieinr  lib.  ii,  ii.  3i,  coiiseiiiioiitibiis 
sciijiiis  siiiiul  ei  excusis  :  ai  liic  aliter  K^euduin  li- 
qiici  ex  subiiexis. 

(d)  Sic  gr;i'Co  ie\lii  siilfraganlc  lcgiiur  lib  ii, 
II.  3t,  ct  liic  in  cxeiiiplari  Cani.  ubi  in  M:irtiii.  in 
uiw  spinlu,  in  aliis  :iiilcni,  in  eumdem  Spiiiiuv  Post 
p.iuca  rnrsum  vnlgui  liic  iir;r  se  ferentcs  inlerpict.i- 


post,  absolvat.  Tum  infcrius,  uiililuiis  adiiurutianit. 

lio  serinontim ,   non   Jin(/uarum  ;  rcfulaiilur  ex   mss. 
lextii  gr;eco,  el  f  ubjccla  interprelalioiie. 

{'•)  Ajiud  Par.  ipirilus  manifestaliunum  :  mendose. 
Magis  pl:iceret  munifcsialio  :  scd  imiiifcslalionem  ad 
proMiniiiii  vcrbiini  diximus  referrc  licet. 

(f)  fiditi,  sed  exspeclareiit  Tiiin  Lips.  el  Par.  qnain 
nuUisiis  inquil.  At  in  oniuibiis  inss.  £j:spec/a((; ;  cui 
verlio  iii  tribus  t;inluiii  pniximc  &ulijiciliir  inquit,  cuiii 
iiequc  bic,  neqne  post  exslet  in  aliis.  M^x  iii  Culb. , 
Carn.,  .Maitin.,  Germ.  baplizabiinini,  non  tingeinini. 

(g)  Iii  vulgalis ,  virtutis  iiilelligaiiius.  Tum  apud 
Bail.  et  Er.  vtl  per  proplieliam,  ul  per  doclrinam  intel- 
tiyumus. 

(Ii)  Abesim  a  niss.  Colb.  Martin.  el  Germ.  Tuniiu 
cdilis,  dali  Spiritus,  siiie  saiicli. 

(i)  Edili,  utiliiotis  admiuislralionet.  Rectins  mss. 
suniiiiii  consensu,  ulUiiatis  udmiralioiies,  vel  utililaics 
iidiiiirationis :  qiiia  nimiruiii  utililas  mi<do  non  bu- 
iiiano  pr.i  sliLa  ailniiralioiicni  excilat,  acSpiritus,  cu- 
jiis  subsidio  coiifcrtur,  divmaiii  viriu  em  palam  de- 
cl;>rat.  Sic  lib.  vii,  d.  5,  Saliellitis  Dui  in  Cbrislo 
nauiraiii  per  gestorum  atJmirMliuucruagiiovisseiliciiur; 
oi  lib.  iii  Coasiauiiiim  n.  8  iirjcdicaiilur  udnuratio- 
niim  opt'/-a  ciiram  vcnerandis  Martyriiiii  ussibus  con- 
spccla.  Denique  iii  |>sal.  xci,  n.  4,  fiis  verbis,  ul  Crea- 
tjin  poUslas  pcr  crenlurai  adiiiirnliunan  posset  intel- 
ligi,  isia  liabenlur  syiionyina,  ul  pcr  hauc  conspicabi- 
liiiin  operum  magniitulinem  virius  ejus  qui  licec  opeta- 
Ins  cst  cognosceretUT.  V,  lib.  iii,  n.  5  ci  G. 


SoO  ^ANCTI  IIILARII  EPISCOPI  260 

P  iiUisin  lioc  «lifncillimo  ad  hiinianam  iiiiollig^ruiain  \  esi,  ci  iii  divisionltus  niinislerioriim  idcmnoininiis 


(11}  ca;k'stiiiiii  sacianiciiUirnni  inysUTi»,  ei  alis»l(ii.'iiii 
ili-iiiuiistraiioiicm  cl  soHicitmi  c;<ult-l.iin,  ut  (icr  S(il- 
.lituiii  ct  iiiS|iiritiidari  lirc  Jivisiunuin  duiiaiiionslra- 
rti  (I))  (1)  (iioii  ciiiiii  idi|i$uin  tsi  pcrSpiriiuin,  et 
in  Spirilu  dari  )  :  qula  datio  doni,  qux  olitiiiciur  in 
S^iritii,  lia'c  laiiien  indulta  pcr  S|>irituiii  sit.  Cnn. 
siiiuinal  autctii  lias  dah<>niiiii  divisiunes  lioc  niodo  : 
//(1-6'  iiiilt'!»  omiiia  oprralwr  unut  et  idem  SpiTilut ,  di- 
vidcut  (l-)  uiiicuique  licui  vu/<(l  Cor.  xii,  M).  Nunc  igi- 
Uir  (|iia;ro.  quis  b.in:  Spiritii.s  opcretur,  dividens  uni- 
ciiiquf  (i)  |iru(il  vclit  :  (d)  nlruni  |>er  qucin,  aul  in 
(|uo  duiiuruiii  divisio  est.  {e}  Quod  si  ipsuni  slgnilica- 
tiiin  es&e  toqui  aliquis  auJcliit,  conliadicet  Aposto- 
lii>,  ciir  sc  viiiose  (()  icrt.ir  iiilcllij^al  :  all  enim  su- 


'.(.i,  ci  lii  dlvsiunlbiis  npcriiinniiin  idein  Deus  csl  : 
el  rnrsuin  omnia  iuojicrans  uiius  Spiriliis,  unicuique 
sicut  viilt  divideiis.  El  apprelicnde,  sipotcs,  Uonii- 
nuin  in  divisioiie  inini»teri>iruin,  ei  DiMini  ia  divi- 
sinne  opcriiioniim,  hunc  euniilein  unuiii  esse  Spiri- 
tiiiM,  ('!(/>)  Iiioperiiiieni,  et  piout  vult  divideiileni  : 
qiiia  iii  divisionilius  doiioruin  unus  csi  Spiritus,  el 
idcm  Spirilus  opcrclur  ac  dividat. 

5i.  Chrislits  cliariimala  dividit.  —  Aut  &i  displicet 
in  Di'o  el  Domlno  unus  hlc  ejusdein,  pcr  nalivit.itis 
sacrameniuin,  (5)  (i)  divinitaiis  Spirilus  :  osloiidc 
(|uis  spiritus,  ct{j)  in  quo  spirilu  has  iioliis  divisio- 
iies  ct  Innpcrcliir  el  dividai.  Sed  nlbil  aiiiid,  qu:im 
qiiud  lidoi  iiiislr;c  est,  osiendos  ;  qiiia  Aposiulus  qiii 


|icri(is  '  £<  diviaioHti  op<ralionum  sunl,  idem  aulem  n  (k)   esscl  iiilelligcndus  osteiidil,  diceiiS  :  Sii.°ii<  fniin 


P-^i  i/ui  vpnattir  oiiiiiia  in  oniiubus.  Alius  esi  crgo 
i|iii  ilividii,  ci  alius  csl  iii  qiio  induliii  dlvislo  est. 
El  inlctligc  operaniein  li^ci:  niiiiiia  ^eiiipcr  Deuni.  ita 
i:uwen,  ij)  ul  Cliristiis  0|!crrtni,  (it  palcruo  opcre 
opcraiis  Filius  fungaiur.  Cl  si  in  Spiriiu  -:incio  Jcsoni 
'loiiiiiMiin  coniiicris;  iiiiilligc  inpcriitac  sigiiiric:iiio- 
"'■■  .S3€  '"  -Aposliilo  {Id  est  Apostoli  loco)  virttt- 
io.il,  cuiii   io  diviiioiiibus  donnruin    idcni  Spiriius 

f!)  1'ro  verbis  iis,  qu.T  iiiira  parcnthesin  conclti- 
tiijuuir,  b^  Vcfon.  codci  Siibstilutt  :  hc  forte  non  per 
Chriitutu,  el  in  CUritlo  oimiia  crcdrreatur . 

[i)  Vio  ut  viiti  .  loox,  ulrum  Jesus  Clirislus  Deus 
fpiriittt;  paulo  post,i;uarf«i  non  id  >pmm. 

(a)ln  cod.  Carn.  c(B/estiam  iiijjfcriorsii!  sarrantenlo.  C 
;ii  Qui  cjieinplar  Ua-llii*  V;ilic;ina'  s*culo  s«xlo 
coiitiilit,  c  rcjiione  vuilii  tuonstrarel,  Hdjeci;  ;  n.'  luiii; 
tion  per  Vliritlum  et  iii  Chritilo  omnin  credercv.tHT  :  qii.v 
:iiijei'li<i  deiiKii!  iii  Marlin.  ac  p'.uTi!>us  aliis  mss  (m 
qu'iriiu)  iribufi  crcttreNiiir  pro  eredercniuT  subsiitnlinn 
csii,  ut  cl  iii  vuig.ilis  olitiiiuit  :  quainvls  m.inilestc 
piignct  ciiiii  siibscqoPiililius,  iit  quibns  virl..!  yer  Svi- 
riiuni  et  m  Spiritu  lion  uil  niiiini  (Ibrisliiii!.  scu  :id 
doii&  distiiictas  pcrsoiias  rplerutiicr.  Liiide  apparct 
siiiccriores  eS!>i'  inss.  Colb.,  Carn.,  Cerii).  a  qnitius 
alisunl  prxdicta  vitrba.  'r:iiii  :<pnd  Bad.  el  Kr.  uiuil- 
tilur  qiiiid  Inlra  a:iri'iilbe>iiii  iiiciiisinMis. 

(c)  Exeiiiplar  C.iriiiil.  dii'i.-/i')ii  se  nnicuique,  favenle 
gr;i'i:o1t^xiu5ia!^oCv  rSi»  (vcl  (liia)  tjraTTai :  ex  qiio  Ao- 
gii^tiiius  epi-l.  187,  II.  10  vcriil,  dimdens  piopna 
uiiicmqtie.  Hil.irii  locnieni  sc  iion  asscPiiniin  cs»c  iii- 
dicavii  Erasnuis.  runi  lnc  in  ImiLo  adsciipsit,  Nota 
liir  multi!  de  .Spiiiiu  tiincto.  non  vidcns  liii'  Spiriiiis 
MicaiioloP.ilrcni  ei  Kiliiini  plcriiiiiqiiesigiiilicari.  .Noc  j^ 
lame'- ins'>qiieiiliinis  cdit    corrccliis  tiiil.  " 

(d)  VA  liaiic  Ifldioncui  ab  iutcrpolalioiie  pnram  do- 
bcoiiis  I  indaiis  iiisb  t(ilb.,<'.arii-,  Cerni.  ciin!  iiialiis, 
i.iTniiii  apud  nnil  rl  Ec.  Iiic  balicitnr.  ulrvm  Jetus 
l  hristiii  heui  Similiis  Cijisiiis  .  iilcni,  ;ir  |iiK>l  ciiin 
Tai  adilitouii.  exliibuii  nlmmJesusClirisiu»  Drut,  an 
S<y':itut.  Posiea  edili  onmcs,  perQuem,  et  in  quo.  Rc- 
riitis  ii>ss.  pei  queni,  aiii  in  quo.  Pnsiulai  sanclus 
lii.clor  qnis  Spiritiis  oiiinia  open^iur.  iiiruiu  Spiritus 
l>i  r  aiiein,  aii  Spiritus  iu  qiio  cst  donoriiin  divisiu. 

le)  Fditi  ac  plores  inss.  quod  ti  mm  idipnnn  '  pii 
pi  '.inl:a  loi|miiiUi)"  cuin  supirioribiis,  Non  rnim  id- 
i;i'Hm  tit  pn  Spiii\um.  et  iii  Spiriiu  diiri,  licciioii  1  um 
Mibjcclis,  Aliui  etl  erijo  qui  dii  idil,  fidtu  in  quu,  elc. 
<..istigaiitiir  ex  inss.  Vat.  Iias.,  Colb.,  (.arn  ,  Cerm. 

{[)  Abc.1t  tcetor  a  vctuslo  codici-  Cotb.  f.t  qiiidcni 
siilUcii  prieini.is.i  vot  li^nit.  N(>ii  smii  :<pp,iioi  Apu- 
Siuli  coiitradiclio  iii  vdrbi^prasimc  subjccus  :  «cd  cis 


rorpni  unum  eil,  mcmbia  uutem  habet  mutta ;  oniHia 
auteiu  membra  e.r  uno  coipore,  cum  sint  muJta,  unum 
ett  corput :  tic  el  Chritiui  (I  Cor.  sii,  li).  Divisiones 
cri;ocliarisniatuin  ex  uiio  Doiiiino  JcsU  CbriKta,  qui 
corpiis  cst  omiilum,  esse  (i)  (/)  signlflcat:  quia  cuui 
osieiidlsscl  Domiiium  in  niinisierio,  oslendissetetiaiii 
Douni  in  operatioiiibus,  unuin  taiiien  b:cc  onmia 
Spiiiliim  237  '^'  {^')  inoperari  ei  dlvidere  demuns- 

(5)  In  nis.  Veron.  ci  (iiiiini/a<i»  tpiritas  divitionis 
ipiriluin. 

(*;  Signilicans. 

(^i)  Operar,  pro  inofierari,  ita  eliam  superius,  n.  13 
et  Vi,  operans  cl  i>pcre<,-ir  pro  ino/ieroMs  el  tnoptrcliir. 

jungeoda  snnt  cuh.Treclia,  Dititionet  mininterioruia 
«nnl,  el  idem  ii;.sc  Vominus ;  ut  alin~  ril  Deut,  alius 
Dominut ;  ac  Patreiii  iiiiideiii  siguifitct  Deut.  Filiuni 
aiileni  Doiiiiiius  :  qui  qiMiiivis  non  iliius  ei  ideni 
sint,  uiiiis  laiiieiiuiiiiis  diviuilitis  sint  Si'irilus.Uuem 
seiiMiiii  conlirniaiit  priuia  niiineri  >nbscqiieniis  vei ba. 

(ij;  Vciiis  ciid,-i  Ctrlli.  ii(  srirtiu*  opereiur.  Magls 
id.icet  coiii  abis.  u(  Chriiliis.  Ile.sponsuin  tiic  tabelur 
ad  biiperius  qiKcsiluiii.  i/ui  sptntut  opereiur. 

(k)  iii  vui^.itis,  ei  hctc. :  Abevl  hac  a  niss. 

(i)  Editi,  el  divinHatii.  M.vS.  Vai.  bas.  et  Mirlin.  et 
diMniliilit  Sptrims  Intart.  S^trtlum.)  diritionis.  Alii 
diio.  ii  i^tftuiiafiii  Spiritui  et  dirisionii.  Iii  Corli.  tri- 
biis  Vatic.  aliiM|ue  nuii  paoci-,  c<  diviRiuirit  SpiriiHm 
(iivisiufiis  Npiriiui.  Nitidinr  visa  est  leclio  pne^^iantis- 
sinHirniiiciHlicuniCnth  ,  (;.irii.  etCcrm.,  qiMin  sequi- 
mur.  Ki  l>eii>  Paicr  et  lioiiiiiius  filiiis  unus  csi  Spi- 
ntii^.  iinus  Oeus,  sed,  per  nniiritutii  sncramenium  ; 
aiieo.;iie  siibsiMieiiili  ntione  suhl  diNcreti.  Si  coi  pla- 
cet  viiccni  dtvisiemt  |ii>.>t  verliuin  Sp'ii'nf  adjlrere, 
eo  scnsu  liceal,  »t  Spirilus  dititiottit  id  sit,  quod 
Spiriius  aiicior  doiuiruni  ,  liiioisierinruro  ,  operi- 
liomiio. 

(.1)  Trcs  niss.  Colb.  cuin  (Jeriii.  m  17110  .S^iirilus. 
Tuiii  iiicodiic  Vai.  bas.  hut  lu  nobn  111  Domiiic  et 
Deo  diviiionei  :  iii  Martio.  hut  in  Deoet  Oonimo  >i«- 
btt.  clc,  III  aliis  iioiiiiulli»,  hat  ii<  Oeo  et  Domino 
ejuidem  nobis  i(ii>ii'on''(  .'  gl.isscnia.  b\iii:i«  in  solis 
vulg:ilis,  et  opcreliir,  iiou  t'<  iiiup<Yc(nr.  ilic  provucat 
llil.irius  advcri..(ri>is,  ui  si  iil  sii;>cr>iis  qu.csiiutn  non 
placeiit  siiniii  i|>i>ius  re.^ioiuuio,  licil  ipsi  aliiMl.  Tuiil 
coiiUrniat  iiuncs'>e  aliiiit. 

{k\  Siipplc,  SifiirilK»  .'  quasi  diccret,  tjnis  vncaba- 
luio  .S/)(ii(us  l:iiiii:.  p.ucl,  et  aii  Patreni,  Filiiiin,  cl 
Spinluin  saiieliiiii  pruiuisiira  ictcilur;  ,|uii  iloiio- 
riiiii  spirii:iUiii!i  l.iiitnor  cssol  iolrili^ciidus,  .^po^io- 
lu.>  ilcclaravit. 

{l>  lu  iit^i.  li^mikiiiif. 


261  OE  TRINITATE  LIBER  VIU.  26« 

Iral,  mombra  lixc  gr;»tiariim  in  perftjclione  (i/.  per-  A  Sed  ncbis  unus  Devs  pater  ex  q«o  oinnin,  (-2)  et  nos  in 


fcciioiirni)  ipiius  corporis  dlviilenicin. 

33.  Operatione»  el  ministeria  Ueu»  iluiuit.  Staluit 
tt  Chritlu». — Nisi  forte  non  teiiuisse  rationein  uiiltatu 
in  eo  Apostolus  existlmatur,  quod  dixil :  £(  divitio- 
nes  minltieriorum  sunl,  idem  ipse  Dominus ;  et  divisi»- 
iies  opcrationmn  sunt,  idem  aulem  Deus  (  I  Cor.  xii, 
5,  6)  :  ut  (|uia  miiilsieria  ad  Doniinum  reiiilil ,  ei 
opcraiiones  ad  Deum ,  non  unuin  alque  idipsuin  in 
niinislcriis  atqiie  operailonibus  vide^itiir  inlelligi. 
Acclpe  quam  lixc  nieinbra  inlnisicrioruni  membra 
operatluiiuin  suni,  cum  aii :  Vos  esiis  corpus  Christi 
ct  membra.  Et  quosdam  qitidem  posuii  Deus  in  EccU- 
sin,  primum  Apostolos  {Ibid.,  27,  28) ,  iii  quibus  est 
vcrbum  s:ipienlix;  tecundo  prophetat,  in  nulbus  esl 


ifiio.el  unut  Dominus  Jestts  Clifittiis  p,-r  2339"™' 
omnia,et  nosperipcim^X  Cor.  viii,  6|.  Gtiursuin  :  Vnui 
Dominus,  unafides,  unum  iiapiiiina.  Uitus  Dsiis  et  pater 
omiiiuHi  (e)  et  per  omnei  it  in  omnibite  fiobii  (Kphei, 
IV,  5,  6).  Per  id  enim,  quod  dicliur  unas  Detti  et 
unus  Doiiiinus ,  Oeo  tanuiin  quasi  uiii  lieo  pmpritim 
deputari  videtur  ul  Deus  sit  :  cuni  proiiricias  utiiuB 
(0  consoriiuin  non  patialur  alterius.  0  plane  rara 
a<:  dilllcilla  cliarismatum  duna,  el  vere  t«i  h»c  uilli- 
talum  datione  manireslailo  8piriius  cunsiiluiK  i  £t 
meriU)  liic  dlvldendaruin  gnliaruin  ordo  servakM 
csl,  ut  prlncipalls  cssel  sermo  sapienli;e;  vere  eniin 
illiid  est,  Et  nemo  poiest  dicere  Doininum  Jcsum,  iiisi 
in  Spirilu  snncto  (I  Cur.  xii,  3j,  quia   (g)  nisi  per  lioc 


donuni  scicniiae;  terlio  maijisiros,  in  qiiib'i(  est  doc-  B  sapieiitl.T  verbuiii  Clirislus  Doniiuus  liin  possci  in- 


Irinn  lidel ;  deinde  virtutes,  in  quibus  suiu  ciirntionei 
infirmitaluiii,  auxiliorumpolcsialet,  guberualionei  pro- 
phetales,  et  (a)  dona  genera  liiigaarum  vel  loquend! 
vcl  intcrpreiandi.  Certe  hojc  Ccciesix  el  iniiiikieria 
suiil  el  (ipcrationcs,  in  qulbus  est  oirpus  Cbrii>ii ;  et 
lia^c  Deus  .staiuit.  Aut  proruere  non  per  Cbrigtiiin 
statula,  qiiia  ca  l>ciis  staiuit.  Sed  aiidiee  i|i!>uin  di- 
cctitcm  :  Cnicuique  autem  nostrum  data  esi  gralia  te- 
cundum  mensuram  donationisChrisli.  El  iterum  ;  Qui 
descendil ,  ipsc  est  qui  el  ascendil  super  omiies  coetos , 
nl  adimpteat  omnia.  Et  ipsc  dedit  qHOsdam  Aposiolos , 
qiiosdam autem  prophetas,  quosdain  autein  (l){l>)  evan- 
gelizantes,  quosdam  auleni  pastores  el  tloctores,  ad  coii- 
fiimmationem  stincloruin,  in  opus  minislerii  (Eplies.  iv 


lelligi,  liun  deiiidc  .sci|iiens  esstl  scinui  scitniiic;  ut 
qiiod  saplmus,  scienicr  loquainur,  ila  ul  sapi..iiius 
s.iplcniix  vcrbiini  :  lcrlium  veru  doiium  itj  (iJecsscl; 
quia  illa  princlpalia  etsupcriora  uiilitiitcni  doiil,  nisi 
(h)  Deui  crederetur,  aontierenl  ;  iit  uuni^  \>.  iiujus 
inaximi  et  pulchcrriinl  dlcti  aposiolici  saciaiacnio  , 
bxreticis  omnibus  iicc  vcrbum  .-iaiiieniia:  est ,  iiec 
serinu  sclentix  ,  nec  religioiils  fiJes  ;  qi;it  t:npielas, 
qu^c  non  capit  inlelligcnllaiir,  extra  ser.iioiiis  gi;ieii- 
ilam  et  exlra  simpiioitalem  fidci  esi.  Ncc  etiiiii  qtiis' 
quam  qiiod  non  sapit,  loquitiir  :  iiec  quod  'oqiii  noa 
potcfl,  ncitesi  crcdere.^^Dnitm  itaque  Deum  Apo^iolus 
P'-.i:dirai!S,  et  ex  Lege  veniens,  aiquc  in  Evange- 
liiim  Cliristi  vocaius,  perre)'la>  (iiiel  tcntiil  co:ife8sio- 


7,  10,  etc).  Numquid  minisieriorum  doiia  nunCbristi  -,  iiem.  Et  ne  aliquam  h;ereticis  oCcasionen!  tani.j  113,11 
sunt,  cuiii  tamen  (c)  et  Dei  dona  sint  ?  incauil  sermonis  simpriciias  pra;»tarct,  ui  naliviloitui 


54.  Patitus  de  Patre  dicens  Deus,  de  Fitio  Domi- 
nvt ,  non  diiiinxit  eos  nalura.  •—  Sed  (d)  si  id  sibi 
tisnrpavii  implcias,  ut  quia  aii  ,  ident  Doiiiinui  ei 
idem  Deus  (I  Cor.  xii ,  5  ,  6),  non  siiii  in  iitiiiaic 
naiurx  :  adjungam  vero  buic  intelligeotise  lux ,  ut 
puias  firmiora  pr.Tsidia.  Ipse  enim  Apostolus  «it  : 

(1)  Eriingelisias.  Paulo  post,  et  inoperantis  et  Dei. 
Mox,  sedid,  omissa  pariicula  si. 

(«)  V.ii.  bas.  ms.  donageniium.  A!ii  oonniilli,  oec- 
non  Lips.  cl  l'ar.  dona  gencrum.  Piifif.Ttnduid  cuin 
liad.,  Er.  ct  pltiribus  proboe  nol;c  niss.  doiia  (stil.  vel 
loquendi  vel  intcrpretaiidi)  genera  linguarum. 

(/))  Cariiut.  codex  et  Marlln.  ui  In  gracco  texlu  , 
fiKmrfc/islos. 


Filil  per  uiiius  Del  prxdicalioiiem  .neg:ireiil  :  ui-ora 
Deuin  sub  propnetalis  signiricaiioiie  oonfessns  ssl , 
diceiis  ila  :  Vnus  Deus  palerex  auo  omneo.  e.l  ntii  in 
ipsv  (i  Coi.  VII! ,  ti)  :  ot.  qiii  Dcus  esi,  «j;  patw  crtUo- 
rctur.  Dubinc  (juia  Buduni  itec .  in  uni^i»  {>et!;n  ;u- 
trein  cicdcre.  non  proficeret  ad  saluleni;  suUjecil  : 

/•2)  Et  nos  II!  ipsum,  ciim  ^rpro,  fni->A  omitfitur 
noiiisn  Chrislus.  P;iiilo  post,  itnurn  bafitiimum. 

relerri.  Hiiit  ab  ipsis  Qii.crit ,  a  qi^o  Spiritu  vclint 
doiia  Kpiriiaiia  profirisci.  Ac  demuni  illos  eo  peniii- 
cii,  m  uegare  noo  valeaui,  rainisteria  in  1  ccLesia  ita 
a  Deo  es.se  posita,  ut  eiiam  a  Cbri.sto  dic;>iiiiir  c.in- 
stiliiia  ;  aduiii|ue  Christiiin  a  Pjire  neiiue  alterius 
csst;  poiesiatis,  nci^iie  aliciiiis  nalura;.  Iiaqne   ar|ii- 


(c)  Ediii  acplnres  mss.  el  inopercntis  Dei.  Reciiiis  D  incinuin  a  nuin  !29  instilutnm  ad  boc  vaieii  ut  doiia. 


abcsl  inoperantis  a  pr;cstanlibiis  uiss.  Coll).,  C;iri).  ct 
Gt;rni.  cum  resp'i?iatiir  Si.pr.i  aU:Uiis  .\p"Sioli  1  Cor. 
Mi,  27,  locus.  Ei  quosdam  ijuidem  posuit  Ueus,  ubi 
iion  adjicitur  Vfrbum  inoptraiis.  Cojus  ioci  cuiiip  .ra 
tione  cuin  altero  ^usdeiii  .^postoli  b|>bes.  iv  ,  1 !, 
proxime  memcrato,inqiioeademininisl«ri«)ruin  ilona 
a  Clirlslo  iiiduUa  esse  declaraiiir  :  jain  taiid.-tit  cla- 
rius  conficitur,  Christum  esse  douoriun  lai'i;iiorein  , 
proindequc  imum  cum  Paire  Di.>uu),  unuui  Splriluin. 
yuod  qiiidem  peijelentlm  elTicil,  ct,  uLi  nobis  vide- 
iiir,  iion  lani  ex  sua  (luam  e.\  senteiitia  :iii'veisario- 
niiii,  qiiibus  nonnlhil  largiuir,  ut  oiiineni  eis  cvadcii- 
(li  adituni  claiid:ii,.  Primum  enim  els  uhro  diit  Siiiri- 
iitt  stincii  voce  qiiandoque  Patreiii,  iiiiei(lum  Filinm 
.1111  Siiirltiim  sanetum  significaii.  Tum  i;iics(lain 
Pauli  locos,  qiio£  lib.  11,  n.  33  et  S-i,  sd  Spiriiuin 
sanctum  letiitit,  permitiii  eiiamad  Pslrem  e!  FiliuMi 


Iiii  Spnitiis  saiicli  vidgo  niiMCnpanior,  totius.  Trijii- 
i;ilis,  ac.  ii.iiiiiiMliin  ipslus  Cbrisfi  esse  doceamoi'  ; 
ut  (iiiolibi'1  iiioilo  JViuli  verba  i(it<.>rnretentur  b.icreti- 
( i,  iis  t.inicn  liatiiralis  iii  Paire  o!  Filio  uiiiias  conlir- 
nieiiir,  Qood  operosius  denionstnindam  daxiiiitis  : 
ipiippe  qui  adveriiuius  Hilariuiu  non  satis  iatel- 
lectiiin. 
((/)  Particula  si  oinittilur  in  ms.  Martin. 

(e)  Excusi  hic  addunt ,  ^ui  tvper  pTnnia  :  qu.-c 
vciba  non  habcnl  iiifra,  lib.  x!,  iiiitio,  neqoe  hio 
cxsiant  inmss.  qiiorum  iii  noniiullis  pro  ci  per  omr.r:s, 
lcyitiir  et  super  omitei ,  in  Curiiuleusi  sutteia ,  qiii 
super  omnes. 

(f)  Slc  liiss.  Al  editi,  uniiaiis. 

Ig)  Apiid  Par.  desidcraiur  nisi.  JIoT.  in  allisciiam 
cilii.  balietuf  potesf,  nc-n  rosset. 
(Ii)  Vetustior  e  msiS.  Goib.  ni;i  Donisnts  a-f.dc-el-jr 


««3 


SANtTl  HILARII  KPISCOPl 


SC« 


Ei    unui  Domiuui  nosUr  239  ■'■^"^  Clirittui  prr  \  sigi)ilit:;ii,  noii  aJ  soliltiiliDcm  singtilaris,  sod  ai!  spi- 


qucm  omniii,  el  iiut  per  i/iiuiii ;  siiueiililciii  liilci  su- 
lularls  in  ttnius  Oii  el  iii  iiiiius  Ouiuiiii  prxtlicaiiinic 
demniisiruns  :  u(  iiubiii  et  tinus  Dous  pnier,  cl  iniu^ 
IKiiniiius  Jesus  Glirisiiis  in  liile  (a)  esacl.  Nnii  cniiu 
diciuiu  ignorabal  a  Diiiiiiiiu  :  Haic  eit  eiiim  rolaiiias 
palrii  met,  «(  omnis  qui  videl  rilium,  et  crcdil  in 
eum  ,  liabeat  vitum  itiernan  ijow..  vi,  4ii)  Seil  (iiloi 
ccclesiaslicx  ortiiueui  ponens,  i-i  liticin  nosiratn  in 
Paii-c  ei  Filio  siaiuens,  in^cpanibilis  iltiu.<  aique  in- 
dissolubtJis  unitaiis  ct  Udci  sacramcnium  lucuius  esl, 
dkene  ;  Vmii  lh»$,  et  uiiut  Dominut. 

35.  Si  CViruttt»  nejaiur  Deut ,  quiii  uiiui  Deut  Pa- 
ter  ;ncc  fater  Domimis,  qui.t   unus  Doir.inus   C.liri' 


riius  uiiitatein  quia  umus  Deu^  Taier  ei  uniis  Cliris- 
lu>  Diiniiniis,  cuin  utcrquc  ct  Duniinus  ct  Dcus  sil , 
240  •'■'us  tainen  lii  OJe  nosira  nec  deos  (d)  paliun- 
iiir  csse  nec  doiuinoE.  IJnus  Igiiur  uierque  csl  :  cl 
iiniis  C!im  sit  uieri|uc  nnn  snlus  est.  Nec  loqui  sacra- 
ineiiiuin  riilci  iii>l  aposiolica  vucc  pvlerimus.  Uiiiis 
esl  cniiii  neiis,  et  un^is  csi  I>oiniiius  :  ol  pcr  id,  qucd 
unus  esl  Deiis  ei  iinns  esi  Doininiis,  in  Deo  dcinon- 
siiainr  (e)  ci  Domiiius,  sicut  et  Deus  (.'>)  demonstia- 
lur  in  Domino.  ([)  Nuii  tcnes  unioiicm,  utDcus  sin- 
gularis  sit ;  ncc  lamcn  dividis  spirilum ,  ui  uier- 
que  (g)  non  unus  sit.  Neqtie  in  uno  Deo  el  In  uno 
Doniino  discerncre  potcrls  potestaiem  :  ne  qul  Do- 
minus  esi,  noii  sit  el  Deus;  vcl  qui  Dens  esl,  non  sit 


tlut.   -   Ac    primum   exira  ap«.toli.;,.m   '^P""'"'' g  el  Dominus.  Cavil  enim  Aposioli.8.  per  eloquia  no- 


vivens,  stultiliam  tu:im,  h;crelice  ,  inlellige.  Si  eniin 
proressioiiem  unius  Dci  ud  id  usurp:is  ,  ne  Clirislus 
Deus  sil ,  quia  ubi  uuus  est,  solitariiis  sit  iiilelligen- 
dus,  el  id,  {b)  quod  uiius  est,  proprium  ei  sil  ac  sin- 
gulare  qui  unus  csi  :  quid  dc  eo  proliicberis,  quod 
JcsusCl.rislus  unus  csl  Doniinus  ?  Si  enim  secimdum 
lc,  quod  unus  Pater  Deus  esi,  CUrisio  noii  (1)  reli- 
quii  ut  Deiis  sit :  oecesse  est,  ut  ciiain  secunduin  le 
unus  Dominus  Christus  Deo  non  rer.iiqual  ui  Domi- 
nus  sit;  (2^  qu.a    qund  unus  esl,    propriu.n  ei  vdis 


minum,  duos  vel  deos  pr.Tdicarc  yel  dnminos.  Et 
idcirco  usns  est  eo  gencre  doclrinx,  ut  in  nno  Donti- 
no  (G)  Chrisio  unuin  signilic:iret  cl  Deum,  ei  in  uno 
Deo  paire  unum  signincarot  et  Dominiim  ;  (/i)  iicc 
t:inicn  (7)  impiam  nobis  ad  perinicndam  unigeniti 
Dei  naiiviialem  invehcrel  unioncra ,  et  Pairem  pro- 
fessus  et  Christum. 

37.  C/irisiuiii  »0)1  modo  Dominum,  sed  et  Dcitm  do- 
cuit  Paulus.  —  Nisi  forie  co  usquc  ultimx  despera- 


essc  qui  uiius  est.  Si  itaque  unuin  Dominum  Chris-  tiunis  fijror  audcbil  crunuicre,  ut  quia  Christum  Do- 

lura  esse  etiam  Deiim  ncgabis,  unum  quoqtie  Deum  niiiiuui   Apdslolos  di^.cril,  ncmu  aliud  cum  prx-icr 

patrem  esse  npgabi<;  et  Dominura  :  et  quid  erit  iii  quam  Dominuin  debeai  coiifiteri ,  et  habens  Duinini 

Dei  virtute,  nisi  Doininus  esi,  ot  in  Domini  poies-  proprietaiem,  noii  habe:it  (i)  Dei  veriiaicm.  Sed  iinn 

laie  (o)  (c),  nisi  Deus  esi;  cum  et  Deum  id  perGciat  ignural  Paulus  Christum  Deuin,  dicens  :  QHorum  pii- 

esse  quod  Dominus  esl,  et  Domlnum  id  constituat  C  tres,  et  ex  quibus  Cliristus ,  (k)  qui  cil  luper  omnia 

essc  qiiod  Deus  est?  Dcus  (Kom.  ix,  5).  Non  hic  crealura  in  Deum  dcpu- 

„   .  laiur :  scd  creaiurarum  Deus  est,  qui  soper  omnia 

36.    Vnus  ett  uieTque  spmlu ,  ncn  persona.  ^  i>ea  i^     ,      . 

sacramenium  dicli  dominici  Aposiolus  tenens  ,  quod 

usl  •..Ego~el  Paier  unum  sumut  (Joan.x,  50),  dum  58.  Distinnl  illnm  a  PalTt ,  non  divisit.  — Quam 

utruraqae  unum  profiietur,   onum  uirumqtie  (4)  sic  vero  super  omnia  Deus  (8)  et  insepirabilis  sil  (/)  a 


(1)  iiWini7ui(. 

(i)  Quia  quod  atiuui  cit. 

(5)  Piopiieiaie. 

(4)  Abesi  sic  a  nosiro  ms.  Paulo  post,  paiifiir  pro 
paliuniur. 

(5)  Lerlio  codicis  Veronensis  h:ec  ost  :  demontira- 
luT  in  Donuno,  el  uno  Deo  Patre  nnum  significaret  et 

(a)  Lips.  el  Par.  «»«»1  .•  reniieiilibus  aliis  lihris.  D 
)b)  Unus  todcx  \atic.  ijuod  unum.  :\Uer  Sorbon. 

liic  el  iiifra,  quod  uiius  esi.  Verius  iii  aliis,  uiiiu,  qua- 

si,  quod  aliquit  uiiu»  e»<. 

(c)  Invulgaiisac  pluribus  niss.  propnetaie.  Malu- 
mus  cura  Cariiui.  Miriin.  ac  iiOiinuUis  aliis,  potestuie, 
cum   hic  non  lam  spccieiur  proprieUs ,    quam  na- 

lura.  ...  ,. 

(d)  lia  mss.  potiores  :  ubi  in  excusis  ct  aliquot 
mss.  pciiiiur.  . 

(e»  l'ariiculam  el,  qu.T  ut  sxpe  alibi  porindc  esl 
ac  «iwini  resiiiuiinus  ex  inss.  Hic  verbum  dcniontira- 
tur  idciii  soiiat,  ouod  ligni/iculur .  lil  pleruinquu  inlra 
eadcm  ii>l  vcrbi  hujus  vi». 

(A  Kiliii,  cicc(ito  llail.  iiec  non  ms.  Vat.  bas.  ao 
pleruiuc  alii  hicadjiciuul,  ul  (vel  ef)  m  niio  Dco  pa- 
Ire  unum  iignilicurH  el  Domiiiuin.  Qji*  vi  rb;>  huc 
niale  iiilerjecw  siiiccriorc»  uvs.  Cjlb.Carn.ct  Gcriii 
tion  hubcut,  »uumquc  lufra  lociini  rccto  tibiiiicnl 


Dominum,  non  leiiens  uiiionem  ,  ut  Deus  tingularis  tit ; 
iiec  tonien  ditident  tpiriium,  ut  uierque  non  unum  tint. 
paulii  pnst,  poterii  pro  potrrii. 

(6)  Jesu  Chrisio. 

(7)  Impium,  moi  profcssiit  esl. 

(8)  Et  inseparabiti  a  Patre  tit  Spiriiu. 


(/j)  In  Vulgatis  ac  pluribiis  mss.  non  unum  tini. 
In  Martin.  unuin  sint,  oniissa  particula  oegaiile.  Itec- 
liiis  in  aliis  nuu  inferloris  uoia:,  nou  unu»  tit,  supple 
ipiritus. 

(h)  bAJiti,  11«  (ajiMJi,  moK  posl  verbom  profeitui 
adjicicnies  substantivum  eii.  Ex  hoc  allernvc  lucu 
iium.  tiD,  uhi  iii  cdit.  Bad.  et  vrtustioribus  mss.  Ic- 
gcrc  est  niipium.  non  impiam,  noiiien  uniorii  Hilario 
niuiculini  generis  luisso  suspicaniur. 

(i)  lu  aniiqiio  codice  Coibori.  Doinitti  veritaicm. 
IVoviine,  hiibeni  Domini  proprieialein,  id  esi,  cuiii  prii- 
priuin  ei  sii  esse  Doiini.uni,  qui.i  scil.  unus  esi.  Ex 
liDC  lorsilan  locosupra,  ii.  5S,  pro  potetlaH,  po»iluiu 
enit  prvprit-M<t'  :  scd  nuii  par  raliu. 

(j)  lii  cudicu  Vai.  bas.  oc  Uarbii  hic  adjicilur,  Sv'- 
i'Hiiuum  carHem. 

(A)  Iia  iiiclioris  uoix  luss.  Ai  apiid  Itad.  ol  Kr. 
II  /'iiiiii>;>iri(u  .  apud  Lip:;.  et  l'ar.  v  Ptini  ipnitu. 


56r> 


HF.  TRIM TATE  LIBER  Vlll. 


«66 


i\i(iO  S|'iiiliis,  (liscc  cii:im  lioc  ipso  dc  qiio  niinc  A  tlixril.  Nnniqiic  pou  illiid  ilisUMnim  cl  sapiciiii:^  ci 


nglliir  ApnsKili  ilictiv.  Confc^siis  ciiiiii  iiniim  Dciiiu 
pnlicm  c\  qiio  oiiiiii:)  siiiit,  cl  iinii'ii  Doiiiiiiiiin  Jc- 
fiiiin  Chrisiuin  |icr  «iiicm  otniiia  :qnxroqiiiJ  divcr^iin- 
lisAiiulerit.iJicensexJ^ll^''^^'')"*^-  ei  perCliristiim 
oinnia (I  Coi.vih,  C) ?  .^nne  (n)  possit  (I)  separabilis  a 
sc  natiirreet  spiritus  intelligiex  qiio,  ct  pcrquem  om- 
iiia  ?  Omiiia  eiiini  pcr  Fiiium  ex  niliilo  subsiiterunt ,  ct 
ail  Deiim  tx  quo  omnia,  ad  Filium  vcro  pn  quem  oin- 
nia  Apostolus  (h)  rctiilil.  Et  noii  invciiio  quid  dilTc- 
r;ii,  cuiii  per  iiiruinqiie  opiis  !.ii  vinutis  ejiisdem.  Si 
cnini  ad  univergit:<tis  siilisi:iniiam  propriiim  .ic  sufli- 
cicns  crcaluris  cssct  quod  ex  Deo  suni;  <|iiid  liabiiii 
nccessil;ilis  meroofiwsc,  quod  q»3c  cx  Deo  suni,  per 
Ciiristnm  sinl,  nisi  qiind  nnnm  idcin  rst ,  per  Cliris- 


sriciilioc  Dpi  |irnlcsialiini  pioluiiilmii,  (i)  el  iiis(rm:i- 
biliiiiii  juilicmriim  cnnressain  (f)  iiiiiiielli^'ciiii:im 
{lioni  ,  XI,  r>3),  cl  iniiivcsii^abiliiini  vi:iriiiii  (IrinniH 
Iratani  ignoraiionein,liuman:c  lamen  ndci  usus  olTicin, 
luinc  lioiiorem  invesiigabiliuin  et  iiiscrut.'ibiliuin242 
ccclcslium  sacnmcnlorum  profuiidoreddidil,  diceiis  : 
Qtioniam  ex  ipto,  et  per  ipsum  ,  el  in  ipso  iunt  omnin, 
ifti  glnria  iii  siccula  (g)  amcn  (Ibid.,  TM)  :  id  niinc  ail 
uiiius  nalur.T;  signiCcaiioncm  icfereiis,  ijiiod  noii  iiisi 
opus  unios  possii  esse  naiura'. 

39.  Epilogiia :  ex  prtediclis  Pauti  tocic  quid  <  oh/,'i- 
tuin  tit.  —  Cum  cnini  specialiter  Deo  id  adsi  ripserii, 
iil  cx  co  omnia  ;  et  propriiim  Christo  dclulcrii  ,  iit 
pcr  eum  omiila;  ct  nunc  lionor  Dei  sil,  quod  ex  ipso 


lum  es5C  elex  Dcocssc?  Scd  qiieinailmoilum  (c)  Do-  g  et  pcr  ipsuni  ct  in  ip-o  sinl  iimnia  ;  et  cuiii  Spiriins 


iiiinum  ct  Deum  iuriqnc  conim,  ui  mutiium  esscl, 
adscriplum  est ;  iia  ex  qno  et  perquem  relalum  ad 
utrtimquc  est,  ei  ad  dcmonstrationcm  unitntis  uiriiis- 
(|UC,  ncc  ad  inlelligenlian)  singnlaris.  Nnn  palet  ad 
uccasionem  impietaiis  (2)  ipsins  (d)  scrmo,  el  apo- 
slolica  lides  non  csl  exira  prsedicaiionis  diligenliam. 
Ilis  cnim  sc  vcrboriim  propriciaiihus  temperavit  , 
qiiihiis  nec  duos  deos  intelligcrctur  signiricarc,  ne- 
qiic  iinicum  dam  ct  unlonem  dctestatur,  n^  scpa- 
rat  unilatem ,  hoc  cnim  ex  qno  omiiia.  el  per  qiiem  om- 
nia,  licei  non  singubircm  consliiuerel  in  poiestatc 
virtutis,  non  tnmen  diversum  demnnstrarei  (3)  in  (e) 
cfncienlia  ;  cum  tx  quo  omnia  ,  el  per  quem  omitia, 
ojiisdem  naturx'  ad  id  demoiistrarci  auctorcm. 
Uirumque  autem  ejusdem  naiura;  proprium  esse  dc-  C 

(I)  Separabili  a  se  natura  etnviritu. 
(9)  Piui  sermo.  Paulo  post,  ut  nec  duoi  pro  quibui 
nec  duot. 

(3)  In  efficientia:  nolcstalc. 

(4)  £l  ineiscrufari/tum.  Mox   el   ininvettigabHiuni , 

(fl)  Ms.  Corb.  sb  anliqiia  manu  secunda  ,  pnitini. 
Dcinde  in  excnsis,  separabilis  a  se  nalura  C.  spiriius 
In  oninibus  fere  iiiss.  «fparoii/i  a  tv  natura  et  spiriiu  : 
quibiis  veriiis  (^rii.  pr:i>posiiionem  in  |it;x;rixani  haU;l. 
Sequiniiir  exemplar  Yat.  '  is  ijuamvis  caneroiuiii 
Icctioiicin  iiaiid  alind  soiiarlen)  noii  ri  spiiainus. 

((>)  Editi,  reluterii.  Melius  mss.  retutit.  H.a,-i  vocc-;, 
tx  quo  omnia ,  ad  Patiem,  islasvcro,  i>er  quen  vin- 
«in ,  ad  Filiuin  rctulisse  .AposKiiiis  cnarr:;uir.  Mnx 
Bad.  el  Er. ,  cum  utruinque  apposuil  (diio  inss.  cuni  per 
utrumque  oppotuitj  virtutis  ejusdt^m  :  mendose. 

(c)  Vat.  bas.  ms.  per  Dominum.  Maiumiis  sirnpli- 
citer  Domiimm,  lacilo  verbo  estc. 

(d)  Editi  excepto  Par.  cum  :iliqiiot  mss.  pius.  Uc- 
tiiieiiius  eiiiii  vetustioribus  ipsius  ,  id  est  Aposioli  : 
uhi  pessiine  in  mss.  Vul.  bas.,  tuce. 

(c)  lia  c;isiigaiiores  inss.  Editi  vero,  in  efjiciciai(r 
pniesuite.  Martiii.  ins.  in  efjicientitB  pottHatem. 

(f)  B:id.,  Par.  ac  pliircs  mss.,  ialelligentium  .•aisti- 
gaiiiurcx  Kr.,  Li|is  ci  iiiss.  Corb.  Mox  rcposuji  Kras- 
miis  iniiivesligiibilium  cuin  in  niss.  el  BiJ.  cxstcl  iii- 
vesiigabiHum.  Illi  latiicn  siilTragalur  uniis  nis.  Coli)., 
lib  \,  II.  Cti.  UnU  porro  vcI  abusii  cxperiniur  nomeii 
inveiiigiibilis  viiii  iibtinerc  ncgindi,  iiiiamvis  vcrbuni 
investigare  habcal  aniniiandi. 

(.7)ita  velerriini  inss.  Val.has.,Cnlb  ,  M:irlin.,ctc., 
coibenlienie  sacro  texiu  grwco  ei  l.ilino.  .Kl  in  cxcii- 
sis,  teectila  sceculorvm  ,  omisso  amen. 

(ti)  ln  duobiis  mss.  Coih  ,  nno  Remisr.  et  Tlieod  , 
it/  ciim  in  minislcrio  Spirilus  Domiiii,  et  in  operalioiu:. 

Patrol.    X. 


Dci  idem  sit  ei  Spiriius  Clirisli ;  vel  cum  (li)  in  ini- 
iiisteriii  Domiiii  ei  (o)  in  opcr;iiiuiie  Dci  Spiritus  iiiiiis 
opcretur  etdividai,  non  possiint  noii  uniimesse,  quo- 
rum  proprij  unius  siini  ,  ciini  iii  codeni  Doniiiio  Fi- 
lio,  et  ii)  eodeni  Deo  Patrc  ,  uuus  atqiie  ideni  Spiri- 
tus  (G)  in  (i)  eodem  Spiritii  sanrto  divideiis,  uiiivcrsa 
perficiai.  0  dignus  iile  niagnoriim  ct  caslcsiiiim  ar- 
caiioruni  conscieniia,  el  assunipins  sccictoruin  divi- 
nonim  electusque  partice|is,  ea  ips;i  (j)  illiciti  eloquii 
silcnlio  necessario  tacciir.,  ei  vcrc  .Aposlolns  Christi, 
qnall  liumanx  perversiialis  iiigciii;!  aijsouiii  seniioiiis 
siii  praedicatione  conclnsit,  ununi  Paircin  Deuiii  ,  ct 
unum  Dniiiinum  Jesum  Christiiin  couhlcndo;  ut  in- 
ler  ha-c  (7)  ncc  duos  (k)  quisquaiii  possit  pr;cdicare  , 
neque  unicum  :  ciim  lanicn  qui  non  uincus  cst,  iioi! 

quod  pi'».'lulimii$  superiori  leciiorii  ,   invcsiiguklium. 
Dcinne  impertcruiabilium. 
(3)  lii  «/-'iMiu  Dei. 

(6)  /n  eo  Spirilu  sancto. 

(7)  Nec  duaf  Deos  gititquam  ponet. 

Spiriiui  Dei  .Spiriiiis  uiiut.alc.,  qux  iectio,  t:ii;jin  aif. 
liiiibum  itis.  Corb.  ab  ;iiiliqu.i  iiianu  adsciii>ta,  non 
displicei  in"  sensu,  ul  licei  iii  miiiisicriis  dnidcndis 
Spiriiub  sii  Liomia. ,  ei  in  iargiui^ua  upcr.«iii>tic  Spi- 
ritosOei,  unus  laiiifR  S^iiritiis  ci  opi.rctiir  ct  divi- 
d.ii.  In  vctusliorcColb  ucciion  Martin.,C:irii.,  Gerni., 
ViiMl.,Corh.  e;  uno  Vatic .,  cmhi  in  miiiislerio  Dumini, 
el  m  Spiriiii  De.  Spiritus  uni^s.  Ex  qtiibus  apnd  Par. 
posiluiii  est,  cum  in  nnnitierio  Doiuini,  el  iii  opera- 
lione  Dei.  el  in  Spiritu  Dci  Spiritus  uitut.  Lcctioneiu 
qu.ini  revocamus  ex  :iliiseilit.  ci  ;iliqi!iljiis  aiss.  con- 
lirmaiii  h«c  num.  31  .  Appieluiiilc  ,  ji  potei,  Domi- 
D  liii»!  iit  divtsiont  minisleriorum,  cl  Dium  m  liivisione 
operatioiium  liuac  euntdem  uituni  c^se  Spiiilam,  et  ino- 
pfraniem,  el  prnul  vntt  dividentem. 

(i)  Bad.,  Er.  et  Lips.  iii  eodem  Sptriiu.  sine»(i<-jcw. 
Carniil.  codex  ,  in  Spiiiiu  ttjnclo,  siiie  coi/e»!, 'cnjiis 
vocis  ires  liiicra;  posterinrcs  iii  .isiiiquo  Coib.  piisco 
ir.iirc  ex|iuiicl;e  siinl,  id  ;sl,  puiiciis  .Mibjectis  siuicr- 
flme  iiidican'.iir.  lJii(Je  .Mariiii.  ct  :ilii  m^s.  prnpi^iiiii- 
nes  halieiit,  in  eo  Spirilu  aanclo. 

(j)  H"C  eit,  qiw  siini  illiciii  eloqiiii.  seu  qu.c  non 
licct  eliiqiii.  Ne  vero  legeriscimi  cod.  V;il.  b;is  i//i- 
ciia  eloqiii,  nevc  deiiide  pr.TiVras  ciiiii  Vitid.  ncciioi.i 
Bsd.  cl  Er.,  «(aliicns,  vel  cuiii  uno  Colb.  pareits,  pro 
lacens. 

(k}  lii  cod.  Yat.  has.,  .^Tar-tin.,  aliisqiie  ditcbus  V.i~ 
tic.  dnns  deos.  Abest  aij  aliis  dcos  :  cuin  qar^  \w.c 
siippressiiin  iiitelliyere  est  i'ml  dominos,  pula,  nec  duos 
deos  aut  dominos. 

9 


i«  ■sANC.Tl  mLAilH  EPISCOIl  268 

iii  thios  proticitrci ;  iiac  q<ii  ilno  non  sunt,  solitariiH  A  iceniioitem  iii  rwlum)  qu:c  corporcus  io  muDdo  lua- 
fio-MH  inielligi;  el  inier  li:c'C  perfocMni  Chri^li  uali-      mciis  lnulus  esi. 


\iUiti>m  i>.'tter  demonsiratus  osteiiileret' 

■40.  Ild-reiicii  nec  fida,  nec  ipM  ,  nee  baylisnui.  — 
Cxlcnditc  iiuiic  vibralas  sibilis  liiiguas,  hxretici  scr- 
pcnios,  sive  S.ibelli ,  sivc  Plioiinc,  sive  qiii  nuiic 
crc3iiir.ini  csse  unigeniluniDeuni  pixilicalis.  Auiliet 
uniim  Deum  p.itrem ,  qui>:i|uis  ncg.il  liliuin  :  quta 
cum  Paier  non  nisi  pcr  filiiim  paier  slt,  Filius  243 
ptr  id  significatur  iii  Patre.  Qui  vcro  unitaicin  na- 
lurx  initilTercntis  Filio  adiinii,  ciigno^cat  uiniin  Do- 
minnin  Jcsum  Cliristuin.  Nisi  enini  per  unilutein 
SiJirilns  iiiius  Cit  Doniinus,  Deo  ]).itrl  mm  rclinqueiur 
ut  Dominus  sit.  Al  qui  de  teinpnre  atque  c\  cariie 
Fiiiuai  deiiuuii ,  cognusc  il  quia   pcr  euni  oninia,  et 


■'li.  Filiut  liomxMs  vilam  aftermm  dal ,  qnia  ugtut- 
lus  a  Palrc.  —  Dixerat  ciiiin  iit  Evaigeliis  Dnmiuui : 
24^  Operamini  enavi,  nou  ifmB  inlerit ,  sed  ttcam 
qiice  permanel  in  vilam  a^ternam  ,  qunm  lUiut  Itomiiiit 
diibil  vobif.  Jluiic  eiiiin  Pater  (li)  sigimvH  D  •u«.  Diie- 
ruiit  igitiir  ad  cuin  :  Quid  fiu-ie:nu$,  ul  operemur  opera 
Dei ?  f.l  dixil  illis  :  lloc  e$i  oi>ut  Dei,  ul  credatit  (l)  in 
euin{i),  quem  misit  illc  (Joan.,\\,  VI  el  «f'?  ).  S^icra- 
iiiiMituin  ct  corporaiionis  eldiviniialis  mx  Doininus 
cxpoiieiis,  lidei  q.:oque  nosirji;  et  spei  docirinam  lo- 
culus  est :  ut  escain  non  iiucreuniein ,  scd  permanen- 
tein  iii  a^ternum  opcraremur,  ul  lianc  xlernii.iti$  es- 
lain  dari  nobis  a  lilio  homiiiis  mcininisseiDUS,  ul  fi- 


iios  por  ipsuin  ;  ct  extra  (a)  tempura  sil   condcns  B  lium  liominis  signatum  a  Dco  palre  scirumus,  ui  boc 


omnia  intemporalis  immensitas.  Ei  iiiterea  relegal , 
qnla  una  spes  vucaiionis  est ,  et  unuin  b:ipiisma  ,  el 
fidcs  uiia.  El  posi  hxc  advcrsans  prjedicationi  Apo- 
stuli  ip-c  aiiailii^ina  ooiistiiutus,  cuin  aliier  ex  sen.>u 
siio  s:ipi;it.  nec  vocatus,  nec  bapiizatus  est,  nec  dle- 
lis  :  (|uia  in  iiiio  Deo  p:ilre,  ei  in  uiio  Damiiio  Jesu 
('hrisio  uniiis  siiei  atque  b;iptismi  lides  iina  sii.  Nec 
tloctrinaruin  divoisitis  in  his  se  esse  poterit  gloriari, 
qux  unius  ei  Dei  et  Domini  el  spci  et  baptisini  sinl 
et  fidci. 

41.  Fides  de  Palre  ei  Filio.  —  Una  igiiur  fides  est 
Patreni  in  F.lio  i>t  I  ilium  in  Patrepcr  inscpar.ibiiis 
naiura'  unit.item  cunliteri,  noii  conrusam,  scd  indis- 
crciam  :  nequc  pernnxlam,  sed  iiidillerfnteai ,  ne- 
quc  cohaTeiilcni ,  sid  exsistentem  ;  ceque  incon-u 
siiniinainiii ,  scd  iverfectam.  N  ilivitas  esl  enim,  non 
(livi^io  ;  ri  riiins  ost,  non  adoplio  ;  et  DeUs  e«t,  noii 
trcaiio.  Ncquc  a'tcrius  generis  Deus  est,  scd  Pater 
v  ei  Filius  uniHii  suiil  :  noii  enim  innovula  sst  nalura 
naicendo  ,  ut  ab  originis  suac  proprietaie  esset 
nliciia.  (6)  Teoel  haiic  itaque  manenlis  in  PatrcFilii 
«:l  1'atris  in  i'ilio  lidcm,  unuin  Deiiiii  palrem  ei  niiuni 
lldiiiiiiiiin  ("liristum  sitii  csse  A|iosiolii5  praidioaiis  : 
cii.ii  in  Domiiio  Cliristo  ci  Dcus  csscl,  el  in  Deo  pa- 
irei-sSft  et  Diimiiins  ;  et  iinum  essei  utorque  quod 
UfHs  psi,  cl  iniuni  essei  nicrque  quod  Domliiusest  : 
iliii.i  (<■)  iuip^rfeclum  fil  Deo,  oisi  Donnnus  sit  ,  cl 
D.iiniiio  iiitclligatur  csse ,  nisi  Dciis  sil.  Atque  ita 
i  uiii  iiter^u.;  uiius  est,  et  uniis  signiiicatirr  in  uiro- 


es^c  opus  Dei  nosccremus,  crcdere  in  cum  quein 
misissci.  Et  qnis  est,  queni  Pater  misit?  Ncnipe 
qucni  signavil  Deus.  Ct  qiiisest,qiiciD  signavit  Dcus? 
Filiiis  uiique  liominis,  csc^m  scillccl  iiracbens  vitx 
iGteri.x.  Et  qui  laiidem  sunt,  quibus  prxbel  eani  ?  (/) 
Illi  namque  qiii  operabuniur  escam  nnn  iniereunlcin. 
Atque  ila  qux  opera  csc:r  est ,  eadem  operalio  Dei 
csl,  in^um  scilicet  crcdidisse  qucm  misil.  Sed  hjcc 
luipiiuir  filius  hnminis.  Et  quomodo  cscam  vilx 
aiternx  lilius  honiinis  dabit  ?  Scd  sacraiucnium  sa- 
Intis  su%  nescit,  qui  nescil  (ilium  hominis  daniein 
escain  in  vitam  (2)  (j)  xternam  ,ji  Deo  patre  e«se 
signatuin.  Hic  uunc  quiuro,  qui  taiidem  iDlelligenlix 
seiisus  sil,  filium  homin;s  a  Paire  signaium  iVoT 

45.  Deus  sernwnem  fiium  sensui  noilro  aceommodat. 
Filiuf,  cequalis  Palri.  Dcus  esl  incomposilus.  —  Ac 
priiniiin  cognosci  oporiot  Deum  non  sibi,  s«d  fiobis 
locutum,  ei  intanlumad  intclligenli.im  iiostr«ni  elo- 
quii  stii  temperasse  scrmoncm,  quantum  coin|."irehen- 
dere  ad  sentiendnm  naluraa  noslrs  (3)  possil  infir- 
iiiilas.  Namquecum  .-uporiusincrepatus  a  JudLiii  fuii- 
tei,  rur  se  aeqnaicm  Deo,  filinin  seDci  prolUcmlo , 
fecissct  (Joan.,  v,  18);  rcsponderat  omnia  se,  qui 
f  icer.  i  Pater,  faccre  (IHd.,  19  et  seqq.) ;  cl  oinne  sc 
,1  Pairc  adepuim  esse  jodiciuin ;  eliam  se,  ut  Paircm , 
hooorandnm.Ciin  hisomnibus,  professus  ante  (4)  sc 
riliiiiii  (h),  Patri  cxa;quaverai  honorc,  potesuie,  na- 
tura.  Dcliinc  dixcrat ,  ut  l^airem  viiani  la  le  liabire, 
iia  cnm  FiliOvitain  in  se  habeiidain  d«di8Se(/6»rf.,  26): 


que,  ct  non  ct  nU'iqiie  sine  iino  ;  iiiin  cxccilli  evan-  I>  iii  iiiio  sigiiiliravcrat  iiatura;  eju^dem  per  sacramcn- 
gcliiMin  iir.iJilicaiioiiem  Apostoliis  doccns,  nec  lo-  lnm  n.ilivitaiis  niiilrfteni.  Per  id  enini ,  quod  h;tbei 
quciii  in  Paulo  Cbrisiui  diversujai)  hisest(po»«arf-       Paicr,  (i)  ipsmn  illum  245  *'8"'*'c»>«t  •«  hulieiido: 


(•ij  .Ciernam  dcest  in  ins.  Yeion. 

{■i)  P0..1  ('■)ii)io<'i ,  fru&tra  additur  in  codicc  bas. 
V.iU,  lcmporaUs. 

./')  Sic  mss.  Edili  Vcro  hlc  ,  lenenf  :  ac  poslea  , 
)iyii'ji:u'. 

(i)Edlli,  :'mi)i>r/i.vtMni  t'«i'f  y><!0,-  el  inox,  di!«4ic 
jtni  c.w  ;  ra<ligantur  aiirturitalc  in;s. 

idl  lii  pli^Vi^^qu.*  vclcriliUB  libri<,  tii/iii/iciitiit ;  liiirn- 
riiiiiic.i  lapsiis  cx  allliiliilc  vocuiii  cliain  111  |iriiiH  vnl- 
ii«ii.;  iiilianoii  bciniil  rc|iclilus.  \n  %rxco,  i<jfp<ffitfj. 

icj  liii  Carnui.  loilcx  suiri.itanie  (jrrt-coci,- o/.   .\i 


(5)  Potsel.  M«»,  inrr«pilii». 
(4)  Sclitittm  PutH$,  etc. 

iii  Marlin.,  u(  credatit  eiim.   in  aliis.   nl  ertitibtti  : 
iiifra  aulcm  in  iiinuilius,  credere  in  eum. 

{()  Lips,  ci  Par.,  i//i»  H«Hi>i«;  el  moi  CDm  lUd.  «t 
Er.,  qiia' ojieruJio  t's«ie  .'  n'iiitcntibus  iii&.s. 

(ly)  .Abcst  merniim  a  plorisque  m«ii. 

(/()  EUiii,  4u  /i/ium  Piiiri»  ;  eiiieiidintur  ex  ium. 

(II  lii  vnlgaii., ,  i|nniii  il/nrf  sii/Hi/iini.  Al  in  vciiw- 
tioriiius  libris  :  i(niiHi  illuin  ti^Hilu-avit.  Tuii»  c»  iiiss. 
Viii.  Ins.,  Mariin  ,  du.ihu*  i:olb.  ci  umo  Soibiui.suli 
jitiiiiu»  1.1  liubciido  ,  ailjci  i.i  pariiciil.i   "i,  qu4)  d.  osi 


'^69  Iil".  TUIMTi 

,|iil.'  ,!:ii'  iirciino  inn.io  cx  coiDp  ■^ilis  I^oii^j  e-l ,  ull 
iii  i;o  aliuil  sii  ((""'l  mIi  en  !i:;lMM«r,  cl  alMiil  sit  i(>  e| 
ijiii  iMbLM!  :  yc.i  loliiiti  r|iio(l  t'sl,  vila  Psi,  iinlurasci- 
Itcf.l  i^erfccia  et  nlisoinia  ri  iiifiniia,  e,i  non  ex  dispa- 
liidiR  coiisliiiiia,  sed  viv«iis  ipsa  per  loiiini.  yiisc  ciiiii 
qinlis  iMhelitr,  lalis  ct  flnia  est ,  eisi  n^itivilalem  ejiis 
iiiifllig.iiiir  significare  cui  daia  e^l;  noii  lamen  di- 
vo.rsiiaiein  generii  afieit,  cnm  laiisdaia  esi,  ijualisot 
h.iliudir. 

H.  Qtio  setitn  fiiiut  hominii  a  Pnlre  si(inalu».  — 
Posl  liaiic  etgo  laiii  niulliplieeto  ac  propiiam  de- 
iii.i.isiianil;o  iii  se  p;ilcriia>  iiamrjPsi)(iiifi<aiioneni  (^i) 
(1 ) ,  MStis  b<v  diclo  rst  :  Hunc  rtim  Patft  tignavit 
Detis  {Joun.  vs,  i7).  .Signaciilonjm  iMiura  en  e!>t,  ut 
oini)om  inipro.ss*  iii  se  $pe<:iM  exp!icc<it  loruiaoi ,  et 
niiiil  miiiiis  e»  co  iii  si;  hiibeniu  u  idc  MgiMjnliir  :  el 
(iuiii  loiiim  afel|i!um  nwHl  tmiirinuiur ,  loiuin  es 
sc  pr;('l'i;timt  niii<lquii!  iinprcssuiii  est.  Veioiii  lioc 
[Ittud  lioe  rvjer  ad  sfaiifnlia)  ad  diviii.i-  iia!i\ilali$ 
iion  pr<i(:cii  exempiun;  ,  quij  in  si^ri.iciilis  ct  iiiaie- 
ries  sit  ei  diversiuis  el  imiircssin,  (f.)  per  (t»i  qn»  mol- 
linrihus  naiiirss  validiuiuiu  geiieriini  species  iiT'pri- 
.muntuf.  U!i!?ei:;ins  vero  Dcii!. ,  et  ptT  saiTiinien- 
tura  saivtis  nOjtrsB  homirii';  (Hius,  toleiis  pru|'ri(Hatis 
iii.bis  palcniie  m  -c  siijiiiScare  spvcirni ,  sijjiiaUi^iii 
«iC  a  l>eo  ;iii'.  ei  lioi'  idco,  quii».  viiae  Dnierna;  escam 
U!iu8  lioiniiiis  e&sei  daliN-is ;  ut  per  boc  potestas  in 
eo  dandx"  ad  ajteriulateiii  i  scie  m1.<  lligi  possel ,  qiiia 
oiiiiimn  in  ;e  |iatern*_f«mi.e  |il>'niii!'Ji«em  signaiiiis 
ive  Oci  rantineret;  iit  qmMl  sigiinssti  Ucus,  nnn  aliuJ 
cx  sc  qiiam  farui:ip>  Uta  siguaiiiis  eflerrct.  Hscc  <|ui- 
dem  ad  Juda;os  DDiniiius  ob  inliiicliiateiii  siiain  dicti 
istius  iiicapiiccs  locuiiis  esi. 

i'6,  Signaf-m  a  lieo  expoiiil  PrfUut  dicen.%  in  Dei 
[ormn.  —  S<'d  r.obis  Kv;iii^,rii  pr~  Jicator  propiiela- 
lii  bujiis  iii!elligst!liai;i  Spiiitu  (^hrisii  per  scloqiieii- 
lis  insiiittat,  dicens:  Qni  ciim  <k  ■.onna  Dci  cstet.,  non 

1%)  Ad  Afiosiol!»,  ttftu 

i2)  Pn  qiins. 

(5)  VerlMiiT!  f'Mt'  abest  a  sv^^iro  codice,  tit  el  inr-.i. 

iii  ;i'iis  iriiiis.  Ilfc  nitrrii  sii-.  '.i  -^tur  intelligcDdunj  : 
niiimfieiivii  i^lirislns  illiim,  piiui  P.ilriMn  ,  csse  ipsum 
;ii  liu've>idu ,  seu  iioii  iiliuii  csse  iu  rc  qin'  habeliir, 
iiuiiii  qnoii  esi  iii  scipso  :  iit  videlicct  illuil  ,  Stait 
PuUr  Uuiel  viiuiii  iii  ienieiiiiso ,  s!o  exjinniit  Uilariiis, 
qiissi,  siciil  liiliet  vil.iiii  iii  se  ipso  siiain,  oi  qiiaMiiso. 
sit  :  titiin  non  atiud  iint,  qinvn  quod  esl  ipse  ,  qtuv  iiia 
sitR/,  iil  vitliiHus  siipia,  uaii).  21.  Cuin  auieii!  Kilius 
ea.leii)  r.iti.me  viiaui  ii:  venn  tipsn  balioie  ilimi  ;r  ; 
oiiui  pariicr  iiiiiiiu  ciiiii  PaireDcuin  essc.  pnsic;!  im;i 
iiiciiie  ciiiiciuiiii.  Vcruiii  iiic  secuiu  pugna!''  ii..ii- 
iiuliis  Mdeiiitiir  saiiClns  Diicior,  qiii  lili.  ii,  u.  52, 
pr.ibare  voiciis  iion  uiiuni  essc  Spiritiini  D.'iiiiiiiiiii 
'  ni  Spirituiii  Dmuiiii  ,  ail  :  .Vrti;  cwfiii  habere  liaberi- 
qtie  vimntesi.  At  iii  {Miiuipiii  cst  respi>nsio,lil>r<i  ii,dc 
pursiiiiis  .soriiioucin  es^^e,  liic  aiiiem  <ie  iiatuin,  ciijus 

;.u 13  siiiiplic!i.is  snpcrius,  iitini.  2i  ,  di^cric  pio- 

piigiiuiiir 

(.;>  !ii  viilgiiti'- liicpr2;iiiliiii(jr  fld  Apotlitlos:  quod 
iriuoviiiHis  iiiiclonlatc  opliiiii  couicis  CoiL'.  ac  G.rin. 
neciii.ii  >;\;iiu!(;Ui'i  lextus,  quo  Cii.is-.UB  (lonc  al  li'i- 
ii.iiii  ^ciniiiiieiii  liahere  ps;ri>ii!cn)r.  iiiK>  liil.tiii.s 
i|is(i  piislreiiiis  Imjus  iiuin  .  vcrbis  ha:c  ad  Juila^oii 
liicia  airiruiai. 


rr:  liukr  yih.  270 

k  rafinnni  arbitriiiui  est  (')  i's:.e  sc  ojqnnian  Ihn,  sed  se 

I  exinniiivit,  fonuinn  servi  necipiens  {Phitip.  ii,  G,  7). 
Oncm  eiiiin  sii>iinver.ii  Ocus.  aliiid  prcicr  qu.nii  Dci 
iorma  osse  246  ""''•  fO'"''  '■  (')  «'  id,  qimd  si^ni- 
iiiin  in  Dei  forina  est ,  hoc  iieccsse  esl  tiiiuiii  iii  se 
coiitiaginaliim  liaheie.  i|iiod  Doi  cst.  Et  idcirco  Apo  - 
stnlus  eum,  qucni  signavil  Dous,  in  Dei  foriiia  nia- 
iientem  Dcum  pi;edii';ivil.  Nani  ni.«urnpti  ct  cm- 
nati  iii  eo  cirporis  saciainenium  locnliirus  ait,  .Vo,'! 
rapiiiam  arbilralus  est  esie  se  ipqiuilem  I>eo,  sed  se  c.ri  - 
nnniuil,  [orinnin  servi  acciinen.i  Qiiod  eiiim  iii  fiirina 
Doi  er;it,  ner  siguontomse  Deuiii  Deiis  nianelcii.  .Sed 
qiii;i  suscipieiida  erat  Corm»  servi,  et  obedicns  ess'.! 
fiiiiinis  .id  niorlem;  noo  sibi  rapiens  esse  se  :«q;ia- 
lein  De>i,   ilj  ^d  susccptioueiii  ,'u')  se  form,i:  scrviiis 

g  por  oliedicnli;im  ciiii:inivit.  Esiiiinivii  auliefli  sc  c\ 
Dei  fririiia,  id  est,  ex  eo  <ii!od  iiqiialis  Deo  «■•U  :  iiou 
laincn  xqualeiD  «e  Deo  per  rapiiiaiii  exisiiiniiis, 
qramvis  in  fonna  Dei,  et  f  qualis  Dco,  per  Df;uiii 
Deus  signaius  exstarei. 

46.  Cliristiis  rcnts  Detit,  eliam  post  asstiniplttm  Iw- 
ininem  :  quanlo  magis  aHle.  —  (c)  llic  nuiic  qii.rro, 
utrum  alterins  geiieris  Deusest,  qni  in  fornia  Dci 
D."iis  maiicai.  «t  seciindiiincon-iKnalascoirSi^inntcs 
qiiespccies(5)  iii(f)sigillisccriiiiiiiis,  cum  inipressiiiii 
pliimlxi  fcrruo)  ,  e<  genima  ccr;r.  specii-iu  vel  con- 
cav.i!  iti  se  imaginis  lingat,  ve!  exst:intis  dc  se  cxpri- 
niat  loniii'?  Sed  si  r,ii;s  exstiterit  tain  siuliiis  et  \c- 
cors,  iit  piitet  qr.iid  ;iliii,1  "s  se  Detis  in  Dciiin  qu;ini 
Detim  forinei  ,  el  qiii  iii  fonna  Dci  :it,  aliiid  aliquiil 

(2  toiusipse  qiuni  Deiis  sit,  post  srcramcnia  homiius 
assiiiiipti  ( Vidc  trarf.  in  Psal.  ii,  »i,  27,  tn  iwlis),  ei 
pcr  nbedieiiii  iin  consuuiiuatj;  usiiue  ad  crucis  iiior- 
toin  huiiiilitalls  :  audiel;  cflElesli.iiii  et  ti-frestriuiu 
ct  iiiferiiorum  et  omiiis  iiiigui'  coi'(''ssioiie,  Jesuin  iii 
gloria  Dei  iiatr  s  {Ibid.,  JO).  lii  !iac  igitur  gloria  ,  si 
cuiB  jain  {g}  forma  seivilis  fueril ,    luanebit;  luin 

uhi  hic  P.itili  locws  repetitur. 
(ii  Ad  ttdsHTnpiiifneiH. 
(.->)  l>i  iignncnlis. 

{b)  iiidiii  cum  ms.  CorJi.  per  quom.  Al  in  codice 
Vai.  biis.  ptr  quem  :  ex  i|uo  legciidiini  diixiinis  per 
gua:.  nisi  quis  m;ilit  ciiik  pleiisi|u  ■  aiiis  fjir  quas. 

(()  Editi,  ei  ideo:  di>si<letitibii.s  poiiiiiibus  inss. 

(d)  lii  prius  vi!lg;.ii.i  <!esiilcral'ir  se,  .\!oi  apud 
Par.  noii  rej.eliiur  veilMiiii  e.unatiml :  in  aliis  auleci 
D  eiiit  icpitiair  quiiieni,  scd  pnolixa  pariicul.,  noganie 
ex  iiiiius  duiiila\3t  reccntioris  iii;j.  Cnlb.  tiilf  et  con- 
lin  sciilciiiiiiii  Hilarii.  Jjl  oiiiin  lial'c!  m  ps;i|.  lxviii, 
tl  Ih:  In  foinia  seivi  venieiis  {(.hihiMs)  eineii(ii'i 
se  a  Dci  foanu  :  1 1  ii.  4,  Ponc  anlem  Iwtiue.Hiia  fi;;t 
nalnra  ceeicsiis  (b<ic  cst ,  diviiin)  til  exinanieits  se  ea: 
Dei  fomut,  iii  formuiii  servi  iioininisque  decideret,  dc. 

ie)  Ediii./iic  liaiii;  non  quwro  .-cmeiidanlur  ex  scri- 
plis. 

(/■)  Si,'.   iiis.  Valic.    bas.  codcxet  Maiiiii.  lavenii- 
bii^:  aliis  '.ciiiSMoi  ibtis  ,  ii;  ijiiibiis  iiicihIdsi;  o.xsliit  in 
siHijHiis.  k\  i  vero  priefcruni  iji  .siyiiuenli-i  .-  ciiius  vj,- 
cis  ubus  oxslat  siipra,  n.  ii,  iilii  jnm  pr.-riiiiiiinji  ||j 
biriiis  sigilla  cmu  divina   iialivit;ite  iiiiiiiiie  c.iiciHis 


esbc  euinparata,   (iiioa  ;riter  coi!.si!;iini;.s 
lcs.jiie  spccics  iiiicii^cilai  n.iiiirse  liivci.sii: 
(<?)  .\liqtiot   niss.    fnrmie  tervHis.     fS\ 
duiii. 


coikSij;iiaii- 
I  iliMiiii.in- 


«71 


SVNCTI  mLARIi  EPISCOri 


in 


III  fcirm.1  l>ei   osscl  ,    qitcro  quitl   nians<-'riiV  A  coimnginari  possii  nd  spwifiin?  linnso  ciiiin  lortiiaiii 


iilniiiiiiL-  in  iinliira  Hi^i  ,  i|ii.r  sigiiilicaliir  iii  cUina, 
(I)  Cliri>tus(n)  Spirilus  ruiTil; ciiin  iii  gluri:i  [lci  pn- 
iris  (iliriitlus  Jcitus  ,  il  cst,  {b}  lionio  natus  cx^ialiil? 
W.  ^t-iii  iinus,  iioii  unicui.  —  Tcnci  in  otnnibus 
licaiiis  Apusinliis  litlci  evaiigeiic.x  iiideniuialiilcm 
|ira'<lic3tioiieni,  247  ''■'  l^uuiiiiiiiti  Jcsuiii  Cliiistiini 
Ueuiii  iiraiilicatis,  ul  neqiic  |icr  alierius  gcncris  llcmii 
iii  ilcns  duo^t  liJcs  a|iuSI(ilica  dcpcicat ,  iiiMiue  iiise- 
(larabilis  n  Patre  Piliiis  Dcus  uiiici  (r)  ac  Mngularis 
l>ci  prxiiicandi  utcasiniicni  iiiipiani  (irxbeat.  Diccns 
ciiiiu,  in  (oima  Dei,  el  iii  9/01'in  Dd  patrit,  iicque  dil- 
fcrrc  diicuil,  neijuc  non  eisisioniciii  nos  eiisiini.ire 
pcnnisit  N;iin  qui  in  fi)rnia  Oci  cst,  neqnc  in  al- 
teniin  Dvuia  proflcit ,   neque   ciiain  ipse  non  Dciis 


ncrc^sc  csi  cjus  roddal,  ciijiis  01  iinago  csl.  Qiii  nu- 
luiit  auteiii  allrriu*  goiieris  in  Filio  cssc  natiirani, 
cnnsiittiant  riijusinodi  Filiiim  iniaginem  essc  in\isi- 
liilis  Dci  vrlinl.  Aniie  eorpoream  ,  ei  coiueniplabi- 
lein  ,  el  e\  loci>  in  lora  ittoin  inressiiquetircuinva- 
Fatii?  Mrniiiicriiil  ianu>n(f),  bccundiim  Kvnngclia 
ci  proplicias,  rt  Clinsiuiii  spirilum  et  Ucuni  spiri- 
tiiin.  Uiii248^'  rirciiniMrilicnl  litinc  spiritiini  {q) 
Cliriviuin  fnrtiialiili  tl  rorporali  niudo  ;  noii  erit  in- 
visibiiis  Dci  (/1)  itnago  curporeus,  nec  indefliiili  tpc- 
cics  dcliiiiia  iiindcralio. 

49.  Imago  Dei  eit ,  qnalfnut  ei  divintt  nnlnrw  vir- 
titt.  —  Scd  nrqiie  Dnminus  iiicerlum  reliqiiit ,  Qui 
mc  vidii,  vidii  et  Fatum  (Joan.  mv,  9);  nctiiie  Apo- 


csl:  quiii  ncc  separari  potest  a  Dei  forinn,  cuin  in  en  B  sloliis  tarint  qiialis  cssri ,  Qni  e»l  imnqo  Uti  iireiiifti- 


sil ;  iiec  qiii  in  Dii  est  fnrma,  nun  Deus  csi  Siciit 
qui  in  gloria  Deiesl,  nnn  potcsl  aliud  esse  qnain 
Deus  cst ,  ei  duin  in  gloria  Dci  Deiis  cst ,  alterius 
Dei  alque  a  Deo  diversi  non  liabet  prxdicationem  ; 
qiiin  per  id,  quod  iii  gluria  Dei  cst ,  cx  co  in  cii- 
jus  gloria  esl ,  liabet  iii  sc  naturale  qiiud  Deusest. 
-iS.  Chiitlui  til  iinagu  Dei,  iion  alltriun  ett  nalura. 
—  Non  peiicliiatur ,  prr  tiluies  pr:cdii'aiiiines  fldes 
uiu,  iic  una  sit.  Evaiigclista  etiini  dictuni  a  Doniino 
«Incucrat  ,  Qui  lUt'  vidit,  vidil  et  1'alrem  {Joan.  xtv, 
9).  Sed  nuinqiiiil  dnctor  geniiuni  raiilus  virtnicni 
dicti  dnininici  aut  igMnravit,  aut  tncuit,  diceiis  :  Qui 
est  imago  Dei  inviiibiln  {Loloit.  1,  i.S)?  Interrngo  (d) 
utruin  visibilis   imago  c>t  invisibilis  Dei:  ct  ulrutn 


tii  (Cotott.  I.  IS).  [>oniinus  enim  dlxeml,  Si  non 
faeio  oyera  pairis  mei,  notiie  mi/ii  credcre  (Jonn.  xvi, 
57  ) ,  liioc  vidcri  in  se  Patrein  dnceiis ,  quod  opcia 
cjus  cflirerel ;  ut  inlolleitn  nalurT  virius  naturam 
iiiiellecix  viriulis  oslciidrrol ,  per  iiiiod  Ajiosiolus 
hanc  imagincm  Dci  essc  si);niricans  ,  ail,  (1)  Qui  ctt 
imago  Dei  intiiibilit  ,  primogeniluii  oiwm*  rreaiura'  , 
i^uio  iti  ipto  (j)  evnsiiinla  tunt  omma  tn  e<tlis  elin 
terra,  vinbilia  et  inviiibilin,  lirc  Thrciti,  tirt  1'riuci- 
}>atui,  tire  Polettalet  ,  itio  Dmiiinaiioiiei  ,  omnia  per 
ipsum  et  in  ifMO  coiidila  snnt ,  et  ipie  ett  antt  omnei, 
el  omnid  (li)  ipti  conttanl  ,  el  ipst  enl  ■foput  corporis 
Ecctesiit,  quiest  initinm.  prtmogenitu*  ex  morfiii*,  i.'t 
fieret  iii  oiiinifriii  tp^r  primatum  tciient ;  iftiia  in  ipso 


inrinilusDcus  (c)  perrurni:L'cirr'Jtiisciiptx  iinagincm  Q  complacuit  omiiem  plenitudinem  {l)  kabiltre ,  et  per 
(I)  In  coJice  Vernn.  Clnisiu.ia  priinn  niaDu,  scd  sccunda  antiqui  amanuensis  crarnJavii C/iritli. 


(a)  Edili,  Christi  ipiiiiut :  renitentibus  poiicri- 
bus  m'S.  Puiro  opiiniiilnr  ClirisUis  Spiriius,  id  cnI, 
ipialis  fiiii  aiiie  assuinptiiin  linniinoni,  CliristolioniitM 
jaiii  facto.  Ilfi  Ikpo  qn  islio,  lib.  111.  n.  19;  Qinriis 
tiuomodo  seciwdum  Spiriium  niilns  .^i(  Filius,  aporle 
oppoiiitur  isti :  QiiaTis  quoinorio  tecnudum  homincm 
naiut  sil.  Sic  Clcmrns  l'apu,  opisl.  11,  c.  y,  T.  1  Cnn- 
cil.  p.  t8G.  JfsiisC/irisIiii  ,  iiiquit,  Dominus  iiosler. 
qui  nos  tervuvit,  cum  jirtmiim  rsici  ^piriiuii,  caro  fac- 
tua  etl. 

(b)  In  nis.  bas.  Val.  dcsidcratur  idettlioinoj  apud 
Bad.  autcm  cl  Kr.  vcrbnni  nulu^.  Tuni  Lips.  el  Pnr. 
post  Er.  retitiuore  rx\iar«l ;  oum  apud  ISad.  ei  in 
inss  cnncinnius  legaiur  fxi(a6i(.  ui  pniilo  aiitc  di- 
ctuin  esimanetii.  Iii  meinnrlatn  revocanduin  cx  cap. 
i  inMatth.  II.  li,  quod  Jesui  Dumino  noilro  nomeit 
ex  corpore  ttt. 


Corb.  secundis  ctiris  adjertum  est ,  utide  et  in  aliis 
olniiiuii.  Nil  ofliciiadjociuni;  cuni  proxime  scqiia- 
liir,  Qiit  >i  £trc«msci'i6rn(,  cio.,ncqite  oiiiiiitin  ncccs- 
s:iriiitii  e<^i,  ut  liqitct  e.\  Iiis  nuin.  49.  .4c  ne  (ormat 
polius  ,  quani  nalura;  imago  este,  elc.  Ex  qnibiis  in- 
iclligitiir,  eaiti  dici  formir  i/nai/inem  ,  qnx  exiema; 
lantiitii  flgiir:r  spccicm  rcprxscntel,  eique  oppoiii 
ttiinpiiirm  nalurce. 

(f)  Post  pirlciilam  tamcn,  solus  codex  Carn.  ad 
jicil,  per  Filium  omnia  .  miniis  ad  rem.  Re^pnnsio 
prnxim:e  quTSiioni  b:KC  esl,  Chrislitni  noii  csse  cor 
porcain  iiiiaginem  ,  ui  pnieqiii  spiritus  cst ,  queni- 
admnduni  Dens  paler  esl  spiriins. 

(g)  F.dili  excepto  Par  nniiiiimi  Chriilum.  Tum 
apuil  Lips.  el  Par.  substiiiiium  cst  formali,  pro  fui' 
twatiifi. 

(/1)  Ita  meliores  mss.  qnod  connrmnlur  liis  lib.  11, 


(r)  Lxeinplar  Carn.   ac  lolitarii  Dei :  baud   alio  n  nuni.  5  :  tncorporeui  Paier  est  :  si  Filiut  iectindiim 
"""  spirilum  citcuinscripiut  esi  coipore.  iam  incorporei  non 


!iCIISU 

.  (d)  Apiid  Bail.  u/riim  t'iii(i/i>  Deni,  etnirum,e.ic., 
Iiinis  mulilu...  In  aliis  edil.,  uirnm  vitibilii  iinago  cft 
iiii'ii!biti.<  Dei  Deus.  .\bniidat  vo\  Dcus,  iiei|iie  oxstat 
III  iiiss.  ll:iT  iiilorrogalio  |iiiU:ii  Arianos,  qiti  Filinni 
1'niri  iii:i-i|iiali'ni  iinio  argiilaliaiitiir  ,  qu'id  Filiuni 
vi>il)i|<Mii,  rairoiii  iiivisiliiloiti  aniiiiii  lingoreni :  qiio- 
ruiii  ea  de  re  dclina  sigillat  .\ugiiMiiiii>,  lib.  n  de 
'rnii.  c.  14.  el  Sorin.  \ii,  n.  4.  Iloe  pnrru  hic  sibi 
viilt  iinslor  llilariiis  :  Vos  qni  Patreni  iiivisibileii),  Fi- 
liiiiii  vlsiliileiii  viilii^i,  iiiiorrngn  iiiniiii  qiii  visibilis 
esl,   Doi  inviOliiIis  iniagu  esse  possil. 

(0)  lii  viilg ilis  ,  per  formain  ciriumscri\''(iin  <( 
iniiujiiiem.  Iii  veiiistis  exrinplaribus  Cnlb. ,  Cini  , 
Conii.  ar  pliirilnis  aliis,  per  foriiuv  iiiiagtnem,  niiiisso 
V crbi)  firriiiiiscri/Kd' ■   quod  111  Marliti    cxsl.il,  el    111 


ri(  forma  corporeui.  .\l  in  vnlg.ilis  .  iniago  eorporea  : 
ac  ileiiide  apiul  Bad.  ,  rirr  iHdefiniie  tpecict  de/initic 
mndirnlio  ;  ct  in  cdil  aliis,  nrr  indelinilii  ipeciet 
defiiiilii  moderaiio. 

(i)  Aiiiiijuus  rndrx  Cnlb.  ac  Ccrm  prinia  illa 
voiba,  Qui  est  itttago  Dei  inviiiblii ,  iion  h^bcntes, 
aliis  forsiian  sinrcriores  suni.  Sed  nibil  nucel  barc 
.•idjeriio. 

(j)  lii  nis.  Cani.  Iiic  pri>  ron«(i(ii(a  juni  ,  rl  moY 
pro  t'iindi(u  iiin(  ,  rxslal  cie"!»  tuni.  Ci;rce  priiuo 
luro  pr.elertnr  «»Tt«Ori,  aliero  iVriiTni 

[k)  Kditi,  in  ipio  lonslant,  fjveiile  gr.vc.  (v  ujt '> 
(T'jv»7rri'/f,  srd  reniieiiiihiis  loss. 

(()  In  nfi.  Cirii.  Iiio  ol  infri,  i>UmludineM  diri  i- 
Iniii .  (iii  r.ivcl  illiid   lib  in,  II    l">    t.»Hii/  liliuik- 


273 


Df;  TP.INITATE  LlliER  VIII 


27  i 


iptumriconciliaiiommii  in  eiiin  {Culoa.  i,  45  el  *cqq.).  A  i<lem  priniogcniliis  ail  a;teriiil;tleiii  est,   ul  ciil  spiri- 


Pcr  lioruni  igltiir  opKriiiii  virtuieiii  ini.igo  Dei  cst. 
Nam  uiiqiie  invisibiliuin  Cunditor  noii  e-t  in  ea  na- 
lura:  nece&>ilatp,  ulitivi:>il>ilis  Dci  iiiiago  vibibilis  sil- 
Ac  iie  furmx  potius,  <|u»in  naturjc  iin  >go  esse  (1)  iii- 
leiligcrctur ;  idcirco  invisiltilis  Uoi  im^go  est ,  na- 
lura  in  eo  Dei  per  naturx  sux  virtiiieiu  inlelligtiida, 
(d)  non  invisibili  qualitalii. 

SO.  Qai  primogeiiitHs,  qui  primatum  in  oninbaa 
lenens.  —  Primogeiiiius  iiaque  onints  creaiuro;  cst , 
quia  in  ipso  creala  omnid  suni.  Et  ne  qiiod  iii 
ipso  creata  omnia  sunt,  non  ad  ipstm  qnisqiiani  au- 
derel  referre,  ait,  Omuia  per  ip$um  el  in  ipso  condita 
tunl ,  tt  ipte  ett  249  ""'^  omnet,  el  omnia  ipsi  con- 
ttnni  {Ib.,  17).  UnniM  iiaque  ipsi  con»tant,  i|ui  anle 


laliii  debeiit,  (/■)  iii  primui^enito  creila,  quoil  iii.t- 
iie;iiit ;  ei  et  liiiiiianadrbeant,  qiiod  in  priioogenito  c\ 
mortuis  rcnascaiiiur  ;ciernn.  Ipsc  csi  cnim  iniiiuii), 
qiii  ciini  lilius  sit,  imigo  {g)  est ,  {i)  ciiiii  iiu;)go  esl, 
bci  est.  Primogcnitus  quoquc  (/i)  oiniiis  creaiur.t 
est,  comiiiuns  iu  sc  uiiivcrsitaiis  eioriiiniii.  Et  rui- 
siini  ipse  capnl  corporis  Ecclesix  esi,  et  priinogcni- 
lus  fx  niiii  liiis,  ui  iii  ijninibu;>  leiicai  ipse(i)  priina- 
tuni  Et  quia  umnia  ei  coiistiinl,  in  ipso  complaciia 
plenitiido  consisiit ;  duin  iii  eo  pcr  ipsuiii  (j)  iii  cuiu 
rccoiicili^iiilur  oiiinia,  in  quii  pcr  ipsuni  iii  ipso  oin- 
nin  sunt  croala. 

,')!.  Iniago  Dei  etl,  quatenus  omnia  in  eo  creantm . 
Crealio  u( reconciliiitiu  el  Patris  et  lilii  etl.  —  Sentisne 


oinnia  est,  et  in  quo  oiniiia  suiil.    El  bxc  quidem  ad  B  j^'»  quid    sil    e.sse   iiiingincin    Dei  ?   Creari   uiii|uc 


exordia  periincnl  creaiurarum.  Casterum  {b)  obdis- 
peiisalionem  corporis  nostri  ail :  El  ipie  etl  capul 
corporit  Eccletiie ,  qui  ett  inilium  ,  primogenilus  tx 
tiiorlmt ,  nl  ficret  in  omnibus  ipse  primatum  teiiens , 
quia  in  ipio  complaeuil  omnem  plcttitudinein  hakilare. 
el  per  iptuin  oinnia  rccoitciiinri  iii  euiii  ^Jbid.,  iS  el 
teqq.).  Reddidit  Aposlolus  spiriirilibus  (c)  sacraniciiiij 
ciirporeas  opcraiiones.  Niinique  qui  iiii.igo  Dei  invi- 
sibilis  eil,  {d)  et  ipse  est  capui  corporis  Ecclcsix  : 
et  ipii  priniogeiiitus  omnis  creaturo:  est  ,  idem  ini- 
lium,  priniogciiitus  e.\  iiioriuis  est  :  ut  in  oninibus 
teneat  primatuin,  duni  nobis  (t-)  corpus  csi,  qiii  Dei 
iuiago  cst ;  Uuin  qui  primogeiiiius  crcaturx  eit, 

(1)  litlelligatur ;  paulu  post,  non  vitibili  qualilale.  /^  iiiiji<i6i/is  nori  referret. 
Cuiii  liis  ciinier  qu;e  lcgiinlur  libro  xi,  niiiii.  S,  scili-  (i)  Cum  inuigo,  Dei  ett. 

cet ,  qui   in  tubilanlia  contpicabili  iinaginem  natura;         (5)  In  eo  ei  per  eum. 

eral,  in  quo  coniplacueral  oiimein  pleiiitudinem  divini- 
laiis  liabiiare?  Vide  et  niim.  17   ejii^deiii  libri. 

{n)  Vat.  bas  nis  ,  noii  inriiibilisquiilitate.  Dad., 
ted  iion  visibilii  quulilule.  Cr.,  Li|is.  el  aliqiiot  niss., 
»011  vi(i(i/i  quulitute.  Vei  ius  V.ir.  cuiii  polioribiis, 
noH  inviiibiti  qiialilaie :  lioc  esi,  iiivisibilis  illn  iinago 
intelligi  iioii  debet  iii  iiivisiliili  qiialiiate  sit.i,  sed 
lii  iiisa  substantia  :ic  natui  u  llci :  qiiia,  iili  lib.  v, 
n.  o,  dicilur  ,  naturw  virlus  priestat  ac  prob.il  veri- 
latcm.  Nec  diiirmiii  csi  iiii  i^ini  iili  diviiiam  iiicsse 
virtiiiem  ,  cui  oninia  cre^indi  (lOieslas  ab  Apnsiolii 
nlliibiiilur.  Imago  iiuqiie  ilta,  ut  notiiia  illius  ex 
Aiiibrosio,  lib.  i  di-  Fide  c  7,  siippleatnr.  non  vutlus 
esl  corpornlii ,  iion  fucii  composita,  ncn  ceris  ;  sed 
simplcx  de  DiO,  eijressa  de  Pnlrc,  e.t  pressn  de  foiile. 
El  |io>t  p:iiic.i  :  Iniago  ista  veritas  esl^  iiuaqo  itta  ju- 
sliliii  esl,  iiiiiigo  ittn  Dei  virlus  etl ;  non  ^iufu ,  quia 
ierbum  ett ;  nun  insensibilis,  qiiia  sapientia  esl ;  iion  n 
inaiiii,  quia  virtui  esl ;  non  racua,  quta  vila  esl,  elc. 

(/>)  In  vciusto  cudicc  Culb.  ac  Germ,,  06  disposi- 
lionem. 

{c)  Edili  exccpto  Par.,  ipirilalibus  sacrainenluin 
concorporationis  (Lips.  rorporutioiiit).  Namque,  elc 
Rectius  iiiss.  jipirii<i/i6u<  iumiweMiis,  eic,  liuc  est, 
«iperatioiiibus,  qii;'.i  spiriialein  uc  divinam  Cbrisii  iia- 
ttiram  spectaut,  sulijuiixii  qux  ad  corporeaiu  et  bu- 
inaiiam  aitineni. 

{d)  Encusi,  ipi£,  siiie  et,  qiind  bic  aptius  signifi- 
cat  natururuiu  iii  uua  cjdeniqnc  perjuaa  distinc- 
tiunein. 

(i>)  |ia  oiiines  propc  m>s.,  qiiomodu  supra,  n.  52, 
ccrput  omnium  Cbri^ius  prxdicatur.  At  in  coilice  bas. 
V:ii.  et  Mariiii.  corpureus,  iii  edit.  Par.,  corporalii, 
iii  aliis  coiicorporiiHf. 


omnia  {'>)  in  (t)  eo  per  cuni  Ciim  iii  eo  creimtur 
oiniiia,  iiiicllige  etiain  euin  cnjus  iinagu  est  creaiitem 
iii  eo  omnia.  Cuni  auicm  quje  111  eu  crcantur,  per 
ipsiiiii  creanlur;  in  lioc  qniiqiie,  qiii  imago  est,  njtti 
r;im  ejus  tiijus  iiii.'igii  csl  (/)  iiiesic  250  cognosco 
P.:r  se  enini  crcat ,  qux  iii  ipso  cieantur  .  siculi  per 
ipstiiii  rcconciliantiir  iu  co  oinnia.  Cum  in  eo  recoii- 
ciliaiiiur,  patcriiie  iii  eo  (m)  unitJlisappreliendc  na- 
tunm  reconciliuniem  sibi  in  euonmia.  Cuni  pereuni 
rcconciliantur  uiiinia,  ipsuiii  Pairi  rvconcilianteni  iii 
se  oniiiia  qux  pcr  sc  recoiiciliabat  inlclligc.  .4it  eniiii 
idein  Apostolus :  Oumifl  uulem  a  Deo.qui  reconciliaiiit 
nos  tibi  per  Cliristuin,  et  dedil  nobii  (»)  miiiis/eriioii 


:/ 


(f)  Tres  mss.  Culb.  in  primogenila,  nieiidosc.  Mov 
in  alii|uot  reieiitioribus,  nec  non  npnd  Er.  ei  Bd., 
viicF  renascantitr  ceteriice  :  minus  siiiccre.  Spirilalin 
iiitelligere  est  aiigelos  vel  cti;im  bomiiies  secundiini 
aiiiiiiaiii,  huinaiirt  aiilem  s:illein  hominuin  corpora 
An;:cli  delieiil  CbrislO  qnod  inaneaHt',  id  esi  ,  iioii  in- 
tereant.  Ll  riiiii)  dorrt  Ambrosius,  tib.  iit  d<!  Fi'le, 
C.  5  :  nec  Angetus  immorlalii  est  nalurutiter,  cujus  im- 
morlalitai  in  votuulule  est  Crealoris. 

{g)  ita  mss.  nisi  quud  iii  pluribiis  deest  primiini 
illHd  est.  At  in  vulgaiis  desideraiur  praeieiea ,  ruiii 
imago  est. 

(h)  In  Marlin.  ci  aliquni  veteribu»  libris  oniiliitiir 
omnis.  Quod  bic  breviiis ,  sic  c):|ioiiitur  clarius 
Fiagm.  II,  11  50  :  Idcirco  primogimitus  omnis  creu- 
luriB,  qiiia  in  eodem  jam  a  principio  omninm  quce  ef- 
fecturus  eral ,  oiniiia  generaiionum  inilia  constite- 
runl. 

(i)  .\piid  Dad.  et  Er  ,  piimiilrim  capilis.  lu  iiiio  e 
nis.  Vjiic.  primaiurii  cliaritatis :  giossenia.  In  Colb.  ct 
Gcrm.,  leneal  primatus. 

Ij)  lii  vulg;itis,  el  iri  euin.  .\best  parlicula  el  nbomni- 
bus  mss.  Iii  pliinbiis  aiiieiii  desideralur  in  eum.  finn 
prorsus  displicel  cum  Colb.  el  Germ.  per  ipsum  euni, 
Posiea  iidein  mss.  in  eo ,  pro  in  quo.  Tuin  edili , 
pi!»  ipsum  el  in  ipso  .  ubi  p;irlicul:i  e(  abesl  a  iiiss. 

(4)  Excusi,  ineo  et  per  euui.  Tiim  ms.  Colli.,  cun' 
in  eum  recreanlur,  et  innx,  quie  in  eum  creantur.  Uini- 
que  loto  babct  eliam  .Marlin.  in  eum. 

(l\  Verbuiii  tnesse,  quod  iii  prius  vulgalis  liesiilo- 
raiur  cxstal  iii  omnibus  mss,  at  conrupte  i»  a 
eite. 

(m)  Er.  et  Llps.  fiVtiitis,  duo  mss.  naiivilalis. 

(ii\  tl.id.  ciiiu  ms.  Vai.  b.is.  n:^:'Aeriiiw,  mind'i'-('. 


>>7'-. 


SANi.li  iiiLAmi  i;hi:s<;oi'i 


i)(i 


rnonalialwHis ;  ifuomam  quidem  Ihut  irot  iit  Cliriilu  A  ii'><>.  ul  lolum  u  lotu,  J).:UIM  •'!  liiluin,  iici|ii<:  \wi  na 


iiiuiiifNiM  tfcvHtHiaHt  libi  (1  Cvr.  v,  IH,  i9).  Coiifir 
cmn  liib  iiinne  tivaiigelux  IkJci  «Hcritliittiiluin.  Qui 
enini  vi<leiu>  iii  nIso,  (jui  u(i«i'ulur  iit  opt^raiile,  qui 
loi)i.i(ui'  III  liiitiieiitc,  ideiii  iii  rocoiiciiiaiite  roroiici- 
lial  (Jtan.  iiv,  0,  tO).  i''.l  iilciu'u  iii  eo  et  pcr  «uin 
rccuiitilialiu  i'Si ,  i|uia  |ier  iiiilifferenli  oi  iiaturani 
P.iicrin  eu  iiianen.s,  niuiiJuiii  bilii  i])M;  pcr  eiiiii  ci  iii 
eii  (u)  leconciluliuiie  roUilebat. 

5i.  Unilulem  suaiii  cum  Pitlie  quani  i>oluil  aptiui 
Chiii-tus  declurMii.  —  Consuleiis  iiaque  lMiiii:iiia;  iii- 
rnniitaii  Ueus  noii  inccru  verburuin  iiudiialc  iiJein 
dociiii.  N:inii|i:c  cuiii  cr<'dcii(li  iiccc.s-iiaiein  dicii  Jo- 
iniiiici  aucii)i'.laj  sola  piu-slaroi,  tanieii  seiisuiii  ni>- 
elruiti  pcr  inlclli^ciiliani  cdit;e  ratiuiiis  iiisiiiiiit  :  iil 


tivit.iKhl  Palri  :iiji.iilitst- 1/)  quiid  (oliiili  iM,  ncqno 
lio:'  ipsuiii  lutiiin  ii.iii  liecuni  nascciido  lciiiiisse.  Kt 
(juisquis  iii  !i.«:  iiinii''i'iiuis  «luliiii.i  dclincbitur,  aui 
Juilxuiuiii  scjl.iior,  :aiii  gentium  cfet. 

55.  Sopieiidii  liummia.  tteiiieiilnrum  ttiundiel  (j/irii/i 
disciiinen.  —  Ui  aiiioni  diciuiii  Uoniini  inlctligu-.  ipio 
.nit  :  Omiiiu  ^uif  fndii  sunt ,  meu  mini ;  A|iiii>ioli  1 1 
djciriiiain  ct  iidciu  disre  dicentis  ;  Vutele  ne  qui^ 
ro:  seducttl  per  pliiloi.opluum  el  iiiauem  deceplioiient 
iecuudum  Iradilwnem  liomiuum  ,  tecundum  elemehte 
tiiuiidi,  ei  non  iecuiiduoi  Cliiislum  :  i/ui.i  ■'■  ifisii  iii.'iii- 
biiai  (2}  (iiiiiiii  pi«iiilui<o  iitviM'l</(it  furpcralfer  {('.u- 
lois  II ,  8,  d).  T)e  niuiido  es(,  (/')  et  doclrin.is  b'i- 
niiniiiii  sapil,   ct   philflSopb(JC   piM'd»  e.!i( ,  (|uis(;iiiH 


id  i|Uod  dixerut     Lgo  el  Puii'r  unuin  iiimut  {Joan.  x,  If  Cliristuiii  vcruiii  D<'iiii:  iicsiit,  qulsijMis  in  co  pleii' 


51)),  perc:ius'aiii  ipsani  unitaliscvpositx  lioscereinus. 
i>icciis  eiiiin  sc  per  loqueiilciii  loqui,  cl  per  operaii- 
l'(m  operan,  ct  pcr  judicaniesn  judicjre,  ei  per  visuin 
videri,  et  pcr  rvMOiiciliaiittm  (I)  lecoiiciliare  (fr),  el 
inaiiore  se  In  eb  qui  ii:  se  maiicret  .  t|>ixic  quo  allo 
ad  intelligeiiiije  iiuslrx  scnsuni  c^pusilioiiis  sti.c  uti 
poiucrii  (c)  :iptiore  sernwj.iie,  ui  uiiuine^se  iiiiellige- 
rcniur,  (|uani  isto,  liuo  per  nativiiaiis  veriiatein,  ct 
ita(ur:e  uiiil:ilem  ,  qiiulijuid  Fiiius  agerei  ac  diccret, 
id  iu  Filio  Paler  et  loqiiei  etur  ct  geicrct  7  Nuii  cst  lioc 
itaqiie  nalurx  {d)  a  se  alieiuc,  ncqoe  per  crcatio  ^ 
DGm  2Sl  '"  i^fxni  coiiip^ir.ti:^  ,  neque  es.  iiuriiuiie 
Dei  III  Deuiii  nuta:,  se.i  peiTcd.i  iiaiivitate  iii  iicuiii 
porrocliiiii  geiiita'   divinitaiis,   cujus  li:vc  ii.iluralis 


tudiiieiii  diviiiiciiis  igiiorai.  ilu!si:ui;i  ntcns  hoc  so- 
lum  sapil  quod  iiilellljjit,  e(  iiiuiidus  !io<^  Unluni  qiiod 
potest  credil,  scciindiiiii  Cie.mentorum  itdluras  id 
(aiiiuin  po^sibile  cxisiiiuaiis,  (|i)i>d  aiit  vidcret',  aiit 
:igeret.  Eiciiienta  enim  mundi  et.  niiiilu  sulistilcruol '. 
252  ^^*^  ^^'  '^'"^  (91  '"*"  '''^  "°"  subsiantibus  n>.i- 
iicl  (/i),  ncc  cucpit  ud  origincin,  sed  origioem  ab  ori- 
gine  suir.psii  aleraaiu.  Elcmeiita  eiuin  iiiundi  aut 
iiiaoima  guiit,  aut  a'J  atiiinani  profccerunl :  scd  CliTi- 
6('js  vita  cst,  cx  Dco  vivente  in  vivciiteii!  Daum  iiaiiis. 
Licinenta  inuiidi  a  Deo  siiut  iiisiituta,  iiun  Decs 
sunt :  CIii  isius  ex  Dcu  Deii>  lioc  toium  cst  ipse  qunj 
Dctis  csi.  EIciiieiit:i  inuiidi  cuui  int'a  itiitt,  non  po>- 
sitiit  (i)  a  S(?  evstarc  ii.^  iiitra  siin  :  Ocotii  sab  sai'!.i- 


(Onscieiiiia^  fiducia  est.  iit  dic:it  :  Ego  iu  Paire,  el  C  meiitu  iii  se  liabeuB  riiiistus  iii  Deo  esl.  El&menia 


Puler  in  i»e  {.loan.  mv,  M)  :  el  fiirsiilii  :  (tmniu  qine 
Pairis  sun! ,  inci  sunl  (Joan.  \vi,  l.S).  Niliil  eiiitii  ei 
e?:  D''('  deesl,  (jiio  oporaiKo  cl  1(K|iioii1c  et  viao,  Dciis 
ct  operatiir  ct  iiKiuittir  ol  vidoltir.  Non  sunt  diio  (s'J|>- 
plc,  7i.i(Kiis  diilincti)  in  hikiis  ve!  oporatioiie,  vel 
sernioiie,  *e!  vi^u.  Nec  solll  iriiis  Dens  ost,  (|ui  iii  ope- 
r.inie  ci  l(iquen(o  et  vi-o  Dco,  Deiis  ct  opcratus  et  lo- 
Cijius  ei  visu^  sit.  Iloc  Eccli^sia  iiiiclliL;i( ,  boc  Syna- 
goga  iion  credit,  boc  pl.ilosopbia  iioii  sapit,  uiiunt  cx 

(I)  Rrecndliari:  mos,  permanere. 
i  It  lliPc  csi  lcrtii)  eodicis  Voroiionsis ,  nain  aiilca 
;ilt'niluiio  diiiinKiilis.  Grxcc,  rm  to  TT^Jicufioi  rf.f  Ocd- 


mtmdi  ciim  e»  se  Mti  gcueris  genertiit  ad  >liam  ,  por 
corpor.ilcs  qiiiJciii  p.issionos  pr.vbiiiil  ex  sc  iiitiia 
nasceiidi ;  couteruai  iioii  iiisuiit  viva  ipsa  ii.iscenliiou  : 
oiiiiiis  voro  corpiiraliter  picnituilo  divmKalis  iii 
Cliristo  esl. 

Si.  Qai  dwiiiiiatit  piemtudo  iu  Chrisio  •rsrpora/i/tr 
liebitet.  —  [;t  inierrigo,  cujus  in  «u  diviniutis  ple- 
iiiludo  est  t  Qu;e  si  noi!  Pilris  esi  ,  qdsni  tnilii  Dciiin 
aliuin  UMi<as  Dei  falla.^  pricJicator  iiiipuiiis,  cujus  Jl- 

mTo;.  Sic  iiifra  Hilsrius  aii,  oiiinit  vero  vorporaliiir 
pleniiudo  diriniiaiis  in  Cnriiio  eu.  Sic  ciiaiii  legiinr 
l:ii.  i,  auin.  8,  nec  iiini  tib   xn,  nuui.  20. 


(,.i)  Erasmus  con;cciavit  legi^nJum  essc  reeoneHla-  D  lo(  tioiieiH  qiiam  sefiiiimiur  Cyprinnus  cpist.  ut,  el  Je 


«i.'i!i  .  (ii:od  cxiiulo  a  Litisin  arrcptiiin  ,  iii  Sliis  edit 
obiiniiit.  rfiii(''iitibiis  mss. 

'b)  lii  vuli;aiis,  ri-fOHci/irtri.-cornipte.  Mox  In  ftis>:. 
Iias.  Vut.  ci  Martiii.  qui  in  se  ipse  maneret ,  addito 
ipse. 

ie)  Editi,  ape-liorl.  Coiicinnilis  mss.  aptiore. 

(d)  ItaJ  c(  Er.  cum  recenlinrlhus  inss  naturie 
specie  a  sc  alivur  ;  .ic  delnde  cuin  Lips.  nmiltiinl 
iii:,iue.  Natura  por  creationcm  in  Doiim  or.inpiraia  c.i 
csi,  qu;l?  crcala  licet ,  c\  q(i:\Jaii)  l.iiiicn  prirogallva 
sibi  c(>iop:ii.it  alqil.!  olitinct  Dei  iinnien. 

(i-)  Exciisi,  quod  lniit  esi  :  rdu.^-t  iiitliiu"i  voiei- 
lius  lilins.  P.itcr  ruiii  sil  iiliiimid  lotnm,  pi<«.t  Filn 
iintivliaiiMii  porin:iii('t  illild  uume  (|Utid  eral,  iilpDti'  a 
ipin  niill.i  pais  diviilsa  sit. 

(/)  Er  po.^i  B:id.,  <j«i  (iorlriiiom  fctniiintim  Mpi! 
Pai.  piist  l.ips  el  df  dttelrmii  hniiiiuum  «flfil  :  oa^li- 
^^iit  iiis^.  Qiiix!  iiiiir,  seqiiit.tr,  |)iit:i  ci  Pliitosophim 
prrritn  isl .  imlicio  esl  iion  Ijjnoliim  HilarlQ  fiiisjiti 


Boiio  patieiitt.»',  \^nib!'o<io.ii ,  lib.  t  de  Fidc,  c.  5, 
HiftroiiyuiU^  in  Ci|'.  tv  epist  iJ  ''ial.  proxiiiiy  Aoo- 
slnll  lneo.opro  ne  quii  vos  »:'d«<;,ii,  legenic-.  k*>  91111 
vos  dcpritdtlut,  f:\venl8  piaTO  iv)ayi>yi>ti.  Iino,  lll>.  1, 
II.  15,  ciiin  i'S  facit  'lilarios  ips'^  Ickcis,  Yidiie  tie 
ijuis  lid»  ^'poliet.  AlteCiiis  ia:iif:i  lcrlioMis  aiiilijuiias 
p.urtex  Tcitiilli  iiio,  iipiiJ  iii!.'iuliU.  de  Pr:csor.  Hor. 
II.  7,  cxst.it,  Vi(l«^  ii^(!!<u  nojiiiCttmwiiiot. 

iq)  .^j)'id  Bad  ,  r.on  ae  sti».ifiiM?i*««.  In  edit.  »liis, 
noii  de  nxstn:ilib'.ts  :  nienJum  qiiod  u  isligaiit  in^s.  Ttuii 
Lip-i;i3  pro  illflil.') ,  posiill  «tiiiNa» ,  veibuM<i|ne  lioc 
ii'iliiiiii  Par.  coiitra  iiids.  fldoin.  Videsis  notam  !'. 
p:i(5.   !  i7  {uot.  It  coi.  2i-,'  fi().<.'r(C  fJni-oii.i ). 

(/i)  lla  polloiHSOoJ.  V.ii.  !>!iN  ,altv:r  VHtic..  Colb., 
Uenii.,  eic.  Alil  voro,  ncr  Kruii  oi' ori^in^. 

(i)  lii  ;'st,  iii.:i  |i''S!iiit  111(1'.'  siiil.i!  t'(  i'x(r»  esso; 
oilni  coiitr»  C.brKl».-.  111  DiO  evslsieii»  «Imiil  et  Ocuin 
in  so  liitbeiis  iiiti:i  sliuul  ot  eMrit  |Hiir«in  etsiet,  VI' 
dcsls  inUiiim  lib.  iil 


DE  TP.I.MTATE  LlBEi;  IX. 


-m 


viniuiis  pleuiludu  habilet  in  Christo?  Si  vero  Pairis  A  Christu->,  esi  ei  inhabiians  in  eo  diviniUlis  corpora- 
cst,  edoce  quomodo  corpurnliter  ha;c  in  co  hahilet     liter  pleniiudu. 


plenitudo.  Si  eniia  corporali  modo  Patrem  in  Filio{a) 
credis,  Pater  iu  Filio  habilans  non  exsiabil  in 
sese.  (1)  Si  vero,  quod  est  pniius,  corporaliler  in  eu 
nianens  (ft)  divinitas  iialurx  in  eo  Dei  ex  Deo  signiii- 
cat  veriiaiem  ;  dum  In  co  Deiis  est,  noii  atit  per  di- 
gnationeui  aut  per  voiuuiaieiii,  sed  per  gcneraiiuiiem 
Terus  ei  totus  (c)  corporali  secunduui  sc  pleniniilinc 
maneos;  dum  quod  ipse  est,  id  etiam  per  nntiviia- 
ieni  Dei  ia  Deuni  (2)  n.iluui  (d)  esi ;  iiequc  diversuin 
aui  differeus  uliquid  ui  Deo  est,  i|uaiii  id  qui»!  corpo- 
raliter  habiiet  in  Christo;  ei  quidqnid  (3)  inhabitet 
corporalilcr,  id  ipsujii  secunduni  diviniiatis  tst  pleni- 
tudinem  :  quid^huinana  sectaris?  253  ■I"'''  inaniuni 


56.  QutE  sil  habilalio  corporatu.  Cujut  til.  —  El  si 
quft^ras  qua:  sit  habiutio  corporalis ;  intellige  quid 
sii  luqui  iu  loquenie,  et  io  viso  videri,  et  in  opcranie 
operari ,  et  in  Deo  Deum ,  et  ex  toto  loium ,  ei  cx 
uno  uiiuui :  el  ita  corporalig  divinitatis  plcniuiJineiii 
rettignoscc.  Ei  cujus  ba;c  diviniiatis  corporaliior  in- 
hjbiians  plenitudo  sil,  meucnio  Aposiuliim  non  Ut- 
ccre  dicentcin  ;  Ea  citiiii,  quce  iiivisibilia  sunt  ejus,  (li) 
a  conslilulioiie  mundi ,  per  cu  qux  jacla  iunl ,  inlel- 
Uclit  cotiifiictuiUuT  alerna  ijuvquc  ejui  viitus  ci  dtii- 
iiitas  (/tom.  i,  'iii).  lliijus  iiai|iie  diviiiius  (i)  torp  i  - 
ralis  in  Chrisioesi,  non  ei  parie,  sed  t<il.i  ni.qiit! 
porliu  est ,  scd  plenitiidu:  iia  corpoiai.lcr  mancns  , 


decepliouum  ductrinisinhxres?  quid  uiihi  aflers  uua-  B  ut  unum  siut ,  ita  unum  sunl,  ut  a  Deo  non  dilTerat 


niaiiiateni,  coDcurdiain,  crcaturam?  Pleuiludo  divi- 
niUlis  in  Cbristo  est  corporaliier. 

55.  Alius  habiiatts ,  alius  habilatio ;  perfecttu  uler- 
que  Detu.  ~  Tenuit  autem  etiam  in  boc  Apostolus  b- 
dei  sux  legem  ,  ut  corporaliier  in  Christo  iiibabiiarc 
plenitudinem  diviniiatis  doceret :  (4)  ne  ad  unionem 
(e)  iwpiam  fidei  sernio  decideret ,  nec  ud  alicrius  na- 
turae  inteUigeotlam  furor  irreligiosus  enimperet.  Ha- 
biUns  eiiim  iii  Cbrisio  pieniiudu  diviuitaiis  coriiora- 
liter,  aec  singularis  nec  separabilis  esi:  uuiu  (5)  nec 
(/)  $e  paliiur  a  corpt.rali  ploniiiiiline  corporal.s  plu- 
niliido  diocerui,  nec  habiUus  divinita^  ea  ip»a  lutrl- 
ligi  polcst  esse  diviniiaiis  iuibilalio.  Alquciia  Chris- 
liis  esi,  ut  corporaliier  plenitud(<  liiviniiaiis  in  Cliribio 
sil;  sic  vero  in  Cbnslo  ^it  divinilaiis  curpuraliier  C 
pleiiitudo,  utioeo  inhabiuns  (9)  pieniludu  nunaiiud 
inlelligatur  esse  quaui  Cbristus-  Furarc  quas  vules 
verboruoi  occa&iones  ,  ei  irreligiosi  ingenii  aciilcos 
exciu.  Emciitire  saliem  cujus  pleuiiudo  divinitaiis 
iii  Cbrisio   inbabitct  254  corporaliler.  Est  enini 


Dens ;  ita  indiffcrens  a  Deo  Deus,  u:  pcrlecluoi  Deuiu 
(j)  hubbtiiucriiperfecia  nativilas,  ita  autein  perletia 
nativius  ^ubsisiat,  quia  in  Deo  e\  Deo  natu  curpo- 
ralitcr  divinitatis  inbabilct  pleniludo. 

255.  256  UBER  NONUS. 
Asserlam  superwri  libro  Palris  et  Filii  indilferenlciit  nu- 
turam  udversus  iKcreluorum  objeclu  luelur  atque 
coufiniiat  Atlalis  litijus  rei  gratia ,  quas  ilti  objec- 
tanl ,  Scripluris  quadam  Hitur.tts  jaclat  responsio- 
nuin  seviina  ,  prinio  genuinos  Scriplurarum  sensui , 
non  ex  cc  quou  verba  nuda  et  a  ccelerit  dtvuliit  so- 
nant ,  sed  ex  antecedentibns  sl  coitt^ijuenltbut  ct 
ei  diceiidi  cuusis  essc  expetendos .  deinde  Chiitlum 
ei  utiiiis  in  idipdum  neque  iaineu  confuiis  naturis 
rem  unain  ct  er.mdent  esse ,  iia  eniin  iltum  dicia  gei- 
laque  iua  semper  lemperasse  ,  ul  et  Dei  el  hominis 
fitiuiu  sese  aeclararel:  poitiemo  dtsliiitftLetittu  esse 
qua' dixii  aut  gessii  noudum  /lumo,  quie  jam  lioino 
moriturus,  quis  imntorlalis.    Hinc  duurum  tn   uno 


(i)  Sin  vero. 
(i)  Natus  est. 
(Z)  InhabiUtl. 


(a)  Bad.  elEr.,  reciHdit.  Lips.  et  Par.  cum  recen- 
ti(>r:bus  ress.  claudis.  At  in  poiioribus  niss.  credis , 
vel  credes.  Sic  siipr.i,  num.  24,  nt  Patrera  ila  et  Fi- 
liuin  dicium  esse  Spiriium  ob«ervatnr,  ne  stcunduni 
corporates  modos  ila  ineste  Fitium  iti  Patre  vel  Palrem 
in  filiu  crederemus. 

(b)  Vai.  bas.  codex  ,  dir»m/aie  .*  male.  Mox  Bad.,  ^ 
Er.  e:  Lips. ,  iignificat  uititatem.  Magis  placet  cuiii 
Par.  et  inss.  teriiatem  :  ui  diviiii'.aieni  in  Christo  cor- 
poraliit-r  inaneiiiem  inierpreieiur  S.  Doclor  naiurain 
Dei  vere  sc  subslaniialiier  in  eo  maniniiem.  Iia  Ter- 
tultlanus  adveisug  Prax.,  u.  7,  ubi  di%il :  Quis  ciiiiu 
ncgabit  Deum  corpus  esse,  elsi  Deus  Spirilus  est,  sla- 
liiii  inniiit  corpus  lnic  Se  dixisse,  qiiod  iion  sil  sine 
subsunlia,  dum  «iilijicit :  Scd  et  ir.vitibilia  ilia  qucc- 
cumqiie  sunl ,  iiabent  apud  Deuin  ct  suuni  corpus  et 
iuimt  (ortnam,  per  quoe  soti  peo  visibitia  sunt  :  quanio 
magis  quad  ex  ipsiut  tubttanlia  missum  esl ,  sine  tub- 
ttaiilia  non  erii !  Quo  sensu  lib.  dc  Carne  Ciiristi, 
n.  11,  dixirit,  Oiime  qtiod  est,  for^tii  est  sui  ^eneris. 
Xihit  en  incorporale,  ttiti  quod  non  esl.  Nequc  olistu- 
iiini  ist  rorpus  hic  al>  Hil;iriu  djci ,  qu.-d  pleuuin , 
i)iaid  veruin  ac  sulislaiiliile  esl.  Qiio  .^ieciat  illud 
in  p^al.  (,\xxi,  u.  ^6  ;  (■iiniioii  nunc  verfcc  aeautlit- 


f\)  Et  ne  ad  umonem  iinpium. 
5)  Nec  separt^itur. 


lioneexsulianles,  non  spe,  sed  veritatc ;  iion  in  imagine, 
sed  corpore. 

(c)  Excusi,  corporalis  secundum  sui  plenitudinem 
eniend.iiiiur  ex  mss. 

(d)  Editi  cxcepio  Par..w(Uus  est.  Tuui  B»d.?i  Er., 
neque  diversuin  aut  dirinnm  iiul  differens  atiijUid  iii  Deii 
Deus  ett :  ac  deindc  c;ini  eilil.  aliis  cum  id  qnod  esl, 
rorporatiler  Itubilet ,  elc,  ubi  in  inss.  quam  id,  eic, 
hnc  esi,  in  Deo  Pairc  iiihil  esl  aliud  ,  quam  quiid  in 
Cliristo  corpor.tliler. 

{ej  Vai.  bas.  nis.,  M.irtin.  ci  .Tliquot  .ilii ,  impius. 
Veiiis  Colb.  ciim  Genn.  ui  siipia.  n.  36,  impium. 
Postea  iii  plerisque  decederel,  non  deeiderel. 

(/')  lii  niss.  Martin.  et  Val.  bas.  nec  separaiur ;  et 
infra,  nec  discernitur ,  ioco  verbi  disreiTii ;  niiiius 
vere. 

(3)  A|iiid  Bad.,  Er.  ct  Lips.  desidcrotur  pleniiudo  : 
quaibic  diclaiaiiir  noiialiud  esse  ,  quani  quud  Chris- 
lus  esi.  Miix  runn  opiinio  codice  Colb.  ni.igis  placuit 
exfiia,  quam  fum  aliis  exagita. 

(/1)  Carmiiei;<isccdex  ,  a  rrtaiara  miiiii^i,  unus  e 
Vaiic.  aciihditione  mnudi :  non  alio  scnbU  ComlitU' 
lio  ideni  soiial  lib.  \i,  n.  lU. 

(i)  Vai.  bas.  nis.  emii  Martin.  corporaiitei'. 
■ii)  llcc  cst ,  snb>i>te<iicin  eilcteni 


^79  SANCTI  llll 

(  liriilo  ii.iluranim  iwtiui-  rf;//u»f  adtlruilur. 

//is  poaitii  ,  iiU  piimuiii  litvrcliccrir.n  objcclum  ,  Quid 
iiiediiis  iMiniiiii  ?  NcinoUuniis  ,  iiiai  uniiii  DfU»,  le- 
poiiiU'.liri'.liiiii  Itii  terbis  iio)!  boiii  aut  iii.igisiri  iio- 
iiK"»  rjr»;.Miic,  ted  ijm reprdiitidere  fidem,  qui  iptuni 
/>('um  iioii  (rci/nis,  sii' (aiiirn  iiHiuu/jMiit;  iiiio  jcie 
Deitm  iie  nimjitlrum  leilnri,  cum  te  tei\uenii  coelesiem 
lliesiwrum  pullicttur.  Tum  pluribut  dcmonslrat  Chrit- 
liim,  ubicumiiui'  Dcum  uimmpriidicui,  te  iiliuin  (fiii. 
(/i'Mi  a  Palre  ,  iioii  liinien  alieriut  nalurce  iignificarc. 

Ohjectiim  alttriim  ,  iii  sriiiiitlc  suliini  vcruiii  Dciim  , 
i'l  i|Uoiii  ininlsti  Jcsiini  (MirLslUMi,  «o:  «upirioriiujnc 
iOH(iiiMa(i«/iiiiice  locoveibis  diluil.  llbienimChritlui 
(Joun.  xiv)  docnit  Vuiiem  in  te  esse,  in  le  loquenie 
loqui.  in  se  opertinte  openiri,  in  se  viso  videri  {Joan. 
xvi),  landal  lulem  .\postolorum  se eiiiionii  noiiiine  vc- 
re  ex  Ueo  nuliiin  credenlium  ,  ac  tandem  {Joan.  xvil), 
hunorem  ita  a  Palre  poslulal,  ul  vicissim  hoiioraliirut 
sit  honoriivtem  ;  itapoteslalem  accipit,  ul  et  potilt 
oiiini  canit  rilam  nHninm  larijiri ,  nec  habeat  qiiid- 
qitam  miiius  a  Palre :  his  umnibus  indicant  se  ex  Pa- 
trc  iialum,  el  cum  eo  iiuiura  unum.  Deinde  e.v  ipsisiiiel 
ohjcciis  verbii  con/icil  Chrislum  u  Patre  non  separan- 
diim  esse  ntitiira,<pti  non  septiriindus  est  fide,  neqiie 
tinc  conlumelia  vocari  Deum  verum  palrem,  si  credalur 
jiliuin  peperiste  degeiierem.  Deiiique  ex  continualit 
objeclo  loco  verbii  umiin  l'iitrit  ei  Fitii  gloriam  esse 
copiose  tubtiliterque  editserit. 

Poslea  ex  ocrasione  ,  qiue  lociini  dedit  Chr.ini  dicto  , 
Noii  potest  Filiiis  abse  f^iccre  quidqiwim  ,  e»;Hci( 
iilii  cum  Pulre  ivqualitalem  ,  neduin  inlirmitulem  , 
cshiiili.  Cum  enimviuliiti  tabbuli  rcalum  objicienti- 
bus  Jutlicis  hoc  respondena,  proximi,  i.iitea  pnciiiit- 
tat  ,  Paier  mcus  iisque  inodo  «.peraiur,  et  ogi 
opcror;  sibi  Pnlriqiie  uiium  cl  cciiimuitem  esse  ope- 
riilionem  decltirat :  licul  se  confinnttt  li  ccqiutlem  , 
cum  iisdein  iiidignc  [ercnliius  qiiod  teijiiulem  se  Deo 
[acerei ,  statini  subjxii ,  Qu:fcuniq«.>e  enira  ille  fa- 
tii  ,  endciii  ei  Fiius  siuiiiilcr  facil.  Lna  eiittin 
utriuique   votuntas  iubiiidc  demonftraiitr. 

Ad  id  quod  qiinrlo  objiciuni  ,  P.iler  in.ijor  me  C5t , 
/i<it  concedit  vere  dici,  (/uia  auclor  Filii  esl,  iiui  neque 
P.iui icquandus  cst  secuiidum  [ormum  servi.  Si  aulein 
Paler  nutivrest  Fdio,  quia  eidal  quodetl;  Filius  non 
est  ininor  Pnlre,  quia  id  oinne  accipit  quod  Paler  etl. 

Poslremo  ignorunliam  ,  quiiin  htrrelici  Chri!.to  nffin- 
iiunt,  pluribui  arguinenlit  repellit.  Xon  eiiiin  jitdicii 
diemigiiorare  potuit  omniuinconditor,  tliei  hujus  no- 
iiiitialtiii  nuctor  tic  Dotuiiius,  queiu  itiltit  Puter  celal, 
iii  quo  omnes  lliesaiiri  scieutiw  sunt.  Quia  tanien  nbs  ■ 
loiiii  luiii ,  recteuetciie  se  dicii ,  qiiod  nou  esi  elo- 
iiuaiduiii.  Holus  ilrt./Kc  Puter  diem  judicii  scit ,  quui 
1,1)  .li<  (iiiitiii(«(fm  iiirfijcri;((r  ualuriv. 

{•1)  lii  viiI;,;Uis  (.'inoniiullis  niss.  indisirette  naturtv. 
Iii  k.ilii  codici;  b:is.  Y.it.,  discrette.  ciijns  ncciion  Car- 
iiul..lriniii  C.olb.,  iiiniis  .Sorbuii.,Mar'iii.  u.;  Genii. 
nuctoiiiiilu  .■.wiliiliiiius  deiiidc  vui':ibuliiiii  HiKur.c. 

(i)  Id  csl,  Mdi'.isli'iiiia  disliiicii.  iNi'(|iic  vcr.i  liic 
lii-i  .M!  osiciidilm  ii;iinil;i!.  :  scd  i  uui  ali(i&  sil  (|iii  li.i- 
li<l.ilur,  nliUs  iiiii   lubitiil  ;   |';|i|i,s  li..|>ll:imi-.,  cl   t''ilii 


,\lll!  KPISCOIM  '2S0 

A      jo/m«  i//«rM  i''i/iu   ho;i  (iici'( ;  iic.ici(  uulcn  Filius, 
quia  uulli  revelal. 

257  '•  l^ibro  superiorc  quid  eoufeelum.  Quid  cou- 
fututum.  —  Tractaiiics  i^uiieriorc  libru  dc  indilTcrciili 
iialura  Dei  |iairis  ci  Dci  lilii,  et  id  i|uoJ  dicluni  cst  , 
Ego  ei  Paler  unum  sumut{Juttn.  x,58),  dgiiiuiislranlcs 
iioii  ad  solit.-iriuni  Dcuiii  prulircre,  sed  (I)  ad  uiiila- 
leiii  (a)  IndisciciJ^  sccuiiduiii  grncr^ilioiicm  divlniia- 
lis ;  duin  iici|iie  aliuiide  qii.iiii  cx  Uco  Dcus  ii;iius  esi, 
el  c\  Deo  Dcus  non  iioicst  noii  id  cssc  quod  Dous 
cst  :  pcrcursisqiic.  eisi  nun  oinnibus,  t.iincii  ad  iii- 
lclligeniiain  sufltcicnlilius  dictorum  diviiiuriiin  alquu 
;i|)Osiolicoruin  lesiimoniis,  (|uilius  inscparabilis  n;i- 
lura  ac  poiesias  Palris  ac  Filii  doccbalur,  usquc  .iil 

B  buiic  apostolicx  fidei  locuni  veiiimiis,  qno  ait :  \'i- 
dcle  ne  quit  vos  teducat  per  pliitoiopliiant  et  iuanent 
deceplioiiem  lecuiidum  traditioiiem  lioiuiiium,  secunduvt 
elcmenta  mundi,  et  non  secundum  Chriiium  :  quia  in 
ipso  inhobitat  omnit  pleiiitudo  divinitatis  eorpotiititir 
(Colost.  II,  8,  9)  In  <|U0,  |>er  corpuraliler  liabiuui- 
lein  in  eo  diviiiitatis  pleiiiludineiu,  venim  et  pcr- 
feciuin  et  paleriix  nalurx  Deuin  domuiislrari  docui- 
inus  :  ita  ui  habilans  plcniludo  ncc  diversuin  iii- 
lclligcreiur  signilirare .  ncquc  unicuiu  :  cum  ct 
incorporalis  Dei  corporalis  haliitaiio  pruprieUiiem 
naliiralis  unilatis  in  Deo  qui  e\  Deu  substitisscl  du- 
ceret ;  el  habilaiis  in  Clinsto  Dens,  subsiBieniis  (/>) 
Clirisii  naiivitalein,  duni  ejus  est  babiiaior,  osleude- 
ret.  Per  quod  impioiaii  euruin  saiis  superquc  aibi- 

C  Irurfuisse  respoiisum,  qui  id,  quod  a  Dumino  dictum 
est  :  Qui  me  vidil,  vidit  et  Patrem  (Joan.  xiv,  9) ;  ci 
Paier  in  me.  el  ego  in  Palre  (Jonn.  x,  38) ;  ei,  Ego  et 
Paler  unum  suiiius  (Ihid.,  30) ;  el,  OmMia  qua;  Putris 
sunt,  mea  sunt  (Joan.  xvi,  13),  (r)  ad  unilaiem  et 
concordiam  volunlaiis  rcferieni  ;  ui  quia  dicii  lidos 
iitanerel,  dicii  tainen  iiitulligciiii<iiii  lallucis  ductriiuc 
religiu  emeniila  conumperei ;  et  cum  negan  noii 
possei  iii  bis  (J)  V(iluiil:iluiii  a;!>ciisus,  in  quibus  ii;i 
lurx  uiiitas  prxdicaiur,  ad  abulciidjin  lameii  eam 
qu.ii  secundum  naliviiatem  est  uuihilein,  smieL.s 
taiiiuin  concurdi;e  credcrctiir.  Scd  beaio  Aposiolu, 
posi  mulla  naturalis  25S  vtTiiHiis  iiun  ambigu»  pr.i' 

V  cuiiia,  corporalilcr  bjbiiantis  diviiiiiitiis  pleniiudi- 
ncm  iii  Cbristo  docenic  ,  abscissa  rst  omnis  impi.c 

D  temerilaiis  asseriio,  cuui  naiuralem  uiiitatcni  iiicui- 
pnralis  diviiiil:ilis  liabitulio  corporiilis  elliceret :  ul  id 
quud  unn  solus  est  Filius,  sed  quod  iii  eu  niaiici 
P.itcr;  neqiic  solmn  uianel,  sed  el  opemtur  et  I.j- 
ipiitur ;  neqiic  sulum  opcraliir  ct  Inquitur ,  sed 
ct  vidclur  (e),  noii  siiii  nuiicu|iativa,  sed  ve- 
r:i  ,  duni  babel  iu    se  per  i>ac'raiiieiiluiu  iiauvii.i- 


III  qim  li;ibiiat,  subsisiciilia  iion  iina  signilicMiur :  el 
coii-eqiioiitcr  osiciidiiur  nativitas,  qua  sola  Filius 
liliiis  :i  l';itri<  Slllisislil. 

(i'i  Li|>s.  et  P.ir.,  uii  uniiHiiNilMicm. 

((/)  lii  iiis.  .M.irlin.,  i'o/uN(aiii. 

lilP.ii'.  posl  Lipsnim  pr.ilixo  bic  puiiclo  subil.it 
do.iide,  ,Voii  jiiiK.  quasi  I  i-c  ;i  supcriviribiis  iibsoiuU 


<23J 


DK  TniNITATE  MBER  IX. 


i82 


lis  (a)  et  virius  virdilinii,  cl  poiestas  potesiatciii,  et  A  lubili  abnegilx  diviiiilalis  professione  subverlisse  se 


natura  naturani;  leiieiis  per  tniiviiatem  ipsa  quud 
suuin  cst,  ct  ex  se  (/>")  pcr  imaginem  nlerens  qiiod 
iii  se  eit,  dniii  ol  imago  csi  aucidris  et  vcritas;  qiiia 
perlecta  nuliv:t:is  perfeclaiu  im»;;iiieni  prxstai,  et 
pleiiltudo  diviiiilatis  corporalitcr  inliabiiaiis  naiiira- 
lciii  obtinet  vcrilatcni. 

2.  ScTiptur(c  quibui  abulunlur  .4riarii.  C.ur  earum 
tenntin  noii  asiequanlur.  —  El  hxc  (|uidcin  quam- 
vis  (c)  iia  se  iit  sunt  lubeant ,  qiiia  naiuralis  ex  Dco 
Deus  non  p<itcst   nisi  in  ca  nativitatis  su:t'  nuiura 


fidem  Ecclesia"  gloriantur,  cum  rclcgunl  ■  Dc  die  au- 
tent  illa  ei  Itora  «emo  tcil,  ncque  .\iigeli  in  eaelit,  nec 
Filiut,  niti  Paier  solus  [Murc.  \m,  52).  Noii  cnim 
vidctur  exicquabilis  pcr  nativitaicm  essc  natura , 
qux  ignoratioiiis  sit  nrccssiiale  iliversa ;  el  Palcr 
sci^iido  ac  Filius  ncsciendo  manirestenl  dissitnilitu- 
dinem  divinitatis  :  quia  ct  ignorare  Dcus  nihil  de- 
bcal,  el  igiiorans  non  cninpar  indus  sii  ad  scieiiiem. 
Sed  lixc  oronia  ,  nrc  ralione  iiiiclligcnies,  iiec  tem- 
poribus  discerneiilcs,  iioc  (h)  sacrameniis  evatige- 


e>se  (d)  qua  Deiis  esl,  el  viventis  iialurx-  iniUnciciis^  licis  apprclicndentcs ,  iicc  dicioruni  virliifbus  (») 
unitas  iiisepaiabilis  a  se  est  sub  vivenlis  ii:iliviiaie  sculiciiics,  stultM  ^tque  impeiito  rurore  adverbus  di- 
naiurx  :  laincn  per  fli.ici  evangelicx  salutarciii  ciin-  viniiatis  naturani  loi|uu:iiiir,  ad  inipleiidas  aurcs 
fessionem  subrcpunt  lijcretici  (ej  nd  vcritaiis  cxci-  ignoraniium  soln  b.rc  ci  nudn  memorinles,  aiit  ab- 
dium,  ut  naiiiralem  Filio  deiralianl  nnil:iteui ,  dum  B  solutinnlbus  coriim  lacitis,  aiil  causis  :  cum  diclorum 
aliicr  alc,ue  ad  aliuJdicti,  aliteraique  iii  alind  iiiiel-      iMlclligcnlla  nul  cx  pricposilii  aul  cv  conseijuenii- 


ligenda  componunl.  Neguiiles  iuquc  Dci  iiliuin,  uiun- 
tur  ea  auctorilaic  qua  dixent  :  Quid  me  dnii  boiium* 
Semo  eai  bomn  nisi  uiws  Dtm  (Mmc.  \,  Ki) :  ist  qiiia 
ununi  Deum  prufessio  cju^  lociiia  sii,  qiiilquid  it- 
lud  ([)  exindc  i;i  Doi  nomiiic  crii,  j;iin  iion  iii  na,tur:i 
Dei  mancat,  quia  Dcus  unus  esi.  Atqnc  ut  iJ,  qiioj 
ipse  Dcus  dicitiir,  nuncupaiione  poiius  qiiam  vciitale 
sii ;  liinc  coiifirinare  nituiilur,  qiii.i  dixcril  :  ll.rc  ctl 
autem  vllu  (eterna,  u(  coynosranl  le  (i/)  <u/iim  «triiiii 
Deuin  (ioan.  vvii,  5j.  bt  ui  cxlia  proprietatein  veii 
Doi  sit,  id  adjiciunl  :  A'oh  ytjicl  FiHui  facere  ab  u: 
quidquam,  nisi  quod  viderii  Pitlrcm  fneienlem  (Jutin.  v, 
19).  Teiit:inl  quoque  et  illnd  ;  Paier  major  259  ' 


bus  (j)  expetaiur. 

3.  Chrisiut  et  Deus  est  et  liomo.  Atiendant  Nesloiius 
ei  Euiycltts. —  Atque  lionim  quidfPi  superlus  niemo- 
laiornm  r:itionein  cx  ipsis  vel  evangclicis  vcl  aposto- 
licis  profcssionibu>  (k)  pr.cstiluri ,  adnioncndus  essc 
onines  cnnimunis  flJci  e.vistimamus  :  ut  in  qiia  con- 
fessione  aHcriiitas  vil:n  csi,  iii  eadein  bil  inlclligen- 
lia(/)xierniiatis(m).N^escit  plane  vil.un  su.im,  iicscil,  i 
qui  Cliristuin  Jcsuiii  iit  vcrum  Deuiii  i!a  et  vcrumj 
lioniinem  (!)  ignorat.  Et  cjusdem  periculi  rcs  esi,l 
Ciiristum  Jesum  vel   Spirilinn   l)ciiiii ,   vel   carnetn 
iiostri  corporis  denegare.  Umiiis  ergo  (n)  qui  eonfile- 
bilur  me  coram  liomiitibiis,  coii^lehor  el  eijo  eum  coram 


Cii(  (^0011.  XIV,  ^8).  PuslreniO  jain  taiuqiiniii  inJibS')-  C  ;iij(r6-   niej,  ^»1   cst    iit   civlis.    Qui   aulem  negaeerit 


(i)  Addidil  C  regione  lilirarius,  de  vera  carne. 

essent  :  cum  niunifeste  refi-r^iiitur  aJ  \erba,  idguod, 
qu;e  licel  non  :!iiipliiis  repciiia,  facilo  tainen  intelli- 
guiilur  suliinde  rfpetciida ,  sicul  ei  vocabula  iii  eo  : 
\.  g.,  el  id  quod  iwii  suiinn  in  eo  maiiel,  StH  el  in  co 
operalur;  el  id  qiiod  non  solum  in  eo  opcralur  ei  loqut- 
ti'.r,  scd  el  in  co  viiietur. 

(a)  In  mio  e  niss.  Vatic,  virluiis  cirlulem.et  potes- 
lalis  polesiniem,  et  natura-  nalnram.  Virtus  Filins  liabet 
iii  se  virtuiem  q«;e  Paicr  esi  :  quia,  ui  ilicilur  libro 
snperior»,  n.  'ii,  no:i  ;iliuil  sunl  iii  Deo  qi;a!  sua  snni, 
quaiii  quoJ  cst  ipse  :  ei  nuin  26  :  Hes  iialurw  Fitii 
esl;  sed  eodem  ret  el  nuiurcc  Patiis  esl. 

\b)  Apiid  Bad..  tr.  el  iii  nis.  Val.  bas.,  per  ipsius 
imaginem.  itec  ilii  iulelligend.i  :  (^iieni  per  iiativiUt- 
teni,  seu  ut  soboles  Patri^,  ipsn  quod  smtm,  piita  l'.i- 
Iris,  esl :  el  pir  iina^iiit^m,  seu  i|iiuteiiiis  iiiiago,  qiia; 
ex  se,  id  est,  ex  ipsa  P  iiris  subsianlii  est ,  referins  D 
quoJ  in  se,  scil.  iii  ipso  Palre  ett. 

(c)  Par.  ita  iit  in  te  liubcant. 

(d)  Uiio  iiiss.  qundDeus  esi.  Tum  Vat.  Iias.  codcx, 
utvivinlis,  non  et.  Du;e  liic  tnngnntur  raliones,  qiii- 
bus  Cbrisuiiii  Dcum  esse  docc;iinur  :  prima  quiJcin, 
quod  nascatiir  er  Dco.  jiroiiidi-qiic  aiil  Deus,  aui  (le- 
gencr;  aliera  vero,  quod  sicut  P.iier,  ita  ei  ipse  vi- 
lam  babeai  iu  scuieiipso.  Videsis  libniin  superiorcin 
n.  45. 

(e)  In  uno  e  mss.  V.ilic.  nd  verilalit  diversitclis.  In 
nlliTO,  ad  diversilads  :  qund  legendum  suspicUus  e.-.l 
Erasiiius,  ipse  cum  BaJ.  exbibeuo  ad  ndversilatis.  Rc- 
liiieiiiiuin  ctiin  .ilrts  lihris,  ad  verilaiis  ejicidiuin,  id 
csi.  ui  verani  F:'.io  iriliiiain  atifcraiil. 

{[)  P;triicul;e  eTimic  ci  jaiit  iii  vutg;iti3  oinisSM  re- 
stituiinuir  cpe  nis: 


(g)  In  excusis,  solum  ei  verum.  Aliesl  el  a  grxco  ei 
niss   iii  quoriiin   plc.nsqiie  iiiox  leiieant,  noii  leutant. 

(Ii)  Vai.  bas.  tns.,  sncrniitenia  cvaitgeliea  :  cor- 
reciorein  sapit  iion  sails  circiiinsiieituni,  qui  non  ad- 
vertit  posi  ttppreliendeniet  siibaiijiri  licec  omiiia,  vi- 
i!clii'i't  Stri|.itir!c  tcsiinioiiia  Arianorum  nominc 
proxinie  sllata  :  qiix  illi  arguiinlur  noii  etpeiidere 
sec:iiiJuin  Kvangelic.i  .sacraincnta.luic  esi,  secunduiii 
c;i  qnx  nobis  livaugeliiini  revelavii  :  in  qnibus  pra:- 
ciiiuiiiii  lociin;  obtiiiet  Clirisli  iinn  xtcrii.i,  lum  iciii- 
puralis  iialivitas. 

(i)  Vai.  bas.  coilcx,  scientes.  Baiidinus  auteni  posi 
L;iliitiuiti  tx  conjectina,  coiisentitnies.  Rclinenduin 
uianiiio  senlieitlei,  boc  est  vcrbnruiii  evaiigelicuruin 
proxiuic  aUaloruni  vi  liauJ  s;iiis  prubaia  persjiec- 
tai|iie. 

(j)  Ita  aiitiqiiiores  libri  (quoruin  pleriquc  anlea 
itabeiil  proposiiis  non  prcepoaiit).  Alii  vcro,  extpec- 
letur. 

(k)  Cr.  Lips.  cl  Par.  praistaluri  :  rerrag.inlibus  hic 
Uad.  ei  poiiuribusinss.,  ciiaiiisi  lib.  iv,  n.  7,  et  alibi 
lioe  vcrbuiii  in  liis  etiain  ea  raiiune  cnuiitieuir. 

{!)  Moc  csl,  iit  ijucn\;idiiiiJum  Patcr,  il.i.  el  Filius 
iii  a.'teiiia  sei!  liixina  iiileHi^aiiir  cssc  n.ilurn,  si  qui- 
dcm  iiiiiUi  ut  illlus  confessio  vit:c  iiob.s  pnvsl  ^l  i-iei- 
niiatem  •  qiiod  cl.irius  inlr.i,  n.  j.5,  exponiiiir. 

(»i)  I5e',  cil.iiilLco;idL(OiiL'iii,  .\ug.  cpist.  i,\xxiv, 
c.  5:  al  Tiic.jdoret.  ii  Dial.  p.  lOti. 

(n)  Vcriiiuii  iii^uii  in  Mi:i.;:ili>  blc  adjCCtiiiii  aliS.iue 
niss.  auciOiil.>le,  suiiervacaiieuiii  csse  consUitex  jub' 
nL-.vis. 


•2S.-i 


SANC.TI  IIIIAKll  CPISCUI'! 


S8l 


me  coram    hominibus ,   iitiiiibo  et   ego  euut    coriuu  A  n<>n  {j)  impruilenicr  lu^ofeclum  iiutura>  polioris  c «- 


piilr^  meo ,  i/u;  ett  iii  Ctr/is.  Ilux  Verbilni  Ciro 
f;itium  loquelialur,  el  lioiiiu  Jt>sus  Clirisiut  OMiiiiniii 
inaje&iiiiis  ilocebal  .  Mt;tli:iU)i'  i|>sti  iii  so  uj  saluieiii 
Kcclesi.T  consiiluius,  ei  260  '"'>  ip^o  '"'•'■'  l)''uni  ul 
liomiU'!!  iiieJialoris  suciaiiifiito  ulrunique  (I)  uiiiis 
cxsislens,  Juin  i|)se  et  uinii»  in  idi|>6uiii  naiuris, 
naiurx  ulriusque  res  eadein  cst ;  ila  i:iiiieii,  ul  iieu- 
Iro  carerel  in  uiroque,  ne  lurle  IKos  esse  lioiiio 
iiasceiidi)  itesineret,  et  linmo  riiisiiiii  Ocus  lonn.ndo 
iinii  cssl-1.  Ila>c  iia(|ue  liiiiiiaii;i-  beaiiliidiiiis  lid*-> 
Vi'M  csl,  Deiiiii  el  linniiiieni  pi'x'dic;»rc,  Vcrbiiiii  cl 
c;irnciii  coiilileri  :  iiei|ue  Douin  iiescire  quud  lioino 
sit.  iieqiie  cariiem  igiiurarc  quud  Verbuiii  sit. 
4.  Quod  natiis  honw  Deus  mmieui ,  i«n(Ht  jam  iioa 


.spcctai ;  cui  cl  iiicreuicnluni  sccuiidiiiu  naluriiiu  e>i, 
y  ci  iiiiuiioutio  conlra  iiaturam  est.  Ddo  iiaque  prn- 
priuiii  fuil,  csse  aliud  quam  manebai,  nec  l;iiiieii 
noii  esse  261  <l"o<l  manscrat;  nasci  (9)  iu  lioniinc 
Ueuni,  iicc  t.imcn  Deuin  csse  desinere ,  coiiir.ilierc 
fc  iisqui.'  ad  cnnccfiiiin)  ei  cunas  cl  iiifuiitiutu,  iicc  la- 
mcii  Dei  putestale  di:ce>lere.  lioc  nuii  sibi,  sed  iioliis 
esi  (/1)  ssrr.iiiiciituiii.  Neque  ::ssump»io  nosira  l>co 
prufccius  cst  :  sed  uiiiiiniielix-  sux  voluiituK,  iiotlra 
provccii.-j  e^! ;  duiii  ncc;  ;iniitlit  ille  quod  Dcus  esl,  et 
liuiiiiiii  acqiiirii  isi  Deus  sil. 

&.  bci  el  himiin-f  $c  filium  diciis  el  gettis  Christiis 
oilendi'..  Vnde  occasio  hceriscoii.  —  Natus  ij;ilui  uiii- 
geniius  Dciis  ex  Virgino  bomo,el  secuiiduiii  pleiii- 


rtrfugit. —  Cuin  auiciii,  conir.i  natiirain  seiisus  nostri,  B  iii<li»eiii  lempoinr.i  in  seaieti(i:>o  proveclurus  iii  Deiiin 


Deiis  uiaiiens  lioiiiu  vKisc-itur  ;  jaui  nuii  est  coiitia 
naturain  spei  iiDsira',  ni  iiiius  liouio  Dt-us  inaiieat  : 
ciim  poiior  uatur;!  in  iiireriurein  nala  (idein  prxslcl, 
inferiorem  in  naiorani  lusci  posse  poiiorein.  Et  qui- 
dem.  sccundiim  legem  et  consuetudincm  mundi,  (u) 
prumptior  niagis  spei  iiog>ri!,q!iani  diviiii  sacrameiiti 
enectus  esl.  Nami|iie  miindus  iii  liis  qux-  nascuntur 
liabet  incrctnenii  virliiiem,  iinn  liabci  detniiiuiioiiis 
putest;ileiii.  [h)  Cerne  arbores,  sala,  jiecudes.  Ipsum 
qiioque  pariicipem  raiionis  bomiiicin  cuniutre  :  sem- 
per  prolieit  auginetiio,  iiuin<|iiain  vero  doiiiiiiulioiic 
coiiirahiiur;  necseseoaret,  qiiiid  excrcvii  {c)  in  seso. 
Nam  lamelsi  aul  aeiale  mariesoai,  aui  iin.-rte  peri- 
niatur ;  liabel  i|uidem  aiil  (leniulalionem  in  lempore. 


(i)  hoiiiiiiem ,  liuiic  per  oninia  evaiigtiiici  gcriiiouis 
niodiiiii  teimii,  iit  sefllium  Dci  ciedi  doccrel,  ct  Im- 
iniiiisriliuni  prxdicari  admouerei  :  locutus  ei  gereus 
liomo  uuiversa  qux  Dei  sunl,  loqueiis  deinde  ut  gc- 
rens  Deus  universa  qux  homiiiis  suiil;  ita  taineii,  ut 
{•i}  ipso  ilio  utriusque  generis  sermoue  numquam  ni- 
si  cuni  signilicaiione  el  bominis  Ivcaiui  et  Dci  sil ; 
uno  lamcu  Deo  patre  scmper  osieiiso,  ci  so  iii  luliira 
uiiius  Dei  per  naiivitaiis  verltateni  profe&so;  {j)  iiec 
tamen  se  Deo  patri  noa  ot  fliii  lionore  et  liuiuinis 
condiiione  siibdente  :  cimi  ei  nativitas  {k)  oninis  »e 
referai  ad  auciorem  ,  ei  caro  se  universj  seciiudum 
l;eiin!  p'°i::iie.<tur  iiili.mam.  liiiic  il3i|u«  fallciidi  !riiii' 
plices  alque  ignoraiiles  basrelicis  occasio  eiii,  111  quifi 


ai.t  5iiein  (rf)  iu  consiiiulioi.c  vi\e:idi  :  calerum  lioc  C  ab  eo  secuiidum  liommem  dicia  sunt,  dicia  c.-se  se- 


ci<n;liim  nslur^  divinx  iiiririiiit:itcin  iiieoiiaiitur  :  ci 
(juiaiinusatqueiuemcsl  l.:quei!S  oniuiaqoa'biqualur, 
di'  (I)  se  ipso  om>ii;i  eum  lucuiumcsseconieiidant. 

262  ^'  ''^''°  ^'"''  '^'"^"  ^'"'''^''i  "OHifum  noli ,  alia 

(i)  /n  illo  ipic. 

{g)  Sicmss.,  quomodoiufr.*;,  nuin.8,  !e(!imusiiA<Niu 
in  homine,  ei  lib.  v,  n.  18,  l)eus  in  kvnur.it  natceudo. 
Al  ediii ,  in  henune. 

{h)  id  esi,  lioc  saoraiiicntum  assutnpiaicarnisiios. 
tra:  saiiiiis  e^t  causa,  Deo  atiiem  nihil  aiit  addit,  aul 
dciiiil.  Cuni  liis  confer  iium.  18  el  49  lib.  n. 

(1)  Amhi^iuiias  tolleiur,  hi  legeris  ,  provetlurut  ho- 
miiiem  111  Deum. 


qiiod  sit  iiou  baliel  (e)  iu  vii  tuie  oon  essc,  ol  novuin 
se  pcr  imiiiiiiuiionem  condwi  cx  eodeni,  id  cst,  ul  ex 
seiic  ueced;it  in  parvuluiii.  Nalur;e  eiKo  nostra;  nc- 
cessiias  in  auginentum  sempf.r  muudi  lege  provecia, 
(1)  Vnum, 

(a)  Id  e.st,  facilius  capiinus  liomiiiem  fore  Dcum, 
qu:»;  spesnuslra  esi,  qu.^^m  l>.'uin  fantuin  fnisse  bi)ini- 
iicm  qiioil  di'.'iiuiiii  sarr.iiiiuiJliiiii.  Qiiibus  coiiseiiticiis 
S.  Lco,  Scr.  l  iii  Nat  Dim.  c.  i  :  JtfiiiHs  diiiuhi  eU, 
iiiiioil ,  huniincm  ud  diriuu  prvficere,  quum  Dcum  ad 
humana  dcscendere  :  Kl  Aii(!usiiiiiis  episl.  iiiiiir  CXL, 
II.  II  :  Netiue  rnim  jnm  despernndum  iht  pariicipa- 
tione  Verii  poise  honiiues  /iiri  filiij.s  Dei,  (juiiudo  lilini 
Dei  piinicipiilione  rarnis  farlus  esl  lilins  hominis.  Ne 
vi:ri)  nii  siis|.i><;ia  siiil,  qii:o  iioster  llilariiis  ea  de  rc 
dcinecps  dissciii  ;  pr3.'iiioiioniliim  iiuianiiis,  ouiii  lla 

v<'llc   boiiiiiiiHi  lieri   Keuiii  por  arciissimam  oiim  eo      i,„„,aiiam  ,  <|uaiemii.  iiiliinms. 
C'i:ijiiii<:iioiieii!,  ul  iialura  liiiui:ii)a  iieqiiaqiiaiii  abolea- ^       ,v  •         ,.^     .,_.    ,    .    ii 
tur,  iiti  ilisorlc  probal  in  P.sal.  11,  n.  H,  iilii  laiidcin 
ooiicluiiil  :  Fit  eryo  demiiiade,  sed  non  afferiHr  abo- 
tiliu 

(b)  l»  ms.  Viil.  bas.,  certe  lu  vulgatis  grameH,  locu 
verbi  ceriie. 

(r)  Kditi,  ex  sese. 

(it)  Vetus  codex  Colb.  cum  Germ.,  iii  roiisu(iiuftii« 
ilvciidl. 

(c)  Rid.  et  Er,  ii!  tirridiio.  Verius  alii  libri,  lii  pir- 
1(1/.',  Iioc  081,  iii  pniestaio  Arifiimcnti  liujus  seopiiS 
e-jl.  no-.  qirileio  pos>e  ('riifircre  ;ut  i<l  qiiod  iinli  ba- 
I  <>iiiu-,  sod  iiuii  issi'  iil  ipiiiil  jaiii  >uni„^  iiiin  posse  - 
,\k:  sfKiiii  \.  (;.  :in!'<iriiiii  jani  ('Kaitiiriini  iiumerinn 
auijori'  |io^so,  seil  „■  n  ila  iiiiiiiiiniiio. 

(f)    lo  inss.  pioli:0  iiot;v.  llii|ii((<l!ll(<'r.  MoV  Uild.  Cl 

Ij'.  ciiiii  iiis.  bas.  Vut.,  priiini,  luCo  pcliorii. 


(j)  Ita  mss.  Kdiii  \ero,  el  lameu,  omisso  dcinde 
iio».  Clirisius  so  Pairisubdiiuiii  sit:niliravii  ct  seeiiu- 
ilum  nuiurani  ditiiiam.  quaieiius  lilius;  cl  seciiuilum 


(k)  lii  ooilioc  Vnl.  bas.  bii-  addiiiir  Dei ;  quiid  roo- 
tius  abest  ab  aliis  :  cst  quippe  geiieralis  pruposilio. 

(()  Etliii,  i^i.'  scinelipio.  Nulandnm  illud  de  tt  ipui. 
Lioct  IH!.)iiusiii  Ctiiistu  Deum  bi>iiiiiitinqiie  urciis- 
siiiic  iii  iiiiani  pcrsoiiam  cuiijunclum  ciedai;  tic  la- 
nien  bumiiiem  bpeciat  vciot  ab  ipsu  alienuui,  nl 
arttoat  li:orclicos,  <|ilod  <|iia'  de  boinilie  assuuipio 
loqualor,  de  se  ipso ,  lioc  ost ,  de  ipsu  dixiniuto  suu 
liiiiitiin)  ouiii  esse  \olini.  Ou«  l»iiiiendi  iiiotlo  .\inb'o- 
siiis,  lib.  X  in  l.uo,  11.  61,  aii,  'i"iii<i«  aMii'iii  esl,  hoh 
ipse,  scd  uiiiiiiu.  Kodom  spi'i.i.ii  illud  aiiliqui  uuflniis 
ili'  Kiilo  onbiidoika  0  8,  upinl  Aiii!>ri)>iiiiii,  in  :ipp«'>  il. 

Toill.  II   :    llomo  itlc  pilfSll.--  0»!,  i;«fl.'i   /.'ill4»  /)■!  »H>fO- 

yil ,  (/liim  :iiiii<i( .  qneiii  puiluiil  :  sed  qiiia  <u.'m:h  iiU 
iiNctvrem  reitri^bulur,  quidquid  honio  itlii  >Nlli<^iili>r ; 
idio  iiivi)  «I  fxittio  Vmiui  mdiiUttir. 


2Rf.  [)K  TiUSimE  L\m\  »X.  2S0 

iKtu  i'l  iiioriiui-i ,  (iliu  iciiiiii.  —  Nec  sei..;  i.egsuuu.'- ,  A  bac  oniiiia  jesai  Clitisiua  mancns, OJ  (.'>?cr>[:s  iiosin 
toiu'11  iSliiii) ,  (]ui  cjiis  (ii)  musiui,  tiaiur^c  kus:  asbe  Iimsio  naiuii,  «ecuiiduiti  (S)  «■o!i:#ii-f:tuiiiii^-n)  tu.inix- 
sciiiiiHicni.  Scij  si  Jc.sub  Clirisniii  el  liouw  ei  iicHS  riosira"  lnciiius  cst  :  mtii  umen  oniittins  j/)  naliirx' 
sil;  ul  iieque  cum  liiimo,  uini  priiiiuii».  Deaii ;  neijiit'  su*  ess«  nuoii  Dv^iis  eal.  Niiit  ij)!i!<;tsi  in  piirlii  et 
(l)  iiiin  {b)  cuni  el  bonia,  luin  «un  eiiaiii  et  Deus ;  passione  ci  tnorie  nnliirx  n!isf.r:''  (.S^fea  (5/  p«>ri;g<v 
iieque  po^l.lioiiiinen!  ui  l>to  nou  loUis  hoino  luUis  lii;  lesiiiiiien  ipws  oiiiiiM  viiuueiiasors;  eii-jo  ges.^ii, 
Deiis  :  unuiii  :ilqnc  ideni  (c)rieccsse  est  liicloruin  ejus  iJum  «ilii  ^63  ipse  iirigo  naiiccnJi  eM.  iJi.sn  p.ili  viiii 
i.acra:iieiiiuiii  esse,  qutid  geiieiis.  Ei  cniii  in  eo  sc-  qucd  eiiiu  paii  nuii  licel,  diiiii  iiinriuii'  (li)  ijni  vivii. 
cundtini  lciiipus  (iisc£rni>  lioniincni  (d)  a  Dco,  Oti  Et  t,inie:i  ciini  liiw  l>i:us  pir  li!i<iiiiiciii  njtii,  ex  se  (/) 
tiiiiialquc  hiiininis  discenic  seriiioiicm.  Ctoum  Dcuiii      nalus,  per  se  .isssiis,  <;i  ex  sn  iinrums;  non  ci  lionii- 


.■Utjjie  homiiicm  in  teinpore  coii/iieUeris ,  Dei  ali|ue 
lioniiiiis  iii  tcinjiore  diula  (iijiidic».  C';iu  vcio  ex  lin- 
iiiiiie  el  Dco  rurtiiiit  ioiiub  liomiiiis..  (e)  ti)>a>.~  j.iniUet 
tcmpiiii  iiHclligis,  bi  :iuid  iiliiti  ud  deiuonstralioncni 


iieiii  se  iioii  egil,  dum  ct  n'.uus,  «1  passu-.,  fil  iiiuiiuiis 
cst.  S!.>;c  iiuiem  i.".!»  ;inie  CMiiililioDitiii  nnnidi  sacr."»- 
:iici!i!t  sunl  coelcsUuin  iiiysleriiiriim  Coiis!iti>l:i ,  ui 
iiiiigeiiiius  Deus  homo  iirisci  •■oliei,  niiiii'*.i)i'o  ii!  a.|or- 


ejns  iciiiporisuiclum  osi,  lenipoi!  coiipiuio  tpiit  ditia      muh)  m  Deo  (j)  iiiiiiiiuc  :  iit  StcfS  (•»!!  veliec,  iie  pas- 
sniit  :  '.il  cuin  aliud  sil  kiiIc  auiiiineiii  iJeu»:,  Mliiid  ^it  ii  siuiiitius   iiUinaiiis;  iiililniilalis  diaboiiis  dcs^Rviciig  , 


lioino  ei.  Dviis,  iiiiud  sil  po«t  liuuiliiOiii  el  Dcuiu  loiiis 

liUillO  tOlUS  UilUS,  1:011  CuniuildilS  i.0ll!|H>l'il)IIS  Ct^i:- 

iiuribiij  (iiS|iei)salioiiis  sacruOiHritiiin  .  cuin  pro  qna- 
lilategeiieiuni  aciuuir:irum,  aiiiim  ei  iii  .sacrMnieiit') 
homiiiij  necesseest  .stirmoniitn  luijseuoii  iiatu,  iiliuiii 
adliuc  nicriiuro,  aliuin  ji>iii  xteniO. 

7.  ChriklUf  qiii  hoiiiiiiem^  ^bi  Lhimt  se  egeni.  Cur 
tiiiiri  tQiuerii,  ci')  paii,  (ur  niitri. —  Noslri  igilur  cauia 

{A)  Tvnmm  kotno. 
(2)  Csitsittuiianem, 

(c)  Id  esl,  qui  e.iiis  esi,  seu  quem  nnmine  sun  ^rct- 
feri.  DciaiJe  nij(at-d?  v,oc?iiuto  poiest  iiilelligi  persoiin  : 
<iuiini(iiii  fifrscrwr  noiiiiiie  non  siiiiei  siiiiiir  itiiiiiiii^ 
:id  i>:i^:iiliciind»m  naiurum.  Yel  hoo  iln  iniellit(eiutui>\ 
lotuni  iilmr.  seriiioneni  ess.e  iiiitiiri'  qnas  Clirisi;'  itio 
pr-a  ac  «Uii  est.  !!!i  aiitel^  proprla  est ,  iioii  sjoIim!! 
(tniiin  ncscendo  sceepil ,  sed  f|iiam  iii  loinpore  us-  C 
suiiipsii. 

(b)  in  viilgiitis,  neijiie  cKni  homo.  Proxime  to  ?"*< 
Iioiiiimiii  in  bro,  id  (•■t,  po'4  i.OMiiiieoi  g!i.!'l!i"ituiii. 
lii  CliiiitodlsiingMsnitiiin  irn-piisqut»  nnhdiifii  5'jsce- 
lierst  lioiiiiiiijiii ,  qwi  su.scepit  ir.i.iriiuriiiii ,  qim  iioii 
j;im  nioriiiiriiiii.  \it  pfMio  st:itu  ir.niiiin  !)i'iis  est,  iu 
attcro  D!«'!S  eS  honm,  in  posireiiio  inu^s  !)ei.is  !sci«u 
iiilra  «'Xplicaodo. 

{c)  Verliiiin  utcmeett  dei.i(!ora<nr  |i!  vfiiustiorc  nis. 
Culli.  !)!c  adintmclur  ChrijM  dieia  'Jivi-rsis  illiu»  na- 
iuris  sub  liipiiai  fct^itu  si»i;<;t;tiis  deijese  csse  c^it- 

SelltilliCS. 

(J)  iti  velf  n*  nig.  Rsmi^.  a  Deo  dictum  i-ique  /loHit- 
iiit  ;  ni.'ii((i.se.  'Iiiiirii  ir.culem  si  iiine  Ciipfitiiis,  iiilC 
sihi  viili .  Cuniseoiiitiiiii»  leiiipiis,  qiiosi  CUrisit  c.crp'i- 
raiiniieiti  prx-ceitit,  Iteum  (iliuiii  .sneci.»a  tti  ah  ho' 
inine  (liscr«)iiifn,  ci.'{Ue  nondiKo  coiijiiiioiiiit;  ne  'i:>ii 
serinoiiem  t^i  nliriliuao,  qui  cciitiruat  litimiui.  «8u,  $i 
luiii.  1'iiiii  Daiis.sit,  scrmoneiu  iribiss  t-i^Ecreiiim  ar  D 
ilifferfuieiii  ali  tio,  queni  tiiljiieres  iiomiiii  '*>!  eii,-.i!i 
liic  ouijiur  siaius.  giMiKio  Deos  iini^iHiiliis  in  Buecie  ' 
afi^unipiit  ad  tempos  iioiiio  '  i.sus  esi  i  e:  mOireiwur, 
iit  (jusB  Bpeciei  assumpti; ,  qyj-  a.^siitnenii  ijiiit  ti  I- 
buendi!  dfsCi^rnainiii;. 

(«)  EdiU ,  ioiius  ettnm  Dta,  ar.  ;ieifii'<'  si  ijani  uiiud , 
pro  «  <i;ii<i  Hiad  :  t.'or!-iipio  Miisiii  imisi!.  Illud  ,  Cwrrt 
teio  cr.  iioiiiiii.'  ei  i)ea,  itc,  ni  <»si.  Cinn  ^'ji  sliitu 
('lirisii  moiiali,  inquii  Deiis  el  iionio  ci';il,iili.in!tra.i.s- 
iis.-ic  iniolligis  ad  iiiiiiiort'.i!i'm ,  in  qiio  j-jm  ijtiaitj 
sRCuiidiiiii  hiiiniiiom  tdiuni  lotiis  <'siD'=!!s;  juii  viilc. 
licpt,  liSi  di-cl.trauir  inr-n,  ni)m.  13  '.  to!:i^  .').  0  vivii , 
iialino;  voslrrs  i-iriani.^  iii  ciminn^roiiem  diii;i<e  'in- 
mor!aliiaiii  uiiUa.  .yi'!  ioqiieiidi  i)'ftiliis  c.?picssii?  ad 
iiiiiliiiiOneii:  vftrLoiuiii  Pauii.  til  sU  Bcus  ciiniu  in 


leyeiii  {k)  iii  nobis  peccaii  Deo  iiii)riiiitaiei;i  m»siram 
.iteuoicnie  'reiiiiei'ei  :  ui  Dcus  mori  vfliei,  ne  iiii:i 
iiisoloiis  potesia»  adversus  !>eum  Csset,  iienuo  cre:i!a; 
in  *e  virliiiis  posset  usiirpnie  iialurani,  cur.i  sc  iiii- 
niortalis  Dcus  liiira  iegi'ni  niorlis  {1}  hiibiiissei.  Na- 
stiiur  iliiquo  Doiis  assiiiiipiioni  iiosir;L' ,  patiiiir  vero 
iiiuocciiiiii',  poiiircino  moiilur  uliinni :  diimel  hoiMG 
nasi6i'  in  Deo  pcriiinucl ,  ei  inliruiitaiuiii  iioairarum 

(3)  Rcm  pcfegnit. 


oi:inihui,  oninino  intoiligcndus  e.it  salva  houiuiis  le- 
ritaie,  iil  sape  jair.  (i.-;inoi.slratiiiii. 

(f)  Iri  ot>d.  Co!l;.  ei  Gcriii.  )i<^(i  ■lUiiuuc  SMffi ;  lecii'! 
noti  spern?fi(ia  ro  seiisii,  quod  (.hi  isiiis  nS  iioiiio  qitiC 
hiiiiiiiiiie  iiitlriiiiiyiii^  siiiiiiiicnius,  non  oniisU  iiidleiira 
imic  niin  Daliira;  bii:!'  t^sse  :  quis  niiiiiritin  cx  .Raliira 
suaDciis  Pii,  hoiiic  aricni  0;.  dispen^alione,  uii  iii.si- 
nll.-iiur  l.b.  X,  n.  ii,  G«  o:  !'.'>.  !Jiidt;  csi  ili'id  iii  psai. 
cxxxiii:,  !!.  S  :  QiioU  inim  Deun  est,  ««itiMr  siuv  e»  ; 
quod  culeiii  itciiiii)  !uit ,  nulurs  sioslsB!  exmmpLio  esl. 
Jiiio  i:!  liiiC  ipso  lii).,  n.  9  :  Dciiicr.gl-aio  a-ilem  e! 
naiuscc  sua,  et  e^tHmplinHii  fenret  tecrametiin, 

(H)  lii  vuigiitis,  rem  peregeril.  Si  Chrisius  i!i  passitino 
3C  mftrti;  re8fi3lur;en;isirx  peiegli,  neccsse  csi  vere 
timiierit,  lidluerii,  etc.  Quod  iiilrriia  miiatidtiiii. 

[h)  liic  respiciiii.tiir  veil»:i  P-.idli  iiiitii.  l",  ennr- 
raiidi»,  iitie  crnctjixus  £s(  ex  iiijiriiiit<!ie ,  ssii  vivii  ex 
niiiitio  Dei,  Hinc  quoque  uvcitiiur  siispicio  ediiiiii, 
<('.ii  Hil.iriuii.  s;'nsisse  opiiiatitiir,  ('hrisi-uii  Ii(iii;i!!eiti, 
priiisqiiam  iiiurerutur ,  a  Yiriio  fi!is.'*e  liefelictum 
iiiqiie  deseiiUm.  i^Jiiiii  si  irjortuus  csi  qui  vitit,  nidr- 
liiiis  esl  Deiis  :  ad:;o(i;ie  noii  scce^sii  ::  Chrisln  priiis 
quiim  iiioreroiur.  Hmc  ie  immorlnlis  betts  iriiiaieijein 
mortis  iialiuisse  inoi  pra.'dicalur,  l>eo  per  cr.rneiK  '.'io- 
rimtB  :  qtiod  niulii.H  iii  hocce  iiuincro  incolciiUir. 

(i)  Filius  «;.r  u  iiriiut.  quii;  id  ,  tiiioi  iilie-ium  g  %e 
eral,  i<i  «;«!  nr  potrstr.le  pnesmnn^it,  iiti  eiiiirr^iliir  iih. 
!!,  11. 2(;,  iiiti  nomisir'  Spiritus  saneii  in  Virgiiieio  so- 
|ierve!>ieiiils  Flliiim  ipsum,  qui  itieireo  hic  sihi  ipse 
nrigo  «.•v.cpni^i  «.'isc  nieiiior.titir,  .»'1;  Eiii.iri!!  iiitehfi;- 
tiiu!  csse  osteodiiiius. 

(j)  i(i  esi ,  quo  houio  in:.ntret  i»  irtenium  in  .Vvo. 
yiiibi.g  fiioiilla  sunt  !i cc  !:b.  >.i,  n.  ii  :  ip^o  fem  i;t 
i)ei  /jioiiam,  id  est,  in  Dcttm  oin';:it  iii  Oinnibu.i  rx  .^'b' 
fsritoi!'.!  tiisiieuuiiiotie  i//n>i5iii'o  ;  ei  (auiij  :iiile,  tv.o 
jii.ii'h!  Oeuiii  c.i  cn-jtia  hoiiio  ct  'ti^.pim.^ntiona  KtiHiHKni, 

(&)  .4'i'Jdiii.f  liic  ad  vcrbii  .r'a;i!i ,  Deleiis  q>i<id  ml- 
:jc?-iv(ii!  ;irs  .■".ai  chifcji.ij.inim,  ;it;  .'.iiiiiis  iiiii':i,  n.  iO, 
el  Ib  i,  n.  5,",  tiacl^iiiir. 

(0  Vil.  bas.  ms.,  htibilasself  oirisscaiiiL'.')  «. 


987 


SANCTI  HILARII  KPISCOII 


28« 


passioiies  l)co  soci.i;  sunl,(<)  e(  (a)  spiriialet  nei|iii-  A  corporii  no«ln  inanorc  ,  scJ  '•n  Dci  gloria.  Et  hoc 


Ux  ac  nialiiiai  |K>(ustaies  trium|iiio  carnis,  Deo  per 
carnein  murienio,  tubilun(ur. 

8.  tiditt*  D«o  iit  Chritto  pltni.  -^  llujiis  igiliir  sa- 
(.Taiueuii  Aposiolus  cuosclus,  e(  per  Dominuin  ipsuin 
lidei  scieniiam  atleiiiui ,  cuin  non  ignorare(  incapa- 
cein  ejus  esse  e(  iiiunJnin  ,  ci  hoaiines,  ei  pliiloto- 
pliiaiii ,  ait,  \iiiUU  ue  quu  tot  uducal  per  philoio- 
phiaiH  ti  iuaueiu  deceptionem  lecuiidnm  (i)  tradiiio- 
uem  (b)  houiiiium ,  ><fi  uiii/uni  eleiuenta  muiidi,  ti  non 
secundum  Jetum  Chiinum  :  qiiia  in  ipio  iiihabilal  oin- 
nis  pleiiitudo  dwinitutit  corporatiter,  el  tUu  in  illo  re- 
plett,  (i)  tjuod  etl  ciipui  oiumt  priiicipulus  et  potettotin 
(Lolos^i  II,  8  «  t>'V4')-  Exuoi>iU  itaque  bal>ilan(ii 
V  corpdrjliter  (iiviniuiiis  in  eu  pleiiiiutlioe,  sacramco- 


lingiia  omnis  conriiebitur.  t(cuni  ccelestia  et  (erres- 
lri:i  (h)  genu  flectent  :  lioc  capiit  omnis  prinripa(us 
c(  potcs(atis  es(,  u(ei  universa  geiiu  llec(endo  »ub- 
jcctn  sint,  in  quo  sniiiiis  reple(i ,  e(  qni  p«r  liatii(an- 
(i-m  in  f.e  corpor.-iliier  diviiii(»(is  pleiiitudine ,  in  Dei 
p.i(ris  si(  glorla  cniifilendiis. 

0.  heiit  idem  auclor  regeneraliouii  noilra:  tl  Chritti 
resiirTectioiiii.  —  Demnnstriio  aiiiciti  e(  iiadtrx  su.'f , 
c[  assuiiiptionis  nostr.v  s»craiiieii(o,  ciini  in  eo  pleiii- 
(udinc  diviiiitaiis  manente,  nos  in  eo  per  id  qnod 
linnio  iiatnsesi  repleamur  :  reliqiiaindi^^pensalionem 
biiniaii;!'  salutis  exsequilur,  diceii$,  Inquo  tl  eircuni- 
ciii  estis  circumditotte  nou  maiiu  facta  iii  exipoliationc 
eorpons  curnii,  ««d  in  circumcisione  Chriiti  tontepulti. 


luni  assumpiiunis  nustra:  coiitiouo  subjecil ,  dicens :  B  i-''  '"  bapiismalt,  in  quo  et  (5)  eonresurrexistis  pn  fidein 


Eslii  ineureptili.  Ll  eiiiiu  in  eo  divinilaiis  264  ^' 
plenitudo,  ita  iios  iii  eo  sumui  repleti.  Neqiie  s:ine 
ait,  Cktis  rvpleii,  sed,  iit  eo  eilis  repi;ti :  quia  per  lidei 
spcm  in  vitain  xtornaiu  regenerati  ac  regenerandi 
oiiincs  nutic  iiiCliiisti  corpoio  iiianeiil  (d);  replendis 
poitca  ipsis,  nuii  jani  in  eo,  sed  in  ipsis,  secundum 
teinpus  illud  de  quo  Apostolus  ait,  Qui  (5)  iransfigu- 
rabit  (e)  corpui  Uuiuilitatii  ncstnv  ,  confoniit  corpori 
(jloriiv  suit  (l'hil.  iii.Sl).  Niiiic  igitiir  in  eo  rcpletl 
suMiiis,  id  est,  per  a>sum|>llonciii  carnis  cjiis,  iii  qon 
dlviiiitalis  plciiiiiidu  corponililer  inbabiiat.  Ei  liiijus 
spei  iiosirte  noii  eni^ua  in  eo  poiestas  es(.  Maniqnc 
quotl  replcli  iii  eo  suiiius,  hoc  est  capni  uc  princi|iiuiu 
?V\vf  omiiis  |ioteslaiis,  sccundum  illud  :  Ut  in  iioiuliie  suo 
(iinne  geiiu  (/')  fleciai,  coBlesiiuin,  et  terreslrium,  «t 
inrernonini ;  et  oiiials  liiigua  coiiliieatur,  quia  Do- 
miniis  Jesus  (4)  in  gloria  Dei  palris  (Phitip.  ii,  10, 
11).  Confessio  iiaqiie  ha>c  eril :  Jesum  in  gloiia  Oei 
patrit,  e(  natum  in  boinlue  (9)  jani  non  iii  infirmitatc 

(1)  £1  ipiriialii  ntquitim  ac  maliiiie  poleilatit,  de- 
pravate. 

(i)  Tradiiionet;  paulo  ^iost,  <■(  iion  secundum  Jesum, 
omiKsa  vuce  C/irii<u»i 

(5)  Tranifiguravit ;  delndc,  corporis,  non  corpciri. 

(a)  Li|is.  el  Par.  spiriiatis  uequiticr :  renilcnliliiis 
aliis  libris.  Mux  (^riiu(en&is  codex,  iii  curnt,  uon  pcr 
carnem. 

(b)  Oinnes  prope  inss.  traditionei :  quamvis  supra, 
n.  1 .  Iibro  siiperiore  n.  53,  e(  1. 1,  n.  13 ,  exliiliean( 
tradilionem. 


operationis  Dei ,  qui  t.Ttituvil  eum  a  nwrtuii  {Coloss. 

II,  1,  l:!).Circuincldlmurilaque,  non265<^'''*^'"'**^i~ 
sioiie  carnali,  sed  circiiiiicislone  Cbnsd,  id  esl,  in 
nnvuni  lionilnem  rcna(i.  Com  enini  coiiseiielimur  (C) 
bapiisinale  (i)  ejos,  miiri  iios  netesse  csi  ex  ve(ere 
lioinine  ;  quia  rcgcneradubapiisiiii  resurrecii<>nis  est 
virtus.  Et  h;rc  circuincisio  Clirisii  esi,non  cxspuliaii 
cariie  pra;puiii ,  sed  to(os  coinmori  ei ,  cl  tier  id  to- 
'.os  |>ostea  cl  vivcre.  In  eo  eiilm  (j)  resurgiiiius  per 
cjiis  Dei  liJem ,  qui  cuiii  susciiavii  a  mortuis.  Cic- 
deiidus  eigo  Deus  cst,  cujus  opeiatione  Cbrlstus  ex- 
cliatus  a  morluis  cst :  quia  lides  isla  couresurgii  in 
Cliristo. 

10.  Idem  Chrisiu*  ul  hoiiio  morilur,  ii(  Deiii  se  tus- 
ciiat.  —  Consiinimaiur  Jeiiide  ila  omiic  as>uinpti 
'  huminis  sacrameuluiu  :  El  tot  (k)  mottui  lum  eueds 
in  detiftis  el  pra-pulio  camis  veslrir,  tivilicavit  rvm 
illv,  doiialis  vobis  omiiifiui  deliclis,  delens  quoil  advei- 
suin  nos  erat  chirographum  iii  tciilenlttt,  quod  tmt  con- 

(()  Ms.  Veron.  in  gloriam  est  Dei  Palris ,  gr.vcc  , 
ii;  Sii-av  Oib'jTa.Tfii;;  paulo  post,  Jesum  substituinius 
ex  iiosiro  iiis.  Antea  Jeius. 

l'>)  Coniurreiiitis. 

(O)  Pr;rferi  exeniplar  Veron.  6ap»i»mali  tjut 

(e)  Plures  mss.  transfiguravil.  Martin.  Iraniforma- 
rit  :  quiid  tt  liaUet  Vai.  bas.  codex.  <|ui  cum  noii- 
uullis  alils  postea  subjicit,  tonfotmt  faciiHi  tcrpcri , 
vel  rorpori*. 

(f\  l(a  Hid.ac  |<leriqiie  iiiss.  A(  apud  Er.,  Lip».  el 
Par. ,  flectaiHr.  In  ms.  V.i(.  bas.  ei  altero  Vnlic. .  «l 


(c)  .Sic  pleriiine  ac  melioris  noiee  mss.  favendbu^  D  in  Roinine  Ve«w  «iiinM  genu  jlteiani  .  ei  quo  s«<|ul 


suliiiexis ,  Quod  repleli  in  to  lumui,  hoc  eit  capul  ac 
principium  unuiit  potenaiii.  Rditi  vero,  qui  esl  capul, 
qiiiioiuilo  lei-ilur  lili.  1,  r..  13. 

((/)  liicoilice  Vai.  bas. ,  Martin.,  duobus  Colb.  i-t 
uiio  Sorbiin.  per|>er.im  liic  ailjicilur  repleti.  Ratio 
qiilppe  liic  subjicllur  cur  lideles  in  Cbri>to  sint  re- 
pleti  Deo,  (|ula  niiiiirum  iiianeiit  in  i|i&ius  curiioie  , 
qiiod  gliirix  jaiii  |iariicep>  faciiiin,  D>'ii  proinde  plc- 
iiuiii  vit.  Maneiit  purro  lii  ejus  curp<ire,  i|iii;i  ul  dici- 
(lir  iii  ps;il.  i.i.  n.  Hi :  CAri.ilus  itulMraiii  iii  .''t.'  univenir 
carnis  atsuinpsil.  VmI'.  o;ip.  i  iii  Mattli.  n.  \i,  caro 
(^lirlsti  civit:is  nuiieiip..tiir,  in  ipia  quirdam  uiiiversi 
generii  humaiii  congrequtio  conlinetiir:  adeoiiuc,  iit  ai( 
Amltr.isius  ep.  iiunc  lxvvi.  ad  trriiaMiiii,  11.  8  in  illa 
carne  Chrisli  per  coiiioiliuiu  ejusdcm  naluro!  caro  omiiii 
huKinni  iimciis  honnrauicit.  Itcpli-liiliidir  auiciii  in  se 
ipsis,  ciiiii  iiliirix  i'jusdein  iii  propriis  corporibut  Cun- 
Soiies  iViinl. 


debere(,  caileiies,  aoii   catUttium.    Crxce,  tMi  iv  riu 
ovouetTi  InooO  itor»  yoiiu  wxi^a. 

(g)  hiiliti  hio  adduiit  OitNin;  quje  vox  abes(  a  poliu- 
ribiis  iiiss. 

(h)  Ift  ms.  Martin.  hic  adjicidir  el  inferna. 

(i)  .\nti(pii  libri  M.irdii.  V;ii..  bas  ,Cidb.,  c(e.,*af*- 
tisiuali  ejus.  Itemit!i;iiiiis,  liiiplMniale  ri  :  qui>d  satls 
arridebat.  Sed  i|Uiiiiiiido  supra  dicllur  fiicuiiifikioNC 
C/iiij(i.  iia  e(  nmic  ftup(i(itia«  ejui,  id  csi,  «usceii- 
(ionc  baptisniali^  ab  ipso  iiisiiluti. 

(j)  .MardniaiMis  rode«  ,  rriunejrimMi  .'  e(  pos(ca, 
:'i>/i!iurr<jil  iH  Chrislo,  noii  roiirtriiiryil. 

(U  lla  mss.  Edid  vero  pariit^ulaiu  i-ui"   prxli|un( 
vcrbo  uiorlui.  Quiiil  lib.    1   n.  13.  a  ni»>.   abeSM  aii- 
noiaviiuiiK.    Miit  los    Marlin.  tiiuMiK  ViiAk  omNia  i/ir 
licta.  iiuoniotlo  legiiur  lib.  t,  n.  i7,  sccu*  tutcm 
lll>.  I.  II.  15. 


m 


DE  TRINITATE  LIDKU  IX. 


im 


Iriinitm    nobit  .  et  ipsum  lidh  e  medio,  ojjifeni  i7/k(<  A  lui*  «^tcilxis,  qiii  csl  niilc  niorlnn  ClirisliH  opcr.Hiis, 


rmri  .-  (t)  txMnt  caiitcm,  ei  poUslalcs  oHentiit  cste  fe- 
cit,  triumpliatit  hit  (u)  tii  sfinelipio  \lbid.  \T)  tt  seqq.). 
Apo^lolic^ini  fiilein  s.tciili  lionio  non  capii,  ci  {fj)  Sfn- 
siis  sai  dicta  aiius  prclcr  qiiaui  ipsius  sennn  nnn 
oxptii:ai.  l)«usCliristiiiii  n  inoriiiis  cxcitHl,  ei  Cliris- 
lniit  iii   :;ito  crporirter  (tiviiiil.itis  p!ciiUiii1i)   iiilia- 


ei  iilcin  sii  spolijns  sccarnc  iiioiiiiinis. 

1  i .  ('aro  spotiata  el  carne  se  spnliaiu  laius  esi  (Jiris- 
(u«.— Jamiie  upostolicac  ndei  &3ci'aiui.'nliiin  iiitellig:s? 
Janiiiu  Cliristum  cogniluin  babcs?  Quxru  ciiiin  a  ii>, 
qiiis  sii  cariie  se  spolian'',  cl  i>ii:t:  sii  caro  ilia  spo- 
llal.>?  IKiplici"  eiiini  intelligenliu'  »b  Ajiustolo  leneo 


liiial.  Sctl  coiiviviticavit  iios  ciiin  illo,  donans  iioliis      significatioiiem,  spnliata;  c^riiis,   seqiic  CJrne  sp.'. 


[■ecc.ila,  ct  Jf^Icns  i  liirii(;r:tplium  (r)  legis  pecMli, 
qiod  pcr  senli^niias  .ir.!i;riofCS  cimir.iriuin  nnliiscrai 
liic  (ollt-n^i  iJc  iiiedio.  et  ctitci  arri;;i-iis,  tiiorlis  lc^e 
c;iriic  scse  sptllms,  poitst;itt's  ostentni  rcddeiis, 
Irliimplialis  liis  in  scmctipso.  lii  de  Iriunipliatis  p'i- 
lcslatihiis  iii  scineti|iso,  ai'(ue  ostcnliii  rcdtlilis,  dc- 


lunits  :  elinler  lixcChristum  audio  per  opcrailtiiieiH 
Dei  a  iiiortuis  excit;tluni.  Et  ciiin  sit  Clinsiuiu  :t 
mnrliiis  excitans  Deus,  sitqtie  ei  Clirlsliii  ex(.it;uiis  a 
iiiurluis  :  inierrogoquis  esi  carne  se  spolians,  ct  (|iiis 
c-t  Clirisiiim  a  inoriuis  cxciians,  r.osqiic  viviiicnns 
( liin  Cltrislo?  Si  eiiiin   ii(in  itlem  esl  Chrisius  iiior- 


lcloque  cliirogmiilin,   vivificaii-qiie  noliis,  jani  supt;-      lims,  qiti  esl  caro  spoliaia  ;  carnis  spoliaix  iioineti 
rius  {iib.  I ,  n.  13)  iract.tvimus.  IIuc  vcro  sacranicn-  B  ostciidc  ;  ei  rursiis  naiiirAra  ejus,   qui  se  carne  spo- 


tum  quis  vcl  apprehendet,  vel  2G6  elnquciur?  Sus- 
cilatopeniio  l>(!i  Cliristtim  a  inortiiis,  el  lis!C  e.idein 
Doi  opcraiio  nos  vivifical  cum  Clirisio,  ei  li;ec  cadcm 
(r/)  0|HTiiio  donai  pccoata,  oliirographuni  delet ,  ct 
ulfigil  cruri  :  carneni  sc  exiiil,  iiote^taies  ostentni 
reddil,  ac  ilc  liis  in  seinelipso  iriuiiipttat.  Ilabesupc- 
raiioiieiu  Dci  ChriMiim  a  niortuis  excilanlis  :  habes 


liiivii,  eiiiKiiic.  267  Eiinideni  ciiim  cssc  invcnio 
Deuiii  Clirisiuiii  a  niortuis  excilaliiiii ,  qiii  ranie  sc 
spoliavii,  ci  rursuin  spiili:iiaiii  cariicin  Cliri^iinncssc 
a  inoriiiis  cxciiatuin  :  ileinde  prinoip.iius  eipntesla- 
los  oslcnliii  rcddeitieni  cl  lriiiiii|)lt,iiitcni  ropeiio  in 
«emoiipsii.  Inielligisne  liiinc  iriiiinphanlom  poics 
taies  iii  senietipsd?  Seiitisne  qiiiid  a  se  non  difforat 


C.  Cliristuiii  h.x'c  ipsa  in  se  qiiae   Deus  operaiur  {e)  faro  S|ioIiaia,    et   caroc  se  siiidians?   Iii  i^cmetipso 

oper.miein.  Clirislus  euini  m<iriuus  est,  carnese  spo-  enim  lriiiiii|iliai,  k1  osi,  in  ca  qiia  so  cirnc  spnli.ivii. 

liaii.s.  Teoe  crgoCliristum  iiomincM)  a  Deoex  morluis  Videsiie   iti   Deuin  ot  lioininom  prxdioari  :  iit  niors 

cxriiaiiiin,  looe  Deum   (iliristuni  salotis  nosine  (i)  honiiiii,  Dco  vero   r:iriii5  eicil;itio  depiiloiur;    non 

operaiionein  cum   esscl  uiorititriis  oper.iniem  :  iit  lamen  ut  alius  sit  qiii  inortuus  est,   ct  sliiiii  Kit  per 

cuiu  lioec  Deiis  operatur  iti  Christo,  (f)  operans  licel  qiicm    moriuus    rcsurgii?    Spoli.iia   eiiiiri   (A)  caro 

Dcns,  spnlians  s«  lamen  Chrislus  carne  inoriiiii  iis  Cliri^iiis  esl  nuirliiiis  :  el  rursiis  Clirlstom  a  ninrlnis 

sit :  ei  ciiiii  ntortuus  esi  Clirisliis,  Ojierans  aiite  nior-  cxoiians,  itlem  Ciiiisiut  esl  cariie  so  sp;iliaiig.  Nalu-: 
lem  Dou8,   morliiuin  lamen   Cliri:stiim  operalio  Dei  C  rani  Doi  ln  virtiile  resurrcriionis  iiiiclligc  :  dispen-l 

cxtiict;  cuin  ipsc  sil  (ideni  sii)  (j)  Chrisium  a  mor-  saiionein  liominis  in  morie  cognosce.  Et  cuui  sinl 


(I)  E.tutu$  rnrne. 

(a)  lii  ms.  Carniil.  hic  addiliir  runi  ftducia  :  qnnd 
cliaiii  cxslal  liii.  i,  n.  i5,  et  lili.  \,  n.  47,  ulii  idoni 
illo  loons  nnneodoni  prorstis  modo  cxliilteiiir.  Iii  iiis. 
V.it.  Iias.  ct  M  iriiii.  e.riilii.s  cnnicm,  cl  piiiicijiaius  el 
polestales  rielwneslant,  el  cum  /iducia  iriiiniphans.  Hiv 
auiciii  dili^f^iiler  ohsorv:iiidiim,  qutMl  ««/«.'>  cariiem. 
iiOii  passive,  sed  aciivc  sinnaiiir,  qitasi  tpoiiann  fc. 
carne,  quomiido  legilur  iiir.a,  lih.  x,  n.  47,  inio 
oliain  hio  idii  i^ileni  illa  verb:i  c\plic:iiiUir.  El  iii  h.io, 
qiiidem  signifioatioiit  aoiiva  sial  tola  vis  argiiiiieii!i 
siihseqiieiitis.  (Jii.iinqiiam  pro  e.rn(iii  carnttn  et  pn- 
tcsl  !,•!,  iiiiido  III  I  iliiiis  oodicihos  iegere  esl,  «:r.s/«i- 
Itnns  principatut  :  roiiseiiliuiilqiie  gr.ica  cxen>pl  iria, 
oliani  Gernianeiise,  qiiod  Paiili  cpi^;o!asgr:cce  et  la- 
linc  coiitplectilur,  ab  aiinis  saUeiii  millcovaraliim,  iii 
qiio  iil  in  aliis  exsl-il  «ntxS\i<jaiicjo;  Ta?  «p/_a;  Veruiii 
ex  vocabnlo  Tiic  up-/_a;  facilo  CiJlilici  poliiil  Ti,v7ur,y:<. 
i;'.  oerie  Aiigiisiiiiiis  de  Pecoai.  iner.  ci  remiss.  c.  -27, 
01  lih.  XVI  conlra  Faustum  c.  2.0,  iieciion  rte  Agoiie 
Christ.  c.  i,  cuin  nosirn  Hil:irio  lepit  ciucut  se  car- 
nein  Sic  ct  .Amhrosiiis  lib.  v  in  Lu>-aiii,  n.  t07  ■ 
Kxuent  se  citrnem  principrilus  et  potettaies  omnct  Irn- 
duiu,  ot  liliro  III  de  Fid.;  o.  2  :  Qiii  offixii  illud 
(oliirngraiihiiio)  craoi,  cnrnetii  se  r.ruil  :  seit  l'(itcr  noi> 
fccxnit  rdrncni.elc.  Doiiiuiii  aiiud  oiiindein  Ainliro-Mim 
iiiKlor  Tooi.  iii  Symtioliim  .\po-i(iiiinim  :  -Vcn  enj') 
ciijuiqunm  jurc  ac  polcslule  exnlns  est  ciiriw,  led  ipsc 
■c  c.tKJi.  Nam  q:ii  pnles'.  non  inori  si  nollct,  procul 
diibin  ijuiit  loluil  mortnHS  est.  Quod  ita  esse  comprn. 
Vii:is  .Xjjiistoliis  iiil,  fpoliant  se  carne,  prinrtpatus  el 
:  Heilales  t  ii'.ii;'' ii;'.  Iloc  l.iiui  u  illi  ;iii  Hilaiio  di!- 


(2)  Operalione. 

feiunl.  quod  pnsl  eiueni  te  caniem,  adjiciunt  priii- 
cipjius.  qiioil  verlioiit  Hilariiis  oniiiiere  solei  :qii»m- 
\'s  lainoii  cadcm  leclio  non  ignoiaci  lucric,  ul  liqiict 
CX  II.    II. 

(/>)  lii  ins.  \al.  bas.,  scnsus  r/».».  N,;ti  cst  -imjicii- 
diis  Ki-asiiius,  qiii  excissus  loco  'nennis  lcgpndiim  csse 
cui:jo.i:it.  tlor  silii  \iili  Paiili  iiiltio  hoino  sola  sa:- 
ciili  jiipici.li  I  iosinictiig  noii  asseijiiiiiir,  nequc  dic- 
loniiii  illiiisinierpreialioaliuiirtc  lopcicmla  esi,  qiiam 
o\  aliis  i|isjits  (Iioiis. 

(c)  (Jiiod  liic  IMarius  eliiroqrnplinm  legis  peccati, 
ol  siijira,  iiuiii.  7,  sinipliciler /cyem  prccaii ;  vocat 
1.  I,  n.  n  :  tfniPiK»antmoi.'i.i.  favenle  Teriulliano,  I. 
dcPiidioiiiii  II.  t'J,  iiOi  loRil :  donnlo  chhnqrapho  mcrlis. 
D  (d)  Hursuiii  hic  apnd.  Er.,  I.ips.el  l'ar.,  Dei  opc- 
raiio  :  Uad   et  iiis.  dissidentihiis. 

(o)  SiiIiN  codex  Vat.  b:is.,  nprrnlnm. 

{[)  Lxoii  i,  opeicliir  licct  ■  oontra  fidein  mss. 

((/)  Ecili  oxcciito  P.ir.  Clirims  a  mwitiis  excitalus: 
refrajjaniiliiis  scri|>tis. 

(h)  A|iiid  Leonem  episi.  novje  editionis  c^txiv  ad 
Leoiicm  Augusiiimc.  3,  iilii  Ii.tc  aliaqnc  Hilarii  ilicti 
laiidanltir,  spolinla  enim  carne  ■  malo.  Qtiidqitiil  hoc 
liliro  haolciiits  dispiilatum  ost.  scil  ii.i  o  iiiax:nie  scn- 
leiilia,  in  eom  non  convcni!,  ,^\u  vfrliuin  n  larno 
thrisii  mortua  st  paralnni  senscrit.  L'i:de  Hilaniis  ab 
oa  oplnioiie  non  iiiimcrito  c rediiiir  aiicniis  Cum  cnini 
canie  se  spoliaiis,  caro  spoliata,  et  carncm  spoliai.iiii 
exciiiiis  i|isi  iiniis  et  idem  Chrislus  sii.  nec  sii  uniis 
uniiaie  nalur.-e,  sed  person.o  :  seqiiiiur  cuin  sensisse 
[loisoiKiiii  Voibi  carni  spo!iat;e  niiiiani 


'^fli  s\NCTi  mi.M\h  Ki>is(;oi'i  m 

iiini.]iit<.  siii<  !{0?ta   riat'iri5,   iinnm  laincn  r.liristum  A      H.   .SalKiie  in  <'liriilo  tlii,v  ex  Pnitto.  —  \l.\«-  vA- 


JeNtiiii  ciiin  iiicmrnin  essu,  f|iii  iitriiiniiiK"  i;«t. 

it.  Chrittij  *ui>  virlnie  intciintur  :  rur  hor  ojfus 
ctim  Pnuio  irihna!  Pafri  --  Qii!iiiir|ii»ni  eiidn  menii- 
nerlm  fre'|ii^ii!er  »d  l>e'iin  yiaiM-m  pet  Aiwistolnm 
roferrl,  (Ihrisiiiin  a  m«irtiiis  este  excit.iiiim  :  sed  non 
csl  ApnsloltK  cxtra  evanptcllcam  Hdi-ni  (a)  dictis  suis 
ips*  conlrarius.  msnimp  Domino  dicenle,  Propler 
koc  'fls  Poler  rtHigii,  (jnoW  etfo  ponu  'inimnm  merim , 
(6)  vt  iierurn  accipinm  eam.  Kimo  {\)  tollel  i.im  a  me, 
fd  ?()o  pono  r<ii)i  a  m\  l'oit'iiliiiem  halieo  pnrtendi eam; 
et  poteilalem  Imbeo  ilrmm  nceipiendi  eom.  Iloe  itmn- 
dnlum  accfpi  a  Palre  {Jonn  i,  17, '.8)  Ve|  ciim 
po«tiii»ltiiii  'li  ci>  Rs^ei,  W,  ■  i  •iiu'.n  ,iil  (idein  Ae  sc  os- 
lcii.tiTci,  aii  rti'  leinplo  cnrporis  sui,  SoMie  hac  lem- 


liii'  bc  :lii>  Ap^biiiliiK  i;iMiiin.T  lii  (  lirislo  &igiiilic:iiit)- 
111$  teniiii  prmlliniifliiein  nt  ct  liiriniillaicin  In  c<i  hu- 
iiiinit,  el  virtiili'ni  Oci  :<c  iiattiram  ilocerci,  «icimtliiiii 
illiiil  Corinihiis  dictiim  .■  Vitm  eiti  rrurifixvt.  eil  (2) 
i'!  iii/irmiMit'  {(•),  ied  vitil  e.x  virinle  Dei{\\  Cot.  xiii, 
■1),  nioriem  iiidnnilsiis  lniiiisna».,  viiain  vi^ni  Oeivir- 
imis  ostentleiis  :  et  illntl  atl  Romanos,  QHoie.nim^h) 
moitv.nt  etl  peccato,  moilKUi  «(  temrl  :  quod  anlem 
rivit,  vivil  Deo.  .Sir  et  vos  (teptttate  vctmitipso»  mor- 
tuot  qnidem  ef%e  pfccalo,  vivrre  oiilcm  Ueo  in  Chrislo 
JenH  (lloin.  VI,  <0,  i\)  :  morii^fii  peccuio  id  esi, 
co'i-(iori  nosiro  silscribciis,  vii;im  :mlem  Deo,  cul  est 
naiiiralc  qiKnl  vivii,  el  per  itl  nos  cornori  nostro  inori 
fiporlerc,  ut  f)oo  vivaniiis  in  Cfiri^-io  Jesii,  qiii  pccraii 


plHT..  et  rgo  t»i  Iridiiii  !as,-:aho  ittKd  {Joctn.  n ,  19;  vid.  fi  «osiri  cor|His  (t  i  a,r.ii'neit<,  imiis  j»m  Heo  vi\it,  n:i- 


(Mfi.  Psitl.  c:'ii.i,  »1111)1.  61.  '..iimeiiini  cl  per  acci- 
pi<'n.i1.«  ;in!ni:!;  p(>iesl:itoi!i  el  per  siisciisiiili  lcinpli 
viriiitei>i  ipsuin  se  sidi  «"c-surrceiioiiis  si:a;  Deum  tlo- 
*'*•"•  SSS  '«'«fn  fioc  liirtcll  nd  !r(.(iirt  iii  palcrni  (c) 
rofensiis  aiiCiiMitnlCMi  :  imii  cnntr.irie  intcllis;iiiir 
Apwtohas,  <;iir'.s!ii!n  !ici  virinicm  et  !>ci  s:ipienltani 
(d)  prAriticsns,  oiinieu»  operis  s«i  in:<giiillccniiam  (e) 
psr  srt  »tl  f  aii  is  sjiiviani  rattitissis,  '|iii;»  qviitltjiiiil  Cliri- 
sius  gcnt,  ^ir!.i!3  Oei  el  sapivniia  «erif.  ci  quldqniii 
virlns  Dci  ci  wpteniia  getit,  sine  diitjlo  Ucos  gefil, 
Crtjns  ct  sa!.iicntw  esiChmiiiset  viiini.  Deniqtie  iiunc 
{ler  of»er»ii«:icni  J)ei  ortiuuiis  Clirtsios  a  mortuis 
csl :  quia  npi^ra  Iii.i  praris  !p«e  •{{)  riMwra  a  Deo 
imil  «hlTcrenti  !)per;Kos  csl.  F,l  in  co  l>co  rcsiir- 
reeiioms  iides  csi,  «ini  Chrieiuffi  susciiaTii  a  inM'^- 
luis. 

(I)  'lcUit  gr.Tce  eiiain  habctur  atojt.  loltii  nuoiiiio 
lt;gitur  lib.  x,  num.  67. 

(.-tj  !u  iilerit.ipie  ui«.  dicu  «'«.  P.iulo  aak  in  Carii., 
•.itcmHeiii.,  noii  iii«iNt/irt  iiii . 

\b)  ii^'Jiti,  el  ii€rii,n  recipiam  :  diiisidcnlibus  mss. 

(c)  |t:d.,  i'>.  et  Lips. ,  t'.'.fe'( ;  :ibsq!ie  :nictfirHale 
in-s.  Ttsin  pro  coit/raiJc,  juniiniiis  alijiic  Rantliiiit^  lc- 
t'cnd';in  coKJt^eiaruni,  cor.trairit :  nil  uccosse  ui  quid- 
tjuain  iinuiiiletiir. 

id)  Lips.  at  i*ar.,  prtndiea^te  ;  ac  dciniic  cum  ctliiis 
ulii..,  oiKiiemque«perir.,  etc.  Crfstigtiilur  «'i  ti;ss. 

(c)  V;il  i)a3.  iiis  pi?i  !(j  giiorf  ii(f  Paliis  gloriam  re- 
iiUifset  ;  t>upr::v;)te,  CHiii  li  ;'C  sibi  vetiiil  :  >Oii  iiitolli- 
L'iiur  •\|iOsli>liis  schxii  protLimis  Ciiiisii  vt^rLis  coii- 
i':ir<u  ail  i':iii'i^  |^l  irlMiii  reiuii«se  otiiiicni  o(«efis 
Ciiusii  ii):i4;<iiticcniiati). 

(/')  Ita  iiis..  \'m  has.  ct  Mtriin.  fnveiiUbus  aliis. 
.\t  cdiii,  ii'!/(M(r  ,i  l),o  m<i  differrntU  o/wijHm  eisi.  K( 
i:i  i!o,  iiiiiisso  [ico.  .1:4111  su|ifa  aodiviinus  4<iirist<in) 
rcsMM'(!rJicHii>'  tuK  Jhkiu. 

(g)  lii  vulgiilis,  e.v  iiifurruiUtte  nn^tra.  Ahest  vosira 
a  siiiceriiitihiir.  nis-.  it  ii  j;r:cio,  ul  cl  lib.  k,  ti,  oti. 
Miix  etiam  abest  linmaate  ;\  Cnlb.  nc  Ccrni. 

(h)  t<)diti«\ceplo  Tur..  miirlnKru  «aif  pnccaliK,  nior- 
tuiim  ett.  i'usiOJ  Dis.  Maruti.,  reitutate ,  nun  de- 
puiule. 

(i)  Sic  iili.  I,  n.  i$  :  Coiurm  riiiin  peccnli  rri:\'pil  : 
tpn»  luiiiirnui  vcriiiii  ck  Vir^inc  de  Aitani  petvjinrc 
pri>|i:igul:liii  caniiMii  iiSsuiiipsil;  i|uiiiiivis,  iil  plAue  ile- 
claratur  lil«  x,  i).  ifi :  nA/itc  rriro  iiUi  eoro  ^.'i:ru(i, 
»iii  timilHudo  rneniA  prrraH. 

(j)  Mss.  V!)l.  ba..,  (  iifii.,  Piat.,  utc,  rf  i'iiui>uu- 
ii.'.'1/t,'  ti<6sl(iM(ia'  iuiiiior/iifia. 


tnriE  nostr*  sricietale  (5)  in  communioucm  (j)  divi- 
na;  imn)orir!i?:iiis  nnita. 

li.  Alia  Dei,  alia  «errf  forma  :  idem  C.hritlKS.  Dei 
(orma  lalnit,  ttm  periit.  —  ti;cc  ij;ilur  demoiislraiida 
«  me  p*,)ucis  fnertjiii,  iil  iitriusntie  nAtiira;  (k)  pcrso- 
iifini  tract-ari  in  l>on)iao  jcsu  Ctirjsto  met«ini5sem'is: 
qiiia  fiai  iii  fortiia  Dei  m.iiieliat.  gSJl  rnrmam  servi 
:ic«eiiii  (i).  per  qiiDr))  obcilicns  ti'(]i;.'  '.nS  m.irlcm  fuit. 
Obedieuiio  cnim  inortis  non  (>st  in  l>ei  lonri,  sicuti 
nee  l>ei  form»  inesi  io  foniia  scrvi.  Per  saci':iiii»;iiiuiii 
iikUeiu  evairgeliou^  dW;icttsatiuni&  non  aliiis  cst  iii 
foriiia  servi,  qmm  qiii  in  fi)rin;i  Dei  csi :  com  l.imeii 
sei vi  fi^rni;iiii  aaipere,  ei  iti  (nrins  Oiji  insnere  ftoii 
idem  sit ;  cumqDc  Jiccip<^rc  form;)m  scrvl,  nisi  per 
cTacuatioiiem  suani,  (m)  iion  ptrtocrit  tjiji  mnnchat  hi 
*J  l»ei  foniia,  non  cf;nvcuienle  siW   fotin.t  ntriur.i|i!e 

(2)  Ex  infirmilale  nnitra. 

(5)  in  cd!!.mKiiioM«  sufts(a)i.'itC  imiNone/t*. 

(fc)  Polesi  hiic  iis  imcliigi,  nt  m)  Chrislo  diiplici 
licet  uaiiira  c.iiisLanlc  ,  tiri.Mn  tamcii  cssc  pcrs"«  im 
itiliDoncaiMur  :  cui  inti^lliereBli.t'  fave«t  subiicxj, 
1'rotiiitie  tiimen  ttieia  pos;nlant.  ui  pertonw  vocabulo 
iion  ium  «ubrislentiani,  quam  nniura'  titriiis<i<tc  co»<- 
ditionem  ac  propiict:it.t.«  iiitc!ly:tiuus.  I^mi  eeiisu 
.^iiilirosiiis.  bb.  »1  de  Firiee.  S,  n.  dl,  dicil  •  Miranx 
!>i  ex  ]>er!,<>n.a  kvr,iiH>%  Palrem  dixit  ma)orem.  qni  ia 
vertona  hommis  $e  dixii  vermrm  :  ei  episl.  xtviii,  ii. 
♦  :  qi'i  in  prr^nti  l><imi>iis  forinanr'  s«i'W  accei>il  :  <iii:isi 
dkerci,  qm  •it  imnto  li>!  iitniii  t.CfTt  b.ibiiit  V«l«Wila- 
rium  ip'<uiu  w  ps;»\.  lmii,  u.  5. 

(/)  Ctint  oputi  I.eotieiR  («•■j^dictkt  epiiidU  cxixiv 
llil;irii  Houiine  lcgitur  ,  lyttt  iti  fomia  Dti  manebe! , 
fonnfitii  .tiTii  svcepil ,  t;)NC  diviniiatem  nequaqu,im 
"  lunni.t ;  i)r<»li;«bil<t  csl  poi.^iiHUts  iliis  verlns ,  <|UJt'  iii 
iiiillis  Hiss.  c\st:uit,  lioquc  <tsii>r<MtclHMu,  siiaiiiu^tiui 
|.Br-iriiini,  qiiod  jfstea  din<isiHS  (lcuionsn-aiur. 

(in)  iii  i)>;rveiai^iis  luss.  C«rH.,Colb.  acGirin.,  no/i 
.:;(  :  Iniiii  ihciimiiiiidi',  si  «teimii^  lacituui  iiiiflligJiur 
ejus.  iliic  speclat  (pu^d  Augustinus  episl.  xi ,  u.  4, 
iiicari):aii>uis  iieccssil.tlotit  c>uilirui!tiurii3  ait  :  jVhmiu 
ri(in<  (}neii>qHam  erifiil  nd  id  ii.<  «fuu  ett.  Ntsi  uii^jiux- 
(((1/1  !id  id  11  v"f  «'  >"'".  ((^ii-e/i/lfii.  <".ui  Miiiib;  «»1  il- 
liiil  liilaili  uostrt  lib.  xti ,  n.  ti  :  Di-e.-dere  «i.(i>ik  t.v 
J)en  in  li,iiiMHem  nisi  te  ex  finwi  Dri  l>  w»  tcin-Muiu 
»1(11»  |iol«i(,  t;U'  li)  i'0  sulcm  qiiiHl  liic  «^ipiHitt.  auu 
''oovruirc  t^ihi  fortiur  iitiiuqiir  itun  uis.iini  ,  |».ili't 
foniitn  noiiiiue  enu'1'ioi'oiii  lnntuui  i)tliir.i'  oirinsque 
iiiiluluiM  «lcs>ii;uiiri.  tiule  iuLi>JliKi  re  Ckl  <|U'4  liiii.iuc 
llil.iiiuti<;iirlstuiii  pckt  lesufrtvtioiieui  t'^iuii<  Ituuiu  , 


l 


I 


m 


DE  TRJNITATE  LlftLR  IX. 


994 


toiifiirjii.  Soii  non  alins  aique  diversus  esi,  (n)  qui  se  A  ir;isci  imeliigiMir  se  boiuim  Jici.   fot  qu^ci 


c.\inniilvll,  et  qui  formrtm  servi  acce|iii.  Actepisse 
cniin  inn  poiesi  ejuS  esse  qni  non  sil;  qnia  ejns  sii, 
qui  subsisint,  accipere.Ergo  evacuaiio  rorni:»  non  csl 
nbolitio  naiur.^e  :  quia  quii^eevacuat,  non  carei  sese; 
(l>  ci  .jiii  accipii,  ninnet.  Et  cnm  (ideni)  ipse  sii 
cvncnans ci sccipiens,  h.iliet  quiJeni  iii  eo  sacr.imiii- 
luin,  q<iod  Se  cvacuai  et  accipil ;  non  taincii  liabct 
iiiteritum,  ne  non  exstei  evacuans,  el  ne  non  s.ii  ac- 
cipicns.  Iiaqiie  evaciiatio  eo  proliclt,  ui  proliciat 
lornia  servi,  non  ul  Chrisius,  qni  in  fonna  Dei  cral, 
(b)  Clirisins  esse  non  raancai ;  cnm  forinam  servl  nnn 
nisi  Cbrisius  acccpcril.  Qni  cum  se  evacnavcril,  ul 
manens  Spiriins  Cliristns  idcm  Clirisius  bonio  essct ; 
in  corporcdciniioilo  habitiis  et  assumptio  naiiir;c, 


qiiam  aliam  iJe  se  jirofcssinneni  nrguai,  qui  noii  cit- 
deudiis  o^t  inunoii  iii  sc  bi);;!!:!!;';  arsuerc. 

1(5  tiJeiii  iiiierroyaiilti  iit ynit,  non  dicla.  —  Vide."»- 
mus  ilaqiie.  'jiiid  pra  ter  bonum  intcJTogaiib  discrit  • 
ail  oiiiin  ,  MaijitLer  bone.quiU  bom  faciam  (iliirci  x, 
17  )?  Dua^  igiiur  res  connnncupavii  .  el  bonum,  ri 
niaifisirum.  Et  quia  non  nrgiiil  l>oniii'n  se  ilid  ;  lioc 
iiecesie  esl  arguai ,  quod  magisicr  boiius  dicius  sit. 
Iin  autem  argiiii  sc  in.igistrum  boniiin  dici  ,  ut  fldem 
inierro^antis  piUiiis,  quam  vel  inagisiri  in  se  vel  boni 
noiiicn  nrgueret.  Jiivcnis  inirn  insolcos  pef  obscr- 
vaiiiiam  legis  {[) ,  it  linciii  l(t;i.s  qiii  Chrislus  c.<i  ne- 
Sciens,  ct  jus-lificatiim  sc  iii  operibu.s  c\i-liinaiis,  et 
iion  inlilligcns  vcni«so  cnin  ad  oves  pcrdilas  doiniis 


tiaiuram  (<•)  mani-nlls  divinitniis  nnn  peremil  :  quia  B  Isracl  {ilaith.  x\,  2i),  et  iiii|)Os-.il>ili'e'^se  lcgi  pei  (i- 


nnus  atqoe  idem  Chrisius  sii,  ct  dcmuians  liahiluro, 
ei  assiimens. 

IS.  Expendaniur  objccta  heerelicorum.  Christusnon 
arfjitil  quod  dicainr  fronns. — O-tensn  itaqiiesacmnifii- 
tiiniin  dispeh<!itiohe,  per  qiiam  'h.Trctit^i  ignorantes 
quosqiie  fallereiit,  ut  ea,  quae  per  assumpii  hnmlnis 
uram  diciagcsiaque  sunt.nmnia  infirmiiatl  diTinita- 
adsCribcrent ,  ci  form.T  Dci  depiiiareni,  quidqnid 
rina;  senri  propri.T(rf)  aptum  esi:  nunc  ipsis  propnsi- 
lioiiibiis  eorom  respondendiim  est.  Tnto  enim  'y>tA 
(lictocnni  siiigu!ni-um  gencra  dijudicabuntnr,  com 
Vcrbnni  cl  cameie  ,  id  esi,  Dcnm  et  homineht  Jcsum 
l.lirjstiiiii  yola  fidcs  sit  cflnfiicri.  Dciim  igiinr  Domi- 
iitini  niiMrtm)  Jcsmn  Chrisinm  o?i  eo  ncgandBm  per 


m 


drm  jtisiiricilionis  salvarc  crcdciiics  (Hom.  vui,  Zj, 
t.in.ijuam  coininunium  prxrr|iloriim  et  i;i  lege  siri|i- 
1  irum  niagistrum  inUTrngai  Dominnni  ki;is  ei  tini- 
gcniiiim  Deum.  Deicsiaius  itaque  Doiiiinus  banc  de 
sc  irreli(;iosx  tidei  profcssioncin,  qiiod  laniqiiain  ma- 
^istir  legis  inierrngirelnr,  respoiniil,  Quid  snc  lujcas 
biinuni?  Ali|iie  ut  biguificarei  quaifntis  2^1  i"'''-'!'- 
gcndus  cl  pioBieudiis  bumis  esbCi  ,  Siilijccit,  ^ieino 
bonut,  niti  unut  Di:us :  f\o(i  rtS)oieiis  i-onitalis  ii&' 
mcn,  si  sibi  hoc  laniquaui  Uv.u  dcpuiarei;»!. 

17.  El  bonumet  magistrum  tcse  otlendit. — Iieniqtic 
ostendcns  se  ni.-.gi»tri  in  sft  boni,  pcr  lidcm  ejiis  qiii 
laniqiiam  homioiiniuternigabai, nomcn  arguere, posi 
Jnciaiiiiain  juvenis  ei  gloiiam  legis  iitinlel;c,  iia  rc- 


iinluiam  brcrclioi  exislimnni ,  qnia  dixcril  :  Quid  va  C  spondit  :  IJnunt  tibi  deest :  vade  ,  qtuvcuinqtse  liabes 

rpTifff,  et  du  paujicribuf^,  et  lialiebis  ihesaurtn.»  itt  euelo; 
ct  vent,  Si^quere  me  (Mayc.  \,  -Zi).  Nun  refn(?it  boni...i- 
lis  dose  tioinen,  qui  coelesictn  iliejEuriinj  poiiicclcr: 
ncc  magisiriim  se  non  viilt  viiicri,  qui  ducem  sc  pcr- 
fecHliOjiis  licaiiiudinis  pr;fSlal.Torifn;s  aiil.-m  de  .se 
opinionis  fidetn  aiguit,  bouilaicm  in  sclo  Deo  doeens 
csse.  Kl  tit  se  et  Deum  ct  bonum  significaret ,  boni- 
tntis  csi  iisiis  oriiciis,  tu;!e-les  tliesai!r3.s  paodens,  et 
se  ad  ens  pr.ivinm  Iribiicns.  ita  cl  quiciibi  t:imqu»!ii 
hnmini  laniiJin  defcrcbftnitir,  dc1cs!:)iur;  iicque.se  ab 
his,  qiKC  I*i'o  dcputabai,  jirofcssus  JiTientim  cst  coin 
unnm  Deiiai  bonum  conliiens,  ea  i|ite  liiqtieietur  ai- 
qiiC  ngore!,  qus;  uiiiiis  Dci  viriulis,  bonitalis  alqno 
natiir.c  sont. 

18.  ilugi^tri  cum  fide  nomen  accepil. — Q;;;im  igilur 
iion  boniiaiis  nomrn  rci^ugeril ,  scd  nevjue  {ii.igisiri 
lioiiorem  recusaveril,  sed  fideni  fjos  qei  in  se  nil!'.! 
nisi  corporcuin  el  carnale  sapuisstfl ,  argiicirt;  binc 


270  ''''"•'  bvnvm*  Nt^io  ent  bonua  iiisi  unus  Dens 
\Harci\,  18).  Ontiiis  responsionum  raiin  T>ece.ssec<it, 
iii  ex  Interrogationiim  causis  proficiscalnr.  AJ  iil 
ciiim  re.poffdebinir  ,  unde  qti.rreUir.  Ei  ptitnum  rc- 
qniro  a  dicii  lilijns  caluninialore,  nirumnc  id  aiguere 
D  imimim  cxistimet ,  cnr  bonus  diclu*  sit,  seqtie 
nii.lnent  mabmi  diri.  Id  cnim  significari  vidcltir  lioc 
dirio  ,  Qiiid  me  bonnm  dicis/  Non  npinor  qnisi]0am 
1  iin  vecor*.  crit,  ul  malitis  professtoncm  ci  vcllt  .li^- 
S'ribcre,  qui  dixeril :  Venite  ad  me  oynnes  qni  labor.i- 
lis  ct  orw-ati  etlis ,  et  ego  vos  reficinm.  TolUtc  jugnm 
nicnin  titper  ros,  ei  disciie  a  mc,  quia  mUit  sum  et  hn- 
v.iiis  lorde:  it  invenklis  requicm  anirtiabnf  vetlris. 
Jugnm  enim  metim  suace  esl ,  c(  onus  meum  leve 
cfi  (Matt.  M,  28  etteqq.).  Miiem  se  profuelur  a!.)«e  ' 
liuinileiii ;  ei  irasci  cre^lcitir,  (e)  cur  bonus  dicius  sil? 
rrofcs^iontim  hiec  divcrsiias  dissidel ,  ut  !>oniiaiis 
•;".;i'  tcsiis  (lomen  in  se  bonilatis  acr.uset.  Noti  ergo 
(\)  Et  qui  accepit. 

iiile  autem  loluin  in  forma  servi  mincupet.   Confer 
Iiiiiicliictmi  cum  tracl.  Ps.  Lxviti,  ii.  ib. 

(a)  lloc  est,  qui  se  exinauivit,  tinn  alius  esi  ab  eo 
(jui  servi  formam  aice|iit,  scu  post  cvacuaiionein 
Minm  iion  alius  est  ntque  eral  auie. 

(b)  Edili,  CVirislas  ex  se  iw.  mancui :  '■astigiiiUur 
i\  m-s.  Sic  Inlia,  n.  59,  ut  mancTcl  cne  Dei  foriaa. 
lilem  Clirisii  cxinaniii  mysierium  cgrefiie  expiicaitir 
liii.  M,  II.  ;i8,ei  in  Psal.  CiLni,  n.  7.  Hic  obifer 
a.lvcricre  est  vocabulum  (..'nisii  nd  naiuraci  divi.iani 
ii^jiiifuatidam  iion  seinel  usutpatoin." 


(<■)  In  ms.  Corb,  elaliquot  alils,  manenlii  in  coiporc 
gliibsema. 

(i^)Ita  plei iqiie  mss.  Atcdili,  ajitalum.^Am  iri  co- 

dico  Val.  bas.  loto  enim generc,  iiob  tuto  Mim 

genera. 

(e)  Veini  codet  Colb.  cnm  bouus. 

(f)  C.ui  'un:i'n  cbsecuiui  cx  iiidlv  eti.  ni  diciiiir  ftl 
ost;'nOitur  cap.  19  in  Maiib.  u.  Ti  :  Puio  em»i,  iii- 
<i))it  .\iij;iii^liii'is  ejiisi.  iiniic  c.ivii,  ii.  2'-i  ■  quod  in  ar- 
rogantius  quam  verius  srrcfl.ssc  responderat 


S4.*: 


SANCTi  mi-ARii  Eri«;r.oi'i 


906 


jiliir, /jiirtil  aliicr  ail  ApoMiiliis  iiiai;islri!ii)  <.c  AlfUimiMiitnn  pntm   «/)»(/  Jtiitivon;  opera  C!ini.ti.  — 


cniilliiii'e8  loriihis  rsi,  iliceiis  ;V(iiHit-  vufuiis  magii- 
Irnin  el  Domiivim,  cl  bine  dicilit;  mni  vieniiii  {Joaii 
XIII,  ir>),  clrum  aliLidixissd  :  fie  ri'i(miniiiiiiiji:,iri, 
qiiia  miiqiiter  vftler  (.liiiiitii  e$l  {Hnti  wiii.  1!)).  Dlii 
cum  llJe  ni.igi~lcr  (>6t,  ibi  adeoliiudat.  \il  el  prolilca' 
iiir  lioc  noiiien  :  liic  tero  lioiii  ni.igistri  noiiien  iion 
reropnoscit ,  iihi  iicc  Doniiniis  iiiicllcotiis  csl  esse  ; 
nec  C.hrislus  :  solum  uiiiiin  Dcuni  lionuiii  |ir:c(licans, 
iion  6C  uliquc  a  Deo  (I)  sccernens,  qui  el  Duiniiiuin 
se  prtifcssns  el  Cbrisiuin,  ducein  tlicsauri  cceleslis 
oslcndat. 

10.  Vbiqiie  Domiiius  iicc  eumdem  ciim  Pairc  nec  rfi- 
Vtrsum  te  profilelur.  Fidei  liomre ,  odcoquc  naliira 
pairi  se  wquinil. — Tcmiil  auifiii  liiinc  sc mper  Dnnii 


Qu.im(|U»m  igiiur  iii  pliirimis  :ic  jieiio  (iiiiiiliiu^  ilic- 
lis  s.icraiiiciiii  liujiij  prx'stiiurit  alisoluiiuiieiii ,  ne 
qii:indo  confeKsus  Ueiim  paircm  ,  nb  ejns  se  unitntc 
discerncrci ;  ii('i)iiti  se  in  uniinic  ipsius  coIIucims  , 
ciimilem  timeii  uniim  el  Hdlilariinii  proGirrctiir  :  la- 
men  cii:im  cx  huc  vel  inaxiinc  inielligilur  sacrameii- 
tum  c(  tiiiiiaiis  e(  naiiviLuis  (loceri,cum  ait,  k'go  auieiii 
litibeo  lestimoiiium  majut  Joanne.  Upero  emm  qua:  de- 
dil  milti  Paler  ut  perficiain  ea,  ipsa  d/nTn  quir  (acio , 
teiltmoniiim  perlnbeiit  de  ine,  (/uoiiioni  1'uler  me  miiit. 
F.t  qui  miiil  mc  Paier,  ipte  Ittti/icalut  ett  de  me.  Ae- 
qtie  vocem  ejur,  umqiiain  auditlit  ,  neque  liguriim  ejus 
vidiilis ,  el  verbum  ejui  non  habetii  itt  vobit  maiiens  . 
quoniam  quem  miiil  ilte,  Imic  vo\  non  creditii  yJoau.  \, 


nns  ndei   ecclesiastica;   moduin,    nl  (Kitrctn    Deum  B  56  e<  w(/(/.).  Patrem  leSMiuni  cs*edc  Filio  quomodo 


unimi  prx'dican';,  a  sacramcnio  sc  Dei  noii  separarel 
uiiius  .  diim  per  naiuram  naiivitaiis  iicqiie  alium  sc 
Dcum  prrfiiereior  csse,  neque  ipsuin  .  qui  i  eum  ncc 
diversi  gcncris  Dcum  esso  iiatiira  in  eo  iinius  Dci  pa- 
litur,  neque  n.itivitas  adniiiiit  noii  perrecliim  272 
ci  esse  iniod  riliiisesl.  Iia  nec  separaliilis  a  Deo  po- 
lcf  i  esse,  neqiic  ipse  esi.  Per  qiiod  ila  oiiinem  ser- 
inonis  siii  significaiioneni  tempemt,  ut  quidquid  Dco 
p.^^tri  bonoris  pruicstareiur  ,  i<l  niouc^iissiina  confes- 
sione  ciiam  sibi  proprium  essc  monslrarei.  Cum  enim 
ail.  i.rediic  in  Deuui,  et  in  iiie  crcdi(e  {Joan.  xiv,  Ij, 
<jua>ro  (n)  iii  quo  sc  in  iiaiura  discreverit,  qui  non 
discrcvit  in  honore?  Diccns  cniin  ,  Ei  tn  mecrediic, 
cum  dixisset,  Ei  in  D<-um  credite  .  anii»;  per  id  quod 


vere  intelligiiur,  cum  iiec  ip.^e  visus  sit,  nec  vox  cjiis 
aiidita  sil?  Memiiii  qiiidem  .ie  roelis  audilam  vucem 
fuisse,  dicenl(;m  :  llic  csi  lilius  meus  diiectus,  in  quu 
(.*j)  (r)  bcnu  273  cumplacui  :  huiic  audiie  {Maltli. 
III,  17).  Ki  qiiuniudi)  vox  Dei  audiia  non  esl ,  cum 
patern.e  vocis  si^iiiricaiioiiein  (6)  iii  sc  vos  aiidiia 
coiiiineai?  Scd  foric  iii  Jerusoiyinis  nMiieiite.s  non 
audierunt,  qiiia  iii  deseriis  Jnannes  sulus  audierii. 
Qua;rendum  ci'^u  iii  Jerosoiyiiiij  quumodo  lestaius 
cst  ralcr'  Non  ciiiiii  tcstiiuonio  jaui  Joauiiis  uliiur 
voccni  0  coeio  audiciiiis,  sed  babei  lcstiinoiiium  nia- 
]us  Jiiaiiiic ,  ct  qiiod  lioc  cssei,  coniinuo  subjecii 
Opera  eiiim  quai  deJil  iir'ii  Palet  uipei/iciam  ea,  ipsa 
opera  quu:  [acio,  /«.«iidi)  liuHi  perhibint  de  me.  quoniam 


ail ,  fi!  mc ,  non  et  suain  iiiielligitiir  signilicasse  nalu-  C  Pater  me  inisii.  Agnosc.)  leslimoiui  aucioriUlem  :  ne 


ram  ?  Naiuram  pianc  separa ,  si  fidem  sep.iras  Si 
credidisse  sine  Cbrislo  in  Deum  \iia  sii,  Ciiristuiii  a 
Dc!  el  nnniiiie  cl  proprielatc  divelle.  Quod  si  viiaiii 
pcrfici'.  crederc  (t)  in  Cbri-to  cos,  qui  iii  Dcdm  ere- 
danl:  vcrbi  virluiem  diligciis  icrior  exptisdat.  (.Vn/iu 
in  Deum,  ei  in  me  credite.  Ciiin  eiiiin  ait,  C.redite  in 
Dcum,  ei  in  me  credfie,  unicns  t-e  lidci  Dci,  et  nalur.i- 
ejiis  niiivil,  (i)  cuin  memoraio  lleo ,  in  qiiem  rrcil! 
oporieret,  ct  in  se  docuerit  tssc  credciidimi  .  Uciiiu 
se  J>er  id  doceus,  cum  crcdciidum  (S)  in  cuin  sil  ;'.i) 
!i!S  .  qui  in  Deum  credant.  Uccitsioiieni  laiiieii  nrcli- 
giosic  imionis  cxcliisit :  qiiia  ciim  ei  iii  Douin,  ei  in  sc 
credcndum  professus  sit,  Gdem  de  se  (4)  solilario  noii 
reliquit. 


que  ciiiin  qiiisquaiu  iiisi  Fibiis  a  Palre  uiissus  hxc 
agerel.  Opus  ergu  suum  icstiinoiiium  csi.  Sed  quid 
tandem  scquilur?  Et  qni  mc  n::sil  Pater,  ipte  lesti/S- 
caliis  cst  de  vie.  Neque  voceni  ejus  iiiii(/uuiu  ai<i/i6(t«, 
iicque  fiqurain  ejut  lidtnii,  cl  verbum  ejus  nun  hubctis 
in  vobls  maneni.  F.Mia  crimen  ergo  siiiit  ignorantes 
lcblimoniuni  Patris,  ijui  iii  bis  iiuiiiqujiu  aodiius  ac 
visus  sit,  ct  :n  his  itun  iiiaiie:U  vcrbniii  ejus?  Scd  iioa 
suiit  sub  vcnia  iiicogiuii  sibi  tcsiiiiiunii  '  quia  tcsli- 
iiioniuni  dc  se  Palris  uperum  suorum  lesiiiiH>nium 
essc  proliicliir.  Upcra  igiiur  dc  eo  te&taiilur  ijood  :i 
1'alrc  sil  inissus ;  sed  buc  operuiu  tei>limoniuiii  Pu- 
iris  e^i  r.t  cum  oper.itio  Filii  Pairis  tej>(imoniuin  sii 
cam  ueccsse  csi  opeiari  iii  Cbrislu  naiuram  {d\  iutcl- 


iO.  Pater  de  Filio  letloiHt  ei  non  audiiut  ^uid.  D  ligendaiu  essc,  pcrquam  lesii»  el  Pateresi.  Atqueiia 


(1)  Seccrnit. 

(2)  Cum  commomoralt. 

(5)  In  eo  sit  Slc  aiitt-a  dixerat  liilarius,  crederc  tii 
Clnisto.  Exindc,  iiiieUgioit  uiitoiit.s,  iit  vcl  hiiie  con- 
rinncliir  coiijectiir:i  ductissiiui  riliions  Keiicdiclini , 
suspitaiitis  vocabuluni  unionis  maiculini  geueris  ili- 

(n)  Aliipiot  recMiliores  mss.  iii  quo  se  nalura.  S<i- 
bis  CihIcx  Val.  Iias.  in  qua  >■;  imliira.  Iteliiieiidiiin 
cuiii  «bis  iii  quo,  bnc  r«t,  quatcnus. 

[b)  Mallemiis  tii  (.7iri.i(uin,  si  mss.  .iccedeiel  .incUi- 
rilas.  Siibiiidc  III  nig.  V.il.  bas.,  reyl/urumviilittein 

(e)  Colberliiitis  codcx,  bene  plncui.  Nnlliim  bit  iii- 
coiiimiidum  ,  quod  verha  Aunr  uii(/tie,  iioii  ad  Juan- 
neiii  in  desertis ,  sed  ad  A|H)sioIii.s  ui  inuittf,  f.ut.i 
siiii :  cnni  in  liis  ,  lf'c  es(  /f/iMi  niei(i,  vis  arguuiont< 


l.uio  esse.  Fjusdem  (jeinTis  fuit  id  nominis  apud  om- 
nen,  cuin  pru  iiiari/iriu  adhibitnni  c»t. 

(i)  in-anterii»i  eiat,  «o/iliirii. 

i5|  Hene  placui. 

(())  In  !<;  1/111(1.  Poslc.i,  uiii/ierdnt 


siia  kit.  Sed  iiiirum  qui  s.^iirlus  Doelor  verlia  a  Jo.tiino 
aiiilii'>  Itl'.  v«,  I!  I',i,  (iiolirai,  uii  ea  bxbcmits  iuVul- 
Ij.ila  Mnilb.  III.  n,  libro  aulcui  viii.  n.  25,  el  aiitii, 
qualia  p>al.  II.  7,  ixstant,  ac  Ijh.Iciii  hic  uti  j  itvul 
Mailli,  xvtl,  !>.  I>einde  |i;ilerii:i'  voei»  si);iiili.  :>tioneiii 
in  :iudiia  vuce,  iiuir  Filiuui  deiiioii.sir.iril,  coiiliiieri 
dorel  quia  Dlius  signifleari  nt'<piil,  i|uiti  simul  si^ni- 
licetyr  ci  pjler. 
'il)  lii  TracLilu  dc  uniliit.'  Pairi)  et  Filii ,  iii  >p.  > 


297 


Hl.  TJllMTAft  LIOKK  IN. 


•208 


(;iiii>liiS  ojicraiis,  (t.)  cl  in  cjus  o,icic  f.ilor  lc^laiis  ,  A  cijiiclii.  Uuoiiwuo  polatis   ros  neiicrc ,  qui  lionorem 


(1)  (i&iendiinliu  iii>c(iuiMl>ilii>  scciiiiJuin  ii.iii\i:;ii.ciii 
cssn  lulunc ,  cuii:  Dci  ile  Clniblo  icsliiiioiiiiiin  ,  eu 
i|)sa  Chrisii  c^^e  signilicclur  o|>oraliii. 

>1.  Judxi  Patrcm  non  vidcruiit  uul  audieruiit,  quia 
Cliiiilo  non  crediderunt.  Hinc  niitura  utriusqiie  una. 
—  Noii  suiit  itaquc  cxlra  reaiuiii  miii  cogiiiii  sibi 
tcsiiinnnii ;  cuni  opiis  Clirisli  lesiinioniuui  de  cu  Vt- 
iris  sil.  Ncque  iii  eo,  qiiod  lcstjiiiis  vocem  non  au- 
illcriiil ,  cl  ligiiraiii  iioii  vidciinl,  c(  \crbuiii  cjus  ina- 
nciis  hoii  liabueriiil  ,  idcirco  siiic  testiiiionii  siinl 
1'oiiscieiitia.  Ad  id  oniui  (b)  qiiod  dicium  cst :  Kequc 
vocem  ejut  audisiis ,  neque  fiijvram  ejus  ridiilis ,  ct 
rerbum  ejut  non  liabelit  in  vobis  manem  ( Job  v  ,  57 
et  58);  (c)  ui  (uni  testatus  de  co  I>atcr  ruissei,  cau»a 
lamen  neque  vocis  nuilil.c ,   ncque  vis-x  ligurx  ,  et 


ab  hvniif.ibus  accipilis  ,  et  honorcm  cjiis ,  qiii  esl  roliis 
IJm(,  non  quairilis  (Ibid.  40  et  sfiji;.)?  Ilonorcm  inj- 
probiit  boniiiinin  :  quia  tionOr  polius  qiia.Teiidus  u 
Dco  esi ,  ct  inndfliun)  csi  honorem  ab  alienitro  ac- 
cipcrc.  Qiiid  enim  liomo  boniini  lioiioris  imperiicl? 
Cogiiitam  iiaquc  sibi  ait,  dileciioiicm  Dei  in  bis  noi. 
esse  :  ct  iio»  inanenli^  in  bis  dilcciionis  Dcihanc  do- 
cct  c.iiis:ini,  qui:i  se  vcnieiiiein  in  noniine  pairis  sui 
noii  :iccipiunl.  Quid  ro^'0  cst ,  in  iii  riiinc  l-.ilris  ciiiii 
vcnire?  Niini(|iiid  aliiid,  quom  iii  iioniiiic  Oci?  Aul 
niiniqnid  iioii  idcirco  iii  his  dilcctio  Dei  non  esl,  quia 
iioii  susccptus  sit  in  noiiiiiic  Dei  vciiiens^  Aui  nuni- 
quid  in  se  noii  et  ii.iiuram  Dei  siguiflcaverai,  dicens  : 
Non  vnltit  veiiire  ad  me,  ut  vitnm  habealisl  Nam  el  iu 
eodeni  ipse  serniune  jam  dixcr.it  :  Amen,  ameH  dico 


verbi  in  his  non  maneiitis  posset  inlelligi ,  coiitinuu  "  i'o6i.'> ,  qiwmani  v^^nit  horn,  el  vunc  ett,  in  quu  audieul 
subjecil,  274^  Quoniam  quem  misil  iiie,  Imic  vos  non 
credilit{lbid.  38)  :  sc  credito,  et  vocciii  Dci  audicn- 
dam,  et  rigurani  Dei  vidcndam,  cl  verbiini  ejiis  in  bis 
qui  crederenl  iiicsse  dcmongtnins;  cum  per  natura; 
onitatemin  seP;iter  ei  loquereiur,  ei  videreiur,  {d)  et 
haberetur.  Numqiiid  non  el  Patrem  significat,  cum 
missus  ab  eo  esi?  Numquid  se  per  nliquam  iiaiurx 
dilTereDliam  a  Patrc  discernil,  cum  (e)  biiic  Pater 
lcstans  de  eo  ,  neque  auditus  ,  neque  visus  sit ,  nec 
iiitellectus  sit ,  quia  misso  a  Paire  sibi  non  creditum 
sit?  Non  se  ergo  unigcniius  Deus  a  Deo  separat ,  pa- 
tremDeumcooGteiis:sedpersigiiincaiionempairisDeo 
paire  denionsii^lo,sequoqueiii  Dei  honoreconsiiiuitj 
22.  Ifonor  a  Deo  qutcrendut.  Dei  dilectione  carent 
Chrislum  in  nomine  Der  non  suscipientes.  —  Namque 
in  hoc  ipbO  eodemqne  sermone,  in  quo  operibus  suis 
tcstari  se  ipsuni  a  l^alre  roissui:.  esse  docet ,  et  Px- 
Irem  testantem  quod  ab  eo  niissus  sit  significat,  cuin 
dixisset  £(  honorem  ejus  ,  qui  eil  solus  Deut ,  non 
qucBritit  [Jbid.  44)  ,  {[)  non  lameii  diclum  hoc  nu- 
dum,  ct  non  antea  ad  unitalis  lidcm  prxparaiiim  rc- 
liquit.  Supcrius  cniin  ita  :iil  .  iVun  vullis  veiiire  ad 
nie,  ttl  tilam  habealii.  Hoiwr^mab  hominibus  nonac~ 
cipio ;  sed  cognovi  vos ,  quoiiiam  dilectioneni  Dei  non 
liabelit  in  vobis.  Eyo  teni  in  ninnine  patrit  mei ,  tt  non 
accepiitis  me  .  si  aliut  venerit  in  nomine  luo,  illum  re- 


moTlui  vocem  filii^Jl^Dei;  etquiaudierint,  vioent  {Ibid. 
v,  35).  Cuin  in  nomine  Patris  vcnit;  ncque  ipse  Pa- 
lcr  csl ,  iicc  lamen  non  in  oa  esi  divinitaiis  iiatura 
qiia  Pater  est  :  quia  cl  Filio  ci  Den  proprium  cst  in 
noniine  Dei  patris  venirc.  Deiiiilc  accipiendus  cst 
alius  in  nomine  eoiiem  veniens.  Sed  hic  bomo  est , 
a  quo  sibi  (g)  bonorem  homincs  srcr:ibtint ,  e(  eui 
bniinrem  reddent  vicissim  ;  ciim  laincn  se  idera  iii 
nomiiic  Pairis  venisse  fallct.  Et  liic  (|uidem  (h)  anli- 
christnm  signiflcari  non  obsciirnm  est ,  mciidacio 
paterni  nominis  gloriantein.  Et  cum  huiic  hoiiora- 
liiint ,  atqiie  ab  co  liDnorabuiiliir  (huiic  eniin  spiri- 
tum  erroris  excipieni ) ;  honorem  rjus  qui  c&t  solus 
Dcus  nisn  qosrrent. 

23.  Dei  et  Christi  honor  inteparabilit.  —  Anne  cura 
ob  hoc  dilcciionem  Dci  nnn  inbeanl ,  quia  veiiicii- 
tem  sc  in  iiominc  Pairis  non  acceperint ,  el  rursuin 
venientem  alium  in  eodein  noiitine  recipientes ,  ct 
honorem  ab  alierulro  accipientcs,  iioiiorem  ejus  qui 
soliisDeus  esl  noii  requirant ,  separaro  se  Cliristiis 
ab  boiiorc  iinius  Dei  poicril  inlelligi ;  ciini  idcirco 
iioii  qua;ra(ur  bnnor  soliiis  Dei ,  qnia  aniiclirislum 
subcipieudo  non  sil  ille  susceptus?  Nam  cujus  rc- 
pudiaiio,  boDoris  tolius  Dei  pr;cteriniB8io  esi;  iii 
liiijus  bonore  necesse  est  honorcin  solius  Dci  essc  , 
iii  cujus  si  susceptione  mansibsenl ,  hunorem  solius 


(I)  Otlendunt. 
hic  liberferc  lotuscxscriplus  esi,  inielligendum  itse  \)     (d)  In  ms.  Colb.,  deest  ei  haberetur  :  Co-jus  Inc.i 
Iii  nis.  Val.  bas.,<'a...  naiura  intelligeiida.  Ha;c  ubs-      niale  pra-ferunt  b:is.  Vat   ac  Maiiiii.  ,  ci  uudiretur 


quc   nbsturit.iie  iia  lef  eris  :  e;<ii>  necesse  e!>(  intelli- 
ganius  iiaturam  operari  in  Cbrislo. 

(a)  Veliistior  nis.  Colb.,  el  iti  ejus  opera.  Tres  alii, 
el  fjusoperu.  Mox  pleiiquo,  j  ro  oilenduntur  .  iiabcnt 
ostendunt :  cui  verbo  in  lib.  de  iiiiit.  subjicitiir  vo- 
cul:i  se. 

(b)  Erasmus  lemere  bic  de  siio  adjecit  verbuin  re- 
fertur,  qiiod  postea  ab  a'ii.s  editoribus  reieiiinin  est., 
A(  perspicuuin  esi  voces  ad  id  referendas  esse  ad  se- 
queiitcs,  puta  .id  runliiiito  tubjecii. 

(r)  Editi  ,  Et  cum  tetiatiit...  ul  rauta  lamen  ,  Hi- 
larii  or»(ione  abrup(a  prorsus  ainuccoiirusa.  Sic  tios- 
se(  (ota  illa  plirasis  urdiitari  :  Lt  ciim  leslatut  de  eo 
Paler  (uitsel ,  causa  tamen  nr.que  vocis  audiice,  e\c., 
postel  ivletligi  :  ad  id  quod  diclum  cst  ;  I^eque  vocern 
fjus  audistis,  e(c.  ,  continuo  subjecit  :  Quoniam  quein 
misit  ille ,  liuic  vos  non  creditis. 

l*AfROL.      X. 


Sicut  cnini  loqueretvr  ad  tocem  ejus  audittit,  e(  vidc- 
reiur  ad  neque  fiyuinm  ejns  vidiKis  ;  iu  .nd  ii«tuiii 
ejus  non  habetit  rcclms  rererii'^  Iwberelur.  Mox  iii  eo- 
ileiii  V:it.  bas.  codicc,  nuniquid  teparabile  uliquu  na- 
luia;  di[[ereniia  :  in  Mardn.  iiumr/uid  tepaiabili  quam 
naturcB,  elc. 

(e)  lllud  hinc  a|ilius  coIi;erere(  verbis  neque  audi. 
lus  piila  ,  fi«m  Paler  lestaut  de  eo  ,  hinc  (seu  idco) 
neque  audilut  ,  neque  visui ,  neque  inteUeclut  sil  , 
quia,  oic 

(/')  Val.  bas.  nis.  non  tainennesciendum  hoc  dictiini, 
et  non,  etc.,torr(ip(e. 

(;/)  Lip.<.  el  Par.,  honorcm  hvminii. 

(Ii)  Sciibitur  constanler  in  aiitiquls  libris  ,  aute- 
chriituin. 


10 


m  SANCll  tlltARII  EPISCOPI  300 

IVi  quxsi$5enl  («)  Fl  hic  iJciu  iihcsi-imo  lesiis  csl  A  leiiiaMiatura;,  iiiiins  Doi  (iJcni  non  convelleiis ,  ln- 


iiul)i>  ,  iii  cujiis  exordio  conlinitlur  :  (/(  omiwi  liono  ■ 
ri/itVH(  y-i/iHin,  iii  »1  /iu;ioit/i<uM(  pulyeiu.  Qiiiiwiilio- 
iiuii/ii'fi(  liliuiii  iiun  twiwnlicat  Palrein  qui  iimil  il- 
/iitn  (Joaii.  V,  23).  (^)  Numquaui  nlsi  uuiui.ilia  cxx- 
quantur  iu  tioiiorti  :  iiciiuc  ciixi|u:)lus  liuiiur  !>i'par:it 
honor;)ndu&.  Cuin  sacranienio  laiucu  naiiviuiis  pu- 
.sciuir  honoris  xqualius.  {<•;  Cmn  Fiiius  iu  hoiio- 
randuii  nl  l'aier  sil,  ci  cum  cjus,  qui  solus  cA  Pcus, 
lioiior  non  qiixriiur  .  non  ost  cxlra  solius  Uei  lioiiu- 
rcin  ,  tiijus  honor  iJem  al<|u<,  uiius  el  Dci  esl ;  quia 
ul  iion  honoriCcan-:  Filiiiin ,  iiou  lioiiori(ical  el  Pa- 
«rem  {Ibid.);  \U  ei  solius  Oci  lioiiiTCtu  iiou  qiia;- 
rciis ,  non  qiKcrii  ct  Ciiiisu.  Liseparahiiis  icique 
csi  a  Dci  bonoic  lioiKir  Chrisii.  El  quani  uiius,  ainue 


i'a\it.  lii:erroguius  cnini  ab  Serih.i,  quod  in  leg<'  k- 
sei  priiicipale  manJatum  ,  r<>spoiidU  :  Aitdi,  Isiael , 
Dviniiiui  (,'))  Dius  i()  noi-tfr  Dowinus  unut  cst ;  el  di- 
liyif  Duiiimnrn  Dniim  luum  e.v  tolo  torde  tao,  el  ex  lola 
anmn  tna,  el  ex  tuih  vinceiibiit  liiis  ,  el  ex  lola  vtr(u(« 
tua.  Uoc  etl  jrriimiiii  iiiariditum.  Secundum  .•iiiiiileitli . 
Dirhjefpruztmumiuurniamquain  leipsuin.  Majutcutem 
korumnuiniiatum non  est  (Marc.  xii,  2'J  el  te-fq.).  Alie- 
iiasse  se  a  nalura  et  rt.ligioni;  iinius  Del  exisliinatiir, 
cuiii  pniiiipuiis  niaiidnti  iixcsil  profcssio  :  Audi,  hrael. 
Dominus  Deut  no.ler  Dominus  nnns  ett :  deiiide  ( sup- 
ple,  cuin)  ne  in  cunsequeniis  se  quidem  manJati  rcli- 
gioiic  coiisiiiuat ,  cum  ad  proxinii  nns  dileclioncm 
lcx  .  sicui  ad  unius  (g)  Oomini  fidem ,   «ocarct.  Et 


276  ''i!''n>  nlriii.^qiic  sii ,  cii:iiii  ex  eo  docci,  i:iim  aii  g  quidcin  respoiisio  Scrihx  non  esi  nep:i}!eiida ,  dicon- 


iiuiiliila  sihi  Lazari  iiifirniitale  :  Infirmilas  iitu  uon 
es(  usqui  nit  morum,  $ed  }>ro  yloria  Jiei  est ,  i«  iiono- 
rifictlur  fiUiit  Dii  per  eum  {Joan.w,  i).  l>ro  gloria 
DA  L:'zarus  niorilur  ,  ut  (ilius  Doi  gloriliceinr  por 
La/.arum.  NiiniquiJ  iiuibigitur,  iii  gloria  Clii  Dei  esse 
gloriain  Uei ;  cum  niors  Lazari,  quai  Deo  sil  sio- 
riosa,  gloriam  sil  Dei  fiho  (l)  paritura  (<i)?  Alque  iia 
ct  naiurahs  per  nativiiaiein  unitas  Dei  pairis  iii  Chri- 
sto  doceuir ,  cuin  tiifinniias  Lazari  pro  Doi  gloria 
cst ;  ei  sucr.-tiiientum  liJei  rciineiur,  cum  per  Laxa- 
rum  glorilitaudus  esl  Dei  filius  (2)  Ueo  (<■)  per  id 
Dei  filio  imel!i6i.'ndo,  neque  iia  Deo  iiilelligendo,  ut 
nou  eliam  Dei  lilio  conGienJo  ;  cuiu  (jlorilicaiido  pcr 
Lazaruiii  E»eo,  Dei  sii  ftlius  gloriosus. 


lis  :  hene  dtxitli,  wagisUT  in  verilclc,  quod  {')  unu.s 
«t(  Deiit.  nec  esl  n/iiis  prwler  illiim  :  Ita  diligendui  ex 
tolo  corde  e!  sx  toiis  277  ^'fbus  el  rx  lola  aiiinia  :  ct 
dilig^re  jyroximum  lamquam  se  ipsnm.  Hoc  maju.-,  cst 
omnibus  liolocauslomitlis  el  sacripciis  {  ildrc.  xii ,  32 
el  35).  Uesponsio  Svrib»  rideiur  ciim  dictis  Doniiiii 
ct>nveiiire,unius  Deicharilaiem  intimam  internanrque 
profileniis-,  (i^  seJ  [h)  dileciionem  proximl  secun- 
dum  propriac  dilectioni*  veriiatem  pollicenlis,  ct 
supra  Mcrihciorum  Itolocaustomain  niaritatem  iii 
D«am  atqjc  m  hoininem  esse  intetiigentis.  Sed  quid 
scqualur,  videndiiin  est. 

i^<.  Uic  non  Imige  a  regno  Dei,  (htm  nndil  ad  cha- 
rt(at«JM.  —  yidens  nnivni  Jetfis  quod  tapieirter  respon- 


2i.  C/iitjfns  ibi  5f  Dcum,  ubi  noiwiii  unum  «w  pro-  C  diisei ,  dixit  i//i .'  Son  es  lorrgr  a  rc^no  Dei  (lild.  54). 


(iwiur.  Deiii^  unu*.  Hcriba  asscntiiur.  —  luseparabilis 
sacraraeiito  divin;e.  naturx  e>i  vivetitisa  viveutc  ua- 
tivius,  iiec  dcir.utaiionem  generis  accipii  Uiius  Dei , 
ne  noii  in  eo  palern*  naiur.e  veritas  luaneat.  iNaui 
ct  liis  ipsis  signiiicaiionibus  ,  quibus  coufesso  uiio 
laniuai  Deo,  abncga^se  io  sc  Dei  naturam  vitJelur 
sub  solius  dcinousu-alionc,  in  unitate  se  uniea  pa- 

(1)  Patalura. 

{i)  Hunc  k»«um  Ua  exhlbet  codet  Verottensis , 
Dcitm  per  id  in  Dei  /Wio  iitteUigendo ,  t.eque  ifu 
DeuiH  iiitelligeiuio ,  ut  non  etiam  Dei  fUium  cotili- 
lciido. 

(a)  Quiiique  |iroh;<;  noia;  mss.  tisi  liic  ideni. 

|6)  txcusi  ,  iiumguiiM!  eiiim  iKidira  (i/t<j.  Tuin  Fl.id. 
cl  l'!r.,  txteiiuatur.  Casiiganiiir  c\  niss.  MipMnii  :ili<» 
n.nrto  sii- C  iiiiiti;iliir  lib.  mi,ii.  7  ;  Numqiiant  di- 
Vir%)1its  rerirm  irfsi  «"I  in  lionorc  diverto  esl  :  res  enim 
eivdein  veiieralioiiis  ejusdein  siinl  ,  ctc. 

(<•)  I1a;c  seiilcniia  ,  cum  Filius  etc.  videri  pi)l<'si 
jiipiTioris  prohalio  :  el  pevinJe  ah  ill»  separaii  iioii 
ilelierc  Inlcrir.inciinncni  laini!ii  vulp:tlain,  ijiii  rO|'U- 
I  ili.ilur  riiiii  pi'.cce<lniiti',  i-t  a  sabscqiieiilc  <li-juiigi>- 
liiiiur.  iniiianJiiin  «lujiiiims  ,  quo  inngis  pcrspeiiuoi 
s  I  lliiaiii  arj.'uiin:iiUiin  eti  diioiiirs  Scrlpiui'*  locis 
:'<iiif.  <-o!lcct«nn.  fctfit  iino  qui<iein  i-oiilU-it  l^ilnsct 
I  ilii  lionoreiii  nsf  iii-c|iur.il>ilfiii ;  i'\  :illi-ro  ;inli'in 
tiiinoiviu  ulriyiui  Jel.ituiii  vrJ  iionaluin,  soli  IkiU  <k  - 
l.ilitni  essc  aut  iii'i^aiuiii.  lliido  scquitnr  P/ili^iMii  ct 
IMiiiiii  uiium  essc  ac  sulum  Dcuin  ,  licct  iiuii  suliia- 
liiiiii. 

((/)  lii  lib.  d<;  iinil.  ralris  el  Filii,  oprriiiKiii.  Iii 
Colb  ,  Ccrin.,  Mauln,,  Corb.  clc,  paraiura. 


Quid  sibi  vult  itm  nwderaia-  fespwwlonis  ptoTessio 
(iupple,  ul) ,  cum  hoinincm  ad  trtelorum  rcgmtfn  1i- 
des  i.sU  consuinntel ,  unnm  Di-nm  credere ,  el  cmn 
tou.:'ninia  et  lotis  viribus  et  loto  corde  diligerc , 
proxiiiitnn  qiioque  iia  ut  se  i]>stim  amare,  Scriba  hic 
non  ja<n  iu  regno  Dei  sit ,  scd  non  longe  a  reg^io  Dci 
sii?  Alia  istud  si^itic.jiione  nudum  Tesiinrtibns ,  et 

(5)  Deus  iuut,  el  iia  infra.  Deiitde,  «tri^m,  non  vis- 
ceribtis. 

(i)  Vniis  esi  Vcut;  poslea,  (ofii  wr(ti(i6iM;  et  ita  le- 
i^ii  iiilerius  nuin.  i5. 

(.'))  Li  diUciiontm. 

D  («)  In  viilgaiis  ,  tierindt'.  Al  in  mss.  per  id  :  qnoj 
iiiagis  liil.triauum.  Deujile  nonnuiK  fodires  ,  in  Dei 
liiio.  \l  vero  liis.  Val.  :  Ot'iim  (>i;r  id  in  Oei  /i//o  in- 
teltigeudo ,  neque  ilu  De.iim  i-ilelliijendo ,  «(  non  eii'nn 
Dei  /i/iniH  cunlitetido.  Eisi  ilnra.  vera  lanicn  *-i  IfrOtio 
«inaNi  ri-iiiiiMiiu-,  qu.i-  ita  piaiiior  cllicirinr  :  Kx  i|nu 
lit .  -11  Dui  bliui»  intelligi-ndiiii  sil  Dciis ,  nfqii«  iiii 
iiitcUigciidus  Dcus,  iit  iionetiam  oontilnidus  sit  Dvi 
iiliu>. 

if)  Kditi  hif  et  infra  cirm  plerisqnc  mss.  Deus 
liiiii  :  coiTigiintnr  auciorilate  iiiss.  CiTni.  ei  Colb. 
coRseiitii-iiicRr.roo  H.iroi  lcMii  :  cx  qii.i  (leiuili-  rf|io- 
iiiiiiiis  humiiiu>  uiiuf,  qttomodo  infra  lc^itnr  iu  i'lu- 
nliits  luss.  cuin  iiirobii|ii>>  in  viilpili>  otiiincat  />i'i(s 
iiiius  .'  ft  iii  ins.  M.trtin.  t:iiiUim  orki. 

(q)  1  (liii,  ad  unius  Dei  fidcui  :  roluitaiitiUi»  ui!>s. 

(/i)Ediii,  ei  diUctioiiein.  Pixfariim»  ewm  inss. 
Ci>lb.  ci  Gcrui.  ud,  qiia  |>iir(iouU  apitiifi  6igiiit«c.ilur 
.iiiiuris  iilriiisquo  Jisoropaniia, 


m 


DE  THINITATK  LIDER  IX. 


50^ 


csurieiiirin   alenlibus,   cl  siiieMteni  polaniihiiS,  cl  X  filio,  lit  in  i7)  uftiusDnmiiii  sarrainenlo  r.isiieret,  iioii 


agrolitiii  visilaiitil)»» ,  el  .;l.;i.'sii;ii  carcere  frcqueii- 
Uiililtus  d.iliir  :  Venile,  beitedicii  pu!rii  mei ,  poisidcle 
prtBparaium  vobi$  regnniu  a  conililuiione  mundi  (MallU. 
xxv,  oi).  Vel  illii  quiljus  lia.'C  (1)  pauperis  («)  b(ii- 
rilus  nierces  esl :  Reali  pnupeies  tpiritu ,  quonium 
iptoruni  etl  regnum  cuelorum  (Mauli,  v,  3).  Perfeclns 
hic  fruclus  esl,  cl  alisoiula  po>se>sic  est ,  el  pryppa- 
rati  rcgni  non  incerla  tr.->c!iliu  (Marc,  %,  20).  .\ul 
iiuni(|iiid  adolcsceiis  rninus  alii|iiid  boruin  conliteba- 
liir  ?  Nuin  cv;L'iiiial3  ad  amorcm  suuni  dileciiuue  |iro- 
xiiiii ,  qiiiu  de  boni  opcris  coiisuiiiiiiiilione  non  egc- 
rai?  (iitcrdtim  enim  induljjeulfra  officiosumque  esse, 
noii  perfc(,'lJ:  csl  ctiarit^tis  :  pcrfecu  auieiii  cliarilas 
flnine  (b)  ciijusque  niodi  iiiduigeniis  iniplevit  olii 


leliiiqui  videbaliir ;  Srribara  aiJinoiioi ,  qiioninilo 
Cbrisiuiii  Daviu  filium  esse  dioeret,  cun\  David  eiini 
Itoiiiinum  suuff!  esset  professus;  neeimtur»  sinerct, 
ut  qiii  lanlo  patriarchse  9»set  filius ,  essol  el  Dominus. 
Hoc  ideo,  ut  (g)  se  Sf riba  ,  sft^indiim  cornem  el  par- 
tum  Msri*  qusc  ex  David  es»ot  solntn  euni  iiit<>l!igens, 
Doniiiiuin  polius,  secundum  Si  iriium  ,  Dav:d  mcnii- 
nis-ei  es  e,  quinii  filiiirn ;  el  id  <piO(l  dioiiini  esi :  Audi, 
Jsrael,  Domintis  Deus  notler  Domitiui  vitmesl  {ilnir. 
XII ,  29 ) ,  a  Doniiiii  unius  sai^ramenlo  Chrisium  non 
sepiirarct,  cuin  utiiu»  palinarclia  cl  propbetes  eiim  , 
qiii  es  ularo  Uoniiui  aiiie  lucifcium  <?eiiitiis  fuissci , 
Domiiimii  sibi  profiier«tur:  iion  uiiqiie  iiomenior  le- 
gih  ,   iicqiio  igiiorans  Dominiiiv)  aliiim  !ion  confileii- 


ciuni,  C(.m  noii    rdiquerit  qund  altcri  debeat ,  qiii  Uduiii,  wdeuni,  qui  natiiralin  sacraniCHio  n.itiviiaiis 


taiiluni  allcri  quanUim  sibi  rcdd.il.  Sed  ignoraiionc 
constiinniali  saciariieMii  deienium  Scribam,  {i)  pro- 
fcssionein  (c)  fidei  Duminus  cullaudaiis,  et  iion  longc 
eum  a  Dei  re,;no  esse  respondens ,  non  tanicn  euin 
in  ipsa  jaiu  beatic  spei  possessionc  consiiiuit.  Teii- 
dobal  ciiim  {d)  relici  cursu ,  etsi  ignorauii ,  et  prie- 
lii^  omnibus  dilcttiime  Dei ,  et  cbariiate  proximi 
i\\»  ipsius  diiectioiii  exatquata.  Cmn  tatneu  ei  ipsi 
proxiini  cbaritali  amoreiu  Dei  pratulisset,  jain  278 
non  holocHiistoinaium  el  sacrificloruiu  prxscripiis 
cuniiiiebatur.  Non  eral  lunge  islud  ab  evangelico  sa- 
craracnlo. 

30.  Nondum  eil  in  regno  Dei ,  quia  Hondum  in  fide 
CArijti /)«i.  —  Et  cur  iion   longe   a  Dei   rcgno   sil. 


cx  incorporalis  Dei  utero  subsiitisiisi ,  absMiia  vidlaLC 
legis  fide  Dominum  essc  iiitelligeDduiii;  cara  unus  ex 
unii,  per  uiiiiis  Domini  naturara,  baberet  in  «e  iialii- 
ralc  qiiiid  Doiiiinus  est. 

27.  K\>ilo(jUi.  —  Quis  ergo  est  (5)  jam  nunc  relic- 
lus  ambigendi  locus  ?  Domiiius  ipse  prwcipiium  maii- 
dalum  legis  in  unius  Doraitii  c oiifessione  ac  dileclione 
docciis  esse,  non  suo  ad  g79  Scribam,  scd  l'ro- 
plict*  testimoaio  usuE  esl ,  esse  se  Bominum  :  Domi- 
nuni  se  tanieB  semper  per  id,  quod  Dei  lilius  est, 
esse  signibcans.  Per  id  enim  in  sacramenio  Dei  unius 
per  nativitatem  ir.anot,  quia  Dei  in  &e  Halurnm  Dei 
Diitivitas  tcnens,  iii  Deum  alteriini  n(ic(4)ei;cedal  di- 
versilaie  uaiurae;  el  verilas  generationit  nec  Palri 


(e)  quani  futiirus  niagis  iii  Doi  regiiosii,  cx  ipsisdiciis  C  adimat  ne  non  {h\  Doroinus  sit ,  nec  FUio  non  perli- 


Dohiini  inlcHigendiiin  esl.  Scqiiilur  eniin :  F.i  tieino 
jum  dudel/ai  titm  inlerrogare.  Ei  retpondent  Jesus 
dixit  doceju  ta  lempto:  Quomodo  d-utu  Scribw  Chri- 
iium  filium  eut  Daeid  ?  Ipte  eiiim  JJaoid  dicit  in  Spi- 
rilu  ta^lo;  Dixil  Domiuus  boivMio  lueo,  Sede  a  dex- 
trit  vieii ,  donec  ponam  inimicos  tuot  scabeUum  pedum 
tuorum  (Psai.  cix  ,  1).  Ipie  David  dici!  enm  Dominum ; 
et  unde  eit  filius  ejut  (Marc,  sii ,  34)  ?  ISon  longe  igi- 
lur  a  Dei  regno  est  Scriba  uiiur.i  Deura  confitens,  qui 
ulira  omiiia  essei  diligendus.  Scd  adraoiieiur  sua  ip- 
sius  professi<ine ,  cur  sacramtnlum  legis  ignorei ,  et 
Cbristiim  Doniinum  filiuni  Dei  nesciat  pcr  nativiialis 
naiuram  in  fidc  unius  Domiiii  coniitendura.  £i  quia 
per  uiiius  Doiniiii  secaiidum  legeoi  professionem,  Dci 

(t)  Pauperit  tpiritu  mercis  e»t,  J 

\i)  Per  professioneitt. 
(7t)  Etiam  nunc, 

(a)  Aliqiiot  rast.  pauperit  tpirilu.  Nonnnlli  aiii , 
paupenbus  tpiritu. 

(b)  Exciisi,  hujutcemodi  indulgeniice  iniplebii :  casti- 
gaiitur  ex  niss. 

(c)  lii  \ulgai>s,  per  pi ofessionem :  expunxiiuus  prr 
ei  lide  mts. 

(d)  Sohi  cdilio  Par. ,  ^aVii  cuisu.  Tutn  niss.  V:il, 
bns.  el  M;srtin.  etsi  ignorala.  Magis  placeret  ciim 
CnUi.  elsi  iiiimiiii ,  si  ha^  duo  vocabula  pnsl  piteliila 
dileclioim  Dci  exsiareiit.  Veruni  ideo  igniiMns  ille  ciir- 
ens,  ijiiia  l^ominis  ignoraniis  Deuni ,  tiecuiiduni  illud  , 
lib.  111,  11.47:  DeuiH  iieino  mncii,  nisi  conji.ieatur  el 
Pii(r<'m  pntrein  unigenili  Filii ,  el  FitiHin  ,  «lc  llla 
cnim  Patris  ct   Filii  coj^iiilio  ('onsummuluui  sacia- 


ciat  iie  nou  sit  et  Dominus.  Aique  ita  neque  aartori- 
taleiu  Paier  amittit,  nec  nalnram  Filiiis  non  tenet : 
per  quud  nec  Deue  pater  non  Dominui  anus  ost ,  ne- 
que  nnigenituR  (t)  Deus  Doniinus  separaior  »b  nno  ; 
cura  ex  uiio  Domino  unus  ipse  scbeistat  in  Duminum  : 
Domiuum  uoum  ita  ex  lege  docens,  nt  se  quoqae 
Dumiiium  Propbeia  (6)  ietl«  coalirraet  (David  Pmi. 
ctx). 

28.  A'a;  iptit  haretitorum  objeedi  cenjirnuitur  Dci  in 
Uiriilo  natura.  UiereUcorum  objutum.  —  Teiidat  per 
rxleras  iiupii  fureris  proposiiiunes  fidei  evangelicc 
re»puiisiA,  et  his  ipsis  quibus  iott>ugnaiur  repngiiei : 
et  armis  excidii  sui  vincens,  iinius  Spirims  dicia , 
uoius  quoque  Gdei  dcinonstfet  eme  doclrinain.  Nequc 


(4) 
(5) 


Excidat. 
Testante. 


mentum  est,  ciijus  ignoratione  delenlus  Scriba  modo 
dicebaiur. 

(e)  Iii  excusis,  qui  (uiurus  :  pravc,  Sensus  esl,  ciit 
magit.seu  ciir  piilius,  noii  lonye  a  regno,  quam  fulv.rus 
in  reijno  dicaiur. 

(f)  Codcx  Vat.  bas.  cum  Martin  ,  uniuiDei:  miw.ts 
conciniu'. 

(i;)  Vocabulum  te  m  vulgaiis  omisaum  rc6iiiuitui 
cx  mss. 

(/<)  Editi,  n«  non  Dfuiui:  reliictanlibus  mis,  Tniii 
Vat.  bas.  codex ,  nec  Filio  '■:it  piofinat. 

(i)  M»«.  fiolb.  etGerm.,Mmj«iii'(tts  Dominui,  iniiissa 
voco  Dcus.  Vat.  bas.,  uniyeniius  Dei's  Domino. 


30^  S\Nai  IIIIAHH  EliSCOPI  501 

eiiini  alius  Cliii>lii,i ,  f|uni»i  ((ni  rsl  prjDdifaiin,  Deus  A  nionsiraliom;  rnrrat  pIocmIiis,  dicons:  Vo^  me  iiiiii:i  s 


srillccl  viTii? ,  t;l  iii  Dci  iiiiius  vcri  glnrla  intiuMis: 
il  siciit  ic  l>i»niinani  ex  li-je ,  iliiin  iiejjain  vulcrclnr, 
jrofcsMis;  ila  cl  in  Rvanji«!iis  veruiii  «c  liiimi,  duiii 
iiiiii  cnnlili-ii  cxi^liinalnr  oslcmlnus.  Uoc  cniin  su 
<lictn  cjns,  nc  eiini  vcinin  li-iini  cssc  li.ivciici  ctift- 
lilcaiitur,  cxciisant :  llac  eU  aulem  tita  caeinii ,  vl 
/•(iaiit  It  f^lhm  viiiwi  Dtum  ,  el  qurm  iiiisiili  Jemui 
Christum  (Jinn.  xvii,  5).  In  co  iiamqiie  ((iioil  ait,  le 
ivluin  vcruiii  bcinii ,  sep.ir.Tc  sc  a  veriiiili;  Dei  |iri' 
exccptionciii  soliMrii  e\isiiinatiir ;  cum  siilus  vcnis 
DiMis  iiisi  su  taniMu  $iilit.iriiini  Dcnin  ii^n  fiaii.tlur 
iiiJeUigi.  El  veie  i^lnd  (Hlrts^apdslolica  non  paliiiir, 
iluos  viiri.s  liens  crcdi ;  quia  iialiirrc  nnlo-i  Doi  iiiliil 
.•licnuni  naliir:i;  i-jii.>,dem   c]i:rqiiandiim  sit  vcrilaii. 


et  creiliiis  quoiiiatii  a  Dro  exivi,  e!  n  Pithf  iT/ir/ii  litiiic 
wiiuilum  I  IHd.  27  <(  -28).  A  Palri>  cnini  in  buiic  iniiu- 
diim  vcn(;r:it,  (i)  qnia  a  D  o  c\ier:it.  Nam  ut  iiaii- 
v.i:<ieiii  snam  iii  cxilunic,  sigiii(ic;iss<>  intilligrrctnr, 
siilijccil  80  a  r.ilri-  vcni^s-.  t'.l  cnin  pcr  id  :i  Patre 
vi-iiciii ,  ijiiia  a  Dci)  cvicrii ;  cxiiio  cjus  a  Dco  aliso- 
Inta  nailviias  csi,  i|iiani  paiciiii  numiiiisest  rotifessio 
coiisc(ni:i.  Iiiti'1'igciiiiliii-  ii;ii|i:o  Aposlolis  lioc  exi- 
tiiMiis  sacramenlum,  lia'C  locntiis  cst :  Mpdo  crediti$. 
l.cce  vcnil  liora ,  el  ['S)  nitiic  (b)  vcmt,  ut  diipeigulur 
ummjuisqne  in  ttta  ,  tt  iiic  solnm  relinqiiaiii :  ted 
iion  iitm  tolu^,  quoninm  Paicr  mecam  ett  (llid.  Zi  el 
7>S)  Ut  cxiiion^ii  ill.ini,  noii  alicnitioiiem  a  IVu  |ia- 
tre  ildcerct  cssc ,  sed  nativit.^teir.  naluram  in  sc  T)ei 


^on  cril  cniiii  in  Oci  iiniiis  vcritatc  Dcns  uiins ,  si  b  piiris  inscendn  rcliiienleni ;   sulijerit  non  tc  solum 

cs<o  ,  scd  l^<lrcm  seciim  essc,  virlntc  ntiqiie  alque 
iinitaic  nalur;p-  cnni  secuni  Patcr  in  sc  rtiancns  es- 
svi ,  iii  ioqnenle  se  at-jue  opcranlc  ct  operans  cl  lo- 
quciis  Dcinile  nt  can<3in  (niins  liiijns  siii  scrmonis 
osicnderci ,  adjecit :  lltrc  lomtus  snm  vob'$,  ul  in  mc 
IHicein  liabeaiit.  In  hcc  aulein  swcvlo  iribntaiionem  ha- 
bcbitis:  fed  (r)  aiiiiinrgiii  eslotc,  qiiia  vici "tae  ^f^\ 
piKiK^uin  (Ibid.  S5).  r.oculiif  crgo  ista  cst,  ut  pacifici 
iii  Ao  inaitcrcnt .  neque  (fisscnsionuni  stiuiio  supcr 
lidci  disc(!|<tatioiiil>iis  dissidcrcni ;  cuin  qui  soliis  rc 
licqiicrciiir,  non  solus  essct ;  ct  qui  a  t)e'i  cxissel , 
(■niii  ;i  qiio  csisset  IVuin  in  se  liaberel :  deinde  in 
s.reiili)  vcxali ,  paiienies  proniissionum  ejiis  cssent, 
qiii  niundum  a  Dco  cxeundo  et  Deum  seconi  lial)endo 


cxira  ii.iturani  iiniiis  Dei  veri ,  alterius  pencris  ci 
noii  gccundiiin  ia(ivii:>icni  naliiralis  sibi  Iieu»  vcrus 
cxsislat. 

29.  t.c  adjunciit  verbis  diluilur.  Deuin  fx  Heo  iia- 
tnra  Chrislum  nqnosninl  Avosloli.  —  Sed  iit  lioc  ipso 
i'oilcni  dicio  no:i  ainbignc  ipse  sc  in  nniiis  Dci  veri 
nalnra  Dcuin  veruni  profci.s«s  csse  iiil<|lij;»tiir,  a 
^■iperiorilMis ,  liuic  tiaien  dlclo  cnnlinn.ilis  alqnc 
jnnciis ,  profcssioiiibns  lespnnsioiils  nosirii;  scrnio 
dcsceikl.il :  nt  pcr  grndiis  deinonsiraiii>  liilci ,  jaiii  iii 
ipso  apicc  vcri  Dei  (  lirisli  lilicrlatis  nostrii;  lidiicia 
coiiqiiicscat.  Pi<»i  280  sacminentiim  iiai|iie  s<Tino- 
iiis  cjiis ,  giio  disicrnt :  Qui  me  vidit  ridil  et  Pulrcin ; 
cl :  iVon  crediH$  milii ,  qnod  ego  in  Patre ,  ct  Patcr  iii 


mc?  (I)  Verba  ,  quiv  rgo  Uiquor  tobii ,  non  n  me  l«-  C  vlrisscl. 


quor ;  icd  Paler,  <jUi  in  me  manct,  ipse  fncil  opera  itta. 
Cred:le  mihi ,  quoniam  egu  in  Pntre,  et  Piiier  iu  mc 
esl :  lin  aulem ,  tel  propler  opera  ipaa  credile  {  Joan. 
.\iv,  9et  teqq.).  roii  imiltipliccm  erguliiinc  ingenlinin 
niysicrinruni  serinoncm ,  seqiiiliir  respnndcnlinm 
discipiiloniin  sennn  isie :  .Viinr  ergo  irimus  qiiia 
nusti  oimia  ,  rt  riou  hnb/s  uccesie  Kt  aliquis  le  inler- 
rogct,  in  hoc  crediitiits  qtioiiitiin  <i  heo  es''sii{Joan.  xvi, 
30  et  5\).  Viriuiibiis  in  eo  Dei ,  nainrani  qiioi|iie  Dei 
inlcllexoriint :  neqtie  enlm  nosse  onmia,  cl  cordiiiin 
cogitatiiiiies  Kirc,  inissi  potiiis  a  Dcn  posset  csse , 
quain  nuli.  In  hoc  ergo  se  crederc  profiirninr  (|iiod 
a  Dco  exieril ,  qiil:i  iiatur.T  in  en  l>el  e^sei  iiotesias. 
30.  Exiti»nis  iimnine  id  aple  siguilicnnl.  Exitio  illn 
r.r.Hvitalem  dicil ,  iion  uliciiiilivncin  a  Pclre.  —  Iiitcili- 


51.  Filium  infirmwn  non  probat  glori(c  peliiio,  non 
potesinlit  acceptio.  Polettat  omnis  Filio  ett  confeMta. 
—  Postrcmo  toiins  mysterii  lidcm  locntnrns,  elevaiis 
in  c(Cl(im  ocillis  alt  :  Patcr,  rcnil  hora,  honorifica 
/i/iKrtj  fHMf»,  i((  fiHas  (i)  tnus  Iwiiorificei  te.  Sicut  de- 
diili  illi  polestalcm  omnis  ccriiit.  ii(  oinneqnod  deditti 
illi,  dei  ei  viiam  iriernam  (Joan.  xvii,  I  el  'i).  .\nne 
tibi  infirnius  vidctur,  ciiin  lionnrificari  se  rogalT  Sit 
planc  iiiOrmns,  nisi  lionorificari  se  idcircu  postiilat, 
ut  ipsc lionoriflcet  lionoMntcm.  Dc  honore  accipicndo 
et  rrddcado,  Ilbro  alio  (Lib.  iii,  >i.  {i\  traciavinins, 
01  cadcm  revolvcre  adroodum  (d)  otiosiini  esi  Certe 
iinn  anibigitiir  glnrlam  Idciico  posci ,  ut  glorllicetnr 
iniporticns.  Ped  fiirte  in  co  imbecillus  Csl ,  quod  po- 
tc$i:itcni  oninls  cariils  acceplt.  ^ii  quoque  acc^piio 


i'ciiiiani  (a)    aiitriii  corniii  collnud:ins  Doniliius  rc-  D  puicslatis  imliccilla,  iiisi  poleiw  e«i  illis,  qiios  scce- 

pii,  vil.c  iribiicrc  xMcriiliaioiii.  Sed  in  eo  ipsu  quo- 
(|iio,  (|uud  arcu|iil.  naiurK  al»i|ua  in4lriiiit.-w  arguitur 
Sii  |ilniic  acccptlo  inllrniit.is,  nisi  CbrTsliis  cx  naiivi- 
l:itc  putins,  qnain  ox  innascibilitalc  l>eus  verus  ost. 

(,*>)  Vox  imnc  abcst  a  codice  nostro.  Paulu  pwsi 
i/ii/)<ii</ii<Hr. 
(ij  boosl  IHUI. 

(»)  Lliw.  el  Par.  feniet  hna,  r«(r  luaRlibMS  alii*  li- 
bns  el  (jracco  fj);^»-»!  (^-pi ,  /ui  vOv  jXn^ufttv.  Uiide  par 
tiriil  iin  Niuic  revncaniiis  ex  lt:id.,  Er.  cl  111'.  b.is.  Vai. 

(c)  lla  Ll|iv  ciini  niss.  At  Kr.  pusl  Ibd  ,  knii.-i< 
irijMi.  I';ir   aniniaiqiiioiei. 

(il)  lii  ms    Vat.  \<i>  .  iHlioiu  ■• 


spinidil,  ii'in  ulli;U('  qnod  niissns  esscl,  scd  qnnd  a 
Uoocxisset,  prorecliiin  ii:itivilalis  o\  iiicurpHrill  Don 
siib  cxiliniils  sigiiilicuilinio  lesialiiiii  (V.  (ili.vi,n. 
r^O).  Nain  ei  ipse  naii\iiatcin  snani  siib  cxliinnis  do- 

(1)  K(  vcrba.  V.iuU  pnst,  ci  Paici  in  iiie  sine  vcrlK) 
(':>(,  jiitla  RriUCUill ,  xed  0  iraT^/)  cv  tuoi. 

(2)  Viii  a  n.o. 

(a)  In  ci  sril.  silam  liilf,  i|ii:i  ciini  a  Doo  exlssc  se 
cr(;dcio  pr'(iti-nt'ir,  Dniiiiiuis  ci>ll:ini!;it  et  conlirm;ii, 
cuinslatiiii  rcspiindfl,  Mndo  rrc.lilit.  (,>iiiicirra  v<'rba, 
iio  t  hlique  quod  mitsui  eaiet ,  tcd  quiyl  a  Dco  cxtstel , 
iion  ad  retpondit ,  sv;d  ad  inieUiiitntiam  coUuudani  re- 
lorcnda  »uiii. 


■oO:; 


»>E  TRINITATR  yiUK  IX. 


500 


Qiioil  si  flrn-^iiiii)  |Kiicsiaiis,  sol.t  csl  sigiiiliciiii)  na  A  tii<nposlrenioomnialixo(:ilialjsoliiiioiie  concIiiJerci  : 


li\i  aii.-,  i;i  i|iia  :icci'iii!  id  (|uuJ  est;  iioii  est  inUriiii- 
laii  «luiio  (lc|>ui:iiiJ.i,  <\\ix  loiuiii  boc  nasccnlcm 
coiisimimai  e^tsc  quuil  Dcus  csl.  Cimi  eiiiui  innasoi- 
bilis  Dcas  aJ  |icrleciaiii  JiYiii:i:  bc.iiiiiuliiiis  iiaiivi' 
laicm  unigeniti)  D.o  aiirinr  sil,  :iuciorcr.i  nalivilaiis 
cssc  saciaroeiitum  (n)  p:tlcrnuiii  est.  Cjcieium  iumi 
liabci  coiitunieliaai,  (h)  qux  sc  aiicioris  siii  csse 
iiiia;;iiicm  gcnuina  n:iii\iLiic  coiisiiniiii:ii.  DoJssc 
ciiiiii  poieslatem  oiiiiiis  carnis,  ci  aJ  iJ  Je>li>i.c  u( 
dct  ci  viiam  xiernam,  tialiet  ei  in  J:iiile  qu'ul  p:ilcr 
esl,  et  in  accipiejtte  quoJ  Deiis  csi  :  cuni  et  iii  co 
signillccliir  Paier  esse,  quoJ  Jederil;  ct  iu  co  Filiu$ 
Deus  raaneat,  quod  viucxtiTn.iidaiiJx  sumpscriiiio- 
tcsia^em.  Naiuialis  igitnr  lilio  Dei  ct  congcaila  oiiniis 


U(fc  esl  ttulim  rita  (rterim,  ul  uuint  te  tolum  vertim 
Deum,  et  quem  misiiliJetutn  Cliri:Uum  (Ibid.  xvii,  1- 
3).YitT  s'lerii*  liJem  vel  loqni,  ha-retice,  disce,  vel 
creJcre.  Ei  scpnra  a  Deo  Clirisiuni,  si  pnies,  a  Paire 
Filium,  a  Deo  vero  super  oinnia  Dcnm,  a  solo  unnm 
(iinus  eiiiiii  Doiiiinus  cst  Jcsus  Clirisliis  ,  I  Cor.  viii, 
G);  si  vio  x-lenia  cst  in  Dcum  soliini  veriiin  creJi- 
disse  {g}  siiic  ClirisUi.  5i  voro  scp:ira(o  Cliristo  a 
solo  l>eo  vero,  in  rnnfessionc  sdIiiis  Dei  vcri  vii:v 
a;(crna  non  capidir;  non  inlelligii  qiioinodo  iioliis  a 
Deo  vero  scpnrandiis  ad  lideni  sil,  qui  iion  sil  sopa- 
rabJis  ad  salulem- 

53.    Objecto  loco  Chriiini  ijuinilur  tcrnt  Den).  — 
Quniiiqiiam  igilui  sci  im  nioros.is  ilifllciliuin  qu:psiio- 


poic.itias  cs( :  qu  c  cuiii  Jaia  sil,  (r)  nnn  .ilicn:'!  eiiin  n  niini  alsolntioncs  legeiiiiiiiii  desiileriis  graves  cssc  ; 


pcr  iJ  nb  niiciorc  qiiia  dat:i  cst;  cuin  qiiod  sit  aiictu- 
lis,  h'ic  daluni  sii,  J:irc  scilicet  viioin  xiernaiii,  ct 
corru|itinnciii  282 ('')■"  iQcorrupiiitncin  niutare.  Dc- 
«lil  itaquc  Palcronini:).  ci  accepii  Filins  niiinia  :  itu- 
qiic  amliignum  est,  runi  dixoiit  :  Omiiia  qua  Patiis 
tuitl,  mea  tiinl  (Jutin.  \\t,  la).  Kt  hic  quidcm  non 
crcntiouum  species,  neqiic  clenicniorum  diversas 
siibstilnliones  prxsciis  scrino  sigiiiflcai  (V.  i»f<a  ». 
72) :  sed  bcaix  atque  absoluix  divinitatis  nobis  glo- 
riani  pnnJcns,  Deuin  in  liis  ostcnJil  inlelliginJuiii 
cssc  qii:i'  siia  suiit,  in  virlule,  in  xtoriiilaic,  iii  pio- 
viJcnlia,  iii  pote.>.late  :  iion  quod  li;cc  Dciis  iia  lia- 
bcat,  lamquain  aliiid  qniJ  oxira  isci  esse  (e)  crcJeii- 
diis  sit  :  sed  quod  in  his  nd  alii|iiniiiu!aiii  sensiis 


tanien  (I)  dilaia  nd  modiciim  iiliiis  verit;itis  Jcmnn- 
strniionc,  indulgeri  mihi  exisiimo  non  sine  aliqiio 
ndci  profccUi,  lii.s  )r-:-is  Jictis  evangelicis  leciiro,  lic- 
relicc,  liiclanli.  Ao.dis  profcssioncin  Dnmini  283 
diecniis  :  Ihec  ett  auiem  tilu  (rterna,  «i  uidnl  'e  .so/tim 
veriiin  Deum,  el  quem  initisli  /•'siim  Clitistum.  Qii;i'i o, 
qiiiJ  sit  quod  sensnm  movcat,  nc  v.>rns  Dcus  Cliri- 
KlHS  sil»  Niin  enim  libi  nunc  qiiiJ  dc  Cliristo  (h)  crc- 
Jercs,  significalio  aliqii.^  alia  suhjfcia  demonstrnl. 
Non  liabcs  qniJqiinm  prxlor  qunm  Jesum  Chritlnm  ; 
uon  liliuni  bominis,  ut  de  sc  solct  dtccre;  non  filinni 
Dei,  ul  profiicri  ci  Je  se  iisitatiini  esi ;  noii  desccn- 
denleni  paiiem  vivuni  de  cwlis,  quoJ  ciiui  multoriiin 
scind;ilo  di!    sc  (i)   frcqiiculat   (Joiti.   vi,  III).  SoJ 


nostri  opiaioiicm   $igniric;iuis  sil  ipse  qn.i;  liabcat.  C  Jicens  .  le  soliim  verum  Deum,  e;  rjiiem  nitit<(i  /««iii»i 


Unigciiilus  igiiur  iii  liis  sc  Joceiis  siibsiitissc  qux 
Pnlris  sunl,  cum  ex  si:  ^um|itiiruin  essc  sanciuin 
Spiiitum  dixisscl,  aJjccit  :  OMiiiiu '/ikt  1'atris  suni, 
mea  luiU ;  proplereadixi,  de  mco  iiccipiit  (Ibid.).  Oin- 
iiii  qux  Patris  sunl,  sua  siiiil,  iradila  uliqiic  cl 
acccpla.  Sed  Jnta  non  iiiGrinaiil  (^)  Jiviiiilnleiii,  qu;c 
iii  liis  euiu  cunstiiuuni  csse  giiibns  Palcr  est. 

31.  Inseparabilis  ett  a  Viitre.  —  llis  igiliir  iiunc 
gridibun  prBmissa!  Je  se  tnieHigeiiii:n  usiis  csi,  iit 
cuni  se  a  Dco  cvissi;  Jori!is?ei,  sciutiiquc  ossc  Pa- 
ircm  |iro(c.-sus  C8«ci,  scqnc  iniiiidiira  vici-.se  tcsiattis 
cssct  (Joan.  xvi.  28,  5'2,  "jj),  ei  honoranJus  a  Pnlro 
P;itrciii  e-sct  lioiioialiHiis,  et  accepla  poicstaic  in 
JaiuJn  uiiiTcrs:c  carni  viia;  ;clcriiiiate  evset  Uburus, 

(t)  iii  cdi  iiinc  pra;c£Jeiite,  dilutata. 

(/i)ldesi,proprietasest,qiiasolaptcr  aliliodistiii- 
gnimr. 

(b)  Apud  Par.  qoi.  Pr.i  feriiiius  ciim  mss.  quir, 
scil.  accepiio.  Noniiulli  JeinJe  omiitunt  se,  quod  ad 
Dciim  nnigcniinin  refcriur.  In  trilius  Vaiir..  i,'»fiii 
nucloris  sui  imagine^n.  ,\i  apnJ  BnJ.,  Er.  et  Lips  , 
qiim  auctoris  sni  exprimit  imnqinem  :  quod  enim  Palir 
rtedil  poleitntem,  in  hoc  filiuin  genuit;  quod  Films 
nccepil,  iiniivitntem  consummal .  glossema. 

(c)Excusi,iion<i/i>H(Woeslp«iid:emeiidanlurcxniss. 

(d)  lii  iionnultis  probx  nolse  mss.  omitiiiiir  tn  iii- 
eorruplionem. 

((•)  Par  cum  vctere  nis.  Colb.  credendtim  sil.  Mox 
eadcii)  eJitio  posi  Kr.  el  Lips.,  ipse  qni  liabent.  Ma- 
Cis  placct  cum  Ita  I.  el  iiiss.  qn^r.  puta,  tcd  qvml  in 


Chii.ilum  (Jonn.  xvii,  5),  oinncni  prTnominum  cl 
cognnniinuiii  snoriini,  vcl  nnluralium,  vcl  assumpln- 
riim  consuciiiJinein  praeicrmisii  .  iit  cmn  conliioii- 
dus  solus  verus  Deiis  el  Cbrisins  .lesns  ajternitaieni 
prjcsiareiit,  sine  dnbio  in  ca  lesiis  Cliristus  Cisct 
significalione.  qua  Deiis  cst. 

34.  A'£C  reptignal  nuod  Pnter  dicntur  tot*t  verus. 
—  Scd  forlc  quoJ  ait  le  toliim.  comnuinionem 
nlqiic  nnilatcni  siiam  a  rien  scpaml.  Scparot  saiio, 
si  iion  aJ  iJ  quoj  ait ,  te.  toluai  verum  Deum,  conli- 
nuo  sulijecit,  ct  quem  tnititli  Jesuin  Chritlum.  \'.\. 
senstim  auJicniis  iniorrogo,  qiiiJ  oredcnJns  sii  Jesns 
Chrisliis;  cum  aJ  id,  quoJ  Palcr  solns  Deus  verus 
crcJcndiis  sil,  credendus  et  Christus  si(?  SeJ  solus 


D  his  quie  hiibcal,  ipse  signlfunius  sf(.  Hic  doccliir  Doiis 
iia  simplix,  ii(  in  co  ncqiiaijunin  niore  noslro  aliud 
sint  liabcns  ct  haliiia.  (iuocirca  lib.  vni,  n.  24,  dici- 
liir  :  Scoiiiiici»  per  sun  edocel,  el  iiia  mn  aliud  quwii 
se  csse  significai,  »( iifci  sva  iiisint,  ipse  esse  inleltigatiir. 

(f)  Bad.  el  Er.  cum  uno  e  mss.  Vaiic,  naiitiia- 
lem  :  miniis  bcne. 

(g)  Edili,  ted  non  sinc  Christo  leparalo  Cluiilo  a 
Deo  vero,  ctc,  leciione  iniiius  sincera  ei  iiiterpunc 
lione  viiidsa.  Casliganlur  ope  niss. 

(h)  BaJ,  et  Kr.  cum  ins.  Reinig.,  credideris.  Lips. 
et  Pa-  ciiin  Corb.  ei  aliquoi  aliis,  credere  debea; 
Re|ioniiniis  cum  sinctrioribus  credeiet. 

(i)  Beccniior  ms.  Colb.  q«»«n»  B«J.  et  Er.  scnui 
«iinl.  firqiieiihr  n^scril  :  rclticlaiililtii»  aliifi  libii^ 


807  S\N(.Tillll 

liirie  Paier  Di^iiii  verus  Cliri«lo  iimi  relinquii  iit 
Dou«  sii.  Non  r«lin<|iMl  (<)  ftane,  si  untiR  (n)  neus 
paier  Clirisio,  ul  unui;  sii  DoiniiUH,  iioii  r(ilii|iiil 
(I  Cor.  VIII,  6).  Quud  (i  onu»  Deus  paivr  Chrisio 
non  atliiDil  ut  uiius  sil  Dominiis,  iia  solus  Duus 
paier  vcrus  Clirisio  Jeiu  non  iiurert  iii  Deiiii  veriit 
til  :  cum  ail  «il.v  Klerii»  merituin  hoc  pronci:it,  ui 
cuin  crcdaiur  solus  *eru8  Deus,  creilaiur  et  Cbri- 
sius. 

35.  yeclociis  ett,  ut  Chriitun  aliud  a  Deo  credalur. 
—  Qiiid  nuiir,  (i)  rogo,  siullitiae  tu%  sensu  Clirisio 
ileiiiiias,  bxreiice,  (b)  ui  css<i  credatur;  el  Chrislo, 
(]iii  vii.im  aMernaiii  inbuii,  qui  hoiioriticaiidub  a  Fa- 
110  Palreiu  honorilicavil,  ijui  luuiidum  vicil,  qi:i 
siiliis  relinqucndus  non  kolus  esi,  sed  secuni  habet 
1'atrcm,  qui  a  Oeo  eiivii  alijiie  a  Patr^e  veiiil?  Quid 
oi  iii  laiuiii  Dei  virtuiibus  oatu  naturx  ac  vcriiatis 
iin|>erlies?  Soluin  enini  vcroin  Deum  pairein  iiiuii- 
liiei  2S4  (^)  crcdinius,  nisi  credanius  et  queni  ini- 
sil  Jvsu!»  Clirisiuui.  (^uid  bxrcs  ?  quid  Cliri&ius 
confitcndus  sit  dnce.  Nara  qui  qux  srripta  suni  ne- 
gas,  quid  rcslai,  Disi  ut  qux  non  scripia  sunt  cre- 
das?  O  infelii  vulunlas,  ct  veriiati  oiuiliens  fjl- 
siia.s !  Cuin  iu  (ide  et  confessione  veri  Dei  pairis 
Ciifistus  unitus  cst,  n^go  qu»  lide  verus  Deus  nega- 
tub  crealura  esse  diiitiir,  cuni  iides  nulla  sil  In 
solom  verum  Deum  credidisie  sine  Clnisto?  Sed 
angiistuin  te,  hxretice,  eidiviiii  Spiriius  incipacem, 
CGelestiiini  dicloruni  noii  adit  seiisus  :  et  vipereo 
inspiratus  errore,  Cbrisiuni  verum  Ueum  nescis  in 
fidc  sulius  vcri  Dei  ad  viias  icteriiiiatem  couliien- 
duni. 

36.  Eo  qiiod  iolut  Deits  verus  Paier.  verm  ttiotn 
Deus  ett  Christut.  Aliud  euni  d-cere  Patri  est  injurio- 
SU1II.  — Sfd  Ecclesi.e  lides  soium  veium  Dcuiu  pa- 
Ireiii  conressa,  conflielur  ei  Clirlsiuni.  Neipie  verum 
Cliristum  Deuin  coiinicndo,  no»  et  solum  verura 
Deum  palreiD  conjjielur   neque  rursum  suluni  veruiu 

(1)  Pfanir;  mox,  non  rdinqittt, 
f2j  Ergo. 

i^)  Credemus.  Postea,  quid  licrres?  quid  moraris? 
(4)  lii  nis.   liostro,  substiiit.  Pauio  post,  insepitta 
bilis'. 


.\m  KPISCOPI  308 

A  DiMiiii  patrein  conressa,  non  roiililelur  el  Clirl.>tiini. 
Por  iil  rnim  Christum  confessa  Dcum  vcrum  osl, 
quod  soluiii  veruin  Dinini  coiifcssa  sit  Patrcni.  Il,i 
quod  solus  Deus  pnier  D^us  verus  esl,  Dcuni  veruni 
cssc  cunflrmat  cl  Christum.  Non  enim  unigcnilo 
Deo  nnturx  demulalionem  naturalis  nativit.is  iii- 
tulit :  (r)  nec  qui  cx  siibsisiente  Deo  seciindiim  iti- 
vinx  geiieralinni<i  iiaiuram  Deiis  (4)  subsistil,  ab  ro, 
qui   solus  verus  Deus  est,   separahilis  est   veriialc 

V  iiaturx.  Tenmt  auieni  naiura  veriiatis  sux  ordiiicni, 
(i/)  ut  naiiviiatis  vrriiaicm  veriias  naturalis  invelie- 
rci,  nec  alterius  ex  sc  gcneris  Dcuni  Deus  unus 
(5)  (^fferrel.  Atque  ita  s.icramcntum  Dei  iiec  in  solilii- 
dine,  ncc  in  diversilale  consistit  :  cum  neiiiia  alier 
Deus  dcpuieiur,   qiii  ex  Doo  cuni  ualurx  sua;  pro- 

B  prletaie  subsiiterii ;  neque  in  unione  manent,  qiicm 
patrem  nativiiatis  vcriias  div.eat  connienduin.  Non 
deseruii  igilur  nalus  Dcus  nalur.esux  proprieiaiem  : 
et  naturali  in  eo  virtiiie  cst,  cujus  In  se  lenet  natu- 
rali  naiiviiate  naturam.  Non  cnim  in  eo  Deus  aut 
demutaiuB,  aui  degener  est;  ciim  si  quod  vitium 
nativitas  intulisset,  ei  potiiis  naturx  contumeliam, 
per  quam  naiivitas  subsisiebal,  («)  inveheret,  dum 
quod  ex  se  est  desioeret  2S5  ^^^^  quod  suum  esi : 
atquc  ila  non  eum  demuiaiio  (6)  (f)  cornimperet, 
qui  in  suhstantiam  novam  natlviiaie  subsiiier.ii; 
sed  eum,  qui  in  nativitale  fitii  impotens  naturx  suat 
tenere  constaniiam,  externnm  aliquid  a  se  alienum- 
que  genuisset. 

57.  Vmtai  Patris  et  Filii  <inn  hiimano  more  cogi- 

C  tanda.  Filii  natiritiis.  —  Non  cst  aulem  ,  iil  sa-|>o 
jam  coininemoravimns ,  in  nni;aie  Dei  patris  cl  tici 
filii  iiumanarum  vitium  opinioniiir. :  ui  sit  vel  extcn- 
sio,  vel  series,  vel  fluxus;  ut  aui  rivnm  roiis  eflrmi- 
dal  ab  origine,  ant  ramum  arbor  trnrat  in  raiidirc  , 
aul  oalorcn  ignis  emitlai  iii  spaliuni.  ihec  enim  (g)  ai» 
se  insepitrtbili  proiensione  inanriit  poiius  detenLi, 
quam  [h)  sibi  sunt :  dum  et  calor  (?)  in  igne  est ,  ei 

(!>)  Ecferrei.  Aique  iia  sxpe  scribilur  hoe  Terbuin 

iii  eodein  codice. 
(C^  Corrumpebat. 
(7)  In  igni  esl. 


(a)  Sol.i  ediiio  Par.,  uriKs  Oominu»  Pu(€r .  malc. 
Rcnpicilur  liic  loi-us  Apn^toli  I  Cor.  *iii,  C,  libro  su- 
poriore ,    tujiis  uum.   35  videsis  ,  copio^o  tiacta- 

lUS. 

(b)  Bad.  cuin.  aliquol  mss.,  ut  cum  crtdaiur  et 
C/in.vio  :  qiioruin  loco  Erasmus,  oblitiis  quaiituin 
pi':t'ratioiio  su.)  in  ititerpolaiorej  declainasset,  siibsii- 
iiiil,  ul  i  um  rredilitr  Dio  Palri,  credatur  et  Chrislo. 
Lipjios  landciii  du  suo  rcsiilntl,  niiii  esii  credutur 
ei  r.'/ii'i.<(iij  ;  quod  pObteaubliniiit.  Luciim  liuiic 'e- 
Ssiiciiiiiis  ad  lidein  in>s.  in  ipioruin  tribus  desiilora- 
tiii,  c(  C/irisfo  :  qux-  rt-petilio  uijaindani  babct  em- 
plMfini,  iiDC  iiiinirrui  sensu  :  'lii  (|qi  nfl|i  vis  ui 
Clirisiiiiii  Deiiin  esse  cred.imiis,  qiinni  ti  iiatiiiaiii 
di-piii>s?  ci,  iiiquam,  qui  vitam  xiemam  trjbuli, 
qui,  cio 

(c)  In  viilgiiiis/  fi  pro  nw;  ei  iiifra,  <ii»f;)(ira*i7ii 
prii  tfpnrabiUi.  CoildiiiiiTnr  esi  lertin  niss. 

(d)  Aiiiiqni  rdd.ilolb.,  Carn.  eK^erin.  wi  mwiviid- 
(«iii  ii('ri(n«,  ett. 


!>  («)  Editi,  inferret.  At  mss.  Corb.,  .Mart.,Val.  b.is.  ac 
plures  alii,  inveheret.  Quinqiic  cx  antiquioribiis,  hilice- 
reiet :  ipii  quidcmaniea  hnlient  i(//>oiiut,n<in  et^iitjs. 
Qiiocirca  nun  displicet  cmn  Curuui.  iti  pu(tii.s'  nafiiiip  ■ 
coiilumelia....  inliicreiei.  Noii  malc  hic  Paiar  nnn- 
cupuiur  naiiira  |>cr  quani  naliviias  sub^iviil ;  tiini 
advcrsus  lia:i°eiicos  sernio  sit,  qiii  Fili.i  d>veri<aiii 
ah  00  naiiir.nn  adsnibeb^mt.  v.ii>am  Ikk'  P.iiri  mI 
roiitunieliosinn,  deinoiisiriU  AugMSl.  Srrni.  cxxxix, 
n.  3.  ot  4.  Yid.  sup.  col.  103,  not.  »,  et  HH.  iwi.  i 
liHju^i  tdilitiiiii. 

if)  Par.  ('uriM/irriit ;  ciiu  alii,  coiTMm;>«^(i(:  emeii- 
daiiiur  ox  iiiss.  Colb.  et  G<:rm. 

(g)  Had.,Er.  ci  iiiius  >•  ross.Vatic.  omitiuni  absr: 
pro  ipM  alior  cndrv  V.itic.  Iiiibol  iii  se.  1'iroiiiqiic  pi>- 
test  adinilti.  Nam  nb  arboro  nmim  ,  a  fonto  nvus 
pri>ii'nituiiiiii  ,  ci  iii  11'^  niiiiio  iniiius  IndlvuUI  ma- 
iieiil. 

(/i)  Mariin.  ms.  «ifii  iw.'";il  ■  qnod  Kra^niiis  »,!  Ilm- 
buin  adsoripiii ,  i(cpu.«u~  i.ip».  ct  Par.    in  lexiuui 


r.o9 


!)E  TRINITATE  UBF.i;  l\ 


iii  ailiore  rrniius  esl  ,  ei  ;iviis_  in  fonte  est.  Et  hxf.  A 
ipsa  res  sola  sihi  esi  poiius  ,  qiiani  rcs  ex  re  siibsli- 
tiila  est :  qnia  nou  aliiui  (n)  ai  bor  ijtuiii  raiiius,  iic- 
qiie  ignis  quam  calor,  iieqiie  ruiis  possil  csse  qiiani 
rivus  Al  vero  iiiiigeniius  Deiis  ex  periecta  aUiiie 
iiienarnibiti  ii:iliviiaie  subsistciis  Deus  esi,  et  vera 
progeiiies  iiinnscibilis  Dci  est,  et  incor|iiiralis  iia- 
tura;  generaiio  iiicnrpoialis,  ei  Deus  \i\us  etverusa 
viveiite  Deo  vcro ,  et  iuseparabilis  a  Uoo  iialiir;e  Deus. 
duni  286  siibsislciis  naiiviiab  non  alterius  naiuroi 
Dciini  {l)perfecit,  neqne  generaiio,  <)ua;  sulist,iiuiaiii 
provebebat,  substaiiii«  naturaia  (iemiitavii  iu  ge- 
nere 

58.  Unilai  paUrnce  naturm  Christo  ut  Uomini  negaitt, 
Per  gloiiam  ei  reddilur.  —  Sed  dispensaiione  sssiini|i- 
tsecarnis,  el  per  (b)  exinanientis  se  ex  Uei  fbriiia  B 
obedientiam  ,  naiurx  sibi  ('2}  iiovitaiein  (c)  Clirisius 
lionio  natus  intulerat,  non  virtutis  naturxqiic 
damno,  scd  habilus  demiitatione.  Exinanicns  se  igi- 

(1)  Perficit. 

(2)  Noviiatem.  A  secunda  niaiiii ,  nativitate. 

inate  transtulere.  Nani  illiul,  tiliituni,  hoc  snnot, 
ei  iioii  csse  sui  juris,  ncr  jioir  se  sulisisiere ;  udeo  ui 
raiTius  cuiii  caudlce  ndii  siai  ilux  rcs  intfgrae  et  per- 
feci.t,  quiirnm  una  subslilula  sit  ex  altcra  ,  sed  una 
soU  tanium  i-ubsiamia,  <|ii:e  ex  duabiis  partibus  si- 
inul  jiinciis  suaiii  sulisisienliaui  oL>tiueut. 

(fl)  Pdta  iii  subsisleiidi  raliiiiie,  qn.e  uiia  liic  ctin- 
si(ler;»tiir.Maiii  ((iiod  proxiiiie  ;inlea  res  ex  re  substilnla 
ca  dicaliiv,  qiia:  ex  re  snlisislciile  MilisisHMitiaiii  suam 
cunsecula  sii;  palel  e'<  iiosireniis  lib.  viu  verbis, 
quiliiis  Fillus  asseriliir  ita  indi/fcren.''  n  Deo  D-ms,  tif 
perfecluin  Peum  subsliiueiil  iieijecia  inilivilHs. 

(b)  lla  inss.  At  excui,  e.Tnfiiiiendi.  (^ 

(c)  Mss.  Ilemig-,  (ienii.,  Uiuliii.ae  vetns  Colb.,  iia- 
liuiialem.  .MaliiiiiU'.  cuiii  libi  is  aliis  iioviiat^ni  ,  lioe 
est ,  iiovam  lidniinis  iiaiuriuii :  ((iind  eiinliimare  lieet 
his  iiiini.  14  •  Qiii  cuin  se  eviicunverii ,  ti£  maiiens  Spi- 
ritat  Clirislus  ,  idein  Clirinns  liovio  essef ;  iu  cnrpoie 
demulaiio  huhilus  et  assiiniplii'  ninuriu  (<'ii  iistma'  iio- 
vit:is  ),  naturiim  in.dieiitis  diviniliiiis  iiun  pcrcmil  :  :■» 
qaid  .sibi  velii,  nun  viiiulis  uiiinruiiue  diwiiw.  S.d  ."t 
iiiilio  iiuin.  55,  iiiui  olistiire  dalur,  (|iiod  nulivitas  iw- 
viinis  nalurinn  novam  intulil. 

(d)  Bid.  et  Er.  ciiiii  rcceiiiioie  ins.  Ciilb.,no»  s(- 
neret.  Quid  liic  sigiiilicetiir  ,  (ilaiiuiii  est  ev:  his  iiiiiii. 
50 :  lijnorundum  exislimus  ,  Viitcem  exlru  lianc  huma- 

narum  piistionum  HiSHinpiioiiem sinecurnis  suscep- 

lione  niiinsisse  ? 

(e)!ii  luss.  Cnib.  ab  antiqua  manu  secunda  Cisierc. 
aliisi|ue  rijceiilioribus,  non  nmisirat:  cl iiiiix apiid  P.ir., 
ualivilalcni,  uoii  uniiaiem  :  coirii|Uo.  Ooi  pradicfiini 
Cddicein  Corb.  ;innis  ab  triiic  ciicilor  800  eineiidavil, 
liic  ad  orain  adscripsii ,  IVolu  iiovum  doijina:  noii  ca-  ^* 
liieiis  quid  uiiititis  Doi  iiaiuralis  jacluraiii  ve!  recu- 
peraliiineiii  diceiet  llilarius  ,  cnjus  iiova  polius  ct 
iiiusiiaU  nubis  est  lounuiidi  ralio  ,  quain  do;.'ina. 
Noii  coim  iicgat  iii  Chrisio  ,  cx  qiio  cariieii!  siisce- 
pil,  natiiralem  inter  hiiiiiiiiiaiii  diviiiaiuqiie  iiaturaui 
uniiaieiii :  qiiaiii  consianier  ;idco  propngiiavit ,  ut 
supra  n.  11,  ei  earncin  smili^itam  et  cariie  se  spiiliaii- 
tein  Hnum  cuiiideiiiqiie  Cliristiim  ncgari  iion  piiriiiit- 
teiei.  Longe  miuus  seiilii  Cliristuui  aliunituienatiiia^ 
patcrii.e  excidisbC:  cum  i\ua  sibi ,  etiam  post  assump- 
luiu  lioiniiieni ,  iiaturatis  niiitas  erat,  uli  proxiniu  ah 
ipsoiiiidivimus,  ac  luse  pKil.aiiir  int.ilibro  siipcrime, 
et  ajiis  (lassini.  (Jiia:  cst  ii,iiur  iiiiiuiaiis  illa  luiiias  , 
qu;iu>  Christiis  .sccuiidtiiii  lioniiiieiii  aiiiiscrM.'  Non 
alia  sane,  (luam  iiisaincl  ijloria  :  cujus  iioiiduin  con- 
.surs  facia  huniana  ipsius  iiatura,  quodani  niodo  (iis- 


tur  ex  Dei  fornia  ,  servi  iV>irii;im  natiis  acci-pcrai :  scii 
hanc  cariiis  assumpiioiiem  ea  .  cuin  qiia  sibi  iialiira- 
lis  uiiiias  erat,  Patris  iiatura  (d)  non  seiiserat :  ei  iio- 
vitas  teniporalis,  licet  inanoret  iii  virlule  naturie  , 
(5)  amiserai  (e)   laineii ,   cum    forma  Dei .  naiura* 
Dei  secuadum  assuniplum  hoimiiem  uiiitaiem.   Scd 
sumjna  ^f)  dispensatiouis  lice   erai,  ut  lotiis  iiiiiici 
Filius,  humo  scilicet  et  Deiis,  per  iiulu^gcniiam  pa- 
lerna;  voluntatls,  uniiati  palern.c  ii:itur;e  incssel  :  «', 
qui  niaiiebiit  in  \irlule  naturae,  niaiirriM  quo|ue  in 
gciiere    ii;ilura;.  Id   euiiii    hoinini  acquirebatur ,  lUj 
Deus  essei.    Sed  inanerfi   iu  Dei   unltatu  a-.suMiptiij^ 
lioino  niillo  inodo  polerat  ,    nisl  per  iinilatcm  !i<'i  ii 
iiiiilalem  Dei  (<;)  naiiiraiis  evaderet :  iil  pcr  287  j 
hnc,  quod  iii  natnra  Dei  eraJ  Deiis  Yerhnin,  Vcibiii» 
quoque  caro  facluiii  rursinii  la   iiatnra  Dei  iiiesscth 
atque  iia  homoJcsus  Christus  inancret  in  |7liiii:i  l>et 
palris,  si  lu  Veibi  gloriani  caio  esscl  unita  :  lediii»!- 
que  tURC  iii  uaturjQ  patern;c  etiam  secundinn  lioml 

(3)  Sic  et  3  prima  nianu  codlcis  iiostri;  sed  i:\ 
eniendaiioiie,  non  uniiseral. 

sidibat  a  divina,  ulpotc  passibilis  ab  inipassilnli  , 
iiiorlalis  ab  iininortali ,  infiriua  ab  omnipoieiiie.  .\i 
ubi  pcr  gloriiin  redditiir  incorrupiiliilis  ,  immortalis, 
aelerna,  etc,  tum  perfecta  gaiidet,  (|uantuni  crcai;i' 
sulistantia;  licei,  cum  Dei  iiaiura  consensione  :  (|ii;iiii 
qiiideiii  coiisensioiicni,  ul  ex  scqueniibiis  niagis  pcr- 
si  icuinii  erit,  vocat  llil:iriiis  iiiiiiaiei-n  iiaiuralern.  Nc- 
qiie  est  qiiod  quis  ((iiairai ,  cur  Cliristus  iliaai  dicatiir 
amisisse,  qnani  aiilc  gloru.sam  resiirrectionein  secun- 
durn  assiiiii|iluin  liouiiuem  iiuiiiiiuain  liabiierit.  Ea 
ciiini  latioiic  vere  afUriuatur  aniisisse,  (|ua  vcrc  di- 
Citur  de  ipsius  cariic  ,  Hic  esl  piinis  qui  dc  calo  de- 
scendii.  L't  eiiiin  docet  S.  Lco  i-pist.  iniiic  xxiv,  c.  5, 
Aiit,'ii>iiiii  verba  iiiulu.itiis  ex  lib.  contra  Serin.  .\iiaii. 
c.  8 :  1'ropler  haiic  unnMlein  persona:  in  ulruquc  natuin 
iiitellKjcndum,  el  fitius  hominis  leyilnr  descendisse  dc 
rislo,  ciiiii  /ilius  Oei  curncm  de  ea  Virginc  de  qun  esl 
nntus  assumpsit,  etc.  Eiiiin  vero  Clnistiis ,  anti;  cai- 
nis  susccpiioiiem  ,  prxdiciaoi  illam  imii.itcm  sini;ili- 
citci- ct  aiisoliite  liabuirat,  posiea  vero  secuiidnin 
assiiinptiiiii  lioniiiiciM  oon  h,ilic!>:il ;  »1  aliquid  lia- 
buisse  siiiipliciier,  ct  post  iioii  iicm  liabere,  (juid  csi 
iiisi  ;inutleie?  Negotiuiii  fiicessore  hic  posset  ,  qu.iu 
eiiaiii  lurina;  Dei  jactuiam  facerc  liic  praidiceiur , 
nisi  forma'  nomiiH;  cxleriuiin  liabituiii  iiuelligeiidiiiii 
esse  jain  supru,  num.  1i,  oslcnsuni  esset 

({)  Hoc  est,  constimmaiio  aiijue  perfeetio:  qurc  ui. 
in  psal.  II,  n  27,  exponiliir,  in  lioc  sila  erat,  uL  iinod 
luni  fitius  Itomiiiis  csl.  ad  perfectum  Uei  fitium.  id  cst, 
ad  resumendam  indulijendainrpte  corpvri  ivteriiiliUis 
suif  gloriam,  per  resurreclio  'is  polcnuain  yigneranr. 
Lbi  ad  pcrlecliiin  Dei  liliuin  gij;iii  ideiii  oiiniiiio  osl  , 
qiioil  iiic  lolus  nuiic  filius,  vei  (|iiod  siipra,  iiuiii.  G,  lo- 
tus  hoino  tulus  Deus:  ac  prolnde  quod  lnc  d;.':itiir  , 
per  indulgenliam  paterniu  volunlalis  unitali  pulerna'. 
naiura'  inesse,  ideni  sit  iiecebSC  cst,  quod  laudaio  loco 
cor|iori  a.'iernitaiis  gloriam  per  resurrectionem  iii- 
diilgere.  Confer  uiruinque  locuni. 

(j)  Sic  mss.  Al  editi  ,  iia<uic/t'm.  hac  miitatione 
Jlil.irii  .scopiim  ac  sirbtilc  argunicutuiii  proiius  oli- 
sciirantes.  Voleiis  ciiiiii  deinoiistrare  Cliristiiiii  essc 
Dcuin  iiaturaicm  ,  hoc  co  conficil ,  quod  ipsiiis  caro 
in  gloriani  ac  nalurain  Verbi  Dti  liiiita,  insil  in  iini- 
taie  p:!(erii»;  naiur*;  ((uod  (ieri  iioii  possit,  nisi  iiii.i 
et  ei.dciii  sit  {'iuris  ac  Voibi  Dci  iiiitura,  qiia  me- 
diaiile  taro  tuni  ii:ilurii  Veibi  Dei  «nila  ,  unita  sil  ct 
cuin  iiaiiira  Patris;  proindeqoe  nisj  Ciiiislus  sil  li.i- 
(uralis  Deus. 


"11 


sxNcri  iin.ARii  EPisr.on 


Ui 


tmn  iiiiiialeiu   Vciliuiii   c.iro  raciiiiii,  fiiiii  gloiiani  A  ti<>n'^  c^i'cssi^ri)l:  scilirci  ii:  in  en  nnliir.i  per  glorifi- 


Vcrbi  caro  assum|il.i  tciiiiissct.  I(uititeii(la  ijjilur  apiid 
sc  iMStiiii  (»)  P:iliieral  unil:is  siia ,  iit  iinluru;  su  i- 
nautiias  lu  sc  rurs.ini  ^lorilic.iiitl.i  resiiluret :  qnia 
(lispensaiiuaiiiiiovihisiilTcnsiiiDuiii  iinil:itisiiilulerat;et 
uiiiiasut  perfecl:i  aiiica  [iier:it ,  iiulla  es^e  nunc  ixitc- 
nit,  iiisi  g:or.(ic.il:i  apiul  se  fiiissei  rnriiis  a^suniplio. 
59.  Cloiia  1'airii  (fluria  Fitii ,  id<]ue  tonat  apiitl  le. 
ihvc  Iwmiiii  iinuwfiio  non  concetsn  ,  perncla  diipeiaii- 
liuiie  rvgiiiur.  —  Kt  iilcirco  t.iiiio  ame.'»  |>i:i'piiiiti)  ad 
iidL'i  liujii>  iiile  ligeiitiuni  ^eiisu  ,  cuiii  dixi.sset:  llac 
tsi  Huleni  iiitii  ivlci  iio.  ulcoyiioscant  le  iotuniverH'u  Deiim, 
et  iiuenimiuiliJi;suni  Cliiiiliiiii  (J van .  XMi ,i) ;  .sulijccil 
$ccundiinidispeiisjlioiii$sux-  olieJ:eiitiuiii,  Kgo  leglo- 
rificati  itiper  lerram  ,  opus  comumiuitti,  quod  dedini 


c:ilioiieni  iiirsiis  cssct.inqua  sacramento  erat  di- 
viiia' iiativiiiiiii  uiiitus,  (5)  esseiiiuc  Pairl  apud  sc- 
melipsiiiu  glnrilii  atiis :  ut  qiiod  apuii  ruiii  ante  lia- 
l)cl):ii  inaricrci,  iicquc  alieiinret  ali  co  f«rm:n  D.  i  na- 
turain,  foriii:i>  scrvilis  :issuiMp;io  ;  sed  apiid  semcl- 
ipsuin  ^lorilicarci  formamsorii,  ut  manerel  (/1)  essc 
Dei  foriii:i :  iinia  qui  in  Dei  foniia  ninnserat,  idem 
erat  iii  servi  f-rma  Et  cuni  scrvi  rorma  gloriGcanda 
csset  iii  Dei  fiirnia,  apud  enii!  i|i$uni  gloriflcanda  eral, 
in  cujuj  foriiia  foriiii>  servilis  erai liabitus  liomiriiidiis. 
40.  Verba  Dri  quatiu.  Gloriam  ciinii  non  Vtrbo  qiiir- 
iivil  (lirisliif.  —  Noii  nova  vero  li:tc ,  neqne  niiiic 
prinium  ev.-t:<gelicis  dociriuls  (i)c(iiisigiiaia  voie  I)i)- 
mini  e>l :  et  liot  ipsnni  (;)  glorifi.aiidi  Filii  apud  sc- 


iM/ii  iil  liiciiciii(li>iJ.  4).  l'o=ii|u:c,  iii  ineriinui  ohe-  B  iiieiip=um  Dei   pairis  s:icr:imenuiiii  pitlclicrrima   ill:i 

spci  su:R  gratiilationc  te~l:>iuscst  iinn,  cumjiida  ad 
prodiliiiiicm  excunio  ,  g:iudio  consumniaiid:i<  su:i' 
dispeiisaiioiiis  elaliis  li:cc  di.xit :  Kuiu  lionoripcains 
fit  /S.'(Mi  liominis ,  et  Deus  houorijiculut  nl  in  eu.  Si 
Deiit  lionorificalHS  esl  in  eo  ,  cl  Deus  hoiwrificavit 
eum  in  u,  el  Deus  prolinut  honorificaml  ruiii  (ionn 
XIII,  3i,  3i).  Qiiid  liinosi  corporis  gravcs  animo.^  ct 
sordeiite  peccalis  conscientia  fuHid:e  coeiii)sa:<iuc 
(l()iQeatcsiisi|UC.idjiidiciuui  diviua:  dose  profussionis 
iullaiiiur  ?  et  arbUros  nos  natiirx  cu>leslis  (ii/  eH,  di- 
vinx)  deputanies,  inipiis  ad  Deum  cjluuinix*  iiosirx 
disput:iliuaibus  (t)  rebell.iinus  ?  Qu.iuu  poiuii  eiiim 
Doiiiinus  verborum  siii)plicii:iie  ev.ingelicaro  Gdem 
lociiliis  csl:  et  in  laiiium  ad  inlelligciiliam  nustram 


iliciiti.r  el  s:)cranieiiiuin  tiitiU'>  dispensaiinnis  inlcllige- 
lemus.  adjecit,  El  nunc  ib)  yloiifica  me  lu  Patcr  apud 
ti'inei'pi«in  ifioiiii  quam  Itabebam  ,  aiueqnam  tteculum 
esscl ,  upud  le  {Ibid.  5).  y»i  iuaiiere  Cliiisiuni  in  ii:i- 
iiiui  D<'i  deneg:ii,  ci  insepar.ibilein  esse  aique  iiiditTc- 
rciiieiii  a  solo  Doo  \cro  noii  ciedii ;  respondeni  que 
liiijus  pelitionissil  r.itio,  Et  iiunc  glorifica  nie  lu  Paler 
iipud  temetipsiim.  Quid  eniin  causa:  est,  ut  eiim  Paier 
gloriliiel  apud  sciiiclipsuiii?  aut  qux  vcibi  Imjus  si- 
giiilicaiio  est?  qiiivcsigiiiiicationis  effectus  esi?  Pater 
nanique  non  egot  gloria  ,  nec  se  eiiin.initirat  de  form:i 
glori:e  siix.  (I)  Qiionvidu  aulem  apud  seiiielip>uni 
gldrincaluriis  cst  Filitmi ,  el  ca  gloria  (juam  babiiit 
apiid    eum   .■inic  niiindi   ciiiisiiiuiioneiii?  Sed  apiid 


euin  hahere  qui  sensus  esl?  Noii  ciiim  :>it  gloriani ,  C  sermones  aplavit,  iii  qiianiuin  iiaturo:  iiOiiiT»  ferrcl 

iiiiiiiiiila.s;  non  tanieii  ut  aliqiiid  iniiius  digniim  iin- 
ttir.c  sux  m:ije>iate  loqueretur.  Et  primam  quidem 
dicti  »ui  signiiicatiouem  nuo  ambiguaiu  eiisiimo, 
cum  aii :  fiune  honorificaius  en  filiHt  honiims.  Uloria 
enim  omiiis  noii  Vcrbo,  scd  c:iriii  aequirebatur:  id 
esl,  nnii  nalivitati  289  ^^'  •  ^^"^  ■***'  tiomluis  dis- 
peiisaiioni.  Hoc  veru  qiiod  sequitur,  quid  Mgnificet 
iiiteirwgo,  El  Pent  hoiwrificatm  esl  iu  to.  Ilunorili- 
caliim  eniiii  in  eu  Deuiii  audiu  :  et  qtiid  isiud  sit  sc- 
cuiidiim  iiiielli)teuliain  tuaiii,  lia:retice,  ignoro.  Dcns 
in  eo  hoiiorilicaiiis  esl,   iu  niio  ulii|iio  lioniiuii ;  et 

(3)  Vnilalein. 


i|U3m  babebain  aiiicquinn  sxculum  esset ,  tc)  cuui 
essem  apud  le;sed  gUiriaui,  qiiain  babcb:iin  apud 
lc.  Esse  enim  :ipud  te,  coiisisienleiii  signiGcal:  ba- 
bere  auieiii  apiid  te  ,  naturu:  sacraiDeiilum  duc«l. 
Clorifica  li)  vero  (d)  me  apud  le,  iiuu  idein  esl  qund 
glorilica  iiie.  Nnn  oniin  seiiieii|>siiiii  g^oriGeari  taii- 
luiii  288  >^^>  "^  ^■''i  aliipiid  sit  (e)  |ir<ipriiiiii  giorix\ 
rog  il :  se<l  apiiij  seiiielipsuni  Patrem  glorilieari  se  al) 
eo  piccniur.  l)t  eniui  iii  uniiaie  sua  nMiieret  ut  iiiaii- 
serai  ,  glnrilic.iturus  cuiii  apiid  sc  Paier  erat;  qui:i 
gUiri.c  su.e  (5)  unilas  (f)  per  obeilieniiaiti  dispeiisa- 

(1/  Quomodo  ergii. 
(i)  Abesl  «ero. 

(n)  Sen  a  Patre,  tncita  voce  F/7io:  qui  naiivitns  nn-  1) 
luriv  siiie  poslea  vocatiir. 

(b)  Ciniiil.  codei,  Clnrifica  me....  gloria  qiiam  hn- 
ftiii.  riiiii  ms.  \:it.  bas.  antequam  mundii.i<  esm 
npud  te. 

(r)  ll:fcvcrli:i,  fHm  «sicmApu(<<e,oniittit  code.\  Val. 
b.)>^.,sed  oiiiitti  lOii  debent. 

(d)  llliiil  iiie  ;\ilji'ciiiiiis  c\  ms.  Val.  bas.  et  altern 
V:iiieaii  e  l»blii>'.licc.r. 

(i")  Id  esl  ,  nnii  rngal  ilt  aUiiuid  g|ori:v  sibi  pro- 
priiiiii  obvciiat  ac  peciiliarc,  qiiod  ctiiii  gl(>ri:i  Pairis 
iion  prnrsiis  riiniiniiiie  sil. 

{()  Mc  pnlioies  mss.  Atedili,  iinilafem. 

(r/)  C.ode»  Vai.  bas.  cuiii  Mariiii.,  e.sii-ii/we  Paler  • 
i|iiiid  iioii  plaret. 

(/1)  lii  vtilg:ilis  deesl  fis«,  qTioil  sii|iplelur  ct  m«s. 
Sii-  sinira  II.  \\ .  non  nt  l.hnuiis  ,  qut  iii  forina  het 
rral,  Cbritlus  rsu-  noii  maiwat.  Male  atilein  apild  ll.ld. 


ct  Cr.,  )((  maneret  Dei  forma  ,  quia  qui  in  [orma  terri 
mnnierat,  idem  erat  iu  formn  Dei. 

(i)Par.  ciiiii  veiere  ins   tlnlb.,  i-OH/triMH/ii. 

(/)  Mss.  Vat.  bis.  el  Mirtin.  ,  glonficari:  tum  su- 
liis  Vat.  Iias.,  Filium  apud  tenieliptHm  de  Patrit  <u- 
rri>ii«iilo:  iiieiidoso.  Ilic  voi;  sai-rijiiieiifNiH  porinde  iii 
telligeiida  esl,  ae  si  repetiia  esset  iii  hiiiie  nuHluiii 
Filit  .'ipiid  semetipsiim  gloriHcaiidl  Mcramenliim  , 
i|U  id  Dei  P.iiris  saerameiiiuiii  est ,  id  e>t,  propria  il- 
liiis  ratio  :  qiio  sensu  iiiim  31  dii  tiiin  est,  .lit«-t«reiii 
iiiiiiuiinii«  e\se  ,  saer.tiii^^utum  pittciuiiiH  eti. 

(k)  .\djeciniiis  mentei  et  inss. 

(I)  liad.  ct  Er.  cum  uiin  nis.  Valie.  faltimHt .  i|UO<l 
ct  lialinit('orl>.  1  priin.i  iiiuiii.  Par.  ciiiii  iiiss  l.ulh. 
ac  Gerin.  r<;pu.riiijiHM%.  Pr.creriinti^  e^iui  l.ip'..  el  aliis 
r.iss.  r<>^i'Jf  11)11 'it.  Sio  lili.  II  ad  Coiisuiil  11.  (1:  sub 
rriiciendis  nuritiilibus  iiovis    i/>si  tiU  Deum  vixikiti  iv 

^W/'llllll9. 


MZ 


DE  TRINITATE  LinF.R  IN. 


314 


(liKfiro  an   (iliiis  linmiiiij  tdetn   sil  cl  filius  l)ci.  Et  A  illigenl,  iii  iiullo   lamcn  agntinc   liaerendi  molcsiiani 


ciini  non  ((»)alitis  sit  filius  hominis,  ne(|iie  ;ilius  fi- 
lius  Dci  (Vet  bitm  eiiim  caro  facnim  csi );  ei  cuin 
()ui  Filius  bei  esi,  ipse  el  boniints  sit  lilius  ;  requiro 
<]nis  in  Itoc  lilio  hotninis,  qui  et  filius  \>>'.\  csl ,  c;km- 
licuiits  sii  Deits  (6). 

41.  Quam  mulua  Patrit  el  Filii  gloria.  Glorilicnriin 
fiUo  hominit  Deum  qnid.  Glorificaluin  iii  filio  lioniinii 
Demn  qtii  Deus  glorificel  in  se.  —  Qiiia  in  (ilio  homi- 
itis,  qiiicl  lilius  Dei  est,  gloriflcaius  Dios  csi,  videa- 
mits  quid  sil  lioc,  (c)  quod  lerliitm  siibdilur:  Si  Deus 
glorificiUin  etl  in  eo,  el  Deui  gtorificmil  eum  in  te. 
Qiiod  isiml ,  rogo  ,  sacraineiiti  mysieriuni  esi  ?  Doiis 
in  filio  hoininis  glorificato  gloriHcatum  Deuiii  glorifl- 
cat  in  sesc.  Iii  fllio  huminis  Dei  gloria  est,  ci  ^\or\-i 


coniincbunt.  Filius  enlm  homiiiis  glorificalur ,  et 
gloriliralur  in  eo  Deus :  ei  Dcits  glorificaluin  cum  in 
liomiiic  glnrificavit  in  sese.  Noii  eiiiiii  idipsiim  est 
glorificari  liliuiii  hominis,  qiiod  et  glorific.iri  in  filio 
lioiiiinis  Dciini ,  vel  (/<)  glorilicare  iii  sese  glorifica- 
tiiiit  in  Itomiiie  Dcum.  Loqncre  lioc  secundum  im- 
pielalis  lux*  sensum  vcrblstuis,  quid  vclis  esse  glori- 
ficari  iii  filio  lioiiiinis  Deiim.  Uii'[uc  ant  Clirisliim  ins 
cesse  esi  esse  (pii  glorificaiur  iii  cariie,  ant  Pjtrciii 
qui  glorificrtur  iii  i:iirisio.  SiClirislits  csl ;  Deus  cei- 
lc  Cbristus  csi,  qni  glorilicaiur  iii  carae.  Si  Paicr 
est,  sarruinentuiii  unitatis  esl,  cnm  I>ater  glorilicetiir 
io  Filio.  Aul  Chrisluiii  confiiendo,  Deum  etiim  iii- 
vilus  loi|ueris:  aut  (i)r.ilreiii  Deum  intclligei.i.0,  nu- 


Dei  ingloria  lil.i  liominis.  Deus  {d)  glorificai  in  &esc.  B  tiirain  l><  i  patris  non  negahis  iit  Chri«to.  Aique  \\sc 

Homo  uiique  non  per  se  glorificatur.  Ncqnc  riirsum 

qui  iii  hominc  glurifieutur  Deus,  licet  glori:im  %cci- 

piat,  nou  t:imen  aliud  ipsc  qunm  Dcus  est.  M  vero 

ciini,  glorificatofilio  liominis,  glonficiiiis  Dcuin  Dcns 

gloiiUcel   iit  fcse;  invcnio  (c)  natiira;  glori:iiii  in  glo- 

riam  tLitiirx  nalurani  glorificantis  assunii.  Noii  eniin 

sc  Deus  glorifioal :  scd  glorirtc:itiim  in  lioiiiine  Douin 

glorifieai  iii    sese.    Quud   nutem   glorlfieal  in  sese, 

licei  iion  se  gloiilicei,  tamen  in  iialnrx  su:c  gloriain 

n^iluram  (f)  glorificans  assumii.  Ei  cum   glorificans 

Deuin  Dcus,  qnia    gloriTtcatug  in   Itomine  sii,  glori- 

ficitin  sese;  eum  qiiem  gloriflcavit  (/;)  Deani  in  se 

incssedeinnn-trai,  ciini  eum  gloiificei  in  ses».  Affcr 

nuncquisqiiis  c.<;,  li.Trctice,  flesuosx  290  <'<><^"i"-''' 


dc  gliiriliciio  niio  hominis,  ct  gloriOcato  iii  eodcm 
Dcodicia  sini.  Dl-  co  vero,  quod  glorificutiiiiiin  filio 
hoinini^  Deuin  Dcus  gtorilicai  iit  sesc,  in  qno  t.iiidcm 
lilii  reliclaiii  f:iculiaicm  cxseremlic  iinpieiatis  exisii- 
tii:is,  iic  stciindum  naiurx  vcritateni  verus  Deus 
Chiistus  sit  ?  Cliristnin  cnim  Deus  natum  liominem 
glorific:it  in  sesc:  numquid  cxira  se  esl,  quod  glori- 
ti<\ii  iii  scspT  Rcddit  euim  in  se  Cliristo  gtoriam, 
i)uam  apiid  ?c  h:ibiill :  el  cuin  (j)  in  formani  Dei  as- 
Eiimplin  ror:>ix  servilis  assumitui-,  in  sc  glorilicaiur 
gloiificatiis  iii  hominc  Deus,  qiii  anie  Ik)  vacuitalis 
dispcnsaiionem  in  sese  erai,  ei  {/)  per  formam  scrvi 
ct  per  naluram  naiiviiaiis  uniius.  Naiiviias  eniin  non 
novi  neque  alien»  natnrx  Deiim  feccral,  sed  naiu- 


ui.L'  incTotubilcs  qu  rstiunes:  qu^p  cuiii  sc  nodis  siiis  C  ralis  filiuspatri  naturali  generaiionc  291sobstltcrai. 


(o)  In  vctuslissimis  codicihus  Y:it.  bas.,  Colb. 
ac  Gcrm.  nccnoii  DaJ.  ei  Fr.  iiic  ei  inox,  aiiud:  qua 
loqiiciidi  nlione,  i|u.tinvis  iinbis  niinusaccuiat.i,  pro 
siio  tanieii  tem|iiire  miniiiic  snspccla  usiiiii  esse  Hi- 
luriiim  vix  dubiianius  ad  signilifandnm  iii  Christu 
persOiix  iiniiaieni. 

(b)  Pcndct  qnastio  in$lilnt.'>;  qiiia  siip<'rvac:ine:) 
videiur  responsio:  luiii  Patcr  Filio  hiiiioicni  iinpi  r- 
tieiis,  etaben  riirsuni  rccipiens.  jam  non  semel  inJe 
oslcnsiis  sii  naturi  ciiin  co  iiiiuiu  csso.  Ani  cerie  di- 
lala  snliilio  liis  liabelnr  subseqiiciUis  iiuii.eri  vcrbis  : 
Glorifie.iiiis  Dfciis  si  Lliiitiux  rsi :  Deiis  cerie  Clirisius 
esi,  qiti  ytorificalur  iii  cariie:  s:  Paler  es(,  sacramen- 
tum  itiiitmisetl,  ciini  PaUr  qlorificetur  iii  luUo. 

(c)  Sic  niss.  Al  cditi.  qmd  lerlio.  Sequeiiliuiii,  qii;c 
inlricaLi  vdde  noniiitllis  vidcbnnliir  ,  inielligenli:: 
inavime  pciidcl  ex  percepiione  superiorum,  qiiibiis 
(■hrisliis,  postcoiisiiniin:itam  dispensalioncm,  in  glo- 
riam  Dci,  eoque  iioinine  in  iiaturam  et  unitaiem  Pa- 
irls  assiiniptns  pra:die:ilur. 

(d)  lii  vulgaii« ,  qlorificat  eum.  Abesl  evm  a  mss. 
ct  abcssc  deUei.  .Mox  sic  inielligeinliim  esi  He/;»e  rin- 
ciim;  qiiasi,  et  rnrsiim;  iil  sit  hcHeiiismus  llilario  fa- 
niilinris. 

(f)  lloce^l,  n.iiiinc  pateriiae  glortam  assiimi  in  ^;lo- 
riaiii  n:iliir:c  iiliii>^,  qui  cnni  lioiiio  ^it,  ^lorilicaliir  ; 
qiiaiciius  aulcni  l>  us,  c:iiiidciti  naiiir.im  glorilicni. 
Ev  ipio  .sii,  iit  pnipter  artis$iiii;iiii  filii  Dei  ac  lilii  ho- 
niiiiis  iinilinnciii,  glorllicalo  filio  hoiiiinis  glorifieeliir 
filiiis  Dei ;  ac  ritrsitm  propter  ualiiralem  Dei  p:ilris 
ac  filii  iixigeiiiti  uniialcm,  gloiifiejlu  filio  Dei  Deus 
palerglorificeliir. 

(/■)  Eiliii.  glorifii-aiilit  :  rciiictanlibns  polioribiis 
iiiss.  V;il.  li.is.,  l,oU)...Mirliii..  Cain.,clr.  .c.v  qitiliiii 
h'e  |ir;e^t:iliir  sensn^,  iit  (|ii;iiii\is  idiuiii  a  jcgloriii 


ce!  Patcr ,  lamen  in  naturx  suc  gloriam  redundel 
qiiod  glorificai  in  se. 

(g)  Addiiiiits  Deum  ex  plcrisqitc  ac  jioiioribus  mss. 
cx  i|uiliiisCollj.,Germ.,Viiid.,Remig.  suhjiriiiiil  dein- 
de,  ir.  se.  iii  sese  dnnonsirat.  UnJ".  non  displicet  cum 
.iltero  Colli.  el  utic  Siirbon.  in  te  :  in  te  esti-  demous- 
trat. 

(Ii)  Apiiii  Erasmiim.  gloiificaii  :  qucm  male  seciiii 
siim  aiii  cditores.lii  iiisi.  Colli.  el  Gerin.  Icgitur  glu- 
rificans. 

(i)  Lips.  et  Par.,  p.ilreiH  et  Dewm:  praTo;  lioc 
eniiii  silii  viili:  Si  vcrbii  F.t  Deiii  giwificalui  etl  in 
eo,  deChrislo  in  carne  giorific.ilo  ilicia  confitesris, 
Cliri^iuiii  coiitiieiis  Deiini  :  si  vcio  :iil  Dciiiii  paireiii 
r(jfer;is,  jam  iioii  iicgaliis  Cliiisin  Paiiis  iiuinram,  oii 
quani  ipse  in  illo  «loriheulo  glorihceiur. 

(j)  F.d;ii,    ifi  forata    i>«i.  Kcctiiis  mss.,  ih  formai,'i 

Tj  De\ :  it()C  esl,  ."uin  ni  gioriu;ii  Dei  eiiani  hoino  assii- 

miliir,  iinilur  acti:iio.foriii;itiii,  luiic  glorificalur,  et< . 

(k)  In  vulgaiis  naiMitttit,  iibi  ex  mss.  rcstitnilnr 
iiacui(a(t«,  hoc  est,  exinuitilioiiis.  Qiia'  siipra  n.  14, 
vcrliO  evaciuindi  cl  nniiiiiic  evacualioms  ;  et  lib.  xi, 
n  48,  varuefiicicitdi  verlio  tnuntiatiir. 

(/)  tdiii  ciim  iribiis  iiiss.  Colh.,  diiolius  Remig., 
Viiid.  eic,  per  foriiium  sut.  Prafereiidiun  ciim  Corb., 
Vat.  Iias.,  l'i;ittl  ,  M.i.iin  elc,  per  formam  tervi, 
hoccsliiuii  soluiM  beciinuiiiii  iiutiiram,  i|ii.ii<.  :rteitia 
nalivitaic  ac.cl|>il,  seil  ci  sectiidmii  Ii;iin3ii;iiii  in  Dec 
unitus :  dain  Itoiiio  el  Deua  jnm  Deus  lohiin  ei,i,  iit  lii- 
qiiiliir  iib.  Xl,  n.  ii  :  forinu  vidrUcel  teriiti  iii  glorinm 
ejus  cuias  in  fonna  unie  muiiebal  prdfiiieule,  corrHfitiu 
nis  icilicel  lUilUia  pcr  piojeiUivt  iiicorriiiitionii  iitnor- 
fHii,  iil  apeitMis  ex;ilicut  in  ps;il.  cxxxxiii,  n.  lU.  Iia- 
qiiL  verliiini  unilUc,  iiuii  ud  in  sese  erat,  sed  uti  glori- 
fii-iilur  n  lijrciidiini  esl. 


51';  RANCTI  IIIL.MUI  EPISCOPI  316 

i:i  cum  post  iiaiiviluiei)ilioii)iiiii|;liirinvatii9  iii  lioiui-  A  vcri  sii  Uxc  nftccMit.iiig  ciiifossii):  Amfii,  amen  dicu 


vobit,  Hou  potfst  Filiut  ah  te  facere  quidquam,  uisi 
quod  viderit  Patrem  fucieniem  iJoiin.  v,  19).  Nisi  dii- 
|;licem  ro&ponsionem  dijplex  JiKiroiiiiii  iiidigiiaiio 
(5l  eiigii;  sit  li.Tc  pbne  iiiriniiitaiis  priirosslo,  nihil 
:il)  sc  facere  Filiiiiii  pnssc,  iilsi  qiiod  \iderii  Pairei)) 
facicniem.  Quod  !>i  Jndris  ot  violali  sabliaii  rcaiiiii) 
oltjicieiilibiis,  el  :ei|iialit:itcin  in  Cliristo  Dei  (/)  per 
professum  gilii  Dimiiii  p:iticin  noii  fcrentibus,  sul) 
eodeiii  diclo  ad  ulrumi|iiH  rosponsuin  c-t ;  piitasiie 
per  coiifessioncni  respnnsionis  posse  dicinrnin  octili 
veriialiriiiY  tili  qiuniqnam  iii  alio  lihcilo  {Lib.  vii,  n. 
7  )  tiaci.'ilU)  liic  a  iiobis  locus  fucrii  ■  l:imcn  (luia 
110. 1  iiioilo  iioii  obcst,  sed  cliain  ;id  rcligioDcin  pro- 
ficii,  fidcm  rcir:iclari ,  eumdeni   iptiim,   quia  caiisa 


ne,  iii  natuno  luai  rursuin  gloriam  ciarcscii;  in  se  eiiiii 
l>uu6  clarifical.  cuui  in  nuiurjt  palernx  glurinni,  :<t> 
ca  per  dispensaiionein  ^itcnatns,  aisumiiur. 

ii.  NoH  ('i.\a  Puitit  et  tilii  gloria.  Vila  iion  tst 
Ucum  no^tii  tiiie  Chrislu.  qui  et  Ueui  veiut  <■»«.— Coii- 
clndit  autciii  nudacissimiuii  iiii^iet.iiis  tux  fiirorein 
aposiollca  fldes,  ne  quo  llcenii.i  libera^  inielllgeiitia> 
evageris,  cuni  ail  :  Kt  ojiiiut  Hngua  coiifilebitur,  qiiia 
DumintitJesus  (I)  ingioriaDei  palrit  {Pliilii).  ii,  \\). 
CJueni  eiiiiii  in  sose  pjtcr  gloi ilicavii,  in  ejus  gliuia 
coiitiiendiis  csi.  l'.:i  qui  in  Pairls  gloria  confiiendus 
esi,  (a)  et  queii)  iii  sc  Pacr  gloiiliiavii ,  iii  liis  sine 
duliio  inielligendiis  estcbse,  _(jj^hius  Paler  cst ;  ciiin 
et  iii  sceiim  ^lurilicavuiii,  el  iii  gloria  cjus  sitcon- 

liicndiis.  Non  eiilm   liic  nunc  t-iiilumiiiotlo  iu  glorla  B  posUil::t,  revolvaniut 
\k\  ust,  sed  in  gloria  Dci  palris  csl.  Ne(|uc  glorilica-  4i.  SMali   violati  crimen 

viigloiia  rxleriore,  (2j  sid  gloridcavli  (i)  iii  sesc. 
Iii  eaai  cuiii  qii;K  sua  es>  ^loii  un  rcjuiiiendo,  et  eain 
gloiiam  qiiam  apud  eum  liabuii,  cum  ei  apud  se  glo- 
nlicai  ci  iu  scsc.  Alque  ii:i  insirparabilis  a  fidei  liu- 
jus  conjuiiciioiic  iiitclli^ilur  ctiaiii  sub  homliiis  hu- 
miliiaie,  tiic  diceos:  llicc  eu  auiem  vila  ivterna,  ui  co- 
(jnoicant  te  tolum  veiwi:  Deuni,  et  iiuein  misistiJetum 
(.hristiim  [Joau.  xvif,  3)  :  ciini  ct  siiio  Cliribio,  solo 
Dco  p.iire  cjgnllo,  \iia  oclerua  iioii  sil,  et  ChrisUis 
glorilicatus  'n  Paiic  sit.  Si  autcni  ea  deinuin  vita 
ateriia  est,  soliim  veriiin  (c)  Dcinu  nussc,  et  queiii 
l)ii$it  Jesuiii  Christiini ;  non  evistlmeiur  plane  voiiis 
Deus  CJirislus,  si  viia  si!  iii  Deuiii  cmdidisic  siiie 


Oiij  (iinoveatur.  Nmi 
aliud  Patrit  ac  Filii  opiis.  C.rimen  alteium  ob  prirsump- 
liiin  Dei  ivqualilatem. —  Hiiic  auieiii  prinium  rcspoii- 
sloiiis  iieccsbiLis  orla  cst:  Elpropter  hoc  perscqne- 
bantur  Judtei  Jetum,  el  qucvrebanl  eum  interficere, 
ijuonimn  hiec  faciebat  sabbalo  {Joan.  v,  <C).  Iraili- 
que  curuiii  usque  ad  cii|>idiuilcn)  inierliciciiill  cum 
arceiidebaiur  ,  pr.ipier  opeia  sabbalo  gcsla.  ScJ 
cl  videanius  quid  Doiuiiius  respondcril :  Pnler  ineiit 
usquetmdo  operuiiir,  el  ego  operor  {Ibid.  i').  Qnaii 
ro^o  isiud  opus  P.itiisesi,  h.croticc,  dcmonatra.  Pcr 
riliuii)  eiiim  el  iii  Fillo  oinni.i  &i:r:i,  e:  visihilia  i-tiu- 
vislhilia.  Ll  lu,  (|iil  ulira  Evangcliu  sapls,  iiccesse  cst 
ul  (y)  aliib  uliqiiibus   arcinorum   doctrliiis  cngnitiu- 


Ciiristo.  Et  imuit  soliis  Deus  paier  Deus  verus  est;  G  iiein  paienii  operis  adeptusjsis,  iil  operaiiiem  {h)  no- 


n-n  |)eriim.-al  ad  Deuni  f.hrishiin,  nisi  glorla  (d) 
Cbrisii  o;iiiiis  in  sohi  vcru  Deo  pjire  cki.  Si  eiiiin  iu 
sesc  eum  glorificai  Pater,  et  snlus  Paier  Deus  verus 
c-sl,  "lOii  exlra  solum  veruin  Deiiin  Clirislus  esi:  qiiia 
ijlorific.iluin  iii  Dcuiii  Cliri^tnm,  (:lurifitel  l':|le|-  vc- 
ius  Deus  soiiis  iii  scse.  Ei  qiiod  a  solo  voio  (c)  glori- 
ficaiui-  i:i  .<:cse,  iion  alienatur  a  solo  vcio;  qiiia  iii  Je 
solo  glorific.iiura  vero. 

*5.  Objeciuiii  III  coiilra  Filii  deiUitcm.  —  Sed 
forie  pia;  huic  fidei  nosir;c,  impia}  pcrfidi*  tux-  i  c- 
curratasser'.io;  ui  aliena  232  ■^^  inlelligenlia  Dci 

(!)  in  Qtoria  nt  Dei  P/rtrit, 

'{i;  Sfd  (ilcrilicitvit  qluriutn  iu  ,s<jse.  l^auio  posl,  et 
in  (:.:'!•.  ^h:  'iun,  non  ei  eam  glon.in:. 

(a)  !n  prias  vulgaiis  deerai  pariieula  et.  D 

((')  .\ii:-!uritati- mss.  reiiiovlmiis  titnc  vottaUuliim 
y/oiiM.  Qua;  seqiiiiiilur,  ni.ijoiis  pcr^pcisiiiis  criio 
ila  dispoiieiida  siinl:  Eum  et  upiid  sc  glurijicai  et  m 
Sfnd,  in  eatn  eutu  qinF  tua  est,  elc.  quoil  nolamu-, 
quia  priii.,  vilios.i  mlcrpuiiciione  perlijih;ilu  craiit 

(c)  (n  vulg:itlR,  Deuin  palretn :  rediiniiii  postreiii.i 
vox,  ctubc..|;i  aiba. 

{il  I  i|is.  <■)  P;ir.  «•»  iiiiir|;iiie  Krasmi,  C7;ri.sJi  h^uti- 
«i«:  nliKii-i.tibus  ;ilii,  jihru.  Ncc  .,;iiicCli!isii  lan- 
iiiiiiut  hoiiiiiiis,  scd  iiiaxiiiio  III  i)ii,  gloria  iii  solo 
Dco  kciiiiicr  fuii.  lii  <|iii:i  oniiii .  cx  !)ci.  ct  m  Dco  pa- 
iif!  S(!iiiiM'r  fiitl;  iwiii  ;,|i;i  rtnt  Clirisli  I'i'iribquc  jjlo- 
lia.  iiMii  alu  dini)j|,ii,.  ji,-  j  iiiiiu!,.  uhi  l';>ier  sulus 
vcriii  licii:  prailicauir,  nuii  orlii.lllur  r.liiiUns. 

«)  ^ai.  has.  fiidcx  liic  ;iddit  Dco:  cilra  ncccssila- 
lcm.   luiii  apud  l'iir.  ikdi  iiliciiut  a  tulo  vtro,  quiu  in 


liis  Patrcm  osU'iid;is.  Qnod  si  Patcr  nperatur  iii 
Filio  ,  sccundum  quud  ipsc  ait :  Yerba,  qitce  ego  lu- 
(jiior  vobis,  {i)  non  ego  (i)  lciiuor  :sed  Paier,  qui  iu  me 
iiiuiiet,  ipse  fucit  opcru  suu  (J.iiiii,  xiv,  !(')•  YiJc^uc 
qiiid  liOC  sil :  Paler  weus  unjue  inodo  uf/ci-a/ut  ?  lloc 
ciiiiii  idcu  ail,  ut  p:itcriia;  in  sc  iialiirK  {j)  iiitelligc- 
reiur  pnlcstus,  iii  sabhaii  operc  polcstalis  suc  u>a 
iiatiira.  Cum  enim  (3)  in  sc  tii)i.reiur  ('perr.iUe  Paicr, 
ipsc  nccflSBc  est  Patre  o|icraiiie  opcretur:  aique  id-.) 
ait;  Pater  mciit  utf/uc  nuido  operiUur  [Joan.  v,  I").  ul 
ipsiiin  illud  huc  pra^sciis  dicioruin  atque  gcstoruni 

(5)  Exegit. 

(■4)  N«n  a  ine  loiiuor. 

(.'>)  In  te  vprraiiie  operelHr. 

se  solo  gloiilieuiuT  invero:  mendose;  hrcc  ciiim  lia 
inteiiigcrc  csi  :  non  alieiiaiur  vheo,  qui  sulusveiiis 
Cbl;  quia  ab  eo,  qui  verus  csk,  in  se  milo  glorific;t- 
inr. 

{!)  Tres  inss.  Vatic.  prufestu  tibi  D-ium.  Sen&us 
sic  pers|iii  1'li.r  eril .  iioii  lcreiilibiH  iii  (.■.iiiistn  *qiis- 
lil.ieniDei,  quam  siiii  piutiicudo  Dcum  palrein  .1- 
Inliuer.il. 

{g)  liicdilis  defcidcraiur  (i/iii,  nec  non  veihis  sis 
cuin  bCi|iieiile  pariiiula  i<<,  pust  iKinpfio. 

(/i)  Duiiiiiss.  (iolh.  nobit  puttrciiio  usienJits. 

(i)  Solus  codni  V.il.  bas.  cum  Marlin.  iivu  (t  m<i 
/ui/.'iiir,  roiisciiiicniihus  qiiidcm  sopra  ii,  itl,  cl  inlia 
M  fi.".,  .'diiis  t'i  scri|.iis,  iiiciu.n  siicioic^in  Bra'io  c» 
I.1I11111:  scil  idco  niiiius  suspecla  hic  vidciur  oiriiin- 
dciii  ciiiisciuiiu. 

(;)  i^diii,  tHif-digfrrliiriNiyVK.it.refragaiiiiliiuni.^s. 


517 


bh  TniNITATK  Llllb;R  IX. 


SiS 


per  seopuK,  p.inriiu-  in  -.e  iiaiiira'  ^SS^^^^siinureiur  A  Neqne  enini  prspsuii  vidisse  tirluteiii :  ct  f  uni  noii 


Ojier.ilio  liioniMi.qiioilKs^ue  modooperaiur.  unumat- 
qiio  idcni  .licli  lemiiorixnic  nionieiilum  cst;  ut  iion 
aliuJ  nliqund  opusi-sge  Pairis,  qiiiinfismiin  iioc  quod 
agil, 'jrederelur :  cuMi  po.r  id.quoii  usqiie  inodo  Pa- 
ler  operalur,  iiax  ipsa  esset  fairis  sub  eodeoi  leui- 
pore  sermoiiis  operado.  .\c  nc  lidos,  inira  cogniiio- 
nem  t^inium  Patris  reiicla,  a  »ilje  aeiein.x-  spe  .-ilie*- 
Gei;  coiilinuo  sutijei  il :  Ei  ajo  operor :  ni  lioc  ipsuiii, 
quod  (a)  inodn  operaiur  Paler,  opereiur  et  Filius. 
Ac  sic  perfeclam  (idem  dociiit,  cuni  id,  quod  iuodo 
est,  ejusdein  (enipnris  opussii;  ei  id,  quod  operalur 
P.iier  operutur  ei  Filiiis ,  exlru  singiibrls  sii  unio- 
ncm.  Sed  geminaiiis  rst  audieniiuin  dolur  Id  eiHin 
seqiiilur:  Propter  hoc  magii  qintrebanl  .'mhi  Judtvi 
iiitcrliceTe,  quoniam  noii  soltim  solvcbat  sahliatum,  sed  I 
el  qiiod  patrem  inum  propriuiH  dietbat  Deum,  cequaleni 
se  (acien*  Deo  {Ibid.  i8).  Et  liic  rursuni  adiiionelio. 
et  Evaiigelisix  judlcio,  ci  cominuni  biimani  generis 
atseiisu,  iilium  in  pateriue  n:itur.i;  sequalitate  esse  : 
aeqiiaUiaicin  aulein  noii  ni^i  ei  eadeni  esse  natura; 
quia  iiaiiviias  non  li»bcat  aliunde  quod  nianeai,  et 
omiiis  generuiio  u  generante  se  non  .''it  .iliena  ;  dum 
ad  id  quod  innnet,  «uii^tisiii  (b)  ex  eodem.  Huic  igi- 
lur  dupHcatas  indigiMiioni  videaiiius  quid  Onminu* 
rcsponderil :  j4m«ii,  atii«n  dreo  iio6is,  non  poteit  Fi~ 
liiu  ab  te  (acert  quidquum,  niti  quod  viderit  Patrem  (a- 
cientem.  Qua^cmnque  enim  ilk  (acit,  eadem  el  Fiiiut 
similiter  (acil  (Jnan.  v,  i9). 

45.   Jietpoiitio    ad   sabbati    violnti  crimen.     Illud 


prestet  vhus  virliiieni,  njturain  nnn  iii(lriii.il  iion 
possc  sino  visu,  siid  aiiclorit:item  «.'^teiidii  ex  vls».  Id 
enimquod  ait,  iitsi  videal,  conscieiiiiam  sigiii'ical  iii 
viiu,  siciiti  ad  Apostolos  aii :  F.rce  diro  vohis,  lerait 
oeulos  teslroi,  e(  videte  regiones,  quoniam  albce  suiit 
ad  mesiein  {Joan.  iv,  33).Conscieiilia  igiiur  iii  se  na- 
(ura:  patern.^,  qu:e  iii  se  operaliir  opermie,  nc  viO' 
lasse  sabt):uum  Dominus  s;ibb.i!l  credcreiur,  ail : 
iVon  pote.it  fiiius  nh  se  (acere  quidquam,  nisi  quod 
liderii  Pafrem  (ucientem  {Jonn.  v,  19) :  ut  id  qiiod 
operaretnr,  ei  <  OMfeoiemia  nalur:e  iii  sc  oper.mtis  os- 
tenderct,  ciim  et  se  ?■  blmlo  operauic,  lisqiie  modo 
Paier  nperaretur  iii  sabbaio.  Ad  alicrius  vero  (i)  in- 
dignitaiis  (;')  dolorem,  coiisequcniis  dicti  retutil  c:iii- 
sam  :  Oumuniqat  eiiim  Pater  (aeii,  eodein  et  Filiiit 
(acit  siinililer  (  Ibid.).  Exprobra  infirmiiaieiii  IVi 
illio,  adime  <|iiuqiie  naiiir:)!  xqualiiaietn ,  si  noii 
rfiixcumque  facit  i*iiter,  cadem  et  Filios  facil  simili- 
ter,  si  discrimeii  :iliqiiod  paternnE  viriutis  atqne  ope- 
ralionis  adroitlilur,  si ,  quod  (g)  a:qnalil.i(i  viriulis 
naturaeque  proprium  est ,  lioiioris  a;<|utilitas  non 
posiulaiur.  Ip«e  enim  iii  continuis  :iil :  Ut  omnes  ho- 
norificenl  Filittm,  sicut  /lonori/Scaiil  Patiem.  Qui  non 
honarilicnt  Filium  ,  non  kfmoTificai  Pairem  q:ii  miiil 
illum  {Ibid.  23).  Discerne  sEqualilaiem  in  boiiore  non 
dispari  ■  inrirnia  naiurara  in  eadem  opcratione  vir- 
tuiis. 

<6.   Epilogvs.  —  Quid  responsioiiis  caiisam  nd 
contuniciiain   divinitatis   invadis  ?    .\d    0|ieratinnem 


noii   potesl   aiuloritalem  ottendil,    mn  ir.firmilatcni.  C  6ahb:iti   respon.lil,   non   se  qiiidi|uain   faccre  posse. 


Qttid  liynificet  iiisi  videal .rJwpausio  ad  uUerum  crimen. 
— Nlii  dicia  (c)  propositioni  propria  siiiil ;  viin  dictis 
prx-uinpiioiie  propri.-e  et  iiilidelis  intelii^eiiliaj  affe- 
riuiiis.  Si  autem  iraniiii  ratisis  siibjf.cta  res))oiisio 
csi ;  (ides  poiius  nosira  loi|uitiir  quod  docetur,  quaii: 
irreligiosa  perver>iias  inipieuilis  Sii:e  defendit  erro- 
rein.  Quaeranius  ergo  aii  (<()  ad  sabbati  opns  h:ec 
pro(iria  responsio  sit :  Nun  potest  filiui  ab  se  (acere 
qtiidquam,  niii  quod  viderit  Piitrem  (aeirnlem.  Aiienim 
supcrius  :  Pater  meui  usque  niodo  operalur,  et  ego  ope- 
ror  ( Ibid.  47  ).  Si  puterns  in  se  natura-  auctoiritste 
qtiod  gerit,  gereote  P:auc  a?it,  qoi  u=qiie  modo  ope- 
ratur  in  sabbato  ;  eMra  crimen  opcris  esl  Fi!iii<!,  in 
quo  paternw  operaiionis  pni^CiTiar  Buctoritas.   Kon 


nisi  quod  Pstrein  f:>«;ieiitcm  vidissci :  ad  deuionstra- 
tioiiem  vcin  a;qualitatis,  qtia:cumi|ue  Paier  faccrul, 
facerc  se  professiis  est.  Teiie  {supple,  res|ionsiiiii) 
quod  .•>.d  s;!bb;Ttuni  peiliiiel  :id  opprnhriiiin  iiilirioil»- 
lis,  si  iion  iiiia-ciiinque  facil  l'aii  r,  eadcm  et  Filiiis 
facit  simililcr.  Si  auiem  (A)  eiiiit  sine  esceptionc  quie- 
cumquc  suiit ;  In  qiio  tandcm  iniirmiias  reperictur, 
cum  (»)  in  nullo  qu»  Pater  possit  iion  possil  cl 
Fiiiug  ?  Aul  in  qno  taudem  per  Intercesslonem  iullr- 
niitaiis  negatur  a;qu':lii».<!,  rum  unu<t  aique  id«m  bo- 
nor  postulotur  ad  utnimque  ?  Quoil  ei  e.-.dftni  «si  vlr- 
lusioperaiidi,  eieadem  esl  r«;iigio  bonorandl;  gSS"**" 
iiiti^lligo  in  qno  landem  ntiiorx  liidrmi»  coniuinelia 
re!i!iqualur,  cuin  eadem  sit  in  Palre  et  in  Filio  el 


enimadiiifirniitalem  reinlil.«o«p«(esJ,sedad;iuctQri-  t*  virlntis  poi."S!a*,  et  lioiinris  .tqualitas. 

latem;  294 '"""  ■'^  *^  •"*"  !*lest,  ({]  (e)nisi  viderit.  il.Quid  siV.Niiiil  poiosl  Filius  faceic  9  S;^,  atio  loeo 


(\)  Nisi  videat. 

{i)  Indignaiioiiis.  Sic  iiumero  superiori  di^eral :  Buic  igitur  ditplicatic  indignwioiii. 


(a)  Vat.  Bas.  ac  M;irlin.  inss.  ,  nwdo  ut,que  opera- 
lur. 

(i)  Solum  exeinpiar  Mariiniannm,  sub  codcm. 

(c)  Edili,  propusiiiotiis.  \'.  riij.s.,  pri;_ai3si(icni,  scil. 
Judaeoruin,  cui  antata  suni  dicia  Clirisii.  Mo\  uiius 
iiis.  Vatic,  el  fideHs  intelligcntia; :  lioii  probandus. 

[d)  Sic  niss.  Edili  vero,  de  uibbnti  opere. 

(c)  Soli  ediii  hif,  i!i«  i;(rf.-jj/.  At  nis.  Vat.  iws.,  Nam 
quod  ab  te  tion  poiest,  nisi  viileii; ;  quid  enim  piwstal, 
eti:.,  curriipie.  lliliiiiuil  nicnteni  .^iigustiiius  cooira 
Serni.  Ariaii..c.  14:  Quod  uit  *e  non  pusse,  non  deji- 
cicniis  est,  tcd  in  eo  quod  de  Vatre  naius  est  permanvit' 


'is:  el  hoc  ail  _  ut  prmlo  ar.tc  liaheiidpm  Augiisiinus, 
quia vidct  ex  ipso  faiiendi  se  liaberc  poientiam ,  ex qito 
.<c  ridel  exi-^ifairli  iiabere  naiiiram.  Unile  el  coniludil : 
i.Vo!i  deficienier  non  poiesl,  seJ  polenter, 

{/')  Edili,  mdigiiatioiiis :  reiiilenlihiis  magno  con- 
sensu  mss. 

(g)  In  vulg.ilis,  crf  aqiinlii.ntem.  In  plcrisijui!  mss. 
(vqitiililaie.  MjIuiijus  ciiui  codice  Yai.  ii9i-  ,  «''fMs/J- 
iati. 

{!:)  Vrrhiim  sutii  resliliiiiuut  rx  niss. 

(?)  Ediii,  n!i//rt.  Ai  mss.  «»  liii//o,  lacit:?  vocc 
eorum. 


^.AN(TI  IIILAIlll  EriSCOPI  520 

Et  livc  quiilcm   <|iiaiiivis  A      ^O-  Aii  non  u  iuam,  acd  Pnfrii  [urere  volMutalem. 


319 

coHfirmuluf.  ilcrilum. 
cuiii  i|>s.i  renim  alisoluiioiio  iraclaut  siiii ;  laiiieii  iie 
quiJ  in  eo  quod  ;iil  Uoininus  .  .\oii  polcsl  filiin  fiiceri 
ttb  tc  qitidiiuam,  nni  quod  viderit  1'ulrein  facieiileiii 
(Joan.  V,  Ifl),  4(i  inrtriiKiii  lu:  iialur:!!  oiiis  iui|>ielal<:iii 
proliriai  piiiius ,  qnaiii  ad  ileitiniisirund.i'  p.iiern^B  iii 
f>c  iiJluix  coiiscieiiiiain,  piT  i|uaiii  e\  aucloril:ile 
opiTalus  iii  s:ihb.ilo  esl ;  dicli  (|uo.|ue  doiuiiiici  :id  id 
periineiiiis  deiiiniistraiiila  cognilio  osl,  quo  :iii :  El  a 
me  fiicio  niliil,  ud  ul  doeiiil  me  Pater,  ha-e  loqunr.  Ei 
qui  ine  mitil,  meiuiH  esl  ,(\)  el  iion  reliquit  me  iotni>i, 
quoniiiiaego  quirtunl  ei  ptacila  facio  Hniper  (Joan.  viii, 
SX  ri  JO).  Seniisne  quid  sit,  noii  posse  qiildi|nani  fa- 
ceri>  Filiiiin  ,  niki  videai  1'alrcn)  r.icientein  ?  ct  quo 
sacrAmeniodicium  sii,  et  a  me  facio  nihil ;  fi  nirsuin. 


Non  ob  aqendi  itecestilalem  ,  aed  ob  unilatem.  —  Ad- 
jiiiigc  qiioque  liuic  illud ,  qnnd  :ul  opprobrinm  inlir- 
initatit  usurpas :  Omne  quod  dnt  mihi  Paier ,  ad  me 
rciiil,  et  veuienlcm  ad  me  non  apctlo  ;  qnia  detceiidi 
</<■  co.'lo  noii  Hl  fticinm  volunlalem  menm,  led  tvtunlii- 
lem  Piilrit  qui  me  mitil  iJoati.  vi,  57  ri  38).  8ed  l<)rlc 
siiie  voliiiitalis  liiicriale  sil  Kiliiis,  nl  ci  n.ituriB  iiilir- 
iniias  inip^ret  nrcessii:itcm.  Iilco  aiiiiini  necessiifiii 
sii  subilUus,  nnn  voliiniaii ,  ni  dalos  silii  vciiiciites  a 
r.iirc  iiiin  :ipi-lliil.  Sed  sacr.inienli  nniliiem  in  liis 
Duiiiiiiiis  sigiiilicaiiii,  diim  iinn  rcpellii  sibi  d'tlos,  diini 
noii  suaiii,  scd  luilltniis  sc  a^ii  vohiiiialrin,  pn$i  rc- 
peliuim  liaiic  eanMlein  Judu-is  murniiiraniibiis  voceiii, 
iiiiellii;eiiiix  iiosirne  scii^um  coiinr.iiat,    dicens  :  Oiii- 


JVon  rHiqwl  me.  sotum,  <tu«uiiim  ego  qucr  tiinl  ei  pla-  B  "'•^.  1"'  audil  a  Palre  el  ditcii,  venit  ad  me,  non  qitod 


fiia  facio  lemper  (IHd.  89)?  Si  eniin  i.leo  nibil  :ib  se 
fjcit,  qiiia  iii  se  inanet  {'aier  ;  quiiinodo  ruisuin  idco 
se^olum  Patcr  noii  roliqiiit.  qni»  qii.e  suni  ei  placiu 
facii  ?  Non  conoordat  secunJuiii  scnsuni  liiiim,  Iij>- 
rctice,  diciurum  divcrsilas ,  iit  niliil  f:icial  :>  sc  nisi 
itiociusQ  nianente  iii  se  Patre  .  et  rursuni  i.lcircn  iii 
se  Paler  innncat ,  qiiia  qn.-c  ci  snni  iilacit.i  gerii.  Si 
enim  niliil  ab  se  facit  propter  maneniem  iii  se  P.i- 
Irem  ;  qiinmodo  hinc  ni  in  so  P.iicr  in.nieat  meriius 
esi,  qiioil  ea  qu.*  ei  pl.nceani  ajjit  ?  Non  osi  enim  mc- 
rilnm  :iliqnod,  non  ab  se  (i)  geicrc  (ii)  qii:e  agal.  Kl 
conlra,  qunmodo  P:itri  qii:r  Filiiis  ;>g:U  pl:icil.i  sunl, 
ciim  ea  ipsa  agal  maiiens  in  Filin  P:itcr?  In  angii^ln 
es,  impiel:i8,  el   le  miiniiissima    fldei   iioslrT  pieias 


viderit  Palrem  quiiquaiii,  niii  qui  ist  a  Deo,  hic  vidit 
Paircm.  Anmi,  unitn  dic»  voOit,  qui  credil  tii  m«,  hobet 
riinm  trlmiuni  (Ibid.  4a  el  icqq.).  Etqii3<rn  priniiiin, 
iibi  auditiis  sit  P.<ler,  iibi  dociierii  nudieiilcs.  St>d 
Paticm  iieiiiu  vidit,  nisi  qni  a  Deo  es*.  Ft  quoinodo 
euiH  quisquam  aiidierit,  quein  nemo  vidilf  Audions 
ergo  .1  Pairc  ,  ad  FiliMin  Tenit.  Et  cum  Filius  (4)  :iii 
ditur  et  docet,  naltir»  iii  eo  palerna;  proprittas  t<') 
et  audiu^e  ctdocenlis  oslemliiur  :  ut  lioc,  qiiod  dncct 
Filiu^  et  :iuditur,  paierna:  doctrinx  intelligaiiir  »ii- 
diiio.  Nani  cum  neino  vidcrii  Patrem ,  e(  ad  Filiiiin 
vcniens,  a  Palrc  audiat  alque  discat  ut  veniai :  adniu- 
nemiir  intclligeie  quid  sit  et  in  loqtieiite  Filio  Pairem 
dncerc,  et  in  conspecto  Filio  Patrem,  qui  a  iicniii>c 


cnnclniiit.  Agil aliquid Filins,  ani non  .igii :  si  non  agit,  C  sit  visus,  .ludiri ;  quia  naiur»  paieniiP  |.ropritialeii< 

naiiviias  Filii  in  se  perfectaj;ontiiie»i.  Volens  igitui 
nnigeiiiiiis  Dciis  aiicloritatem  paiernain  ,  salva  iii  sc 
naiuni!  uniialc,  tcstari,  et  daios  sibi  a  Patrc  niin  apcl- 
lii ,  ei  voluDiaie^u  noii  suam ,  sed  ejiis  qiii  sc  inisii , 
cflicit,  noii  qund  iion  veiit,  qu»  agit,  ant  qiiod  nuii 
ipse  audiutur  <|ui  docct :  sed  ui  et  euni  qui  sc  initi:ii, 
ei  se  qui  inissus  esl,  sub  proprici:ite  iiaiurx  iiidilTc- 
rciiiis  usli-ntii-ret .  cuni  qux  vuU,  agit,  el  l(M|uiiiir, 
ea  ct  voluiiialcm  et  oper;i  el  dicia  Patris  essc  si^iii 
licei. 

297  '*')■  ^l"i**o  lib*ra  voltmiai.  Nec  a  Patiis  voluu 
ta:g  diisident.—-  Qnod  auiem  sit  tibene  voliiniiiiis,  noii 
ambiguc  ostoiidit  cuniait:  Sii'iil  CMim  Paler  sutcilal 
morluoi  el  vivilicat ,  lic  et  Fitiui  quoi  vuU  vinjiial 


quomodo  in  bis  qiia?  agit  pl.icet?  si  »utcm  agil,  qnn- 
moiio  ngit  iii  his  qux  ab  se  non  agit  ?  cuin  et  pro- 
prium  sii  cgisse  qux  pl.iceanl ,  el  sine  merilo  sit  non 
ab  se  egisse  qu:e  gesserit. 

iH.  Fiiius  qiii  per  te,  qui  nom  nb  se  agat.  — Seil  iia- 
tur;c,  (1))  qiii  coniradicis  ,  h;rc  unilas  est,  ut  iia  pcr 
ge  »gai,  ne  a  se  ag.it ;  et  ii.i  non  ab  se  agai,  iit  per 
sc  Agat.  Intelligc  agcntcm  Filitiin  ,  et  per  ciiin  .igcn- 
leni  Paireni.  Non  ab  sc  agit,  cum  Paler  in  eo  manerc 
(b)  monslrandus  e>l.  Per  se  .igil,  cum  sccundum 
Filii  iiaiiviiaiem  agit  ipse  qnn  placita  snn(.  Iiilirmis 
sil  non  a  se  agendo,  nisi  adeo  ipso  agit,  nt  qux  agit 
placcAnt.  Nim  sit  vcro  in  uniiate  iiaiura\  si  non  qna^ 
i|>se  296  *K<^  c>  '"  qoibus  plaeet,  iion  per  se  agil. 


seil  m:iiiciis  in  eo  ad  agen.lum  P.iicr  edocct.  Iia  cl  D  (Jom.  v.  il).  Cum  xijuali*  iii  Patre  et  Filio  ei  virtu- 

tis  poiesias  cl  lionoris  digiiitas  inauifestalur  ,  ibi  ct 
liberlas  viiluiilaiis  oslenditiir  :  cuiii  autem  [d)  uiiitis 
deiuunslralui' ,  ibi  lalerii.v  volunlaiis  si|;iiilic.ilur  :il- 
feclio.  Qiia;  cnim  vult  Pater ,  ca  Filiiis  f;icit.  F.icero 
auiem  plus  e>t ,  qiiam  volunlati  obedirt; :  qui«  ubc- 

lur  infra,  iib  se  aqendo.  Dbi  eiiam  infirmui,  iion  infir- 
mii.  P:iiiId  piiNt,  iiiuiii<aHdu  pro  nmiieiido :  corraptc. 
(l)  t't  itudialm  el  dofeal. 

Ilil.irius  Palrein  iiiimquain  :iiuliri  vel  dncere,  li  si 
qiiaicnin  Inqnitnr  ;u'  docrl  Kdin^  (qtii  iii  Aiigii^iini* 
cnntra  Scrm.  Ar.  c  •ii.  scribil,  Pnirit  '(.irlriMH  cst). 
¥,K  niio  iioii  iiiale  smii.t  in  Filin  tsse  nilnri'  pil.  inc 
priipriclatem, seii euiiiilein ti-.se  l'.iii  is  cl  Kilii  iiatiir.nii 
■i/Mii  iMSi    V:il    ImS   c'  Miiliii.  iiHfciidiii'  (inrii' 


manendo  dncct  Paler,  ci  Filius  agciido  nun  ab  se 
agit,  cl  noiiab  se  agciis  Filiiis,  cuin  quje  placila  suiit 
f:tcit,  ipsc  agit.  Ac  sic  iinius  naiurr  relinetur  in  agen- 
do  :  dum  ei  ipseopcr;ins  non  operaturabse,  ct  ipscab 
te  noii  opvratus  operstur. 

(n  Son  rcliiiquit,  -.tlq  '*  ili  iiifra  bi<. 

(2)  Fnmv. 

(5;  Cui  coiiiradiiii.  Hov    le  ib  se  aqiil.  Qno  I  repeli- 

(a)  B.iil.  cnm  aliqiinl  inss    qwrqve  nqnt.  F.ditiniics 
ali:e,  quic  qiii.'.  nqnl.  Siiiceri'is  niss.   poiiores,  qiia' 
iigat,  i|iuiiii(i(lo  iiiicriiis.  rioii  ii^  »i'  cjistc  quivgcsteiil 
i|iiOil  :i'l  Kiliiiin  relcrliii'. 

(!')  Il:i  iciiis|i(iri's  liliri.  Alii  vcro,  momlroliir 

lc;  lii  iiiiii  iii'-    V  ilH-  .  fl  (rtdiiiiiii:  ihhIc.  Ucfciii''' 


521  (K  TRIMT1TR 

(ii  {;  viiliiiil;ili ,  !;abol  exlcrinris  iiooftssiinipm;  («)  f:>-  A 
(■■MC  V('liiitl»ieni,  propiitini  esi  iiii)i.')ii,  ruiii  r.ieiiinfi 
sil  volunUiis.  Llciini  Fiiius  voluntuieii)  P.iiri:^  lacit, 
ilocei  pcr  naliirac  iiKliffereiiliaiii ,  n;ilur.ilen)  silii  vo- 
liini:i((?nDos«e  cuin  P;itre  :  cum  voluni.is  ejiis  sii  omne 
([110(1  faciat.  yuUplaiic  Filius  omni.i  (]»x  r.uci-  viilt, 
iiec  naliiralis  dissenlit  voIuiil:is.  ^jtiiquc  cuui  li;ee 
\(iliin(as  Palii^  sit,  <|ii;)ih  osteiidil  dicens :  llwe  esl 
eniin  voluHtat  palrit  niei ,  u(  cmnis  qui  riilel  iilium  , 
ct  credit  in  eum  ,  liahent  vitain  alernam  ,  cl  intcitcm 
tiim  in  uotiutma  die  (Joaii.  vi ,  30) :  iiiidi  iiuiic  an  Fi- 
lii  3  Patre  disseiitiiMis  sil  voluiil.is,  cuiu  ail:  Paler , 
(/iios  mt/ii  dtdidi,  vo/o  ti(  tibierio  iiiiii,  et  illi  iinl  tne- 
eiim  (Joan.  .\vu,24).N(>iicrgu  .'inil>i(riliir  Filiiiiii  vellc. 
M.IIII  cum  I  ator  velit  credeiitns  iii  Filio  vitain  ;r(er- 
iniii  liabcre,  iMliiis  viilt  illi'-  iilii  ijise  sil  cssc  crc- B 
deiilcs.  Nisi  forte  coliabiUrc  C!ul»t()  iian  sil  ;(t«!r- 
iiit:is  (vila  ;«lerna) :  aiil  iiiin  p(^ifi!'ia  cl  beata  in  sc 
credendbus  Iribiisl  Ci>ris(U'i ,  li.ec  dicens :  yemo  »«- 
vil  Filiiim,,  iii$i  Pater ,  neqi«s  Viitrem  iinit  iioiit,  n>si 
lilint,  (l  cni  toluiiil  Filiui  retelare  {.Vnllli.  xi,  iii). 
Aniic  non  iii  liberiiiio  csi  voluisiaiis  voleiis  iioliis  se- 
<TO(i  illiiis  fslemi  irihiiere  c<iiiscieii(i.ira  ?  l'U  :ideo 
voluntus  ci  liboi-a  o$i ,  ut  cogiiiiionoin  siii  at()uc  Vi- 
tris  quibus  volueril  ini|iciiiat?  Auiiio  il:i  inler  Pairem 
cl  Filium  et  nativitaiis  ot  S|98  uiiiialis  deiminstrila 
iMtiira  esl :  citm  sie  litici'  iii  volunlatc  sit  Filiiis  ,  ut 
)]iiod  vol<-iis  asfit ,  facdini  iialerii.u  si(  voluiii.iii^. 

H\.  Spet  sine  fide  Hulla.  Qiii  1'iiier  et  Filins  in  scse. 
Paler  tit  auctoc,  tnajor  Filio  ,  tjui  cl  minor  ut  lionio. 
In  Cliriito  matuil  natura  llei  forma  exiiiniiHa.  —  !Sc-  C 
sciensjdinie  <li»pen»aiioiH;m  lidci,  cxira  iulolligeii- 

(1)  Atpe. 

perpcram  adjooliun  i'^l  nnrlorilalis  vocaliiiliiiii ,  fjuo 

;ipiul  I!i1;ui Patris  ol  Filii  dislintlio  signilio;iri  so- 

kt ,  non  niiilas.  Haud  (Ii5plicerc(  simpliciier  fi<iii  tiu- 
tcin  uuc/oril'J<.  vcl  cum  aulem  nutieitas.  Sod  loclio 
iiias^MOCOil.cuiii  c;i  toriiriiiii  ooiisoii.^-u  rccopdi  lo  seiisii 
rilinciida  est,  iitdiiui  iiiiil:is  simul  ciiiii  p.ileriiae  vo- 
liti.lalis  afleciionc  significiliir  ,  ol  P;ilri  doliila  «ervo- 
lur  rcvcienlia,  cl  poisoiiaiiiin  siiigularii;(s  cxclnd.i- 
liir'  hoc  qiiippe  membrum  siiperiores  Scrintiirii  lo- 
cos  potiusspeciai ,  (iii.im  proxiiiiuin 

(a)  Cliriiis  lioc  liatieiiir  poslreniis  hiijiis  niinieri 
vcibis,  iiisi  quis  inalil  ila  iiilelligi  :  f.icmu  .luleiii  vo- 
luiitaiein  alicrius  pjoprinm  c^t  uniiaii ,  (|iiaiido  fac- 
luiii  esl  etiaiii  propri.i-  vuliintatis  illius  (|ui  r.icil. 

(ii)  Lips.  ol  Par.  couieslalio. 

(c)  Apiid  Bud.  91  Gr. ,  tn  nutura  hvininis  mauussc  . 
cui  (lcpravalioiii  Lipsius  alleraiii  suliindo  ;iJjo<'il ,  pro 
iu  iiatiiram  diviiuv  tmilnlis  ilutiin  ,  siibsiituen-  i/i  iiii-  ^ 
tunr  divina;  unitaiis  sl:,tum  :  iw(\ne  apud  Par.  ciiieii- 
dii'is  luit.  Proliiciiir  llilaiius  CUrisium  scciuuliiin 
loriii:iiii  Dei  scinper  niai.^isse  io  naliira  ,  inillatc  ct 
i;!oiia  llii  ,  olsi  sooiliiduiii  furniaiii  sor\i  noii  slaliiii 
:i!i  i,is.i  li.riiiiiiis  assiiiii|iiioiie  ii;iliir;o.  diviii.o  assecii- 
tiis  esl  uiiiiat<'iii,  sod  lanliim  pcr  rcsurrectioiiis  gln- 
ri.ini,  liiddo  <.iiporiii:>  oxpnsito. 

(d)  Filiii,  ijenilam  in  sc  nnlurnni.  Rocliiis  abcsl  in 
ac  a  potinriliiis  niss.  Firium  ;i|)|>oll:it  llihriiis  qcnilam 
uaturam,  Palrein  vero  naluram  qignenicm  :  c\  eoquo 
conlicit  utriusi|uc  naturam  ejiisdein  esse  j(cnfris,  ol 
iii  se  invicem  essc  tiiin  diveiso  rospeclu  gigiientis 
cl  genit;B.  Eodein  loipiemli  inodo  dixit  Fiilgintius 
ad  Ferraiid.  resp.  i  :  Naliiram  Filii  de  te  ipto  qennit 
1'ater,  ol  lilj.  Oo  liii.'  'rii.  ci  graiia  tliristi  c.  3  :  Sc.^nic 


LIREft  IX  oii 

liam  saoranienioi  iiii!  esl  :  cl  iloclrin.iin  Evnngelii  non 
;ule|ilus ,  (I)  ab  spc  Kv:ingclii  perogrinatur.  Credcii- 
diiscsiraler  in  Filio,  cl  Filius  inPaire,  per  nalurx 
uiiii;iicni  ,  per  virlulis  poicslaloin ,  per  linnoris 
.Ti|u:ilitaiem  ,  per  naiiviiatis  geiicraiionem.  Scd  cori- 
iraria  forle  liuic  nosirc  profcssinni  ost  linmini  (b)  les- 
t.iii.i,  cuiii  ait;  Pater  mnjor  mc  est  (Joan.  xiv,  28). 
nucne,  Iixrclice  ,  impiciaiis  lu;c  tclnm  esl?  b.-cc  fu- 
roris  tui  anna  sunl?  Exciditne  libi  Ecclesiam  duos  iii- 
nnscibilcs  nescire,  et dnos  patrcs  non  coiiOleri ?  Oblitus 
cs  Mcdiatoris  dispensationcm ,  ct  in  ea  pariiini ,  cu- 
nas ,  retalem  ,  passionem ,  crurcm  ,  morlcn)  ?  Et  rc- 
n.iscens  noncODfessiis  cs  (iii  Syiiibolo)  ex  Maiia  filiiini 
Dei  iialNin'  Si  iii  Iiis  omiiibus  Filiusmancns  ait:  Pa- 
ler  niajor  nie  est ;  ignorandum  exislimas  baiic  dispen- 
Baiiuneiii  saiuiis  lu-^c  oxiDaniiionem  riirni.T  Dei  ossc? 
ct  Patrem  cxlra  lianc  bumanaruni  passionum  as&iiiiip- 
lioncin  ,  in  illa  inconlamiiiala:  iiatura;  siuc  beaia 
nicrnitalc  sine  carnis  nosirx  susccpilone  niansissc? 
Nos  cnini  nnigcniium  Deum  in  fonna  Doi  inaiicntem 
(cj  in  iiatura  Dji  mansissc  protiteinur,  iici|iic  iinita- 
(ciii  formx- scrvilis  iii  naturam  dninie  unitalis  siaiiin 
rofunJimus  :  neque  rursuui  coriiuiali  iiisinualione 
Palrein  iii  Filio  prjedicainiis,  sed  e\  eo  ejusdem  ge- 
iicris  li)  gonitnm  (li)  natiiram  iiaturaliier  in  sc  gi- 
gncnlcm  se  habnissc  naliirain  :  qii;i'.  iii  foriiia  iialurx; 
se  gi^Mieiiiis  niHiieiis,  forinani  natiinc  aiqiie  iiifirmi- 
laiis  oorpiTalis  aoccpcril.  Erat  ciiini  (c)  n:itur;c  pro- 
priotis  :  scd  (f)  Dei  forina  jain  iion  cral,  quia  pcr 
ojus  i-xiiianiiioneiii  servi  crat  lnrina  susceptu.  Neque 
299  '•"''"  defcccrat  nalura ,  ne  essei  :  sed  iii  se  bu- 
niiliiatem  (g)  lerreiin;  nativitatis  niaiions  sibi  DQlna~ 
(2)  Gcnilain  in  te  nuluram. 

enim  iii  ulero  siinellv  illius  malris  el  virginif,  ilta  spiri- 
taH$  (l  cx  Dca  patrc  tinc  imlio  genila  Vcrbi  Uei  nalura 
polerat  abaque  cnrne  lcmporuliter  cuncipi. 

(c)  Ediii  hic  pr.cligunt  humuna'.  Tolorabilius  pr.T- 
lixissciil  tlivina- :  (ju.i;  vox  elsi  noii  cx|ii'OSsa ,  inlclli- 
gi'nil:i  l  inion  cst. 

([  )  Iii  Milgalis,  tcd  non  Dei  fnnna,  adilila  parli- 
c.il.i  i:(gaii!c  ciiniia  fulciii  iiiss.  cl  llilariisoiitcniiaiii, 
qiia  pro  iiiorc  siio  pnrdical  in  Clii  islo  dispciisaiionis 
iciiiporo  Dci  natiiram  iniegram  pcriiiansissc  ,  sed  for- 
inaiii  Itiissc  exinaniiam.  Ex  (|uii  liquct  cuin  foriiix 
nominc  aliiid  a  naiura  i|isa  iiitellcxis.sc.  Mcquc  ob- 
sciirum  ost  quid  iiilelloxcrit.  Forinam  (|ni|ipc  dixil 
lialiituni  qiiem  pr.T  se  (iilii  Chrisius.  Habdu  au(em 
noii  iil  Deiis,  sed  iit  lioino  iiiveiilus  ab  .\pus(olo  pr.^e- 
dioalur,  Pliil.  ii ,  7.  Undc  ciini  supr:i  nuui.  38  docct 
C:lir:s(uiii  in  homiiie  nasceiido  inivilatoin'  sibi  iiilu- 
lisse,  iioii  iiir(B/fi  naturcrqiu:  dumno ,  tcd  liabitus  dc- 
wiiiationc ,  cumque  infra  iium.  .'il,  laiKitur  qiind  iia- 
tii<iius  hominis  nnturam  nocam  inlulit.  ct  Lumilitus 
[ormum  ilcmutuvit  sub  iissuniplione  sercili  ;  salis  iiidi- 
c.il  proiiiisiua  silii  essc  fiirni;o  ol  lialiilns  voc:ibula  ; 
<|  libiis  saiic  inlcllexil  gloriain  Unigenilo  (tiiidcm  coii- 
geiiilum  ,  .sed  quam  c;iriii  .'iss<iiiip(ic  ad  leiiipus  iie- 
g:iNil,  atiiiie  calcnus  amisil ,  iioii  convcnieule  tihi 
[urmm  utriusque  concurtu,  ul  lu(|uiliir  n.  M.Aperlitis 
iii  his  iiuni  40  '  Paler  non  cgel  gloria ,  nec  le  esina- 
nieritl  de  forma  gluriw  iiuic,  id  ab  eo  gloria  ac  [ornia 
gloria;  vocatiir,  ipiod  hic  Dei  [orma. 

ig)  llic  terrena  naiivitas  liiim;inam  naluram  sonal . 
slcul  supra  in  his  n.  40  :  Gloria  omnit  non  Verbo  ac- 
quirebatur ,  sed  carni ,  id  est ,  ubit  nutivitali  Dei ,  eic. , 
ii;iiiviialis  noiniiie  naiura  divina  sigiiiricatur.  DeiiidQ 


S^JS 


SANCTI  HILAHII  EI'lsOOI'l 


55» 


liir.i  susi  i'pei'iit ,  gcn>:ri8  sui  poleslaleni  iii  lialiilii  as^  \  jiroressiu  h.iic  ai<reri  VtWo  iialiii  :i'  iKi|iU)lii»li'in  ,  i)ii  .in 


i>i<iii|iix  liuiuilitaiis  everceus.  Elex  Ueo  I)cUi  iiuiii«, 
(n)  lu  ruriiia  survi  biiiiio  rc^ivrliis,  Ueuin  Si:  virluiilnis 
^ljtMis ,  (6)  no(|iic  l)en£  non  vral,  quiNii  gi->iis  siiib 
(iucel  *i\  ntqiie  liouio,  in  ciijus  iiuliiiu  repciius  est , 
iiuii  luaiicbji, 

.")'2.  Pater  lu  Filio  viiut.  —  El  iJcirco  in  lioc  eo- 
deui  su|M.'riore  surnioui: ,  iiatiir.e  silii  cuin  Patre  uiii- 
taiciii  coiilcstat-js  dixerat  :  Qui  me  vidit ,  vidii  cf  /'u- 
irem  (Joan.  »iv  ,  9) ;  el,  Paier  in  im',  n  ego  in  Putie 
( Joiin.  » ,  riS).  Qiix  uiiquc  dilTerentiaiii  iiun  liabcnl 
(c)  eK  :i'i|iialitate  iiatura: ;  riini  CDiiieiiipUitio  Fiiii 
viauiu  cDiitpciisei  et  Patreiu ,  el  uiins  iii  uno  in:ini'iis 
uiiuin  iioi!  Jiscerniit  :tb  ui)o.  Ac  iie  per  corpiiralciii 
coiitouiplaiioncni  rcfcrre  ex  (.c  paterna:  cnnieuijila- 
tioiiis  vijUiii  cxuitiinarciur,  bulijece/at :  Crediu  mi/ii,  )} 
i/ii(ini(im  c^oiii  Ptilre ,  el  Paltr  in  me  :  tin  auleui,  vel 
jiroplfr  ojii'rn  erediic  {Joaii.  xiv,  II  et  it)  :  ut  cunl 
kirlus  iiaiiir.e  rcs  cssct,  et  operaiiu  i|isa  viriutis  sit 
|ioifslas;  pcr  virtiiii»  iiotc^lateii! ,  naiura:  iii  so  pa- 
lonui'  iiniias  noscirclur  :  cuiii  {d)  in  i|ii,iiitiim  sc 
(|iiisiiuaiii  Doiim  cngnovisset  in  virtutc  iiatuix  ,  iu 
laniuni  Douin  rntrcm  cognosceret  in  potestate  uatu- 
r.c:  ctcniniaiiui':;,  ()ii:intusestPater,  Filius  videnduin 
iiisc  ratiem  pr.e^tarei  iii  gcstis,  indiirercns  per  id 
rator  {e)  :i  Fillo  nosccreiiir,  per  intelligentiaiu  in- 
di(rerenii.s  pro  poleslaie  naiurx. 

55.  Cur,  el  quod  iaiva  na'.ur(c  ccqualitale  diat  Chri- 
:lus ,  Paler  maj'ir  mc  esi.  —  Iiiipleturus  iiaque  uni- 
genilus   Peus  carnis   dispensatloneni ,  el  accepia^ 


n.uiviia-  gennliia  eunsuiniiial?  Aui  300  niiinqiiid 
uiii|jciiiiu  Deo  cnnliiiiiclia  cst  l>;iirein  sibi  iuiiabcibi- 
loio  bcuiii  Cksut  cuiii  ei  innaHCibili  IIh»  (/<)  nativiias 
iiiiigeiiiia  iu  naiurani  unigenilani  sub^isiat/  (i|  NoD 
ciiim  buai  originisesi  Filius,  neiiue  uaiivilaii^m  kibi 
iiiHi  cxki:int  i|isa  coiii|nlsivii  ei  uullo  :  sed  ei  vi- 
vciile  ii:itiira  viveiis  natura  cxslaiifl ,  Itiiiet  in  w  na- 
ttirx  poirsiatein,  (j)  prolussa  aucturiiate  naturaa,  ut 
el  boiiureiii  lestciur,  ct  gratinui  {unipUB  naiivilatis  in 
liiinoie.  bli  liuc  ijuidein  Patri  dobilnui  roddesis,  ul 
obcdiciiii:uii  suam  niilleiitis  dopuiet  voliiniaii,  noii 
uuieii  ut  iiaiunu  uiiilatcin  obodienila  huiuiliulis  in- 
lirniel ;  facJus  ubcdicns  usque  ad  inoricm,  HOU  tainuii 
itosi  nioneiii  uiMi  suiicr  oiiinc  nouien  csl. 

54.  Pater  ui  aucior  doui ,  mujor :  ftliu»,  eui  lo- 
lum  dai  i^uud  e*i ,  non  miHor,  —  Sed  si  forle  binc 
iiia'qu.iiis  vidotiir,  i|iiia  oi  post  evaiuiiliunciri  runna; 
\)t\  diinatur  liuc  iionicii ,  caluiiiuia  li«c  sacranientiini 
assuuipia'  liuuiiliiaiis  igiMiai.  Si  enini  naiiviias  bo- 
ininis  iiatiiram  noviiu  iniulil,  el  buiuilitas  foniiam 
dcinuiavit  sub  assunipiione  servili ;  nunc  doiialio 
iiouiinii,  (2)  rornw  (k)  reddii  u><|)tsliiatcni  Quid 
eiiiiu  doiiaiuiii  sil  quiere.  Si  eniiu  koc  donalum , 
iquud  Dei  esi,  nalurx  linjus  doiiuiu  igooblliialeni  di' 
siiM;  illi  noii  iuveliil  pMurf.  Ueniqu*  bou  nUDC , 
ijiiiid  donaiur  ei  «ouien ,  eisi  babaal  doui  sacra- 
moiiiuni,  uuji  tameii  h^ibct  in  dono  Aonjiiiis  noaicn 
aliunum.  Uoiialur  eiiiiii  Jusu.  iil  ei  ccelcstia  el  ter- 
rcbiriaei  inrcriia  (5)  gciiu  Qcolant,  oinuiiiqiu:  liiigna 


rurmx  servilis  sacranienluni  cujisuiiiinalurus ,  utu*  q  coDlitealur,  qnla  Uuininus  Jcbtts  iii  gluria  IK)  patri» 


csl  deinousiraiidie  Gdei  nosir.T  protessioue,  diceus  : 
Andistis  quoniam  dij:i  vubii ,  Vado  ,  et  venio  ad  vcs. 
(j)  Si  diligirtlis  mc ,  gauderelif  iiuoniam  vado  ud  Pc- 
Irem;  quin  Putn  irnijor  me  ett  {Joan.  xiv,  28).  His 
ilaqBc,  (]nx  ad  iialuram  diviiiitaiis  (l)  specianl  {y) , 
cxpliciiis  hoc  codciu  superiore  seruioiie,  iiuuiquid 

{{)  Extpertant. 
(2)  /ii  (ormx. 

mntirns.  sffci  Da  natura ,  id  est ,  persona  Verbi  nia- 
nens  snijuris,  »c  s:ilva  naiura  !>ua  ilixina,  ijuam 
niDiiifesiani  recil  gesiis  gcneri^  sui ,  ac  ii.iiui':c  sua: 
poiPSl3teiu  exerceiis  :  qii:isi  dicorct,  inaiioiis  sibi  iii- 
tcgra.  vera  ac  propria.  Vel  eliaiii  inausit  sibi,  ciim 
latiiii  iiiira  se.  Quod  illnstraiur  sinnli  luco  lili.  xi, 
II.  IS  :  fn  forma  eniui  Deut  manens  formum  neivi  u< 
«niii);stl ,  non  demniclut ,  led  se  iptum  exinumenb ,  et 
iiiiTa  le  lalint ,  et  iniru  tuuni  ipse  rocuefuclut  polestu- 
tem  r  el  paucis  Inlerjrotis  ,  Qiiod  aulem  »«  ifijum  inlra 
ic  vacuefaciens  conlinuii ,  non  delrinunluni  allulit 
polettaU ;  cum...  virlute  (ixmis  exinuiiila:  iiitra  te  utu* 
iiil  poletlalit. 

((/)  B.id  ei  Er.  posi.  ins.Viiiil  ei  unuin  Vaiic. , 
i)(  ffinnn  V,i :  Aller  Vatic.  in  (ornia  tcrn  Dei .  prave. 
INnii  cniiii  ob  rorniam  Uci .  scd  ob  foruiam  sorvi  houio 
i('|i<iiiis  csi  CIiri>iiis. 

ib)  In  \ulgaiis,  iuiiue  eiiim.  Aliosi  cnim  a  niss, 

(c)  Sio  iiis^.  .Ai  ciliii ,  IX  (fuiiHtati'.  Mox  apud  B.id. 
•>t  Er.  cuiniilestl ,  tnco  veiln  i-om/iriisi'1  :  qitii  bigni- 
floaiur,  viMoneiii  lilii  viccui  |ir«siarc  visionis  Pahis. 

((i)  Fr.,  LiiKs.  ct  P.ir.,  iii  qiianliim  ouiitiue,  omisso 
le ,  undc  poniloi  tutiiis  oraimnis  iiiii'lli)!eiiiiu. 

((')  Kiciisi,  10  Filw.  ncctius  iiiss. ,  (I  tiliifiid- 
licci  Indltrpicns. 


(PUiliji.  11,  10).  Cuiifessiunis  trgo  li>jj(i.  Itonor  do- 
nalur  iii  iii  (;loria  Del  P:itris  sii  conrneudus.  Audis 
ilaque:  Poler  majoi  meesl  (Joan.  xiv,i!S)?  Sciloeuni, 
dc  qi:o  ob  meriiuiD  obedletitix  dictuin  cst :  E(  dona- 
vit  ei  noinen  qtiod  ett  luper  omne  n(ii>u:n  {Phii.  ii,  0). 
Audi  rursum  :  Ego et  Paitr  ununt  tumut{io(M.  i ,  50); 

(5)  GemuH  fiecfnL 

{f)  In  ms8.  Val.  bae.  cl  Manin.  bic  pr3.>rertur,  et 

coiihitiati  eslit :  qiiud  nei|ue  iii  aliis  eislal,  neque 
in  sacio  lciiiu  grax«  vel  latino. 

(3)    In    veteribas     libri»,   rxjj>ef»<n»t ,    non    alio 
seiisu. 
.      (/()  lia  melioris  noi«  mss.  At  edili,  italfriJa»  niti- 
yeiiili. 

(1)  tioc  est ,  non  «ua  sKn  nrigo  eM. 

( j  I  lil  est,  ita  hls  veriii^  ,  Pairr  mtijor  me  ett ,  pro- 
IV^s-xi  aii 'turo  :ic  principlo  n.iMir^:  suje ,  Ut  cuni  bo- 
iioie  ac  revi-reiiila  losietur  lionoreiu  ci  graiiam  na- 
tivliiitis  aoci-pia'.  IH  enim  iiolal  ctiam  (Arillus  lib. 
lliesaiiri  pag.  III  :  5of'i<i  riecori  cnuia  ut  ^liut  maja- 
r>m  houihcitt  Pairi  (rifciiil. 

(J>)  Val.  bii.  1118.  i»  formas  reUit  vpiolilalem 
inoiidosi':.  !Sci|iii'  iiielliis  Marlin.  in  /orina'  rci/ii  aln- 
iiiiuu.  Fonii.iiu  Ui'1  iii  ixr  liuiiiiliiiticin  cjriiis  as- 
:>uiiiptj^  jiiii>^aiii  ilixii  llil.iibi-i  11.  !>>< ,  iia  ii>*>io  rod- 
dliam  pi.idical  |  cr  oarniH  ('JumIoiii  ((lorijni  ctrxal- 
lalioiiciii.  Quud  vcro  lioc  l<H|ueiiJi  niiMlo  iiiIhI  yliiid 
iiilclliKat,  pa<ei  cuiii  ei  dicii»,  lum  inaijiue  ox  liis 
iiuiii.  ^t)  :  Major  Paler  mt  ,  Uum  (jloriitni  u.«<«in|>/(< 
hoinini  loiintur  ci  reJUut .  /■  i/iii,i  miiiur  >tvu  1*1 ,  lituii 
illvriitiii  rvtumit  upuil  Patrtin. 


5»5 


DE  TRINITATE  LIBER  \1. 


SQC 


cl ,  Qiii  mevidit,  vidil  et  Patrem  (Joaii.  xiv,  9);  el,  A  {nom.  viu,  3).   Touiin  aiilci))  lioc  a<!  pnieini  maii- 


fe'30  «II  Putrt,  el  Pater  in  me  (IbiJ.  H).  Iluiiorcni 
doiiaix  coiircssionis  intelligc ,  quia  Dominus  Jesiis 
(1)  iii  gloria  Dci  Pairis.  Uuando  igilur  iilud  esl,  Pa- 
lcr  major  me  ett  ?  Neiiipe  lum  ,  cum  doiialur  ei  no- 
iiicn  super  301  oiuix^  noiiicii.  At  c»iitr:i  qiiando  esl, 
Ego  el  Pater  uuuin  sumus?  (2)  Neiupc  (a)  cum  oinnis 
liiigua  coiiGteatur,  quia  Doniiiius  Jesus  in  «luria  Dei 
P.itris.  Si  igilur  duiiaiiiis  .tuctoritale  Pater  ro'jjor 
cst ,  nuiiiquid  (b)  per  doni  confcssionem  niinor  Filius 
est?  ^jm;_(5)jtaqucdoMn.s  es[jse(^^  jain  niin 
cst,  cui  uiiuni  es&e  dotialur.  Si  iion  lioc  donatur  jesu. 


ui  cuuTitefldus  sit  iu  glona  Dei  pairis;  ininur  Patie 
cst.  Si  aulem  in  ea  gluria  doiiaiur  ei  esse,  qua  Pater 
cst;  liabcs  ct  jn  dunantis  aucluntale  (c)  quia  inajor 
csi,  et  in  donati  coofessione  quia  uniini  sunl.  Maj<ir  K  tione  fonnam  pateriiat  majeslaiis  alicnans  luiii,  cuni 


dati  refercns  oliedientiani  ,  .'^uhjeril  ;  Hed  u(  iciai 
muiidu*  quoiiiam  rgo  diliyo  l'<ilitm  ,  et  siciU  ninnda- 
lum  inilii  deilit  (7)  Paler  ,  sir  [miu ;  nurfiile  ,  eamus 
liine  (Joan.  xiv,  51).  (ti)  Ad  roiisiiiiim.iiiduni  eor- 
pore:c  passionis  sacranieiitum,  (icr  dilcciionein  effi- 
ciendi  mandati  iiaierni  ,  restinat  cxsvrgeiis  :  corpo- 
reo;  laincn  assumplionis  etatim  niystc.riuni  pandcns, 
per  qiiam  ei  btniqiiam  in  vile  30£  modo  p:;lniilis 
iiiessemus,  f^uctum  nobis  ul  palniitibiis,  nisi  ille  vitis 
csset  cfTeclus,  ulilcm  non  daluris  (Soon.  xv ,  i  et 
icqq.).  Alque  idcirco  iQauerc  iios  in  sc  per  fidem 
ussuinpti  corporis  moiiei ,  utquia  Verlmmcaro  f.ic- 
tuin  est ,  iiaiurx  cariiis  su%  tainquaiu  viti  paltiiites 
liiesseinut  :  a  corporea;  liujus  humilitaiis  assump- 


il:ique  Pater  Filio  est :  el  plaoe  niajor,  qiii  lanium 
douiit  esse,  qu:ii)tu6  ipse  esi ;  tui  iiiiiascibiliiaiis  esse 
iniaginem  s.tcrauieulo  naliviiatis  impertii,  quciu  ex 
sc  (d)  in  lorniam  suam  general,  qticin  riirsum  <ic 
fiirnia  servi  in  formam  Dei  renov;il;  quein  in  gluria 
su;i  (4)  seciiiulum  (e)  Spirilum  Cliristuni  Deuin  iia- 
lum  ,  donal  mrsuni  esse  in  gloria  stia  secunduai 
carncm  Jcsuin  Cbristum  Deuin  (S)  iiiurliiuiii  (/').  Ci<u- 
sain  igilur  osiendil ,  cur  si  etim  diligereiil,  gaude- 
ruiit  qiiod  ad  Patrem  vadit,  quia  Paier  major  esset. 
5S.  Quo  tensu  tater  dictus  sit  major,  conlicilur  ex 
aiUe  et  post  diclit.  —  Gaudium  boc  iiaque  ex  dilcc- 
tiiinc  doceiis  csse,  quia  laetareiur  dilcciio  Jesuiii 
cssu  in  Dei  Palris  gloria  cuniiteiiduin  :  ei  gluri:c  bii- 


se  (A)  ad  uiiiiaiem  p.ilmiluin  viiem  pinfHssus .  agri- 
Cdfam  Pairem  (i)  ciiriosum  bujiis  viiis  osietidil,  cujiis 
iiiuliles  aique  iiiferaces  palmites  (j)  desccans  liepu- 
taiel  arsiiros.  Dicens  it.ique,  Qui  me  vidU  ,  ti4u  ei 
Patreni ;  el ,  Verba  qhue  fgo  loquor,  non  a  iwe  lofiior, 
sed  Pdter  qui  in  iiie  maiiet,  ipte  facn  operti  tna  (■?<•«». 
XIV,  9  el  10) ;  el,  Credite  mibi,  q:ioninm  t-3oin  Palre, 
et  Peter  in  mc{lbid,  {!),  iil  el  saeranicnlHir)  nslivi- 
latis  et  mysieriuui  assuiupti  corporis  iiiarfifestarel , 
|iur  coiiiiiienliam  diclorum  ad  \i  veni^^ns  a4t ,  Q^uia 
Paler  mujor  me  esi  {Ibid.  '28).  Ei  poiifesiiin  ,  ut  «b- 
solola  dicti  ralio  subessel,  et  agric-olx  ct  vilis  ei  pal- 
iiiiiis  siijijecit  exemptuni ,  assitmotioiiem  per  id  cor- 
iMirex  imiiiililaiii  osieitd«Hs.  £(  liiiic  c^usam  «MirMii 


jiis  resuiiieiidae  iucriiuui  cunlinuu  subjccit,  dicens  ,  (^  ad  Paireni ,  ct  dilectionis  kctiii.iiH  ctin!  nd  Patreni 


VmiiL  eniin  j^rmceps  hujus  mitndi  ,  et  in  iiic  (G)  liuict 
Hiliil  (Joan.  xiv,  50).  Niiiil  in  co  priiiccps  liujus 
iiiuiidi  babel  :  quia  ut  lioino  babiiu  icpirtus,  cxiia 
pcccntufii  cariiis  manebal  iit  Biinilitudiiie  c:iriiis  pcc- 
caii  ,  de  peecaio  peccaium    in  carue  condciiiiiafls 

(1)  In  gtoria  ett  Dei  Pairii. 

{■i)  Nequi  pro  i,empe. 

(51  Uliqia. 

{i)  SeaindumtarneinJesiim  ChristumDeum  naium. 

{a)ln  aniiquioribus  mss.,  namque. 

(b\  !J  «.•bt,  per  d<inat:ini  coiifcssionein,  seu  per  do- 
iiiiiii  niiminis  ,  ciii  omnis  lingua  conliteri  lciieatui . 
Mi-x.  iii  nis.  Marliii.  ulique.  pro  itnque. 

(c)  lii  viilgalis,  qiiia  f^aier  majur.  Aliest  paltfr  a  mss, 
ei  ad  dunaniem  rectc  relertur  major 


irel,  docens  esse  opfiriere,  quia  iii;:jor  :-e  1'aier  es- 
si't  :  a  qno  scilicct  essel  gioriuin  rcsi^snpiuriis;  npud 
queis  et  in  qiio  glorificandus  ,  iioii  tiovcllo  boiioro  , 
6i'd  pii-liiio;  ncqut  alieno  ,  scd  qiioai  apud  euni  ha- 
biiil.  Si  iiaque  noii  (^c)  iii  ipsum  glori^candusesi,  id 

(5)  J^iatum  nioriuum. 

(G)  Non  habei  nilril;  belicnismas  )ux(a  grteea  io- 

aiiiiis,  cijx  cyji  oOi^ev. 
(7)  INon  exsiai  Pater  \n  codicc  Vcron 

cuiii  c;rlc'ris  ad  uiiitalem.  (Jl  eniin  li:ibeturiii  psal.LI., 
II.  11)  :  i\'alura'V  in  te  universn:  cnim*  atsvHips.i ,  per 
quam.  cifectui  vera  vitif  genut  tn  se  lunverstc  propagiBis 
lenel.  yuui!  proxime  diuluin  cst,  u  eurpor«e  huivs  ku- 
mililalis  insumplioue  formntn  paleruie  niajeslaiis  alie- 
tHiHs  .  polest  ad  Cbrisluin   ipsuin  referri  ,  q«!  PBni 


((/)  Edili,  in  {«riiia  <itui ;  ei  inox,  r>i  fonn"  Dei  :  c;i*-  D  psliniiiios  c«n»cner«  voienk,  c^riii  propri.T  pateriia.ii 


rigantur  cx  niss.  Geticral  porro  iii  u-lcriiilaJ*  «Inrio- 
saiii  tnbuoiido  iiatiiraiii ;  rb»t>i'Rt  auieni  m  leiiiporc  , 
assuiiiptii  lioiiiiiii  iiidiilgciido  divinuiu  gloriaiii. 

(«)  MsS.  Martiu.  .  Curb.  ct  alii)uol  alii,  seciindunt 
curiicin  :  nialc.  Ciill). ,  Cara.  ei  Gwi». ,  secundiim 
Chrisiuin  ,  iiiiiissa  vocc  spirilum.  Malleinus  owiiili 
Ciiriiiuin.  Et  in  iis  quideiii  niss.  iion  iciuel  occunit 
Chrisnts  loeo  Spiiidis. 

(f)  Edili  n  detcrroris  TinlT  mss,  bie  afidflhant  , 
iiatuiit.  tJiiiil.'»in  litc  verlKirum  liiitus  est  iiiier  Leiiin 
rrilom,  ct  Di-nni  fnortiitim  ;  nHtuiii  in  «tloria  srtctiii- 
(liiin  S|iiriiuin  ,  scu  [hdiii  Vcrbiini  e.st ,  el  deHaiDiB 
1  iirtum  esM-  ■'in  ^ioria  scoiindiini  cairiciii  post  qsiam 
iiioriuuE  csi  :  ailvo  ut  glnria  Clirisli  Dei  a  naiivilste 
sii ,  boininis  nuteni  a  miirte. 

((/)  Ms.  OrUi.  cuin  €<ii'm.,  ud  confirwatidtim 

(h)  Tellerianns  codRT ,  od  tiiiliuitfm.  IJnns  C«lb. 
cum  aiicfo  Sorbun, .  ud  humilitaim,  Retifioiidttfii 


gic.ri»«i  iiegaverit ,  et  ita  a  ii.nnae  iUnis  nnilaie  se 
alicnaverii.  Verius  tamen  li"jc  dc  menibiis  (Jirisii, 
de  tiiio  scii.  Iiuiiiiiiuni  geucrc  mterpreiari  est  :  qui 
liceia  Ciiristo  assuinpti ,  rn  eo  veiut  m  vilc  pii»l«iite8 
sini ,  a  palernia  lameii  gi.irire  c*iii.x)rl.io  alieflana'i 
ItiMi  deinniislranlur  ,  cttin  osleri^iniiUir  «r.idicsi{)di  a 
1'alre ,  aiit  ob  infidelHnlem  ,  avA  oh  inutiiitniem  fruc- 
iituik  negiiionm,  ul  rursnm  deciaraiur  loco  Bseinoralo 
iii  ps.tl.  1.1,  quein  videsis. 

{1}  Vcuistior  e  mss.  Colb  gloyioscr..  Magis  jilacct 
ciiiii  aliis  t-iirio.sum,  id  est,  qiii  curain  gerat. 

(;■)  In  ii'.s.  Vai.  bas.,  dcsecuniins.  Dciiwle  in  vulga- 
tis,  Uepuiuret  ariiiros  diceiis  ila,  Qu!  mc,  eic,  perlur- 
balc. 

(k)  Edili  i.ic,  iii  ipio,  et  ad  nikein  p=iineri  s«bs<»- 
qttentis,  (jloril.cniiir  in  Pf.trc.  iitii^inmus  in  ipeumiil 
in  PdirgiH  aiici'jni.?te  mss. 


3«7  SANCTI  IIILAIlll  KPISCOPI  "«8 

c^t,  iil  si(  iii  iilorin  l>ri  p.iliis;  conliiiiiclinii  adiciilic  A  li;i'ii'iici  ad  iiaiura'  coiilumeliam  siiniuiil ,  qiiia  ilic- 
&i  vi'i<),  <|iiiiil  :il>  cu  ((loridcaliir,  ^iuiiiniias 


iialiiij: 

Cht ,  Falrcin  inajoreiii  iii  glorilicaiiili  uuciuritatc  co- 

l'iioscc. 

6().  Qni  Paler  majo<\  nec  FHiusiiiiiiof. —  Quiil  ilii- 
|K'iisati<iiiciii  ad  iin|iiot«lcm  rapis?  (juiil  saciainen- 
tiiiii  iiiisiru:  salutis  iiivadis  »tl  mortcin  ?  Cloriliraiu- 
riis  Filiniu  l*aler  majur  cst  glorilir.tius  iii  l^itrc 
l''iliiis  iniuor  non  C8t  Aiit  quonioilo  niinor  esi  ,  qui 
iii  (tlorin  U<;i  palriscstY  Aut  iiuiii()iii<l   PaltT  m:ijor 

1 cst?  Major  iiai|uc  l\it«r  cst,  diiin  pater  rst    scd 

Filiiis,  duiii  lilius  est ,  303  minor  non  est  Na- 
liviias  Kilii  pairein  conslitint  iiiajorcm  :  inlnoreni 
-.'cro  Filiuni  cssc  nativilaiis  natura  iioii  {i.iiiiur.  Ma- 
jor  Talcr  est ,  duin  gloriaio  aisuinplo  hoiiiini  roga- 


tiiiii  cst,  l'uleT  mnjor  me  int  .'  vct  illiij ,  Dcdii  nulem 
ii  lioia  nemo  <ii<,  ii<'i/tir  Angeli  iii  coeiis,  neqtie  Filiiiii, 
hi>i  Piiier  soltis  (Marc  xiii,  3*2).  Ignoraiio  ergn  diei 
:ilqii<!  Iiorac  olijicitor  imigeiillo  Doo  '  iil  Dciis  cx  Dco 
iiatiis  iioii  sit  iii  c:i  natiir.i-  prrfectione  qu»  Deus  est, 
ciiiii  iie^riciidi  iucesviiate  dinniiiaiilo  ,  jam  vis  aliqita 
oxterior  eo  potior  sit ,  qu.-u  laniqii.-im  advcrsiim  sc 
imbeeilluin  iii  ignorauli.i:  cnin  iiinnnilale  dctiiicai 
Qiiin  eiiam  ad  liujiis  iiii»  liitelligeiiii:n  impiciatcin 
iiuTCticdiuiii  furor  jnro  qiiod.iiii  30^^  iicrcssarix 
conrcssioiiis  conipcllit, 'tit  ita  crcdondiim  sit;  quii 
ct  a  Uoniino  iui  ilicluin  sit ,  cl  videri  irreligiitsissi- 
miim  possit ,  proressioniH  cjus  de  sc  protcs(.iii»nciD 
divcr£:c  inlclligenii:c  iiosir.c  opinione  corrumpi. 


lur  ui  reddat  :  Filius  minor   iion  est ,  dum  glnriam  B      S9.  Auetor  omnium  nil  polest  netcire.   Qui  qii<je  nec 


rcsumit  apiid  Patrem.  Atque  ita  el  sacrainenlum 
naiivitaiis  ,  et  di$pensai>«  corporationis  inipleiur 
Nam  e)  Pater,  duni  et  pairr  est  ct  (;lorilicat  iiunc 
lil:uni  lioininis,  major  est  :  ct  Patcr  cl  Filius  uiiuin 
siiiit,  dum  ex  Patrc  nritus  Filius,  post  assumptioneni 
terreni  corpnris  glorilicalur  iu  Patrem. 

.')7.  Inmscibiiiiatis  et  nalitilatis  non  alia  italura.Fi' 
liun  natus  nou  eoeptus.  —  Non  babet  iiaque  nativilns 
iKiiune  ignobililatem  :  qui»  in  forina  bei  est  ,  quia 
cx  Dco  oascitur.  Kl  cuin  differre  sigiiitlcatione  ipsa 
cxislimctur  Innascibilitas  a  nativitate;  iiativitas  ta- 
nicn  non  est  extraiiiiiasiibilitaiis  naturaui,  qaia  non 
sumpsilaliande  quod  snbsiilii.  Nam  tamctsi  non  con- 
secuta  sii,  ut  coiDnasr.iljilis  effect;i  sit;  accepit  lameii 


in  $e  nec  per  se  sinl  $rit,  niultu  magis  qtite  in  se  ct  per 
se.  Dies  Doniini  per  ipsum  el  in  ipso  eonslittifa  tst.  — 
Ac  prlmum  aiilc  qiiain  dicti  ratio  et  causa  memo- 
retur ,  sensu  comnuinis  jiidicii  (ft)  seniicndum  est , 
an  crcilibilc  esse  possil,  ut  :ili<|uid  ex  omnibus  nesciat, 
qui  oinnibus  ad  id  quod  tiint  atque  erunt  auctor  est. 
Si  eiiiin  oii>nia  per  Clirislum  et  in  Chrlsto  ,  et  iia 
pcr  ipsum,  tit  omnia  in  ipso  sint ;  id  qnod  neque  tx- 
tra  eum  neque  nnn  pcr  eum  cst,  quoiiKido  non 
ctiain  in  sciemia  ejus  stt,  cum  pleromqiic  (c)  scien- 
tia  ejus  ea,  qu.-e  neque  in  se  neque  pcr  su  sinl,  per 
virtuicm  nauirx  (d)  non  nesciu;  apprctiendat  ?  Al 
voro  quoJ  caiisain  nisi  cx  co  non  sumit ,  (e)  et  nio- 
ttim  ad  id,  [i)  <|tii>d  est  eriiqtic,  nisi  itilra  se  noii  ca- 


ex  iniiascibili  Dco  esse  quod  Dens  est.  Fides  igliur  C  pii  ;  (piouiodo  oxtra  ejus  naiurae  sdentiam  est ,  per 


nostra.  clsi  iiiitiiini  n:iliviiaiis  non  apprcbeiidens  , 
unigenilum  Deum  senipcr  {suppU ,  essc)  prolitetur; 
quia  n:itura  non  fcrat ,  ut  cuepisse  euin  aliquando 
coiifttealiir,  ciijus  iiaiivitas  oinne  iiiitii  teinpns  o\te- 
dal.  Scd  quem  sempcr  cssc  et  anie  tein|iora  confite- 
tur,  nalnm  t.imeii  (a)  intcmporali  infinilatc  iinn  atii- 
bigit.eum  tainen  (1)  ex  ininitiabilis  iulelligenliie  n.t- 
tiviiatc  r.onfessa 

58.  Ohjicitur  iOHu\i  euin  iynoralio  diei.  —  Sed  hoc 

(l^  ExiniiiabHis. 

(i)  Prius  quidem  legebatur  in  codice  Vcroii.,  quod 
est  erttque;  sed  secunda   manu  eiiieudatuni  (nit,  ijuuil 

(u)  Bad.,  in  leinporali.  Editiones  alijc  ,  tii  lni«»ipo- 
rnii.  Mo\  Er.  pnsl  Uad..  ex  iNninaWi*.  Pur.  post 
Lips.  ,  ex  iniiiabitis.  Soquiniiir  niss.  Noii  anibif  il 
lidos,  natuiii  iii(<;mporaii  nalivilaie  ,  qiioiii  scit  muIkdi 
ab  icurno,  imtivilalein  videlicei  expuUruu  alernilule  iu- 
meniim,  iit  dicitur  lib.  iv,  n  6.  tuiii  oliani  u  inii.i 
tiabilis  inletiiqeniiee  nutivilule  cuiililetiii ,  uli.oic  "li- 
liiim  maliitmiik  nou  aiiprtlieiideiis.  iil  priixniic  diccba- 
liir  clarius  antoin  lib.  x«i,  ii.  31  .  <;i:i<i  «i  <juiU  t/o 
Filio  iiiens  reiroaeia  tiruiabiiur,  iiihil  iiiiud  scriituu- 
lis  icnsui,  ./«MiK  iiaiuiii  ent  el  semfjer  esse,  «fiii/i«i  oc 
•iiii'<'t. 

(fc)  Vat.  bas.nis.,»<'iaM«i(0)ii'"i"ii»/KaiuiiiU<rroi)<), 
7iii</  «<'init')i</iim  est  ptossom.i  siilioUt  ,  sicul  <  I 
Marlin   iii  quo  loniiur,  iiiltrroiju  iiti  »ciiii<;ni(i<'ii  «»« 

(f)  l-Aciisi  ,  i.-icn(i<i   ea  «linin,  oiiiisso  «>;«• ,  qund 
prolic   cxbilicul  iiiss    ('.luistii,  iit   <  aii.vi  KCiicralis  , 
proiimc  oiiinibus  u<i  i</  quod  .■.unl  i.i</ue  eninl  uuclor 
jssertu»  esi  .  bic  vero  ui  cau»a  paiiicul.ui»,  appro 
b.n  lcre  dlcitiir  i|i..c  ii.'./ii<;  iu  ^e  niqiie  v"  se  tinl , 


qiinm  et  iu  <|iia  id  qnod  efflclendnm  sit  coiiiiueliir  ? 
Cogitniiones  namqiic  humanas  non  solum  pnesenti 
niotu  iiicitatas,  Bed  cti.tm  inslinciu  fuiurne  voliiniads 
agiiaiidas  ,  Doininns  Christns  non  ignorat,  Kvange- 
li.sla  tcstiintu  :  Sciebat  enim  Jesus  ab  iniiio,  qtii  essenl 
iion  crcdeiiWt  (3)  cl  qui  etsel  Iradilurus  tum  [Joan.  vi, 
(Jj).  Natiira'  orgo  cjiis  virtus,  qua;  engnitioncni  re- 
riim  iiuu  exstuiiiiuin  capit ,  et  quiosceniium  adbuc 
anlinurum  tubituras    inquietudines  non  ignorai,  id 

cst  exleriorqve. 
(5)  hltquis  etsel. 

pui  I,  cogiiationes  alienas.  ftnrsum  moTere  polest  ciir 
,.  plcruiiique  an  noo  omni.i  appreUeiidil?  .\pprclieii<lil 
"  <|iiideiu  omnia ,  s.eil  suam  de  nonnnllis  dumtavat 
soicnlain  inaiiitostani  fecit.  Hic  enim  viie-.iliulum  ple- 
rtimque,  nuu  m^ijnrem  pariem,  sed  indclinile  aliqiiani 
sii;iiillc:il :  qiia  iiiielligeniia  aliis  otiam  Patribos,  scd 
maxinic  (..ronorio  Pap;i'  faniiliaie  est. 

(<()  Aniid  Rad.  ct  Rr.,  noii  HMrtcHi.  In  uno  ms.  Va- 
tic.  ol  altcro  Sorbon.,  iiori  »i!sriii<  et  apptthtndai . 

(i)  Uuo  iiis-..  Colb.  luin  Gerni.,  el  hij  mo/nni.  Tum 
apud  Bad.,  ud  ul  quod  etl  exlenor  erilque,  iii  ono  co- 
dioo  Valic.,  Tell.  ri  Vi  .d.,  ud  iJ  quod  eit  ntrriorquc: 
iii  S<irboii. ,  ui(  i<(  quod  esi  txierivitque  mcndnse. 
Iloc  ipsiini  ar(;uiiioiituiii  mc  paiiii^i  porhtrintsil  et  c\- 
plical  Cyrilluilili  ■riiosauri  pm^iia  Propnum  <•« 
iDdii,  quiileiiui  V  iilxiiii  <'»! ,  ii«)»<:  toiuutqum  ab  Ipso 
coiidiiii  »unl  pnneipid  ti  /iiiet.  Vnum  vtro  eorum,  vn.e 
iib  ipto  cuudiia  lunt ,  til  letupui  .  el  qut  tempui  <-«h- 
<(i<(it.  i;uum  diu  diiralurum  >\l  iiovil. 


329 


DETaiMrAIL  LlliEli  IX 


((110(1  ner  sc  inlrani:e  s-e  csl ,  no^ti>sc  oxislitnaljiliir?  A  ir^rjricnti.m)  ?  Iliim.in.T  i^inil  ( 

Et   ;iliciii  polens  ,   iinpotciis  sui  csl;  dc  qiio  iliclinii 

inciiiiiicriiniis,  Oimiia  per  ipium,  el  iii  ipto  cieaiii  sitiil, 

elipte  eslanlc  omnes{Colost.  i,  lU);  vel  illml,  Qiiia  in 

ipso  comptacuit  onintm  (( )  pleniludinem  inliabiuirc,  ct 

jier  ipsmu  recouciliuri  oninia  {n)  in  cum  {Ibid.,  19)? 

Ciini  igilur  oninis  In  eo  sii  plenituilo,  cl   oninia  per 

l|isiiiii  ct  in  ipbO  recnncilicnliir  ,  ct  dle^  illa  rcconci- 

lialionis  iiostrx  ex£|iecialio  sii  :  liaiic  ilic  liaiii  \j,iw 

ral ,   fiijus  ct  in  6c  iciii|iiis  c^i ,  ci  for  s.i(.r:iiiicii- 

liim  [b)  cjiis  csl?  I'^lciiiiii  ailvenliis  s-ni  dies  isl;i  csl,  ile 

qiia  Aposlolns  uil ,  C.um  aiitein  305  ^l'>'i'>(i'^  appn- 

rnerit    vila  veslra,    luiic  el  vos  cum    to  apparebiiis 

(i)  iu  gloria  {Coloss.  iii,  i).  Ncnio  ita(|iic  i|in.d  per  sc 

ct  iiitra  .sc  esl,  ncscil  :  Clirislds  ;iilciil ,  ci  ^idvunius 


330 
.iil~ci('iili;i'  iiMii  p(.l(>fl 
fcrrc  Irr;  iditio  ,  til  Ik.o  silii  dc  f)  •(>  .nr!>ilriiiMi  \,  :i,u 
iiiat,  ci  ei  vilin  hiiaiatiTdeiiinijlioni-,  ridsiribal;  iii 
.-iiil  ali(|iiid  Filio  I'aler  denegel,  ;iulaliqnid  Dciii  iia- 
tus  igiioret. 

Cl.  Ut  Deus  ,  invidia  rncat ;  ut  Paler.  uil  nou  il/it 
quod  hubel,  pra-serlim  cum  ttl  stinpUx.  il  Dco,  iui  Dci 
filio,  proprium  e.M  fntura  pTcnscire.  —  Nescil  :iiili.iii 
l>eiis  ;diud  alii|iiando  quam  tldcclio  rs-c,  i;ii]!ic 
aliud  qii.-im  paUT  esse.  Klqiii  diligil  ,  iioii  iinidcl  • 
clqui  pater  csi ,  noii  eliani  iion  palcr  tcliis  e>l.  .^oii 
cniii.  iidinittit  lioc  nonicn  porlidiiciii ,  ut  cx  :'liqu« 
paicr  sii,  elcx  aliqno  paicr  306  nnn  sil.  Palcr 
ciiini  nniv(rsil;ilis  (/'j  ejiis  (|ii«  iii  sc  cst  palcr  est , 
oniiiciii  sc  iii  eo  lulicns ,    ciii    noii   sit  cx    i>orii.iii(; 


6ui  diem  igiiorat?  Dies  suus  est,  sceuiiduin  euiiideiii  B  quod  pnlcresi  :  non  quod  ,-il)i  cnruin  qna^sua   siinT 


Aposloluin  ,  quia  dien  Domiiii  sicul  fur  nocle  iidve- 
niet  (1  Tltess.  v,  i)  :  ct  i!(iioraiioiic  ejus  dclinei  i  iii- 
lclligeiidus  est?  Iiiiinan;c  naiurx  quod  agerc  dcli- 
niunl ,  quanluin  iii  se  cst ,  praisciuul ,  ci  seqiiilur 
gcrcndoium  cogniiio  volunintein  ageiidi  :  Deus  veio 
iiatus  quod  in  se  ct  per  se  cst  nescit?  Pcr  cuni  cnim 
lcnipoia  ,  ct  in  co  dies  cst ;  quia  cl  per  ipsum  fulu- 
ronira  coiistituiio  est  ,  ci  in  ipso  advcnlus  sui  dis- 
pcnsiilio  csi  :  ct  erit  in  ea  liebeludiiie,  ul  quod  sibi 
constat,  sensu  naiurx  torpcniis  ignorct ,  fcraruin 
)ieiluarnnii|iie  niodu ,  qu.c  cxlia  raiinnein  coiisilii 
providentis  uniniaUc  ,  ipsuin  qiiod  aguiil  nesciuni , 
cum  qiiod.iin  motu  stupid:c  voliintatis  agitaia- ,  for- 
tiiito  ad  aliquid  et  incerto  feruniur  ingrcssu? 


pater  ipsc  sit ,  sed  qiiod  in  liis  i|iiilius  ip^e  est  ,  ei  qni 
cx  se  csi ,  paicr  loliis  sit.  Ei  tuin  seciindnin  iHinia- 
iioruni  corporiim  naluras,  qu.e  cx  di^paribus  tonve- 
iiiunt  ct  cx  conipoaitis  coiisi^tuni,  iioii  possii  iiisi 
oniiiiiiin  suoruin  quis  (</)  paier  paier  csse  ,  dum  quod 
iii  uiioquoqiie  csi  gciicinm  ac  parliuni ,  id  in  liliis 
naliviiaj  perfecta  conscrvet :  omtiiiim  eigo  snoruiii 
qiiii  paier  pater  esi ,  duin  ex  omiiibiis  naliviias  cl 
in  omiiibii:>  iiiaiicl.  El  fum  in  boo  non  siiit  corpor.i- 
lia,  sed  absoliit.i ;  ne(|iie  pariicul.na  .  scd  io!a  ct 
universa;  non  vivifieala.  seil  viva;  lolus  viveiis,  ct 
uiium  {:■>)  (/i)  tolus  Deiis  csl,  dum  non  ex  portioiic 
coinposilusesi,  sed  cx  simplicilaic  perleclus  cst  : 
iiccesse  cst ,  ut  sctuiiduui   quod  est  patcr,    ipse  sit 


61).  Polri  injuriotum  est  Filio  iijnoranliant    afjinijc-  C  oiiiniuni  suiirum  ci  quein  ex   se  genuit  pater  lolus 

diiiii  cum  p.itrcm  cx  snis  onniibus  naiivit;),  ||lii  i  cr- 
fccia  coiisuiniiial.  Si  igilur  prt^iprius  Filiii  Patcr  cst ; 
iii  ea  necesse  cst  Filiuin  mancre  propiieiaie  (|i;a  I^- 
ter  est.  Manerc  anlein  quduiodo  existiinnbilur  ,  si 
cxiia  pMoscieiiiia.' naiuram  si! ,  et  aiiquid  naiivii.iii 
cjus  (i)  cx  auctoie  defuerii?deerit  eniiii  prope  lo- 
tiiin,  si  quod  propriuiu  Deoest,  iioii  liabcat,  Pro- 
priiim  aulem  Deo  quidaliiid  ,  quani  cogniiio  liiiuro- 
ruiiicsi;  ut  ics  nondiim  nianentcs,  iiiaiisura-ijin-. 
posierius,  iuvisibilium  ac  noiidiim  exstantiuin  gciic- 
runi  capax  nalnra  contincat? 

G2.  Sillalcteum  in  quo  omnes  scienlia;  lltcsauii, 
qunmvis  tamen  laicnies.  —  Noii  paliiur  auiem  iii  iio- 
bis  dnctor  genliuin  Patilus  hanc  inipli  erroris  piofcs 


reqiiati  ei  invideril.  —  Qiioniodo  cliam  Domiiius 
glori;»  ,  advetitus  siti  ignorabili  die  ,  iiatiir.c  essc  in- 
composit;t!  imperfcet;cqiie  cred'  uir,  qii;c  et  nccessi- 
lalein  liabeal  advcnicndi,  ct  sciciiiiain  advcntus 
sui  non  adcpia  sit?  Pcr  qiKKi  putiur  sii  igiiuralio 
(c)  Dco,  quse  ei  auferat  coguilinnis  liabcio  virluteiii. 
Jam  vcroquanla  iiniiictatis  (d)  gcmiiiaiuroc&asio;  si 
pr;clcr  iiilirmitalem  Clirisii  ctiaiii  Deo  palri  \ilium 
dcputabiiiir;  ulunigcnituin  l-cuni ,  et  dileclioiiis  sux 
liliiim,diei  liujiis  cogiiiiioiie  fraud.iverit ,  maligniia- 
lisqiie  (c)  alTectii  scieiiliam  fuiurac  coiisuinmaiionis 
iiividerit:ct  cum  noii  ignorabilcm  ei  essc  passioiiis 
ct  dicin  cl  liorain  voliierit ;  dicin  virtiitis  ejus,  et  cla- 
rificandi  in  sanctis  suis  liorain  negaverit,  el   adcme- 


rit  bcaiitudinis  cogiiitioncra  ,  ciii   niortis  iiidulscrit  J)  sionem,  ui  ignorassealiqiiid  uiiiucniins  Deus  cxisti- 

(1)  Plenitudinem  diviuilatit.  (3)  Tolum. 

(2)  In  dloriam. 

(«)  ita  mss.  quomndo  et  iib.  vni ,  n.  5 ,  conscn- 
licnle  grxco  eij  «Otov.  At  edlli,  in  ipso. 

(b)  Scilicel  dispciisalionis  e(  assiimplx  carnis,  in 
qua  vciilnrus  csl  jndkare  vjvos  et  inortiios.  Quocirca 
dics  illa  Clirisii  cst  ni  hoiniiiis;  si  qiiidem  Pater 
onme  judicium  dcdit  Filio  ,  qnia  filiiis  lioniinis  esi , 
ut  scriiitum  cst  Joan.  v,  22  ,  27.  Diei  qnoque  tem- 
pus  esi  in  ipso  ut  Vcrbo  leinpuriini  coiidiiore. 

(c)  In  diiiibus  mss.  deesi  Deo  :  qua  vocc  iiiienigiuir 
Paier,ciiiouiniuinc(ignoscciidonim  virtiis  iieganda,i.l 
igiioraiio  attribueiida  sii  potius,  quam  ca  iiividix  labcs, 
qua  dilcclo  filio  cugniiioticin  aiiquam  sublraliere  cre- 
(iaUir. 

Patrul.  X. 


(d)  Bad.  el  Er.,  gencratur  oecnsio  per  in/iriiiilateni 
C/irisii.  Iii  aliis  quoque  ediiis  desidcraiur  scquens 
parliciila  ti. 

(c)  Iii  dnobiis  inss.  effecln. 

([)  id  esi ,  Pater  Filium  generando  dat  ei  univci  sa 
qux-  iii  se  suiit. 

(g)  In  viilgatis  bic  el  infra  non  repeliliir  paicr  : 
nioxque  liabelur  «n  filio  ,  non  in  liliis. 

(Ii)  li:i  opiiiiiiiscudox  Colb.  cuin  Mariin.  clGcrni. 
Alii  vern  ,  lutiun. 

(i)  Iti  uiiocmss.  Vat.  ct  Carn.,  ex  aiuioriuiie  : 
leeiio  non  sperneiida  ;  id  ciiim  Ililarioesi,  micloritas 
quod  nobis  principium. 

It 


551  JJANCTI  IIILAmi  EPI8(:ori  531 

iiioiur ;  ait  eniin  : /ntfiiuK    i.i  JileciUi.c  ,  ti>  oinui-i  A  «^i  ^l)- H^litMiiiiscigo  nrscienlom  Oeuin,  (|uod  t.imeii 
diritias  ailtinpliliuiiis  iiilelU-.tut  ,  in  ngnitiDnim  i-acra- 
tnenti  (u)  t)ei  Cliiini    in  quu  hunl  omnes    iheiiiwi  sa- 
pieniio!  et  scientim  (i)  abtconn.  IWus  Clirislns  sacra- 


iiifiiliiiii  esl ,  et  <iiiiiK'!>  biipii  iiii.i;  el  suiriili.e  iii  eo 
tliesauii  laii-nt.  I>oi'iiuiii  vuro ,  el  iiiiiver^ii-ati  iioii 
polfst  eoiivciiire  :  qui:i  iiei|uit  pars  (i'iiiiia  inteltigi- 
tiir,  cloiiiiiia  parti^iii  noii  |i  itiuiilur  inlelligi.  I''ilius 
eiiiin  si  dicm  iiescit,  jaiii  iion  oiiiiies  iii  eo  scienlix 
lliesaiiri  suiil  :  (i)  (h)  dieni  nun  i^nor.il,  oniiies  iii  sc 
scieniia!  ities:iiirub  cnntinen».  Sril  ineniinisse  iioj 
C(Mi\enit,307'"^<^u'^"'  ">  ('^>>sios  ^ciciiti.c  tiiesaiiros 
tssc  ,  iie^UL'.  ulcirto,  i|ui;i  orciilii  siii; .  noii  iiiesse  ' 
cuiii  piT  id ,  ()uod  Dcus  ftsi,  i.i  ei  iiisiMi;  per  id  ve- 
10  (|iiod  sacnimnntuiii  ist,  occiilianliir    Non   occul- 


niin  iicsci:it.  Nain  ciiiii  percatD  nugn»  valde  sciat  es- 

sc,  ei  riirsum  desc lit  iit  vitleat  (fi)  an  consumma- 

la  sint,  ct  si  niuiiiiini  (oiisumniaiA  suni,  ut  sciat  : 
iiitclligiiniis  cuin  (5)  noii  ncscire  ,  <\wn  nesciat; 
(i)  sed  iiiiii  sriri!,  niiia  tcnipiis  ad  agendum  sll. 
(j)  Scire  eigi»  l)euin,  non  ost  ignorsniire  deniutalio, 
scd  teinporis  plonitiulo.  Exs|>eciaiiir  cnini  a\llinc  ut 
«ciat :  elcum  lion  possimu.s  id  dc  co  inlolligcre  qiiod 
nesci.il;  ciiin  t:imcuadliiicexspcciei  ui  sciai,  necssc 
csi,  ut  iil  i|mi<l  scicas  nescil,  elnescieiis  scit,  (fc)  niliil 
:tl!ud  i|M:iin  vel  'oqoendi  dispeiisatio  sit,  rel  gerciidi. 
Gi.  Dcus  liuiiur  idmodo  «rirc,  qnod  modo  \>ro\ert. 
—  Non  ergo  aitilngi  Ifcet ,  Dei  scienti.mi  ex  leinporc 
piiiins  esse  qu.^^.in  ex  deiiiui.itionc ,  ciiin  nd  iil  qund 


luin  uuiein  ,  iio(|ue  ij^iioiaiuni  iu  liis  tst  saciainoiiiuin  n  Heus  scil ,  prolitendx  308  potins  scientia;  lempns 


Dci  C.liristi,  iii  qiio  ab.^coiisi  oiuiii-s  scieiiiisciliesauri 
sunt.  Ki  quia  sacranicntuiii  (i)  ipse  est;  vidcanius 
:in  in  liis  ,  qiia:  iicscil ,  igiiurans  sil.  Si  eniiii  in  cx- 
ii'1'is  pror<;>sl(>  ignnruiidi  iioii  («')  liabct  nescieiidi  in- 
|i;lliL;ciili.ini;  iie  nuiic  quidcui  qiind  nescit  igiiorat. 
N.iiii  (c)  cuin  igiioraiio  ojus,  scciHiduin  qu»il  onines 
t'i('sauri  in  co  scienli.v  l.itciit,  dispuiisatio  polius 
ij:uin  igiioratio  sit ;  li.ilies  causain  ignoiandi  siiie 
iiilclligeiitia  nesciendi. 

03.  Deai  qui  ni!5c>rc-  aul  jain  scire  quid  tticitluT.  — 
lii  oinnibus  eniin  ,  qua;  ignorare  se  Deus  loqoitur, 
i|,'iioraiiti:iin  qiiidcm  prolitetur,  sed  (/)  igiiuralione 
I  iiucii  non  di'Uiiotiir  :  duin  ad  iJ  quod  nescil,  non 
nesciendi  iiilinnitns  tti,  sed  ani  tenipus  est  doii  lo- 


sit,  (|ii:im  adepl.i; :  ut  etiain  ex  huc  docemur,  quod 
:id  Abraham  dictiiin  ost :  Afi;  tc^iria*  mmnmi  (u«m  in 
pueiuin  ,  et  ne  facias  ilti  quidquam  :  r.unc  emn  eevio- 
vi  quia  liiiiei  (i)  (l)  Deiim  ttium  ,  el  rimi  pepcrcfMt  /S- 
lio  tuo  dilecio  propier  vie  [Uen.  xxu ,  It).  T)en«  Ua- 
quc  inodo  scil  :  inodo  autem  sdre,  antcrioris  igno- 
rantix  prufcgsio  cst.  Qiiod  cum  in  [V>um  non  cadat, 
neque  (m)  ui  ignoraverit  aniea  ridolemsibi  essc  \bn- 
h:iin ,  dc  i|uo  dictum  est ,  Credi<lil  Abraitani  Deo  .  et 
depnciiutii  est  et  :id  justitiain  (Goi».  .\v,  6;  et  Rrnn. 
IV,  5)  :  biie  qued  niiRC  cognovil ,  tempas  «st  qao 
AUr.ibaui  tesiinioninm  accepit,  non  eiiain{qn«>)scire 
Deiiscxepit.  Abralmm  enim,  k«loeauf:lo  lilii ,  diiec- 
tioiieiiiiioam  ad  Dcuiii  'iiabe^M    d«icufiral     •    Dens 


((ueiidi,  uiil  dispenSiitio  est  iion  agcndi.  Loiioitiir  ,id  C  luiii  co^novii,  runi  loquilur.  Et  qoia    anle   neiKire 


Abrabani  Dcns  dicens  :  Ciunior  Sodimd  el  Goinorsha: 
iiiiptetui  e»i ,  el  peccata  eoium  iiMgua  valUe.  Deiceii  - 
dnm  ergo  el  videbo  ,  si  HiY-iiniiMin  cianwrein  eorum  (g) 
loiitumihatitur  ;  quod  li  non ,  ui  iciam  (Geu.  xviii ,  :20 

(1)  Abscoiidiii.  Porro  (/iciisaMri,  litlcra  niiiterjccla, 
coiisianicr  in  Veron.  codice  scrihiinr. 

(2)  Aiue  ycrba  (i/«m  Kun  •i/fioro.',  I)«c  liabeuodcs  ; 
Quud  ti  in  ei  oiiiius  sciculiiv  tlunsanri  tuiit.  P.mlopost 

(«^Litis.elP.ir.  Dnpaliiti^t  C/iris/i; ronsentionllliiis 
iiosiri»  s:icri  ie<iiii:.  eikCiiipl.<riliiis  :  srd  roiiiti^nlibiis 
Bad.,  Er  el  mss.  iiccnoii  siibjccta  verboriiiii  iUuruin 
c\pii'-i'ioiie. 

(b\  Kpmininiiis  liiiic ,  Qiind  si  in  eo  oniiies  scieiiiia: 
lli.niiiiii  fuiil,  p(iM"riiin  niss.  aucoritilc. 

(c)  In  diii.liiis  iii^s.  in  se  ««(  .-  (|u>d  iion  placit. 
Siipiiiiiis  fiiiiii  CliristiistnmimfiifHm  lioii  riiiclpi.c- 
ilii  :iliii',  l.oc  csl,  Itiii'.  nliscoiidilus,  cujos  fonin  |.ef 
siisi  ('plii'iii'iii  hiiiiiiiiialis  corporcio  iiiit  cxiiiaiiila. 
riialca    liiss.    M.irlin.    qiia:  c.r  sc  .■iunt.   pro  qtKe  ne-  ^, 

(d)  Id  ekt,  iionea  csl,  ut  iiiirllig:iinr  ijiioraie.  Sic 
Iiifra ,  Hnbes  cmi^nm  iijnornndi  tiue  intelliqtHti'!  iie- 
M-ieiidi ,  lioc  isi,  li.iLes  rur  se  igat  ul  iKiiorans,  iicc 
l:iiiicn  iiiiellig.ilnr  ncsciru 

((■)  1'arlK'nl.iin  cum  otniilunl  Juo  niH.  Culb.,  nnus 
.Siirliiiii   ei  Gcriii. 

((')  Gcriiian.  codi-x.  ijiKiriKii»  Mmwi  nou  difiir. 
Dntiilc  Lips.  cl  Par.  i/hiii  iii .  cxpunclo  ad  absque 
nll.i  aiicioril.ile. 

((;)  Uiiiis  nis.  V.iiic.  ciiin  Rouiix.  ot  Ikciil.  bic 
ad(iit,  n:l  ine  venieiiuni,  Tum  in  sulis  Martiii.  «t  Vat. 
bas.,  cunsuinmabuntiu  . 

(Ii)  l'(iiiores  iiiss.,  aii  consnmtmUi  tinl,  et  ii  nonduin 


niin  inielligondus  est ;  uecosse  i^Si  irtcirroliiiM'  intcl- 
li^:iiiircognossc  ,  quia  loquitur.  Kl  de  pliiriniis  qni- 
dcni  ,  qnx du  scientii  Oei  Testaiiicnio  Veteri  cnnfi- 
iioiiiur,  h%c  lantum  CNcmpli  causa    demonsirai*  a 

omui'ni...  tliensaurum ;  deindc,  tint  pro  tnsiiil. 
(">)  Sed  tuiic  scire ,  cum  leiupm. 
Ai  Doininiim  Dctnn  tuum. 


conittmmati  siiit.  Martin.,  onconsiimmanifi  sinl ,  etti 
iion  consummandi  sint. 

(i)  Sic  mss.  iiiii)  cxccpto  Viiid.  in  qub  exstat,  iion 
en  icire ,  quiii  lusciiil.  E\cU'>i ,  non  ea  lunc  icire, 
quia  prius  ne.^cia!.  [^ritqnin  iietcial ,  sensus  cxtgcre 
videtiir  (/'(in  .'iioii-sciiii.  Kt  qiii<loin  cnin  vi-terrs  libri 
niifi' diiabns  liiteris  m- cxliilic.int ,  nee  vcrha  iillo 
niodo  a  -.c^o  scpaicni ,  ex  nesciat  (acile  conlociani 
sil  ricsiiiif.  Diinilo  ius.  M:irliii.  sci' lumsctr?,  ctim  <'s( 
(eiiipiis  (i(/  <i(;.'ii(/Hm. 

(;|  Loco  vorln  siirc  piaelulil  Er;isinus  twwirr.qimd 
di'iiiilo  :irr:pueriiiil  I  ipsiiis  01  qni  in  postreina  oili- 
lioiii>  l':ir.  c.iriigoHilM  oporani  iiavarunt  :  oniiiibiis 
propo  iiivs.  relnciaiiiihus.  lloc  sibi  viilt  :  cinn  Dcns 
.^circ  iliciiiir.  iion  lii  iii oo  liomMtudu  (uiale  apod  U.id., 
Ei .  cl  in  iiiss.  M.irtiii.,  (tiiiiiiiiiliul  ah  i)(iiiiranlia  ad 
sciiiiliani,  s>  il  iii(iit-(iiNr  tenipoiii  pleniindo. 

(I.]  l)  iilcrKquc  niss.  ci  apud  P.ir.  repclilur  hic 
p.iilionla  iil. 

(/)  In  viilgitis,  /'omiiiiim  i>^Hni  liiMin.  aliosi  />«. 
liiiriiin  a  iiiss.  Abcst  priflcreaiMum  .i  griecu  el  lalinu 
Sriipiiira;  ic\lu. 

(iii)  l\isl  iicquc  rolicctnr  cadai;  tdeu<|uef>arii.'ulain 
!•<  sul).si'queiiUiiii  a  Lipsiu  per|M;Mui  ec|>tiiiii«iii  rt- 
siiiiiiuius  ck  li.id. ,  Lr   cl  ii.ss 


353 


\>E  TRlMUib  LIUEH  IX. 


S3i 


nobis  >iiiil :  iil  id ,  ntioi)  iioscii  Dous  ,  iton  ignoratlo>  j^  fui  le  igiioriitloneiD  ei  <lepuiaijiiu(,  al)  to  i]ui  »dal  co- 


nis  ciiisa  inlvlligeretur  e>sc  ,  sKii  teiiiporii. 

65.  Dicilur  nficire  cognilione  iua  indign»s  ,  optra- 
riot  iniifuilalii,  viryiiies  iluttns.  —  Iii  Evaiigeliis  vero 
Diiiiiiiiuin  mulia  scieiiicm  nescirc  iuveiiinius.  Ope- 
niins  iiiiQiiii.-iiis,  iii  vinuiiljiis  miiliis  el  iii  noniine 
(.■jiisgloriaiiies  ,  non  oovii  Jicens  :  El  tunc  jurabo  , 
ijuin  non  iwvi  voi.  Diicedite  n  me,  oiiiiiei  qui  operanii- 
ni  iniquiialem  {Uail.  vii,  ij).  Cliuiii  cum  jurejur.iiiJu 
cos  iiiiii  novit,  quos  |:iiiien  iniijuilaiis  oi)erario&  e&se 
u>>ii  iiescii.  Ncscii  ergo.  non  iJcircoquii)  ite^cijl,  6ed 
qui:i  cogiiilioiie  cjus  (a)  i>er  iiuquilnicni  opcralioois 
iiidigni  siiii :  ridtim  dicti  ctiain  jurisjiiraiidi  religioiic 
coiiririnans,  et  habcns  io  naiurx  viriui«  oe  nei>ciat, 
etrctinons  in  s.icramentn  voluii!aiis  ul  u&sci4l-  Ne- 


gitalioneseonim  dicisibl  meXuanl,  QuidiogiUiiii,  mu- 
la  in  cordibus  vesirit  (Maiih.  ix,  4)?  Nam  cuni  cogi- 
latiuiiiim  geslurunique  iioo  ignarus  cogiiilnr  inteidum 
de  cngiutis  gcstisi|:ie  quuti  ignaru.^iuterrogai,  velut 
de  taciu  flmbrie  niuliereiu,  vel  de  dictorum  disseii- 
»ione  Aposioliis,  vel  de  sepulcro  L:izari  fleuies :  nou 
nescieiis  iutillij^cndiu  est  uescire,  sed  l<iqueiis.  N>-i|uu 
cmm  iiatiira  lert,  ul  qui  abbt;iis  Lazuruiii  inoriuuiii 
$c|>uliuinque  kci  il,  stpulcn  incuiit  iiesciat ;  ei  qui 
(f)  cogiiailones  videt,  luiilicris  Gdein  non  cogiioverlt, 
et  qui  iiftcissitaLeiii  iiiui  liaboi  de  ali<|uu  iiiternigandi 
{Joaii.  XVI,  50),  difiiCJiiiiuuem  Apostolorum  ignnrii- 
verii.  (3)  {f)  Sed  el,  qui  luivii  oaiiii.>,  ea  ip-a  qua' 
iioii  ne&cii,  (Ji  peiisalio  et>i  allqiiaiido  ncsrire  se  lu- 


scii  quoqiie  uni^«iiiiu«l)eiisvirgine3&iiilias  :  et  com-  g  qui :  diiui  aul  apud  AUrabam  (j)  seieiitia  dis^timub- 


par:indi  sllii  olei  iucuiioias,  ginriosi  adyenius  sui 
tliaLimuiii  iiigrcssus ,  igimr:!).  N:iiuque  et  adeuni  et 
roeaiil ,  (I)  ct  usqiie  (/i)adeo  iioii  igiiuraiiliir,  nt  liij 
respondeatur  :  ytnicn  (Ucovpbis,  quia  iiesciovos{UaiiJi. 
XXV,  13).  Nam  et  uccuisus309  et  deprecailo  nnn 
ignurabilos  csse  e.is  patilur  :  sed  nesciendi  responsio 
iinn  naturxputlus  qiiain  vnluntatlg  Cst;  duin  abeo, 
qui  oibil  (r)  non  n«bcit ,  indlgnx  sunl  quc  sciantur. 
Ucnique  iic  per  iTiririniiaiem  igiiur.ire  existiinareiur, 
coiiliiiuo  Aposinlis  iia  loculus  esi  :  Vigii<iie  iiaque, 
qiiia  neiciiis  ditin  neqne  horam  {Ibid. ,  13)  :  iit  cuin 
vigll.irc  eiis  ob  Ignoraiionein  diei  atque  liora:  inoiiet, 
l'.er  id  ncseiri  ab  eo  viigiiies  uuscerenlur,  quud  cuii- 
sniiiix'  et  iiegligeiitLS,  iiidigiix  aditu  liiui.uiii  sui 
(i)  uli'n  liidigcndo  inan.ss^eiit. 

(ili.  Cliris'Ui  nil  nescieni  disptns*lioiiii  ergo  hquitur 
qiiniiiiescieiii.  Dieiscieiuia  occulla  :  ideo  quoiiignorala. 
—  Noii  csi  igitur  Uoiiiiiiiis  Jesjs  Cbrislus,  qui  ^ciu- 
tiiis  cordii  ci  rciie>>  Urui  c:>t,  III  C.1  naluio;  inliriiii' 
talc,  (ut)  iie  ucsci.li ,  euni  iici  Ipsiiiii  ex  iiatura'  scieii- 
lia  iiitclligatur   csse,  (i/)  quod  iiescit.   Quud   si  qiii 


tiirin  teuipu>,  aut  aptul  t>iullat  virgine^et  iniquiiatis 
opcriirius  cngiiiiiu  negalur  indigiiis,  aut  in  sacra- 
raeiitu  lilii  iioiiiiiiis,  iiilerrugaiinigiinranlisev  liumine 
c&t;iii  liisseomniliiis  (A)  veritati  corpore.r  nativiiaiis 
accomiiiodaiis,  quibus  nuturx  iiostrii:  iiiliriiiiia>  deii- 
uciur  ;  iioii  (it,i)ut  {i)  iiilirmib  essetex  310  ■>^(ura 
qui  D«us  esi,  sed  ut  liilirmltjtet  tibi  hoiiiiiiiiiii  Deu> 
boiiio  iialus  assuuipserit,  ussiimpseril autein  ita,  non  ut 
in  luiurain  iiifirmum  iiaturaindeniuiabilissiiredacia, 
sed  ui  (i)  in  iiaiura  iiideniutulnli  suscepiioiiis  esset 
^acranieiituin  :  dum  el  qui  erai  l>uii6,  lioiiio  esl ;  iiee 
Doiis  dcsllili  inaiicre,  qiii  tioino  esi.  Ageiis  iiaque  mt 
aiqii.:  (j)  conliriuans  iioniinem  iiatiiiii ,  nunens  Ueus 
Verbuiii,  sa'pissiine  in  ea  osi  professioiio,  qua  liomo 
C  ekt,  ciini  {k)  tiiueaei  protesiati»  Dei  ea  sit  su-pe  qu.u 
boiiiiiiuiii  :cuin  eaiiescit,qiia'  aiiiiioii  siiit  iii  lenipore 
cniirnaiido,   aut  iioii  :igii";>ciiiilur  (/)  ad  incrituiii. 

67.  Quum  sapienler  abiconta  sil.  —  Inlflligeiidiiiii 
ii:^que  e^t,  cur  prolessus  s^t  diein  te  nesiire.  bi  om- 
niiio  imsiirc  (o)  (ni)  eredilur,  Apostolus  ila  cunir:i- 
dicit :  Ih  quo  siuii  oninet  thesauii  iapieiUicc  «t  scieutid! 


fl)  Et  tiiqw  e« 
h\  Uleum. 
(i)  Sed  el  qui. 

(ii)  Unus  in<.  V.itic,    per  iniquilalii  operalionem. 
Uox  poiiores  jurandi ,  tuinJHiisjuraiidi. 
ib)  Sic  iii^s.  Al  Kdili .  ui;/U('  lio. 

(c)  lii  viils.itis  dfsiilftnitiii    jiailicula  non,  (\u.v  ex 
slul  lii  ni:inibiis  in<:s.   (|ii:i-qiio   iiic  uon  nog^mdi,  scd 
gia^^i  oruin  more  Hilari»  r»mlliari  .tinplins  ariiriiiandi 
vim  liKbol.  i|U»si  ni7ti{  prorsns  netcit. 

(d)  Editi,  qiiod  nesciat.  Mss.  aiitein,  quodneacit,  v. 
g.  viii;iiii'S'-.tiilti',  opiTiinosiniquiialis,  etc,  h'>c  iiou 
prolfeisi iiur  ex  igiiorantla,  sed  ei  scioniia  qiw  lins 
iiovii  iiiiqiios,  illas  stuti.ns. 

(<■)  VoCus  coilcx  Colb.  cogmtioiiei. 

{{)  lii  !iliiri|)iis  iiiss.  ted  et  qui.  Mnx  iii  uno  Colb. 
(iliiiuaiido  iie^iire  scd  loqtti.  M:igis  plaeet,  n«sii'e  sc 
luqui,  lioc  esl,  ei,  qul  iio^it  ouinia,  dispensalio  c^t 
aliqiiaiido  slc  loqui,  quasi  nesciat  ea  ip*a  qux  noii 
Dcsiit. 

(q)  Moriijiio  ii  ss.  npnd  Abiaham  est. 

(li)  fiidiu  veritute.  Recliut  iiiss.  iwiiolt.  IIuiic  lllla- 
rii  locuiii  sic  iiitelligere  csl :  iiiierio^^^atii  ejus,  qui 
igiitirari'  viileiur,  ex  ji  niiue  csl :  qni  veiilati  eoiiin- 
Tfiv.  ii;(l>ira;  se  accnininorial  in  Itis  i.ninibu-.,  qili- 
liiis.  oir.  Ui  insitii!  v.iriih  riiof!:s  iiii'iilcai  f.yiilliis 
lib.  Ihosauri   Sir  ptjin'  liabel  |i:ig  iHi  '  lynonircsc 


{i\  Infirinus. 

(5)  Crrdodtr,  Aposlotus  itaque. 


dicil,  quatemi)  liominlbns,  in  qiios  ignorantia  cadil,  si- 
wilis  fuelits  esl :  et  p.iulo  anie,  iVom  quodignoret  Ver- 
bxun  qualtniis  Verbum  esl  ei  Sa]iiintia  Palrii ;  dicit  le 
nescire  :  std  huintinam  iii  se  nalurain  osUitdcns,  ciii 
prceci]nie  conienit  ignorarc. 

(i)  It  I  iiiss.  .U  exciisi,  i«  naiiiiw  demulubilis  mscep- 
jj  tiom'.  coiriipli  llilirii  spiitontia,  i|U.i  vult sacr.iiiieii- 
tniii  siisi  epke  cai  nis  f:i(tiim  esse  salva  et  indeiiiiiiabiii 
peiiiiiiiieiite  Verlil  iiiiiira. 

(;■)  Iii  vulg:ills,  conforinani.  Melius  in  mss.  confir- 
man/:. 

(k)  Id  cst,  quamqii.1111  ipsiiis  eiiam  Dei  ad  nostriim 
capiiini  sose  :iccciiiiiiodaulis  ca  s.tpe  locuiio  sii  qua; 
boiniiiiim. 

(/)  liocesi.qiiii  careiit  moiito  ;  sicuti,  v.  g.opera- 
rii  liiiqiiititis  cl  viigiiies  lalu.i^  nli  iiinpiain  nicritl  ne- 
scliiiitiir. 

(iii)  Apud  Pir.  decst  credilur.  Oeiiide  iii  |i|iitibu3 
niss.  Apostulus  itaiiiie,  noii  ila.  (jiiaiu  liic  interpre' 
tatiniiein  adbibet  ililarius,  sic  laiidai  Aiigiisiiiiuj 
episl.  ail  Oi'''an  clxxx  n.  7,  :  flcniiis  Hilurius  cum 
.obscinmn  quailionem  tibscuro  lioc  gciiefij  iropicic  (iuiv 
ttioiiis  nptriiil,  ul  iiUtUigertiniic  in  fu  ^e  uiviirum  di- 
xiue  nescidilcin;  in  quo  otios  faeil  ^cruitando  tieicicnit.':, 


-5V 


5V.  SANCH  lllLAU»  EI'ISCl>l'l  55C 

nhicoini  {(.olvs.   n,  jt.  K»l  crpo   ahjfonsa  scirini  i :  A  oi  solida  liquiilis  (•!)  iioii   cPtlanl ;  t|iii:i  ciiiii  iioii  pa- 
iiti.T  iiiiiu  :ili<roii(lLMula  fsl,  inloriliiin   ol    iicsri<-iili;i      tcant  v,ilid:>   iiitiriiiiliiis,  v:ilidis  t^iiiicn  iiirirni:)   pci.c- 


conlilcnda  Cbl,  iil  csse  |M>sil  alin-on  a.  Nain  si  ciit 
iii  pi-olfsiaiionc,  iion  ctiain  iu  sccrclo  iiniicl»'.!.  Nc- 
tal  eriiO  sc  scire  :  iil  scienli.i  possii  csse  ;il)sroii(liia. 
IJiiod  >i  iilcirc<i  nocil,  ulscieiilia  iiiainMt  alisconsa  ; 
iion  |cr  iialiirain  nc«cil  omiiia  scicns,  (|iio<l  idcirco 
laniiiin,  nt  alisioiisiiin  sil,  ncscii.  Cur  aulcni  diei 
scieniia  al>sciti:sa  sil,  non  in  obscuro  csi.  NaiiKiiio 
inoiiciis  iios  irrcinissa  lide  inlenios  scinpcr  niancrc, 
bcciiriialcin  «oj^iiilionis  (n)  dcliiiil.T  adttniil  :  iil  peii- 


iraiilnr.  Oli  id  crgo  cugitatioiics  nci  palris  igiiorarc 
Filius  ab  inipiis  diciiiir,  quia  inririnus  ipsc  ciiiii  sii, 
iion  adcai  iiieuiido  (loiiurciii,  ncc  valcnicni  invnliilus 
lr:in,<iciirrai. 

U9.  ClirUium  l'iure  iiifeiiortm  diei  non  sintiiU  Scri- 
pturiT.  Vaier  et  /'i/ins  speculuiu  muluum.  —  Qiix  si 
i|uis  noii  iniido  orc  lemcrniio  Ioi|ui  audeliil  de  unigc- 
i.ilo  Heo,  veriiin  ciiain  corde  iiiipio  cojiiiarc;  ApO' 
siolunfiliadeb|iiiitu  saiictn  nd  Corinihiosscriliciiiciii 


dul.c  cxspcci:<lionis  inccrto  iiiens  sollitiia,  fcsiinans  crcdidisse  cogiioscal: iVoh/t  milem  rivetavil  Deiis  per 

cl  ;>dvciiiusdicin  seinpcrexspcctans,  senipercispc*"-  Spirilum  $iium.    Spirilin  eirm   umnia  nruuiliir,    et 

laiido  spcrarcl  ;  curanupic  pcrvigilcm  inccrtuiii  ip-  ntia  Dei.  Quts  eiiiin  scit  honiinum  qute  sunl  homiiiis, 

suni,  iioii   aiiiliiKi-iidi  tani<  ii  lciiiporis,  dciinercl.  Ita  </mr  iit  ipso  (/),  niii  <pirirH.t  9111  iii  ipso  eil  ?  Ita  cl 

cniin  Ooininus  ail '  Ideo  el  vns  estutepiirati,  i/uia  iiesci-  B  <;ii<c  iii  Droiuiirnenio  nwril,  nisi  Spiritus  Dei  (I  Cor.  11, 

iis(ftia lioni liliuikoniiiiiivciitiiius esi  {ilailli.  wiv,  ii).  10,  II).  Scd   lixc  iiiaiiia  corporaliuin  reruiii  cscni- 

El  rursuiii  :  licatm  ille  icrrus  //iim  vcnieiis  Doniiiius  pla  s|iernciilcs,  Duiiiii  dc  Deo,  ci  Spiri(<iiii  dc  Spi- 

ejus  (b)  tiweiiei-il  sic  (acieiilfin   ( //'id,,  iU).   Ignoratio  ritu,  viriuiibus  suis  poiiil.s  quam  (0)  tirrcnis  oiidi- 

iionaderr<ircinruiiiicccssari:>,scdadperscternii!inin.  tioiiihiis  ursiiiiieiuiis.  /Esiiiiicinus  aulcin,  non  scnsu 

Ncciicgaium  id  ad  dctiiincnluiii  cst,  qiiod  igiioratum  no&tro,  sed  profcssione  divina  :  ct  crcdanius  ci  qui 

311    Iriboil  iiicreniciiium,  nc    sciciiliiC    sccuritas  ait,  Q«i  iiie  vidit,  vidil  ct  1'atrein  (Joaa.  Siiv,  9).  Ncc 


iKgiigenliani  fldci  dis^iniulauc  (<)  ei(iliril,  scd  pr.r- 
paraiiuncni  irreniissani  cx^pcclaiio  indcfinila  re- 
tiacrei :  (d)  qu.cinodo  lnris  nielucnduni  srm)>cr  tavc- 
let  (I)  adveiituiii,  illu  cligcnle  somiii  lciiipus  ad  fiir- 
luiii :  p:ilrei'aniilia$  vcioiiouius,  dainuisenipci  liuiorc, 
vigilanlc. 

G8.  Chriiluiu,  et$i  liumnun   iieiiettel  ii(   polior,  pa- 
lcrna  penctrure  nolutit   ut  inferiorem.  —  Qiianiquam 


ignorcmus  ciiin  qui  dixii,  Vet  operibus  (5)  iH«i«  crc- 
dtle,  quia  Paier  in  ine,  el  ego  in  Pairc  (Joau.  x,  5t>). 
Ncc  igiiorcniiis  cuiu,  qui  loculus  esi,  312  ^9"  '' 
l'(Vcr  iriiKiH  sMiHi.s  (IbiJ.  30).  Si  cnint  scnsumniisirnm 
roruiii  iiuiiiitia  sccutiduni  liunianain  iiitclligcniiaiii 
coninicinorata  conlirnianl:  noii  liabet  ab  co  naiiirj: 
difTcrciiliain,  iu  quo  pcr  intelligcoliam  (/>)  quis  vide- 
lur;  iicc  diffcrt  iii  gcnere,  qui   maneiitcni  in  se  ha- 


igiiur  non  obsciirum  sit,  igiioratiuncin  Dei  non  igiio-  G  beiis,  incsl  iit  nianenlc  ;  iiec  diversi  sunt,  qui  uiiuiii 

lalioneiii  csse,  scd   sacrameiiium  :  dum   pcr  dispcn-  suiit.   Inlellige    uiii;alen>,  dum  non   dividua   natuia 

saiioiiem  aul  ageiidi,  aui   protesiandi,   atil  deinoii-  csl.  Naluraj  vcro   riirsum    iiidi»i<lu;c    sairainentuni 

sirandi  siciiescii,  iii  sciat ;  ci  sic  non  iiescit,  iii  nes-  .ipprcliciidc,  dutn  tamqiuin  spoculuui   u::us   unius 

cial  :  tanieii  videndum  est ,  iie   fortc  cl  ita  iiifirmus  esl.  Spcculiiin   aiilcm  iia,   u(  non   iinaginaiam  spc- 

sil,  ut  ca,  qu:e  Paler  scil,  scire  iioii   possil:  potente  cicni  iiuturx  exierioris  sploiidor  cmitlat  ;  sed  duni 

quideiu  co  cogitatiuncs  huniaitoiuiii  cordium  nossc:  \  vivcns  natura  iiatur:c  vivciiii  iiidilTerciis  esi ,  quippc 

quii   iialura  polioi  iiioiiliiis  sc  iiatiira;  iiifcrioris  ad-  qu;c  ex  liita  luta  sil,  qu:c  et  duin  iinigeiiita  esl  Pa- 


iiiisceal,  caniqiic  taiiiqiiain  inibccillani  vclicinciiti 
virtuie  liaiisciirial :  scd  iiiipulcus  sii  vcIii.'mcnlior<'iii 
(i;J  sui  iialuraiii  liifiriiiior  i)isa  pcuclrare  ;  qiiia  ul  lc- 
via  gravilius,  ci  rara  dciisis,  ct  iiquida  salidis  suiit 
pcrvia ;  ila  contia  cl  gravia  lcvibus,  ci  dciisa  raris 


Ircni  iii  sc  habcal,  rt  inaiieat   in  Patrc  duui  Dcus 
cst. 

70.  Uc  iiulurw  uiiilale  dicta  nialead  UHitatein  colun- 
tatis  delorqitenl  luvrelici.  —  Hxc  ilaqiie,  ad  sigiiiri- 
cuiiduiii  iiativiuiis  sacraincnUim  a  Domiuo  prxdi- 


(I)  Vox  auienluin   dcest  iii  iioslro  codice.   Mox,  (3)  Vox  mcts  desidcntur  in  codicc  Yeronensi ;  ncc 

omHe  ifnipiii,  non  torniii  rcni;ii(i.  occiirril  iii  gr.vco  icxtu.  cl  umiititur  lib.  vii,  uuiii.  H 

(i)  yoa  eedunt.  ■^  cl  'lii,  ubi  tcr  liic  locus  repeiitur. 


iton  excuiiivit  iiiendacium,  sed  non  esse  inonstravii 
Kamdciii  ipsc  >cquiuir  lib.  1  deTriii.,  c.  li,  ji,23, 
siciit  ot  firouiiriii^  l'apa  lib.  viii,  cjiisi.  li.  Nec  dis- 
seiilii  Cyiilliis,  lib.  fiiosaiiri  p.  'iii,  Cliristi  sertiio» 
iicui  ii:i  ali  i|<s<i  tciiipcraluiit  cnarran>,  ijnia  discipu- 
lurutn  cnpliiiii  eins  ici  notitut  supcrabiil.  Loiige  iiM^is 
ud  cuniilooi  scntciiliaiii  arccilit  l-aislacliius  Aulioch. 
apiid  Kaciiiidiim  lib  M,  ulii  lioc  a  Cliri^iu  aditivcn- 
luiii  KStoiiilil  uliliiali>  lioiiiiiiiiiii  caiisa. 

(a)  Vcrliiiin  dcjiiiilif,  iii    piiiis  vulgalis  onii<bUiii, 
icsiiliiiliir  ex  xcriplis 

(b)  Edni ,  inponciil  lii/i/nnreni ;  dissidciilihiH  mss. 
rl  sacro  lexlii 

(i )  Lxcusi,  eiLicplo,   l'ar,,  iion  exceiceret.  Alii  vcro 
libri,  cxeilnrel.  Iioc  csl ,  |pan'i'Cl  ac  fovcrcl, 
^iii  ll,inc  luciioiiciii  uiii  Viiiic.  ei  alicri  lleniig.  ins. 


repeiitur. 

habcmus  acceptam,  aliis  ctiain  favcntibus,  in  quibui 
laiiicii  vi<x  adrentnin  oinitlitur,  qiuc  cl  s;ilvii  seiisu 
oniitti  pitcsl.  Al  iii  viilgatis,  iiuiv  niuilo  (itris  inetutHdo 
)iCini>cr  caieiel,  illo  eligciile  omm;  temtius. 

(i)  Kdiii,  ti' ;  rciiiieiiiibiis  uiss. 

(/)  In  vulgatis  liic  adiliiur  suitl,  qiiod  abc&l  a  luss., 
c  quibus  unus  Colb.  ei  altcr  Sorbon.  ouiiituiil  quai 
in  :/i.io,  ul  cl  vulg  iia  s.icri  textus  cxompbria  grxca 
ii  l.iiiiia. 

((/)  l>uo  iitss.  lerreiiis  eogilalioiiibu$  .  iiialc. 

(/>)  In  viilgatiN,  quisqiie.  Kociius  iu  plcnsi|iie  ius'< 
^iiii  :  hoc  csl,  III  i|uu  ijuts  viso  ;:tquc  inlollcclo  viiliv 
tiir  alijuc  iiiiclligiliir,  iiun  liahci  ab  coiialuic  «lifTc- 
leiitiaiii.  Tuul  lips.  cl  l\ir.  nec  dif(<rl  n  •jt^nerc : 
cmciid.iitliir  ex  Uad  .  I'ir,  cl  iiiss. 


^M 


^'1 


^-,i 


m  TRINITATK  l.lBr.ll  I\. 


Min,  h.rrolki  (|iii:i  n^-snri'  ii m  ;o.;siiiil,  iia  con»i>:iir  A  solnm  scire  divissct,  mnxiini  periciili  rcs  iiilclli:.;oii- 


cluJcie,  iii  ;ii]  \oliiiil:iiis  ciiiciirJinin  rrrcmni;  ul  iii 
l)co  jialrc  ci  iii  Oco  (ilio  n<in  Jivinilulis  sil  unilas, 
seJ  voluutnlis  :  iniiiquani  (liviii.x>  J(icirin:p  inops  scr- 
mo  sit,  iicr|iie  aul  Jiri  .1  Diiniiiio  poiurrit,  Tgo  ci 
Paicr  iinuni  voluinus:  :iiil  ijiisdciii  iiilclligcitli.c  sit, 
Ego  fi  l*aier  unttm  tumits :  vul  lojiiiMidi  iiiipcriliis 
lion  Jixcrit,  Qui  viJit  voliinialciii  iikmm),  Niilit  t-l  vo- 
lutil:)iein  l':itris  inci  :  cl  iil  i|isiiiii  sii,  Qiii  iiw  litlil, 
tidit  ft  Patrem:  vci  ccric  non  fnerit  in  iisii  cliii|uii 
ilivini,  Vohiiilas  Patris  mei  in  uio  csl,  c(  volniiias 
inca  in  Palre  nieo  esl ;  seJconvcniens  liiiic  dirto  sit, 
Ego  in  Patre,  et  Pater  in  »u'  (Jodii.  xiv,  1i).  Qii;r 
quiimqiuni  omiiia  foeJ:!  clincpi:)  ct  iiiipia  siiil,  ne- 
qiic  scnsus  liiimanus  iii  hanc  s1uI(:t;  opiiiionis  sciitcu- 


tiai  nostrx  relini|iiercinr,  nc  forie  cxisiim:icctur  ipsc 
ncscire.  Nam  cum  in  co,  i|uoJ  nesrii ,  Jispensatin  ci 
poiiiis  aliscinilitr  scicnti.K,  qinn\  nntnia  eit  nc 
scicndi;  |icr  iJ  qnnqnc  niinr,  qiioJ  Si>liis  Pnli\r  scil, 
noii  igiiorisso  crcJeiKliis  cst  ;  qnia,  sicul  snpitiiiK 
(loculniiis,  scicnti.i  apiid  Ociiin,  non  rOi;ni>sci'iidi  id 
qiind  ncscieril  (rf)  inlclligcnlia  Cit,  scd  li<(|m'ndi.  El 
pcr  id,  qtidd  soliis  Paler  scit,  Filiii»  non  iiit.lli^iliir 
iicsclrc  ;  Ciiin  Filiiis  idcirco  ncscire  sc  dicat,  nc  ct 
alii  sri.iiit  :  cl  Palrein  {e)  iili  iil  soliiin  Jic.il  scirc.  iic 
ct  ipse  noii  ncsc!:il.  Si  cnim  liiiir  cogiiovi<;sc  llciis 
diciliir,  :iin:iri  se  :d»  .Miriliain  ,  cmii  lioc  non  ci'l;ivii 
Ahr;ilic  {Ceii.  xxii  ,  12);  iicresse  csl ,  nt  cl  P:ili-r 
(licin  ot»  id  scirc  dic.iliir,  qnir  r.on  cclavciii  Filiiiiii  . 


liain  coiiccdat,  ut  aiii  non  poiueril    Doiiiiiiiis  loi|iii  B  Dco  scieniiam  nnn  de  •'".peniin  1  cogniiione  siimcnic. 


qiind  viilelial,  aut  aliiij  locuius  sit  qiiani  Inculiis  esl : 
((■)  qiii  (pianiijuam  rcpcriatiir  p:irabiilicis  et  alicKO- 
ricis  Jiciis  nsns  esse,  se<l  aliud  cst  vel  cxemplis  Jic- 
ta  (i)  firmarc,  vel  proverhiorum  .si^uiliraiionibus 
reruin  saiisf:iccre  JigniMii,  vd  leinporum  profcssioni- 
bus  se  coapt.irc  :  lamcu  bic  ideni  uniiaiis,  Jc  qiia 
(laclalur,  locus  non  pailuirin  diciis  :>liiij,  (|iiam  so- 
naiit  veiha,  esse  credenJuin.  Si  cnim  piT  id  unum 
siini,  qnia  uiium  volunl;  iiiiuin  auteni  vclle  ii:>liir:c 
sepaiahiles  nf>ii  possiiiil,  qiia'  (b)  divcrsilaic  gciieiis 
Jissidentis  in  diversas  313  necessario  voliintaics 
n.i(ur.x>dtversilaic  Jissentiiitit  -  i|uiiini>do  iiiiuni  vcllc 
possiiiit,  (luihus  scire  non  iiniini  esi ;  cuni  sciciitia,  ct 
ignnratio  voluiiiatis  unius  (-2)  lni|icdi»iii  iinit:ilem  ? 


scJ  iii  lenipurc  proicsianlc.  Si  it;i(|iie  c(  dieni  Filiiis 
s(>ruii(liiiii  sacranici  tum  iic^cii,  iti  laceal,  e  coniia- 
rio  ncces>:e  es(,  iUeo  Jicm  Paier  solns  ostenJainr 
5circ,  qnia  noii  tacci. 

li.  Deus  iiiiiplex ,  ei  liiiiiiano  niotto  minime  coiji- 
liiiiiliti.  Non  mulittur.  Omniii  poleil.  ■ —  Absil  :iiili'iii 
corporalium  demulalionum  nnvilalcs  in  Palrc  ct  Fdio 
cxistimari,  ul  riliquaiiJo  Paicr  Filio  aut  loquatiir,  atii 
tacc.ii.  Nobis  qtiidem  iionnunqiiam  inissani  vocciii  du 
coelo  meiiiinimiis;  ut  sacrainentiim  a|iiii|  nos  Filii, 
palorni  d;;'ii  .signiricaiio  (irmarel,  sict;'  Diiiiiiniis  ail  ■ 
Noii  propJcr  mc  vo\  !i:i'c  vcnil  de  ((cli.,  scd  proplcr 
vos  (J 0/1)1.  A II,  oO).  Crclcruoj  naliira  D.-i  inni  f^'i 
coinposili;  liumaiiiolficii  iieccssilnlibus,  linxii.i:  314 


Ciim  ilaque  st-ienlise  {e)  iiiscieitlia  advcisa  sii,  iiniim  C  molti,  teinpeninienlo  oris,  spiiiius  nisn,  ai.ris  pulsit 


vclloadvcrsa  non  possiini. 

71 .  Pater  ideo  soltts  dieiii  scit ,  quia  soli  Filio  non 
laett :  Filius  nescit ,  ^iiia  nii//i  reveliti. — Sed  forle  id, 
quod  soltiin  Patrein  Filiiis  ail  scirc,  Flliiiin,  qui  sc 
iicscirc  dixi-rii,  iiescirc  conlirmct.  Nisi  plane  Palrcni 

(1)  Er:it  in  aiileriuri;  iii/irmnri;. 
(i)  Aiik';i  legebaliir,  impediat. 

(tt)  Va.,  Lips.  cl  Par.,  ct  ijuinnqnnm. 

[!>)  Edili,  diiieniiwcm  gcnni!^:  (^t^ligaiiliir  cx  niss. 

(1)  |ii  :iK'|tiiit  iiiss.  iiiiciiiii.  lii  .M;iiliii.,  scieiniit  . 
in.dc. 

((/)  lii  viil;;:iiis,  iiilelii.;)Ciiii(v.  lUclius  iii  inss.,  t/i- 
tcUiijeiilin  :  linc  esl,  ciiiii  dicilur^Dous  scirc,  noii  iii- 
li'lligiliir  scii  iKii)  si[;iiific:iliir  cngnosccie  qiiod  ne- 
sciciit,  scd  (|iui(l  noii  loiiitiis  sil  liKpii,  iitijanialtigi- 
inus  ntitii.  t>2,  :ic  ilui'l:ir:itiir  nuiii.  (U, 

(e)  Pariiciilim  ob,  m;i|e  :i  Lipsio  cxpuiictam,  resti 


Deiis  siinplcx  esl,  religione  iiosira  iiiielligciiiliis  esl , 
pieia(e  proliteinliis  esi  :  sensii  vero  iion  perbeitucii- 
Jus  est,  sed  adorandus,  quia  nalum  moderala  (/)  ci 
innriiiis ,  iiaiiir.-c  itifinit;e  ei  polenli»  sacrainenUim 
inlelligentiaR  opinione  non  occupet.  (3)  (3)  Non  csl 

(3)  Non  cst  itoque  diversis  ■  eomi>osilce  titbstantiir 
partibus. 

niargiiicin  nola  :  Cttr  ergo  lam  niulia  deliiiiril?  Qii:>'- 
nani  porr»  illa  (iioi  i»iii/l((  delinivil,  ipii  viv  ah  liui  uno 
sco|:o  ilccliiial,  (|U0  dciiiiuMrare  sliulel ,  licc  liciiiii 
solitiiriiiin  cssc,  iiec  Filiuiii  a  Palre  aiiiiil  sen  aiieiins 
csse  sulislaiilircV  ll:rnine  vcro  ipse  deliiiivit  ?  Aiiiirii 
piuiii^  11(1  iiiiiqiie  Scri|>liiris apcric  Iradilnm  ab  Kcilo- 
sia  Jidicil.'  Priiiiiiin  eiiim  jain  longc  :inte  Jefinicr.it 
Ecclesia  Sahcllii ,  .Nooii .  Pr:ixea;  siiiiiliuinque  lia:ie- 
licoruni  dnclriiiain  pioscrihcns.  .Mtetiimvciopriixiinc 
coiitirmaraiit  Nicaiii    P;ilri>s  :  iiuod    pridoin  cnnlr.i 


iniinus  ex  n.ul.,  Er.  et  mss.  Tum  ne  et  ipse  iion  ucs-  ])  Pauliiin  Samnsal.  deohicivciat  Aiilioclieiia  synodits 


liat,  ij  est ,  ui  et  ipse  inielllgalur  ncn  nescirc. 
Iil  ipsum  aperiiiis  sic  expriniilur,  nitni.  75  :  Fi/iH.s  itit- 
qiie  dieiit  idcirco  quia  tacet,  nescit  :  et  PiUrem  solum 
idcirco  tcireail,  quia  solus  uiii  sibi  tion  iitcet  Mon  lacet 
aiilcui  Fllio  Patcr;  alioqiiin  qui  eitii)  iiitelligerct 
fceire.  Filius  vero  ticei,  qiiii  sie  a  Paire  Jidicerat,  iit 
simul  lacendiini  didiceril,  (lund  expediebal  ignorar: 
lliic  spectai  illiid  Angusiiiii  Scriii.nunc  xcvii.n.  t  :  Ne 
eiirnaliier  supicnlei  pulemus  atiquid  Palrem  scire  qitod 
nesciiil  Fitms.  N am  uliqite  cmn  dixil,  Paler  scil ,  idco 
lioc  dixil,  qniii  cl  in  Pmre  Filius  scit.  Qiiid  cniin  esl  in 
die,  quod  nvn  in  Veibv  (iictiim  esl,  per  ijuod  (aclut  es( 
dies  ? 

(f)  lloc  esi ,  modu  finilo  coangustatp.  Erasmi  in 
llilariiim  paiiln  iniqtiioris  ea  )i;irieiiiis  nt>iii)iierai  aii 


iino  conira  Arlemam  aliosqiie  cinisianter  propitgna- 
rant  Apostolici  viri,  nli  teslis  est  Etisebiiis,  tpn  lih.  v 
Jiist.  c.  m,  reccnsct  sciipia  :i'lale  Victoris  el  Arloiii:i: 
anliquiora,  quielratrcs  tuiii  CAjntra  genles  liiiii  rnnlia 
teinporis  siii  li:viellcob  pro  divinilaiis  Clirisli  Jcrcii- 
sione  scripseruni.  Veriim  judicci  quisque  iii  qneiii 
cadal  inconslaiitix  lalies,  tn  llilariuinnc,  an  in  Era.s- 
muin;  qiti,  lih.  11,  lilius  iii  scrilMnidosiimiiiaiii  iiiodo- 
sliain  .'■.dtiiiratus',  eani  bis  verbis  imiiaiidiiui  prcpo- 
siiil :  Audi,  defimlor  lenieraiie.  ^ohisvcro  piiis  Pra'.siii 
niisqmini  visiis  csi  iinmenuir  quain  imhecilla  sii  liii- 
maii.i  ratio.  Infirmiiaiem  iHiiis  consianter  ob  oci.>'ii.> 
ponit,  tit  discat  honio  iion  suis  sensis,  sed  Dci  dtoiis 
credere. 
(n)  Aliqiiotmss,  cnni  BaJ.^iVowciiiifli/nediiwmrow 


l^t 


^wcM  iiii.Miii  »:i'tR(:(»»'i 


■(aiiu<*  «*i»irsua  i(iui|ii)sii:e  diviniiaiis  pariil'11»  :  iii  9il  A  N 'I'  »*''i">  •1'«'  ""'i''   '•»•(') 


310 
iliiiiicnilo  luouiiis  csi ; 


in  eo  aui  po»t  >iu|ion'in  voliiniaH,  aui  poti  Kilrniiuiii 
keriiH»,  aiit  imst  lUiiiin  i>|iiis  :  ut  aut  velle  aliqiiid , 
•liii  ait  volrntluiii  iiiotiiii  <,ii ,  noii  puti^lur;  uut  loqui 
quiit,  iiifti  pnsi  liileiitiuin  soikoiii  verl>a,  noii  possil ; 
aui  ngrrc  aliqniil ,  iii!>i  iii  upiis  exeai,  nua  inielliga- 
lur.  Ni»  >  s.ihj»(^e(  naiurii.'  h-jiiUus.  a  ipio  lcgciii  niiini» 
lulura  H>r>itiir  in-qiie  iu  alKiuu,  iMlirinilaie  aiii  do- 
iiiMlationt:  cltiCiintli  deiiiitliir,  ipii  etlra  inotltiin  est 
potfsialiii ,  si-ciiiiilum  Doniini  dicluiii  :  l*ater,  po»>-i- 
biiia  tilii  omiiia  suul  (Hnrc.  xiv,  r>t>)  :  ui  qii:inlum 
sensiis  liumaiius  non  ciipii,  taiidim  Oeus  po*sil.  Sed 
iio  ipsiiin  qiiideni  sc  muitipol.'iiti.-e  viituie  fraiiilavil, 
dirviis.  Oiniiia  i|uxouni(iue  facit  Paier,  cadiiu  ei  Fi- 
lius  f;ioil  similiicr  (Joan.  v,  19).  Non  ost  dimrullas. 


<|uia  :iliiid  est  etirinsenis  (li)  siib  islcniia  sua  ossc  , 
aliiid  csi  in  siils  :iiqiio  (.)  ipsiini  so  esse  :  quoram 
iiiiuiii  ritl  possldero  oaoliiiii ,  ipri:is  ,  niunilun:que  (o- 
liim,  aliud  e^t  sc  ipsuin  in  \m  signiflourc  iiiix  siia 
siiiit,  sua  aiiioni  iia,  nnii  laiiiqiiam  eiterna  t>ubja- 
ee.inl,  scd  quoil  eii  suis  ipse  sub>isi:il.  Nonc  ergn  cum 
oinni:i,  qu.c  Patris  sunl,  siia  snnt;  divinilaiis  sigui- 
ficai  naturaiii .  non  ohientnrtim  (f)  coinniniiinnem. 
Nam  .'id  iil .  qu<>d  do  siiii  acecpluriim  taiiciiim  Spii  i- 
liiiii  loqiiehaliir,  ail ,  Omnia ,  quee  PetTi*  tunl ,  mea 
innl;  tl  ideo  disi ,  de  mto  iictipiel  :  nl  duin  de  suo 
acoipil,  non  eiiam  nim  do  Pairis  aecipere  exlsiima- 
retur;  vel  CHin  de  Pairi:t  siimerel ,  non  eli;ini  non  de 
suo  sumere  intelllgorotiir.  Neque  enlm  de  creaturis 


ubi  n.in  csi  iiifirmiuis ;  quia  difiioiiliati  sulij^toet  im-  f)  itumebat  Spiriliis  sanoius  ,  (g)  qui  Dei  Spiriius  est ;  ut 


poleiis  cfliciondi  pdlesiai.  Dillicultati»  eiiini  na- 
tiira  (a)  iii  iuiirmilaie  viiiuiis  esl :  aum  cuui  niodum 
non  liabct  ptjieslatis ,  iion  leneiur  lege  inflriiii- 
taiis. 

75.  i^ifiM  Non  poiuil  ollijiia^idr)  ii«scire.  FiKi  cum 
Palre  nuiura  una.  —  Huc  idcirco  denionttralum  a 
noliis  cst,  ne  *ul  Deus  po»l  sileiiliuBi  loruiu»  ad  Fi- 
liuiii ,  aiil  Filius  posi  igiioralionem  scire  existiinare- 
tur  :  aad  iiitolligeniiam  noHirani  naturue  iioslrx  esse 
significalionibu»  insli  ueiulam  ,  qua;  demoiislrari  ali- 
quid  iiisi  por  loqueiitem  iioii  intulligerei,  et  non  ne- 
sciri  aliquitl  (b)  ni»i  soiciido  nnn  exislimarel.  Filius 
iiaqiic  diem  idiiroQ,  quia  n.cci ,  nesoil :  oi  Patrem 
si<liiiii  ideirco  scire  »il,  quii  s.dus  uni  sibi  nou  tiicet. 


ex  his  Tidealur  arcipcre,  quia  ea  oiiiiiia  Dei  suiil. 
(/i)  Sed  iioii  idco  oiniii:i,  qiise  Pjlrissunl,  siia  sunt,  ut 
quod  sumii  ex  Filio,  ne  eliam  non  de  Pairis  sumorc 
videralur;  ciiin  omnin,  qiiae  Patrls  cssent,  esse  liiiol- 
ligerenlur  el  Fitii. 

74.  Ctii  vofuRim,  aito^ut  idtntia,  cnm  Ptttre  ta- 
dim.  —  H*c  igilur  natur»  non  cjuit  vel  demiit:i- 
liiiiie,  Tcl  interrogstione,  Tcl  allocuilone,  ut  posi 
ignnrantiam  scial,  post  sileiiiium  inlerroget,  posl  iii- 
terrogationem  aiidiat  :  sod  p<:rfecti  in  sacrameuio 
unitails  su»  mancns,  B|  babuii  de  Deo  natiTitaieni , 
iia  habuit  e(  uDiversiiatem.  Univorsilnieni  auteni  \n- 
bens ,  noii  eiism  non  nu«  universiialit  sunl  ic- 
niiil ,  (i)  scieiiiiain  soilioet,  aut  vohiniatem  :  ne  quoil 


Sed  iion  eispeciai,  ui  diii,  315  ims  u:ilura;  difH-  ^  .scii  1'ater,   per  inlemtgationeni  316  f '!•«»*  scirei; 

cull.ile»,  ul  luiic  seiii  cum  igiioiaic  desiitcrit,   ut  ^  ve!  qiio.l  vult  Paier,  por  si;iniflo»ii"neiii  Filln»  vcll  I, 

Imic  audial  oiiiii   lo<iui   liKer  cteperit.  Naliira]  siia:  Setl  cnin   iiiuni.i ,  qu:c  Palris  sunt,   8u:i   «ssenl ;  in 

cuui  eo  ,  uiiin|u»m  uiiigenili ,  unilaiem  nn»  ambigiie  ea  (;;  fu<t  proprielaie  naiiir*,  uc  alinil  aliquiil,  qii:.m 

docuil  dicens  :  Oiiuiio,  (/«ib  Paimtuui,  mta  iuui  P.iicr,  :iui  \ellet,aut  scirel.  Ad  deiuoiistraiioii.  ni 


«oiila  siihstunlia  (vel  rompofila'  subslanliw)  divinilaiis 
parHbu».  Marlin.  dim  saconiponlie  substanlia  purlibus. 
(c)  lloc  csl,  III  viriuli»  iiii>pia  sila  t:si  :  qu,i;  viiliis 
CiiiM,'cie.  Ilinoiiiioil  •"  iriliiis  V:ii.  el  iiliis  recoulio- 
ribus  inss. ,  in  in/irmi/aft?  rirliili»  tsi.  Dei  auiem  na- 
tura  quee  modum  non  liabei ,  eic. ,  iiiierpobtoi  i  (ri- 
buondum. 

(b)  lii  roccnlioribiis  niss.  ni5i  sticndo  exislimarel  . 
inale.  Illuil  »1(1  iriendo,  idesi,  iiisi  disceiidn,  hc  more 
honiiiiiini  ab  iiisoilia  ad  scieiitiaiii  lr:inseuiiil>>. 

(f)  IleNl,  inm  di:  illis  bdni^,  qti:o  non  lencnlur 
iiat>ir:i,  sed  gr..li:t  iiiitlabure  iiosliiioilnm  Dbiiin-iilur. 
(it)  Mailiii.  iiis.,  iiiil>t<'iMli(C  tud'.  Colb.  riiiii  G<>riii. 
«i>frsis/cH(i ;  i|Ui>d  a.l  Filiiim  refeni  poiesi.  Uims  Vatic. 
ac  piuci  iilii ,  siitnisionii»  :  qHoil-tii  tle  Paire  (ticiiiiu 
cominodc  iiiier|>reiari  licet.  Vorius  tanioii  alii,  iil  li- 
iiuel  ei  nuiii.  oJ,  (;iii«iisrcMs  jii/isiKon/i  i ,  lioo  esl , 
res  eiicrnas,  iii  suiii  v.  g  ,  otrliim,  lorr.i ,  mtindiis; 
vcl  uiliabeiur  supr» ,  n.  51,  eleniontt  et  cro»ti«iium 
vai'i«  spccies.  Defendit  lillurius  Cin  ibiiim  non  sola 
P«lris  bonii  eiltrna  el  cro.ila  mi;i  esso  <(it:ore  :  idtiiie 
ex  00  prolial,  qutid  sulijicil.  idco  Spiriiuin  ilo  suo 
aKceptiiriiiii.  Ctini  eiiiiii  comtoi ,  ^pirituiii  Ikii  de 
cieaiiiris  iiiliil  suiiiere;  rcslal  tit  iiiti'iii:i  Pairib  li»ii:>, 
viriuleui  scil.,  a:lcriiit;ilem,pro>ideiiti»iii,  elo.,oiniil:i 
>ua  dicul  :  qna:  iiindem  iion  aiiiid  siiiil  ub  Ipso,  i|U»m- 
vi»  imperlecl.i  no^uo  l0i|iiendi  inoro  dn  .niiua  «a  /'«- 
irii,  quusl  aliud  ^it  li»bi:ns  Paier,  uliud  qiiod  haliet. 
K«  (luo  latile^^e.iuitiir,  Filii  et  P:iiris  unam  esse  na- 
iiir.iiii.  Cnnlar  num.  51. 


(oi  Eilili,  alque  id  ipium  Al  iiiss.  atiptt  tptMiii,  iioii 
alio  sciiMi  :  (|iii  clarior  liel,  si  posi  alnu*  ipsum  se 
esse,  siippleatur  </ute  (ita  iiuii. 

(()  Uiirsiim  hic  Erasmus  iu  llilariuni  censoii.im 
viri;ulaiii  l.ixaiis,  Cur  (ugis,  iiii|uit,  coui»iiiMt«iiti  Nir- 
men  ?  Cttx  ille  nou  immeriio  rcsponde:.! :  Cur  inilii 
c:iliiiniii:iin  siriiis?  Noii  fiigio  coiiimuiiiononi  siiupli- 
ciler,  sed  commuiiiunom  u&(cinloruni,  ctimuiunioiioin 
ailvonlitiam  boii<iriiiii  quiiruiiiiliiii  eiieriioruiii,  i|ii:v 
iiatiinc  jani  coiisiituix  .idjiciaotiir,  ooinmunitinoiu 
dciiii|uc  iialiir.c  iiiiiiaic  dcstiiutain  :  recordare  muJ 
verba.  lih.  u,  ii.  3». 
D  (g)  Sic  iiiss.  Al  edlti,  auiaDti  Spiritus.  Mni  aptiiis 
lcgeicliir,  aui»  eat  omuts  />«t  imui,  quim  411111  ea  omiiiu 
Uei  mni.  Iloc  euiiii  Hd  crcaiuras  roferiur.  Hic  spiri- 
iu<>  saiiclus  iieispicuc  usteiidiiur  Patri  ci  Filiu  can-ub- 
giaiiiialis. 

(/11  Eiciisi,  cxocplo  P.ir.,  std  idto,  oxpimrtn  non, 
quoti  exslal  iH  m  ».  quonnn  aucloril.ite  niox ,  prti 
Nuit  «i(im  aun  dt  Palrt,  restituiinus  ne  tliatn  ii«»  de 
Palri*.  Ilnruin  autrm  sonsii»  e«t :  Nou  iileo  qii»  Pm- 
Iris  sont  Filii  »unt.  qu.si  oinni»  »uu  P.iier  ilt  rofii- 
dent  III  Filium,  ui  »ibi  ea  non  reiinuonl:  »c  sie 
qiioil  suinil  Spiritus  »  Filio,  non  aeciplal  et  a 
Patra. 

(i)  lii  inM.  Vai.  b»s.  et  Msrlin.,  ni  tcMi  MiN««i  mi 
tielit. 

(i)  Kditl ,  in  ta  tssii  :  o.isil(;»nlur  ex  poilnri- 
bus  ins». 


3a 


DKTIliNITAn;  Lmfc.K  )X. 


3<i 


vi>ro  nalivitalis  ploiumque  demoiislraiio  esi  jdhiliiia  A  siiiil  seciindum  Mnfm  intellexisse  iiesciie  Fiiiuin 


iiersonj-,  cmn  dicitur  •,  Non  veni  voluntai/iin  nucm  fa- 
ccre ,  ud  volunUitein  ejus  qui  me  mitit  (Jonu.  vi,  5H) 
Tairis  vcUiiitateni ,  iiun  suaiii  iacil  .  liuni  {<cr  volun- 
taiem  cjus,  qui  sc  inisii ,  signilic.il  ct  PairiMn.  (Juod 
autein  id  i|'suin  volii ,  nun  aiiilngiie  ost''mlii  diteiis  : 
Ptitcr,  quoi  iiiihi  dedisii ,  vulo  il  ubi  cir/f'  ium,  el  iUi 
sint  mecuiii  {Juati.  xvii,  2i).  tuin  oigol'.iier  vclii  uns 
ruM  Christo  e>t>e,  in  <|ii<>  seciiiiduin  A|)i>&iohiiii  clegii 
iio.s  anli'  coiistiliilioiicin  niundi,  <'i  ipsmii  iliuil  t'iiiUo 
velii,  scilicct  e.-se  nos  secuui  (Kplwi.  i,  i);  VDhiiiias 
ad  iiaturnin  eadein  c^t,  quu:  ad  naiiviutiis  sij^nitiia- 
tiuiieiii  distingiiitur  (t)  (a)  in  voliiniale. 

75.  £iim  iion  neuieiiKiit,  ted  ex  dispeuiaiione  tn- 
eenlem  iiilellexerunt  Aponoli.  —  fson  iia.|iic  ignorai 


cuio  ipsi  ciim  lanii|U.ira  sriciiiem  rursus  inicirogijit. 
Scl  s:ici:»inenlum  iie.<;i  ien.li,  dispensationcmcsse  in- 
iclligciites  317  lacciuii,  niiiic  iinsl  rcburreciioneni 
luifiiciidi  lenipu^  jain  uiiiitiiiiilc:;  ct^se,  iiileiTOjiant. 
Ali|ue  illis  tilius  iiuii  jiiii  fc  iirsiiie  ;iil;  scd  ijuoil 
s<jirc  niin  sit  eoiur.i,  (c)  qui.i  P.iicr  iii  |oi<;st:(ic  su.i 
pusiicnt.  bi  itaqiic  .^iMSluli  huc,  <|iiod  nestli  (liius 
dieai,  dis|icnhauoii<'iii  cbsc-  iiil<  lligiinl,  non  iiiliiiiiii .- 
lein  ;  n«6  Filiuiii  uli  id  i.iiiiiiiii  diciii  di<  inius  ii(..i:iir., 
iii;  Dcus  sii?  ciuii  dicii.  I'nier  Ileus  idcirco  iii  poics- 
latc  sua  pii.->ueril,  ne  ad  sc.ciiiiain  liiimaii;i' c;  giiiiio- 
iiis  evaderci  ct  t''ilius  aiiic.  interrogatus,  ni-.iicire  s.; 
diicns  nuiic  riii&iiiii  lum  sc  iicscire  rcspondc;il,  scd 
euruni  cssc  nescire:   P.iircin  vero  tcnipi^ri  iikii  in 


Filius,  quod  iiou  igiiorat   1'aicr,  iieiiue  quia  solus  ]{  scienii,»  sua  ,  sid  iii  polcsiaic  posuisse?   Nam  cnm 


Pater  scit,  idcirco  nescit  et  Filius  :  ciim  iii  uniiaic 
iiaiura;  Paler  et  Filius  mancani ;  quod  aiiti-m  Fi- 
tius  iiesciat ,  in  quo  oranes  thcsauri  ba)>ii-iiii;c  ci 
scientix  ahscondili  siut ,  lacendi  dispensatio  sii  '. 
sicut  ipse  Uominus  tcstaius  est,  cuiii  qii.Ti'ciilibus 
.Aputlulis  de  tempurihus  respondit ;  None$i  vesiruin 
scire  leinpora  ^2)  (i)  lel  moitieiUa,  (/««;  Paler  poiuit 
in  tua  poteitute  (  Act.  i ,  7).  Cugniiiu  ncgaiur  :  in!- 
qu9  solum  ncgaiur,  sed  et  solliciiudo  cogiiitiuiiis 
iiibihetur,  cuin  scire  ha.c  icinpora  nim  cst  coruiii. 
Ipsi  ccrle  lumc  pust  icsurrcctioiien]  de  tempuri- 
lius  intcrroganl,  quibus  anic  inierrogantibits  di- 
ctum  esl,  iie  Fiiiuiu  quidcm  «cire  :  ucc  videii  pos- 

(1)  In  volente. 

(2)  Nuii  exstai  vel  momenla  in  nosiro  codice. 


dKs  ei  inoinoiiium  iiitra  leinpurum  noaicn  sil;  itoii 
piitLst  \id..'ri  31S  ^'><-''*^  *'t  niumcntum  rcstiliiendi  iii 
icgiium  |sraL'li|ise  illc,i|ui  restiiuturus  eum  est,ignii- 
rarc.  Si.'d  nos  ad  intcliigciiiiani  nalivitaiis  sua;  ler 
cxccpiiuncin  patcriiar  potcstatis  erudicns,  neqiie  sc 
iicscire  rcspondit  '  cl  laculiaicm  ipsis  scieniiu:  ii..a 
concessaiii  csse  dcmonslrans,  i<l  ipsuin  in  sacranicnlo 
p.ileriia;  loicsiaiis  lonsistere  osl  profcssus. 

(3)  (d)  Non  ergo,  qiiia  ncscire  sc  dicm  ei  momcn  • 
tuin  Filiui  dicit,  ncscirc  credendus  esi,  sicuti  nci^iie 
ciim  seconJiim  Iioniiiicm  aut  flel ,  aut  durniit,  aiit 
iristis  osi,  Deus  olmoxius  essc  aut  iacrymis,  (e)  aut 
timuri,  aui  somnoesi  conriieiidus:  sed  salva  Unlge- 

C      (3)  Qii>'«  sulisoquuntiir  usque  ad  lincm  ,  perspiruo 
cxhibeiitur  a  vetustissiiiiuEci.'lesiae  Vcrouensis  codite. 


(a)  Iia  0|>time  iioix  mss.  duo  Colb.,Carn..  Gcrni., 
SoriMin.,  Vict.  favciiiil>i!S  aliis  scx ,  m  quibns  tamcn 
iiialc  exsiai,  non  diitingiiuur  iii  voluntate.  At  Corb.  ac 
p:iUci  alii  cuni  vulg;ilis,  tii  toliiitc.  Uuainquaiii  salv<> 
et  inlisgro  sensu  rcmoxcre  licciet  sive  iii  volnniiiic, 
f ive  tii  lolente. 

(b)  A  iii^s.  coiislanier  abest  vel  momenia  .  sicut  ct 
apud  Aiigiisiiniiin  ejiist.  cxcvii  ei  c\cix  ad  llcsyrh., 
qiii  (|iiiilein  episl.  cxcvii,  ii.  t,  oiisurval  gia'ce  lc^i 
Xfivouf  n  xa',oo'Jf  :  .Voslrj  aiKeiii ,  inquii,  «(rwm.;i.i; 
Iwc  virbnm  lempora  nppcltanl ,  cum  habeaiil  luec  iiiter 
ie  uon  ntijlignidum  dtl]erentiam,  y.ouoovf  quippe  appel- 
liml  leinpoTu  qna:  in  rebus  iid  iiliijiiid  o\tporluiiii  vel 
importunii  seniitiniur,  ui  mcssis,  pax,  beUnin ;  ■/^povoui 
aiitem  ipsa  lemporum  ipalia.  llfsyrhins  lamcn  rpibiola 
ajMid  comilem  .\iigiistiniiiii  pia^diclis  Intermcdia  lc^it 
lempura  vel  momrnia  :  quaiii  lcclioncm  llilaiio  iioii 
ignoiain  rtiisse  pal:im  flt  ex  siihjeciis. 

{()  Sic  mss.  At  editi,  quce  Paier. 

{d)  Male  coha^ret  illod  non  ergo:  ciimaiiud  prorsus 
ronclodatnr,  quam  in  «upcri.nibus  fiierit  conrcciiim. 
Inin  pngn.irc  vi.leiiir  h:cc  conclusin  cnm  diciis 
iium.  58  ,  uhi  Milarlns  diein  ilinm  a  Cliristo  ignorirl 
posse  iiegal ,  uou  soluni  q<ii.i  leiiipnriim  aucioi'  est 
ut  Verbuiii ,  seU  quia  secundnm  iiiyslorium  assnmp- 
U:  carnis  ad  eum  pertinei,  ei  ipsiiis  dics  csl,  iu  qua 
venturiis  esl  judicaTe  vivos  et  inoriooB.  Qnocirca 
iiiliMiliori  chartctere  disiiiignenda  ccnsuimus  i\\m 
sequuiitur  ,  niaxime  ciiin  non  exsleni  iii  m>s.  opiima: 
nola;  Colbcrliniis  Irilius,  t.arnulensi ,  Gerni.  et  Soi- 
lion.  Ea  taiiien  suo  c  loco  nnn  movimiis  prorsus 
qiiia  ei  in  peraniiquo  codicc  basilica^  Vaticanir,  Mar- 
liiiiano  ,  Corbeiciisi ,  aliisqiie  li.-ibciiiur ,  cl  .ib  aliis 
Itliarii  vcrbis  per  se  siint  saiis  dlscreta.  Si  ^iniile 
quid  lib.  x,  n.  8,  habcrent,  suspicaieinur  librarium. 


qiiora  iii  prjedicto  codicc  sancii  Peiri  exscribendo 
niagna  iisum  esse  liteniia  constat  ,  licc  vcrha  :id 
(Jr.ccoriim  iiiiitalionem  expressa  addidisse.  Sane  non 
lui.ge  ab  eis  oi^siiJei.l  lia'c  Cyrilli  lib.  Thesauri  pag. 
ii\  :  Qiicmiidniodum  liu^  i"  se  recepil  C.hrisius ,  iit 
homn  fnclu"  unu  cum  hominibun  ewriret,  iitiret  ,  rtli- 
quaque  paterelur,  qua'  de  ipto  dicta  sunl ;  eadem  plniie 
raiionc  iiun  esl  qnod  quem  ofjendnt  ,  si  iil  homo  una 
ri.m  homiiiibui  iijnorusse  diiaiur.  Eadem  dortriuj 
licet  ab  Alhanasio  as'.i'rl;i  videatur  Or.  iv  conlr.i 
Ar.,  p.  494  et  495,  neque  Grcgorio  Naz.,  Or.  xxxvi, 
n.  (>i,  aliisque  magnis  viris  dis|ilicuisse  ;  a  Lepnrio 
tamen  in  libello,  cui  cum  aliis  suiiscripsit  Aiigusliiiis-, 
lom.  II  Coiicil.,  iion  modo  i-eiraclata  ,  sed  cl  an;i- 
Ihemate  damnata  est :  quia  dici  non  licei  ,  eiinm  se- 
cundum  hominem  ,  iqiiorasse  Domimim  prophelaywn. 
Inio  Cyriliiis  ,  Atliaiiasius,  aliiquc  Patres,  si  oriiiii 
p  spiiicmii  pioiiiiis  inspiciatnr,  iioii  tain  ".^sscrunt  Ciiii- 
sluiii  ul  hoiiiincm  revcra  iics<  iisse  diem  judicii.  qu  im 
ipsi  iit  hoiiiini  licuisse  singulari  quodain  conjilio  di- 
ccie  se  iicscirc  ;  iieque  ab  hiiiiiana  naliira,  ciijos  iii- 
(Irmitatcs  susicpii,  alien.mcsse  igiior.intiam  :  iiiiani 
pr  i;  se  qiiod:iin  iiiiid.i  uileril  ,  ut  nohis  congrucri-t. 
At<|iie  iia  cnin  Hlaiio  nostro,  iium.  66,  poliusl:H<'!e 
videinnr  quain  ciiiii  iis  ,  qiii  Jiisliniano  impi^raiile 
Cliri-tiim  ni  homiocni  i,;noi'assc  dcfemlcli.iiit ,  ei  ab 
aiiclore  sno  Thcmistiani,  ab  crrori'  Agiioila  cngnoini- 
iiaii  siint  :  conira  quos  S.  Kulogii  Comoieni.iriimi 
approlial  Gi<'i.'oriiis  Pap»  I,  lib.  vm  ,  cpist.  ii.  Ix- 
Sl-4t  quiM|lie  iquis  Agi.liardi  ci.nlra  Fclicein,  qni  dicm 
jiidicii ,  t.az.iri  s.epnliTum  ,  seriii<'iics  pcigeniium  iu 
Kiiiiii:iiis,clc.,  Cliristolauiissc  c.sisiiniabal.  Vide  no- 
taia  adlib.  \,  ii.  8. 

(e)  In  ctdicc  Vai.  bas.  el  Mariin.,  aui  nwrti,  iion 
tiui  timori. 


SIS  ^\\(.ll  IIII.VI',11 

iii'i  iii  M-   ^rrlnlc,   sri  u.iiiihii  r;iii.i>  iiiliriiiii^ilciii  ,  A 
llrliiiii,  siiiiiiiiiiii,  iltuiliaiii,  >l(iiii,  l.isbiliiiliiifMii,  iiif' 
liiiii ,   p.tii  iiecc^to  isi  kCciiiiiliiiii  lioiiiiiii-iii  iniiirii , 
«lici .ii(|iir lim .r  |.r..frhsii .  c^sc  itilollijsiiliir  iiiscitiiiiiiii. 


,ri  »:(>i'i 


-^u 


319  320  <  Ktiit  OF.ciMrs. 

7'o/HS  ftl  ndveitiit  coi,  qtti  iiuUim  in  Cliri\lu  voltiiU-t 
ttit  tiibiUinluim  ,  qnit  iioii  in  fiattioiie  iloliieril, 
uiillain  ijiiiv  iib  f»Miiii,  fiii  ,  liitliiui,  limure  alieiia 
fiifiil,  iliiiiii'  |iii>!i'!i.s.ii)iii,  iuiiii;ri|n(-  iiiiiiirinores, 
;iil  areiiiiioiilirii  iiii|iiei:iiis  !iii.i<  ,  (lis|ii'ns.itioiiis 
KC-la  i'i  ilicLi  uiiiu-iiiiii  (  i.ib.  i,  ii.  5i).  Quonim 
iilii  ('.liniliiin  iihseribtvil  meruiii  estc  litiiiiiiieiii ,  in 
(iijiis  aiiiiiiaiii  ,  iinii  «iiii|i/iu  ,  lal  itomnk^is  iucliis 
tri^titia;  i  iiiiiineiiiis  iiiriileiii  ,  ijui  rdiisleriiains 
liioiil  |)issiiii.is  Nix.KssiTATi;,  (.■(  qiicm  nlilimiiM-il  vii  B 
iliiloris  (  Ibiil  ,  ii.  J5).  .l/ii  Ve  buiii  cum  carne  (nn- 
(unileiiies  .  t<lficio  uiiniuc  [unctuin  c-<f«  piaulici.baiii. 
I\ec  ile  riiiil  .;iii  i)uu,»  ub  hoiiiine  pronus  sepanm- 
les  ,  iinlliiiii  illiiit  in  i.liritto  jirirtrnliiim  fiilebiiiiluy, 
iiisi  qunm  in  pioplieiit  ugiioscimut.  Ilursum  discre- 
jmnles  comjileclihtiiilur  tenieniius  ,  cum  iliiislinon 
iiiodo  ciiniem,  ted  el  iiiiimiim  ub  .\daiu  projmgalam 
seiitienlet ,  ul  Scriplurus  eludercul ,  quibus  dc  ccelis 
tleicendisse  sigiiificulitr,  desccusum  illum  non  de  per- 
soiia  \eibi  rarncin  sibi  atsumentc,  sed  dc  ipsa  curitt 
ecxlis  adtccia  in:ccpreliibuulur. 

ConlTu  ilivs  lurrelicus  IIUutius  eo  itl  plurimum  ulilur 
iirgumcnli  gcnere,  qitu  in  suis  ipsurum  seiilciiliis  non 
snccurrnt  eis  cjuo.l  rennnr.nl.  Quod  iiulem  alioriim 
Operum  iui'ii)  roiinl,  id  ei  mninne  in  lioc  libro  coii-  C 
redendiini  ,  .ic  sciliccl  do  ij.so  anl.'  finem  judicetnr. 
.Si  quid  cnint  olfentiicuU  jumunt  iiiilia  ,  finis  levabil. 
Qiiainquain  (.r/io.siru  fl(/i'.'i»(iri')ru»M  senlenlin  (itcile 
judiulnr  ,  vel  sulain  a  ilulore  ,  inclu  ,  liistilin  csi- 
mere  Clirisli  ditinitntein  ;  vel  Itumaiwin  illius  iialu- 
ram  a  doiiiinunlibi  s  dHiuliaut  et  cuuciis  liiijiismodi 
nffecionibut  rindicire.  illud  etiavi  att.ndendum 
iliiod  (ireijoiin,^  A';/vs.  Or.  v  coiitra  F.unciin  a  Tlico- 
doreio,  Diul.  i.i,  luudnius  iiit:  Cuin  eiiiii)  (luplex  ot 
uinbi;;!!.')  sit  opitiio  .  iliviiiiinsiie  ,  nii  hiiinniiiliis 
n:iss»  ^Mi :  iiiiiiis  reji-ciio,  ;illoriii^  pn^rsus  cril  C!:ii- 
liriii;ili(>. 

llnquc  Hiliirius,  unm.  0,  insanas  licurelicoriiin  ccntra 
ilirisii  dieiniiiiiem  opiiiiones  e.xponere  simnl  ac  per 


el  anijclici  miiiisiiriicrjiendciis  anisnf,  cmn  nun  lilii, 
scd  Aiiotiolis  irislein  /vivi,>  ,  oruffe,  et  ub  Ainielo 
lonlurlulitin  rsse  propuijiia  .  Tiim  quiiique  iiuineris 
scqueiilihui  euiirriit  qmv  Cliriilus  in  jiatsione  firirhue- 
r,l  ilitiinr  oniiiijiotenlia'  sMir  siijiia  :  quihlis  \acile 
apfiiir  iil  ,  dolorii  nceessilnlein  ,  tiiu  ac  dedecni  in 
eiim  110»  i-onireNii';  .  qui  lanla  polunil ;  el  eum  qui- 
dcin  scruiiiliiiii  liiiiiiiiirin  prii  nnliis  inflriiu  oiiinia 
pti  ,  seil  seciindiiiii  Dcnii!  in  liis  oiiiiiilius  iriiini.- 
plLtrc  (iinm.  ^7). 
Ilinf  ndr,rsiuH  vocein  Cliristi  objiciitnt  te  dereliclnm 
elaniauiis.  Qiuu  uutrin  illurum  de  Cliristo  fidet  lil  , 
decliirnt  nmnrrus  49.  Ac  tuhinilc  innliii  opjiosiiis 
qiiirilionibus  ric  CJiritii  orlH  lempornli  ,  ftelu  ,  ani- 
m«'  ponendiv  ac  rciiimenda'  petesuite  ,  spiriius  com- 
meiiilalioiie  et  trndiiionc ,  qnir  riim  h(cieticoru'ii 
doclrina  conciiiuii  neqiieaul  ,  nodnm  earum  solcil 
num.  (il,  ex  fide  Kcclesiii-.  quirciim  C.hritti  nnturas 
vnii  confundnt,  ucc  dividiit  perionr.i,  in  uno  codem- 
qiic  Christa  hubet  cdiiqiicreiiieiii  ad  iiinricin  relic- 
tuiii  se  csse,  qiiia  lioiiio  est ,  ei  cuin  (]ui  nioriiiir 
praliicntom  se  in  paradi^o  regnare ,  (jui.t  Doiis 
cst.  Interea  llitnriut  fidri  necessilatiin  morc  sno 
couimeiidal  :  ijuo  amiqnntiam  rciundut  hcrreticorun:, 
321-322  *?"' ^'"■'*''  tnysierin  le  eomprehendcre 
jactitubnnl.  Vl  eitiin  Iruilil  Aihanaiiut  iid  calcem 
l.  deSnluiiiri  .\dv.  J.  C.  qiiidiviiiiiatiejiispassioneni 
adscriUiint,  .itit  i]iii  himianitali  ejns  lidein  iion  ha- 
liciii,  aiit  i]ni  iiiiiiiii  iii  diin  scpaniiit,  ti  carnis  cjiis 
diiiionsioiicni  raciiiiii,  et  ol.vntiiu  ei  quouodo prxicr 
sacrjs  Soripiuias  deliiiiiint ,  to  novov  f,  ttu;  mf.dt 
-U;  f^(/i'jiii  \ijiri  TO>,'/'Ii»Ti;. 

I .  Distidentiitm  lenlentinruni  qua'  caitsa'.  Doclrinam 
ptariii,  non  raiwnis  seclanles.  —  Noii  est  ainbigiiuiii, 
(inuicin  iiuiiiaiii  eioiuii  sornioiicin  coiitr.idiclinni  oli- 
nii\iiiiii  senipcr  fiiissc  :  i|iii:i  dHSciitieiiiilius  voliiii- 
liitiiiii  niiitilius,  disseniioiis  (|iio()iic  sil  sensiis  nni- 
inoriiin  ;  ciiiii  adversaiiiiinn  jiulicioriini  (d)  aflectiniie 
ioiiipiii;n:iiis,  assorilo.iilius  lii-,  i)iiiliiis  ofleiiditiir, 
eiintindicil.  ()iianivis  cnin)  onuic  d-cliim  veri  ratioiiu 
porroottiiii  sit ;  l:iiiieii  (lniii  :iliiid  uliis  aiit  vidotur,  aiit 
ciiiiipl;icol,  palcl  vcril:iiis  soriin»  advcrsaiiliun)  ro 
S|iiiiisiiiiii  :  (|iiia  cdiilra  vcrilatoiii  aiitiion  iiitolleclaiii 
:iiil  (ifriMidoiiicin,  vcl  stiiU:v  vcl  vilinsa!  voUt.itatis  ci- 


lui  incipieiis.d,  incep'.,  usqiie  nd  niim.  oH,  dc  inirn-  l)  ror  (iliiiililiii'.   Iiiiiiiodcraia   ciiiin  est  (ininis  suscep- 


hiU  illiuh  conccpiione  ila  disierit ,  ut  ex  eu  nuluriv 
hoslriv  vciitiitcin  a  \  erbo  sinc  sui  aboliiionc  ,  «iiie 
iioslris  viliis  suiccp!ani  c^se  deinonsirct.  I.i  ijuo  coii- 
ficit ,  Chri.\luin  iinuin  euindcniijuc  ,  clsi  non  hiiinaiiu 
lege  conceptum,  loinen  el  teruinhoirinem  e.rsiitisse, 
el  reruin  Ikum  :  nl  ifruiii  hoiuinrin,  p:issiiiiiiiiii  ii  i- 
liiris  ji«r»iitiHiii  etse:  ut  abMjite  oriijinis  iwitnr  vi- 
liis  cuiiccpintn  .  |>.iSsiiiiliiiii  /lusIiYiiHm  iio»  eonfcc- 
lum  esse  iiijiirns;  iil  ivniiii  Deum ,  nb  iitdem  pror- 
lus  jiiisse  alienuiu. 
Kxiiide  mque   nA  uum.  15  ,  ii  iniifiir  iptiu.i ,  liriirioNis  , 


l:iriiiii  viiliiiiiaiiiin  pcrtin.icia  :  cl  indcflcxo  molu 
(/>)  :i(|voi-^nii(li  stiidiiiin  pcisisiit,  uhi  non  raiinni  vo- 
liiiiias  siibjicitur,  iioc  sliidiiiin  dociriii:e  iinpendiiur, 
scd  iiis  i|ii:o  vohinius  ratioiiein  conqiiiriniu»,  el  his 
qii.R  stndeiiiiis  ducirioani  ooiplanius  Jaiiique  nO'- 
iniiiis  pnliiis,  qu.\n;  naiiirx*,  erit  dooirina  i|ua-  lingi- 
liir  :  ct  iinn  j:iiii  veii  nianoliit  rtiiio,  sed  |ilacili ; 
qiiani  sibi  voluiil;is  niagis  ad  d-;ren\i(iiieni  placcntiuiii 
coajitavorit,  n.ni  qu:e  voliiiiiaiis  insiiiiotiini  pcr  iiilcl- 
ligeiiiiaiii  vori  rationalnli^  iiicil.ibii.  Ter  h;r«  igiiur 
vilia  stu.liosaruin   voluniatuni  uiiinos  adversitiiiiiiiii 


(ii)  Ms.  Martin.  ol  :<lii  noiiiiiilli,  a.^isertione. 

Il'\  V;<i.  bas  ,  Martin.  .ic  ii:iiii'i  alii  m»s.  ndrernvidi  tliidio. 


i>K  rniNiTVTF,  iJiir.i;  \. 

«■iitiTsinil  ioiilr;»iii.  Iii>;i0.<  :  ct  iiilcr  vcii  A  pi'uiliis   ;il)  ;.ii,lilii  vi  ril;> 


3«; 


i.iiriiiioiiuii 

:isserlioiieni,  cl  p!;iiiti  ik-reiisioiiciK,  pcniii;«x  imgii^ 
i'sl :  diiiii  .so  t'l  veiil;i5  lciicl,  el  tncliir  viiliinCiS. 
C^cUmuiu  si  iinii  |ii,>'ir(>i  ratioiiftiii  voliiinas,  miI 
|icr  vori  iiilell  !;lii1i;uii  a.l  vc-.Ue  iil  quntl  ver.im  cst 
iiioverelur:miiu{|iiaiii  iloclriiia(l)  (ii)  vnluiilalis  (inc- 
rcrcliir.  sct!  vo!iini;.loin  iiiiin.n»  ilotliin.T  r.iiii)  cnm- 
iiioveret  ;  csseiiine  oniiiis  sine  contrailiriii.nc  vcrii.i- 
lisscrnio.riini  iiiiiis.jiiisiine  iioniiiiod  vellei,  iil  vcnini 
CSSi'dcfeiidcrtl,!-etli|Uodveriiiiiesl.  id  vtlle  civpis.^ct. 
2.  Quoi  nuuthlros  i/uicrfliil.  —  llariim  ilaqiic  vitio- 
s;iriiiii  voliiiilaliiiii  iion  i(;ii;mi>  .\|iosUiliis,  iiiler  iiiiilla 
ionl.„'slaiid,i'  liilei  el  priidicainli  v.-ilii  i)ra'C.'|)!;i,  a.i 
Tiuvittieiiiii  s<  rilii-DS  ail.  h^iil  lciiipus  cum  ^iuuim  iloc- 
triiinm  iwi  susliiiibiiiil,  ic/  nd  sua  ihiiilciiii  coiici^rcn 


iiiii,  lolos  sc  faltillis 
desiimni  :  iii  liis,  (|ii;c  loi|ii:iitiur.  verilaiis  s|iccicm 
aci|iiiiant,  tliiin  i|ii:c  vcr.i  sunl  et  lo.|iii  et  audire  iidu 

|>OS-Ullt. 

5.  Aiiimia  coiivciiimil  jirtrilicla.  —  Incidiniits  plaiie 
iii  linc  proplicti;c  aposinlif.n  molcslissimum  t.-mpits. 
Conqiiisilis  oiiim  iiiiiic  cre.iliir;«  potius  (]iiait)  l»ei 
pr,Tdic;iiiili  iiia',;isiri>  .  dcsideriis  liunianis  potiiis 
(luai)i  (i)  sani'  (idci  doclrinis  slu.lcliir  ;  cl  eo  323 
usfine  oos  pniri^o  aiiriiiiit  ad  «a  ()U.c  desideranl  au- 
llieiida  e\i'il;ivit.  ul  (nacervalis  docioriliiis  snla  li;cc 
nuiic  iiileriiii  prviiit.ili»  |>'illial,  pcr  i|iiaiii  unigcnitiis 
Dcus  a  poteslaic  el  verilatc  IVi  patris  alienus,  aul 
:ilt.Tius  (,'Ciieris  Dciis  silin  (ide  iioslra,  aul  Dcus  iioii 
sit :  ni.irtif.-ra  cx  iiir()([itc  inii.iecilis  prufessionc.  .lUl 


biiiH   iihi  m.igislros  (/>)   (iiurieiilCJ  iiurcs  :  ct  a  vcrilnle  B  diins  ileos  siili  divcrsitjlrt  ilivinilalis  (!>)  eloqilcnlCS, 


quidcm  midituiii  .werlcut,  ii.i  (iibHlus  nuUm  cniiverlen- 
lur  (II  Tini.  IV,  ~>).  tlii  ciiiiit  per  iuipiciniis  siudiniii 
cxli;i  s;mx  diiclriii.-c  paliiMiliain  criinl,  tiiiic  liis  <|ii;c 
d."-i.(erniit  co.iix^rvabtint  iiinjjisiios,  apta  scilicet  ru- 
pidilalilius  suis  docti  iiirtriini  iiisliliiu  cuiiiulanlcs  , 
iicqiic  doccri  scdcsidcranics.  sc.l  dnciorcs  ad  id  qiiod 
(tcsidcranl  congregaiitcs  :  ut  coniiiiiis  ipse  coimiiisi- 
loiuiii  cicojicervaiiirunimagisiroriini.acsiiiiiiiiumdc- 
sidcri.iruni  salisfatial  dociriiiis.  El  liic  lanlnsfc)  slul- 
1;C  irrcligiosilatis  leror  .|ii.i  laiiuloiii  spirilii ,  saiiaic 
diiciriiiaiit  iinii  su^liiiciis,  coriupl;ini  desidcrabil,  si 
ijfiiorat;  ali  ei)deiii  Aj.oslolu  a.l  liiinc  cuiiidciti  Tiino- 
lliciiin  scril)ciUcco;;ii.isial  :  Sjiiriius  imdm  i)ii(ii!/fs/« 
ilicii,  iiiiiii  in  iioci.s.siiiiis  (eiii/iuri/ius  recedciil  iiuidiiin  o 


aiil  Deuiii  oniiiino,  ciii  iialura  e«  Deo  per  n;itivilatcm 
sii,  aluicgantc,.  Iloc  alicnalis  ali  auiliiii  verilatis,  et 
conicisis  ail  f.il)iil;is  aimluu  pl.icet  :  liujuii  sanje 
doctiin;caiii)iciiiij  noii  sustiiicinr.  cl  ipsa  «iiiiiis  ciiiu 
pr:vdicatoi  ibuss(ii>  cxsulal. 

♦  .  llilwmt  iii  t'.r«i'io  tiber  ac  lii-lus.  —  Scd  licftl 
((>)  («■)  iiiiiic  a  luiiliis,  coaccrvantibus  sibi  sccunduiu 
dosiderin  sua  niagisiros,  san.i  du.trina  cisulia;  non 
laiiien  a  sanciis  (lu.lnis.hic  pra-dicatioitis  verilas 
(/■)  exsiilabil.  Loiiiioiiior  ciiiiii  cxsules  |kt  Iios  libros, 
e;  scrm.iDci.qui  vinciri  iiniipoiesl,  libt;r  evciiriel.de 
lioc  eodcin  apostolicc  proplieti.i;a.luioneiis  lcuipore  : 
iit  ciiiii  audiius  verii;iiis  iiiip;iiieiis  dfprehenditur,  et 
scciiiidiiiii  desidcria  liiiinaiia  coaccrvaii  iuagisiri  rc- 


/ii/c,  uilf.iidenics  spiriiibH.^  sedHCtoiilius.  doctriiii^  div-  C  periuntur,  jam  de  lenipore  iioii  :iiiiliig.iiur;  seil  iii  co 


iii.iiiidriiiii  iii  liiji>ncri>i  (i.')  ((/)  nieiidnciloqHioruiit 
(IjTiDi.  IV,  Ij.Qiii  cnini  ilocliiti;R  profecliisosl,  pbiciu 
iiia:;is  (|iiaiii  tli)ceud.i  eiiiiipiiror.; .'  Aiit  ijiKC  di)ctrin;u 
rcligioesi,  iioii  docemla  dtrsidorarc,  scd  dcsidrralis 
coaccrvare  dtictriiiain?  Sed  lia>c  seducenliiim  spiri- 
liuiin  iiicentiva  siippcdilanl,  et  sitiiulat;i;  religionis 
raIsiloi|iiia  coiilirntaiil.  So.piiiitr  eniiit  li.lei  defcctio- 
iiciii  liypoi  risis  incnd.ix,  ul  sil  vel  lii  veibis  pictis, 
(|uaiii  aini.scril  conscioiiiia.  Ll  ipsani  (|uiiloin  siiiiula- 
laiii  piilateiii  Oiniii  vcrlioriiiii  iiie.idacio  iinpiain  red 
dunt,  l.ils:cdoclriii;eiiisliiiiiis  coiriniipcnlc-;  (5)s;inc- 
lilaicill  ri.lci  :  dum  sccuiidiiiu  dosi.leria  sliidioruin 
poiius  quaiii  secuinliiiii  cvaugelicaiii  (Idcin,  coaccr- 
vala  ilocliiiia  csl.   Ainibiis  cnim  priiri^'iiic  incilalis. 


coeKSulare,  cxsiillantibus  s;iii;c  (id.'i  prx'dicaloril.U'1, 
verilas  iiilelligaliir.  .Vc  d.;  lcnipoiiliiis  noii  qiieic- 
niiir  :  ipiin  etiain  gaudol)iiiiu>,  .|(iia  iiii.|iiitas  se  per 
liiic  cvsilii  nostri  tcinpus  ostondorii.  (|u.i  vciitnlis 
iinpalicns  saiia;  dociriii.c  pr:cdic;it'ires  ,  ul  sccundum 
dosidori;i  sua  (7)  cii;iccrvel  sibi  iu;igistros,  relogal  : 
cxsilio  nosiro  l.t'iaiiicset  exsiillaiiics  iii  Doiiiini),  con- 
stilissein  iiuliis  pleiiiliidinciii  a|ioslulicJu  pr(iplicti:c. 

f).  Oiidiii  cnute  se  ycsserU  siip.n ioribui  librix.  So- 
leiiincs  Aiiimorum  calumiiicv  in  Caltiolicos.  —  Supc- 
rioriliiis  igilur  libellis  siiiccr.c  ,  ul  arl.iiror,  fiilei  ct 
incoiilauiinauc  vcrilaiis  prnf.ijsioiiciii  lcttciiies  , 
(pi.>iii(|iiaiii  scciiiiduiii  liuiii  iii;i:  iiiliir.o  coiisiicliidincni 
iiuiUis  scniio  noii  sil   obuoxius  cnutradicliooi,  eain 


duiii  por  audiendi   iiiipuiieiilcin  olilccialioiiciii  sub  y)  laiiion  nos  arbilrorliiiius  res|ioiisi'>uis  iiosira:  moilc- 
iiovolla  desiderii   sui   pr:cdicalioiic  scalp'iiitiir,  ipsi      ratns  csse  raiioncin,  iit  coiitradicere  (|uigiiuam  nisi 


(t)  Voftinlflti. 

(?)  Hendaciolnquenlium.  Grxce,  ^t\)SMyt,rj. 

('))  Saniialein. 

(l)  .Sancla:  fidei. 

(d)  In  cxcusis,  voluntaii  qutcrerelttr.  Tuin  in  pluri- 
liitsiiiss.  lii  voluntalem. 

{b)  ,Si''  pleriipie  luss.  favcnte  grrcii  jrjr.Oiusvot  t/Iv 
UxwiJ.  Solus  Vat.  bas.  codcx  cuni  Mariin.  sculpenlet 
aures,  (juoniodo  legiiiir  lib.  Iit  Coii^innt.,  n.  1.  Ediii 
vero,  piuricn(«s  nurttius. 

(c)  klditi  ,  stulia;  religiotiiatit  ;  emendantur  ex 
niss. 

(d)  Aliijiiot  inss.  ciiin  vulgala,  meiiiiocium  loqiien- 
linm.  Alii  ciim  Rait..  Kr,  cl  Lips.,  inendacihquorum . 


iS)  Loquenles. 
6)  Licel  cnn}. 
(7)  Coucervarel. 


Quain  cum  Car.  ac  vcleribiis  mss.   Colb.   ct   ftcrin. 
pr.cfeiiitiiis  li;clioncui,  coidiriuaot  siibseipieiiiia. 

(e)  iii  iiiss.,  licel  cum,  non  licet  imnc. 

(f)  lii  vulgatis,  exttliivil  :  citi  verbo  noii  saiismo- 
dosie  siilijungciet  Hilarius.  Loqiemiir  enim,  se  uniiut 
ex  otnnibu»  s;ini  lis  niemoratis.  Ab  boc  jaclanli.T  viii» 
scrnioiicin  illius  piirgat  luciio  iiiss.  cxtulabii  :  ul  to 
lanctii  ad  (idcles  vcrilalis  aiiianlcs  rcferalur,  ((uibus 
veram  dootrinain,  libroruin  siiorum  subaidio,  niiniiiie 
cxsulaluram  pollicetur. 


347  SANCil  IIIL\RII  F.MSCOPI  35» 

cuiii  iinpiiUaiis  |iiuf.  s^iivin!  noii  pn<sii.  Koriini  «niin  A     7.  Quitt  iU  umponiH.  —  Kiqm  (</)  lianc  quidi^in 

(■(  iiitenipiiralAni,  cl  ineiiarrabilein,  fl  oinncni  liii  - 
nianx   iiilctligenii.n    s«n8uin   excedcntem  Unigeiiiti 


ilicinriiui,  i)ii;i-  >-»  unilum  l^iliiiloqiili  sui  «riein  cx 
Evaiigeliis  liu:ieiiei  pr.fiiuniniii,  iiii  dentungtrat.i  \i\- 
ri(:is  uiil,  ul  jaiii  in  coiilr.ulli  ilniic  i{;iioraii(ljni  32^^ 
eiicuaarv  non  liicat,  sed  irn  ll^'li>siiaieiii  iieieaso  sit 
t'»iittl«ri.  I''.»m  i)iiO(|iie  niiiic,  bc>  iiikIiiiii  Miiicti  Spiii- 
lus  (Inniiiii,  (i>nii>t'i;iviniiis  i(iiin>  liilei  (leiii.insiraiio- 
nein,  (h)  u(  ne  qunl  rnient  n  sallein  advi  rbum  noa 
(ariinlniK  pdKst-ni.  Solfm  fniin  it»  do  iiobis  iiii|ili>re 
unrcs  i|(iioraiitiiini,  iit  n>><asieraiiiiicg;iroii;t(ivi(.i(Kin, 
luni  uiiilatiMii  diviiiiiatis  pr.idu  aiiins  :  el  ili>  :iii(  soli- 
(iiriiim  a  iioliis  |ii'r  lioc  ,  (fc)  t.yo  el  Pnlreiii  uuuin  «ii- 
uiiK  yJiian.  X,  7.0),  si<^'iiilieaii  I>imiiii  .  ul  iniiascllillis 
|>>'U<  detcendciis  m  Viiguicni  lioino  iciitis  si(,  i|ui 
(>■)  a.|  (lispcnsiiiiinein  c.irnis  id  qinxl  i(aca'pi'ri(.  EijO, 


generatiiinem  pr.-udlcantcs,  naii  quoqiic  in  liomineni 
ex  parlu  Vlr^inis  Oei  sarramciiiuni  docuiinus  :  de- 
nionslr.inies  sccuiiduiii  325  dispensaiinncm  carnis 
assuinpiif,  luiii  riiiii  sc  e\  rornia  Dci  evacuins  fnr- 
in.iin  scrvi  aicepli.  iiillrniit  itcm  lialiiius  liiniiai;i  Itcl 
iioii  iiiliriii:i^gc  iiiitiiram,  scd  salva  (livi(iitaii<i  in  liu- 
liiiiic  \iriiilt^  a<:ipiisit;iiii  csi>c  l)>'i  :ul  liiiminciii  pol<'S 
t  ueiii.  iSaitiipie  cmn  {k)  iii  hiiniinein  Dcns  ii:itus  sil  ; 
II. ui  itlciicd  iialiiR  usl,  iic  iioii  Iteiis  ni.iiifrcl,  .scd  iil 
iiianriilc  Deo  lioiiio  iiatu.  in  btum  sil.  Naiii  fl 
{i)  Kiiiiii.iiiiifl  iionicn  fjuscst  [Mulili.  i,  ■io),  qiiiid  e.st 
noliisi  iiin  heiis  :  iit  iion  dercctio  Dei  ad  lioiniiiem  sii. 


ad  divinit:ilis  sii.f  veio  dciiioiistraiinntfin  s«lijo.tcrii,  B  scd  liiiiiiinis  pitifeetus  ail  Deum  si(  (Joan.  xvii,   5). 


e.l  P/iler,  laimiuam  Iiiijun  hoiiiiiiis  sui  pater  cssc(;  ex 
duobiis  vcr>)  consisiens,  honiiiio  scilicei  ft  Dco,  de  se 
l<iciitiis  sit,  iiiiiini  sumiik. 

6.  Quid  harteniii  tHctim  rte  celfTiia  Filii  geiii^alioiiv. 
—  Sed  ii!)s  iiaiiviiatcni  sulisisioincm  sine  (einpore 
prolestanlcs,  pra^dicaviiiius  Deiim  liliiim  non  alien:p. 
a  Deo  pairo.  nniorx  Deiim  :  ne ipie  cx  iiiiiasciliililute 
Innasciliili  ^'oifiiu.^^lein,  sod  ex  generalions  ((/)  lliiigo- 
niii  noii  disparcm  ;  ntiquc  iiiiuiii  eos  osso  fX  gcmiiia- 
tls  nomiiiiliiis  (c)  uniiinis,  scd  cx  nalivit;iie  natur:f< : 
iieqiie  diios  dcos  per  divcr.ii^a^em  gei>cris  in  tidij 
esse,  neinie  rursum  singulareni  (1)  (|)  iiula  golum 
Dcum,  ul)i  gacranienliiiii  Di;!  niiigciiiii  esi  conflien- 
diim  ;  sed  in  Patresigiiiricari  alijue  e»se  (''ilinm,  diim 


Vcl  CMM  ^toiillcari  Sf  nigai,  non  ntii|iie  natiir.T,  Dei, 
scd  a">sniiiptioiii  liuniiiituih  hoc  proilcit.  N.mi  liaiic 
plori.iiii  posiiilat,  quini  ante  consii(uiionuin  nniiidi 
apiitl  Deum  lialiuii. 

8.  Quid  de  liora  ignorala.  —  Respondeiites  i|Uoqiie 
siuUigslinis  conim  proressinnibus,  usqucad  ignoralje 
hor;G  descciidimiis  demoiisirationcm  :  t|ua:  etiainsi, 
sccundum  illos,  a  Filio  a|>prclienga  (percepta)  non 
csset,  tanien  iJ  nd  ciiiiluineliam  divinit:>(is  u  >igc- 
iiitae  niiii  pertincrei  ;  ipiia  natura  non  rerret,  ut  ciini 
iiativiias  rctroagerot  a>l  iniiascibilitiiis  (i)  iniiiitia- 
ljili'111  subsliluiioneni,  polestaii  sufc  Patre  iiiumcn- 
liiin  dcliniciidi  adliuc  diel  ad  deiiiuiistrationcni  :iu- 
ctorilails  innascibilis  reservante  :  iieqiie  in  co  inlii- 


_  iii  eocl  naiura  l'atris  el  noinen  (scil.  nalui;i')  est,  in  C,  ,„._,,„   i„iel|igi  po^sc  iiaiurain,  in  qna  taiiiiim  incsset 

ex  naiiviialc  nature,  quantum  impleie  possct  pir* 
recla  n;itlviias  :  ncque  ;td  dilTcrcnli;iin  diriniuiis 
niiigeniiu  Dco  igiior.itioiicm  diei  utlior;cdepiit«nilain, 
ciiin  ail  dcmonsiraiidaiii  advcrgum  hi-rcticos  Sabnl- 
liaiios  326  *'>"^^*^''"'*^"''"  Paireatque  ininiliabilcm 
pulestiitcni,  iiiiiascibilis  b;cc  iii  eu  sit  (Milcslalis  e\- 
ceplio.  {}}  Sed  qiiia  btnc  ncscita!  diei  profeisiolicni, 
i.nii  Igiuirationis  eiisc  i  .finniia  era,  scd  (aceiidi  dia- 

(9)  Iittinitnuel  pro  Emmmuel. 


Filio  vero  Pairein  intolligi  ac  niaiicre,  diiiii  liliu*  ne- 
(pie  dici  potcst  iiisi  ex  patrc,  neiiua  esse  :  vivenils 
tpiiiqtie  iioiurae  csse  viveiucm  iina;;inem,  cl  consi- 
giin(»ni  nalnralilcr  Dei  lii  Deo  furiiiain  iisqno  «dcn 
iiiiliircraiiiis  potcsiatls  etgeneris,  iii  iii  eo  nec  opiis, 
itcc  «.enno,  ncc  visns  alienus  a  Pairc  sil  :  setl  cum 
ii;itur;iliier  in  sc  habcal  ;>uct  >ris  siii  iniag»  naturam, 
pcr  natnraliu!)  qiKMine  ini:igiiiciii  «n.iin  aucior  et  opc- 
ralus.  ei  loculus,  cl  visiis  sit. 

(I)  Vcrba  (/«id  sohin  de^nnt  in  codice  Veroii. 


(d)  Ila  inss.  Edid  vero,  iu  iic  iiuidem  ine>iliri...cri- 
miiiis  iiliiiuiil  poshiiil. 

(h)  Ii  viilgitis  liic  additurijiioii  sa-ipittiii  at  :  rc- 
fra-aiililiiis  iiiss. 

[c)  llif  l'.'Ci>i»,  qii;e  esl  |>Ieroriim(|ne  ac  sincerio- 
rnm  m»5.  iiitegra  oril,  si  verbdiii  («/Vrulhic   npplca- 

tur    lii  (ritm-  niss.  exst:il,(;iiin  ;ii(  (/)»p.:iis«.(.i»('iii  cnr-  D      (o)  .\liqiiot  optini.e  iiot.i:  inss.  alque  iii  haiic. 
iiit  iii  iliiod  1/(1,  clc.  ■M  lii  viil^.ilis  aliHiint:  ulU  ancto-  (A)  lii  vuigalis  m   homiiit  ;  sitque  alliM  legit  llila- 


('ani.,  Rcmlg.,  Gfrin.,  elc,  ubi  to  lo/.ii»  no»  si>li- 
tariuiii  sigiilficit,  scd  nnnni  :  lii>c  c»l,  nequc  i|uia 
pricdicaviiiiiis  u'iiiiii  :ic  soliiin  Deiim,  ntco  pr:i-difi- 
viinns  singnl.iroiii  ac  si>llt;>iium  ;  si  (|uideni  uiii):cniii 
Dei  conrfsvio,  iit  noii  diius  goneru  diversos,  iia  nev 
solit  irintn  rccipil. 


rilatc  lialicliir,  qiiUi  nd  dnpein^aiianein  crtriii»  perliuaut 
id  qiiod  ilii,  ftc.  Ilic  iKilaliir  Salicllii  doclrilia,  Ciijiis 
invidiam  iii  l^atliolifos  .\naiii  (oiireieliaiit. 

(d)  Kilili.  exce|itii  Par  uiriieiiiluiii  :  inalc.  N  un  vo- 
ciiliuluiii  diipiireiii  reff  riur  ;id  niniiii/n/cm  tuisllten- 
lem.  id  fsl,  snhsislcntia  a  giKiicnte  disliiiclam  :  qu;« 
P.iiri  :fqiialis  pnfdicatur  ralione  generallonis,  pon 
raiinne  innascibilitatis. 

(.)  Iloc  cst,  neqnc  umiin  eos  csse  "b  siiigularila- 
tcm  pfr-oii;i',  ciii  iioiiiiii;i  gciiiiiial:i  siiit.  Ilinc  ctiii- 
lirniaiiir  qiii'tl  iiliscrv.iviinus  (co/.  IG'>,  tiol-  c  »OJ|r(F 
f(/i(  ),Saliclliiiniiii  Viigiif  iiiiinnfni  ratfimsdivideio, 
quaicnns  li  cipii  l>ai  Dci  pjusdrih  lu  nnna  KCHiiiiiirv. 
(j)  llc^(i(iiiniiis(/i((o  Jo/iit»cx  pt.|iiiiibii»nifS.(.olb., 


riu-,  piita  lib.  v,  ii.  18,  ei  Idi.  u,  n.  4.  Hic  tann  n 
aiicioritiie  niss.  rcs(i(uiiniis  in  /i(imii»«« ,  quoil  ci 
puiili>aiiie  li:ibciit  cilill,  :ic  magis  cimgruii  cnoi  tub 
iiexis  iialus  iii  Deum  iit. 

{*)  AII'|iitM  iiiM  .  <iii/i(i6ilrm  «M>sri/ii«ioii«iii ;  meu- 
diisc.  /niiii/ioH/ciii  iii6s/ilu/itimfiH  vocat  cain  siibai- 
stendi  riillnofni,  qu:i'  oiiinis  priiicipii  expcrs  sit.  t.oii- 
cetll  notpiit  P:itrtMn  poiesiaii  su;i>  iinidipi»m  re>wr- 
vasse,  oisl  liliii»  ipsl  inaspi  ilis  conieilatnr.^eruiii  lne 
lliluiiiis  non  lam  ex  sua  qiiam  ex  Arisnonim  «eu 
teniia  loipilliir  :  inqua  Filiu^  non  simpln  iie r  ncgf  (ur 
siiri',  ^ftl  caifMis  inscne  dicatiir,  qnatcnus  mnt 
iiiiKiscibiiis  e«80  iiilelllgliur. 
(j)  KrasUiUb  hic  Inscrucrat :  rer  quum  p^tuil    Va»i 


S-(9 


W.  TRiMTATf;  t.lRF.U  X. 


3sn 


|i(?ns!tiionfm  ildfiiiniii-! :  («)  px|iiirji;anila  eiiain  niinc  A  •"«'in  exapfiuaiffi  ad  Df.mTt  in  Unig."iiili  iii^tiNii.ii»;  327 


osi  oiiiiiis  iisipiie  asseilionis  «crasi»,  «t  omnes  lia>re- 
lif;  !•  I>las|ihcnii3e  transoiirre nda;  «tint  prsdifaliones, 
iit  •vcrilas  Evangelii  per  ea  ipsa  quibus  (1)  obscitrari 
viili-iiir  eliiceai. 

\).Piifiiiu)iis  imtor  uc  dolor  contra  Filii  aqualilatim 
objicitiir.  —  Volunt  eiiini  |>teii(jiie  (b)  eoriiin  cx  pas- 
■^ionis  nielH  et  ex  in(irinit.ile  iialiendi,  iioii  iii  n:jl!ira 
enni  impnssibilis  Dei  fuisse  :  iii  qni  liiiinit  ct  doliiii, 
noii  ftierii  v<'l  in  ea  poti-siatis  Sfoiiritaie  ipii;  tmn  ti- 
met.  vel  iii  ea  Spii  itiis  iiicoiriiplioiie  ijii.v  noit  dolet ; 
seil  iiifiTioris  ;i  Oen  pntre  natiii;»',  ei  liiiiii;ina;  pas- 
siniiis  tri  pid.iverit  melu,  el  :ti)  eorpiir  ili-  i>.i'ii!»«  coii- 
gemuerit  atroc it.itcm  ;il(iiie  liac  iiiipict.ui.-;  sh.t  :is- 
sertione  nilantnr ,  qnia    ^cripfint   Bil   ;   '/  ri.?lis    cU 


n;Uur»<iu;i>  infirmil^ilemiliversiltt^-ninnc  siiani  ci  ile- 
prtcaiioiic  caliii^.etdcsoUiiionis  nuercla.ct  (iJKim- 
mendalioiiis  coiifes^inne  lesielur. 

10.  Mortem  lisud  recte  iticitur  timiiine,  quam  do- 
fuil  »011  limciulnm.  —  Ac  pi  iiriiim  aiiie  qtiain  ex  liis 
ipsis  ilictis  deiiionsireiiius,  iicc  nietneinli  de  se  in 
eiiin  infirniii:iteni  incidisse  alii|nani,  nec  dolendi : 
(ju:!  rendiiiii  est  ({uidnam  videaiiir  limcre  potnis^e, 
ut  in  cnin  formido  iiitolcraodi  dolons  (<i)  incidcril. 
Et  piitn  iion  atia  liic  ad  titnenduiii,  (|iioin  [lassioins 
el  inortis,  caiisa  pr.ioteiidilnr.  Et  interrogo  ciis,  fjiii 
IiiiC  ita  exisliinaiit,  ati  rationo  siiilisistul,  ul  mori  ti- 
iiiiieiil,  o.ui  oinncni  ab  Aposlolis  tcrroreiii.  niortis 
:ipr!leiis,  ad  gloriani  eo^   sit  iiiarlyiii  adlioriains, 


mimm    viea  usque  'id  mortem  {Miittli.,  xxvi,  'iS) ,  cl  B  dicens  .-  Qui  iion  arcipil  eiiicem  swim  et  uquilur  me. 


riirsiini  :  l'ali'r,  s»  possibile  est,  Iranu-al  culix  isle  a 
me{1biil..  30)"  seil  et  illiid  ;  {t)  Deus  meuf,  thii.i 
m«KS.  qiiare  me  dereliquisti  {Mallli  ,  xxui,  i(i)  V  l.no 
<|unque    ailjicianl  :  Pater,  com>ii-'tiiio  iit  maniis  luas 

siiiiilum  meiim  {tvca;    xxiii,   4f)).   Ilts  enim  o o-> 

|)iT>  liilci  iiostr.-e  profcs-.ioncs  ml  ini|iiolaiis --11:1;  ra- 
piunl  tiMirpalionein  :  ut  limiicrit,  qui  Iristis  esl,  ipii 
ct  tfiiiisferrl  a  se  caliceiii  depreciius  sii  ;  iii  dnluc- 
rit,  q«i  dcrelictum  se  a  l>e^>  in  passioiie  conijuestus 
sit;  iit  inflrmtis  <|UOqne  fuerlt.  (|iii  s|iirituiti  siiuni  l'a- 
Iri  Cflmincndaverit,  nce  aiixictas  adn)iii;ii  siiiiiliiiidi- 

(1)  Quibus  obscura  fidebaiw. 
profeiiionciii   nd  confiiiiriiiiaiidi  hoiiiiriis   sucrumeiiluui 
yeitinere  :  ut  qui   infirmilutei    iiosliui  portabul,  iii/ir- 
mitulem  quoque  nbi    kuiiiaHg:  iguuralionn  attmnerfl  : 
atque  ila  diein    nescire  sc  dueiet,  ut  ■■^e^'uUruin  Luiuii 


ncn  est  mc  dignus  :  et  qiii  invenii  animani  sunm,  peiilet 
illam  :  et  qui  perdiderit  eam  propter  me,  ineeniei  caiii 
{iluith.  x,  38,  59).  Cuni  etiiin  pro  eo  loori  viia  iU  ; 
qnid  tp«e  in  inortis  saicainonio  do!ni.>se  cxistiniaii- 
dus  est,  qiii  pro  <e  niorleniibus  viiain  rependat? 
Et  cum  iioii  liineiidos  cs.^^e  qui  corpiis  ocoideicnl 
nionel  (///W.,  28)  ;  i(isiini  illiiin  niors  (<?)  ad  liino- 
rem  passioiils  coipnralis  exlerruit? 

11.  Quain  el  sponle  oppitiit  cum  rciiiviscendi  poles- 
taie.  —  Tuin  (/■)  dcuide  tjueni  dolorom  niortis  tiiite- 
rct ,   poteslaiis  siiai  libcrtale   morituros  :  Huni.^iio 

{•i)  Deut,  Deus  meHs. 

(n)  Lips.  es  Kry.sini  margine,  etrpugnanda  :  minits 
Coiicii;ne. 

{b)  Non  jam  quod  onine»  ,  seil  quod  pleriijne  Aria- 

nonini  soiiliani,    rcfolleiidiini    {iroponinir.  Seuiiuiit 

vcscieliai,  el  attrecuMein  iiesd*  iUK  jiiiibiiain    iii.ilic-  p  pnrro  illi,  ut  liic  saiis  dilucidc  iltcliir;uuf,  Cjirisluiit, 

v.,>%i      JfiM^r/i^Al     •   f/itti     f,iAi*ni,j«   n/1      triitniiii,»      niiitm   in.    ^    iiii/ifn    cr./.|iii/liin\      li.tii,; ti    liii.xi....       •,!.     rl.  .t  >i .  /  l;  u    li:. 


Tem  itjuorabat  :  Inm  iii/irnius  ad  srienduiii.  quain  iii 
fiimns  ad  fleiidum,  sub  lassnudinie  et  tuit  tl  viediit 
oficio  ,  netcieiiiitr  etium  non  dcdiquaius  trrorem  : 
iiiiixime  cuw  ex  rnoiiui»  resurqenleni  el  iiigressuium 
supe.rgressuruiiique  caelos  Aposiuti  non  jiiin  netcienlrm 
ted  liiijiisipsiiis  diei  suic  poieiileiii  uc  scitnlem  iiiierro- 
qasseiil.  nihil  utiud  perconuintes  qunm  id  (/uod  sub  dii- 
pen^alioiit  liominis  lncebatnr  :  ul  iii  ev  quod  netcire  se 
dixeiat,  dum  rursuin  interroqnin,  aasumptionntt  poliut, 
qniim  necessilaiem  ignorautia:  iiitelligeie  viiierentiir. 
Qiia;  in  quodain  codiie  adsiila  se  rcperisse  adinoiiot. 
!ii  ttiio  taiiliiin  ins.  R(jiiigi:iiio  aiiii.  tirelier  700,  in 
<|iiii  itiuli»  passiiii  lruiic:ita  aiit  pertiubaia  siiiii,  ea 
ipsa  reperiitiiis  iiiilio  Imjus  Hunieri  adsiila  |iriniiiie 
post  ver|)  I  :  Usnue  ad  iynoruia;  horm  detcend'mus  de- 
monshallonem.  In  aliis  iiiitoiii  m>s.  iiulliiin  esi  adilila- 
inenii  liujus  vcstigiinu.  Sii  ui  iii  appcndice  :id  caiccm 
librl  tx  adjecia  ;  ita  ciiaui  liic  it;itoraiitia  ('lirisii 
aliler  cxiiliiiitnr,  qu:ini  in  tolo  libro  ix  exposiia  cnI 


qiiein  sccundiim  bniniiiciii  liiiiii:-.'0  ac  <lo|ii;'.se  Ili 
laiius  coiirneiui,  naiiir.c  altdiiifi  tnipHSsibili  iiror- 
(.n^  expencm  cgg«.  .Siiil  de  lii»  l.eiintius  auiliviiddt. 
Lxstilit  aiitni:.  inqiiii  lili  dc  Scelis,  :ioi.  11),  rtaliui 
ip.io  Coiit,t:iiili:io  iiiipfruiite  Arii  Iwresii,  qiti  el  eirca 
tiiviuiiuteiii,  ei  circa  iitiUiiant  huiniiniini  eiinbiil  :  circif 
diiiwtateni,  qiiia  Filinni  diceOal  eise  Oei  creaiiiraiu, 
itiiiemime  Sfiiriluin  saiiclum'  .  circa  incarualiunein, 
qiiia  r/fii/i  corpus  .liebal  iitanlinuin  esse.  in  «/iid 
uiiimiK  (Oi,o  iermo  principulum  vbiinuent.  Uiie  ttutcat 
prcptciea  dicebal,  qiiiininin  conduceri.1  ad  sfabilien- 
dum  ipsiiis  de  Trinituie  dogwa.  fjni  aulcin  f  oiidiii  urcl, 
posl  iiO!iiiullJ|  sic  txplirm  ;/iiii)i-0  /liifliiiiiii  rf(/(/iiia 
Chrisii  corpus  inaiiiinnnicsii'.  inidehnl,  uihimilet  ejiu- 
modi  roees  diristo  non  ui  /lotniiu  iM/irjprsiiiiis,  ttd  ui 
Dei  filio,  i/i'./i((;  jpitiis  Si'ii(«n'/(!  Fiiiii.'.  fuire  minor  de^ 
prehendei  etiir ,  Qu.Ki  .Vtjiaiiasiiis,  bb.  do  Iicarii.  Cliti- 
sli  ,  pajT.  (iiS,  ciilliiriiial  his  voiliis  :  /''riijliM  iaiVjir 
ciivillnntiir   .li  i«jii,  ijni  ciirueni  tiiiilnmnuido   stninen- 


in  (|(iii  pr.flei'e;i   cuiii  dioi    ignoraiilia  (litiicn^alioiii  J)  jc?,  co,  (Jmo'   de  pussioue  inlelliqilitr,  nil  iniiHiUbiUnt 


tacenili  iriiiuitnr,  dispensuiioms  vociibulo  nnn  (|uciii 
admnduiii  liic   inlelli^iinr  inysteriitnt  assuiiipiu;car- 

nis,  sed  iibnlruiiuin  Dci  consilii qno  piudenlor  jn- 

dtcavli  liauc  ilicnt  bouiinibiis  a  Chrisln  iioii  essc  10- 
veliindam.  Dubitaii  vix  potcsl,  qiiin  hoc  incriiin 
:id<iumcniiiiii  sit.  El  vcl  ex  boc  confirniainr,  qiiod 
ciiin  0011  exslet  nisi  iii  diiobus  msg.  iiiins  sciaiiius, 
eoriint  unus  uiio  loco,  altero  alier  illud  collocai. 
Probabile  ctiain  esi,  illud  cjnsdem  esse,  cujus  esi 
itddiianieiitum  libri  ix,  qitamvis  exsiei  in  longeptii- 
ribus  niss.;  liilariuni  vero  utriusqiie  auoliiriin  (-sse 
ea  i.intiiin  ratione  cugiiare  licci,  ut  posi  absoluinMi 
opus  aitnoiaverit  novuin  queoidam  explicaiida;  prae- 
dtci%  ignorantliB  niodiim  Patribiis  aiils  satis  coin- 
ntunem. 


dciiaiem  inipie  reierunt.  Ilac  sciiiriiii.i  sic  cxpliciiia, 
scopoquo  llil.iiii  porspicto,  faciiius  capieiitiir  qii.i: 
siilijiciet,  aiit  ccne  su;>picioiicin  iimt  iia  fiicilo  itio- 
vcbuiit. 

ic<  Val.  bas.  m<<8.,  covimetidaiionis  spirilut. 
d)  Exciisi  bic  adjiini  vet  Hiroiis,  iion  niss. 
()  Sic    niM».  Al   edlii,  <i   liniare.   Ilio  tiiiior  aIi  cO 
arcetiir,  pro  quo  niori  vila   sit  ;  ac    proiiide  ali  lioc 
animl  iitYoctii  vindicatur  Chii^ius  quaienio)  Deii^  ist, 
nun  qnaienus  honio. 

{()  lo  vulgntis,  denique.  Et  liic  dcnuo  ostinditur 
in  Cbristo  esse  tiaiina  aligiia  |:iiiii!'iscx|)eif>  ;  iiei|OC 
lioc  iiisi  de  Jivina  pricdicalur,  iiU!'  liiniirnm  ^ola 
habc!  ponondij.'  aique  iieruin  siiinoiidioaiiiiiin:poloii- 
iatem.  Qiiod    illusiratur  bis  Atbaiiasii  :,ci!ooiie  ma- 


r,r,i  s,\m;ti  iiii.akii  i:i'ist:()ii  ssa 

ciiiii)  genoi i  viir  inui l(>m  ,tiil  vii  txlciior,  iii  csi,  A  liiiiiiaiixgiilt  vulnnlaiissu.t!  Iibcrl:tic  moiiiurus.  Non 

cst  iii  viiliiiilale   (ti)   (e)  luorionlis  cl  |olo&lnte  noii 


fehiis,  viiliiiTis,  tasiiK,  inin.c,  dcgraEbaia  iii  •orpus 
accelerat  ;  ;iul  i|)sa  nuuir^i  ('iir|iiiriH  tiusiri  seiiio  iii 
eani  ips:iin  inortcm  vicia  cunccJil.  Unigeiiitus  au- 
lcin  Ucus  iia  poteslalciii  lalicns  |'oncii(lx  aiiinia\ 
(I)  ut  rcsunicii(la-,a(l  |>cr;igi'iidiini  iii  sc  inorlis  sacra- 
rociitmii,  ('uiii  puio  iicciii  ciiii>iiiiiiiiasgc  sc  omiic  liu- 
nianaruin  pussioiium  opus  (n)  te~tatiis  csbcl,  incli- 
n:it'i  cajiile  spiriiuai  ir.idiJit  {Joan.,  \u,  3U).  Si  lioc 
naturx  lioniinis  jus  relii  liiiii  csi,  ut  pcr  sc  cxlialans 
S|iirituiii  rc(|uiescal  32S  >'>  moilcin,  et  nun  dissoluto 
curporc  l:ibofaciuta  aiiinia  dcccdat,  vcl  :ibriipiis  aiit 
pcrfo^&is  :iut  colli>i^  iiiciiibris  spiriuis  taiii(|iiaiii  in 
scdc  siia  violalns  crumpai  «ul  cinual  :  iiicidal  in  {b) 
Itoiiiiiuiin  viia:  nioriis  inctns,  si  qund  emisso  spiritu 


diu  iiiuri  tinior  niorlis  :  ipiia  et  viiliintas  niorieiiili  ct 
putcsLis  reviviscenJi  citra  iinlur.im  liiiinris  csi,  duin 
liiiicri  niors  iiun  piilcsl  ct  iii  voltiiilalc  niuiiciidi  cl 
iii  pulcsialc  vivcnili. 

15.  Aii  pfeuat  liiiiufril.  —  Seil  fnrle  poiiduli  iii 
riiicc  f.iipniis  (G)  p(cn:n  ('(((illigaiitium  runiiim  vio- 
lciita  viiiculi,  ci  aJucioruiii  ('hvorinii  (/)  cnuli  vui- 
iicra  siiiit  liinuii?  El  vidc:imiH  ciijiis  corpoiis  lioiiio 
Oliristu!!  sit ;  iil  iii  Mi>peiis:im,  cl  (i;)  nodauim,  ot 
lraii^fuss:ini  carncm  dolor  maiiscrii. 

329  (''■  l>ndeJn  rorporihut  icntut.  —  E»  eiiini 
iiatiira  cor|ioriim  csi,  (/i)  iit  cx  cniisonio  aniinu:  iii 
seiisuni   qiiemilain  :iiiim:c  scnticniis  :iiiiniala,   iion 


ninriuus  CnI,  iioii  liboruiis  su.e  iid  mori 'iidum  iisus  n  sit  IicIms  iiiaiiiniisi|iic  iiialerics  :  scd  ct  atlai.ta  seii- 


est  poiesiaie.  Quud  si  cx  su  inorUius  esi,  et  per  sc 
spiriuini  reddidii ;  iioii  est  tcrror  inoriis  in  poicslate 
morieiidi. 

ii.  yec  corpori  nec  siriritui  mort  fuit  lenibUis.  — 
SeJ  foitc  linmana^  igiinraiiiiat  liinidilate  banc 
ipsain  (i)  (<)  moricndi  in  se  timui'  pnteslatcm  ;  ut 
licct  ab  se  (5)  inortuus  sil,  Iniiien  hoc  ipsnm,  qiind 
morilunis  cssei.  tiniiierli.  El  si  forie  ernni,  i|ui  iia 
cxi^iim.nbuiit ;  cnnsiitiianl  cni  rei  exislimeni  iiior- 
lem  fuis<c  tcrribilem,  Spiriuii,  aii  corpori.  Si  cor- 
pori ;  annc  ignoraiil,  qiiodSancln  corruplioncm  iioii 
\i>uro  (Ps.  w,  10),  iiilra  trijunm  corpuris  siii 
templiiiii  essct  suscii:iuirns?  Si  vcro  Spiriiiii  niors 
lerribilis  est ;  (4)  (rf)  L  iz  iro  iii    .\lirali:c  sioiliiis  Ix- 


liat,  et  cninpuncia  (lole:ii,  ci  algeiis  ri^c:a,  ct  roii- 
fola  guudcat,  ct  iiicdia  lab(<scal,  el  piogucscat  cibo. 
Ex  i|uodamenimobliiiciilis  se  penetriiiiisquc  aniniu; 
tiaiiscursu,  seciiiidum  ca  iii  quibuseiii,  nui  oblocta- 
lur,  aiil  Ixdiiur.  Cnin  igitiir  coiiipiincia  aul  clTossa 
corpora  dulcnt,  sciisiiiii  doluiis  iraiisfuso:  in  ea  ani- 
nia^  scn^us  adiiiiiiii.  Deiiiqiie  vnlnus  cnrpuris  usque 
ad  lios  dolcl,  cl  digili  excidciilium  {atint,  excedcA- 
tium)  cx  carne  iiiiguiuni  prxscgiiiina  ncsciuiil.  Et 
si  quaiido  acccdentc  vitio  pars  aliqua  corrupia  lucni- 
broruin,  scnsnm  vivx  caniis  ainiserit;  ta  cum  vel 
dcsecaliitur  vcl  nrelnr,  dolurem  qiiisqois  csse  po- 
luissei,  iioii  maiicntc  iii  ca  aiiimx  peimixiionc,  noii 
seniict.  Aui  ciiiii  giavis  necessitas-  ncidciMli  cor- 


lantc,  infernum  clians  Cliristus  linicrot  ?  (l:cc  slulia  C  pnris  nianel,  nicJicato  polu  cunsopiliir  vigor  anini.'c, 
aiquc  riJiciila  siiiit,  iil  in  polesialc  pniicnd:i?  aiiiiii:c 
ac   rcsiimendu:    mori  liiiierel,  ad  sacraiiientnm  vit.r: 


(I)  Yel  reiumeiida. 

[1)  ii!  ras.  Vcrun.  hic  addiiur  tuam. 

(3)  In  aliis,  Miurifunit. 

(4)  Kteiiziiro. 

jore  Jc  iide  apud  Tlieodorciiim  Dialngo  iii :  i/oiiiu 
autem  Duiniiticut,  net  vi  morbi  iuperaiui,  nec  iuvilin; 
morluui  eit :  trd  tun  sponle  veuil  ud  inoilii  di.ipeusii- 
tionein,  corroboratiis  iib  inhnbiiniile  iii  ii>so  heo  Verbo, 
<liii  diiil,  Nemo  loltil  nnimuin  menm  o  me,  elc.  Divi- 
liUiis  ergo  Filii  esl,  ijuiv  ct  pouit,  et  ruriui  <uiiii/  (iiii- 
niiim  lioininis  quem  tiesliivit. 

(")  .\lii|iliil  mss.  prob:c  iinl:i',(i'sia(us  fsl. 
(ft)  Veliis  nis.  Cilli. ,  in  Diinn  riltp.  Mut;is  plncct 
Doniinum,  iinaiovis  lioo  verbo  diviiia  iiatiiia  >.igiiili- 
celin',(|ua*  liinc  in  Clirislo  ilcmonslr^iiur,  qiiod  c\  .se 
nioriens  jiiic  nnlli  bominiiin  iiauini'  rclicto  scsc 
gaiidcrc  palani  leceril. 

ir)  lii  vulg:iti..  Iiic  :iilJiiur  suiim  ;  vox  abcst  a  po- 
lioriliiis  iii<s.  ac  veibis  i^i  «c  satis  cxpriniitur,  pnla, 
((.■  iiioiieiidi  polestalem.  qu  c  iii  sc  sila  cral,  rminit. 

((/)  Vctiisliore>  iiiss.  klciiuiro  babeiit,  iion  Loii:ro. 
VikmIiiiIo  .S';iiri/us  iiatiir.im  ilivin:iiii  liic  iniclli^i  li- 
qiici  cx  niini.  51.  csiqiic  aJ  iqii:il:i  Cliii:>ti  Jivisin  iii 
corpiis  el  Spiriliim,  iJ  csl,  iii  lioiniiiciii  cl  Ociim ;  el 
eai|iiiilcnia('Ciin>mu(l:itusciileiiua- Ariaiioinin,  curpiis 
iii  Ciirislo  iliinii:ivut  et  serninneiii  viic^  aiiiiii:c  sii|i- 
pleiilriii  .':;^iio>rcnliiim.  0'*>'""<  oslcmlil  llilarin>, 
iioii  iiciitrfiin  illuiii  naliirani  :iinori  (■S'.c  obiioviani, 
Seil  iiiliil  csse  cuiisa'  cor  ('liris|ii«  allcriilri  tiiiicat  ■ 
jiiita  qna-  Aiii;iisliiins  io  ps.  xcviii,  n.  1*J  :  Te  prini- 
gnuvit  Dominui  in  lua  iii/ti  milule,  iioii  le  :  uon  enini 
liniebnl  terlw  die  returrecturui.  Pr;Hcra  noii  bic  le- 
spiiiiiif  sinipliclUT  iluior.  si'(l  is  inniuin  i|til  ex  li<i 


et  in  eiiioitii:im  scii.<:iis  sni  oblivionem  mens  (7)  suc- 
cis  (i)  \iolc:uioribiis  occu|iata  conliciUir.    Ac  tuin 

(.'>)  Horienli.s  murs. 

((i)  Poeiin;  mox,  friiro,  non  t'i'i((/rt. 

(7)  S(is. 

innna  ignornniia  prorii-iscaiur.  Dcmuin  hnc  nrgnmen- 
tiim  iis  poiesi  acccnscri,  qu:c  ad  hominem  vocant 
ci  i'x  nJvcrsarioriim  scnlcnlia  coiificiiinUir. 

((')  V  it.  ii.is.  iiis.  iii  fofuiilnk-  mortis.  Iii  viil);ntis, 
nioritiilis  nmrs  :  coi  riiple.  Tiiin  apuJ  l^r.  ct  posle- 
li.iirs  rJitioiitfS,  ei  in  polesiiile  non  diu  in  morte  mn- 
niudi  iioicii .  lii  (looliiis  mss.  Colb.  cl  uiio  Sorbuii., 
et  poieniii  iion  diu  iiiurt,  itc.  Iii  nntiquiore  <4>ib.  ; 
jVun  est  III  poleitiile  hioriendi  morieulis  et  poieutii  non 
diu  esie  uiorinum.  el  potentem  uon  diu  mori  limor  mor- 
lii.  C:clcrus  se>|uiniiir  iiiss.  qiinriini  lcclio  rlariiis  ila 
polesl  reJJi  :  .Noii  cst  limur  morli'>  in  eo,  qni  sponin 
I)  alipie  ex  vuliiitiatc  inoritur  cl  potcst  nnn  Jiu  iiiori, 
seii  ciio  ail  vil:iiii  icjiic. 

if)  1'ralellonsis  rodc^  dura  vulncra. 

{u)  lii  niss.  Corb.  et  (piibusJani  aliis.  nudatani  , 
iniile.  Ilac  et  snpcniiri  sciitentin  diiccl:ir  cuipiis 
Cliristi  non  soiis  cluvis,  seJ  viiili-nlis  fiininm  viii- 
culis  criici  l'iiis>.e  colli|;uIiiiii.  'ruiii  :iJ  iiiur);incni 
Erasmi,  (/o/iir  iiirnscrii;  qnuJ  a  l.ipsiu  ab.i|iie  ali.i 
auciorilate  urrC|iiiiiii,  (leinJc  otitimterat.  Jam  lcgi- 
mus  in  ps.  lviu,  ii.  7  :  Quie  iii  iiii|jii'<iiieiN  p<i|>»/i  1'.«- 
tent  iU(iiiM'i<i.  Qnocirca  non  pl.ircl  qnnd  in  niio 
e  iiiss.  Valic.  ut  (iKficiitn  et  nodnia  et  irimtfossn 
carne,  elC. 

(/1)  Sulus  coJex  Vnt.  bas.,  ut  nitt  e.x  coiisortio  :  cl 
niox  iii^ii  s/iiliiiiil  liebet,  pru  non  lit  hrbei  et  |>o>l 
nniica,  ex  cujusdam  euim,  prii  cv  i/uik/um  chiin. 

(11  lii  M'i"riliiii  msi    niirti  •  niiii  onii''v  tn  iipiiiii'i 


3^3  iE  TIUMr.\lli  LIBEU  \.  Zoi 

<li>!  ii>  iicsii.i  iiioiiii)ra  Cinjiiniiir,  i'l  oi;iiioiii  (a)  alii  A  Nam  <\m  inoJo  liiiis  l>ii  linniiiM- lillii.^  c.  ii  naliis; 

vel  nmiciis  in   l>ci  forni.i,  fnrin  un  scivi  accepKril  ■ 


vuriieris  pl.igam  senaiis  oruis  einorcmi-,  sensu  ani- 
nnc  \n  se  tiirpeniis  eTailit.  A£ferl  iiaqiic  dolorem 
pcr  aniu);i'  inliriiiis  adinixlionem,  in  inQrninni  sen- 
sum  suiim  c(ir|ius  airmatimi. 

15.  iiidi  Chriiitl  corpiin  ci  auima. —  Si  igiliir  lionio 
Jcsus  Ciirislus  |)cr  iiiiiia  corporis  alquc  aiiimu>  no- 


si  non  poicntc  (e)  Vcrbo  Heo  e\  sc  cl  canieni  inlia 
Virgincm  (3)  assumerc,  ct  carni  animani  iribiierc, 
homo  Clirisius  Jcsus  ad  rcdcnipiioiicin  aiiiaix  el 
corporis  noslri  pcrfecliis  est  iiatiis ;  et  corpus  qui- 
dcm  (/■)  iia  assuiiipseiit,  m  id  cx  Yirgiiiecoiicepiuin, 


sir.c  vixil  iii  riirpnre.  el  inm  ila  ul  corporis  siii,  sic  formameumesse  scrvicirecerit?  Virgo  cniin  non  iiisi 

ct  aiiinia!  sua;  princeps  Oeiis,  (1)  in   siinilitiidfttcni  (i^CsJexsuosaiicfoiSpiritngeiiuiupioilgcnnil.Eiquaiu- 

330  liomiiiis  coiistiiuhis,  ct  Jialiiiu  rcpcrius  ul  lio-  visiantiiiii  ad  naii\it.ilcm  c.uniscx  sc  ilarct,  qiianium 

liio  naliis  Cit ;   (h)  doloriiii  scnserit  cor|H>ris  nosiri,  cx  sc  foeiiiinx'  cdeiidoiiim  ci)r|H)riiiti  siisceplis  origi- 

aiiiimc  iiiisir:!'  cl  corimris,  nt  cnnccpUi,  ita  et  iuitio  iibiis  iinpendercit :   iioii  tamni  Jcsus  Clirisliis  por 

iiiiiiiiatiis  iii  cirpoiv.  ^ihmI  si  .issumpia  sil)i  per  sc  humanrc  coiicepliiniis  coaliiit  naiurain.  Scd  omiiis 

cx  Virginc  carnc,  ip-ie  silii  ("2i  (c)  cl  ex  se  animam  raura  ni-ccndi  invci  ta  per  Spiriiiim,  leniiil  iii  lio- 

tiiiiccpli  pcr  sc  cor|io:is  co.iplavil;  secundum  aiiim:i!  iiiinis  iiati^iir.Ic  f|iiod  inars  csl;  cuiii  l:imi'n  li3l)C- 

corpoiisquc    iiaiiiiaiii,     neccsso  cst    ci    passioniim  ict  (o)  (/«)  iii  oiigmia  virlulc  (i)  i|ui)d  lliu^  esl. 

fiiisM;  iKiluram.  Kvacii:ins  se  ciiim  cx  l»ci  loriin.  ct  "      10.    Chiistns  ipu  ei  dc  ar!o,  ei  filiiis  hominit,  et  in 

!orin.im  scrvi   accipiciis,   cl   liliiis   Dei  cliaiii    lilins  drlo.  —  lliiic   i^ilur   iiiaxiiiiiim  illinl   ac  jnilcliciri- 

boniiiiis  nisccii';,  ex  se  Miaqiie  virlulc  nnn  dclicicns,  nium  331  suvcepli  liomini-.  i.arraiiiciniiiii  liiiiniiiui 

l»cus  Vcrbuin  (</)  consuinmavil  homincm  viveiUcm.  ipsc  dsIcikIiI,  diceiis  :  AVino  i;)  udsccndil  in   cixliini 

(3)  Ailsmnerel ;  cxinde,  tril>iiei(i. 

(4)  Ex  Sniicio  .SfHciiH. 

(5)  In  originis  itutivilntc. 

liliiis  liomiiiis  :  nuiic  nl  ipsiiiii  indc  coiilirni;iliir, 
1)110(1  1)011  carni.s  l.inlnni,  scd  ci  aniiiix  sit  rcdcirip- 
lor.  Lirofpie  illo  .-trj^diDcoio  advcrsus  .\p'illiiiaiisla» 
sic  iiiiliir  Crcgoriiis  N.iz.,  Or.  i,i,  n.  »3  :  Quod  ns- 
miiiipliiiii  non  csl,  cuiaiionis  esl  expcrs....  Si  dimidiala 
idniiiiii  e.v  purie  Adnmus  tiipsus  esi,  dimidiaiuin  qm- 
(jite  sit  (inod  nssuinptiim  cst,  Ct  posl  p.Mic.-i  :  Si  ipse 
iimtiiimiius  esi  (Clirisiiis),  quo  taiidem  modo  Iwminis 
uoiiteii  sintnielnt  > 

(/•)  Sic  B:id. ,  Er.  cl  iiiss.  At  Lips.  et  Par.,  iia 
ftsjMiii)).si(.  Neqiie  boc  llil.irio  in^olcns,  uiduo  vcrba 
oadcm  coiijiiiiciionc  cnpiihiia  non  nno  mi>do  enun- 
liet  :  iit  liic  piiiiiMoi  ponii  nnius  cst,  ac  dcindc  a». 
i.nmpserii,  qiiaiiivis  iilruiiiquc  vcrbiim  ad  camdrni 
|i:inieiilaiii  si  refcraliir.  Ilic  allcra  adjii  ilur  coiidi- 
li(i,  iil  (.'lirisliis  vcrc  liDniiiiis  liliiis  sit,  nece.ssaria, 
i-cil.  iil  iion  iiiideciiim|iic  allaiaiii  carncm,  sed  cx 
Maria  acruj.tam  assiimpscrit  :  sicque  Iransilur  ad 
refolleiiliiiii  alinm  Aiiolliiiarisiani.ii  crnirciii,  (pio, 
iili  credcrc  par  c^i,  posi  Ari.iiios  jicuiii  Clirisli 
caiiicui  dccoilo  riiissc  :ill:iiaiii. 

{(j)  Kx  diiobiis  iiis<.  Colb.  cl  imo  Sorhon.  liic  ad- 
diiiiiis  sno,  id  csl,  cx  Spiritii  Cliristi,5cu  noii  nisi  cx 
Vcibi)  gcnuil  •  qiiod  pcr-picuis  vcrbis  ad  calccin 
liilincri  fequ.-iitis  s  c  declar:iliir  :  Cnro  nnn  nliunde 
crigiiiem  sumpsernt,  qiiam  cx  Wrbo.  licc  nwis 
speciiini  ad  dcclar.mdas  proposiiiones  snpcriorcs, 
quibiis  Cliristiim  per  iniiia  iiostra  natiim  cssc  iicga- 
tiim  e>l,  qiiam  ad  coiiilrmandas  proximc  iincce- 
dcnies. 

(Iii  Edili,  in  originis  nativitnle.  Tres  niss.,  m  ori- 
(liiie.  Remig.  iiirliKcm  in  oiiifmis  nnliviiate.  Ma^is 
placct  cum  codice  Valicaii.T  b:isiIic.Te,  iii  OTiaiuis  iir- 
lule,  id  c.st,  qualcniis  anim.c  el  corporis  slii'  princcps 
atipK!  ;ioclor  cst.  Qoo  loquciidi  modo  habcs  nnm" 
"2."),  iioslra  in  eo  per  linuicm  pro[ccla:  ex  sc  oriijinis 
viiia  iioii  inesse. 

(i)  lii  viilgiiis,  quo  Dei  est.  Melius  iii  omnibus  fcre 
ins-s.  quod  Deus  •  boc  csi,  ca  viriiiie,  i|ii:i  corpus 
Siiurii  c\  virgiiie  condidit,  scsc  Dcum  palcfccit. 

(j)  Ul  conlirmct  Ifd.irius,  quod  siipiTius  |irob.ivit, 
Chrisiiiiii  cssc  Dcum  siimil  cl  liuiiiincm  pcrfeclnin  , 
ita  Vcrlii  virlutc,  ct  iioii  lioiiiana  lcgc  coiiccpliim^ 
ul  laineii  dc  M:iria'  carnc  naius  sil  :  liiinc  ac  duos 
subsciiuenles  Scriiitiirre  locos  saiio  seiisiii  reddil, 
qiiiiius  h  iretici  abutcbanlur.  Sic  cnim  cos  Ariaiig- 


(I)  Insimititudiiu:;  sr.vcc,  iv  i;«i<^.ot«r«.  Sic  iiifra, 
imm.  ii'<,  iii  simiHtiiilinc  /loiiiiiifi  foiisitinlHt. 
[i)  Codcx  Veroi».  per  te,  absi|iiu  pariicul.i  cl. 

codicc  Colbcrliiio  qiialcriiioiic  liic  aviijso,  desidcraii- 
liir  (pi:c  :ib  liiiic  usipic  ad  cuiii.  51  intciccdmil. 

(n)  Tics  iiiss  ,  adi;  ct  iiiox  l'ratcl.,  cinvrlun,  iiiin 
cmoftmis. 

(h)  lii  viilgalis ,  piircin  dntorem.  Abcsi  pnrein  a 
niss.  Tria  liic  advcrsiis  Aiianos  AppollinarisMiiim 
'larcuics  as.scruiiiiir  :  piiiiiuiii,  litiiii:iii:iiii  ('lirisii 
li:iuir:im  tioii  litiniiiiiim  iiiorc.  scil  folo  auclorc 
Vcrlio  ilc  Vir.niiic  fui-sc  coiiccplaiii;  aliciiim,  Vcr- 
biim  niiinvc  viccs  n<in  snpplcvissc,  scil  aiiiiiiani  si-  C, 
iiiiil  cum  corpoic  a .suiiipsis>c  ;  posiiciimni,  ila  lo- 
liim  liomiiicm  a  liii"  iK^i  :i>s<iiiipiuiii,  ut  a  divin:i 
sua  virliilc  ac  iialura  null.ilcmii  defeccril.  lliiic 
Cliri-<iiis  cl  am  iit  liomo  rcclc  iicg.iliir  sciisis^sc  dolo- 
r:m  rnrporis  iiuitri;  qiiia  corpiris  iioslri  dolor 
pcccati  iicciia  c.sl.  ciqiic  iiiiii:i  sulijacciiiiis  :  :il  Cliri- 
sliis  alia  lcgc  roiiccpiiis,  iicc  [icccaii  rciis  fuii,  ncc 
pccn.v  obiioxiiis,  <iii  iicipie  iiisi  .^pontesiii  subjaruit. 
At  vcro  si  coiiccptio  illins  iilco  iiic  consiilcreliir,  iit 
cx  siiinuliiii  CDiiccpliiiiiis  iiiodi)  pia'lcr  liiiinaiinn 
iiiilmaiii  ii>!cii<laiiir  lialicrcilivinam,  seiMiiiiliini  qiiaiii 
doliircm  iioii  scnscrit  corpciiib  iiuslii ;  in  iis  ({ii.i'  liic 
di-<|>iiiaiili4r  nulbi  crit  dilliiulias.  Eia  quippe  n  fu 
laiio  corim),  <|tii  in  Vcibum  iit  aoioi.c  nuiiiorc  fiin- 
gciis  dolorcm  caderc  existinianl.  No.pic  vcro  app.irct 
ipiorsiim  iu  his  :  Tenuit  in  homiuis  uniivilale  quod 
mitris  cst,  cmiii  (aiMc»  huberet  m  oriijinis  virtule  (inod 
Deits  esl,  aliisquc  tiiito  stmiio  cxponalur  liumaii:i> 
divin.rqiie  Cbnsli  ii:ilur.r  vclilas  :ic  di^tiiiclio,  nisi  •. 
III  diviii.i  snla  a  didore  aliena  dcmoiistroiur. 

((•)  Parli<:iilam  et,  qii;c  pcriiide  csl  ac  etiain,  adjo- 
ciiiius  cx  iiiss.  duobusCoIb.  ci  uuo  Sorboii.  qiii  cnm 
vnl.!;.iiis  suUjiciuiit  ex  le,  ulii  aliis  iii  mss.  Icgiiiir 
pir  ::c,  inn  alio  scnsii.  iNam  illud  ex  sc  non  iii:ile- 
naloiii  caiisam  sooal,  scd  cflicieiiloni  :  quo  sunsu 
iiirMiiii,  iiiiiii.  a  Iribcliir  :  f/l  per  sc  sibi  assnmiisil 
rorpus,  iiii  cx  j<!si()i  (iiiiinom  ijisiiiiipjil. 

(d)  Id  e>t,  cuiidiiiit  ct  assiimpsil  homincm,  qiii 
corporc  ct  aiiiiiia  c<)iisl:iiis.  viveiis,  perloclus  cl  coii- 
Miiimiatus  JMiiio  ur:il.  Niliil  onim  Iiic  cuin  Apollin:i- 
rio,  qui  sciiliebal  Vcrlinm  cariii  coiijiincuiiii  con- 
Miiiiiiia^so  biiiiiiiicm  vivcnlom,  iii  f|U.inluiii  pncsti- 
li->el  ei  viiaiii,  ac  viccs  :;liiio:c  supploisscl. 

(f)   A!i.|iiit  mss.    Vcrbo  Dei rt5siii)«'rt'(....  tri- 

bucrel.    Ilomnicm    pcrlcctnm   a   Vcrbo    assiimptmn 
csse.   hiiic  proxiiiic  |ii'ubatiim  cs!,  qui  i  Chtisius  csl 


S35  SA.N(  T1  IIJLAHll  liPlSLOI'!  55« 

iii<i  ifiii  Uc  eicli)  tieicmdU,  /r'/(/M  homhtU  ijui  r^l  i«  \  17.  Pe  larit  i:\i  ul  ex  \irijiHe:  \tl  ex  Witii,  di: 
(wlo  (iuan.  \u.  \y).  Qiioil  ilc  <  osUi  tlesoi^inJil,  r«>ii-  ni!/^.  —  Alisoliile  :iiili  iii  hojliis  A|iipMo1uk  eliaiii  liu- 
Ci-|>I.L>  de  spinlii  origiiiis  c:iii>j  cu.  Noii  ciiiin  (a)  jiis  iHeiiunaoJ.L'  corp  iro.i:  lulivililis  ki<  i'»iiieiaiiiii 
<'or|iui'i  M:iriu  uiigiiiciii  dc.lil  :    liccl  ad   iiiCi'i'UM:iila       lo  iiliisi  est ,  ilicciis  :  Vrinm*  liomo  (c)  ite  lcr\g:  limo. 


p:iriiiin.|Ui>  cor|>oris  uiniu',  quoil  sc\us  ."Ui  <>Ni  lutu- 
lalc,  i'iiiiliil>-i'ii.  Qunii  vcro  li»iiiiiiis  iilms  vi\,  sus- 
ccpl.i:  iii  Virgiiic  caiiiis  c-l  |>.iriii!>.  Quod  aiiiriii  iii 
otclis  csl,  itaiiira'  soiiipci'  iiiaiuiiiis  potcstis  cst  1 1  id. 
Tract.  in  f»fi/.  11,  II.  li)  :  ipiu:  iiiiiula  ciiiiililuifuc 
pcr  hC  can>c,  iiuii  sc  cx  iiiliiiit:iiia  sux  vjrtutu  iiitra 


seciiiidus  ho\no  lie  cwto  (I  Cor.  \v,  47).  Il<juiiiieiii 
ciiiiii  ilicciis,  ii)iiivii.iieiii  v\  Vir^^iiiti  docuii :  qu.e 
iillitl"  u.^-a  iii.itcnio,  scxuk  tiji  iiaturiiu  lo  ciiuceplu 
i-t  |>:iiiii  lioiiii:)is  cisrciila  es4.  I'U  ryiii  aii  sccunilum 
lioinliicio  «le  calo,  oii^iucui  cjus  et  fcupiTveuiciiiis 
iii  Vii'giu<'in  sancti  Sjiirilii^  adiiii  le^lulus  eti ,  aii|«« 


1  i-^loiiiMii  ilelinili  corjiorli  ci>aiijvii.  Splritus  viriule  iia  cuin  ct  liomo  esi,  cl  ile  cuiiis  esl ;  liomiiii.s  liiijiis 

ac  Vcrlii  Dci  polcsiuti'  in   loniia  servi   iiiaucus,  -.ib  cl  partiis  a  Virjjiiic  csl,  cl  coiiccpius  <'»:  Spliiiu  csl. 

oiiiiil   iutr^   exlraqiiu  cutill  iiiiiiijiqui-  i  irculu  cieli  ac  l''.t  liu:i'  i|ui(lciii  ApOatulus  aii. 
iiiuoili  Doiiiliius  uoii  al.liiii.  l*cr  Imc  eigo  cl  de  cieIo  18   Qiuc  cnro  /i/ii  homiiiii  quiit  ex  Viriiiiie,  punit  dc 

ilc^criul.l,  el  lilius   lioiiiinis   cst,  cl  Ju   co;li'i  est   :  cieto  cst  iiuiii  cr  siiuctn  Spirila.  —  l|isc  aulciu  Uxiiii- 
<|iiia  Veiliiiiii  caro  (iiluiii  tioii  aiiiisci:ii  iiianeic  quoil  ]]  iius  liujiis  n:ilivitilis   sii:e    iiiystcrluiii   painlciis  sic 

Vriliiiin  esl.  Naiii  diiiii  vciliuoi  esl,  cl  lii  co3li.s  osl  ;  inciilus  e>t  :  /'(/o  tnin  finiiis  vivut   qiii  dc  ccelo  de- 

(liini  caio  esl,  el  lioiiiiiiis   liliiis   esl;    liuui   Ycrliuni  tccndi  :  si  qiiit  ii.auiiucnierit  dc  fiuiie  lueo,  vivet  i}i  a;' 


f/>)<'artil';ic'iiiiiicsl,cldcc(pli>csl,  ci  liuiiiiiiiscbl  lillo.'^, 
«;l  in  lOili)  i'SI  :  quia  cl  Vcrbi  virlus  inio  corpor.ili- 
liiis  iiiodi^  332  loaiiciis.  nec  il.;.'ral  iiiiile  deH'cn- 
iliTMt;  ct  I  aro  iioii  aliuiivie  ori^jiiiem  siiiiipsCMt, 
qiiMUcx  Verliu;  etVciiiiiiii  caru  fautum,  cuui  caru 
Csiet,  iii>ii  iaiiien  noii  Tni  et  Verliuiii. 

ium  disripiill  Apolliniiiislfi  a]iud  Grcgorium  Naz. 
Or.  XI. \t,  iiit  fpreljntur  ,  timqiiam  piias  quam  de- 
tri'ii..jvjt(,  tiliui  >Hii>ii's  fjstl,  nc  dcsreiidcii.H  cnrtiem 
nii.im  secuin  .(/vi  tcr.l,  ((Ui.ni  i»i  catlis  hahebul  (irpoatw- 
'Jioj  TfM  yai  (nJvou(rt'i>;.isv»i'rf)  <m'e  sirrii/nrcin  quumdaiH 
alque  efifHliiV  sna:  iniiiaui.  (Jii;t>,  (  |iinio  Allian.isii  ad 
l''picteuiiii  i>pisioi:c  lociim  <li  dit,  alipie  a  Grcj;oiio 
N:iz.,  Or.  i.l,  n  li,  d:ioiii  itur  liis  vcib»  :  Si  quis 
cmHciii  de-C-ndisse  de  cnto,  .i.ni  (lul^nij  fiiiii-  alq,ie  a 
Hobis  essc  dixeril,  ur.aihiiiin  !,il.  Uiud  cnini.  sccundus 
lto'110  di  cxlo.  .  cl,  Memo  ndicitidit  in  coeluni,  nisi 
ijiti  iles.; 'lilil  de  ciclo,  etc,  (irn/idr  cic/fslcm  unioiieiH 
dici  c.nkiiini-udiKn  t.s/.  y<io  s|iecl.i.  illud  Ejseliii  Kim- 
Si-iii  apod  Tlic>idori'liiiti  snli  lineni  Dial.  iii  :  Qiiu- 
;((«i)i  Hulentia,  qmt  utsiivipsit,  dac.iidil  dc  cirlis,  id 
miod  hiibet  Pot<nlia,  cnnii  (liMcii/i  yii.uiivis  eiiiiii 
lii(  Kiisetiii.s  Ari  iii.c  l.ilil»  conlagioiie  nnniiihil  iii- 
lamaiu-.  sil,  iioii  crat  '.asucii  (!X  pcrd:lib  illis  Arlauis, 
tpniruni  Itic  crrorcs  coiiliiiiiiiiur. 

101  r.rasinus  liic  iiisi'i'uii  t.r.^^,  liuod  poslca  rct>'ii- 
liiin  e^i.  iiuain'ris  mmie  a^  i.d  liad.  e\sui,  iii  inr 
iii  inss.  liiiiic  locuiii  ila  a  m-  iii!.-rpi>l;iiuiii  iiol.iri! 
vnlelur  piicliiliiinc  llilarii  Opciibiis  pi.ilii.i,  ulii  dc 
co  »\{  :  (Mtr<)  Ul,  sed  nuiqis  libro  x,  sic  /o</u;(iu'  Ue 
rorporc  l.hrisli,  it!  sciiiirc  i>it/t>u/ii;'  J/nriciii  iii'ji)it;/u 
pririer  CKiaipicnd',  iiesiiiiidi,  el  paiieudi,  miitisierutni 
niliil  udilidiase  de  suo.  Ilana  censurain  oiolii^  (!\piii- 
Siiiins  i.i  i;riiiiuli  pi  i  hilioiie,  §  i,  ac  salis  relt-lliiul 
pioxiiiii'  >lii'l;i  iiuiii.  IC»,  piia  Viri{iiiciii  ex  se  de 
disic,  qvifitiiin  ex  sc  juininir  <'dcndoruiii  curiior:iiu 
Hitceplin  (ir  giiiihi.s  ii->peitdcicnt  .  iiet.  iioii  iliud  iiiuii. 
7>y  :  t<eii\iit  i!i,iinicx  ■■,€  tdrjiHS.  ^iiquc  Siispcciniii 
ess.!  dcb-l  liiiod  lii  i.\  siilijiiiUir  :  i>uuJ  cym  hniniiiit 
fitiif^  ctt.  ■^•isiiiitii:  i:i  (iioii  e.K)  I  iryiiic  curiitt  etl  piu- 
tus  ll  eiiiiii  olibcrv:il  Trrtuliiauus  lili.  Uc  carue 
C.liristi  II.  H^,  utianiipii:  lo  lucudi  rntluneiu  pcriuiltit 
Kv.iiiKi-liiioi.  III  ipiii  iioii  l.iiiluiii  liabes  :  inscph  xu 
rtim  iluriA'  dc  i/Ud  »<iiu>  c>(  Jcsns  ■  sc.l  Cl,  Ccucipicf 
iii  uiero.  iiiiii  cA  uti!ro  :  et,  Quod  lu  t!<i  iiuritiii  eti, 
df  Spuitit  siiiiclo  eit.  liiMje  l.cn  l'.i|ia,  Scriii.  v  dc 
Nit.  Imniiiii  siiibit  Kiiuiii  Dci  «cnisst:  iii  liuuc  icou- 
du.ii  |ii'i  iilciiiMi  Nii^iiiis,  i(i  </i((i  ■'/  tJ,'  'iuii  t>Ji/i\"i 
t'i'  .ii/ii  .S(if. 11-1,(1«  lyoiiMiNi,  !Si  >j;;c  iU<  iiiiil  Ki;u>ii«4is 
»t  III  iuiiciiiii  '.iriiiu  illiU)  ipiu    ircii.s  iiijiicrc   sii 


rcrimiii  {Joan.  vi,  .^t  ,  52),  sc  panrni  diceiis ;  ipsc 
ciiiiii  corporis  sui  origi)  esi.  Ac  nc  Verbi  vir4us  al- 
que  iKiiura  d(>l'ccissc  a  se  exi^liniarelur  ((/)  in  car- 
iieiii,  333  l':">cui  suum  rursns  csse  dixil  :  ul 
|i(>r  iiDc,  ipiud  dcscendeiis  de  c(elis  p.mis  esl, 
iiiiii    cit    liuiiiaua   coiiccptiuiie    urigo    csso   corporis 

spli  innem,  qiiem  hic  data  opcra  CiUiatiir  iii  lijerclicis 
suii.iri!.  llli  si  qiiidciii  \olebant  Christi  carneni  3l'a- 
laiii  d<!  cflelo ;  ipse  pri>pii|;ii:it  cain  ii;i  essc  de  Maria, 
iit  prupierea  r.hrisiiis  lilius  liomiuis  nuncupelur. 
Ohiiiicbaiil  illi  Sci'l|iiur;'5,  in  ipiibus  desceiiilisse  de 
tceio  |M';cilicatur.  Qiiibiis  repoiiii.  dcsreiisiiin  illiiiii 
iioii  ;i(i  lanicin,  scd  ad  Verliiiin  esse  referenduin  : 
Y.rbuiii  auieiii  idco  dici  dcsceiidls.se,  liiui  i|iiia  su- 
p;;neMieiis  lu  Vivjjinem  corpns  ex  ca  condidit,  luiu 
C  i|ui:i  ccrpiis  illiiil  3  se  coiidiiiiin  sild  assuinpsit.  Noh 
iiiint  .l/ariu  corpori  origineni  dcdii :  lioc  esi,  cnin 
viigo  Csset,  nnii  propria,  «ed  Spirltiis  i-aiKti  virlule 
ci-rpus  ijisiiis  coiiccpii.  Virius  oiim  .i/lisdimi  el  obum- 
br.itio  Spiitlns  sancti  (ecii  ui  Miiria  pnreiei  Satvuio- 
rciii,  iiiijuit  l.eo  lapa  Scriii.  v  iii  Nat.  Iioin.  c.  5 
lil  iliii!ii:i\.ii  iii  liil.irii  scnieniia  adveriendum,  qnnd 
iis  ii!  locis  Sptnius  nouiine  Vcrbuin  ipsum  intelli- 
git. 

(b)  lloc  cst,  duni  caro  a  Verbo  iu  unitaieni  pcr- 
soii;e  siiscepta  est.  tuni  de  coelo  e^l,  etc.  Qiio  spec- 
lai  illiid  .\ugusliiil  Scrni.  ciuilra  Ariin.  c.  8  :  Pro- 
pler  /.i/uni  •(iii(a(avi  p^rsoiitr  iii  vtiaqne  natura  intetli- 
iicndam,  el  jitiut  h^uinis  di,ilur  ilcscenditse  de  cmtis, 
quam*is  sn  e.t  eu  quir  m  lerra  ji.crnt  virgine  ustump- 
lus,  et  /(liKf  Det  dieitur  crucifixus  et  sepi<ltut,  eic, 
qii;(-  vcrba  PkSiribii  l.eo  Pupu  episl.  alias  X,  nuuc 
AXiv.  ad  l>'l.i>iaiiniii,  c.  5. 

(c)  Exciiiplar  C'.;iriiiit.  de  terra  lerrenus.  Alt  re  nnii 
D  eril  bic  observaie,   i  oii  li.uic  proprie  liiijii^  lesliuio- 

iiii  |iarieiu  III  siilijcclis  expli<  ;iri,  s  d  allcraiii  :  de 
iiii  t  illod  roiislilcralur.  cur  l^lirisius,  qui  rst  t.ccuii- 
ili:^  .Adaiii.  dic.iiur  iionio  siinul  rt  de  cirlo :  rcspun- 
<tciurqMC  ilici  licuiiucin,  ipca  dc  Maria,  dc  cibIu 
aiileiii,  (piia  ile  saiiclo  ^piniu.  Sic  ;n  |>s.vl.  cxxii, 
II  5  :  (.'tt-/t"j(t»  eiqo  at  i,.\uiidiis  .Liant,  et  1«',  iini  iir- 
/i',*/'(i,  (/iiiu  vrrhum  tiiio  lucluni  at,  cx  S/uiilu  iciUcet 
el  hco  honiu  n<ili.i,  :  nl>i  c.i  Spirilu  <-l  Dco  li<.im>  nului 
id  bilii  vull.  i|u<iil  iii  liocce  lil>.,  uiiiii.  ti.  (inif  hom- 
nct»  hevi,  9Uit'i/)ie(is  liuiniiiem  Itoinu  el  lieut. 

(i\   l>!xi:u--i  cuiii  pluriliu»  niss.    i»  twrnt.   Veiiut 
r.xrbeiciisis  codex   ol   iiouiiulli  alii,   in  caine».   ilii 
uuiiii  \riaiiiis  ,\polliiurii  :iti|ii«   CiJt^'Cbi>  |>ri'iui*o 
iiit   |>i-'^it    iilrilcfc,    vcrbi;>    uoiitiibil  iuiii<'ali>,  *rit 
ud  cu.>!Uiiujiidaiuiio.tiaiii  Jc  kiucbari>UJ'  -aciauiui  lu 


3S7  OE  TfllNITATE  LIUER  X 

eiisiiniardur,    dum    coeleste  esse   cnrpus    osten-  A 


358 


«iilur.  At  vero  ciini  suus  p;iriis  esl,  assii.tipti  per 
Vcrbuui  eorporis  esl  pru/essio ;  subjecii  ijiiin  : 
Niti  iiianducaveriiii  carnem  filii  howinii.  el  ianguiiiem 
••jiit  biOtrilii,  Htrn  liabehidi  wnm  in  vcbiii  {Il>i(l.,  54)  : 
ni  <|ui;i  iJ  .  quoj  niius  honiinis  est,  ei  ('i)  panis  de 
c<elis  ipso  J«sceiiJit  :  per  paneiu  suuin  do  toelo  Je- 
scendeiiteiii,  et  (u-rciiiiiiin  ac  sani^iiiiieiii  lilii  lioBii- 
iiis,  ei  CDncepiac  e\  Spiriiu  sancto,  el  naiae  ex  Vir- 
gine  ctiriiis  iiitelligatur  assuoiptio. 

19.  Clnistiiiperfectiis  Deut.  ]hrfectus  /lomo.  — nujiis 
igiiui-  o  rporis  liomo  Jesus  Clirisius  el  Itci  (ilius,  elho- 
n>i:iisest<ilius,et  ex  fornia  Dei  se  exiiianiens  forniam 
scrvl  accepii.  Non  alins  filius  Iiominis,  quani  qui  (ilius 
Dei  csl :  iiequc  alius  In  fonn.i  Dfti,  qiiani  qui  in  fdriiia 
scr\i  peTfcclus  hoino  iiMus  esi  :  ui  sicut  pcr  naiu- 
raiii  coiisi  itiilam  uobisa  Deuoiigiiiis  nosir:c  (t)  priii- 
ripc  (*),  corporis  M(jii«  anini:e  hoiiio  ii:isciiur,  iia 
Jesiis  Cliilstus  per  virtuiem  :>uaiu  (r)  caruis  alquc 
aiiiinac  hnmo  ac  Dcus  essel,  lubens  iii  se  ei  toiuui 
vcriimque  quod  tiouio  esl,  et  totmn  veruuii|ue  quid 
Deus  est. 

20.  Adig  carnem  et  aiiimam  Cktislum  accepiw  do- 
ceitiet.  Aiiimu  »pu$  Dti.  —  Qu»uiqu.(m  niulii  anifir- 


niand:e  li.rrcseos  sii:c  ane.  iia  anrcs  inipcrii.oruiii 
Boleanl  illii.Ute,  ulrjiii.i  ci  lorpug  el  anima  Ad.r  in 
piccaio  rmt,  (d)  c.irn<m  qii  i,nie  Ai!:e  stque  aniiiiam 
l»i«iiiiiuse\  Virgiiie.icc<perii.iiC'nis!ioiniiiem  totuni 
ex  '^pintii  s»ii<l'i  Virgo  coiicopoiil  Qui  si  iiilrllijfe- 
rcni  sscrniiipiitum  carfijs  .issiinipisR  ,  imolliRprent 
elinm  sacr:uiicfilnin  ejnsdeiii  el  tiominis  Slii  c^  334 
l>ei  lilii.  Oiiasi  ^cro  si  isntiim  e\  Virgme  ?,sDinp- 
.sisset  qiioqir  cx  i  :-.i!piu  ct  aiiiiiKiiii  -  ciim  (r)  aidm:» 
oninis  opi»  l>ei  si(  carRis  \efo  generatio  st^iper  cx 
canie  sil. 

21  Christum  voienies  csxt  boti.s  eotium,  cl  Citholt- 
cit  i;ueti  huvnnem  p.egfKl  affiiigenles.  —  Sed  iiilenlCS 
uni{;riii(Biii  IteiiUf,  ijui  in  priiiripio  apnd  Deiiiii  ersi 
Deiis  Veriiiim,  noii  sulist^intivuiu  ftetmi  cssc  ,  ed 
(fi  semioi.eni  vocis  emissa:,  ut  qood  loiuemilius  c>t 
:wuii  ver'iiim,  hoc  si(  pairi  Deo  Filiiis  ,  arguie  snli- 
repere  vohml,  u^  sub>isiens  Vcrl>nn«  !>i;iis  ct  iu.'.- 
neijsiii  foriiia  Dei  ChrisiuR  lionii)  .laii.s  si»  ;  nt  chii: 
liMU.iiieui  illuin  hiimau*  polios origiiiis  c:i«sa,  qu^im 
{gi  s(iiiiialiB  c..ncepiio.iis  s»rr:.'iieiiiiiin  .inimiverit, 
tioii  Deiiii  Vctbuni  honiiiicin  sc  ex  parln  Virgiiiis  cffi- 
cicns  exsliieril.  sed  (b)  m  in  propli.li*  Spiritus  pro- 
phtii.e,  4(a  in  Jcs«  Verlirnn  Dci  iue.ril,  et  arKaerc 
nos  soieaHt,    (jiiod    Chrisirtm  dicanms  esse   naitnn 


(t)  Principem. 

lijcm  liiculcniis,  quibus  perspicuitas  ex  su|ierioribus 
«ecedrt.  Ail  igiiur  Verbntn  «e  panein  diceie,  nimi- 
riiiii  pro|.l.:r  corpiis  qu.id  silii  coaplavitet  :igsiinipsii  : 
corpiis  autem  illu.l  a  V.  rbo  suitin  dici,  iii  res  as- 
MiiiipO  el  as-uiiieii-.  persoii.i  disliugu.-iiitur,  :.ileo|iie  p 
Verbum  in  c.irnem  ilef.-cissc.  iiom  exisiiaieliir  de- 
iiiiim  ciriius  illud  ct  cnlesie  Kic.iri,  pnipier  perso- 
nam  coelcslcin  ac  divi!):iin  r|u.-B  illitd  coinlidii  et 
.is-.|iiiipsil;  rursumquc  cnrnein  ei  suuguiiwm  tilii  hu- 
minit,  qxiia  caro  illa  assuiniila  vere  de  Virgiius 
carne  oata  esi.  Cum  aulem  hccdicat  s:iiicius  Dfinur 
in  cum  Joinnis  lociim,  quem  de  Eu.jliaiisii.i-  sa- 
craiiienio  imeT|iret3iiim  emn  .  sse  liqiiet  ex  !ib  vm, 
n.  14  01^6,  ubi  :i.l  venerandmn  illiid  saciameiiuim 
rcferi,  qnai  eidem  loco  coimact.intur,  s.-qiiin.r  cum 
sen-iisse  unam  eamJcmqiic  csse  Clirisii  cariicin  de 
Virgiue  nMam,  e!  in  Em  h  iristia  a  nobis  suinpt:in!. 
T.amii  illiirt  oonlirmiitei  illustral  Eiiseirms  ILinese- 
iius  ipiid  Tlieoilorf^uin  sd  caleem  Dial.  m  :  Oic^t 
Uonknut  jmifem  Oei  dencendiste  de  cikIu  :  ei  inierpre- 
lans  igwimqunm  npertias  d^cert  non  possum  projder 
luiisleria  Euch^ivii-tiiKl,  hoc  dicii,  Caro  mea  esl.  Crro 
fil.i  detceuduiie  de  certiit*  Qmmodnrrgo  iHcii,  1'aTtis 
Dei  vivit  it  descenilii  rie  rip.lts,  et  (h.ie<de  c:inio  sua) 
m(erp)-,  «Tiis  .'  Qniniiifin  Putn:iia  qntr  usvvmvsii ,  deH 
cahs  darendit.  id  quori  liubel  Putmlin,  enrtii  iHbiii- 
tiii.  Ijlii  vi.lrt  oliiim  al)  En-cliio  i.on  ali:ini  ex:-~li- 
iiian  carHefii  .|.ia;  in  mysnMiis  smiiiinr,  ct  i|U;c  a 
Verlm  iii  Virgiiie  siiscepla"  esi. 

(o)  IJ  est,  enoni  puuts.  II. .e  qnippe  sibi  vull  ;  iit 
.|iit;'  nl,  qood  Ulm»,  lininmis  vpoatiir  in  hi- ,  ^lisitnnn- 
lUuaveriiis  caitiem  filii  kein:uis,  ilic-inir  eliawi  pan.s 
de  cuilis  (lKjie«nJens  iii  iliis.  tgo  «im  pansi  vktn  qui 
iif  citlo  deicendi. 

(b)  lii  j.I,.iu.n.  niss.  principftn.  I.i  iiilnis,  nriticciu. 
\i<  tioliuuaiidinn. 

(i:)  Viilgai  bic  ariduni  arfmuiio/if  .■  (luiid  veriiuin 
;ii'esi  a  ui^s.  SiciU  nr..xii!ie  omuis  lumio,  ii:<  nunc 
Clirisiiis  caritii:  utque  amiii.v  boiiio  essc  diciiur  cooira 
Ananos,  qni  carueui  siiie  as.iuia  aii  ipso  biis-.ciii.m 
C-ib.' sei.tjuoi. 

{d)  H«c,  Hit'rjii)m.,i.-siceiiis«.  lixxm  a.tMaitei: 


el  Aiiap^.  i^osl  TeriiHHiaiimn  seiisitApollitLiriuK,  luiod 
qiiomudn  cnrpus  i.r  curpure.  sic  atiima  nusculur  cs 
-nvmc.  !>c  .odeni  Neiiiesiiis  cap.  i  :  AiwUitwriia  u'i- 
lal  (iiiviios  iili  auimts  oigni,  tit  n  luriwnbu^  lo.imra  • 
pr,)yr,:dt  cnim  w  piep,igalionem  primi  lumiinit  ,»  cun'. 
ties,  qu,  ex  lUo  i,,nernniiir.  {JuiJbus  favcl  Ail.ain>  lus 
!i'i.  de  salutai!  AJveiitu  Jesii  Ci.ri.,ii  u,„  .•,.„i,j 
Apolliaaiuim  >ulgo  inscriliiiur,  ubi  ba;i .  ntos  a«M- 
muiii  earualem  seiilieiiles  sic  relcUii  :  .Si.  «/  rcrtra 
fcH  opiiiio,  iiuima  cu-imlis  eu  ;  cur  nuu  una  ciim  cor- 
porc  c!  morilur  cl  perit  7 

(e)  Kilili.  animu  hoininis.  RectiHs  in^s.  anim.i,nit- 
tiis  v\  qniliu^  ;ipiej.im  concliiilefc  0-4;  -,i  ouimK.wco 
et  Clir.^t,.  ^emc  ;,o!i  videl,  millaiJi  Hdarlo  liPia.sedu- 
liitaiioncm  cirra  oiigiiscm  s«iH,;c,  cujus  i.iquisilio 
Au!;ii.stiiaiiii  i:im  dm  laiiKavi!. 

\[)  Vat.  bas.codex,  ih.d  tonifuvuciii.  Mox  inr',.J,).u 
nis.  ttiqnK  si-rpere.  pid  argule  fubn^naie ;  iiUi  a,  i,|i,e 
II1.SS.  aiitiquo  scribeudi  moie.ssdi/ijwc.  Ilie  ii,Tr«iiei 
u«it..iiiur,  <jiu  c..n:iiiiur  ejlieeic,  nc  Voii.j  Dei  s„bsi- 
steiuis  corporalio  ciedaiw.  Hubc  lotum  cum  libre) de 
hViiMj.,  n.  16,  ciintiilis.scjiiveriL 

(S.i  lloc  csi,  q.iam  C(,u.<.sii,„iii,,  ,.„j„s  ^9,^.,  ^ 
Sipiiiius  iieu,  Veibum.  Iiie.,u.ieii,  ..bservare  est  .,!i>. 
iioiii  li:rretii;ormii  coiialim.  io  b.c  o^sc  i»t  Clinstmn 
iliviiiii.iii,  e.X|,er(.>m  e-»c  iii.,lmioiit ;  Hiiarimn  .iiitcm 
id  omniiio  iRboiare,  ut  ,}»,•„,  re.nuu  ac  pcrfecinm 
!i..iiimem  probiii.-verum  eiiam  Heum  essc  Jemon-^- 
trci  ex  i()-a  coiieeplionis  su*  ratinne. 

(/>,!  Huic  opii.ioiii  loenm  iuior  t^orisiilii.r.s  p.Uiiisse 
coii.jiienlm  Aibaii.isiusep!sl.  ad  i.picteium.sub  .u- 
jus  liiteoi  pniiciseam  persiriogii.  Kaiudem  in  Am,!- 
liiiiiiio  GiegoriHs  Njziaret.,  <)r.  i.i,  n.  a,  (,oc  an.^lh,.- 
loaiismo  daoiii.it  ;  6'i  qiiis  dmrtiiiHcm  m  ec  vcittl  in 
pritphetis  pcr  gruiium  oiientmm  fitnie  n^m  aitlrm  se'- 
CMidum  e>,s-utiom  coptiliiUim  fmste  alqve  Ctmnliiri 
uiiyrii,  o  privstniuion  nifUiiu  racviii;  a»,  erc,  ':i  ia 
Carm.  Je  viia  sua  :  D,'i  (vxms  vnrlieepj;  farlu-fsi  i.v- 
tiiiitK.  uawrt  :  uon  ut  prophelu  vel  iriihpiain  .'tlitts  dilH- 
mlKi  nfffuiorwn :  (itK  non  inm  Ogi  pe,nii>~,sfnii,  qm'n 
e}y,'m  qna-  Dei  w»l :  ■'■■riim  tttbKiansmtfi  isi>  tamqnmh 
•nriwj  $jl. 


r,n>» 


b.ViNcii  iiiLAKii  triscuri 


36« 


(i.)  iiiiii  i.dSlii  c<ii'|>>i'i>  .ilqiio  Miiiirr.  Iioiiiiiiciii  :  ruiii  A  <»   es^ct  aliiis  .ili|iie  aliiis  :  sril   iil  :in(e  lioniiiiciii 


lius  Virliuiii  cuniciii  f.ii-iinii,  (/>)  ct  sc  r\  foiiii»  IK-i 
C\aru;inlriii  Cliribliiui.  ct  luMiiaiii  scr^i  iisMiiiiriilciii, 
licrrcciiiiii  scciiiiiliiiii  liiiliuiiiii  coiiritiiii.ilioiiis  liii 
iiiiiiia' ,  rt  iiosir.c  t.iiiiiiiui(liiii>  naiiiiii  liominciu 
prxdiceiiiUb  .  ut  (r)  \evr.  llci  liliug  veriis  limiiiiiib 
lilius  \L'rui  »it  :  iicqiu'  noii  naiua  e\  licn  iiunui, 
iicguc  (\mi  iiulus  cx  llcu  lioiiio,  iJco  Oeiis  ei^c 
«lcticieiis. 

ti.  Lhiitli  aiiima  o  Dto.  iiiui  at  in  duatus  nr.tu- 
ri«  j)i)'/t'i'/i.<.  —  Scil  ui  icr  se  Mlii  assum|>>it  cx  Vii- 
(jiiie  cor|<us,  ila  ct  ic  silii  nuiiiiani  as&iimpsil ;  qiia: 
Uliijue  iiuilii|u:iiii  ul>  Loiiiinc  gi^neiiliiiiii  urigiiiilMis 
prasbctiir.  Si  ciiiin  coiiceiiiinii  carnis  iiisi  cx  I)eo 
Vlrgo  iiuii  hubuil ;  loiij-c  i!i;"gis  necesse  csl,  iuiiiiia 


Uciis  ,  susci|iiciis  liiitiiiiicin  (I)  lioiiin  {()  ci  Dcus 
poswrl  iiilclli);i.  Nain  qiio  iiioilo  Jesiis  C.lirisiiis  IVi 
liiiiis  naius  ex  M:iria  esl,  iiisi  nuoil  Vcrlium  raro  fic- 
luiii  est  :  scilii  cl  <|iioil  lilius  Dci,  cuin  in  fuiina  l>ci 
cssot,  lorin:ini  servi  .iccepiiT  .\ccc|>issc  aulcni  for- 
nianiservi  ciiiu,  (|iiiesHet  iii  \hi  rornia,  du  coiiliariis 
(9)  coiiip:iralur  ;  ul  ipianta  vcriias  cst  niniicrc  iii  l)ci 
forni.t,  Unla  vciil:is  .'■it  atccpissc  foriiiam  scivi.  .V<l 
pri)prii'laleni  eiiiiii  nilur.i'  iiitolligonil:iin,  si',!iiilica- 
lionc  verlii  a<l  iil  fiiinninis  iiiipclliiiiiir.  iii  furiiia 
eiiiiii  scivi  c.'l,  i|iii  ci  iii  fnrnia  Dei  esi.  Ei  ciini  lioc 
i2)  (fc)  n»(ui';i',  illuJ  vrro  (lispensationissil;  in  cjiis- 
(lciii  laiiicii  esl  vcriiaiis  proprielale,  <|u<>d  utrunnpic 
csl :  ui  laiii  verus  sil  iii  i)ci  furiDa,  quaiii  vcrus  in 


corporis,  nisi  ^,35  "X  Deo,  aliuiidc  «011  fueril.  Et  g  servi.  Ut  vcro  :issiimpsissc  fiiriiiain  scrvi  noii  :iliu(l 


cui!)  ips>;  illc  iiiius  liuiniiiis  ipsc  sii  qiil  ci  Qlius  Dci, 
{d)  qui;i  lulus  liuiiiinis  (ilius  !i>iiis  iici  Hiiiis  sil :  quam 
ridiculc  pra;tcr  Dei  liliuiu,  qiii  Ycrbum  caro  factum 
est,  aliuin  nescio  quem  tai:>iiiiam  |>roi>lielaiii  Vcrbo 
Dci  aiiiiiiutimi  pru.'(licabimus,  ciim  Dominus  Jesus 
Cliristus  et  liominis  liliiis  et  Dei  lilius  sil  ?  Pcr  id 
\tTO,  qiiod  liisiis  est  aniina  6u:i  us<|uc  ad  mortem, 
•'tipiod  poic&latem  liubct  aiiima;  suu:  poiiciid.c  ct  re- 
"^Mir.enda:,  volunl  extriiiseciis  (r:)  aniniam,  non  e\ 
Spirilu  saiicto,  ut  ci  corpus  ex  co  conccpiiini  est, 
dcpuiarc  :  cuiii  Vcrbinii  Dcus,  in  saciameiilo  iiaiuri: 
stix  maiieiis,  liomo  nalus  sil.  Natus  autcm  ciil,  iiun 

(t)  Uomo  Deiit  possit. 


es(,  qiiam  lioniineni  nalum  esse;  ila  in  fornia  Dci 
e:>se  non  aliud  esi,  qii:im  336  Ueum  esse,  uniim 
tJinen  eiimdcniquc,  mm  Dei  defectioiie,  sed  hominis 
assiiiiiplioiic,  priiliicnlcs  ct  iii  forma  Dci  per  itaiu- 
rani  divinam,  ei  in  forma  servi  cx  coiiceptinne  Spi- 
rilns  sancii  secundum  liabitutii  homiiiis  repcrium 
fuisse.  it.iqnecum  Jesus  Clirisius  et  naius,  ct  passus, 
et  moriuus,  et  scpultiis  sit;  (»")  el  rcsurrexii.  Nnii 
poiest  iii  liis  sacrameiilorum  diversitaiibus  ii:i  ali  se 
dividuus  esse,  i<c  Clirislus  sil  :  cum  non  alius  Cliri- 
bius,  qiiant  qiii  iii  foriiin  Dci  crai,  foiniam  scrvi  ac- 
ccperii ;  iiequc  alius,  quaiii  qui  nalus  cal,  iiioriuus 

(2)  Nalurale. 


(n)  Decsi  pariicula  iiCijans  in  duobus  mss.  Colb.  ct  C  Or.  li,  11.  5.  ai(  :  Hcque  eniin  lioiiiinem  a  divinitaie 


uno  Sorboii.  rrnrsiis  relinenda  csl.  Hujus  culiiiiini.c 
repcllend.T  gra'ia  laiilo  stiidi"  liic  iiiculcal  Hihirius, 
Clinstiim  i\sse  perrecliim  linminem  n:itiir.i  nobis  si- 
milcin,  licci  cx  sitiiiul.iri  illins  conee|iiii)ni>  m:ixinie 
velit  diviiiit:itftiii  ipsiiis  comprobarc  :  sicut  tou>  linc 
jibro  iu  nnos  Ari.uios  iiitcniiis,  p:iri  fero  siiidio  con- 
ira  Sabellium  piigiial,  ut  nu!lum  iisiuitc  illDriim  ca- 
lumnia:  locuiti  pcrmitlat. 

(6)  Soliis  codex  Val.  bas.,  W  formaii  Dei  evaiuan- 
lein :  ininus  sincere.  0!>itcr  obscrvaie  est,  qui  Cliristi 
vocabulnin  ad  iiaiiir.im  ilivinam  referaiur.  Sic  paulo 
aiite  synoiiyiiia  siini,  mbsiiiens  Yerbum  Dcua,  el, 
manent  in  [onna  Dei  tliristut. 

(c)  Ediii,  ii(  rerMs.  Majore  qit  idain  energia  niss.  ti( 
vcre,  scil.  Hnins  sii,  qiii  rcrc  /i/ii(<  lUi  esl  Tota  illa 
gradiitio  sic  pntcsi  cxplic.itius  cxponi,  ut  Dei  liliiis  cx 
Viriiiiic  venis  lioniiiiii  lilius  vere  naius  sit ;  ilu  au- 
teiiiex  Viigine  liommis  lilins  natiis  sit,  ut  noii  nisi  ex 


septirnmus  :  ici/  uiiuin  ct  euindiin  profitemur.  pnu 
ilHutein  non  liominein,  sed  Deum,  cic,  i>i  fine  autem 
eliam  Iwminem. 

(ij)  .\tqiic  adco  du;c  il!:c  nalura*  contrari:i'  post 
cnnjuiiciiiiiieii!  persevcranl  incoiifusa'.  Sic  GregDiiiis 
Diaziunz.,  Ur.  xlii,  carnis  vuealiiilo  linmanam  iiaiu- 
r.iiii,  diviiiam  vero  spiriuis  nomiitc  appellaiis  a:l  . 
ProgreisiiS  autein  Dc:is  cnin  assuniptit  liumanitaic, 
unum  (nunc  diccrc<iiiis  titius  esi)  ex  duobus  iuiei  sc 
contrariis,  carnc  iiiiiiiriitii  el  Spiritu,  quorum  alterum 
dcitnlem  iledii  {lOiwiiv),  iilinuin  acceiiit,  idiuOr,. 

{h)  Vat.  bas.  ms.  ciiui  qiiibiisiUm  aliis,  ualiiralc  .' 
miiius  cunciiine.  Lx  hoc  luoo,  iiecuon  ex  miiii.  6i, 
iii  et  aliis  plaiium  rsl,  iiii  jam  observaviitius,  Hila- 
rio  qiiuiies  de  Cliristo  scrmo  esl.  naturce  vocabulum 
scmpor  ad  diviuiialcui  rcfcrri.  Quod  eiiim,  iui|uii  in 
\na\.  cxxxix,  n.  2,    Deus  csi,  ualmte  lUie  esi ;  qiutd 


aiilem  lioiiio  ett,  uatHnv  nosira'  atsuuiptio  e^t.  Cujii. 
I»eo  homo  sii,  ;i('  d.-miii!i  ex  Deo,  Imc  cst,  ciiin  Deus  p  r,.j  r.,iioi,cm  sic  reddit  iu  ps.  lxviii,  ii.  io  :  .\tque 
CSsCl,  ita  iialus  sil  liomi),  iit  Dimis  cssc  iioii  desii-ril.       foniue  servilis  assnuiplio  tantquam  genuiuie  oitginit  iin  • 

(d)  Si  iliect,  ut  pcr  enmdcin  toium  liowiaem  siiiiul  ac      tiira  est ;  cutii  t<(  quod  aiiunipiuiu  etl,  non  propriclits 
Deum  ivlas  lioino  iu  peccaluin  litpsus  rclingiilur  ac  rc- 
formctiir,   inqiiii  adviTsus   A|ioHiiiariiim   Gregorius 
^a/.ianz.,  Or.  li,  11.  3.  Dc  \crbo  tolus  vide  aniioUta 
ad  psal.  I,  n.  ^7 

(c)  lloc  esi,  iieqiiu  a  Veibo  condilam,  scd  a  caus:i 
alieiia  aiqiic  cxteniapnipagaiam,  ul  diclum  estu.SO, 
iieipiu  eidem  Verln)  intriiisecu  ct  in  imiiaicm  pcr»o- 
n.i:  coiijmtci:iiii.  Eosdcm  quippe  lixTelKOS  pcrsonas 
iii  ClinsiD  divisisse,  ct  liumiles  Clirisii  vuccs  liuiiia- 
ll.f,  iliMiij'  :iiiteiii  gliiiintos  tiliiliis  Irdmisse,  teslis  est 
laiiilatiis  Ciegorma  Naziani.  pr.eserliin  suli  liiiciii 
Or.  Lii. 

if)  l'ai  ticulam  et  in  vulgalis  omis>nni  rcctiiis  iiiss. 
reiinem,  iic  iiaturarum  cuiifu^iu  niielligalur.  Kursum 
iiis  (.uiiciiiciis  idveisus  Apullin:uiuiiiGregoriui  N.i/., 


tnlcrior  sit,  tcd  «a(fri>ir  aeceitio.  Sic  Cyrill.  1 1  111 
Juaii.  natiiraiiiliuiii:inamad  Verbiuiiiiioiteniix^^cTi/.u;, 
non  fjtrixtuf  asceiidisse  liocni,  quod  ex  te  et  suapte 
(onditioite  iwn  liabet  hoc,  ul  cum  Deo  unum  ttt.  Al 
caulc  omiiiiiii  llil.iiiiis  siibiiiile  dciiioiisir.il,  assiiiii|i- 
tam  servi  luriiiam  iiiliilu  iiiiims  propriam  Ciiri.sii 
essc,  qu.iin  ipsam  luriiiain  Dci. 

(1)  Kxcnsi,  ei  rcsiiri  c.Ti(,  ei  in  ceelot  adicemterit,  nou 
potcit,  eic.  Simplicins  ac  vcriits  iiiss.  irl  (pro  r(iii»i) 
reiurrexil  :  lioc  c»l,  si  niilii  iihjicitis<'hri^ii  in  iialivi- 
laic,  passiiiiie,  eic,  inliriiiii.iicm;  ego  oppiiiiiiii  ejns- 
dem  III  rcsurrecliiiiie  gUiriam.  1'ergii  llilaiins  vnm 
pracliideie  errnri  linireiiiorum,  qiiorum  iiiiii.iiniis 
.Vpulliiiarisl.e  Chrisiosduos  induceuies  apud  Crcgo- 
riuiii  Nai.,  Or.   iii :  verbnilla,  Anyuort  uffeOns  eil, 


361  l)\l  TIUMTATL  I.IBKU  X.  50f^2 

sil ;  n"qiic  aliiis,  qiiain  qiii  C'i  moilinis,  rosiirrfxe- 
rii;  nci|ue  aliiis,i|iiaiii  (<i)  qiii  iisurrexit,  sii  iii  cuclis; 
iii  Lwlis  auicm  iiuii  aliiis  sil,  quaiii  qni  ileacenilit 
aiilc  ilc  coelis. 

io.  Chritlut  passioni  obnoxius ,  nuni  et  dolori. 
(.hritti  in  cartie  prcerogaiiva.  —  lloiiio  iiaqiie  Jesus 
Clirislus  uiiigenilus  Dcus,  per  carnem  cl  Vcrbuin  ut 
lioiiiinis  lilius  ita  cl  Dei  filius,  lii>mineiii  veriiin  sc— 
<  uiiduiu  siiiillitudinetii  nnslri  lioiuiiiis,  iinn  deliclens 
a  sc  !>co,  suiii|isil :  (b)  iii  qu'i,  quauivis  aiii  iclus 
iiicidercl,  aut  \uiiiiis  dcscendercl,  aul  iiodi  coiicur- 
icreiit,  aut  suspensio  clcvarel,  alTcrrcnt  quldcni  li.cc 
iinpctum  passiouis,  non  tanicn  dolurcm  pjssioiiis  iii- 
rc.rciit :  ui  lelum  aliquod  aut  aquam  pcrforans,  aut 

(I)  \oxDomini  abcSl. 

<l  cruci  affixus ,  ac  sejwllus ,  exlerni   iHlcguwe)iti  csse  H  iiiqml ,  patsio  illa  iion  fuerit  condilioiiis   el  qmeria  , 


A  it;nfiii  ((un|)iiiigeiis,  .•tiii  iiera  viiliicrans,  omncs  qiii- 
<l<'iii  lias  |iassiones  iiaiur.c  su;»;  iiifcil,  iil  fnu-l,  nt 
ciiiiipiiii»at,  ut  viilnerei;  sed  iiaiiiraiii  sii;iiii  in  lixc 
I  asbin  illaia  iion  letincl,  dum  jn  nattira  n:>n  esi  \el 
aquam  rorari,  vcl  puiigi  igiicm,  vcl  acreni  viiliicrari, 
qu:iiiivis  naluix  tcli  s-il  el  vulnerarc  ei  Cdiiipiiiigerc 
Cl  forare.  Passus  quidem  cst  Doniimis  Jesus  C.liris- 
liis,  duin  337  C.iiditiir,  dum  siis|ieiidilur,  diim  rru- 
cifiijiliir,  dum  muritur  :  sod  in  eorpiis  (I)  Dnmiii  (r) 
irrueus  passio,  nec  nnii  fiiil  pa^-siu,  iicc  lamcii  ii:itii- 
rain  passionis  ((/)  cxseruil  :  dum  ci  poe  lali  miiiislc- 
rio  des*vii,  cl  Virliis  corporissine  scnsu  |inni:;i'  viui 
pocnx  iii  se  desicvientis  exccpil.  Habucril  sane  illiid 
Duinini  corpus  (e)  duloris  nusiri  naturnm,  si  curjius 


(iffirmanl ;   hxc  aulcm,    Coii/idit,   ct  resurrixit,  nlque 
udtcendil,  inlerui  thesauri. 

(a)  iiu  inss.  At  edili,  7111  returreiii,  adtcenderit  in 
aelos,  in  ccctos  autem.  E\  lioe  loco  alii^qwc  biiiiililMis 
in  goiierali  pncfai.  §  i,  itsiciidiiiius,  llilatium  luiise 
ahfuisse  iit  iliviiiilaiem  Christi  a  corpnre  Urtii|uam 
separatani  sentiret.  8i  eiiiin  ante  inorleni  secessit, 
alius  diceiidus  c^t  natus,  aiius  muriuus,  alius  iii 
coelis. 

(b)  Cr.,Lips.  et  Par.  in  quem  :  dissidcntibus  Bad. 
ct  inss.  quus  inier  Corlielcnsis  ab  aiiiiqiia  in.iiiu  ait 
iiiargincin  liabcl,  Caule  Uge.  Ad  eaiitelain  recoleii- 
diiiii  contra  qiios  bactciius  dispiitnril  Doctor  rallioli- 
ciis  :  ciijus  verba  omiiia  ad  id  exigcnda  suiit,  qnod 
ab  Apolliiiario  asscrtum  essc  coiKjueritiir  Gregorius 
Niizianz.  ad  Nectariuiii  Or.  xlvi  :  Ipsum  unigciiiium 
Deum  oinnium  judicgm,  viltc  auciorem,  morlis  exstinc- 

rem,  morlalem  etie  docet,  priipriaque  suu  divimiale 


'luia  indcmulabilem  Dei  naluraiit  uulla  vis  injuif)sx 
pcrlurbniioiiis  offcuderel ;  lamen  suscepta  vulunliiric 
est,  ofjicio  quidim  ipsa  salisfacliira  pwnali,  non  lamen 
pcetKV  seusu  Iwsuiu  palieitlem  :  uon  quod  illa  livdendi 
non  habucrii  pro  ipsa  vasswiiis  iiualilate  naiurum  ;  ted 
quod  dolorem  divinitvtis  .natiua  hoii  seutit  /'n.ssiis 
est  ergo  Deus ;  quia  te  snhjctii  lolunlarius  passiohi  : 
scd  suscipicnt  uaturales  inqruenlntm  in  se  passionum 
(quibus  dvlorem  palintlibus  ncccsse  est  iufcrn)  vir^ 
lules  ,  i;)se  (niiu'/i  a  nalurn;  suiv  virlitle  non  excidit  ul 
ilolerct.  Iliiic  facile  iiiuiligiliir  i|uid  sit>i  vclit  pinximc 
allat:i  leli  iii  a>|uaiii  aiit  iguciii  ani  :icreni  iiiiniissi 
siiiiililiido. 

(«)  Ei.ismus  lestaiur  se  in  qiiodnin  exomplari  rc- 
peiisse  liie  adsutuiii ,  cx  peccnlo  ;  acrursuin,  sunplc 
ualurutiitc  mirabili  udjulorio  Dei,  posl  vcrb;i  ii{  cal- 
cel  uudiis.  llic  uiid  argiitiiciilo  vidcliir  llil:iriiis  cor- 
pori  ('.liristi  cl  iiatur.iin  dolendi  oegare  ,  et  virtuiem 


passum  etse,  atque  in  triduaiia  iila  eorpuris  morle  ili-  „  triliuere  niiracula    pcr   se   pali'an>li.   At   iit  eorpori 
n  quoque  simul  cum   corpore  mordiam /'uis.si;,  ^  Clirisli    iiiiracula   palraiidi   virluteiii    Iribiial 


itmlalcm 

sicuw  rursus  l'atris  opera  a  morie  ad  vitam  revoca- 
tani  ;  maiinie  cum  llilarius  Mipr:i  iium.  9  euiiln  er- 
i'i>ri>  b'ijusniudi  asscrlures  toio  lioc  libru  :igciiduiii 
silii  propun:ii. 

(c)  Abcsi  Domini  a  Bad.,  Er.  cl  plcrrsque  mss. 

(d)  lii  vulgilis  ,  ixercuil.  At  in  mss.  cxseruit  ;  post 
i|Uud  vei  lium  roelc  iiilellexeris  respecln  diviiiitaiis. 
Pritxinie  eiiini  Vfrtus  cor/ioiis  ideiii  esL ,  quod  Ver- 
buni  in  assiinipto  siihsistens  ri<r|ii>re,  qiiasi ,  Virius 
citriiorala  yiiosen'u  Kiisebii.^  KiiiCbeiius  iipiid  Tlteo- 
doreiuin  Dial.  iii,  p.  17i,  Cliri^iuiii  scciindum  divi- 
nilatem  passiomiiii  iiiistr.iruiii  iicsciiiin  liiisse  defcii- 
dciis  .  Verliuin  VtrlMiis  iioiiiine  cuiislaiiler  dcsignal. 
Non  enim,  iiii|uit ,  f ((Iiikhi  cjcpif  Virdis ,  ul  lim  ret  ; 
i/MuiMiis,  ul  p.iucis  iiiterjectis  deelaral ,  corporis  pas- 
sionct  suscepil.  Ila  lliiariiis,  uLi  ci  dc  Cbristo  senno 
est,  virtuiit  vuceiii  seiiiper  ad  Verbuni  refert.  Ver- 
biim  aiiteni  liie    Virlus  corporis,  quomudo  sii|ira  ad 


.  -  niigc 

abcsl,  qiii  e.iiii  vini  ne  iii  aniniaiii  qiiidem  illiiiscuii- 
veiiirc  pro  eei  lo  poiiil  iiifra  niiiii.  55  ;  Non  convc- 
nit,  ini|iiit,  u(  unima  de  .uyitlcm  Laiuium  rocet,  ei 
ad  antmw  iniiexa:  corfiort  prwceplum  ntfme  viriuleir 
in  luurluuitt  suum  aiiiniajam  ex  eo  dissoluia  revocetur. 
Sic  lili.  ile  Syiiud.  11.  48,  ex  iiiiraciilis  pnibal  Verbiiiii 
in  eariieiii  iioii  esse  iraiisbilum  :  Alioqiiin  nutle  carni 
iit  nperibiis  virlules,  in  iiionle  qloriam,  in  patsione  se- 
curiiiitem  ,  in  moiie  vilam '!  Sed  deiiiulalionein  Deu:i 
uesciens .  nihii  ex  subilaitiia-  suo!  boiiis  caro  fiiiins 
aniisil.  Noii  igiuir  cariiis,  sed  siibstaiiii.i'  diviii:e  pio- 
prluni  boiiuiii  cst  vlrlus  uiiraculornni.  Qiiod  nun  iiii- 
iius  perspicuc  docet  lib.  vi;  dc  Triii.  n  30,  ubi  ail  ; 
Cum  eniin  ea,  qua:  gererel  ,  propria  D.o  essenl,  calcare 
t  itdas  ,  juberc  veitlis  ,  Clc.  ,  hiitc  querela:  omnis  orta 
con<iueslio  est,  quod...  yesstsse  hacc  in  homiiie  as- 
sumplo  Dei  non  inlellecla  nitlura  est.  .S<'d  cl  id  ipsum 
eonliriii;il  iii  Psal.  LV ,  11.  5,  funi  primu  pniiii  divi- 


calecni  iiiim.  15,  Yirlus  origwis,  inerito  ab  co  niiii-  D  "•"!'  in  co  reiiiiiisi^se  iialurain  ;  Faclus  enim  curo 


ciipctiir  ;  quia  ipsiim  propria  viriute,  iiti  jaii)  s;epe 
iiiil:i\iuiiis  ,  corpori  suo  oiigineiii  pixbiiisse  censuil. 
Forie  eteiiii  Verbnin  corporis  viriuteni  appellarit  ae- 
coiiiniudaia  ad  sctitentiaiii  adversarioiuin  loqueiidi 
r;iti»nc.  Illi  ciiiin  infra  n.  -iO  de  Cbrislo  sic  seu>isso 
niiMiioraninr,  «1  Deus  Verbutn  lamquain  pars  aitqua 
virtuium  Dei  quodnm  se  iraciu  contmualioiiis  exien- 
dens ,  hoininem  illutn  Qiti  u  ilaria  este  rmpil  ,  habila- 
vent.el  ttriuiibus  ittvina;  operaiionis  instruxerit.  llic 
igiturpopiii'  sciisus  a  sola  rejicilur  naiura  Verbi , 
cujus  persiin;c  atiribtiitiir.  Ai  nc  coiiimodam  banc 
iitierpieiaiionem  de  noslro  cxeugilasse  videaiiiur, 
affertiidus  est  alius  llilarii  locus,  iii  i|iio  cuiu  Cliristi 


Deus  eliain  in  assumplione  carnis  Deus  esse  peritiansii, 
ulent  DirJuiis  suic  sub  couboriio  noslri  corporis  pole- 
stale.  Tiiin  ex  miraeulis  (lieiuni  siiuiii  sie  piobat  : 
Non  enim  farne  est  degravatus  ,  ue  svpcr  undas  am- 
bulaict,  etc.  Ae  deimiiii  coiieluilil  :  iVoii  ergo  meluil 
a  carne...  sub  utsunipitone  coriiis  Detis  operii  dirina 
consuiiimans.  llaque  Clirisli  c;iriii  siciit  iiiiraculinum 
viriutein  non  iribiiit ,  iia  nec  uegat  doluiidi  nalii- 
raiii  :  sed  eos ,  qiii  nullaiii  in  Cbrislo  rccipinnt  na- 
titram  a  dulorc  iinmuneiD,  laciie  inducii,  iii  cx  iis  , 
qua;  uiirabililcr  gessil  in  corpore ,  siiigiilarem  in  eo 
ii.ituiain  cxslare  ,  eaniquc  (Jivinaiii  cssc  cogileiil. 
Nec  nule  subiiide  coruiii    anitiios  ud  id  refert ,  iit 


passionciu   cadem  ralione  cxplicet ,  quod  bic  viitu-  cuiisiilereiil   an  ex    innicii:.   corpori  Cbristl    iicenis 

temcorporit: .  jani  perspicue  :ippellet  miluram  divini-  reclc  opiiienlur,  Verbuni  ac  Spiritum  as-.iiincnleiii 

' J(is.  Uuiic  liabemus  iii  l's  il.  liii ,  n.  li  :  Quamquam,  expcriuni  a^o  doloris  iiosiri  niturain.  Negari  elmiu 
Pathol.  X.  12 


3ti5  8ANCTI  H[IAhll  KPISCOPI  5«* 

iioslrum  id  nalurx  liahet,  u(  calccl  undas  <u  itupiT  A  qii.v  frucliK  snos  esurii>nii  non  prxbucrit  daranare 


fliicliiscai,  cl  nuii  iloyraveiur  iiigiessu,  iiequc  ii(|iiu: 
)iisi)(ciitiLus  \esiigiii>  cid^uit,  penctrd  eliaiii  solid^i, 
iifo  clausic  dumus  ulifctaciilis  aroealur.  At  vcm  si 
domiiiici  coipuris  (ola  isla  uaiur.i  fcir,  ut  (a)  siia  vir- 
tuie,  gua  aiiiinu  reratur  in  liuniidiii,  et  insisial  in  li- 
quidis,  et  exslrucla  iraiisciirrai  :  (|ui(l  pcr  iialurain 
huiiiaiii  corporis  (b)  cuiiceptam  33S  <^*  Spiritu 
cariicin  judicaiiius?  Caro  ilhi,  id  csl,  paiiis  ille  dc 
coelis  est ;  ei  iKiino  iilc  de  tU'0  csi.  iiabens  ad  pn- 
tipnJuiii  qiiidcm  corpiis,  et  pa^sus  esl ;  sed  (t)  natii- 
7:111)  iioii  liabeiis  ad  doleiuliiin.  Natur;u  (d)  cnin)  prn- 
pri.i^  :<c  suae  rorpus  iiliid  cA,  i|uoJ  iii  C(i;lesiem  glo- 
riaiii  («)  cunloimatiir  iu  monte,  quod  altactii  suo  lu- 
gal  Mire*,  qiiod  dc  sputo  siii)  form;it  oculos. 


arliorcni  [Mniih.  x\i ,  19),  ncc  iiaiuram  eani  viiici 
iiicdia  ,  qu.t»  iiaiurain  vlriditatis  jussa  nrlditate  de- 
niutct  (Ibid  ).  Quod  si,  pniier  llctus  ci  sUis  eiesu- 
ritliiiiia  myslcriutD,  assumpta  caro,  id  esl ,  homo  to- 
lu>,  pBSsioiium  est  perniissa  naturis  :  nec  tamen 
lt;i,  (1)  ul  pasMoiaim  (i)  conficerelur  injuriis;  ut 
llens  iion  sihi  flcret ,  ul  siiiens  sltim  non  poiittiras 
depellcrel,  et  esuriciis  iion  secilio  escae  alicujits  ex- 
pleret.  Ncqiie  enim  tum,  cnm  sitivit  aut  esurivit  aiit 
flcvit,  biliisse  l>oniiiiiis  a<it  manducasse  301  duluisse 
moiislMtiis  cst  :  sed  ad  demoiislrandam  eorporis  ve- 
riiaiem  .  corporis  consuetudo  suscepla  est ,  ita  ut 
naiurx  nostrx  coiisueinil>.uc  cor.suctudini  (f)  sit  cor- 
poris  s;ilisfactum.  Vci  cum  potuin  etcibum  accepit , 


iii    PiUiiones  humunw  nn  in  Chrnio.  —  Sed  forlc  B  non    se  necessitati   corporis  ,  sed    consuetudlni  tri- 
'v\  quo  an^fctio  n;Midl,  siliciidi ,  csuricndiquc  mansit,      buil. 


cxicrariiin  qiKniu::  liuinanarum  pnssionum  in  eo  nc- 
ccsse  sii  iiicsse  nalurani.  Qui  sacrameniuin  fletus , 
silis  atque  esiiritiunis  igiiorat ,  sciat  et  vivificare 
Dentem,  nec  raortom  L:izari  flere  (Joan.  )i,  15) ,  (f) 
quain  gaudeat ,  et  flumina  .nqu:i'  vivne  ejt  se  proebcre 
^itienteni  (Joan.  vii,  38),  ticqiic  (9)  arerc  sili ,  qiii 
339potenssit  potaiesinei)tes,(/()etcsuricntcin  eam 

(\)  Ul  pMiionii ,  mox,  non  poiutnra. 

polest  corpus  Domini  hahiiisse  ditloris  no^^lri  natu- 
rani :  Qiiia  noster  dolor  eliani  invilos  piingat  ae  iiior- 
dcat.  Vel  certe  hoc  arguiueiitiiin  cx  ii.s  cst ,  qu;c  ad- 
vcrsarios  ita  prcimnt ,  iil  in  sua  seiitcnlia  ei^  noii 
Siippclat  qiiod  repon:(iil 

(u)  \n  primiim  aitiua  tiir(u(e,  quasi  divina  virtiiie 
qii.e  dirli  prodigii  priiiiaria  causa  sit ;  ac  tuin  sua 
nuima,  iit  qu;c  a  diviiia  ii;iliira  lianc  viin  proxiine  e\- 
cipial,  1 1  corpori  comniuiiicet  •  quii  ut  hquiiiir  Gie- 
gnriMS  Nai.  Mib  liiiem  ()r.  35:  l)cus  per  inlermediam 
tneniem  cum  carne  conjuncius  csl;  et  Rulinns  in  ex- 
pOb'tioiie  Syiiilioli  :  rih'ii$  ergo  Dei  natciiur ,  noit 
priHcip:iltter  sc/i  rnnii  sncintus,  sed  anima  inter  cnr- 
ni'ni  f)i'umqui'  in  itiu  yeneralus. 

'/')  Ita  mss.  I,diti  vcro ,  concf.pln  er  Spiriin  sanclo 
caio  judtcaiur.  Caro  ilia  dc  coelis  diciiur  ,  (|uia  pcr 
SOii;i  nssuuiciiN  cs!  dc  co^lis. 

((•)  In  uiio  cxenijilari  rcpcril  Erasmiis  hic  inser- 
tiiii).  iiiibecilltm  ul  noslrii  ex  iieccalo.  Cuin  hnbens  sil 
Vcrbiim  ,  iiec  Verbi  ea  nalur.i  sit ,  iil  possil  d')lei-(! ; 
l.uile  expcditur  dillicullas  ,  qii;c  (X  hiic  loco  oritur. 
Qiiod  illiistrjrft  licet  ex  Tract.  Psal.  1.111,  n.  8,  iib) 
Jud.ciis  ciiimam  Imhc  ((^hrisli)  humnnte  nniurir  el 
inlinnila'is  ette  ccislimuntes  cuni    repieiiemlil  Ilil.i- 


25.  fit  Cliristo  eorporis  humani  veritat ,  non  vitia, 
Non  caro  peccati ,  ted  «imilijuiio.  —  Habuit  eniin 
corpus,  sed  originis  sux  proprium  ;  iieque  ex  vitlis 
huniani'  conceptiunis  exti»tens ,  sed  in  formam  cor- 
P''rig  nosiri  virtuiis  sux  poieslate  subsisicns  :  gc- 
rens  quidcii)  nos  per  Ibrmam  servi,  sed  a  pcccatls  et 
a  viiiis  Lum.iui  corporis  liber;  ut  nos  quidem  in  eo 


ju4  seiisu  iiihil  contra  Christi  divinitntem  ac  virtutem 
h;ib«*!ur.  siiut  neqiie  ex  ipsius  siii  aut  «surie,  ut  uinx 
dcclar.itiir.  1'iitcst  ctiain  ita  explicari  rorpii$  naiurce 
et  oiiijinis  sua:  proprium  ,  ut  cui pus  illud  Verbi  pro- 
r  priidn  toerit  cique  ii.time  conjiiiictnm  ,  et  non,  ut 
siiprn  voliiKt  b:\;reiici,  i:i  co  liiiiqiiaiii  in  prophetis 
lialiit.rit.  Cui  expiicatiiiui  favei,  qiiod  di:  gbiria  ac 
virtut'!  hiijiis  corporis  proxiine  subjb'itur.  Ilanc 
qiiippc  pri>b'4lionem  lih.  de  Synml.  iiuni.  -48,  ci  in 
Ps.  Lv,  n.  5,  Hilarius  adhibel,  ut  Verb.impnsi  caiuis 
assinnptionem  a  se  iion  defecisse  di^iii.uislret.  Iloc 
seii^ii  noii  corpus  ,  non  hoiin),  si'd  Verbutii  habens 
corpus  a  d.dore  \i  iilicatiir.  Cum  his  confer  qux-  iit- 
fra  niiii).  26,  liabeniiir. 

(e)  Kdiii ,  irttnrformaiur.  \{  mss.  magno  coiisrn»u, 
roii/ori'ia(ar  ;  quod  Grcijorius  Naz.  Or.  li,  factnin 
C^se  c\p:iiat  diviiiiliile  carnr.in  supcrmte  ,  ■!>::■: pvixuiT-ni 

TO  ffOt.5/ tO-.l  Tr.f   fioOTrjTOC. 

(fi  l'ra-,osilionciii  ob  hinc  rcmoviin"S  aucioritale 
ms-^. 

tg)  Eilili    carere  siii  :  cmcndaiilnr  ex  m<s. 

(h)  IVid.   ct   Kr. ,  ('(  esiiriciilt!»;  Lips.  et  Par.  ,  ei 

esurienle  se.  Reciiii.s  mss.   ei  esurientcm  ,  b.ic  cst  : 

«iciat  eiiin  ciiaiii  dum  esurit  cum  auctoriiaic  daninarti 

riiis  ,  pr.cd'Cire  videretiirCbrls;!  aiiiinain  non  ^iinilis  D  arborciii.  lo  hi';  manifcstuiuesi,  hoc  llilariuiii  taiiiiim 


(iiin  iii.sti.i  luisse  11  turne.  ni.>-i  adicrsaiii  sci>icni<ani 
aiitt'  ct  pO';!  lucreiiii  ;  pali!reli|uc  hoc  ciim  laiituin 
V('l;o  ,  (jliri^-li  ;iniiii.ini  perli)ie:e  ;id  pcrsuiiaiu  lilii 
lici  ,  qui  iiitiira  Dcun  sit  et  oninis  inriruiilatis  ex- 
pcr'>;  i.l>iiii'  Jiid ci^  laiiiis.se. 

((/)  lll'id  nulurn;  enimpiopnce,  elc,  idem  est  quod 
iiii  I.:  niMil.  -■'  :  lldmil  enim  enrpus.  .^ed  origini^  s::n: 
,)i'i>;irii(i'i,  i'U.,  ijuol  sigiiillc.il  C.hristi  corp  ri  oalu- 
la.ii  liiis^c  :>iii;;ulareiii,  prnpriam .  ac  l>ci  niio  coii 
Sciilanuiiiii ;  i/uc  liiiiin  corvorin  tui  origo  eu  ,  iit  ilii- 
liiiii  C-.I  iiiiiii.  18.  Qiio  suDsii  iia  iiitclligeoduin  <';■( 
l'liiiiti  coipiis  iialura;  prupiiin,  iit  iiatur.e  iiostr.e  vi- 
tiis  fi)"rit  vaciiiiui ,  no  ■  nt  noi-trn:  cariii'<  corpiis  iiiii 
fiiciii  N.iiu  ei  lib.  I ,  n.  II,  noilr,'e  eariiii  Deus  curo 
1'iciiis  pi  cdicatur  ,  iit  cl  tii  suii  perleclus  iti ,  cf  i.crut 
lii  nuiliis;  ct  bic  i,isc  lil>'r  sii|ita  ct  iiilV;i  iiihil  (|uid- 
ipi  >>ii  iiia'^in  rcsoiiat.  lii  liac  natura  a  vitiis  nnstris 
!lli  la  liiilor  uon  poicst  e^^c  iiisi  spoiitaiiuits  :  c\  ru- 


vell<>,  iialiiraiii  iii  Cbristo  exstilisse  aliqnam  ab  al- 
rcciioiii'  ncnili,  silieiidi,  estnricndiqiie  alicuain;  etiani 
cuiii  ej.'>dciii  alTcctiones  sectiiiduiii  carncui  patcretur. 
Eoili')))  ))iodii  de  doloris  seiisii  locuiuui  cum  csi>c 
scoticoiliiiii  cst. 

(i)  Siiiipl-  />i>rmis.)a  e«i.  Tiiin  \ul::aii,u<  pa.-^tio- 
lii.f ;  ;u'  iiiox,  (lsilieii.<  silim  nuii  putalura  :  corilKiiii- 
tiir  (\  luss.  M.ii  esl  liic  tie);li^ciiicr  iiauseuiidum , 
quiHt  ai»u<nf>(M  ciiro  ab  i,>suinct  llilarjo  expoo;'tiir 
(olMi  ho<no  :  ipieiii  dciodc  coiicc^lit  pcnuissoiii  c^sk 
DiiiisiDiiiini  iiii(urtii.  iioii  fxixionuiit  in)utii>.  Quippc  ex 
liii  pcr-picuum  fSI ,  euii)  sciisisxu   (Ii.ristuiii  mcuii- 

di.  11  liiiiiiiiooi  loii iil  cst,  laiii  seciiuduui  aiiiiuam 

i|ii.iiii  s<'(  iiiidiiiii  caru.>iii  ,  pasioiiil.ui  peiiuissuiii 
esM' ;  noii  qi:;d(iii  qu.iicuus  \crb..  injutios.e  et  c«n- 
tu>iiclio'..i'  >uiil ,  scd  qiialenos  l).'iiiiiii  iiaiuralcs. 

ti|  lo  lii».  Vai.  Iias.  ,  «,(  (i.ip(.fi  .Mii>.»/(i..(i<i«  ,  i>cr- 
ji.  la  ";  ('iu:s>o  piiu>  vuibo  iioiiK.liufcii 


MS 


DE  TIUNiTi^TE  l.i3F.i(  X. 


306 


p«r  ijciiprdiionom  Virginis  inessemiiS    sc  1  noslra  in  ^  imn  esi  iii  pcccati  proprielRle  inm  Ciirislus  osl ;  qu',! 

fi)  |i('r  viili!ii;iii  iir«i(eci;r!  cx  se  orij^iiiis  viiia   non 

iiitvsi-iii  :  il'i:ii  iuiMii)  niitM; ,  iiiiii  vitiis  liuniaiia'  con 

ccplionis  csi  niilus.  Tciirl  mini  A|>()siiiluj  (leinnn- 

slriiiiil.v  naiiviliitis  iiujtis  ^.iiTUKiciiiuni ,  emn   :iil  : 

Se(t  hittiiiliavii  se  foniuiM  tavi  accipicns,  in  timilitu- 

dine   (u)  kcininii   coiiuiuilui,  cl  hnlntu  tfpertui  u( 

liomo  {Pliil.  II,  7)  ;  ut  iliiiii  firniam  seivi  accepil , 

iinliis  essc  in  lorniu  hoininis  iniciligaiur;  iIuih  au- 

lciii  iii  siniiliiiidiiie  lioiiiinis  consiiiuius  cl  lubiiu 

reperius  iii  bomo  cst,  species  quiJcm  ei  veriiascur- 

poris  lioniiiipin  lesieiur  ,  sed  (t)  uuiuras  viiiurum  , 

qui  ut  lioino  «ii  iialiiiu  repertus ,  ignorel.  lu  sitni- 

lilii  linc  eiiim  naiiira!,  nui)  340  '"  viiiorum  propri»- 

late  (c)  gcucralio  csl.  Niiin  (|ui;i  iu  eo,  qnod  foruiiiin 


ci  qui  liomi)  e:>t ,  non  potuil  non  bomo  esse  (|tiO'( 
II..IUSCSI;  ei  qui  Clnislus  oit ,  non  poluii  aniisisse 
(|uuil  Cliiisiiis  esi.  Ati|uc  iia  diiin  honio  Ciiii^iiis 
Jc.-use-l,  liiibel  ct  n:itiuiaicm  iioininis,  (li)  qiij  liiitiio 
rsl ;  iioc  ii-si  in  vitiosa  luiniiiii!)  iiifiniiitstc,  qoi  Cliri- 
6lns  csi. 

21».  ClniilHS  rerus  lii/mo  iiui'.  Iimiiiii$  viliis  Divs 
vnus  pefnwiitil.  Pas.iin;i'.$  gcslu  expendunlvr,  — 
(juani,|iiani  igilur  ni<s  :iil  liiijus  sarr.iiiicnti  iiiiLlli- 
l^eiiiiam  a|M>sl('lica  lidos  inslru.il ,  qu.c  ei  hainiii  iii 
bomiiieiii  ri'|ieriuin,  el  in  siinllilU'iinccariiis  pcci  :ili 
mlssuiii  hoiiiineiii  Christum  Jcsum  csse  icslala  sit  : 
ui  ciim  babiiii  nl  lionio  est  ,  slt  in  r<>riiia  scrvi ,  et 
non  sil  in  vniis  nalur:)';  ct  ruin  iri  siiiiililudiu<:  <:ir- 


scrvi  ,icce|iil,    ii.ili\ii:ii,s  \iilclialiir  stgniiicata  rssc  g  nis  poccaii  esl,  sil  qiiideiii  Ycrbuni  c:iro,  sed  iii  si> 


iiatura,  siihjecil  iu  siniilitudine  hominis  coiisliiuiuui 
elliabilii  ul  liuiiiinom  repcrium  :  nc  ualiviiaiis  vch- 
tas  natiira;  i|U<iqiie  por  \i.i>  inlliinis  propriei^is  cre- 
dcrcliir.  rum  cl  in  forma  servi  essei  vera  nalivit,ts  ; 
et  iii  (d)  baliitu  ie|ierium  u>  homincni ,  eisal  &iiuili- 
(uilii  iiaiiirx.  Ipsc  quideni  per  virgiiiem  ex  se  naius 
liomo,  (I)  el  III  similiiiidiiic  (t)  viiios.T  peccali  car- 
iiis  inveiiliis.  Qiiod  id  ipsuin  ad  Rom:iniis  scrilieiis 
tcstaliis  esl  Apo-ilolus,  cuin  nil  :  Qu»d  eniiH  inipotti- 
bile  eriit  legi ,  in  quo  infirnfibnlur  per  camem ,  Dfus 
filium  fuum  misil  (2)  m  siniiliiuiline  ciirnit  peecali  , 
ei  de  peccuto  condemnavii  peciaium  (Kom.  viii,  5)  [f). 
Noii  luil  habilus  illr  (3)  iaini|iiain  (g)  hoiniiiis ,  sed 
ul  hominis  :  iieque  caro  illa  caro  pecc.iii ,  sed  simi- 
liliido carnis  peccali  :  duin  et  habilus  c:irnis  in  niti- 


miliUiiline  carnis  pcccali  sll  poiius,  (i)  quaiu  caro 
ipsa  pccc.ili  sit  :  cl  cuni  hoii:o34l  Clirislus  Jcsus 
cs:,  sitquidem  hoinn,  sed  iii  hoiiiiiieuin  possil  alioil 
esse  qiiain  Cliristu^  csl  :  aUiiic  iia  ct  ex  coiporis  iia- 
liviiate  hniiiii  naius  sit,  iicc  sit  in  boniiiiis  vitiis,  qui 
non  sit  iu  oriijiiu  ;  quia  Yoibuni  caro  f.ictum  noii  po- 
luil  uon  caro  esse  quod  ractuiii  est ,  et  Veibum  licct 
caro  faciuin  sit,  noii  lanii-ii  ainisit  esse  qiiod  Vcr- 
buiii  cst ;  ct  dum  Vcrbum  caro  faciuiu  originis  siix 
noii  poiesl  carere  iiaiura,  (j)  noii  poliiit  nisi  iii  na- 
tiiiai  su«  nrigiiie  |iernianerc  quod  Verbuni  esi,  nc- 
que  non  verc  iiilelligi  Vcrbiini  caro  csse  quod  fartum 
esi ;  iia  taiiien  ,  ui  (k)  ijiiia  hibiiavit  in  iiohis,  oon 
caro  ill:i  Yerbum  sit ,  scd  Vcrbi  caro  ^il  h:ibilanli$ 
iii  c.ii  nc  :  i|u:i'  cuiii  it:i  siiit,  taincn  vidoaiiius  aii  pcr- 


viiaiis  est  veriiate,  et  similitiido  carnis  peccati  a  vi- C  acliis  uiiiversiis  illc  passioiiis  ordo  iiifiniiliaicin  in 
lii.^  huiuana:  passionis  .^lieun  esl.  Ila  homo  Chrislus  Ooiuiiio  corporalis  daloris  pcrniiliai  iiilelligi.  Dilatis 
Jcsus  et  iii  vcrilaio  naii>ilaiis  c-t  dum  boino  esi ,  cl      eniin ad  modicum  eorum  dicioruro  causis ,  ei  quibus 


(11  Et  in  similitHdineiH  vifiue  peecalii. 
\-i)  ln  simililudmeiu. 

(ii)  Ita  consianler  inss.  At  cdiii  eiiaiii  consiaiiter  , 
iii  .iiiiiililMfiin^  /lOiuiiiiDn. 

tfi)  lii  volgaiis,  natuiam  Magt«  pt.ircl  ciiin  iiiss. 
iiuiMias.  Viuorum  autciii  n  iiunis  iiilolli;;ere  osi  por- 
liKlialiiiiics  ralioi  i  .idvoisas  ot  ri'pii;^ii:iiiies,  quas 
iiuui.  24,  p.issioiiuiii  iiijiirias  votan  aiidiviiiius. 

(i)  Ai  uU  Lr. ,  Lips. ,  01  i>ar.  ,  ejui  gcHeiatio  cn 
Alicsl  ejus  ,1  B.id.  et  iiiss.  sic  |iii'  Iti  ahsohiia  pioi>o- 
sitiii  do  oiiiiii  gctii-ralioiie ,  ad  oiijus  verilil.-ia  ii:l 
0:>iis  c.sl  iil  viiia  propigoiilur. 

((/)  t*articulaiii  iij  uiuiuit  Bail.  Sicaiitom  illiiil  i<i 
lolligeiiduiii  vidctiir  :  cl  iii  uu ,  (|iiod  Aposioliis  a>t 
tuiii  liahiiu  rcpertiim  iil  liuiiiiiiciii. 

(e)  RaJ.  cuiii  iioniiullis  uiss.  ,  vltwsce  iieccttis  : 
iiiuniliiso. 

(/)  llic  siilijiciiiiit  Er.  et  Lips. ,  in  canie ,  Par.,  iii 
cruie,  Nentruiii  exstai  in  Bad.  ot  inss. 

{y)  lla  V.it.  I);is  cl  potiores  iiiss.  AHi  voro  cuni  vul- 
gatis  .  ((iN(um  liomuiis,  scd  et  ut  liomiiiiii.  I<i'cr  til  i-t 
lam(/«(iiii  liiio  iioiiit  Itilariiis  dlserimcii  ,  qnod  hmi- 
iiwiin  oxicriiaiii  duiiil<^ial  rci  speoieiu,  el  coiijuiicliu 
u(  \i'rii:ili'iii  sigiiilicol. 

{Il)  Cdiii,  quia  liomo  esl ;  cl  luox,  guia  t.iiristns  (Sl  : 
loiiiloiiiiliiis  polioiibiis  iiiss.  Ni'iiio  iion  videl  ipil 
Clitisiui  :i  Jesu  ct  hiiiiiiiio  distiiiguaiiir.  Sod  o.\  iiii- 
incru  siilisc.pionii  liquidius  pjlelui  lUirislnm  vi  V,r- 
buiu  synonyii^a  esso  :  oi  uLiuiiiquc  vocaliuUiiu  :kI  iia- 
(iiiaiii  diviii.iui  ab-  huui  III I  ilisliiictaiu  rcfcrii. 

(i)  Sic    iiiSi.  .\l  oilili,  qiiiiin  ipv  curi)  pccc.ili.  lluc 


(3)  Taiitum  hominit,  sed  et  ul  liominii, 

specianl  qiir  cx  lliNirio  ciiat  Aiigiisiiuus  lib.  i  cont. 
Jii.l.n  c.  3  :  l^rgo  cum  niissns  esl  iit  tiiuililudine  cur- 
nis  fieccuti,  nou  siciit  carnem  hitbuit,  iiti  habuil  et  pec- 
ciiihiH.  Scd  ijiiia  ex peccniu  omiiis  Ciro  ett,  a  peccaia 
fcilicel  .Idfiin  piirenle  dediiclii ,  in  simititudiiit  peccuii 
cariHs  est  niiisiis,  e.i!,ifle>ue  iii  eo  non  pcccuto,  sed  pec- 
culi  curn  s  simililuiiiiie. 

(j)  lii  pervelustis  oxoiiiplaribus  Val.  bas.  cl  Carn. 
Huii  (ijiorliiii.  Iii  lioc  iiuiiiero  suoiiiiain  habemus  en 
ruiii  qiix  hacieiius  doiiiiiiisir.ita  suiit,  Verbuui  scil. 
assuiiKiiil  1  canifiii  ik.o  amisisso  qund  eral,  el  hu- 
iiiaii.o  iiatur:r  \ciil.ilcm  assuiiipsissu ,  noii  viila.  Nec 
D  vidctiir,  ciir  llil.iriiis  liiito  studiu  propugujfil  iii 
Ciirislii  Jiviiiv  siiiiul  ol  iiuiliaiKt;  ii;aui,e  (tistiiiotin- 
iiiMii ,  insi  iil  inliniiliatcs  oostias ,  ijuas  h;i'reiioi  di- 
viii;i'  iiiate  ;iiisorib.;baiil ,  iii  uiiain  l'itiiiau:iiii  caiiere 
cviiiccrel.  Scd  iiui:i  luiii  dcccb.it  lioiiiincii:  lico  uui- 
liiia  passiunum  dimiiiiatni  sulijaccre,  apposiie  osieii- 
dit ,  Clirisl;iiii  turpia  coiicopi.iOiiis  iiustru!  inUia  ne- 
sciisse,  adoo.|ue  iiosiris  passionilius  iil)ii"xiuin  noii 
fuisve,  ipiiitdiiis  iiijiirius,e  ac  vilios;e  suut ,  iiustri- 
qiie  douiinaiilur. 

(k)  \u  vulgatis,  <j!!i.  .Mciius  niss. ,  quia.  Reildiiur 
ciiiiii  raio  cur  Vcrhuui .  qiiaimis  caru  t,-»ciuii;,  nu- 
qiiual  dici  iiiiitatuiii  iu  cariiuiii :  quia  siiliccl  iia 
facliim  est  c.iru  ,  iii  in  i  arne  li:iblta^so  prailiceiur, 
«1  duiii  liabiiul ,  noa  aliud  qiicm  Ucus  miiiurcl .  iu' 
quii  Hilariu^  lib.  i,  uiiui.  11.  Vldcis  iraol.  pjal. 
r.xxxviti ,  nuiii.  5. 


%U1  SVM.TI  1111, ARll  EPISr.OPI  S68 

iiicluiii  Ddiiiiiio  lixresis  adsrriliil ;  res  iiisiis  ui  go-  A  ilistiiidoiuis  {d)  glailiifcsligia.ot  iii  i|)-a  Iniiicicoipn- 


bi;i:  suiit  1'oiifi  ruimis.  >eqiic  ciiiiii  lii-ri  |Hitc^t ,  ul 
tiiiiur  ejus  sigiiiiicctur  iii  vcrbis,  cujiis  lidurin  cun- 
liiic.itur  iii  f.iciis. 

27.  An  meiui  Poitionit  iii  Cliriilo. — Tirnuisse  libi, 
o  lioeretice,  Domiiius  glorix  p:i$siiiiieiu  viilciiir?  Scd 
ci  iib  igiior:inti:t;  hiijus  crrureui  c(  (-ataiiis  Pctius  el 
scaiid  iluill  CSI  (  Mallli.  xvi ,  iTi )  Rt  illu  quideiu  pcr 
cliurilatcm  Cliiisii,  qucni  ei  iion  c:iro  neque  tan- 
{^iiis,  scd  P:iter  qui  iu  coclis  cst  revelaverat,  detcsla- 
tiis  passioiiis  sacruiiientuni ,  lali  screrilatis  senteiilia 
riinlirin:itus  :id  fidein  est  Tu  iiuid  sect:iberis  spci, 
Cliristiini  Douni  negando,  ci  nictum  ci  passionis  ad' 
deiidu?  Aiiiic  liiiiiiit,  qui  arinatis  ad  corripieiidum 
sc  (ibvius  prodiit  {Joan.  xviii,  6)1  et  iii  cor|iorc  ejiis 


ris  c  iliiiniiia,  (3)  cxiit  qu  ul  iioii  c>t,  cl  seq:iiiur  qiivid 
iioii  cxslat,  ci  rcpenditiir(c)  qiiod  c:iretur?  1'ruduccns 
lixc  ergo  aurcin  nianus,  clavuui  dnlct  ?  et  scntil  sibi 
vulnus,  qui  alieri  dolorcm  vulncris  non  rcliiH|uil? 
Coinpuiigeiidx'  carnis  nietu  trislis  est,  ciijus  aitactui 
lirel  carncm  doii.ire  post  rxdcin?  Ouod  si  h.TC  in 
Clirisii  coipurc  virius  fuit ,  qu:i ,  rogo ,  lide  natura- 
liicr  (0  inUrnius  fuissc  dcfciidiiur,  rui  naliirale  fuit 
onineiii  huuianaruiii  innrmitatuni  inhibere  naturam? 
!29.  .4n  indc  irimis.  —  Scd  rurte  siulta  atque  inipia 
pcrversiialc  hiuc  inflrmis  in  co  nalurx  prasunieiur 
asseriio,  quia  trislis  sii  .iniiiia  cjiis  usque  ad  moriem 
(Maiil»  (XVI,  38).  Noiidum  tc  ,  h;rrctice,  cur  virtu- 
icui  dicli  non  inielligas,  arguo.  Iiiterim  tamen  a  lc 


iiiliruiitas  fuit,  ad  cujus  occursuin  coiisicrnaia  per-  B  rci|uirn,  cur  exeuntc  ad  pruditi«ncm  Jiida  non  niemi- 


srqiieiniuin  aginina  coiicidcrunt ,  cl  iiiajcst:itein  in- 
(^eremis  sc  ad  vincula  iion  ferentes  342  supiiiaiis 
lurporibus  reciderunt?Qtiam  igiiur  iiilirniitaiein  do- 
niinalam  (a)  hujiis  corpori  crcdis,  cujus  lantani  lia- 
liiiit  nalura  virtuicm? 

-.'8.  .4«  dolons.  —  Scd  forie  dulorem  vuliicruni  ti- 
iiiuit.  Qiiem  ,  rogo,  pcnetianlis  in  carnein  rlavi  lia' 
buii  (t)  horroreiii  (b) ,  qui  evcisx  auris  cariieui  solo 
resliluit  ailactu  (Luc.  x\ii,  5i)?  Evponc  nobis  tu , 
doiiiiiiicx  iiifirinii^itis  .'isscrlor,  boc  iii  ipso  passionis 
tciiipiire  inliniiauc  opiis  cariiis.  Exscrciiie  enim  Vc- 
Iru  nlquc  adigente  ghuliiim,  iruncus  aiirc  servus  sa- 
C':rduii$  adstabat.  Quoinudo  (i)  ex  decisx  (r)  auris 
viiliicrc ,  coniingcntc  Clirisio ,  resliiuta  caro  auris 


ncris  dictiiin  fiiisse :  Nvnc  honorificutus  tsl  filiut  ko- 
minis  (Joan.  xili,  31).  Si  eniiii  passio  lionoriGcaiura 
cuiu  er.ll;  quainodo  Iristcm  euni  mctus  passionis  ef- 
fecerat  ?  Nisi  forte  t:im  irralionaliilis  fiieril ,  u(  pali 
timuerit343>  quxse  cssciilglorificatura  patientem 
30.  .in  caliceni  iransferri  a  sc  precalus  lit.  -  Scd 
fiirlc  limuisse  usi|iie  eo  cxistiinabiiur,  ul  iransferri  a 
sc  calicem  deprecalus  sil ,  diccns :  Abba  paler,  (g)  pot- 
sibilia  libi  oninia  smil ,  iransfer  hunc  caliiem  a  me 
()larc.  xiv,  36).  t't  de  ca-teris  noii  calumnier,  noiiiie 
hclictudincm  impietiiis  tii.T  vel  binc  coarguisses,  quia 
li'gcras:  Reconde  gladium  tuum  iu  tliecom .  colicem , 
ijuem  dcdil  milii  Pater,  non  bibani  illum  (Joan.  xvni, 
1 1) .'  Quomodo  eniiu  per  paiiendi  meluni  Iransferri  a 


cst?  Uude  inlcr  fluenlem  saiiguiiicin   et   posl   iiisa  C  sc  (A)  deprccaretur,  qiiod  per  dispcnsationis  sludiuni 

(I)  Tenorem  iii  ms.  Veron.  (3)  £.t,7.  Deinde,  quo  caretur. 

(i)  fxriia'. Paulo  posl,desceiidetitis,i\oi\  discindeiitis. 


(a)  F.diii ,  liiijus  corporis.  Noti  negal  iiicidissc,  sed 
doiiiinnlum  csse.Re  ipsanustrx*  infirniilalcs  iii  Cliris- 
luni  it:i  inciderunt,  ut  cnruiu  semperdiiininus  fiiiTit. 

(b)  Excusi ,  lerrorem  :  casliganiur  cx  veiustiorlbus 
inss. 

(c)  li>  pluribus  iiiss. ,  excisa;  ruris  vubtus. 

(d)  Plerique  inss.  ciini  vtilg:itis,  descendciilis.  Tel- 
leri:>iius  coilex,  ^isreiK/fnfit.  M:igls  placet  cuni  Ke- 
iiiiginiio  ,  discindeniis.  Deiiidc  ,  ir  i/k  i  Iriinri  ror- 
poris  culumma,  bnc  esi ,  eo  ipsn  iiionieiiio  (|uo  ablala 
aiire  Iriinciim  faciiiiii  est  cor()iis.  CntumiiicF  vocaliulo 
apud  aiiciiires  meilio;  aut  inGiii.'u  laliiiit:it>s  aliquando 
siiinilicatur  aclio ,  qiia  quis  pcr  jiiris  furinulas  rem 
(|U.iinpiam  aufcrre  contendit :  alii|uaiido  auicm  p<Kiia 
vcl  inulla,  qua  damiiaiur  qui  aciionem  injtisto  insii- 
tiiit.  1'rinia  ratione  inielligitur  in  Ps:i1.  cxxxvii.n. 
13 ;  iiuiic  vern  pro  poeua  siiupliciier  ustirpaiur  :  nisi 
i|uis  nuilii  eam  vocari  iiislam  poenani  Chrisli  injusic 
rl  per  raluiuiiiain  iiiipcliti. 

(i)  Editi ,  quo  carelur :  renitcntibus  anliquioribus 

lll>S. 

(f)  Faieltir  llilariiis  infr.i  n.  65,  Christuni,  cmhi 
ex  dispensalione  honio  essel  ,  nianerel  liimen  ex  n\- 
lURA  Oeus  ,  emiiiiein  ,  ex  infirmilale  rruiifixum  ,  qui 
ex  viRTUTK  Uei  viterel :  nl  cum  infirmilas  esul  ci  for- 
ma  servi  ,  el  natiir\  niiinerel  ex  IKi  fornin ,  iion  iim- 
bigunm  eael  in  quo  ^.lUTiiiiienlo  rl  pimiiis  eisel ,  el  i'i 
lertl  ■  1(1  riiiii  in  eodem  esset  el  infiiniiiiis  ad  passio- 
iiem ,  el  nd  viliim  Uei  vinTl' S ;  nnn  iiliux  iic  divisui  a 
se  essel  .  qni  el  fialerelur,  el  viverel.  Qiio  ex  loi .)  efli- 
( iiiir .  i  virtuieui  qua;  in  Clinsli  rnrpiirc  luii ,  iniol- 
ligendaiit  cs^e  diviiiiiaieiii ,  (|uud  jain  supra  niiiii.  ^3 
"Iscrvatiiiii  esi    2'  Cliriiituiii  rccic  iiegari  hic  «(i<h- 


ratiier  inlirmum ,  cum  infirinus  sit  |:iiitum  ut  liomo . 
iieiine  Hilario  cv  ii.ilura  sit  liomo,  scd  Dcus,  iiti  eiiaiii 
n.  '2-2  ;iiiiiiiiaviniiis  ;  5*  noti  Clirisii  corpori,  «ed  Verlw 
iii  ciirporc  tiiaiieiiii  bioadsciilii  iialuralem  edendoruin 
uiiraciiloruin  viriuti-m  ,  undc  confirmalur  quod  u.  :^3 
proliatuiii  est ;  4°  Chrisiuin  naiuralilcr  cl  ex  forina  Dei 
inliriiiuni  noii  iia  liir  ab  llilarin  negari,  qui  ex  dispen- 
satione  ci  ex  forma  servi  eiiindein  iiifinnuni  el  credat 
cl  prjcdiret.  Nec  inovcre  deliet  qu'id  uii  supra,  Pro- 
dueeiis  lia'c  ergo  aiirem  manus  ctuvum  dolel  ?  Fijiurate 
cniin  iiKoiMS  siimilur  pro  Verlio  ciijiis  est  maniis, 
qiiasi  diceretiir,  An  ex  inanu  lxs«  dolet,  qiii  cadcni 
manu  c\cisain  aurem  rNlituero  pntiiit? 

(g)  Uiius  codcx  Surlion.  ei  alicr  Colb.  li  omniu  , 
clc.  Carnuieiisis,  ti  possibile  esi.  iraHsfer  a  me  caliceni 
islum.  De  ii^dem  vrrlii^  adversus  Arianos  di>pulans 
D  Cliiy-o>tomus  T.  i ,  bomil.  ji  ait :  Itli  quidem  divi- 
nilulis  oriitionem  esse  dicunl:  nos  autim  e^se  iicimus 
diipensutionit.  Tuiii  |>ri)liat  Clirisl»iu  iinluisse  a  s<i 
ralircm  ir.iii^rrri ,  queni  l:iiili>  studi"  eioptarii ,  ul 
reiriiiii  euni  a  se  de|irec:iiiirin  sal:inam  appellarii 
iienur  iiicerlaiii  ipsi  lu.sse  Piilri.>  e:i  de  re  vidunialcin, 
ijua;  proplielis  eiiam  longc  aiitc  prxcogniia  fuerui. 

(/i)  In  ms.  Vatic.  bas.  cl  aliis  nonnnllis  ,  rd<ir<>iii 
liefiiecnr^dir ;  glos.seiiia.  Mnx  iii  vulgalis  ,  impteri. 
Coitriiiiiius  In  tiiss.  iniptcre.  Ad  hor  porio  fe^linavil 
Sttn  iiio  ch.irilaliN  sliidin  ,  rnui  \d  in  s«  ruii,<i(mmtir<,'- 
ti.r.  quod  ad  lalulem  notliam  pfrpeli  i;>ii;  voluiitet , 
iil  liabrliir  liart.  Psal.  iiv,  n.  15  el  piuliiaiile:  Cum 
siiliium  ijeneri  hunKino  iiitrrpin  crut.t  morie  donaiel 
11(1(1  poleil  viJeri  siicriini^nlum  hoc  magnas  pieialii  di 
ijueic  :ic  rccusarc. 


500  DE  TRINITATE  LlBr.li  X.  S?() 

resliiiarol  iiii|li'iv'  Nun  onin)  convonit,  («)  iil  pati  A  ei  quod  iiiliriiiuin  c^i,  sumil  cx  iiiiOecillilaie  icrio- 

rem;  el  i|ui'l(|ui>l  dolei.doleniJl  in  se  liabel  (f)  iiide- 


n'dlet ,  (I)  qiii  pati  vclUt.  b)t  cuin  pali  eum  velle  co- 
gnosceres ;  riligiosius  fuerat  dicii  (6)  ininiilligcn- 
tiam  coiifileri ,  qiiain  (c)  ad  id  iinpia;  siultiiia-  furore 
prorumpere,  ut  einn  assereres  nc  paieretiir  orasse, 
qiiem  patl  velle  cognovisses. 

31.  Ah  dereVuium  $e  conqiiesius  tit.  —  Sed  ,  crodo, 
te  ad  impieiaiis  iiix  pugii:ini  eii.ini  dicto  doniinicu! 
vocis  armabis  :  Deus,  Deus  meus,  quare  me  dereliquisli 
{Mare.  xv,  34)?  Posl  coiitiimeliani  cnini  cnicis,  furte 
dignationem  ab  eo  patorni  auxilii  existinies  rccessis- 
se,  et  liinc  desolatx  infiriniiaiis  suo}  querelani  exsli- 
lissc.Si  libi  itaqiie  iii  Clirisloconteniptus  et  infirniit:is 
Ct  crus  coiilumelia  cst;  oporluerat  tc  dicii  liujiis  ini- 
meroorem  non  luisse  :  Verum  dicovobis,  aniodo  vide- 


niulaliileni  iiaiiiraiii ,  ei  qnidqiiid  coniuniciiosuin  est, 
semper  iuhnnorum  esl :  lu  vcro  qno  sensu  ralionis 
iiiiclligis ,  Domiouui  nosirum  Josiini  Clirislum  nd 
qiioil  fe-linat,  tiinere;  ei  constornaniem  fories ,  iii- 
lirmii.itc  irepidare;  ct  vulnera  iion  permitienleindo- 
lori  (/■),  vulneralum  dolere  ;  et  coiitiimeli;«  crucis  dc- 
lioiiesiari,  cui  criu  (3)  coiisessus  ad  Deum  esl,  ot 
rcditus  ad  rcguiim? 

34.  Descendeiis  ad  in[eros  u  ccelo  non  reccssit.  Lalro- 
iiis  ulia  ,  n/i(i  harrelicoruin  fides.  —  Sed  forte  vel  hoc 
tibi  rclicliiiii  occasionis  inipi.t!  arbilraris  ,  ul  dcscon- 
sioiieiii  ad  infcros  el  i|is;iin  nioriis  limiierit  neccssii:i- 
tcm ,  diiin  id  ipsuin  te^lari  \idi'iur  lioc  diclo:  Piiicr, 


liilis /iliim  homiiiis  sedenleni  a  deslris  virlulis ,  el  ve- H  coniniendo  i/i   iiiaiius  luus  (U)  .s;  iri/iim  meum  (Luc. 


nientem  euni  nubibiis  cwli  (J/ati/i.  xxvi,  &i). 

3i.  Recapitulaiio.  —  l'bi,  rogo,  iii  passioiie  timor? 
ubi  infirinitasT  ubi  dolor?  ubi  conluuielia?  Timcrc  ab 
impii&  diciiur?  Sed  ipsc  paii  vclle  se  prrdicat.  lii- 
iirrous  es<e  conieiidiiur?  Sed  se  poientcm,  duin  cnn- 
sleriialis  persccuioribus  (>bvius  non  suslinetur,  oslen- 
dit.  Dolere  vuliiera  carnis  arguiiur?  Sed  in  eo,  quud 
carncm  aiiris  reddil  ex  vulncre,  caio  ipsecuinsil, 
cxira  carnaleni  lamen  iiaiiirani  dulendi  vulneris  re- 
pcritur  :  quia  dum  et  344  nianu  iruncain  aureoi  al- 
lingit ,  maiius  illa  de  corporc  ost ,  cl  diiiii  ir.anus  au- 
rein  producit  ex  vulncre,  itoii  essc  manus  illa  cor- 
poris  significaiur  infinnis. 

33.  An  crut  eicontumeliota. — Sed  coiilumetiosa  ei 


xxiii,46).  lliic  legens ,  01  noii  iiiii^tligcns,  aut  pic 
l.icuisses  ,  aui  etiam  religio<ie  intelligeiitiain  ejus 
orasscs  :  non  magis  per  inipiidenlem  asseriionein 
slullo  furore  verilalis  iiic.ip.ix  vagareris.  .Anne  tibi 
nieluere  infernum  cliaos  ci  lorrcntes  flainmas  et  om- 
iiein  pienarum  ullricium  aliyssuni  credendus  esi,  dl- 
cens  lalroni  in  criicc:  Anien  dico  libi ,  liodie  mecum 
erisin  paradiso  {IHd.  iZfi  Naturx  liiijus  pniestaieni 
jam  non  dico  (i)  meln,  sed  nec  inreriiH;  345  ^*^'"'^ 
regione  concludcs ,  quae  descendens  ad  inleros ,  a 
paradiso  non  desil  (siciiii  et  lioniinis  filius  loqiiciis 
in  lerris,  maneat  [j)  et  iu  coelo),  ^Lirlyri  suu  para- 
disum  pron)iltens,el  consumfnat^c  bealiludinis  delicias 
polliceiis.  Noii  liabel  liuiic  meiiis  lorporalis,  pciie- 


lule  dlsteiiiua).  Ei  natiiram  banc  inuiidi  douiinani , 
ac  liberlaic  spiril^dis  virtutig  immensam,  oon  sibi 
terrore  mortis  gebenna:  ch:ios  vindicat,  qua  paradisi 
delicix  carere  nou  pnssunt.  F'iilurus  eniin  in  inferis 
Dnminus ,  et  in  paradiso  csl  Ailurus.  Deseca  ad  me- 
tiim  pocme  naiurx  indcsccabilis  poriionem:  (^)  ei  de 
Clirislo  et  apud  inferos  pone  quod  doleai ,  ei  iii  pa- 


esse  crux  dicitur.  Aiquin  pcr  haiic  bominis  niiiis  se-  ^  iraniem  quidein  iiiferos,  sed  ubique  naiurx  suse  vir- 

dcre  a  deilris  virlutis  videndus  est,  et  ex  parlii  virgi- 

nis  bomo  nntus  in  majesiate  sua  cum  cceli  est  iiubibus 

reversus.  Non  lencs  irreligiose  rcruni  naturaliuin  cau- 

gas  :  ei  duni  imuielalis  alque  crroris  spiritu  pleiius 

gacramenluiii  fidei   non    intclligis  ,   ex   ipso  siciili 

gensu   bebetiidine   hxritica    (d)  disproticis.   Oiinic 

enim,  qund  linielur,  viiari  necesse  est  dum  limetur; 

(1)  Quod  pali  vellet. 

(n)  In  prius  viils;alis  ,  11/  pa(i  iiolil  qiiod  pali  tclil : 
quoil  immuiainiis  poliorum  iiiss.  auclorilalc. 

(fr)  Sic  ms.  Corli.  quninodo  lcgendum  suspicabatiir 
Erasinus,  qui  ciim  liai).   ct  pleri^que  mss.    rotiniiil 
inleUigeHtiain  :  ciijus  lucit  Lipsius  dcinde  pusuil  igjio 
ronliatn. 

(c)  Sic  inss.  Al  ediii ,  iid  impitB  siuliitice  furorein . 
cl  iiiox  ,  cognosceres ,  iion  cognovisses 


dunt.  liac  ratione  nonniilli  philosoplii  explicant  qiii 
Adam  iiinocens  doloris  expers  fuerit,  quia  niminini 
demiilare  valeret,  quod  ex  sc  naium  essel  dolorcm 
efficere. 

U)  In  vulgaiis,  doleri. 

Ig)  Sic  casiigaiiores  mss.  qiilbus  favenl  prima  hu- 

jus  iiumeri  verbi,  ei  pnstrema  n.  2  trarj.    psal.  lxi. 

In  aliquot  aliis,  ul  in  vulgaiis,  fowswnus,- leclio  non 

(d)  lii  uno  codice  Vaiic.   prolicis:  inalc,  ul  Liid.       siienimda. 

9i:ivil :  qiii  posi  Erasmom  inoiirt,  Hi-  ^     (A)  Hu 


Mir:ius  j:im  noi 

larium  verbo  disproficere .  pro  degenerare,  alias  usum 
csse.  lllerqiie  liaiid  duliic  rcspexil  in  lib.  xi,  n.  II, 
ibi  t:iincii  eam  viin  vcrbum  illnd  iioii  obiinet,  nisi 
accessione  vocum  iii  genere.  Ilic  vero  ditpro/icit  cum 
adjunciis  sonat  reccssum  ab  liiimana  sapientia:  ut 
qui  primiira  reccsserani  a  lide  inopter  hiiinanain  ra- 
lioiicm,  doinum  li.iTeiici  liclieiiidiiic  ob  pr;ccoiicc- 
piam  o|iiuioncm  ab  liuniana  etiaiii  r.iliore  dcficiatit 
(e)  Duo  01  reccnlioribus  mss.  deinnlabilem.  Kcli 
nendiiiii  cum  aliis  tiidt-mulabilii;iii ,  qiia;  scil.  a  voluii- 
latc  demut:«ri  ac  declin:iri  nun  possil.  Ui  enim  definit 
Aiigus:iiiiis  lib.  xiv.  di^  Civ.  Dei  c.  \^:  dolor  cariiis 
taiilumnindo  offensio  esi  aniiiw  e.t  carne  ,  ct  quwdam 
nb  ehis  pussionc  dissentio ;  ticul  uiiimiv  dolor  .  .  .  dis- 
pcHsif»  eft  06   hii  tebns  .7««   nobit  iioleniibus  ncci- 


tunc  verc  spirilum,  inqiiil  Theodorctus  in  Dem 
qnod  iiDpalib.  sil  diviniias,  .4>'ia»i  et  Eunomiani  diii- 
ml'ilem  Unigcnili  esse  dicunt.  inanimum  enim  corpi<s 
assumptum  putanl. 

(i)  In  viilgalis  :  nii?/us ;  et  poslea  ,  regio  est  conclii- 
dent.  Eiiam  hlc  perspicuiiin  esi,  iiaturtE  poiestaiein , 
t\ux  :>  nietii  eximitur,  divinitatem  inielli;;i. 

Ij)  Ncn  qua  filius  lioniinis,  sed  qua  filiu  Dei  pcr- 
gonaliier  iimius.  Itespiciuntur  Chrisii  verba  Joaii.  iii, 
15.  Iluc  loqiiendi  mo<1o  Hilarius  dum  Sflain  divini- 
lalcm  ab  humanig  aQcclioiiibus  vindicat  ,  intcrdinn 
vidori  poiegt  ipsam  etiam  cariiem  exiinere. 

.  (h)  Valic.  bas.  codex  ,  el  duCliristo.  Vorius  alii,  et 
de  thriiio ,  scil.  poiic.  Wultis  modis    liic  dechrai  li- 
dei  catliolic;):  defensor,  quara  nalurani  vc'it  ali   liii 
m.inis iiiTuclionibus  iminunem.  niminim    :  uniuri:»' 


S7I 


•A.Ncii  iiii.Mui  I n  con 


'.72 


ritdiso  relin«|uc  i|iiiiil  regiiet.  l.a(i')  eniiu  rognt,  ut  ^  iii&(ciii  e»si>  u&quc  diiiiiorioni.  (f/ N<in  ciiiiii  rju<di'iii 


siii  iu  rcxnn  gtin  meminorit.  Et,  crcili),  nuni  ail  lianc 
lieatv  coiirfs>ionis  liiKMii ,  uiulidis  transciinic  p.tlin:i$ 
clavo  (•mitUK  aoccndit:  ft  irgniiin  Cbriiiti  pcr  dolo- 
rein  (1)  inlimiati  {«)  in  Cliri-t<i  corpitris  didicit.  lllo 
di;<ii.ilioiiem  rcniiiiiscoiitis  in  ngno  posluLit:  lu  cru- 
cis  mortcin  ad  iuctimi  depul:is.  Ouminng  coinmiinio- 
nciu  ei  paradisi  ni»x  pollicilnr  :  tnClirisliim  in  inferis 
suli  poeiiali  terrore  coiiclud.s.  DiversaJ  siici  fidcs  isla 
Cat.  I*:ir.iilisuni  iiicioit  siib  rrucc  blru,  pciiileiileai 
Clirisioin  confessiis  iii  reguo :  in  pcenic  (f>)  vero  do- 
liiru  ct  inctii  ninrlis  Clirisdim  deputaiis,  cl  paradiio 
ncresso  C6(  (i)  sis  rariturus  ct  regno. 

55.  Ejtilogus,  quate  CAiixi  corpHt.  —  Collalisigi- 
(iir  dicioriini  ndjue  gcstorum  virtulibus  ,  deiiioi)$(rari 


signilic.-Kionis  cst ,  irislein  cssc  propier  nior(cin, 
c(  lrl>(eiii  esse  us(|uu  :id  inor(cin  :  quij  ubi  propler 
moriem  trisii(i:i  cs( ,  illio  ipsj  niors  cau.^-a  irisiiiiae 
es(;ubivcro  (rl>(i(ia  usi|iie  ad  nuirteni  esl,  inor» 
non  jain  trisii(i:e  e.sicausa,  sed  lliiis.  Qiii  crgo  noii 
propier  niorlciii ,  sed  usquc  ad  inoricin  (ri;(is  csl , 
quxreiidum  cst  uii>lc  sii  iiis(is.  Yrisds  aulem  non  iii- 
cei(o  (5)  iicque  (g)  ini.lcnniio  liuinanu;  ignor:ui(i»'. 
tempore ,  sed  usquc  ad  iiioricm.  Adco  aiitein  uon 
proptcr  inoriem  suscepta  ti  isiiiia  csi ,  ul  sit  deslitu- 
ta  per  mortem. 

37. rrtsiitio:  ChiUti  cnu$a.Cui precetur caricem  trant- 
ire.  Duee  Chritti  volunlale''.  —  El  u(  causain  trislido! 
inteiligcre  possiiiius ,  vidcamus  <|iiiJ  haiic  profcssio- 


iioii  ;mibiguiiiu  est,  iii  naiura   eju»  corporis  infirmi-  B  "cn>  (risdii*  vel  pi;ecesseiit,  vel  coiisequalur.  Tolios 


(;iiein  naiurx  corporcae  non  fuisse,  cui  iii  viriute  na- 
lurtc  fuerit  oinnem  corporum  de|)ellere  inlirniitatcm; 
c(  passioiiciii  iliam ,  lioct  illa(a  corpori  sit,  nuii  la- 
iiion  naturam  dolemli  corporl  in(ulisse  :  quia  quam- 
vis  forma  corporis  no-lri  esset  iii  Domino,  iion  lamen 
(c)  in  viiios.c  in(irmit.ilis  iioslra:  esset  corpore,  qui 
iion  essei  in  nrigine,  quod  ex  conceptu  Spiriiirs 
sancii  Yirgo  progeiiuil  :  quod  licel  seku»  sui  officio 
gonuerik,  lainen  iion  tcrrcnx  34A  concepiiouis  sns- 
ccpil elemenlis  (d).  Gentiii  elcuiiu  et  se  corpns,  .sed 
quod  conccptum  essel  cx  Spinto  ;  litbens  qiiidotn  in 
se  sui  corporis  veriiaicm ,  sed  noii  h:ibeiis  naiurc  m- 
firmi(a(etn  :  dum  el  corpus  illud  corporis  verilas  est 
quoJ  gcneraturex  virgine;  et  eilra  corporis  nostri 


eiiim  passionis  ct  fidci  luysieriiim  consuniin:i(um 
paschx  coena  fuerat  per  noiniouiu.  (ft)  Postqucuni- 
versorum  iii  se  sc.tiulalum  ducei  (Matih.  xxvi ,  5i  et 
32),  sed  pr;ccessiiruin  se  eos  in  Gaiilxaai  proiiiiKil 
(Ibid.  35).  Peirus,  eateris  licel  scandaliiaiuris,  se  1»- 
taincn  nun  scaiulallzatui  uiii  coiistaiiti  lide  spopoiidil. 
Sed  Uominus  per  njturain  Dei  iinn  igiiarus  gcrcndo- 
rum ,  ter  eum  iicg.uuruiu  se  esse  respondil  :  ut  cx-- 
lerorum  scandalum  iiitelligorelur  cx  Peiro,  cuin  iliu 
in  lain  grave  fidei  periculum  euiu  (cr  iiegaiulo  (i)  re- 
clderet.  Tum  illc  assiimptis  Pelru,  J:icobo  et  Juaniie 
(Ibid.  37),  duobus  ad  marljriiini  347^'<^ctis,  e*.  Joaii- 
ne  in  pra;dicjiionem  Ev.iogelii  firiuando  ,  Irislem  se 
usque  ad  morlein  professus  est.  Deiiide  progressui. 


in(iriiiil;ileni  CEl ,  quod  spiriialis  conceplionis  suiiip-  C  oravildicens  :  Paicr  meus,  si  posiibile  ett,  '.ransiiil  a 


sii  cxordium. 

3U.  Triiim  esse  usque  arf  mortem  quiJ.  —  Sod  iiiti 
advorsum  (e)  Apnslulica;  fldoi  deinonstraiionein  li.c- 
rclici  viiieiiliir  lioc  diclo  :  7'rj»lii  esl  anma  mea  «ji/ue 
ad  mortem  (Mutih.  xxvi,  38),  ui  professio  ejus  ,  qni 
se  iristein  ail ,  naiura;  inlirmilatcin  ,  per  cujos  cons- 
cieiiliam  tristis  cceperit  esse,  testetur.  Ac  primiiin 
humanx   intclligcnlia:  seiisum   ihierrogo,  quid  si( 

(1)  Infirmilati,  male. 

(2)  Si(  carilBruj 

niiindi  domiHam,  immerisa»\ ,  qua  paradisi  ilelieite  ca- 
rere  noii  possunl ,  qujc  nalurce  indetecabilit  in  inf-rrif 
siiniil  et  in  paradito  sit. 

(a)  Sic  («xci(iui  iiiss.   Val.   bas.,  Colb.  ctc.  F.diii 
vero ,    iii^rrjiilalii    in  Cftrisrt  coipore.   Qii;c  irouicc  _ 
suiit  dicta.  " 

(b)  lii  viilgatis  ,  in  patnce  ergo  dulore ;  el  mox  ,  sil 
cariiurui.  Conciniinior  cst  lcciio  mss. 

(c)  Excusi ,  liio  omisso  in  ,  iiiox  subjiciiiiit,  for- 
nia  esset  in  cnrpore  qui  non  c(C.  castigaiidir  cx  luclio- 
ribus  niss. 

(d)  Vai.  bas.  codox ,  susceplis  elemeivit.  Eodrin 
sciiMi  su|)ra  o.  15,  lcgit'ir,  sutceplis  unginibut.  Ila 
caiilc  llilariiH  Clirisluiii  noii  coiiiiiiuni  lc^c  courop- 
iiiin  pr;c(lioal,  iii  sacra;  Vlrgiiii  iii:iieiiii  lionorts  ve- 
riiaieiii  conlinuo  asseral.  Uenuit  eienim  ex  le  corpui. 

(e)  Lips.  c.l  l>ar.  cx  Er:isiiii  niargmc  ,  cfnii.jetii-a'  : 
cbniieiUibiis  m<s.  Scd  ei  aupra  iniiiu  iiuiii.  tti  pr.i-di- 
c:)liir  iipos(o(ira  /ides  ,  iioo  evangclica.  Niiiiiruni  r»- 
spioiiur  iilud  Ap»sl'>li,  im  Miiii  Hutiifir  /i(imiiiis  factut, 
ctc  do  qiio  li.icionu»  dispuLKuui  cst. 

(f  )Taiidum  bicapcr(«  Imbescuiilllcnlciulrisiitinm 


me  ealis  isle  :  ted  lamen  non  sicut  ego  futo  ,  ted  sicui 
tu  vis  (Ibid.  39).  Traiisire  a  se  calicem  rogat ,  uitquc 
j:im  secum  inaiicntem  :  qui  tum  in  sanguine  P(o\i 
Toslaineoti  pro  miiliorum  peccaiis  (;)  cfTiindi  oi.n- 
summabaiur.  Non  eniin  roga(  ne  secuiii  sii ,  scd  ii(  ;i 
se  iranscat.  Dciiide  rogai  iie  voluntas  sua  fiat  :  ci 
quod  \ull  effici ,  id  ipsuni  coiicedi  sibi  uon  vull.  Ait 
eiiim  ,  Sed  lamtn  non  sicut  ego  volo  ,  tcd  acul  lu  vit  : 

(3)  yeque  mfinUOn 

a  Cbrisin  csse  suscepiam ,  ei  de  causa  dumiaxai  dis- 
cep(an(i>m.  Idipsiim  profiiciur  cap.  t3  in  Ma((bu'niii 
u.  i,  el  iii  psal.  cvLi,  n.  8,  ubi  clarius  cxi<lioai  ipi:i 
par(c  irisiiii:im  a  Cliiisiu  susocpiam  negei ,  ilicens  : 
Non  cnim  ait ,  projler  nioriem,  quia  ticel  t»  pas- 
sioiii  Jaret,  non  laiiien  VirlutaleTna  dolorevipafiioiiis 
cxciperet.  Onl  eiiiiii  In  llllaii.iiiis  soripiis  peregriniis 
noii  cs(,  viriuds  .«lcrii'.e  vocabulis  Oi«iiiit.i(eni  io  ois 
enuniiuri  non  nrscil. 
Ig)  Ms.  nequc  tnftniio ,  vcl  ni-^iie  tii  infiiiito. 
(li\  Lips.  ct  l'.>r.ji'7s<</uaiii;  loiiiloiitibiisvotusiiiinbus 
libris.  Mox  c^deiii  edii.  |)osl  Kr.  trimiio/iMiti/is,  scnn- 
du/tic.ii/uiu,  ei  iiifra,  sraNtiii/iiiiiKios  ;  cilra  lideiii  loss, 
cx  quoruiii  suinnio  coiiscnsu  liipiet  terbuuKtAiidioi- 
xuilurio.'!  iiibrio  passivuin  (uisse. 

ii)  Ali<|iiot  niss.  recedertt. 
j)  Pleriqiie  inss.  ciliu  vulgalis  ,  elfunicndut  roii- 
siiinmaftiilwr.  Opiiiui  ctKlicis  Colboroiii  iioc  doo  IiCi- 
m:iiioiisi%  |<ru'(oriiiius  looiioneiu  ,  qu.t  llilaiii  aptius 
cniiiiiialiir  seoloiiti.i ,  rein  )iiii  iiioiio.ii.iio  '|u;t)  ad 
exiiuiii  pordu;'ol>aliir  signili.'  ire  volciilis  quod  G  il< 
lice  dicereuius ,  i|iii  uchtmt.i  de  w  upuudtt 


373  UE  TRLNtTATE  LIBER   X.  37f 

ul  voliiiitaie  caliiij  i(-;|)rt  ti«iii!i  liuinaiis!  in  se  solHci-  A  (i'"'--  ">i  •  ^'  *"'  J*)-  Pei  lnuic  cniin  cj|ai'ni  ili.ioi- 


liiiJiiiis  significaris  coiisnriiiim  ,  scnlcntinin  »  t-e  itni- 
tx  sibi  coniinuni^qiie  cum  Pairc  iion  disccriicret 
Toliinintis.  Ui  aiitem  iion  ino  se  precari  inioirigorc- 
tur,  et  raiio  sj>;nillratx  voltintatis  uc  (n)  dcprecat.o 
non  olitiiienda;  essct  in  dtisoluti) ;  lioc  loiuin  liiijns- 
modi  petiliunis  suj?  cflBiiit  exnrdio,  Patcr  vieus,  si 
poitibiU  ett.  Aliquid  er);»  Paln  rclin(|uilur,  (|uoil  ri 
an  posiihde  cssct  inceilum  sii?  Kt  si  iiilii)  P»lri  iiii- 
possilile  cst ,  iiitelligciiduni  csl  :id  cujtis  cuniiiliii- 
nein  id  (ii)  quiid ,  M  pos.si^i/(;  est,  sit  nlKtuiii.  Pvsl 
liujii.NCtiiiiiorulioiiis  precem  sequittir  :  l'U  veml  ad 
diinimloa  luos,  el  iiweiiiteos  dormientes ,  el  nil  l'i- 
tro  ,  Ncn  poiuislis  una  horii  vigilare  meciim  '!  Vigilale 
el  orate,ut  non  iniretis  in  tentatioiiem.  Spiniut  iiui- 


nicacpjissionis  iciitnndi  onines  erjnt.  Et  pro  Poiro 
Paier  logatur,  ne  deliciai  fides  ejus  ut  negantis  iu- 
firniitati  vel  dolur  salteiit  poeniteiitia:  non  abesset; 
(c)  quae  fides  in  co  non  ileficeret ,  quo<!  [niiiiiieret. 

59.  Qui  iristts  u^que  ad  morlcm.  — Trislilia  igitur 
usijiie  ad  niorieni  Uoiiiino  est  r  quia  iii  nioKi-,  smoIu 
leirjB  ditii  tcneliris ,  (lisclssione  veli,  in.iiiiiiiiinto- 
ruiii  reseiatione,  nioitiK.niiii  rcsurri:cii<ine  coiiiir- 
uiriiida  jani  iipfSUiloruni  (ide^essei,  tjuaoi  el  (;)  iiot- 
tiirnj"  ctisiiuiic  lerror,  cl  iii  llayeMis  ,  aiapis  ,  sipiitii  , 
ciiriiiia  spmea,  crocis  onere ,  et  lotius  pnssioiiis  lu- 
dibriuni,  ct  posirciiio  iiialcdicix  crucis  d;iniiiatii 
comiiiovcrct.  Sciens  igitur  Uoniinus  !ia;c  oniiiia  pos.'. 


(/>'»!  promptut,   caro  vero  infiima  (Ibid.  40  ct    41).  B  passiiinem  siiaiii  (j)  debtilutiira  ,   ideo   ct  usque  ;<d 


Anne  adhuc  Iristitix  causa,  (1)  et  traiisfcrcndi  calicis 
deprecalioin  obsfuro  e>t?  Vigilari  enim  settini  oli 
liocjulietct  orari,  iieiii  lenlutionem  intrcnt,  spiritu 
quidem  pronipto,  sed  infirnia  cariic.  Nam  qni  noii 
scand^liziturosse  per  constantiam  fidclis  conscien- 
t';c  polliccliantur,  iii  scandalo  pcr  inlirmitatem  car- 
niserant  fiituri.  Non  crgo  sibi  irislis  esl,  iieque  si- 
bi  oral;  sed  illis  qiios  nioiiet  orare  pervigiles  ,  ne  io 
eos  calix  passionis  incunib:>t  :  (|uem  a  sc  transire 
orut .  ne  iii  liis  scillccl  nianeat. 

348  •*'*•  ^"''  '^*^"'  *'  possibile  esi.  —  Idcirco  au- 
teni  iraiislerri  eum ,  si  possibilo  ossci,  a  se  precatus 
est  :  qtiia  cum  intpossibiie  ))eo  iiiliil  sit ,  sicut  ipse 
ait  :  Pater,  posstbilia  tibi  omnia  suiH  {Marc.  mv,  56)  ; 


niiinctii  tristis  esl .  et  stiilmiic  calicem  Iransire  iioii 
posse,  (/i)nisi  biberit,  diccns  :  Puter  meut,  non  po- 
test  calix  isie  iransire  a  me  ii/si  bibitm  illum  .  fial  vo- 
luntas  tua  (Muttli.  xxvi ,  ii)  :  cuiisuinniala  iii  setci- 
licet  passiune  iiieluiii  calicis  trausiluruni ,  qui  iitsi 
eiiui  bibisset,  transire  ni.ii  posset  :  bneni  terriiri'< 
cjus  (i)  iton  nisi  consunini;ii:e  iii  ne  pasaionis  liiiroie 
succedeie;  qula  poti  inoiicin  cjus,  (i)  per  viitiitiiin 
gloriani,  apostulica:  inflrniil.iiisscandaluni  peilerctiir. 
m.Cttr  aposlolos  dormire  jani  siiiat.  —  El  i|uaiii- 
quani  iu  eo  quod  ail  tiat  volunlas  lua  ,  in  calicis,  id 
est,  passionis  su*  scaiidalo,  aposlolos  pcrmiltens  \y.\- 
terna;  voluntatis  34d  arbiirio ;  ta/iieii  eiiani  repctit.c 
tcrtio  oratiimis  prece  ususesl  :  poslijiciin   ail  :  Dnr- 


imjiossibile  taiiien  homiiii  cst  passionis  terrorc   non  C  ""'<^ .'""'.«' '■'''/"'«'f''^  (^*"'- *■>)■    Non   eiiim  extra 

vinci ,  ncc  possil  iiisi  per  prnbaiionem   fiJes  nosci. 

Atque  ideo  ct  pru  honiinihus  ut  linmo  viilt  caliceni 

Iransire,  ct  ut  Dci  c\  Dco  voluntas  eSTectui  palcrii:c 

voltintilis  (c)  iniitur.  Id  atitcm  quod   ait,  .si   potsibile 

esi,  manifesie   in   co   docuit  quod  ait  Pctro  :  Kcce 

saliinat  expeiivit ,  vt  vos    (d)  ccrncrel  sie.ul    trilicum  : 

egottuteni  rogaviprote,  ut  non  deftieret   fides   tiia 

(t)  In  antcriori,  transeuiidi;  niim.  40,  post  transfe 
rendi  ealicis  deprecaiioneiu. 

(«)  Snliis  codex  Vai.  bas.  deprecaitonif.  Rectius 
alii ,  dfprcc<i(i(' non  ofr(inrii(/(C  ,  siipple,  voluulaiis  : 
id  est,  deprecaiio  utiioii  conccdaiur,  qiiod  voUiit  ac 
rogavii  ut  lioino. 

(b)  Itail.  et  V.t.  cum  nis.  Carnut.,  qiiod  si  iiniwssi- 
bile  etl.  Tdiii  Lip':.  pro  si ,  sub»tiuiil  sibi :  qita;  lcflio 
cxiiidc  obdiitiit.  Piiircs  e  rccentioribiis  mss.  qund  I) 
pattibile  c«(.  Quid:im:ilii ,  quod  imposiibitecsi.  Magis 
placet  cuni  iiiss.  Colb.,  <  orb.,  Gerin..  Pial  elc.  id 
qiiod  (suiiple  iiit)  si  possibite  esl  :  id  csl ,  vidciidnin 
(|iietn  rcspiciat  ista  di'prei  atio  ('oiiditinnnia  ,  si  po^- 
sibile  ett  elc.  liicetiini  idquod  |>crinde  esl ,  aiquc  ra 
GrMoruin. 

(c)  Er.,  Lips.  ct  Par.,  imiuiiir.  Reriius  Bad.  cnin 
11188.  uniitir  :  lioc  csl ,  iil  bonio  viill  calicciii  traiis- 
ire,sedut  Oeus  cx  i)co  paiern:«  volunlali  uiiiiiir. 
iMiples  tgitur  iii  (.'.liristo  voluiitas  :  ncqnc  liabcitl 
Ariani  unde  se  cxpediani,  qni  cum  nun  rccipianl  nisi 
nnicani,  baiic  vultint  ipsiiisiJiviniuilis  efscoralloiiem, 
Uieiiim  fusedisscrit  Cluysosiotntis  lioiii.  xxsii,T.  i, 
si  diviiiiias  Chrisli  bocoravit;  Pairis  etCbni-li  nt  n 
iiiia  ,  seil  contrnria  ciit  voltiiilas  :  ailcn(|tie  Irusiia 
illud  ,  £)9(i  e<  fdler  uiiiim  suniuii ,  pruptcr  voturtaiis 
tinitaicm  dicium  interpretantur.  Simile  argiinieiiluni 


r.itioiiis  aliciijus  iuteriia;  cotiscienliam  ,  qui  aiites  cos 
duriuientes  co:rrguissel ,  iiunc  jam  dorimre  et  re- 
qiiiesccre  jubct.  Sod  iiitcliigeiiliam  nobis  Lucas  ad- 
liorlalioiiis  istius  tribnisse  cxistiiiintur  :  qiii.cuin  di- 
xissct,  saianam  cxpctisse  ut  aposiolos  iiioilo  trit^ci 
ccriierct,  ct Uoiiiiiiuin  pro  (ide  Pclri,  nc  defnerel, 
or.itum  fuisc ;  siibjccii  pust  multaiii  Doiniiii  ireceni 

a)  Per  virlutif  gloriam 

ex  aliis  Cbristi  verbis  adversus  eosdein  conftcit  Fau- 
siiiitis  cap.  i. 

(il)  Aiitiiiuior  codcx  Coib.  ei  alii  non  di-lcrioris 
tiol.t:  ,venlitet.  .Miquot  rcceiilioics,  cribraret.  ^cv- 
(iiiin  crrHercl  rursuin  lialics  inirn  nu(n.  40,  ul'i  iiiqiii- 
liiisdaiii  iiiss  :i  secunda  iiiaiiu  pcrperain  adscriptiiiti 
ct'  cri('rire(. 

(e)  .Sic  pliircsar  poiioresmss  AteJiti,  qiiia  fiiles. 
Ctiiii  Scullclus  Hilarliin!  rcprfbemlil ,  (jiiod  Pcinnii 
sic  cxcus:irc  coiieiur,  ipiasi  Clirislmn  iioii  nciiaril  : 
li^fc  vertia  nec  non  supcnora  nuin.  37,  procul  diihif' 
n»ii  :iiicndil. 

({)  Rxcmplar.  Carinil.,  nocluriiie  rigili(e. 
(g)  Lips.  et  Par.  ex  Erasiiii  lii.irgine  ,  desitura. 
Rad.,  y.r.,  nis.  Va(.  |):is.,  «i  (juidam  alii,  destitura. 
Veriiis  alii ,  (/fsljufurn,  p.issivc  ;  qnoinodo  suira  , 
scauduliialurum.  No-lr:c  b.cc  leclio  coiifirinalur  c,v 
liig  nuni.  ."i(!  :  Adeo  auleiii  non  prnylcr  niortem  suscep- 
ta  irisiitia  (•«/,«.'  ti(  desV.lutu  per  murtem. 

lli)  lii  viili;;ilis,  niai  ti  heret  :  cl  iiiox ,  si  noH  po/cs(. 
Conciiiiiiits  iii  nis..  nisi  btberit.  id  cst,  iusi  pi.slipiaR^ 
liibciil  :  ac  dciiide,  cmissc  si,  rci  liujus  sciciilia  cla- 
nus  cnutitialiir. 

(i)  In  cxciisis  ,  non  nisi  finiio.  Abest  finilo  a  inss. 


87S  :^A.N(:ri  IIILAKII  KPISCOPI  570 

anRcliit.i    (u)    a.lsiiiis  e    c.mlori;iiilom    ciiiii ;    quo  A  poiesias  (e)  iioii  scciimluin  miuTX  consncludiiieni 

gpssii :    iie.|iic  a<l  lixrcsim  (/")  iiifirmUalis  perlincrc 


sisleiiie  orarc  prolixius  cocpcril ,  iia  ut  ^iitiis  san 
giiiiiiim  corporis  siulor  cfniierct  (Lue.  xxii,  45  ft  4t) 
Miss»  eniiii  ail  liiitiuiiciii  apustiilDr.im  angelii,  et  per 
euni  coiirnrt;il.>  noiiiino,  nc  pro  liis  tristis  esset,  (I) 
ja.ii  sine  (fr)  tristiti.umetii  ait : />ormii«)aiii,  et  re- 
fjiiiesciie.  lle  aii|.'eli>  quideni  Malth.riis  el  Marcus  ct 
(lc  oxpetilionc  (lial)oli  nihil  locuti  sunt  :  scd  post 
tristitiam  aiiiiii:r,  pnst  Jorniienliuni  (>l>iiirgationcni , 
posi  iraiisrerenili  ralicis  deprccaliiinem,  non  cx  iii- 
iiilodormiciitiiim  adhortatio  siibsecuta  est ,  nisi  i|Uod 
ciiin  ariiiiiruK  al>  his  esset ,  el  indiilli  .\ngeli  confor- 
l:ilus  aiixilio  ,  si^curitate  (r)  ciistodix  custudieiido.s 
pcrmillebut  in  soinnuin. 

41.  De  suiiore  singuinis  el  nctvenlu  angeli  iiil  in 


ullo  iiiodo  polerit  ,  qn.id  adTersom  hxrcsim  (g) 
pliaiiiasma  meiilieiiicni  prorici;ii .  per  siidorem  saii- 
giiinis,  ad  corporis  verii.iiem.  I;:iiiir  ciim  et  Iristili:» 
de  iiohis  c^i,  ct  nr.itio  pr«  nobis  esi ,  non  possuiii 
iion  omnia  propier  »os  gcsia  essc  intcHigi,  cum  oni- 
iiia  pro  nobis,  qiiibus  linicbatiir,  orata  sint. 

42.  Trisliiiam,  calint  deprecationem,  etc.  Aposlo- 
lostpeciare.  — Pr;ist.>nl  aulem  sibi  miituam  Evaii- 
geli»  pleiiitudinem :  dum  alia  ex  aliU,  quia  omnia 
unius  Spiritiis  pr;edicatio  sit,  intellignntiir.  Hanc 
cnim  laciiam  aboninibus  pro  Apostolis  Domini  nra- 
tionera  Joannes  maiiMc  spirilalium  causarum  pr.-c 
dicaior  oslendit,  Dominum  ila  prccalum  esse  ,   di- 


jititribut   iibris.      Infirmitas    Chrisli    perperam    indc^  ttm  :  Pulcr  sancte,  conserta  eos  in  nominelHo.  Cmii 


coUigiiur.  —  Nec  saiie  ignnrandnm  a  iiobis  est.  el 
iii  gra.>cis  cl  in  l»iinis  codiciliiis  complurimis ,  vel 
(lc  adveiiiente  nngclo  ,  vei  de  sudore  sangiiinis  uil 
scripium  rcpcriri.  .^mbigenttbus  igitiir,  ulriim  hoc 
in  libris  variis  aui  desit,  aut  superriuum  sit  (iii- 
ccrtum  enim  huc  nobii  reliiiquilur  de  diversilaie  li- 
brorum),  certesiquid  sibi  ex  lioc  h;cresis  blandi- 
lur,  III  innrmum  arrirnicl ,  cui  opus  fucrit  angeli  (2) 
conforianiis  aunilio  ;  memineril  Crealorem  angclo- 
runi  creaiionis  sux  iioii  cguisse  prxsidiu  ;  lum  dein- 
de  ncccssario  co  modo  cuin  confortatum,  quo  modo 
ei  irisiemesse.  (d)  Nam  si  tiobis  trislis  esi,  id  est, 
propier  350  ""*  Tistis  est,  necesse  esi  ut  propler 
nos  sil  coiiforiaius  el  r.obis  -    quia  qai  de  nobis  Iri 


csaem  cuin  eis ,  ego  euslodiebam  eos  in  nomine  luo : 
quos  dedisti  iiiilii,  et  cusloditi  (Joan.  xvii,  tl  cl  IS). 
Noii  sibi  ilaque  fuil  oratiu  illa,  scd  aposiolis  :  ncc 
sibi  tristis  esi ,  qni  orare  eos  ne  lenientur  monel: 
ncc  sibi  angelus  niitiiliir,  qui  si  vellel,  (A)  diiodc- 
cim  millia  legionuin  dc  ccelis  dedncerel :  (i)  ncc 
propier  inortem  timet,  qiii  u.<que  ad  mortem  anxius 
cst :  ncc  ut  se  iranseal  calix,  rogai ;  scd  a  se  traiis- 
ire  calicem  rogai,  qui  tanien  iransire(j)  non  possil, 
nisi  eum  bibcrit.  Transire  aulem  (5)  non  loco  de- 
cedere  esl,  sed  omnino  non  exsiare  :  qiiod  quidem 
ipsum  et  evangelicus  et  apnstolicus  s<;rmo  significal, 
cuin  dicitur,  Caetum  et  terra  iransibunt ,  terba  autem 
iiieanon  praleribuni  {Marc.  xiii,  3i).     Sed  el  Apo- 


stis  esl  el  de  nobis  confuriatus  est ,  ea   cnnforialiis  ^  slolus  :  Ecee  velera  transierunl,  et  faeia  sunt  (k)  nora 


est  condiiioiie  qua  Irisiis  est.  Sudorem  vero  nemo 
infirmiiaii  .ludebitdcputare:  quia  ct  contra  notu- 
ram  est  sudare  sanguinem.  Nec  infirmilas  est,  quod 

(1)  Jnin  sine  irislitite  meiuessenl,  ait. 

(i)  Ciidex    Vcron.  conforiiniitis    pro    conforianlis, 

(a)  Plurcs  mss.  exsiiiisse. 

{b)  Iia  prxsiniiiiores  mss.  Valic.  bas.,  Colb.  eic. 
Ailer  C!  j.  ciiiii  Sorboii.,  jam  sine  irisliiin  el  iiuf. 
nielu  oil.  Corb.  cuni  aliis  iKiiinuliis,  jani  sine  lri$litiir 
melii  esseul,  ail.  Edili  vero,  jitm  siuc  Irisliliiv  iiiclu 
eiisleiis  ail.  Qtiiul  dcinile  Siibjicilur,  Dormile  jum, 
niodo  noii  cxsiai  apiid  Lncain  ,  iitio  prorsu^  aliud, 
pula,  <jfMi(/  dormilis  ?  surtjile,  oruleclc. 

(i)  Vai.  biis.  ms.  cuslodis. 

(a)  Excusi,  nani  qni  iiobis  :  el  mox  ,  qiiia  ergo  qui 
de  iwhis,  eic.  casii^Mniiir  aucioril.ilc  niss.  Duii  liic 
obilor  iiotan.la  :   priiniiiii  nnn  lioiiiiiieiii  ,  scil  cn-alo-  D  f  corporis  infirmilalem  oslendereiit,  el  per  mfiniiilalem 


(II  Cor.  V,  17).  Sed  ei  curaait,  351  Etfigurahujus 
niundi  Iransibil  (I  Cor.  vii,  31).  Calix  ergo  ,  de  quo 
Patrcm  orat  ut  transcat,  non  potcst  iraiisire  nisi  bi- 

sicul  posiea  conforliari  non  eenforlalHm. 
(3)  Non  dt  loco. 

cbiralur,  lib.  i,  n.  5i,  neenon  lib.  ii,  a.  6. 

(g)  Vateniiiii  scilicet,  Maniclixi  ac  similium.  Cam- 
dcin  liujus  rei  c.tusam  :iCr>:rl  Thcodorctus  Denionsir. 
(|iiod  iinio  sit  incoiifusa  ii.  8,  uhi  hoc  facliim  essedo- 
cct,  i'l  posUroriim  li ,  qui  auima;  corporisque  assum- 
plionem  crede^tnl,  demoiisiT>\iiouibus  eon/iTmarenlur; 
qiii  vero  cuiitradicerenl,  etideniibus  («ilimaniu  cou[h- 
tnrenlur,  qiiibus  prcmillit :  Kl»i  enim  ditinilas  ei 
spirilus  aderanl  velut  uuctio ;  lamen  nec  uuila  divtni- 
las  ntc  spirilus  corpus  lune  aul  ammam  suueuiarunl, 
sed  lioc  miiuiteriuin  angelo  comiueudarunl,  ut  el  amma: 


rciii  nngetorum  ali  inlirmilali;  dcfcnili  ;  altcnim,  iiiil- 
lam  dc  verilaic  ltistiii;c  Cbrisli  scciindum  h.iiiiineiii 
conU'oversi;iiii  innvcri  ,  qiiia  dc  illa  nnllus  ainlii^c- 
bal;  sed  liac  vclnii  Jata  ,  st;itim  dc  causa  et  ciiiiiJi- 
tioiie  iilius  dispuiaii  :  iii  ca  nimiriim  fuisse  osieii* 
datiir,  (|ii.x  iion  dedcccrct  lioinint-m  Dco  unitiim. 

(>■)  Hippolytus  .ipiid  riieodiircliitii  ad  calcctii  l>i;i- 
Ingi  III,  argiiiiicnlum  siiinle  corlicil  ci;  a<jn;i  et  saii- 
ciiiiie  qii;e  posl  inurleni  Christi  ex  laiere  iliiiis  pro- 
fliixeriiiit  Corput,  qiiamvis  liumano  more  iiiorluum, 
magnnm  in  se  viKe  vim  haOet.  Qaa:  eniin  ex  morluis 
corporibus  non  proftiiuHl,  ex  illo  manarunt,  sauguis  et 
aiiua  :  ul  sciremus  quiintum  ad  vitain  valfOl  poteslas, 
qute  in  curpore  liabilavit. 

(H  ll.rresis  iiinriiiil:ilis  a|ipell;itur  Ariatta :  ipiia 
Cliiisii  seciiiKliiiii  huiiianani  naliiraiii  iiilirmil.itcs  ad 
diviiiain  refcrobMi,  ui  in  argiimeiiio  liiiiusce  liliri  dc* 


ostenderenlur  wHiirte  infirmorutn.  Si  ciiiiii.  ini|Uit 
Cliry-ost.niius  Tom.  i,  Hoiii.  xixii :  posl  quam  ipse 
101  liiniiiqiie  dixeril,  carnem  iltuin  iion  a^snmpuste  ausi 
siinl  quidaiu  asnnert ;  li  hihit  kornm  didum  fuissei, 
quid  non  dixistenlf 

(/()  Veliisiiore  inss.  Colh.  rum  Germ.  el  Remig. 
decem  mtllia  t'gioHum.  AllerC  >lb.  ac  Sorbon  ,  i<ii>)' 
decim  tegiones  :  lum  citm  co;lice  Val.  bas.  4e  ceelis 
uniielorum  dtducerel.  Vidois  noLila  in  Psal.  liv,  ii  U. 

(i)  lii  vulgalis  ,  nttr  propler  mariem  anMulus ,  ul  a 
se  iTimsferatur  catix  logai :  lociis  mutilua  opi.'  inss. 
res;irciiiis. 

(;)  Sic  iiiss.  Al  edili  ,  non  pouel,  uisi  tum  biberel. 

lA)  Apiid  Kr.,  Lip<.  cl  Par..  oiiinid  ri».i.  AIx-sI 
omnM  a  Itid.  el  iiiss.  Tum  soliis  cndex  C  irn  ,  sed 
el  fiin  .11/,  fiirftTitit  i-niiN  ^.(iiru  hufu*  mHiiiti.  Iit  ali- 
quui  Hliis  ovkitl  iramtirit,  luiii  tTttnfibti, 


S77 


i»r.  TniNiTMK  i.inrjt  x. 


57S 


It.iliir :  r!l  i]iio<l  ni.a  nniiiiiiiis  ;   iiiiiuo  |iio  liis  orat,  A  iieiii  est,   Imiiian:!;  frcpiJ.iliunis  niixlLlu    :   cl  e\li:i 


qiios  cuin  liis  manciis  ipse  salvavii .  (pios  cl  Palri 
Bnlvaiulos  reli(|iiil.  Niinc  vero  sacramenium  iiioriis 
pcractiiriis,  Piiircn)  liis  ciisl.nlein  prccatiir  :  ci  mis^i 
in  eo  aiigeli,  si  lamon  ila  esi,  noii  ainbigiia  (a)  \\rx- 
senlia  csi;  ct  obit-nla:  precis  iiianircsla  scciiiiins 
esl,  cum  eos  consimimaia  oralionc  adlioriiuiir  in 
Gomnuni.  F.lTi'ctiim  auiem  iinpelralx  or.ilioiiis,  ct 
adhortalx  donniiinnis  securiiaiem  ,  jiin  iii  Ipso 
operc  passiuiiis  KvangelisLi  deniQiistr.il,  cuiii  apo- 
stolis  omiiilius,  dc  iiersecmoruin  inaiiitins  clapsuris 
ail :  lU  adimjiUrelur  verbum  quod  dixerat ,  qiioniam 
quos  dedisli  niilii,  (6)  noii  perdidi  (I)  exeis  nemiiwm 
{Joan.  xviii,  9).  tiiiplelur  enini  per  sc  oraiioiiis  prc- 
catio,   et  ^alvi  omncs  suiit.  Sed   nratiir  Pater,    iil 


terreni  esl  corporis  niala  ,  iioii  terrcnis  iiicIio:ituiii 
cornns  clcnieiilis,  eisi  oiiginein  (d)  filii  li<iniiiiissaii- 
ctiis  .Spirilui  pcr  sacrameniiiin  conceptioiiis  iiivexit. 
^cnipc  el  .Mti^siini  viiins,  (5)  virtuicm  {e)  corpuris, 
quiid  ex  coiiceplionc  Spirilus  virgii  gignebat ,  adini- 
sciiil.  Nam  cuni  pcr  traiisruva:  in  curpus  animx 
consoniiini,  sensus  aniuiati  corporis  vivai,  el  ipsuin 
ad  illalorum  dolorcm  cnrpus  aiiima  corpori  per- 
niixia  vivilicet  ;  qux  ubi  coclesiis  spei  ac  tidei  su;<! 
l)i'alo  caloie,  lcnenae  iii  corpore  siio  origiiiis  despe- 
xil  cxordiuin,  sui  iiunquc  sciisus  ac  spirilns  eorpiis 
cHicitur  in  dolore,  nl  paii  se  dcsiiiat  sentirc  (|U(id 
patitiir  :  elqnid  nobis  dc  naiiira  duminici  corporis, 
ct  dcscciidciilis  dc  cu'lo  litii  lioniinis  adbuc  sermo 


salvatos  per  se,  niinc  in  iiominc  suo  saivei  ipse.  ElBsit?   tpsa  teircn:)  corpora  limere  ac  dulere  intcr- 


adeo  salvat ,  ui  Pelri  liJcs  pn^niieniia  $ubse<|ni'nlc 
non  deficiat,  licet  terriLi. 

45.  Epilogus.  —  Dcmonsirala  itaqnc  ct  a  juanne 
Domini  oraiio  ,  et  a  Luca  dialiuli  postulaiio,  et  ca 
qux  in  Mntibxo  alque  Marco,  ct  trisliiia  n.sqiie  ad 
inortcm  esl,  et  sonini  objurgaiiu,  ct  ruibuin  adhor- 
taiio,  niliil  aniLiguitalis  relinqiiuiit'  cuin  i|U.iiido  (i) 
pcr  prcccm  (e)  in  Joanne,  qua  Patri  apostolos  com- 
ntendal,  ct  tristiti;c  causa  el  traiisciindi  calicis  dc- 
precalio  absulula  sit ;  non  a  sc  p.issioncin  anioveri 
Dominu  deprccante,  scd  Patreni  ut  aposiolos  so  pas- 
gnro  lucatur  orantc:  el  pcr  Lncani  osicnsa  iidvcrsus 
diabolum  prece,  jain  de  fiducia  veiiti  antca  suiiuii 
sccura  permissio  sit. 


duiii  iiesciunt,  qiiod  et  doleri  nccessc  esl  el  liincri. 
i^.  Trrs  pueri  flammos  iion  liineiil.  Uullo  magis 
Cliiislus.  —  Quxroeniin  an  pastas  ad  ronicnla  cxx- 
sluandi  Daliyloiiie  rorn»cis  flaninias  Israelita:  pueii 
tiinueriiit,  ct  uiniin  iii  illiid  (/')  nostrac  conecplionis 
rorpns  meius  Linii  igiiis  incesgeiil  (Oan.  iii,  23). 
Qiixro  eiiam,  an  (4)  circuniainliiri  {g)  se  flammis 
dolueriiit.  Sed  forte  idcirco,  qiiia  non  iisti  sunl,  niliil 
dolcant ;  ei  lum  afiiissc  igiiibus  n:itura  i:rciidi  cxi- 
siimabitur.  Certe  li.ec  iiatura  corporis  erat,  ui  ct  nri 
se  limerel,  et  posset  uri.  Qiiod  si  per  s|iirilum  lidci 
terrena  eorpora,  id  csi ,  scciindnin  eleincnia  causa- 
rum  cnmmunium  iniiiata,  neqnc  uri  potiieruiit,  iicc 
tiinerc  :  q(i:e  ergo  per  fideni  Dci   lii  iioininc  eonlra 


44.  Clirislus  ab  humnnis  viiiis  tibcr.  Sensus  uiide. —  C  naiuram  sunt,  ea  (/i)  in  Dco  sceiindiini  virluieni  Spi- 


Noncsl  itaquc  in  canatura,  qiix  su|n  352  hoini- 

(1)  F.i  liis  atiquem. 

(2)  Per  precein  loliannis. 

(a)  In  qiiibusdam  rcccnlioribus  mss.  prwseienlia 
etl. 

{b)  Hic  phrnsis  esi  gr.ieea  ad  verbum  cxpressa  ; 
ouz  «irwl£T«  e?  auroiv  oOoEva.^tn  vulgalisexpuilcla  er:it 
particiila  iion  conira  liilein  niss.  quornni  in  noniuil- 
lis,  pro  nemineTH,  reposiliim  esl  atiqueni. 

{c)  P.ir.  p.T  pirrcm  Joaiinis.  Ediliiines  alia: 
}»«■  preeem  a  Joawie.  Ueciliis  inss.  in  Jounnc  .  Iioc 
esl,  qu:i:  exsiat  in  Kvangolio  io.innis.  Sinulis  est 
loqiiendi  modus  Fragm.  i,  inim.  i. 

{d)  Ediii  cum  nno  ms.  fteinig.,  iliiobiisColb.,  uiio 
Sorboii.  filio  hoininis.  Verius  vetiistinr  Cnlb.,  Cnib., 
Vind.,  alter  Itemig.,  Germ.,  Prat.  etc.  /itii  liomiiiis: 
lioc  esi .  liect  Chrisius  corpns  liaheai  nim  leircnis 
inehoiiinm  etemcntis,  uipoic  ciijiis  prineeps  est  san 


ritus  ad  natiirx  origincm  inchoata  ,  non  sunl  natu- 

(5J   Virlulcm  eorpori. 

(4)  Circumamburi ;   in  nosiro  codice. 

virlut  Allissin.i  tirgitiem  obumbratil,  inprmitalem  ejus 
(puta  eorpuiisj  veluli  per  unibrum  ciriumfiisa  conlir- 
mans,  ul  ad  cemenlivnm  ineunlis  Spinlus  eflicnciom 
siibslanlinm  corporalem  ( ex  se  infirniain)  divinavir- 
lulis  tnumbratio  teinperarel.  Pressiiis  niiiii.  27  :  Ini- 
lia  iiascendi  Spiritns  siiiiclus  superpeniens  et  inumbrnns 
virtus  .Mtiisiini  motittntiir.  tii  qiiiliusSpirilus  saiicliis, 
id  est  Verbiini,  el  iit  sn-repior  corporls  ,  et  nt  sus- 
cepli  causa  effcrlrix  eoiisidi  raiur.  Uli(w|iie  nioilo  vir- 
iiis  t^si  corpnris,  sive  illiid  cundendo,  sivcdivina  per 
illiiil  oiieraiiilo. 

(f)   lii  c.idiec  Vai.    b,is.  iiosfrrt'  rni  iii.s,  Rectius  in 
aliis,  nos/i(r  conrep/ioMi.i.    Ali:is   noii  apparcldiscri- 
nien  inter  Israelitaruiii  et  l.lirisli  eiirpus:   i|ood  non 
sed  conceplione  :i  iiuliis  <lisl:ire  flilarius  do- 


cliis  Spiritns.    vere  lanien  ii:ilus  esl  liliiis  lioiniiiis,  W  cere  solet.  l'nde  iii  Psal.  i.iii,  n.  8,  li:ib.l :  Deus  bei 


verus  Virginis  fllius.  Cum  his  confer  posireiiia  niini. 
iti  verlia. 

(<)  Praedictorunimss.  auctoritaieiesiiiuiimis  «irtii- 
lem  corporit,  prarsertim  cuin  num.  25,  j:iinlegeriniiis, 
Yiriiis  corporit  tine  sensu  pa^nw  rim  peenoe  in  st  dc- 
sa-vieniit  eicepit,  ac  rursiim  num.  46,  aiidituri  sinuis 
corpnris  nosiri  passiones  a  Christo  virtule  eorporis 
tui  snsceptas.  In  viilgalis  aulem  ac  pluribus  ni^-s.  ex- 
Slal  virlulem  corpori,  quod  propier  verbum  admiscuit 
iion  male  soiiat.  Hoc  (|uippe  dieiuni  esse  videtur  de 
Verbi  riim  naliira  iioslra  cnnjunelione ,  qti;c  lib.  ii, 
n.  2b,  fusiiis  sic  enarratur :  Spirilnt  tanclus  de  tnper 
vemens  virginit  inierioia  sanctilicavit  ,  et  in  hii  tpirans 
vnliine  se  humamii  cariiis  immiscuii  ,  el  id  qnoii  alit- 
niim  (1  se  erat^  li  tun  ac  poiettale  pnesiimpsit :  alque  ul 
•!c  i/iiiff  per  (mbeciltitaiein  Iwnani  (m'pur\i  diitiderelf 


lilius  anle  scccula  tnanens,  liutnniifF  nulurw  habilu  ,  id 
est  ,  ttnsiri  corpons  aique  aiiima:  homo  ex  parlu  Vir- 
ginis  nntus. 

{g)  Bad.  el  f]r.  clrcumaduri.  Mss.  Corh.,  Pralcll. 
elc.  ,  nrrHinoHifruri.  Tres  Vatic.  cnm  Reiiiig.  et 
Tlieod. ,  circutnbttri.  Vinil.  .id  Silv.,  cirfKmfOH'f«ni;. 
Colb.  ac  Gerin.  .  runi  ambiiri.  Carii.  ntnburi.  Pirvi 
inierestquic  ex  his  lceiioiiibus  pra^lerntnr.  Id  ijisiiin 
ila  in  Psal  cxuv,  n.  17),  (•iiiiiiii:ilur :  lllis  in  roris 
hutnore  ignisttmpernlur,  hos  exorsluan.%  igtns  aniburit. 
Ipsiv  inlut  exlruqiu  jlamnuv  sunl ,  qiiurum  pro  diver- 
silatemeritoruineldeficii  asenaliiru,  nec  rieficil.  IStiin 
quod  esl,  manei  erga  eos  igii  s  esse  qitus  urit;  el  quoU 
iion  esl,  neceise  est  in  his  esse  ijuibus  rot  r,sr 

(A)  Apiid  Cr.,  Lips.  et  Par.,  in  Deo  homine.  .^bcsl 
homint  a  Bad.  ct  mssi 


-.79 


5an«:ti  iiii.a,uii  r.Hsr.ofi 


j,M 


ruliler  a^stiniainta.  Viiiiii  piutrl  lii  iiicdlo  i(;iiis  siini :  A  |iii<|>u^iiiiin  (Iriniias  (5)  CAr|ioris  (6)  Invcli.ilur,  aiii- 


igiiem  noit  tiinfnl,(M  tlnni  353  ("Is*'^''*''*»'  <  ^1»)«- 
in!)«i  nim  sciiliiinl,  itniii  or:iii( ;  uri  iion  pussiiiit,  dtiin 
in  igiii  tuiil.  N.itiirain  Niiamin  lil^et  cnriiura  i*t  i^nis 
ainiiiit;  n«ni  ne>|ue  ilKi  uriintiir,  iic((ne  illc  inil :  et 
laincii  in  c:i;tcrij  iii  iiniiira  sii.i  c.iii  etignis  el  corpus; 
iitin  clrcuiiuiantes  anlent ,  ci  pociKii  iiiinlstcriA  in 
p(JDn:i  suiit.  Noii  tiit,  iiti|)io  li:iTciicc,  ui  {i)  irnnSC' 
uiilu  pnlnias  clavu  Cliii^lns  iion  (toliierlt,  nci|iic  viil- 
iius  illud  (iull:tiii  accrliil:Uciii  lcll  ('Oiiipiingciilis  in- 
tuicrit.  Iiiicrrdgu  cur  piicri  igncs  non  timiicrint,  ncc 
ilulticrlnt :  aui  (|iiiii  in  ciintiii  corporilms  natnra: 
lucril,  ul  n^lur;iiii  Igiiis  cxcciJorei.  Qiiod  si  illi  fldei 
c;ilorc,  ei  licali  iii;irlyrii  gIori:i  tiincrc  ncsviiiiit  (|u;K 
lliiiCMtur  ;    C.liriiius  eiianisi  villorum  nostroruin  ori- 


iiiatniii(|iii;  corpus  in  Id  sc  laiitum  sculiat  ,  iii 
qnuil  animx  sludio  conimovelur  ;  ut  quod  patl 
animus  i;loriu;  cupiditnlc  (c)  contcinnlt  ,  id  se 
pati  cur|iiig  aiiima  vcgclaiilc  non  scntiai.  II. rc 
sl  in  lioiiiiniliis  naiuralia  sunt  pcr  anim:c  ad  glo- 
riam  anlriitis  caliirfni,  ui  passiones  suas  nesciant, 
cl  viilncra  ignoreiit,  et  mortcs  non  iiiielligaiil  : 
354  '^i)"iii>"s  (rf)  vorii  gloria-  Jesiis  C.liristiis,  rii- 
jiis  i'(  liniliria  vlrlus  pst,  cujiis  sputiis  cl  sorino  ni- 
tiira  cnrporis  est,  duni  ci  maiicus  jain  non  niaiicns 
iii:iiiiiiii  juliciur  eiteiiderc,  ct  cavus  naius  naiivi- 
tlilis  vili:i  non  sentit,  et  truiii  us  uure  non  Iriiiicns 
cst,  in  ca  inflrmiialc  coinpiincii  ac  dolcnlis  cor- 
poiis  (li.'piiinliiiiir,  in  i|uag1orii)so>  ac  Itcalss^irus  II- 


giieessct  conccplns  ,    tamcii  jicr  friicein  m:iusurus  B  dei  sn;c  spinins  nnn  reliqult. 


I'ciis.  ci  inunduiii  juilicatiirus,  ci  rc.\  ^vt^^nioruni  sx-- 
ciiloruui  fuliirits,  tiisiis  nielu  crnciscssct?  el  laiito- 
riiin  priciMiiiruiii  iiiiuicinor,  lurpis  metus  aiixiciaie 
iKpidarelT 

■16.  firft!  i'ij  <!«' arcoifiuiii  drjlotem.  —  Oaiiiel  pro- 
phetc  praiidio  alciiJus  ,  lei  iii:in  lacum  non  liiiiel. 
Aprtsioll  cvdi  «e  pro  r.lir:sii  noniliie  ct  pati  gaudcnt. 
Paiilo  libaiio  sua  coronn  justitij^  esl.  Iitspcanda  colla 
siia  percussoribus  ciim  hyinuls  Martyres  lendunt,  et 
icdifnatos  silii  congcric  iigiicruiii  Igues  ciiin  caiilicls 
scaudiint.  Usijue  en  ^cnsus  iidei,  peremplu  incorpo- 
riliiis  naiur.ilis  iiiliriMiiatisnieiu,corpora  ip«a  adsen- 
sum  iiflu  seuticndl   doioris  eiuuiat,  ut  per  aninKV 


i7.  PutAiones  nfntrns  quonwdo  SM.s-v/icrif  Chnxtns. 
Qiii  peccala  purlel.  —  Passus  igitiir  unigcnlliis  Ocns 
<iS\.  omncs  incurrentes  inscpassionuin  nosiraruin  lii- 
firmiiates ;  sed  passus  Tlrl.'.te  naliir.e  sii;r,  iit  ct  vir- 
tiite  iiatura^  sux  natus  esl :  neque  coiiu,  ciiiii  n.ilus 
sit,  uun  lciinit  ODinlpotentix  sux  in  nativilate  iiatii- 
ram.  ISani  cum  iialus  sii  (e)  lcge  lioininum,  iioii  la- 
~men  lioininum  lcge  concepius  cst :  liabcus  in  sc  ct 
coiistituiioncin  liuniarx  coiidirioiiis  in  partu  ,  ct 
ipsecxtra  coualitutioncm  liuni:iiucconilltiutiis  inori- 
gine.  Seciinduni  quod  it»  cx  iiiflrinilatccorporisnos- 
Iri  passus  in  corpore  Cst,  ut  uassioiics  corporis  iios- 
tri,  (/')  corpnris  sui  virlule  suscipcrel.  Kt  liiijut  lidci 

(3)  Corpori. 


(t)  Dum  itncendunl. 
(1)  Tyanscuntem  palinui  clniium 

(a)  Editi,  iHffnd(in<ur.  Mss.  Carn.  et  Remig. ,  iii- C  mlniis  eviilens  esl  mitnra sum  virtutem  inteHisend '1« 
scednnt.  Corl).  ac  nnuniilli  :ilii,  incedunt :  quibus  f.i 


vet  s;icer  leilus  ,  itiduccns  pueros  incdiis  iniUiuiiiiis 
aiiiliulai.tes.  Aiitii|uior  Cnlli.,  ignem  tion  liincudum 
.sri/idiiiK.  rrifcrimus  cuiii  allc.ro  "t'.iilb.,  uno  Sorliiui. 
ct  codicc  Vai.  Iias.,  sraniiMni ;  iujxlnie  cum  inlra  ilc 
M  irtyriiius  rui^siiii!  Ic>;utiiii.,  (rdificatos  sibi  couiferic 
lignoritm  ignet  iUmi  caiiti<ii  scandunt. 

(b)  lla  plure.  pjobx  nolai  uiss.  Editi  vero,  /iimi- 
tn^  corpori. 

(e)  Vaiicau»  liasilics  ms.,  tres  Vatic.  allinuc  non- 
iiulli,  emitnJil.  Moi  vctiistior  C«lb. ,  conuntint,  prn 
iioH  hCiiiiai. 

(d)  Er,  Llps.  clPar. ,  i-eivc  9/01 1>  ;  ac  subinde , 
ciijus  in  /imbria  :  l\tm{  et  lialnt  llad.  icluclaiililius 
inss,  Poslca  spulus  et  sermo  nalurn  corporis  dii  iliir  ; 
qiiia  corpiih  uaturx  sua!  inlcgrilaic  dcstiluluui  ciJciii 
rcstitiiil. 

c)  .Niuiirum  ex  Virglnis  c:irne  piocreains  ct  pnst 


cssc  diviuitateni  Vcrbi,  ciijiis  virlulc  naius  csse 
Ciiri^liis  passiiu  iii  buc  ipsu  lihro  asscrllui'.  Quml 
tii:ixiiiic  illiisli;iUir  cx  ua>'l.  psal.  cvxxviii,  11.  i  rl 
3,  iibi  |iiiiiioiii  ail  llilarius  :  .\<.;ia  id  corfut,  quod 
nMum\>tniu  eft,  virlutcm  nuiura:  aiilra  miiueniis  abolt- 
vit ;  01011  in  eo  corpore,  guod  utiiuiiipiuni  etl,  rirtM  na- 
luiii?  dut«a  iiiuni;n<is  ojjeiclur.  Tuin  iiuin.  5.  subjicii, 
iluque  si  qitid  injirmum  ex  pertoiia  ejHs  dictuin  ri-pfrie- 
lur,  ad  lioiuiiitm  referri  oporlebii.  Ouare  li.ic*  Ue{e- 
rendum  uulein,  iiiqnil,  ob  i(i  esl,  qma  non  nlieine  u»t 
siiHiilttia  nalufot  liominem  attum/i..ii.  Si  ;iuli-m  i.oil 
alieu:c  iiatuia:  aul  siiuulat%  bumiiicm  assuuipsit,  iic- 
i|iic  cti:iiii  fictas  siiBccpit  inliruiit;iles.  Alqual«nus  c:c 
iii  Clirislnm  iioii  c:i.lanl,  !.ic  poslea  evplicat  :  Verbum 
tiumque  curo  (aciuin  Imbitaiiit  in  nobis.  Noh  in  »itia 
infinmtaiesque  cuniis  ex  Yerbi  ririulf  dr/ici.  /u,  «i'</ 
fiiiiiiric  Hi.iiirif'  iii/iriiii((i(es  hoin^)  naius  iMSNmi'»<.  .i5- 
Hiii)i(ii)  aulcm  intirinilulis  noh   lecit   tnfiriiium ;  ftiM 


nuveni  ni.MUiiuiii  decursuiii  cditus  cst,  qiii  piclcr  lc-  ^.  uliud  esl  naturam  tsst.    altud  assumpntst  H.nuram 


geiii  boiiiiuiiin  de  sjnclo  Splriiu  sine  viri  opeia  cst 
loiiceiitiii.  liiic  fiiit  quud  apuil  Kpipbauiuui  lirr. 
73,  uuui.  'J.  ..iuui  cpi^iopi  qui  Ancyi-a-convcneiuui : 
lloiiiinum  simHii  jactiis,  et  liuinn  ernt.el  iion  in  OHini 
bwi  fat :  himio  ■in.dein,  qitatfnus  carnem  suscepit  ho~ 
iiir.is,  ;ii'jn.iin>  \  erbum  cirj  (wlutnest;  idem  uulnn 
I  cmo  iwii  eriil,  qiiatcnus  cieterorim  mora  nutus  non 
fiierot,  htr  esl,  e  viii  salu  et  ulriusijite  eonjuuclione 
texus. 

(/■)  Corporii  iiirtuifui  iliviiiilatcm  iiitiillinenil;iin 
fssn  j.iin  dixiinii» ;  cai|ii«  lu  npiiiionc  iion  iiicdiiiirlter 
coiillriiiauiiircullaii»  l.i-ic  \cibisfuiii  supcriurlbus  , 
.S'«ii  el  virtule  iiolune  nuw  piissus  esl  l.l  euuii  Ibi  »ir- 
tuleiialuiK  tuiV,  (iiioil  liic  milud:  n)iuorii  iiii  sigiiill- 
Chrl  palam  0«l.  At  ruiii  pnitiit  riilulii  HJlMrif  tuu^ 
pi';cilii'fttur,  ui  et  viiiulc  riainrip  luu'  Niifui  tsl,  non 


xtra  generis  ueceskitateut ,  i>o<Mnlaiii  «fft^tiiio  est. 
Non  (iiiin  peeciilor  fuii ,  sed  peccnia,  ^iiscepil.  Nequ* 
intirmus  exsliitl  ,  sed  portatil  i)i/i>iMi((i'fi.  Ipse  enim  , 
sccuiidiim  prophelum,  pecrala  tiotlra  sutcepii  el  iiifii- 
iiiiiutes  noslras  poriasil.  F.t  nt  quid  1«  impassibiUm 
r.igue  iiidemutabiltm  diviiiilalein  iiitidert  rxisiimnrelur ; 
adjecil :  hinoi  putubaiiius  cum  iu  UoloribHscsse.  Sut- 
cepitergo  iri/iriKil-Kf»,  quia  homo  iiiiscilur :  el  puMd.r 
dideie ,  quia  puliiur  :  carel  vero  dolorilius  tpse.  quui 
Diu»  esl.  Vulc  ct  »ubsc(|Uoiilia  :  iii  quibiis  lii|uuiu 
('oiistal.  Cliristi  lauiuiii  divinlialoin  i  iliiluribus  o»|. 
iiii,  bunitnum  auieni  ipsiiui  iialurnui  ii«  omuibus  siib- 
jii  i  .  iiiilbus  per  m  ubuuxiiiiii  c»l  bi>iiiiii»ui  (jcliu-. 
lli  "f.iotn  iitriu-qiii"  loci  oolUiuiiio  c»vi  liir  iKriou- 
luiii,  qiiod  bic  tavcndum  ciiso  iUiMJHoro»  «diioro» 
niunuerunl. 


5SI 


f>i:  ruiNiTATK  LinEn  x. 


TM 


iinstrT  eliam  Kcrino  pirtphciicus  lcslis  esi.  cum  ait :  A  lus,  el  saluiis  iio,ii.c  pcr  nominui)!  iipni  inpiiior.tiis, 

Hif  ^ietcnia  foitra  ]wriat,  et  p>o   iiobii  dolet  :  ct  nos  miiriciii  Ciiiibii  ii.i   sigiiilical,  iil  oariie  se  spnliot,  et 

exintimaviniut  ewn  i»  doioribu-i  esae,  ei  iu  iilagn,  el  in  pi.tesiaics  cuiii  fiiliicia  ilclioiicsiei,  el  (li;  his  iii  se- 

tenxtione.  Ipse  aulem  vutneraiHt  est  proiiter  imqiiiiatei  metip^o  iriiiiiiplict  (II  Cor.  xiii ,  S).   Si  iii  passioiic 

voitrat,  el  infirmitnius  esi  propler  peccaia  nostra  {Ksui.  siia  necessitis  esi,  cl  non  s.iUilis  lu:e  (ionuiii  csi ;  si 

liii,  4  ei  5).  Faliiiur  ergo  huni.in.E;isiimaili)nis  opi-  in  enice  dolor  conipiiiigendi  esi,  el  iion  Jecrcii ,  (c) 

II II,  puiaiis  Iiiinc  (d/.  binc)  (ii)lcrc  quod  palliur.  Por-  (piod  iii  le  iimrs  est  scripi.i,  rnnftxio  tsi ;  si  iii  morie 


laiii  enim  pecc.iia  nosira,  pcccati  noslri  scilicei  (or- 
piis  assiimeiis,  i.imcn  ipse  non  pccai.  Missus  nam- 
que  estin  pecc:Ui  carnis  similiiudinc  ;  portan.^  ijuidem 
iii  carne  peccata,  sed  nostn;.  El  prn  nobis  dalri,  non 
ei  doloris  nosiri  liolelsensu  :  (juia  i:t  ii-.iljitu  ui  iionio 
re|ierliis  ,  liabens  in  se  doloris  corpiis,  scd  iton  lia- 
hciis  naturam  dolendi,  diuii  cl  (n)  lU  lioniini^  Iwbitus 
ftst,  et  origo  non  honiiois  esi,  nato  eodetoncepllone 


vis  inortis  csl,  et  iioii  pcr  poiesiaicii»  tici  CAniis  exii- 
vi.c  suiit ;  si  i)cni<|Ue  mors  ipsi  :>liud  cst,  qii.ini  po- 
ientiiin  ilchono;.l3lio,  quani  fiJufi.i,  ipi  un  iriiiniplius  : 
adscrihe  iiifirioilaiem,  si  ihi  ncfc^sitas  csl  ct  natum, 
si  ibi  vis  est  ct  dilfidcnll.'»  et  dedecus.  Sin  aiitem  ha-c 
e  coiitrario  in  saciameiilo  passionis  prxdicantsir; 
(|uis,  logo,  furorcsi,  ieiiiidi:ita  docirin.n^  aposlidicn! 
lidc  356  "i'1'^re  sciisuio  rcligioiiia,  el  loiuiii  lioc  (/") 


Spiritus  sancti.  355  '''"*- "^'l"^  :cs[iiii  itus  est  el  B  ad  coiilomcliani   iinhcciliis  rapcrc  natur:e.   quod  ct 


in  doloribus  et  in  plagn  cl  iii  vexaiione  esse.  Form;iin 
cniin  servi  accepit :  et  nalus  es  virginc  hoiiin  opi- 
nioncin  nobis  naturalis  sibi  in  pnssiime  doloris  in- 
vexii.  )pse  auiem  i'ii(ij(i aliii  eit ;  sed  propter  ini- 
quitales  iititiras.  Nam  quanivis  sit  viilneratus  , 
ncin  lamen  iiliquitaHs  siii  Viiliius  est  ;  cl  quidqiiid 
patiiur,  iioii  silii  patitur.  Noii  euioi  slbi  lioniu  iinnis 
csi,  nec  ex  «e  iniqimsesi.  Testatur  Aposlolus  caii- 


viiliinias  c.slel  sacnimcntiiin,  qiiod  ei  poicslas  esl  el 
liducia  et  triuuiphiis?  Triuniphusplasie  csl,  (|u*ri  ad 
crucem,  ci  ollercnien:  se  iioii  suf.tincii ;  siarc  ad 
scnteiitiain  inorlis,  sed  inite  con.sossurum  a  de^ilris 
virtotis ;  coiiligi  clavls,  scd  pro  pcrsecoiorihiis  orn- 
re  ;  acptuin  poiare,  sed  sacramcntiim  cnnEiinimare  ; 
(Kputari  iuter  iiiiijuos,  sed  paradisum  donare:  ele- 
v;iri  iii  ligoo,  scd  tcrraiii  treiiiore  ;  pendcre  in  cruce, 


s;ira  dispcns.ilionis  isiius  dicens  :  Vrantes  (6)  pcr  sed  solcm  ac  diein  (9)  fr.gcrc ;  exire  e  torpore,  sui 
Chritlum  reconciliari  Deo  :  eum,  (jui  non  co'jnovit  pee-  revocare  animas  in  corpoia  ;  se(ieliri  mortiiiiin,  sed 
calum,  pro  nobit  peccuUim  [eoi  (II  Cor.  v,  -20).  Pec-  rcsurncrc  Dciim ;  secuiidum  lioiiiincin  pro  nobis  iii- 
caiuin  eiiini  in  c.irne  per  peccriluni  condt-mnaturiis  ,  firina  oninia  p.ui,  sed  sccuiulum  Deuin  in  his  oinni- 
pcccati  licet  expers,  factus  est  ipse  peccatum,  id  esl,      bus  iriuinphare. 

per  ciriiein  pecc:iium  in  cnrnc  condeinnans,  (c)  car-  <I9.  Derelictuui  objiciunt.    Quam  m!ii!  inde  coii^- 

nis  quidem  iicsciu»,  sed  pro  iiohis  caro  raclus  est  :  C  cinnS.  —  Rcsiat  nobis  adliuc,  at  harTcllcis  videiiir , 
ei   idcirco   propter    iiiiquitates   nosiras  esl  vtilne-      magna  el  gravis  confassa!  inliriiutntis  professio,cl 

inaicime  ipsiiis  Homini  vocihiis  edim,  ciini  ait  :  Deus, 
DcttS  meus,  quare  me  dereliquiali  [Mallli.  xxvil,  4ij)? 
Qu.e  maxim;e  qucrehe  esse  inlelligitur  proiesiaiio, 
dcrclicium  sc  c-se  coiiqiicri ,  inlirmii.Mique  poriiiii- 
buiii?  Vcruni  bac  impiae  ititeliigeiiii»  vioieiua  pr:p- 
suinplio ,  qu:ini  sibi  iu  ouiiii  dictoruni  (loiiiiniCQniiii 
yciiere  coinpugnal  :  ut  qui  ad  mijrtiin  ri.slliiat,  iil 
qiii  per  cam  honoriOcandus  est,  ut  <pii  posi  eaiii  a 
dcxiris  viriiiiis  sessurus  est,  iii  his  lol  hcatitiidimiin 
cauiis  iiiori  limiierit,  el  ob  id  ad  ncfjcssitaieni  tno- 
nciidi  dcscruim  se  a  Deo  siio  qiieraiur,  ciiiii  iii  liea- 
lis  illisessci  inorlein  olieundo  maiisiinis! 

fiO.  ('.niawcuta  eorum  viiria  dc  Virhi  cl  hominis  (MM- 


ralus. 

48.  Chrisli  virlus  in  passione  eniicat.  Paisin  Chiisli 
triumphut.  —  Cailcrum  ncscii  iii  Clirislo  Apostidiis 
tiepidilioiiem  doioris.  Nam  dispcnsaiionem  (d)  pas- 
sioiiis  locuiurus,  iii  sacramcnto  eam  ilivinitatis  pr;K- 
dicavii,  dicens  :  Doiiaiis  vobis  omiiin  peccata,  deteus 
qiiod  adversum  nos  fnil  chircgrnplium  in  senlenliis , 
quod  crat  conlrarium  nobis,  toltens  itlud  de  medio,  el 
nfHgens  illud  cruci,  spolian»  se  carne,  et  principalui  el 
pnieslatet  tradnxit  ram  fiducia.  iriumphnns  eus  ln  se- 
mslipso{Cotoss.  l!.  i^et  seqq.).  Succuml)ere  ergo  tibi 
vidctur  Virtus  isia  vulueris  clavo;  ct  ad  ictiiiii  coni- 
pungentis  exicrrita  ,  demniasse  sc  in  naturam  do- 


leiidi?  Atqiiin  Apostolus  loquciitc  iu  se  Cliristo  locu-  i^  junctione.  —  Quiu  etiain  ad  irreligiositalis  iiujiis  lani- 


(a)  In  priiis  Viilg^Ttis  dcsider.ihatur  p.ivtieuln  11/  : 
de  ciijus  vi  vidcsis  supr.^tcol.  S65,  noi.  q. 

(b\  Edili ,  pro  Chrislo  :  emeiidanliir  cx  mss. 

(r)  Apud  Er.,  crjriiis  qnulem  pi'ccati  iiescius,  scd 
pro  nobia  caro  facius  carnis  tiinililudo  pcccuti  est  : 
meniiii  glossen>:i,  iinod  tanicn  arripucra  scqiienles 
eilitiones  Pcccaii  cxpers  et  carnis  nescius  Cliristiis 
pi;edRa!iir  rx  sua  naiiira  ei  aoie  assiiinptuiii  liomi- 
iieni,  ex  .issiimpiioue  auicm  et  peccatuiaet  caro  fac- 
tiis. 

(d)  Apud  Er.,Lips.  ctPar.,  dispensaiioueiu  hrmc. 
.Melius  abcsl  hunc  a  Bad.  c5  poiionhiis  mss.  Clarins 
!iic  Hilarius  scopiiin  euuni  osteiidil,  sc  sriliccl  p.issio- 
iieiii  Chiisti  pixdicaie  pcr;ic!am  in  s(ir!(imir»;o  dwi' 
wtaiis:  de  qua  puslca  subjicil ;  ^tiaumtiere  cnjo  tM 


lidciur  Viitns  ifta  vulr.ois  clnvo.  Ah  him!;iii3  ;iiii(jn 
natiira  liiiitiiin  aiccl  iic<'cssi;:(lis  conliiiiicUain  :  ,Si  in 
lia.w.oiie  ,M(a ncivssiins  est,  eic.  yii;ii!i  iiccessiltileiii  .'.;i- 
tiir.c  uoniiiie  iiiteriiuiii  donat  :  Si  iki  ueccsiilas  e:>l  tl 
natura.  »1  tb:  vis  cst,  ClC. 

(«)  iii  codice  Vai.  bas. ,  '/i">  in  (c. 

(f)  Edili ,  cxccj-.io  Par. ,  ad  imbixiltitalem  ct  conlu- 
meliiim  ray.ert  valuriv.  . 

(;/i  I.r.  cl  Lips.  {'jqnrc  :  et  iiioii  ,  pr-j  resurqcre 
Deiim,  solisliliierant  resiirncic.  Oenium ,  iiiiod  ct 
piisiicnia  cililiooc  P.ir.  p:;iiatii!ii  o-i  :  reiiileiiiibos 
aliis  lihiis.  Ao  llil;i!iiis  ?c4aiy(')il>ei()!i  :id  ciiio  nio- 
diiin,  ip.osoperiUiiiocctChrisluiii  loluiiiTfiKini  scciiii- 
duin  li(j«xiiictii,  posi  reiurrcttioiicui  essc  Ucuut. 


•m 


sA.NCTi  iiiLARii  triscon 


384 


quam  ad  |ir.tpnraUm  sibi  viain,  per  itl  ingeiii.i  lix--  A  iioino,  hoc  \nbeH  $ui ,  (i)  quo  cfisc  lioroo  coepil  eior- 

reiica  coiilcndunt,  quud  aut  di^rocisse  oiniiino  Deiiin 

VerbuiniiiAiiiinani  corporii*  \oluiii,  ut  iioii  idcinrucrit 

Jesus  Clirislus  boniinis  lilius,  i|ui  et  Dci  lilins,  et  aui 

de  &e  (a)  delecerit  Dcus  Vcrbuin,  duin  corpus  nriicio 

auimx  vivilicat;  aui  onniinii  (6)  nec  fuerii  Clirislus 

liumo  nalus,  quia  in  eo  Dei  Yei  buni  inodu  spirilns 

propheialis  habiiaveril.  Scd  ridicnU  hujus  ^ervcrsi- 

l;ilis  error  in  majorcin  sc  impieiaiis  exlendii  auda- 

ciani,  ne  Jesns  Cliri^ius  ,  ante  quain  ex  Muria  iiaius 

est,  Cbrislus  sil  :  duin  non  qni  erat  uatiis   esl,  scd 

ad  id  luin  primuni  quud  357  "^iu^  ^^^  i^)  «^^•Bperil. 

Pcr  quod  ctiain  illud   viiii  adjiingilur,  ul  !</)  Deus 

Verbuiu  l:iuii|uani  pars  aliqua  virtuium  Dci  quiidjin 

ge  Iractu  conlinuaiionis  exlendens,  bominem  illuin 


dium  ,  qucni  exlrinsecus  protcnsi  gcrmonis  polcstas 
ad  virtulem  upcratiunum  conliiniaveiil ;  qni  nuiic  a 
Dci  Verbo  coiitracta  rnrbuin  prolciilioiie  deserius  , 
Claniel  :  Deiis,  Dtut  mtut ,  quore  me  dtTtlHiuitli?  icl 
ceile  tum,  cum  io  aniinam  curporis  a  Dei  Verbi  na- 
tura  denmlatiis  est,  palerno  in  omnibu*  usus  anxilio, 
iiuiic  inu|is  cjus  muiiique  perinissus,  solitudinem 
suam  coii(|uer:iiur,  rcliiiquenicmi|ue  se  arguat:  om- 
niquc  niodo  exitiabile  decepi%  lidei  periculum  com- 
paretur ,  si  aul  in  Deo  Verbo  signilic:iri  cxisiinietur 
iiatura;  iiiGnuiias  pcr  querelain ;  aut  umuino  nec 
rucrit  Deus  Vcrbum,  dum  Cbristo  Je^u  Marixsoluiu 
partuM  cxordium  est. 
358  ''^-  ^'de«  »f ra  hareiica  adterta.  —  Scd  inter 


qui  a  Uaria  essc  coepit  liabiiavcrit .  et  virlulibus  di-  B  linsinipiasiniirin:isquesciitentias,Kcclcsis  lides  apo- 


viiix  opcraiinois  instruxerit;  animx  lamen  sax  mo- 
lu  naluraquc  vivcnicm. 

51.  £rroit»  inde  coniertttrii.  —  Per  hanc  (i)  ergo 
sublileni  pestiferaii:que  doctrinam  deducuniur  in  vi- 
lium,  ul  aut  Dcus  Veibum  aniraa  ci.rporis  pcr  dc- 
niuiaiioncm  {()  iialurae  sc  inlirmaiitis  cxsiiieril,  ct 
Vcrbimi  {g)  Deus  esse  defccerit :  aut  rursum  per  ex- 
teriorem  nudamque  naiuram  hominein  illuin  sola 
vila  aniiiuc  mnvcnlis  aniinaium,  (h)  in  quo  Verbum 
Dei,  id  esi,  quoedain  quasi  potcstjs  cxiensae  vocis 
habitavcrit,  atqiie  ila  omiii  niodo  impiissiin;e  intelli- 
genliai  adilus  paiidaiur,  ul  aul  Dcus  Vcrbnm  in  ani- 
iiiani  defccerit,  nec  pernianseiii  Dcus  Verbum;  aut 
oinnino  Clirislus  anlc  partum  Maria;  non  ruerii;  quij 


stulocis  imbuta  docirinis  novlt  in  Chrislo  nativiiaicm, 
sed  ignorat  exordium.  Scil  dispfusationem,  sed  ne- 
scil  divisionero.  Non  (j)  patiiur  Cbrislum  Jesum,  ut 
Jesus  uuii  ipse  sil  Cbrisius  :  iiec  filium  boininis  (k) 
disceriiii  a  Dei  niio,  ne  filius  (l)  Dei  forlc  non  et  li- 
lius  hominis  intelligatur.  Non  absumit  Glium  Dei  in 
filiuin  bominis.  Nequc  tripartiia  Christuro  lidc 
scindii,  cujus  de  su|)er  texia  vestis inscissa  est  (Joan., 
XII,  33)  :  ut  Jcsuni  Cbrislum  el  in  Verbum  et  in 
animam  et  in  corpiis  incidal,  neque  rursum  Deum 
Verbum  ei  iti  animam  ct  iii  curpus  absumat.Totum  (m) 
ei  Deus  Verbum  est ,  loluin  ei  homo  Cbristus  est ; 
rclinens  boc  in  sacramenlo  confessionis  sux  nnum  , 
nec  Chrislum  aliud  credere  quam  Jesum,  nec  Jesum 


Jcsus  Chrislus,  animx  solum  cunimnnis  ci  cmporis  C  aliud  prxdicare  quain  Cbrisium  (n). 


(o)  Prava!  bujiis  opiiiionis  ancioiein,  iion  Eulj- 
chcn,  non  Apollin inum,  sed  .\iium  esse  jam  dixi- 
mus,  ac  leslis  esi  Tlieudoiel.  lib.  v  lUr.  fab.  c.  II. 
Explosa  est  a  concilio  Umn.  pmcuraiite  DaniasoPapa 
advcrsiis  Apolliii:iriuin  toactoapud  Theodurei.  lih.  v 
Hisl.  Eccl.  c.  10  et  II.  ei  antea  a  concilio  Alexan- 
drino,  aii.  5(Ji,  apud  Alhanas.  episl.  :id  Anliocb. 

(*)  lla;c  sei.tfiili;i  licoi  cum  supori.ire  piignct,  ab 
iisdcm  laiiien  propiignatiir.  Ki  de  Apolhnaiisiis  qiri- 
dcni  observiit  Gregorius  Naii.uix.  Ur.  lii,  secuiii 
eos  pugnarc,  iicc  audere  nisi  apud  fidus  discipulos 
dc  ilivinilalo  dispniarc. 

(c)  In  vulgalis,  tsie  capperil.  AliestirM*  a  niss.  Ilni: 
HfbiDiiis,  ac  postniodum  Phoiini  coinmciilum  fuissc 
docel  lilicr  vii,  n.  7,  ei  nemo  dubilat. 

(d)  PlKiiiiinm  iia  sensisse  liquet  e\  hb.  de  Syiiod. 
n.  >.=i.sirut  cx  lih.  i  de  Trin.,  n.  16,  planuinesi,  eiiin 
a  Sahclli»  hanc  .hiclrinam  esse  niuluaiuni.  Ciii  i|ni 
dcm  Dainasus  Papaapini  Tbeo-loieium,  lih.  v,  c.  II, 
anaiheina  dicil  his  vcrhis  :  AniHhemaiinimiis  eos  .iini 
Veibuni  Dei  exienvone  tl  coiiiraclione  a  l'atre  tepaiu- 
liim  et  iusubslanlivuin  et  linem  habiiurum  esse  conicii- 
diini- 

(e)  Ahesl  erao  .i  Bad,,  Er.  .ic  mss.  l.olb.  ctGerm. 
Ilahciit  noiinulli  alii,  hxc  <ti)o  prr  hanc. 

(0  Had,,  iii  iialiiram  »ii<r  in/ii  iiiidtli».  Er.  cl  I.ips,, 
jicr  rfi-iiiM/ii/ionfm  iiiKur.f  «mr  "i  nalurum  infirmilaiis. 

(ij)  lii  solis  vulii.lis,  <;«.  Jain  num.  49  lci,'iiiius , 
aul  de  te  defeceril  Dcus  (non  Dei)  Yerbum  ;  idciiiqnc 
iiifra  baliciiir 

ih)  Supplc,  habiiaitril.  Verhumhabiiavit  boinincm 
per  nuilain  nalnram.  hoc  csl .  sihi  noii  coli;rrenlein 
nec  Kiib-.iaiiiialiier  iniii  iin,  ailco.iiic  nicrc  cxtci iorciii, 
gi  laiiiiiiii  i>i  Clirisio,  ul  iii  propheiis  fuerit. 

(i)  llud.,  quod  c$i<  hoino.  Kdiiiunes  alije,  fnodul 
nsiii  hniPo.  l^nniiganlih'  cx  imiS 


(j)  Mallemus  parliJKr,  Hunc  lociim  allendant  ve- 
liiii,  qui  ililariiim  opinanlnr  sensisse,  a  Christo  se- 
ccssissc  Yerbi  divinil.itcm.cum  clainavit,  De*t,Deus 
meiis,  elc.  Ciiinenim  b;pc  ex  eorumdein  verboiuni  ot- 
casionc  dicai  adversus  cos,  qui  duas  Christi  iialuras 
anl  confundiini,  aut  separnit;  iniquus  onutino  essci, 
si  cas  ipse  sepiralas  ex  iisdem  verbisiuielle\is.<^ei. 

(k)  Verbum  disctmo  bic  separatinuein  sonai  :  at 
lib.  ix,  n.  0.  natiirarum  duinias.it  dislinctionem. 

(/)  Iii  veierc  ins.  Colb.  Deut. 

(m)  M  csi,  Ecclesia  in  Christo  Dei  Verbi  hnminis- 
que  naluras  iia  uuitas  credit ,  ul  ei  loius  Verbum  sii, 
tolns  hoino.  (juod  sic  declarat  Lco  Papa,  epist.  niinc 
xcui,  ad  miinachos  Pahesiiiia; :  Nec  iiUerett  ex  qua 
Chrislui  subslMlia  nominetur  ;  cum  inttfiarabililer  , 
manenle  unilate  persono!,  idem  til  el  IoIhs  hominit  /i- 
(i«v  i>ioi>ler  cornem,  el  lolut  D(i  filiut  propler  unam 
D  cum  P,iire  licilntein.  <}uaiiivis  eiiim  Tlieologis ,  nl 
oliseivaiuin  csi,  pig.  i\,  posini.Mlum  placueril,  nt 
vo\  /y|i<m  III  naliiras  c;idcrct ,  el  lolut  ad  person.iiii 
rcforreliir  ,  (|uoiiiodo  ab  ipso  llilario  n-f.-rliir  io  liis 
nuin.  i-l,  qiiia  tulut  liominit  liiius  tolui  Dei  /jMm  «il  . 
iiaiic  lameii  rcgulam  ipsiu>  a:vo  nondum  po>ilam 
fi.isse  liquet  vtl  ex  boc  loco.  Qui  s;ine  nou  pugnal 
cim  allrro  libri  ix,  n.  0,  ubi  nou  jam  persoox  uni- 
t;ilcni,  scd  nnlurarnni  disliiiClioiiem  spccuns.  reclo 
docci  lioininein  a  Dco  .liscerncnduin  :  sicul  cua»  hu- 
niilcin  illius  staiuiu  ,  jilOriosumqiie  ilisceriiil;  iion 
nialri  pr;cdical  id  cuiii  laiilnm  pcr  pustri-muiu  ubli- 
ucre,  III  sil  (uliii  homv  lolus  Deut. 

yn)  Edili  posl  Krasiiium  lii.-  sulijiciunl,  el  Dei  Vtr- 
buiii :  nlossciiiaqiiodabcsl  a  B;id.  el  inss.  P.irroCAri». 
fiim  V.-rl.nin,  J«suiii  aulciii  hoiiiincin  a  Vcrboaaump- 
lum  llilarius  iniulligii  <iut  ut  nupni  i«(min  ,  lii  nuiic 
«(/ 11«  id  pctsonim  r"for'. 


385  DE  TIUNITATE  LIBF.Il  X. 

3.>.  /m   Dri  ribus  men^  liuinana  deficit.  Viti<.ni'ilnr  A  iniltiliir  ;  ne  si  pliis 


iiius  V(jL'ii$  videre  quain  datur  —  Nnn  ignori»  aiiioiii 
in  qiMniuin  liuinnnri:  inieitigciitix  inriniiitnlcm  iiia- 
giiiiiceniia  mysterii  coe^eslis  inipediai ,  ut  Ikvc  nuii 
facile  aut  verbis  enuntiaro,  aut  dijuJicare  sciisn , 
aiit  «tiam  romplccti  inenie  possiinns.  Sciens  au- 
tom  Apostolus  arduiiin  licc  if?rrcnx  nalurx  difri- 
cillimumi|ue  esse ,  renim  divinarum  cnidentiam 
jiidicio  (a)  nos  nostro ,  lamqiiam  ad  iiiioiligoiidum 
acriore ,  qiiam  ad  emciendnm  Doo  pniinrc ,  con- 
cipere ,  illi  legitiino  sibi  seciiiid>iiii  ndcni  filio , 
sacrasque  litteras  ab  iiiranfia  siimenti ,  ita  scrihil  : 
SiciU  horlatut  tum  le  tu$linere  Ephesi,  runi  irem 
(b)  in  Uacedoniam,  ut  prirciperes  quibusdiim  ne  ali- 
ter  doeernt ,   titqiie  attenderent  (nbulis  el  genealogiis 


386 
voUmns  cx-pcclare,  niiiiiis  qiio 
qiio  qiiani  possuniiis  ronseqnanuir;  iia  cl  iatioc<£- 
lostis  iii  Inniiim  intolligend.i  est,  in  quanliim  sc  per- 
niiit:t  iiiielligi;  in  lantnni  (-2)  cxspeclanda  est,  in 
quantum  apprelicndcndam  sc  dcdit;  iic  si  cnnlcnti 
iii(iulgeii[ix  mnderaiionc  non  sinius  ,  amiitamus  in- 
diilia.  Est  ergo  in  Dco  quod  (g)  porci|'.i  poicst :  cst 
plane,  si  modo  qund  potesi  velis.  Sicut  eiiiiii  est  iii 
sole  quod  vidc.is  ,  si  lioc  velis  vidcrc  qiiod  possis  ; 
ainittns  autein  qnod  polcs  viderc  ,  diini  qiiod  iion 
poies  niteris  :  iia  ei  iii  rcbus  Dci  h:ibes  qiiod  intelii- 
gas.  si  inielligere  qiiod  poies  vtlis.  Ca-ierum  si  nltra 
qiiam  potes  speres  ;  id  quoqiie,  quod  potuisti,  possc 
iion  poieris. 

.'jl.   In  ipto  Clirifti  ortu  tcniporali  ctcculil  homo.  — 


iitf(Tmma/ii ,  7110  quccttionet  magis  prirtiani ,  quam  B  Nondnin  intcnipor.ilis  naiivit:ilis  iilhis  sacranicntum 


ivdificaiionem  Dei  quie  est  in  fide  (I  Tiiii.  1,  5  et  i). 
Vetal  gcnealogix  eloquia  Iraclari,  et  fuhulas  intcr- 
niiiiakc  quxstinnis  attingi.  iOdincationein  vcro  Dei 
iii  lide  esse  {tupple,  docet)  :  at  359  hnmnnx  vcre- 
cuiidi.nc  nindum  Itdeli  omnipolentix  Dei  rcligione 
coiiclndal,  neqiiese  inrinnilas  nosira  ad  perspicicnda 
ca,  qux  pcrspiciendi  (1;)  naiuram  liebelent,  exieii- 
dal.  Quod  si  contuentibns  solis  claritatem  virlus  in- 
tciili  laniinis  01'Stunescil,  ul  si  quando  caiisam  ra- 
diantis  lacis  soiertius  acies  ciiriosx  conieniplaiionis 
iiiqairit,  lisqiie  ad  emnriuum  videndi  sensum  ocu- 
lorum  oatara  revocetnr,  accidatqne  nilendo  magis 
videre  ne  videas  ;  quid  nnbis  in  Dei  rcbus  el  in  sole 
justilix  exspectandum  est?  Nonnc  incnmbct  volonti- 


iiiovcbo  :  compcteiiiis  loci  est  illc  tractatus.  Iiitcriin 
inilii  a.ssiinipl;^  carnis  inysieriuni  iii  vcrbis  esl.  Ilios 
iiiincarcanorum360<^('B'^^''"''i  scnitalorcs  consulo, 
ul  spcuiidiiin  iiatnram  suam  nati  ex  virginc  Christi 
snorameiilum  loipianliir.  Unde  dicciil  virgini  concep- 
tnm  ?  undc  virgiiii  p:irtuni  ?  Quain  li:inc  essc  gcnila- 
liuni  origiiium  causam  dispntabuiit  ?  ci  quld  iiilrn  se- 
ccssus  maiernorum  sinniinicnaluissc?  Corgius  unde? 
cl  homo  iindc?  Jaiii  vcro  posl  hxc,  quid  sit  desccn- 
ilissc  de  coelis  filium  hominis  in  coelis  mancntcm  ? 
Non  cnim  ejusdcni  esl,  secundum  corpnrales  causas, 
dcsccndere  et  niaiiere  ;  quoriim  altcriim  (/1)  deccs- 
sionis  tiansmulaiio  esi,  allerum  maiiciidi  impcrlur- 
batio  cst.  Vagit  inHins,  scd  in  coelo  csl  :  puercres- 


bus  ((/)  supersapere  siultitia?  Nonnc  ipsum  illiid  acre  C  cii ,  scd   plciiitudinis    Dcus    permaiiet.    Jam  vero 


iiitelligetiiix  lumen  (I)  stupor  licbciis  dcsipientij: 
occupabii?  Non  enim  natnra  inferior  causam  n:iiu- 
r:i;  («)  potioris  intelliget :  nec  subjacel  humana<coii- 
ceplioni  raiio  cceiestis  {id  ett,  divina).  Nam  intr.". 
coiidilionem  i!>ririTiilalis  erit,  qiiidquid  infirnii  coii- 
scientix  {in  3°  cutu)  subditur.  Eicedii  iiaque  liuina- 
nani  menlem  Dei  potestas  :  ad  qiiain  si  se  infirmitas 
proiendct,  magis  iiiQrma  rcddelur,  dnin  lioc  ipsuni 
qtiod  obiioel  amillit,  poliore  ad  obiundendain  eam 
rcruiii  coeJestium  nalura ;  qiiia  omnem  ejus  conseo- 
laiiiis  se  pcrvicaoiam  ipsa  complexu  ejus  niajor  iii- 
firni.il  Ui  igitur  sol  ita  videndus  esi,  ul  possil  vidcri, 
laniusque  excipiciidus  lumine  est ,  quantus  {[)  ad- 

(I)  Sopor, 
{i)  Expetenda. 


ciim  adscendii  nbi  antes  fiiit  ,  et  dcsccndit  qui 
iiianot ,  quo  inlelligcniix  huni:iii:c.  (;ciibu  ronti- 
nebitur  (i)?  Dominus  enini  aii  :  Quid  si  videritts 
filiuin  hominis  adsccndeniem  nbi  antea  fuil  (Joan.,  vi, 
G3)?  Adscendil  ■'iliiis  hoininis  ubi  antea  fuit ;  et  quis 
lioc  feiisns  concipiel  ?  Ocscendil  dc  cii  lo  filius  lio- 
niiiiis  qui  in  cn"lis  cst;  et  quas  hoc  raiio  pncslabit? 
Verbuin  caro  fnctum  esl ;  quas  hoc  \crba  loqnentur? 
Fil  caro  Verbum,  id  csl  ,  homo  Deiis  :  et  qui  homo 
cst,  in  cn-lisesl:  ei  qui  Deus  csi,  de  coelis  est.  Ad- 
scciidit  desccndeiis  :  sed  doscondit  (j)  non  dcscen- 
deiis.  Esl  qui  eral ,  el  quod  esl  iion  erat.  Currimus 
per  catisQS,  et  raiione  (3)  deficiniur :  ralioneni  cer- 

(5)  Deficimus. 


(n)  Vocibiiluni  nos  revocamus  cx  Bad.  et    ni.ss.  D  iif.'imus.   Tum  Par.  cum  ins.  Valic.  bas,  expetcre.  In 


Deinde  pro  lumquam  ,  nialc  habent  inss.  Remig. 
Theod.  tam  ;  hoc  enim  sibi  vult :  tanquam  ad  inlelli- 
goiidum  tanlo  cssot  acrins  jiidicinni  nostruin,  quaiilo 
potior  t)rus  ad  erficieitdiim.  (lic  et  deinceps  repriini 
vidcturEiinomii  jactatin,  qua  Tliendorcto  teslclih.  iv, 
ILer.  fab.,  c.  5  ;  seniliil  ex  rebut  divims  tgnorare  glo- 
riabntnr. 

{b)  Antiquus  Codex  Colh.  ircs  Macedoniam. 

ic)  C;irnut.  aliiqne  nonnulli  mss.  cuin  Dad.  et  Er. 
niXurmii  non  habent. 

((()  Marlin.  ins.  supercapere.  Grjcce  virjpof/ovsiv. 

(c)  Iii  uiio  iiis.  I.olb.,  aiieio  Sorbon.  ei  Martin.  su- 
))irioris.  In  nlio  Colb.  ot  Gerin.  posterioris. 

(t )  E\cin|il;ir  M  ir:in.  riuaiifum  admiilit :  qui  si  plv.s 


edii.  aliis  ,  spcctare.  In  .iliiiiiol  mss.  nspcciare.  Noii 
alio  sensii  in  plcrisqne,  exspettarc  -  ei  niox  in  omni- 
bus  exspeelundii ,  ubi  In  vulgalis  expetenda. 

{g)  Vat.  bas.  ms.  cuin  Colb.  el  Sorb.  per.tpici 
M.iri.  respici :  ac  snbinde  cum  diclo  Vat.  bas.  ct  Rc- 
w\f,   si  modo  quod  poiet. 

(/1)  in  vulgalis.  descciuioiiis.  Magls  placet  cum  po- 
tiiiribus  mss   decestwnis. 

(i)  Ideni  argumeniuiii  Tusiiis  proscquilur  Gregor, 
Nazianz.  Or   xxxv,  n.  88  ei  soqq. 

(j)  In  vouisio  codue  Colb.  non  adscendeus.  Hoc 
argiimeiiii  goiius  maxiine  valel  adversus  eos,  qm 
Verbum  Dei  cuni  carne  subsianiialitcr  conjiinctuin 
ncgaiil,  aut  cuin  ca  confuadunt. 


387  SANCil  Hll.ARH  KflsCOn  388 

iiimii'.,  el  ra'isas  nnn  ii)lelli'.'iii>ns  SliI  Clirirliiin  Ji'-  A  iisiim;  aJ  mnrlcm  rsi,  cl  pio  Dfi  gli)ii:i  osl  Doniiiins 

riiiiii  :ii(  :  tnfirmt.M  itln  iioii  c>l  mqui  iiii  mortuii,  icd 
/jco  /j/ii i(i  /'(•/,  i(Mii).'(tii/(ijHi  /liiHi  fti  per  cum 
{Ihid.  o).  Morb  cigo,  qi<:i'  ,iloi .l!'-aiiiii  l)ci  r:iiisa  c^t, 
lliiiJ;  iriiliiiu.il  tioii  nir-icliai.  Sed  iin  in  i'C(|iiiJeni 
ILiitii  !ici:cs5iin!<  cxsisu'l):ii,  i|iioil  L:iz:iiu  moriciiiu 
.■iiiiiiSol.  Nim  ipsc  :iii  iii;in:l>3(e  :  />.«iirw.'s  ihujImu» 
est,  i'l  jaudeo  proptcr  vos,  ul  cridalit,  quod  i:oii  eruin 
iblilhiJ.  14  cl  \:'t).  Ahseniia  ii:iqiii'.  cjns  nun  lialiuil 
caiis.ini  lacryiii;indi,  nu»  ad  Aposii>l<>niiii  rnl 'm  pro- 
lii ii'lial  :  cuin  xgii  nioricm  (•oii->(ienlia  Jivi!i:r  co- 
gniiiuiiis  aljsrns  (i)  pmiiiunliasgcl.  Nnlla  eigo  irsiat 
ii('i'L't.Niia^  fliiiiili  :  cl  l:iiii(!ii  ncluni  csl.  Ei  lanioii 
(jii.oro,  tiii  iiiipuubiliir  lllclus  ille?  Deo,  an  aiiim.c . 
Sii  forpnii?  Sod  corpus  |'or  se  lanluiH  nnn  balict  la- 


•11.11  1«)  ei  iui  iMiolligciirs,  sciciiiiih ;   el   iiusjis  |iu- 
l.iiiios  iios  iiiiil  li^iro,  ncf.oriH'. 

Ji.S.  Liuiijiiinruin  C.liTiiti  mui!niuiii  -^  il\M  UTg 
i)iiaiitiiin  illuil  csl  ilictiiiuni  olgeslnium  saoraKiM'- 
iiiin  ,  nore  Clirisluin,  ol  yvr  'jiiiini  (t)  .iiii;i'i'oiti  l.i- 
orynijs  oonlis  uinuerc  [Luc.  iix,  41)!  Lliidc  o.;ii.'> 
niiiiicr  b.vo  vUia  ,  ul  floiuui  roi|iuri  tiisiiii.i-  nur.-iM' 
0  loial'.'  El  iiiri;  reruni  acoiliitas,  el  iiitoler.iiilia  ilii- 
lons  liesceiuloiiloni  ilc  i  a'lis  (ilium  ln  iniiiis  in  laory- 
iiias  ilissolvil  '  QuiJ  sit  (IimiuIo,  qiiud  iii  oo  tlcvcru? 
Iiciism:  Vorlium,  aii  cniporis  (fr)  siii  aiiima  ?  Num 
i|ii:inivi«  lacryiiiarunt  offloiuin  in  corpnrc  sit ;  aiii- 
i.ii  (c)  laiiicii  oas  ,  in  nrr.iisiorio  ourpoiis,  qu:isi  qui- 
(lain  nuBror  cxsndal.  Tum  ileiiide  qujc  ci  ad  noniliiin 
c.msa  sii?  Aiiiu'  iinpiani  i.ariioiilalenii|Ui;  Jornsiloin,  J)  cryin;is,  quas  ad  dolnreiii  aniin*  nKercnlis  (f)  pro- 


iiiliil  digniini  tanloruiii  Pi<>iiliolaruin361  ^'  Aposlo- 
l(iriii;u';vileoripsiiisIioiiiiniMiinuirteimssiirani,dobilo 
l;icryiii;i>'iim  lionoro  proiciiuiliu?  ei  «l  liiinianariiin 
m.irli"iii  doHeiilnr  c.il  iiiiiiaios ,  ila  ponlilx  liiijiis 
il.  sporauciiie  gonlis  fci^us  duliinr  ?  Rl  qnod  linc , 
idf;:.,  ncnJi  s'oiamciil:ini  csl?  .Vninia  ,  qiijc  irist'S 
"St,  !!ol.  S'il  iiumqiiiil  li:cc  (d)  pro|ilirtai  misif^ 
.Num<|niu  li.ee  lolieiis  voJuil  congrop:'t'is  pullos  ojus 
l>oiiiiariiin  (<>)  intcgiincnto  obiuiibrare  (.W«1(A.,  xxiii, 
ri7i  .  Noii  eadit  aiilom  in  ViTbiini  Doutii  inoBror,  ne- 
110.;  in  Siiiriliioi  l.icrymx.  Scd  ncque  in  aniinam 
odnveiiil,  aliquid  aiilo  corpns  cgisse.  Et  (aincii  verc 
JoHiin  Chrisiiini  flesse  non  (liibiiiin  cst. 

56.  iii  Laiiroiuui  flevent.  Fteitit  illeaiiDei,  aninia;- 


riinilit.  I.oii',-.'  :iHlcin  miiiiis  cst,  iil  Deus  flovoril,  qui 
gliirificaiulus  in  La^aro  csl.  Non  conv',;nil  (y)aulem, 
iit  aiiima  de  gopiili  r.i  Lazaruni  vocel ,  el  ad  aiiinia: 
iiiiicx?;  cor(;(iri  (K>cc«ptiim  .iiiiuo  viriuleni ,  in  mi>r- 
tii>mi  iiuuiii  (tupple  oorpus)362'"''"'^i^''"^'''^^'''^' 
solula  rcvoteiiir.  Dolci,  iiiii  j;l..r;(icaiidi!s  esi?  Flel, 
i|Ui  vividcalurus  Csl?  NdU  cst  vivilit:auri  flere,  iicc 
gluriQoaiuli  dolerc  :  et  lamen  viviiica(,  qui  ei  flevii , 
(A)  ctdoUiii. 

57.  Quii  in  Cliritio  aiiimam  poimt  ac  rctviuKil.  L'or- 
piisne,un  Verbum. — Noniiiojiixiiccessilatc.vol  ditt.'- 
rum  ignoritionc  dc  inultis  pauoa  memorainus ;  scd 
ui  :ibsnlui:iin  ex|>osiiinnem  ratio  non  niorosa  coin- 
iueiil';!.    Gerit  D.imiuus   at()uc  (i)  agil,   qiiod  cutn 


ne,an  corporit. — Pari  qnoqiic  lacrymarum  veritale  C  C"Msoiouiia  ncscitnr,  qund   nec   ignoraiur  et  ignora- 


cl  Laz:irus  fleiiis  osl  (Jonii.  xi,  35) .  El  quacro  primimi, 
qiiid  flcalor  in  L:izaio?   Non  ulique  uiors,  qua;  nun 

(l)  Ncii  (Jfi^jiwrem,  siciii  in  supcriori. 

(u)  Sic  niss.  Edili  vcro,  Jeium  ita  iuleltigentes  sii- 
iHiis  ..  m.i^.imHs.  Ilno  silii  vdlo  nobis  vidciur  :  V.»- 
lli.ilicos,  qui  Cliristuiii  cssc  Jcsiim,  boc.  csi,  Deum 
sii.iiil  (!i  tiouiinem  iuiolliKuni,  in  iincdii  lis  qiiaesiio- 
iiiliiis  111)11  iabnrarc;  siool  ncc  lahorai  llilariiis  iuim, 
l(>.  iii  iiii:csliiiite  do  ad-ociibii  ac  ilosccnsu  lilii  liomi- 
iiis  :  lnrolioos  vcro  ,  >|iii  alitir  s.ii'i''nl.'3  pliissciii- 
iclligorc  piit.icl,  iiidft  se  exlrii  ;iro  imn  pnsso. 

(b)  Vox  iiii  io  viilg;ius  oiiii>sa  restiliuior  o\  nis.. 
qiix  bic  aOjirilur,  vcl  nc  pulolur  aiiinia  Vcrbi  ii;iis  , 
qii;e  Ojiinio  l:in;;ilur  iimn.  57  ,  vol  ul  co'pus  Clii.sii 
lici  proprinm  isse  asscr:ilur. 

ici  Lips.  et  Par.  nnimn  (xihoii.  Ilci  tiiis  pK-ii()iic 
liiss.  aiiiDiilrtiiifH,  scil  maTOi .  Nci]iic  piaicl  ouiii  iiiss. 
>:il  lias.  ei  M.itiin.  miinKi  luinen....  em  <f«a»i ifuud.iiu 
niivrorc  e.tsnda.1. 


Iiilo  osi,  duin  ct  vcriias  in  rcbus  csi,  et  iii  (j)  virtutc 
saoiamcninni  csi,  utetiain  ox  bis  qux  ait,  laaiiirestc 

(4)  Pra^imnlias-et. 
c»i  riiiiilcbaiii.Cuiitra  ntrosque  sibi  r«m  osse,  satisde- 
ol.iral  llilaiius  nuin.   48  ci  49 

(r)  Sio  iii  iiiss.  inagno  oonseiisu.  .Vt  .i|>ud  Rad.  ol 
l.r.  tn'('i;moiito  :  apud  Li)is.  ol  P:ir.  inlefiuinenlo. 

(()  Ua  tiiss.  Ai  cxoiisi  ,  profundui :  ttiiiius  liene. 
ll.ibci  i|uipi>c  oorpus  lacrynias  quas  priiriitid.it,  sed 
tiun  profuiidil  eas  nisi  :iiiiiiia  dolonte.  Quid  eiiimcnro 
))<'r  si;  ipsam  une  ainmu  tio'  (fu.'t'i,  vel  coiicupisrit  ?  iii- 
(|Uii  .\i;g>!sii:tos  lib.  XIV  deCiv.  Dci  ,  c.  15.  Kiiismii 
iioslor  llit.^^iiits  in  psil.  lxviii,  n.  M,  lacryinaimil 
Cbiisii  voiiLitom  adsiriitt,  oaMiiio  pruriisas  Csse  ciiar- 
lal  (ib  hiiinaiii  gunoris  inlidelitalcm. 

(q)  Qiiirc  iicn  convenil ,  lo-i  (|uia  divin:cop«is  csl 
oniiii|)oi.'i.li.i''  Similo  csl  illiul  Grrjiorii  Nyssciii  Or. 

IV  coiilia  Euti .,  n.  !iii\t,  rclilnm  .iTlicodorotu  Dial. 

i\cc  i'ii'i/Sr.i(    Lax<irii»i  /iniiiihim  nuiiiiu,  hcc  dcflcl 


(d)  yii.isi  dioorcl,  line  llcvil,  qiii  piopliclas  misil,  1)  jiciitlcm  iiupaiibilis  pouniin  :  »>(i  /«;ri/Hi;   qi.idg.n  ho 


qiii  lilio-.  J.rii^;ilfciii  ,  art  moiliiin  gaHiii.T  ,  sub  al.is 
o(ii.gro>;arc  vuluil.  .\i)iiii;i  aulciii  Clirislt  proidictas 
iiuii  inisil,  iioiuliiui  qii;pi>>:  ci:*!;  ui  ciiiut  inlia  babo.  : 
Hed  iio/M,-  tii  (ininuim  co-vofiiii  oiiIl  .oijius  ,  id  esi, 
aiile  (|uuin  Ciirpori  immisocretur,  eqiiibc :  iileuque  nuii 
i|i,;i  flevii.  Non  llovil  aiilcni  VorlMiin  nco  l.niym;c 
(  (••.i|..irc  i'ri>iloiiiil,  iiisi  liistiii»  jir.cccsorii  iii  aii:- 
liia.  Kt  laniiii  vcfc  Ocvil  t.brulu»  Sl>  )!>  lul.c  i)<;iliir 
li:i'  |i(  lyni  c.  lliiii  ilo  l.linsli  orii.-iaubus  .'(iiilici  po 
|i->l  artniiiioniiim  '  i|iii»l  »»iic  el1icaci^>.iiiiitiii  e,l  ;i(l- 
XirMi^ii'  .  .|Ui  (  liiisluiii  di\i.li.l>aii(  :  loiiliit  qiius 
(;ioK'.>rtiis  N:i/Mii/.  (»1.  Li,  II.  "  .Snuj.N  duoiliim. 
iillenim^.c  Uio  ci  1'iiire,  iillcritm  ci  matie,  iion  iiulem 
HiiH.u  iitiiuc  lUiiidciii  imiKjcoiK  ,  i(  /i'i>iiiiiii  nii(>tili<iii.' 
cMidai ,    c(i'.  Ni:  |ii.'  iiiiiius  uigt  1  co>    i|iii  l.bnMom 


miiiii.  I >(  ;ii'upiia  ,  rtln  aiilein  ejiij  i,'N(i'  rere  vila  esl. 
Nun  pniCii  inutui  millia  /iiimuiui  j>iiu)nrlai  :  uon  lurrit 
nd  /iiiini  ..iMiiipo(i-iis  poli;t((is.  Quis  (dtti/iiiur  hboreiti- 
i.crit;  tl  i,iiii  !olum  maiiduin  \iiie  liibure  susleiilnt  Ver- 
bo  '/  Qiiid  .'»(  spieiidor  gloiiie,  ti  quid  nuod  clavii  conji- 
giiur^  Qua'naoi  \ormn  iii  passione  uiuuis  cmdilur ;  tl 
ijuienuiu  iib  irlorni.  4l(iri/i'i'i((ui  f 

(/i|  ('^ii  (aiiJoni  d.ilir  dc  C.liiisl.i  uKinnatiir  ■  adcu- 
qiic  ulii  lug.iUis  osl.  bi.c  (.;iiiiiiii  ioiitaliim  o>se  li  |iiel, 
ui  posii.i  uii>i'i.^.iiii>ium  sfi<i(.iit;:i  d<.l>.rt>tii  iu  Cliris- 
tiiiii  iimi  coiiveiitrc  dciic.iisir.iiiiiii'. 

(ii  Iti  volg:i(is,  iiK.  Mcliiis  III  iii>s.  (ij/ii  iNimc  «■iiini 
;i  gc..t;s  iraiisiiiii    ad  Jio(:i,  o(  v,\   biv  ill.i  piuliautur. 

(j\  V  >1.  bas.  nii.  niisiim  ,  cl  m  Frr.-iuic  .  iiuii  pla- 
(cl.  \  ull  i)iiipp«.>  llilariiis.  1'oiuiii  a  (.britl.i  |{cslar'iiii 


r.89  DE  TniNITATE  LIDEU   X.  590 

dooohiniiis  :  PropUr  hoc  me  Pater  diligii,  quoi  tgo  A      t\)  Nec  Dmt  par.ii  cmnnm,  urc  eorpm  reaumi.- 


pono  aniiUHi»  meum ,  «l  ileruin  accnnum  cum.  Nemo 
loUii  eaiii  a  mc  ,  ted  ego  poao  cam  a  me.  Potetiaiem 
kubeo  ponendi  eam,  et  fitletlalem  habeo  iierum  acei- 
piendi  eam  :  hoc  maadalum  accepi  a  (a)  Patre  {Joaii. 
X,  17«!  <8).  Aiiiiii:ini  suam  ab  sc  punil :  cl  i|ii.vro 
(|iiis  po:M(?  Clirisiuin  eiiiiiininiainbiginuisesje  Deniii; 
Verbuin:  iicqne  rursum  lilium  iioinluis  ex  anima  ei' 
rorpiiie  constitisse  ignoraiuus,  Angclo  ad  Joscpli 
ciiiillriiiaiilti  :  ^Mrye,  elnccipepncrunt  el  mairem  ejiie, 
el  viide interrum  luuel;  defnncti  funl  enini,  qui  qu«- 
rebanl  uuima  u  pu^ri  (Maltli.  li ,  20).  Ciijns  erg')  hxc 
aniiiia  esi  requii' >,  corporisne,  nn  Uei?  S:  cur^ris; 
()<iid  iiabei  cor<iiis  poiesuiis,  quod  per  anlmx  mo- 
liim  aniinaiur  in  viiim?  Deiiidf  iitruni  mindali  ali- 


Et  qiioinoilo  poiiil  :iiiiiii:ii\i  siiani ,  \c.\  p  i>il;ui<  r>  sii- 
niit?  Tfl  i|ii:i:  liujiis  raiiu  iiko  li  iii  e^i?  lleus  ci^o  nec 
poiiil  ad  morlom  (i)  iieu  rusiiinii  :id  viiuin.  Scd  nec 
riirpus  nruidHtiim  n.l  ivsuiiioiidiii:i  ii:tl>ot  :  i;iiia  m  c 
per  sc  resuiiiit.  Dictuiii  ciiiiii  de  >  orporis  siii  lenipln 
est  :  Solvit»  templum  hoc,  el  posl  Ir.diium  {'2)  shs- 
(tiabo  (d)  lUiid  {Jann.  11,  19)  Sii^-citai  ngo  iC!ii|iliim 
corpoiis  sui  Deus.  Ct  qiii^  ponit  niiinn.Mi  ,  ul  if.^n 
mni?  Ciirpus  eiilm  non  |:er  se  resuiiut,  si;d  i.t»r  !'cimi 
siiscilaiur.  Siiscit.iiiir  aiiicm  (|iiud  esl  nKiiiiiiiiii ,  ul 
iiec  iioiili  aiiimam  i|iio<l  vivit.  Deus  ilaqne  ncr  iror- 
tuus  etl,  iiec  wipuliuE  cst  :  ei  Luiicn  ab  ro  d;Ciiitii 
est  i  Hmc  etiim  miiiens  uitguentum  lioc  iii  corjmi 
titetim ,  ed   $epelieiidum  ine  fexit  (Uallh.   xwi,  13).. 


quid  corpus  acceperii,  quod  sine  aiiima  liolics  enini'-  B  i^uud  i:i  coriius  siiuni  missuiii  csi,   ad  si'|irIloiidiiiii 


luiiiiique  esl?  Si  vcro  quisqinm  put^ibii  aniinam 
siiain  Verbuin  Dcuin  punere,  ut  rursum  re.sumat;  os- 
tondai  Verbum  Oeum  roortuum,  id  est,  ul  sinc  fiisii 
at  |uc  viia,  emortui  corporis  mndo,  innneret,  qnod 
itcrum  animam  suam  ad  vivcnduro  ,  qua  rnriwiii  >i- 
vilirarelur,  as>imipseril. 

hi.  Dei  iion  ctt  aiiima.  —  Sed  ncc  Deo  aniinam 
ruisi|iiam  rationis  parliceps  depnlabit  :  auamquam 
frei|iionit'r  (6)  anima  Dei  el  sabb:iia  et  (1)  iioomcin-is 
363  '^disse  scripta  sit,  el  etiaiii  in  <|uibusdani  coni- 
placerc  {Esai.  i,  14;  xlii,  1).  Sed  et  ea  istud  sigiMli' 
raiione  comineinorari  solltuin  est,  qua  ei  inanus  el 
ociili  ci  digiti  ei  brachiiini  et  cor  iii  corporali  l>oo 
rniiiiumcr.intur.  Nam  cum  spiriius  ,  seciimlum  Do- 
iiiiiii  dlcium,  carueni  el  ossa  noii  habcai  (Luc.  xviv,  C 
'i'.));  ci,  qui  cst  iiec  demiitatur  {Malnch.  iii,  6i,  nulla 
ad  i.olidilatein  sui  corporallum  pariiiini  meinhra  ruii- 
'.'oniuiit;  sed  simplet  ac  beaia  iiaiura ,  iinum  tntiim 
qiiod  esl  omnia  pcrmaiici.  Non  ergo  Ueus  curporali- 
lius  mfldisonicio  interiorisaniinueaninialur  ad  vitnm, 
seil  ipse  vita  sibi  vivit. 

(1)  In  codire  Veron.  nuintmat,  grxce  aliquando 
frribiiiir  «oupivia;,  ui  in  cpisi.  ad  Culos.  ii,  10. 

(f.)  Resuicitubo. 
vcriiatein  p.iti^re,  ialere   autom  virlutom  per  qu:im 
i;csl:n  siiit.  IJnde  su|ierlus  «yuorf  eam  censcienlia  nesci- 
iur :  id  esl,  quod  scitur  quantum  ad  rein  goslain,  ac 
iiesoiiiir  qnaiilum  ad  r<-i  gesix  ratinncin. 

(u)  In  vulgniis,  <i  Piilre  meo.  Al)ti:<t  meu  a  m.^s.  Iiic, 
i.l  lib.  ix,  n.  \t. 

(h)  ll;i  iii^s.  Atl.ips.  et  Par.  animum  Dei...  scrijnum 
iit  :  el  iniix  alii  ctiam  ctditi ,  iii  ini:orpoi'<i/i  L'e.o  lom- 
liicmorfliiiBr. 

(e)  I.ip>.  el  P:ir.  hir  adduiil  aninum. 

(d)  M:utiii.  ms.  eUificaho.  Noanulli  alii ,  r<:tu«ci- 
labu 


euiii  f.ictum  cet ,  el  nuii  iJimii  <<st  se  e^sc,  sutinii|ii(; 
etsc  :  et  noii  unume^l,  ad  sop(ti>oii:liiiii  se  licri, 
ei  (3)  iiiif'.  (•')  ouuiii  corpus  :  iiei|iie  tonvcml  cor- 
piis  suuiii  e^se,  kcqiio  sopeliri. 

bO.  Queeitionis  propoiila:  tulutiu  unde  pcxdeut.- — 
Sed  (/ )  sacrameiiti  utud  divini  intciligciitia  ost,  iiuii 
ignararuOeuiii,  qucin  mni  o^osoiab  iioiiiiiiuit);  iiou  iie- 
scireaulcm  boinineiii,qweni  ii>>ii  ignurcs  Deum;  Joiuni 
Clirl>tuiii  36i4  "^"1  divideie,  qiiia  Vori>iim  caro  fac- 
lum  est;  (4)  sepiiliinii  noii  piuare,  (j)  i)uo:!i  rcsusci- 
t:use  iiiiolligas;  rosuscilasse  iion  ambigoro,,  nucmne- 
gire  nun  aiideas  nini  sepnlluii!.  S(:p>iltU6  eiiiin  i^st  Jc- 
siisilirisiiis,  quia  eimortuusi;--!.  Moriuu»  auteiii  esl, 
i|iii  el  iiiuriturns  lorutiis  i'.^t:  D.ti!>,  Ueus  iiums,  qaare 
»•>:  i/crt/iijuiiii  {ila'c  xv,  54)?  Loculus  autein  hac 
esi,  qui  el  dixerit  :  Ai»ic;i  dicj  •:/!,  (;»<«  hodiemecum 
erin  iu  paradiso  (Luc  xvtii,  Vj);  para.lisiim  quoqiic 
proiiiitteas,  maj:iia  vocc  proclaiiiuvcni :  Paicr,inma- 
iius  tiuit  tommeiido  spirilum  m>^i<m.  Lt  hjc  diceiif.ex- 
spiravil  (Jbidein  iij). 

Cl.  Ineosqui  Clirislum  IrtpertiuBtur  nut  ir,  uiiuin 

(5)  Ms.  iiosicr  ioiisl:iiiiei  l>-git,  wigui 
(4)   yM«ni  resnsciiiiium  esse  inicllig.is  ,  resuscitnluin 
nun  itiiihigere. 

add.iiil  csse  :  in  ms.  Manin.  qium  resurre.Tisse  inlclli- 
ga-. ;  :ir,  doiiidi^,  r«s»i'rc.Tij«e  (iu(i.'»i  iioJi  amfcjgm.',  clc, 
iilii  rursum  editi  omnos,  ri,-sui(t/a(um  nvn  ambigere. 
Postea  Er.,Lips.  ei  P;ir.  omilliiiii  pariiciilam  negaii- 
leiiiaiite  sepulium.  Qiiibiissi  iiiss  suliragaronlur,  !c- 
goro  lioerel ,  >io«  tcpidlum  non  putare,  quem  resusci- 
W.ss.'  inielligas;  resukiitass-.:  unn  antbigcie,  quem  negare 
noit  audeas  non  tepuitum  :  iit  (>:,teiide!enuir  Uti;c  iii 
iioa  persoiia  iiatiira;.  Scd  cum  iii  uiHuibus  niss.  ex- 
st>jl  postreuiu  loco  si'pii//UHi  siiie  pariirula  iiegaiile, 
r;<'ieia  inagis  sibi  coiistaul  in  mss.  velustioiibub  He- 
ig.,Colb.',Vind.,Gerni.  es  aliis.  tx  qiiibus  oiuiliritiir. 


(cjluaiitiipitoribusins».  Colb.,Martiii..Ci)rb.,Germ.  ^  .pKiiitum  capiiinis,  CiiMsiiim  (|ua  Uouii)  sopulium  ii<);i 


olc,  U)ijut:f».  Uii  'il'''*  otiam  liabeiitu/iijiut^a»,  unguca- 
li.r. 

(f)  Edili ,  ted  tacramenlum  istud  divitun  intelligen- 
tiir  est  :  emeuilautur  cx  ms^.  quaai  dicurrt  llilariiis  , 
•■.•iisiiin  proprimii  aperire  jam  incipieiis  :  Toims  mys- 
•.(•lit,  in  ndvers.iiioriim  sunteiitia  inoxplicaliiiis,  iiiiel- 
!i;;iiitia  iii  co  -.ii:i  est,  ut  iii  Cliri-sioagnosoiintur  dii.« 
n:i;iirj'  iiiiiiia  pirsona,  cui  mriii.-que  i>;iiiira:  [TOprio- 
taios  atinbii.iiilur,  coiiiiiiKtx. 

((/)  Ead.  ouBi  m&s.  Mirtin.,  Curb.,  Vaiic-,  aliqiiui 
.il>i>,  Hoii  S(i);ii((uiii  )!0«  j)ii((!>«.  Tumeadem  cJiiiu  ciim 
1.1.  it  l.ips. ','«,'i(!   K^jHStifa/um,   (niilius   plures  iiifs. 


liiisse,  s-  quldcm  corjnH  &uuii!  susciiant,  quod  iio;i 
Ciiiivenit  iii  sepuliuni ;  a«  dubio  pnirul  eum  corpoi  is 
snsrituiidi  auetoreiii  exstitisse  ,  qui  negari  iioiiiieat 
noii  s>'piillus.  SfpH/«KS  CHim  csl  Jesw  iixn  .secuiiiliiin 
cam  nalurain  (|U3e  corpus  siisoilavil,  scd  sftoi!nil;:,ii 
eaui  qua  ei  iiiortuus  est.  l)i  cnim  supericri  uimioro 
diciuin  esi,  D^us  ncc  nwriuas  es/,  ner  .fpulluf..  Qu.lii- 
iiiiii  porro  iibluit,  ut  Verbi  divmitatem  a  raurliio 
Cliribti  oorpore  separalam  sentiret,  qoi  etiai»  Jiic  , 
iibl  d«  illius  morte  ci  seiiuitura  scrmo  cst ,  t;iiii 
apfrle  tsmqiie  constitnier  Cbiislutn  mii  diviticmiiiin 
doccl? 


Wl  S.VNCTI  IIIL.MUI  KIIM.OPl  5!« 

t\mtialii,nl.  Qua:tiioiu's  vnriir  iteCliristi  inoiii'.  —  Vos  A  sermo  esi,  gc  itercliclum  con(|uereii(i9,  ct»c  rogmtre 


iiiiuc  V(.'l  li'i|>i;ilii-iilc'>  (^lirishiiii  iii  Vfiliiiiii  Lt  aiii- 
iiuiii  ct  corpus,  vul  lutiiin  Cliri:iUiiii  Oriiiii  Voibuui 
in  snliini  c<Hiiiiiiiiiis  gunciis  lioiiiiiicni  (uiilialioiiies, 
liuc  noliis  ili:<gnu:  pietalis  »acrainciiliiiii  ,  i|iioiJ  iii 
c^irne  (a)  imnirusiatuni  c^t,  revelalu  (I  riin.  iii,  IG) 
(|iiciii  (r.ididerit  S|iiritui)i  Clirisius,  ct  (|uis  iii  nianus 
l'atris  coininenii.iverii  siiuiii  spirilnin,  et  (juis  in  pa- 
ladiso  dic  cadein  rucril,  et  (|nis  derclin(|ui  .'iU  a  Dco 
(|iicsiussit.  Nam  (|ui;rela  derclicii  niuricniis  infirnii- 
las  csl :  proinissio  auicin  puradisi,  vivciKis  l)oi  reg- 
nuiu  cst.  Coniincndaiio  spiritus,  coinincndantis  con- 
fidciitia  est :  Iradiiio  spiritiis,  morieniis  exccssio  esl. 
Qua;ru  itaqtie,  quis  inoritiir?  Ncmpc  qui  tradit  Bpiri- 
tuni.  huindu  quis  tradil  spirilum?  Uliquc   (|ui  l>atri 


l>rulileiiti$  :  qm  fideni  no^trnm  iiilideli(a(is  radone 
(lividiiiius,  u(  noii  ideiii  in  tcmpore  eodein  sit  iiior- 
luiis,  qiii  ct  i'C);iict ;  cuin  ideni  ipsc  dc  sc  ulrumquc 
lcsiatus  sii,  ct  cuniineiidans  s|iiriiiini,  ci  eispirans  ? 
Quod  si  iilcin  coinniciidaiis  S|iiriiiim  atqiic  iradcns, 
ci  rcgnaiis  inuritur  ct  niiinuiis  rcgnat  ;  lia- 
bcmiis  iii  sacraiucDlo  (iiii  lioii)iiiis  el  fiiii  Dei ,  ct 
iiiuri  rcgnantein,  ct  regiiare  niorienlcm. 

63.  Epilogus.  —  Absisiat  itaque  uinnis  irrcligiosa 
ct  divini  sacranienti  iiicapax  inlidclitas  {Confer.  Am- 
bros.,  lih.  X,  111  Luc,  n.  5G)  :  qux  ncsci(  Cliris(uni 
iioii  sibi  flcrc,  scd  nuliis,  n(  assumpii  bominis  vcri- 
(aiein  ipsc  qiioquc  nfrecdis  liuinanx  consuc(udiiiis 
siiscep(us  prolcsiarctur  :  qux  ignorai  Cliristuin  non 


cuiDiucndavit  spiiiium  sunin.Ki  siideiii  quicomincii- B  bihi  mori,  scd  vilx  nostr»,  u(  per  imnior(alis  Dei 


(iavi(,  idein  tradciis  spiritum  inuriuds  e>t  iiitorrogo 
ulruin  corpus  anininm  coninicndct,  (6)  an  Deus  cor- 
poris  animam?  Nam  spiriiu  frequeiitcr  signiDcari 
aniniain  noii  aiiibigiinmcst  :  etvel  ci  lioc  ipso,  quod 
Jcsus  inorilurus  tradidit  spiriiuin.  Si  igiiur  quisquam 
exisiiniandnm  puiabii,  comiuendarianinianiacorpore, 
a  dissolvendu  vivenlem ,  305  (^)  ^  corrunii»cndu  a!tci'- 
nam,  a  resuscitando  mancntein ;  ct  iion  ainbigilur 
qiiin  idein  commeiidavcrit  spiriium  Pairi ,  qiii  e(  dic 
cadeti»  iii  paradi>o  fueri(  cuni  lalrone  :  ct  qua;ro  an 
sepuluro  reccpius,  in  paradiso  niaiiserii;  an  vero  in 
paradiso  maiicDS,  dereliclum  sc  a  Deo  qucslus  sit. 

Oi.  SolMio. —  lJnus((/)  cnim  atque  idem  est  Uo- 
minus  Jesus  Cliristiis,  VerlHim  caro  factnm,  sc  ip- 


inortem,  niortaliuin  vita  rcnovctur  :  i|uc  non  iniel- 
ligit  qucrelam  derclicli,  ct  regnands  conridcnti.im  ; 
ut  quod  Deus  regnat,  ct  quod  se  niori  queritnr, 
sit  (I)  in  (f)  iiiielligemia  nostra  ,  ct  homo  inortuiis, 
cl  Deus  regnnns.  Non  enim  alius  est  moriens  ct  re- 
giiaiis ,  ncque  alius  cst  commendans  spiriluin  e( 
exspiraiis,  nuqiic  aliiis  cst  sepulius  ct  resurgens,  ne- 
qiie  non  uiius  csl  dcscendeiis  el  adscciidcn<;. 

^QQQi.Cliristusindivisut.Hocfugitsacuti-prudcttlet. 
— Audi  in  hoc  apostuli^x  doctrinx  erudiiam  noncarnie 
scnsu,  scd  doiio  Spiritus  fidem,  cum  Grxcis  s.ipicniiain 
ct  Judx-is  signa  posccntibus  luquitur :  Nos  auteni  prcedi- 
caniui  Clirislum  Jesum  cruciftxuiu,Juda;ii  qiiideat  fcaii* 
diilum.  iieiitibus  autemstultiliam ;  iptisanleiu  eocalit  Jii- 


sum  per  hxc  universa  siguilicans  :  qui  duin  ad  iiior-  C  (i(ns  aique  Graicis  Chrislum  Jesum  Dei  giriulcm  et  Dei 


tcm  derclinqui  sc  i.ignilicat,  hoino  csi ;  duni  vcro 
lionio  esi,  iu  paradiso  Deus  regnei,  rcgnaiis  porro  in 
paradiso,  Palri  coiiimendet  spirituni  Dei  tiliiis ;  com- 
ineiidatuin  vito  l*airi  spiritiiin,  liominis  filius  iradat 
ad  moriein.  Qiiid  nuiic  du  sacraiiicnio  ^«.'iiiius  conlu- 
meliam?  (e)  Habes  in  conqucrenie  ad  moiieni  relic- 
lum  sc  esso,  quiahomoest  :  liabes  cum,  qui  niorilur, 
prornenlcm  sc  in  paradi.so  rcgiiarc,  quia  Deus  es.t. 
Ciir  hoc  quod  iiobis  ad  iiilclligcntiam  n<orlis  su;c  lo- 
culus  est,  solum  ad  impicialcm  rciineiiiii.s  ,  ct  id, 
quod  idcm  ad  (lemoiistrutiiincm  iiiiinorialiialis  sux 
csi  profcssus  laccmus?   Si  cjusdem  vox  lucc  ;Uquc 

(I)  .\bcst  iii  a  ms.  iioslro. 


supicniiiwt  (1  Cor.,  i,  25  et  ii).  Numquid  divisuses( 
Clirisius,  ut  alius  sii  Jcsus  crucifixus,  alius  Christus 
vir(us  el  sapicntla  Dci?  Scd  lioc  el  scaiidalum  Ju- 
d.iis,  cl  stultiiia  gentibus  esi  :  nubis  vcro  Cliri.slus 
Jesus  Dci  virtiis,  Dei(|uc  sapientia;  scd  sapientia  noii 
nuiiulii  cngiiila,  nec  iiitellecta  prudentibiis  sxculi 
Ei  qiiam  iioii  iniellccta  sii,  disce  codcm  bcato  Apo- 
slolo  diceiile  :  Sed  io(;t(imur  Dei  sapieiiliam,  qutv  in 
sacraiiiento  abscoiifa  est,  quam  prce/inivit  Deus  aitte  sai- 
ciila  in  gloriam  iioslram  ,  qiiam  (g)  nemo  ejc  piincipi- 
btts  hujus  sceculi  cogiwtit  :  »i  ^nini  ciigHOvissenl,  nuin- 
('itam  Domtnum  glorue  crucifi.titscni  (lCur.,  ii,  7  et$). 


((()  Lips.  ctPar.  ciiiii  vetusto  codiceCulb.  maiiifcs-  D  nasiiii  lib.  d«  Incarn.  CliriJli,  pag.  650,  Iradiiiancni 


iMiii  «(.  Hic  iidem  arRuuiilur,  qui  supra  nuin.  4*J  ct 
convitiiuntur  non  possu  iii  sua  sciilciilia  explicarc  , 
qiuv  de  Chri-to  scri|ii;>  siiiil. 

Ib)  Apiiil  U;id  cl  Er.  <iii  coi/^ks nniinnm  ;  iiiepla  te- 
puiiliu  l,ip>iiis  dciiido  cx  Ij.ismi  iii.ii|>iiic  icpoiiens 
(in  bi.us  carparis,  oiiiisil  aiiuinim,  nci:  ajiuil  l'ar.  re>- 
iiliilum  csl.  Ilic  cl  nuin.  55  iion  siiiiiilieiier  (ini>i<(iiii, 
scd  cuiii  adjiiiic.to  corpoiis  |Kiiiit  llilarius,  qiio  ab>ui'- 
(lain  caveat  ivpiiiioneiu,  quaiii  iiulal  iium.  57,  iiu  viilcl. 
Vcrlii  aniiua  piiiciur.  Tum  iii  vul);aiis  ac  plerisqiic 
iiiss.  Afoin  jpirKuiii.  Magis  placcl  cuni  Corb.  et  llc- 
inig.  IVuin  tpiniu  Cum  8|iiriliiiii  Chrisli  ilivinitalcm 
illiiis  solcal  llilanus  iulellisicrc,  si  Verbuiii  a  corporc 
inortuo  scparalum  sensisset,  tradilioncm  spiriui»  la- 
cilc  iiiicrpreiatiis  e^set  diviniiatis  disccsbioiicm.  S<'il 
opinionis  bujus  suspicioni  locum  iiiilluiii  pcriiiiiiuiit 
jiiii  ili(l;i.  ;\c  iiroMiiii  diccnda.   l.odeni  modo  Allui- 


piriius  de  aiiinuc  discessione  ex|>onil  :  ac  deiiulc  scii- 
lciiliam  ,  qoaui  llilaiio  i|iiidaiii  non  salis  priidcnlcr 
allin'^uiil,  exploilil  :  adco  ut  exspirulioncmiiemo  di.tc- 
ril<tcilalis  Iruduclioiiein  Iraiismigralionemve,  Waninxc 
distessum  etse.  Sain  si  pusl  emigrtuionem  deilaltt  mvrs 
iiipervciiit,...  propriain  nimirttin  inorlem  obiril ,  ncn 
nusira  perfunclus  esl. 

((-)  Corruiiipciuliim  ul  ct  dissolvendum  dicii,  qiii.t 
iiuix  vila  caiitiiiiiin.  rorrii  saiiclum  Doiuini  corrnp- 
(ioiicm  noii  visuriiin  usse  adsiruit  supn  n.  I^- 

((/)  Dar.  ciim  aiili«)iio  codicc  Colb.  MHMm  tiiim.  \ 

\e)  ll;i  plurcs  mss.  Noiiiiulli  cuniediiis,  A.i»«  toit 
qiierenlc.n 

(/ )  1'ariicula  in  ck  luss.  hiic  rtvocndir. 

(jf)  Carnut.  Codex,  ni»mo  piuicipiiiu  .  ol  uiov  uo- 
miniini  niiifciluli»,  non  gloria:. 


31)3 


bi;  HiiMT 


AiMni  A|io^liilus  iniioinl,  Ikhic  Oti  s:ipie«liam  in  sn- 
cniiii.;iili>  esbc  ;ibbcoiis:iiii,  ei  cs-e  priiKipil.iis  sa-cnli 
ignorabilem'  Aiiiie  diviiliiCliristnni,  iii  ;iliii$  sii  Do- 
ininiis  aajeslaiis,  alius  Jesus  ciucilixiis  ?  Seil  sluliis- 
simae  ImiIc  atqiie  impiissimx  opinioni  conlradieii, 
dioeiis  :  Non  enim  jiidkavi  nu'  ijitidqiiam  uire  in 
vobii,nitiChmtumJ,sum,cl  liunc  crucifixum  (Ib.  2). 

0.1.  Coiilra  Clirisii  ilivisoia;  qnce  in  co  videnliii  op- 
posila  cotuiliaiiinr.  —  Aliiiil  Aposi.iliis  iicscii.  ncqiie 
aiiud  stirc  sc  ju(]ir;il  :  iios  iiiiiom  c;  iiiriniiis  iiijjc- 
nil,  et  innrmioris  fidci,  Cltrisium  Jcsuni  sciiidimus, 
dividinni':,  duplicanius,  arbiiri  niy»icrionim  ct  oc- 
culii  sacramenti  c;ihminiatores.  Alinseniin  iiobis  csl 
Cbrisins  crucinxiis,  alius  Dci  sapicniia;  aliiis  sepiil- 
lus,  alius  descendens;  («)  ct  aliui  (ilius  houiinis, 
alius  iiliiis  Dei.  Non  iniclligeiilcs  doccmns,  ci  iic- 
scicnlcsarguimtis,  ct  dicla  Dci  liomincs  cmend:iiiius  : 
Clnon  dignamur  scfundiim  Apnstoliim  iia  crcdcie  : 
{b)  Qui»  crim^nabiliir  elcclos  Dci?  Deiis  esl  qiii  jn.^lifi. 
cat  :  quis  ttl  qui  condemnnlJ  Clirisius  qui  morluus  est, 
imo  eliam  qui  resurrexit.  qui  est  in  dexlera  Dei,  qm 
el  pottutai  pro  nobis  (Rom.  viii,  33  et  34).  Annc 
aliiis  pro  nobis  posiulat,  quain  qui  in  dexlera  Dei 
csl?  (1)  vel  qui  in  dexlera  Dci  est,  non  ipse 
csl  qui  resurrexit?  vel  qui  resurrexil.  non  idcm 
morluus  esi?  vel  qui  mortuus  esl,  non  idein 
condemnai?  vel  qiii  condcmnal,  non  idem  cst  qni 
justilical  Deus?Separeiiius  crgo.  si  licel,  a  justifi 
canlc  Deo  coiideninantcm  367  Christuin,  a  con- 
dcmiiaiile  Christo  moriuum  Chrisiuiii  ,  a  mortuo 
Chrisio  Christum  in  dexlris  sedenlcm,  oraniemque 
pro  nobis.  Si  llaque  ha;c  omnia  Cliristiis  unus  csi ; 
neque  alius  esl  Chrisius  inoriuus,  alius  sepullus; 
aut  aliiis  descendens  nd  inrern.i,  et  alius  adsccndcns 
in  coelos,  secundum  illud  Aposioli :  Adtceiidit  auiem 
quid  ett,  nisi  qui  detcendit  in  infcriora  lerra-?  Qui 
detcendit,  (2)  ipie  est  et  qui  adicendit  stiper  omnes 
toelot,  ul  adimpteal  omnin  (F.plies.  iv.  9  ci  10)  :  qiio 
usque  inipietaiis  noslra;  extcndimus  sinltiloquam 
ignorationeni,  ut  quod  in  sarrameiito  Dei  abscoiisuin 
esl,  id  csplicari  a  nobis  possc  prorneamur?  Qiii 
descendit,  ipse  esl  et  qui  adscendil.  Nuraqiiid  anibi- 

(l)  Aiilca,  vcl  qui  dextra  in  Dei. 

(i)  Ipte  est  qui  el  aduendit,  et  ita  inrerius. 

(5)  Ipseet  adscendit. 

(n)  Unus  ms.  Co!b.  cl  alior  Soibon.  hic .iddunl, 
cl  iilius  adscendeiis.  Trcs  V;ilic.  ac  |.lerioiie  receiiiio 
re^pr.esc  reriint.  nlins  ud  infenin  de^^ceudeiis.  Abesl 
ad  infermi  a  velusiidrilius,  (inamvis  lnc  do  Chii-li 
:id  iMroios  (lcscensd  scniio  sii.  H:crelicos,  de  (|iiilius 
l'ic  (lisseritur,  triperiienles  Cliiisiuin  Mipra  rognnmi- 
«are  licuit  iiiaxinic,  r«S|)eci»  iiioriis  Chiisli ;  .jmiiido 
nioiirum  carnem  in  sepnlcro  ,  in  inferno  aiiiniam, 
Vcrbiim  in  p.'ir;idisi)  collocaliaiii. 

((>)  In  111-.  Carnut.  Quit,  inqiiit,  nccusabil  adver- 
sus  eleclos  Dei  :  ci  mo\,  inlerpetlal,  loco  vcrbi  poslulnt. 

(c)  Idem  codcx  poluit,  non  diretiir.  Eadcm  ralionc 
ab  Alhanasio  episl.  ad  Epictoluin  rcfellunlur,  qui 
Verbtim  cum  carne  confundebnnl. 

(d)  Vat.  bas.  ins.  et  alius  Vaiic.  ciim  Marliii,  sui 
poriioiie.  Reiiiig.  tui  el  parlione.  Unus  Coib.  ciiiii  Sor- 
1)011.  sui  excerpiione.  Opportuiius  hic  locus  esl  frag- 
lueiiii,  quod  saiicli  ncmiiie  in  explicatione  epittolx  ad 

Patuol.   X 


ATE  l.inEU  X.  -34 

A  ^ilur,'qiiin  Jo^iis  rbrisiii^  lioino  e,v  morluis  rejur- 
gcns,  siipcromiies  c^Klosad.^cciirtens.  a  devtris  Dci 
sii?  NuinqHld  descciifliisc  ad  inferos  corpus,  qiind  iii 
sepuicro  jacuii,  (c)  dicetur?  Si  ilaque  qui  desccn- 
dit,  (3i  ipsc  esi  cl  qui  adscendit.  ei  iieque  corpus 
desccndisse  .id  inrcros  credilur,  el  resurgens  ex  nior- 
luis  corpns  adcendis-e  iii  coilos  non  anibigiiur  •  qu;e 
hic  prK-tcr  (siipplc,  qii.ini)  occiilti  sacramciiti,  et  iii- 
cngniii  innndii  ac  priin  ipibus  s;iculi  lides  relicia 
csi ,  ul  ciim  uiiiis  aiqiic  idem  sit  d.scendeiis  et 
ascendciis,  iinns  qnoque  nobis  Jesus  ClirisUis  sil,  cl 
Dci  (ilius,  el  hominls  ftlius,  et  Vcibum  De  is,  cl  lioiiio 
caro,  ct  p3s.-us,  et  morluns,  et  sepultus.  et  resur- 
goiis,  et  iu  conlos  recepins  ,  el  fcdens  (i)  ad  dexie- 
ram  Dci :  habeiis  in  se  iino  codemqnc,  per  disiicnsa- 

B  tioiieni  ati|iie  natnram.  iii  Dei  lorma  ei  in  forma 
scrvi,  siiic  aliqu.i  (./)  sui  ct  paitilione  quod  liomo 
csi,  et  divi.'.ion''  qiiod  Deiis  c  I  ? 

€6.  In  nno  Chrislo  ut  liomiiie  inftrmilas,  ul  Dio 
virlus.  —  lnc;inl,-c  igilur  alqne  ignoraiilis  opinionis 
nosir.u  (idem  Aposlolns  rormans,  iia  conrcssionis 
hujus  sacramentum  locuius  csl :  Nnm  eisi  crucifixus 
etl  (3)  (e)  exinlirmitaie,  sed  vivit  ci  virinte  Dei  (I  Cor. 
XIII,  4).  Prncdicans  cnim  niiuin  hnminis  Dei  (ilium, 
qui  cum  ex  dispensaiione  liomo  e>sel ,  maiieret  la- 
nien  e\  naiura  Deus;  cnmdem  ex  infirmiiaie  cruti- 
(ixum  ait,  qui  ex  virinte  Dei  vivercl  :  ul  cum  indr- 
mitas  essct  ex  rorma  servi ,  el  naiur»  maneret  ex 
Deiforma.ct  qui  ciim  cssct  in  rorma  30S  Dei  as- 
8umpsis>ct  (brmaiii  servi;  non  anil.igiiuin  essct,   iii 

C  quo  sacnimento  et  passiis  cssei.  ci  viverei  :  tit  ciim 
iii  eodcm  essel,  ct  inrirmilas  ad  pas.<.ionein ,  et  ad  vi- 
lam  Dci  virtiis ;  non  alius  ac  divisus  (()  a  sc  csset 
qiiiet  paicreliir,  ct  viverel. 

67.  Mytteriorum  Chiiiti  eapiendorum  regula.  — 
Passus  qnidcincst  iiiiigciiiius  Deusqux  homiias  pali 
possuiil  :sc(l  ulainur  Apo-loli  rideai(|uediclo  ;  Trndidi 
enim  rohis  in  priiiiis,  quia  Clirislus  moriuus  esl  pro 
peccalis  noslris  seciindum  Scripluras  ,  el  quia  .<icpulluii 
est,  cl  quia  resurrexil  die  lerlio  secundum  Scripluras 
(I  Cor.  XV,  5  et  i).  X.iii  nuJis  tisiis  csl  ad  crroris  oc- 
casioiiiin  diciorum  deriiiiiioniljus,  sed  inoriis  ci  rcstir- 

(l)  A  deitrisDei. 

(5)  F.i  infirmilaie  nosira. 

J)Timoilieum  laiidit  conciliinn  Sp;il.;iise  ii,  c.  12 
Er.e  C.")7  :  Ntim  cl  cnin  difil  Srriplura,  lloiiio  ChiisUis^ 
el  cuni  dicil,  Cluisliis  morluus  csl,  el  cuin  dicil ,  Ver- 
6/(111  foro  (acluin  est  :  iion  csl  spoliaiidus  per  (raudu- 
lennam  leqenlis  exposiiioiiibus  siii»  sernio.  Ninu  ubi 
lionio  Ciristus,  est  iirwcedil.  Mediaior  D,i  alque  lio- 
mimiin  :  ul  ex  ulroqnc ,  Deo  ct  liuniine.  tinus  sub- 
si^lnt ;  silque  iiilcr  Itoinineni  el  Deum  nii^dius,  coii(e.s- 
tivne  in  se  ulriusque  naliirie.  Ubi  vcro  (ail)  l^lirisivi 
morlutuest,  tubjicilnr:  Qui  resiirrexii,quiesi  in  dcxlera, 
Dei.  In  morle  ejus  cariiis  noslrw  inftrmiliis  esl,  in  re- 
tnrreclionevirlus  cjus,in  con(estu  Dei  diqniuis  liinc 
porro  non  obsciire  api):.rcl  veriia^  rr.igmeiili  liiijns  : 
ex  qiio  vicis-ini  illnsir.itur  aiqtie  robur.itur  argumeii- 
Inm,  ile  qno  ninilo  riisscriiiir, 

(e)  In  pliirilins  III «s.  fj  f)i/i(niil(*(.;  nosira,  qiioni'Hlo 
in  pritis  vulgalis  legelialnr  siipru  lib.  ix,  n.  13.  Ulro- 
bique  alicst  nosia  :.  potiuribus  iiiss.  nia  gncco. 

(f)  Deesl  a  se  in  vosluliorc  nis.  Cnlb. 

13 


395 


SANCTI  mi.ArUI  EPISt.01'1 


390 


rvolluiit'»  nio.liiin,    iion   laninin  n-rniii  iKiii.iiiiltiis,  A  vi<  a  morliii$,  $tilvuli,nia  {Hom.x,  6  i:l  tcjrj ).  hisitm, 


<|ii.iiiliiiii  et  Sciipiiir.iriiiii  virliililii'.!)  'kIiiiihioii^  iiuili- 
It-iHluiii  ul  li.rc  ii<  ^lr.i  vssol  III  fjiis  iiiorlo  iiilflU- 
((eiiii.i,  i|<ii'  tttiel  111  sif;iiilica'ijiK- S(ii|iiiir;iruiii.  In- 
linnii  ciiiin  coi^iiaiKmrk,  et  scnipiilnaas  liil<  i  ('utiuii. 
IIU8  nni  rcii.i(|iiciis,  iiiiciii  tiimc  Uiitiiiii  tecuHilum 
Sdipiuiai  prifiticiiiKlii'  iixini.i  i't  re  unociidiiis  ad- 
jeiit  :  iic  iiiaimiiii  dii|tulaii(iiiuiii  iciilo  circnnvicli, 
xcl  ralUi  iuiii  <|iia'^tiiiiium  iitcpti-  ur^uliis  nrpcJiii 
iiiliniiarciniir  '•ed  in  Iiuiicm'  kiiuicr  i'elii;i(iiiis  .--'ij: 
pdriuiii  liilcs  ilLcsi  lovocan-t,  (ii  iiiorlRiu  ct  resur- 
rccliunciii  lioiiiiiiu  lilu  ot  tlci  lilii  Jcsu  t)liri  li  <<.'- 
(uHduin  MnifilMros  crcileici  et  conlitcnHur  ;  pia  ad- 
vcisus  caluuiiiiHin  rc&ibiendi  scetintaic  prupitsil.i .. 
cnin  i:a  (ii)  i;i<in  ac  resiir^cif  r.lirisiii!>  Jcsus  iiiiclli- 


lides  oiiii.siimnini,  M'ciiiiditiii  i|uiid  diitum  ost  :  Crc- 
ilitlil  Abiiiliniii  Dri>,  ,l  depiilulwn  •><(  ei  ud  juililiutn 
(l.en.  »v,  fi:  Uoni.  iv,  7<).  NuiiiiiniJ  Abr..h.ini  ca- 
lirninintiis  rsl.nco,  <uin  ci  li.irediiaicm  genlium.  et 
sccuiiiluii)  slellariiin  .'iti|ue  nrcno:  inultiludiiiom  mm- 
sur;!!  i'i  se  sobolis  iiiiinornsii.ioHi  pDUiccb^iur?  I)c 
umiiipoteiitiji  enim  D.  i  Fidcs  Ikligiosa  iion  :ii.ilii- 
geiis,  liiini.iii;o  inrirniiiaiis  iit>n  en  deienia  natiiris: 
scd  id  quod  in  se  or.il  cadiiciiin  terreniiiii<|iic  dospi- 
cieiis,  diviii.r  spoii!!';  <nis  lideoi  ultra  modiiin  coipo- 
rex  constitiilinnis  excopil  :  qiiia  nci|iiai|uain  I)ei 
virliitos  lcx  pogsil  huiiiana  loodorari,  tantuin  in  cf- 
liciendo  (1)  liberaliiaii^  (J)  Doo  pronionie  ,  quaiiiinn 
iii   sfiondciido    osiondcn^t    voluntatis.    Niliil    igitur 


gciidus  cssol,  qu.ililcr  scriiniis  esi.  Non  eniin  habcl  jj  juslius  fide  est  :  quia  ciiiii  ^oqultas  alqiie  inoderaiio 


lidcs  pcriculuin  .  et  .'Uii.i^  pia  prufess  o  iii  occulio  (6) 
sacranioiito  Dci  tuta  csi.  N;iiub  ex  Virgiiic  C.hnsius 
(■>t  .  scd  secuniiuin  i\c>ipiuiiit  coiicopins  do  S|iiiiiu 
iaiiclocbt.  I''li'vll  Clirlsiiis  scd  ..^ittni/iim  Sitipluias  , 
lil  iiieoquodllovU,  ((■)graiiilalus  sii.  Et  csurivitCliri- 
slus:  scd  .^.'ciiriWion  Scii))iwus  siiic  cibu  in  noii  haboutein 
fruclus  arbiirciii  Dcii^  oper.iliis  csi.  1'assus  Chrisius 
Cbt  :  scd  iecundum  Scnpturas  linic  :;  deilris  Viriulis 
scssurus  est.  (•crcliiiiiui  se  ad  niortera  qiicsiu»  est . 
scd  ««ra»i<<i(/M  Sciipiuras  tuiic  confesscrem  suuni  se- 
cuiii  ir.  rcgiio  paradisi  roccpii.  Morluus  esl  :  sed  ««- 
ciiiiduin  Scripturas  369  rcsur;;ens  a  devlris  Domini 
Domiiiusaseedil.  Iii  hnjus  igitur  sacrainenii  lidc  vtla 
csi    (d)  caluinni.iin  coiirosslo  ista  nuii  recipit. 


lcrrenorum  aciuum  sit  prolialnlis ,  nihll  taiiien  ]us- 
liiis  iiiimini  sit,  ijnim  uiniiipoiontiaHi  Oei  {ij)  iiideli- 
nitae  potestatis  inlelligoniia  credidissa. 

6'J.  Desceiitut  el  adtccnsus  Chrisii  f.des  exiiiitur.  — 
Hanc  naque  in  iiobis,  qii:c  cx  tido  est,  justiti;iin 
Apostolus  eispecwins,  iiiccrt.-c  aiqiie  infida;  anibi- 
guilatij  irreligiositatem  removit,  veians  curani  solli- 
citat  in  cor  cogitaiionis  adinltli,  dicii  eliaiii  prophe- 
lici  (/i)  aocloritale  monsirata  Ait  cniin  :  Ne  dixerit 
in  corde  luo,  quis  adscendil  iit  cteliiui  {liomts,  6)1 
H.-cc  a  Propbeta  it.i  dicla,  subjeota;  senienil.n  absulu- 
tione  prosequltur,  dicetts  •  IIoc  en  Chrisium^^JQde- 
duccre.  Non  eiiiin  se  in  ea-lesieui  (diviiiasi)  scieuiiara 
liuiiiana;  mentis  sensus  extondii  :  sed  oetjue  dedivi- 


68.  i-^idei  fommoidrtdo.  —  Certe  Aposlolus  non  re- C  nis    oporibus    reltgiosa    lides    ajutbiglL    Non    eguit 


Ihiqitil,  ut  anibigi  diciqiic  llceat  Cliristus  nitiis, 
passus,  nioriun^,  resurgciis  quo  modo.  qiia  viriule, 
qiia  dlvlsloiie,  iiuibus  pariibus?  quis  lacrynians  est, 
qiils  gaudcns,  quis  conqnerens,  quis  descendens, 
quis  adscendonsT  Sed  lidei  in  lioc  merituin  per  con- 
(cssioneni  incuiiclantis  laiilum  religlonis  ostondons, 
.lil,  Ei  fidf  auUm  jusiiim  sic  dicil  .  Nc  di.xeri):  in 
corde  luo,  nuis  adscendil  in  cirlnm  ?  hoc  esl  Chnstuin 
deducerc.  Vcl  quis  desceiuiil  in  abys^mm  ?  hoc  esl 
Lhrislum  a  niortuis  rediicerc.  Sed  quid  dicit  Scrxp 
luru?  {\)  {e)  Jiixtii  cs-f  verbum  lnnin  in  ore  luo  et  in 
coidc  tuo,  lioc  es'.,  vcrbuin  fidei  quod  prtvdiciimus  . 
.•/nin  si  coiijcssus  lneiis  in  occ  luo,  ijuia  Dominui  Jesiis 


Christus  humanx  virluiis  autiliu,  ut  ex  illa  beatiiu- 
dinis  sux  (i)  sede  adsccndcntis  cujusquau)  iu  ooelum 
opc  deduceretur  in  corpus  :  nun  eiterior  poteslas 
<>iiin  (i^ii  ad  terras.  Crodendus  est  venisse  quali«  ct 
vcnii  :  ot  vera  pielas  est,  Clirlsium  noo  deduclum, 
scd  desceiideiiloin  confiteri.  SacramcQlutii  sunm  est, 
ct  in  tciiipore,  ct  in  opcre.  Noque  quia  niodo  veuit, 
deduclus  pcr  altcrum  csse  credeiidus  cst  :  nec  tcm- 
por:dis  cjus  advenlus  potestatl  deduccutis  subdlUis 
iiiiclligcndus  est.  Scd  ne  alierius  qtudom  aiubigui- 
laiis  iiihiloiitas  sinilur.  Nani  coniiiiuo  ex  diclo  pro- 
phciico  subdilur,  Vel  quii  desceiidii  m  abi/ssuin  ? 
Ac  iiiox  dicti  raiio  sitbjooia  est ,  hoc  est  Ckintiu, 


esi,  et  crcdideris  m  corde  tuo  qiiia  b,us  lUum  sii.«i(<i-  D  a  moriuis  rcducerc  {Rom.  x,  7).  Libertas  rcdcundi  iii 

(l)  Juxta  le  est. 

(d)  Marlin.  1««.  moricnt  ac  resurqens  :  et  pnsloa 
cuui  Vat.  bas.  nuo.Colb.clSorboii.  qualiler,sciipiuin 
isi :  iibi  vcUiSlior  «olb.  ac  plurcs  alu  habcnt.  <j«(i(is 

$.  |-('/>()l.?  Ci.1. 

{bi  Ediii,  1«  occulio  sacramemi :  roiiiKiiitibiis  nia- 
iiiisciipiis. 

(c)  l.ipj.  ot  P.ir.  (uin  ms.  Mariin.  et  uno  Vailc. 
</f(/(.'/ic.'(Ki;  jii(  :  c.ui  itclioiii  favont  verba  uuin.  oG. 
3tau:is  laiiioii  placoi  ciiii  llail.,  Ir  ac  plcriM|iie  iiiss 
</i'"'i(/((.'«A  *,'(.' i|Uii,li'(.iili,m,a  illiiil  „  -J4  Siiiiliuc 
iiiorlcm  Ui.iii  /!ci.',  ./.,«.„  ,,,ii,ij  '„(.  |r,  „|.,jo,.  ,,,u.j.„„ 

OSt  II. 1:1111  il.lCI    Cl  til.llllUtlOIIllll  opinisulo. 

((/)  Siilif  oodcx  Val.  Iias.  .  u(i(uMi<'i(ji(i. 
(■)  Iii  .ili.|uoi  inss.  bic  ot  iul'ru,;u.i ((!((' i;s(i'<(r6i(iu 
tuum.  L.\  gra-co,  v/t^>  ""■j  "<  piiiu*  ir-^r,  «•<  t<1  otu. 


(2)  Deo  promple,  mcndose. 

^aTi,  voriorc  licct  )ii7(u  (c,  si  inodo  omiiiaiur  idKui 
posi  iviium. 

((')  Si.  prusiauiior  cndex  Celb.  cuiu  aliqinu  aiiis. 
C  ctori  vrid,  liberlalis.  Tuni  in  omnibus  lere  ni^S 
/)c(i  ;iriiiii;i(ir,  vcl  pro'Hpie,  iion  promeHl*. 

(y)  Aiitii|iiior  niss.  Colb.  ciiiii  Keiiilg.  a  priiii;i 
niaiiii.  iii/iiii(<('.  Marliu  inde^niiti.  Lcciionein  Muttiam 
4'onliiiiiaiii  poiiroiiia  iiuiii.  48  lib.  viii  verba. 

(A)  N.tiiinilli  itiss.  ciim  viil;;;>tis,  raliuiic  iiion%liul,i  • 
o.iri  i,.;iiuiur    c\    voierrimis    Val.    his.,  Culb.,  .M.tr- 

llll..  "c.c. 

t<)  lii  viil^.ills,  sedt  deaceiidtnt  >'it, ii«4M<jini  c  fu'U> 
oi>e  ii(i/(«<'<c<ui .  Ciliii  Jiliiii.s  A|n>sl..ii  vcrhis  iit:i;<i> 
coiivfiiii  k-cMu.  ttiiaiii  tKthilMMiiut  o  lasi  iii  quortiiu 
Uuiiiiilllis  diic«fi'<iir,  ui.ii  iL-ducemur 


391 


lif.  ntl.SiTATE  LlbLR  XI. 


MS 


cwlinn,  ci  (lcs'i?'idc-idi  iti  lcfiiim  lihertaii'  esi.  .Kui    A  firmilas.  —  Si  ilaijue  ad  iiiti;lligpiiiiam  inoili,  sii 


i<igenili  autiMii  >iil>la(a  ruiiciiitio  e&i  :  (a)  si-icinia  lii 
fute  osr,  ralio  in  virtute  eit,  tffcciiis  iii  rchus  esl, 
C.''.'is»  in  pPlotaSi;  est. 

7(t.  Lo  dis  tiniui  vt  oris  dcbei  eaa  fidet.  Brni»  ct 
faciiis  ad  iaiuttmvia,  jides.  —  Sed  iioii  niilanie  .id  id 
0|iiis  esi  ciiiiscientia.  ApostoliK  enitn  iiiluiu  Scripln- 
13'  iny^ti'1'iuni  ex^-eqiicns,  ;iit  :  Juxla  etl  verbiim 
luiiiii  iii  ore  itto  et  in  eorde  tuo  {Rim.  x,  8 ;  Deut.  xsi, 
II).  N«ii  lanio  opus  cst  petiioquc  loti/e  vcrlio  con- 
less-ioni*,  ik  r  iiiterv;illo  ;iliniio  iiiter  cot  ;iti|i!C  <is  tc- 
iicto,  nt  qiioii  3  I  piol  siiiliiiiicni  roliyioi  i^  hipicii- 
duin  sit,  pcr  inridniem  .inil)igttilalij!ii  a  gitilur.  Sed 
ci  JM»i.i  iios  esse  opirtet,  ei  iii  n  i!)i> ;  nc  aliqui 
(6)  inler  rogioncin  cordis  stque  oris  ninrn,  liilcs  furic 


aii  Deus,  D,'ut,  meus,  quare  vic  derttiquisli  ?  el,  l'alcr, 
eommendo  in  nianus  luas  .fpiriiuiii  meum  {Mtirc.  xv, 
oi;  Luc.  xMii,  46)  :  nutnquid  confessioni  nosiiic 
consulens,  intiiDiiim  se  c>se  poliiis  confessus  e.>l, 
qnaoi  nos  aniliigiios  non  rtliquil?  Exritaturus  num- 
qiie  Liiiarum  orat  .id  P;iireni  :  (I)  nuinquid  proio 
cguit  dJcens  :  Pnter,  tjralias  aijo  libi  qiiia  e.tiiu,l,s  i 
me  :  et  ego  scicbiuii  (/«m  ieiuper  nie  exaudii,  .«,r/ 
prupler  lurbam  (f)  di.ii,  ul  aidiint  quiu  (u  ii.i;  mi- 
nsli  {Joan.  xt,  i1  itiij'!  Nnbis  ilaque  oravil,  ueliliiis 
ign.irarciiir  ;  ci  cuin  sihi  iioii  proflc.MCt  372  *''■ 
ptecaiioiiiii  mmiiii),  :id  profi  Cluiii  tnmi-n  iiostr.c  liilci 
lo  |ucli.itiir.  Nofi  iiioiis  ergo  lnm  :iiijilii  csi  :  >cil  nos 
suiHU'!  ioojics  ilocirin;c.  r.lai  .fic.iri  se  iiun|ue  dcjirc 


iiosiia  iion  iis  tii  sciisn  sii,  iii  in  vcrbis  ;  -ieii  con-  R  calur,  ac  niox  de  cifHo  vox  Dci  p.itris  clarifnaiilis  .lu 


nexa  ofi  aiqiie  oordi,  incuiicianlpm  li.ilicai  et  scii- 
lieiidi  et  ioqiiciidi  lelij-ionejii.  El  Ijijjus  i|iiii1i'm  di'  ti 
proplictici,  ui  iii  c;i'tcri.'.,  laiionfiii  .\|n)sii'lus  sutijc- 
cil :  Hoc  etl  verbnm  piici  f]uod  piocdicamui  :  itniu  «' 
confessnt  fueris  in  cre  liio  q:iia  Dominus  est  Jesus,  el 
credideris  iu  cordc  luo  qiiia  Deus  itlum  tuicitavii  a 
moiiuii ,  salaabcrit  (flpm.  x,  8  el  seqq  ).  lc)  Piet;is 
esl  iioii  aiiibigcre,  el  jusiiiia  esi  croilore,  etsaliis  est 
ciiiifileTi.  Non  iii  itie.  ri.»  diinucre,  iioi|iic  ;id  siutiilo- 
ijUia  efferverc,  nciiiie  raiione  :i!i!|ii:i  viriuics  Oei 
vcniiliirp,  «eqne  iimmIo  circiiinM  iiliero  piiierlaicui, 
neqac  cnusns  (d)  iii  iflve^ligaliiliuni  satratiiciitoruiit  re- 
ineiare,  Doiiiliiiini  Jesiiin  371  coiifileri,  el  a  [>eo 
sttS'  itatuin  a  mortuis  creiinesalus  esi.Qii.e  vew  insa- 


ditur.  SeJ  ad  aii(lii;e  vocis  adiiiiraiioiiciii  ait  :  A»,/ 
liropter  me  venit  lox  i.ita,  scd  proiiter  vox  [Jvan.  xii, 
"OI.N.rliis  Paler  rog;vttir,  nobis  Pater  ioquiiiir  :  lo- 
tuiii  ad  I  ffeciiiiii  sii  iiostrjt  cniifessioiiis.  El  euui  tla 
rificitioiiis  respoiisio  iion  obserraiioni  tl;irii.,tis  sit 
iiiipctisa,  sed  igiiOraiioiii  aiidieiiiiiiiii ,  qnoinoilo  iiiic- 
rela  pas^ionis,  in  siininia  exsiilialione  paliciidi,  tioti 
cotifesbioiiis  iioslr;»'  eruditioiii  pr;rslil;i  intelligciiir? 
Ctinstiis  pro  pcrsei|iicniibiis  rogai,  qiiia  qiiod  agunl 
iicstiniil.  Ctirislus  de  cruce  |irir;idisiim  |iii)iiiiilit 
(Lanr  xxiii,  3»,4">),  (2)  qiii.i  Deu-,  rcgnal.  Clirisitis 
in  criice  cuiisumiii;isse  oiiinia  aceii  poculo  gratiibitiir 
(ioiiii  xix,  50),  qtii;i  inoritunis  iinpleverit  prnplic- 
liaiii.  Nohis  natus  est,  iiobi'-  passus  est,  iiiibis  mor- 


iiia  esl,  (lUiilis  H  cojusmodi  mi  ;«)  Jesu»  caiiuuniari  :  C  i„(,s  ^^i^  „„|,i.i  resurtexii.  Ei  cuni  nobis  hxi:  sola  sit 

cutn  salus  sola  sit,  hoe  soluin  scire,  iiuod  Domiiius 

sit?  Tum  porro  ijui  lniiii.iH;e  iii.niitaiis  enor  est,  de 

resiirreclione  ejus  liles  iiiovtre  ;  cmn  sullicint  ad  vi- 

laiii,  qiiod  a  Deo  suscil  His  sil  ci.^idisse?  iu  sim- 

plicii.iti^  itaque  lides  cst,  in  lide  ju>iilia  csi,  iii  con- 

lesi.ione  pietas  cst.  Noit  per  diflieiies  nos  Deus  ad 

l)eal:iiti  riiam  f|C?esti«nes  voca'.,  nec  muliiplici  elo- 

qiienii»f;;ciinUi«  gencre  sollicilst.  In  absoloio  m  bis 

ac  fatili  esi  «terniias  ,  Jesuii.    i  susciiaium  a  mnr- 

tuis  |iCr  Deutii  eredcre,  el  ipsuiii  esse  Doiiiiiium  con- 

fiieii.  ^emt)   ii3<jiic  ea,  i|tiT  oh  ii;iioralioii«iii   iio;,- 

irani  dicta  sini,  ad  occasioneiii  iireIii;iosita(is  iistii- 

jiei.    (^ogiiosceniliis   ciiiui   Jesus  Chrisjus  monuus 

erai,  ut  iii  eo  vivcreimis. 

71.  Fidei  iiosircs  eritdiiio  ett  qtue  Chiisti  ridelur  in-  D 


proprieias  ad  saliitein,  ui  Dci  filiuin  coiinicatiiur  ex 
inorluis;  cur.  roj;o,  io  bac  irreligiosiiaie  (17)  tiioria- 
niur,  u;  cuio  Chiistiis  intia  liJuciam  diviniiaiis  siia: 
inanens,  mori  sc  per  signilitalioneni  a^.sumpli  liomi- 
nisciim  securi.ate  m»rier.:is  oslciideiil,  hoc  maximo 
ad  abiicgan'Jui!ieum  DeiiO!  proficiii,  qiiodscnnbis  Dei 
(ilius  el  boiiiiiiis  riiiniii  e>t  prolcisus  ci  moriiiuin? 

373-374  1-lliE'i  UiNDiiClMUS. 
In  cttjus  exordio  ililarius  eiponit,  fidem  apud  Arianos 
nnani  non  csse  ;  el  cum  Christus  reius  Deus  ac  Dci 
filius  iqnorari  jum  noi:  possit  ,  euiit  tamrn  crealnni  , 
cl  noniine  lenus  Deum  flr  illis  defeitdi ,  dum  liisii  mi- 
KaiioDem  assufuiiii  corporis  raiiiunl  ad  .conliiiiie- 
liam  diviiiitaiis.   Ohjecin  deinde  dituit  ex  Hd  pelita 


(i)  Nuinquid  jirecem  equii. 

(<i)6ic  am.  Editi  vero  sapientia.  Scicntiain  nosirini 
dncet  ^$1)  i-ilitn  in  iide,  cujns  ratio  ac  rondaiv.cotiiiri 
sit  !'ei  *imis,  rehus  se  pi'ode.is  ei  eflecus,  quoium 
caosa  siil.i  es^ie  possii  oiiiiiipoieniia. 

(())  iii  iiriub  cveusis  ol  aimuot  mvs.  inler  reliqiouem. 
Pf.u-'lerniiiis  cuiii  CoU).,  Corh.,  Kemig.,  Marlin.,  Pr;i- 
Uil.  i..';  pliuilios  »lii^  mter  reijiouem ;  j.r.cstriini 
t  unid'j'«v;rbi  ^'lu  liiriiiosit,  «c  de  De.j  jani  legerimus 
Ji').  II,   iibiii.  li  ;  lla  ri-^ii)niiu  iiUelUifinlia'  excedil. 

{ei  Lips.  cl  l\ir.  posi  i'>asuuim  iiic  suljjiciiiiit, 
Ciirdfemm  credilur  nd  juitiuum,  ore  fiulfm  confcisio 
tit  nd  sidiitcn  :  tiuiJa  aiwioriiale  vt^snnn  lilirorum. 

[d]  bit'  com  Er.  «r*.  (Juih.  Ai  <j»!t*;r)  cuui  Baii.  i«- 
=  'j<!\;<j/'i/iiiiii. 


(2)  Olini,  quia  Deus  regiiet. 

(e)  Ediii,  Jcsuin  :  corrigmilur  ex  mss. 

(/■)  MartiM.  ms.  propier  lurbiim  circuinstimtem  disi 
ul  cicdant  me,  quin.  elc. 

\'l)  in  vtilgalis,  riiorfiniKr.  Kectiiis  in  mss.  morin- 
iimr  :  qiiasi  diccnl,  Si  s.los  esl  Dci  ribtiin  ex  nior- 
tiiis  excilatiini  ciniliieri,  iiiors  est  noii  ciiitileri  :  etir 
ers;o  moriamur,  elc  Ciim  loius  liic  liber  lii  eos  sii, 
qiii  Chrisiuiii  iijliiiiiiiin  prob.no  miIiiih,  iit  eiim  ve- 
riim  Dei  liliiiiii  iir;!:'ii!  ;  perspiriiiiiii  csi  f[iioil  ]am 
pra-inonuimus,  tioii  iii  liio  conlligi«;uoi.\|'oliiiiari?lis, 
sed  cum  Ariitins  :  qiiorum  priiiuipia  iiitiiuaii:s  6ii 
A-iOiiniariiis  ai!  cxpiic;iiid'.,iii  Incartiaiionis  liiysti.'- 
liu'!!,  !ifl«  ad  debeliaiidam  Chrisli  'liviiiiiaiem. 


vHi  san<:ti  mi,.\nii  Eiiscon  m 

ii-'tis ,  >/»<('  iit  Cliiiiium posl  rcsunyctioms  yluiiuin  A  |>r.i'Ji('.iiis,  unaiii  fldem  mrninrat;   dciiiilc  Uhius  l>o- 


ioiiVtiiin:I.Qii0ileiiiiii  luin  iiit :  Ailscciido  :iil  |i;UiiMn 
niciiiii  ci  aJ  p:iticiii  vc.struiii,  :\(l  Dciini  iiioiini,  cif. 
ipium  otlviiJet  iliixste  de  eu  iiatiira  ,  qiin  (lutiei  liu- 
bi't ;  sicut  de  ea,  qua  parlicipes  illi  suiil ,  diiil  l'ro- 
plieia.  Unxil  le,  Deus,  Deiis  tiius  pra-  pariici|iiliiis 
luis.  Driiiceps  Aposloti  vcrha  explicut  ,  ex  quihus 
proiaie  se  pulaiil ,  Clirisium  ut  seivum  Palri  mbji- 
eieiiJiiiii,  eiinuiue  rcgiix  fui  cessuriim  esse  poleslnle  , 
ac  HiKunr  abolilioiiem  pnssurum  :  eum  npud  Apo- 
stolum  /iiii.  pi'i [et  tiuiiem  el  indemulabilem  slnliim 
tonet,  iion  aboUlionem;  nec  reyni  Iradilio  Fxlio  ma- 
gis  adiiiiat  regnandx  poleslatem  ,  quam  Palri  eripitur 
proprit'lu.\  coruiu  quce  Filio  Iradidit ;  uc  demum  sub- 
jeclio  dispensniionis  sil,  non  srnilulis.  Tum  subjec- 


iiiiiii  iiii:>iii  fldcni  nicinoraiis,  nniiin  cii:iin  (?)  Iiu|.ii<;- 
iii:i  (leiniinsir.it .  iit  ciiiii  iiniiis  Doinini  una  ndes  cs- 
sci,  iinins  pcr  Ikic  lidei  (c)  iii  Uoininuin  ununi, 
iiiinnicsseiei  li.ipiisina.'li:t  i|iiia  sacrainenlnm  nmnc 
ct  lupiismi  cl  r^dci,  ul  in  unii  Doiiiiii«  ,  ila  et  in  Dco 
iiiio  pst ;  ronsiiniiniiiioiicni  spei  notlrx  unins  Dei 
prorcssioiie  cnncliisit :  ui  uniim  baptisnia  ct  fldcs  una 
sicut  nniiis  Doinini,  iti  ci  Dci  esfiet  unius.  Unuscnini 
iiterqiic  c>t ,  non  iinione  ,  scd  prnpfieiate  .  dnm  et 
uiiicuii|iie  proprimii  cst  ul  unns  sit ,  vcl  Pairi  essc 
quod  pater  eil  ,  vel  Filio  essc  qiiod  Otius  est ;  el  id, 
(]uud  uierquc  in  propriciatc  sua  unus  esl,  sacranicn- 
tiiin  unitaiis  ad  uliuiiique  cst:  (|uia  el  unus  Ddiniiius 
Clirisius  Dco  pairi  non  polcsl  nufcrre  qnod  Dominus 


tiuiiia  illius  modum  ac  causas  exponit ,  eamque  iion  B  cst,  et  uims  Dcus  paier  uiii  Domino  Christo  iion  in- 


tclligiliir  neg.ire  qiiod  Deiis  e^t :  cum  si  pcr  id,  quod 
Dous  uniis  bst,  non  et  Christo  propiium  esse  videiiir 
ui  Ueus  sit ;  nccesse  csl  por  id  ,  quod  uiius  Doiuinus 
Clirisluscsi,  non  ct  Dco  (</)  dcliilura  csse  intcllig:itur 
ui  Domirius  sii ;  si  id  ,  (|U(>d  uniis  cst,  (e)  non  sacra- 
nicnti  sit  signilicilio ,  scd  iinionis  cxceplio.  lliiius 
M»c\\K  375  Diimini,  siciit  unius  Dci  palris,  et  uniiin 
baplisina  ct  fldes  una  csi. 

2.  tides  uiia  uon  esl  de  Clirislo  dissidenlihut.  — 
Fid('s  aiiiein  una  jam  non  cst ,  si  non  unum  Domi'- 
iiiiin  cl  uniini  Deuin  palrem  in  conscientiic  professio- 
nc  rciinuliii.  Unum  vcro  Dominum  rl  unum  Deum 
paircni  qunmodo  fldes  qii:c  non  una  csl  conGielur  ? 
Uiia  aiitcin  in  tanta  pra^dicaiioiiuin  diversitale  jam 
laiis  ,   lixc  qiioi|«c  iiiier  caelera  divin;e  cogniiioiiis  C  „„n  cril ,  si  alius  Doniinum  Jesuni  Christnm  ,  pciie- 


Deo,  fui  niliil  deesl,  nihil  acredil,  nnn  Filio  unigeni- 
Ip  qut  n'iiue  iiidemulabilis  est,  sed  nubis  unis  profi- 
cerc  declarnl.  Non  est  silendum  qiiod  Hieronyinus, 
iib  .\mando  prcsbijl/ro  roifiitus  qiiid  npuri  Piiulum 
sibi  velit  illud  :  Oporlel  cnim  eiim  rcgnaic  donec 
poiial  omiics  iiiiniicos  suos,  etc  ,  rcscribit  episi.  U7: 
.Miror  te  hoc  a  nie  qii;crere  voluissc  ,  cum  sancius 
llilarius  Piclavcnsis  Fpiscopus  uiKleciiiiiim  librum 
conlra  Arianos  liac  (iii;csiioiic  ei  soliiliom;  coniple- 
vcrit. 

1.  Vna  ul  Domini,  iia  et  Dei  uniut  esl  ftdet.  Paier 
ci  iilius  unus  Dtus.  —  ToUiiii  atque  nlisnlulum  lidci 
cvaiigolic£  sacramentiim   niiiUiraric  Apostuliis  trac- 


pr.x-crpla  ad  Ephcsios  esl  lociitiis  :  Siciit  el  vos  vocati 
estis  in  uiia  spe  vocutioiiis  veslra:.  Unus  Domitius,  uiui 
lidc!',  (I)  nnum  biipiisma,  tiiins  Dcus  et  paier  omniuin, 
((/)  et  peromnes  et  iii  oiimidiis  iio/>is  (Fpliet.  iv,  4,  elc). 
Non  eiiiiii  anibiguis  iios  et  erralicis  indeliiiit:i:  doc- 
tiiiia:  studiis  liercliqiiit  ,  vcl  inccrlis  «pinionibus  in- 
gcnia  biimana  (i)  pcrmisit  ,  siainlis  per  sc  et  oppo- 
.siiir.  obitibus  libertaiem  iiitelligeiilia!  volmilatisr|UC 
coiicludcns  :  ut  sapiTC  iios ,  ni-^i  ad  id  lantiiin  qiiod 
pi  jcdualum  a  sti  Tuerat,  non  sineret,  cuiii  pcr  dclliii- 
lain  lidei  indcmiiiabilis  coiisiiuitionem  crcdi  aliicr 
alquc  uliter  nuii  licerct.  Uiium  itai|uc  iiobis  Doiiiinum 

(I)  (  II «111  bapiismum. 

{•1}  liapiisiiiuni    liic    ct  infra   consnnler  in   libro  . 
nosiro 

(«;  Itcmoviiniis  liiiic  ,  qiiomodo  ct  lib.  viii  ,  n.  3.1, 
(/111  esttupcr  pimws,  oiiiii  ea  verb.i  iioii  cxslciil  iiisi  in 
iiiio  receiitiorc  iiis.  Colli. 

(Ii)  lu  11, s.  Y:ii.  Ii:is.  ooiiiiiii.iii.  Mox  apud  Lips.  ot 
l'ar.  iii  liberiuli'in,  pci-pciam  aildilo  iii. 

(c)  Sir  iiiss.  elcgaiiliiis  qiiam  viilgaii ,  tii  Doniiiio 
niiiiiii  1'ssct  c'l  bnplismn. 

((/i  Apnd  Uad.,  V.r.  cl  iii  ms.  V;it.  lia«.  deinpliini  : 
iMiiiil  pr;clixa  pariiciih  iicgaiilc  ailiniiti  nciiiiii. 
rioMiiic  :iiili;  iii  viilgalis  .  Deo  piilri.  Abcst  palri 
a  iiis-,. 

'(')  lil  cst,  nnn  sil  signifieaiio  proprieiaiis  qn.r 
i.iilii  :illcri  comniiii.icari  |>osii  ,  sc.l  nnionis  qiia- 
siii^iiliriiaiem  iiidiical.  (Juod  aiuo.ii  sn  r(iii..')Ui  voca- 
l.iilo  (icrs..ii:iriiiii  propriolas  sigiiiliieiiir  ,  li(|iict  vel 
i;v  b.K  lili.  i\,  II  Jl;  Auttorem  iiiiiiviiiii»  ene  sacra- 
niinhlmpnierniiin  fsl 


Iraiiic  palmas  clavo,  liiflrmitatis  nostrx  credet  dolore 
gemiiissc ,  ci  cgeniem  iiatiir:i;  sua>  poleslalisque 
virliitc  ,  iinmincmis  jam  sibi  inonis  limuissc  (5)  ler- 
rnrc  ([} :  si  ctiam  Id,  guod  principalc  c^t,  nalum  iie- 
gabii ,  ct  rrcaiiim  poilus  pr:cdicabit :  si  Dcum  dicct 
niagis,  quam  intclligct ;  qula  ct  (g)  dcos  dici  religio- 
sum  csl,  ci  Dciim  Intelligi  divinx  natura;  conscientia 
csl.  Jam  crgo  non  unus  csi  DominiisClinslus  {i)  si 
(/()  alii  ut  Dcus  non  dolet,  alii  ut  inlirmus  tiiiiel ,  alii 
sil  ex  iiatura,  alii  cx  cogiiominc  Deiis:  cl  alii  ex  gc- 
neraiioiie,  alii  cx  ap|>cllaiioiie  sil  lilius.  Et  per  id  nc- 
que  Dciis  paler  iinus  in  fidc  esl ,  si  aliis  puteslalc 

(3)  T«r»'or<;m. 
^      (4)  Si  aliud  Deus. 

({)  Sic  mss.  Al  editi,  lerrorem. 

(n)  Uad.  ei  l'>.  duos  dici.  Tiim  cum  roliquis  edil 
ac  plurilius  iiiss.  irrWit/iodim  esl.  F.\iiido  Er.,  Lips. 
ct  Par  ,  et  Deum  iioii  inlelligi :  riim  ab>.il  iwn  a  Kad 
et  iiis.  Aiilea  i,U'ii|iie  prctnlimiis  ri^/iytosiini  est  auc- 
toriniic  niss.  Colb.,  fjrn.  et  Gemi.  Mi^c  qiiipjie  sibi 
viili :  Sl  Clii  islii.ii  iKiniiiie  lciiiis  diccl  |H)tiiis  ,  qiiaiii 
iii  vcriiaie  iiiielli^ei  Dciim  ;  nil  magniun  ci  pr.fsl  i 
liil  ,  mi  declar.iiiir  lib  conlra  Auieiil,  n  iU,  iinia 
liilcs  :ic  religio  palitiu  (^lurcs  diri  dons  ;  iil  cnim  Da 
iiiasi  cpisiiil.i  a|'ud  Tlic»dou'l.  Iib.  \  lli»l  e<-cl  , 
c.  II,  baliel ,  iioriir-ii  tleorHin  el  Aitgelis  rt  omnibHt 
snnclis  (1  Deo  donaliim  est.  .'^oil  ooiiscionlla  alque  iii- 
sit:i  iioliis  diviii;i^  natur.r  nolllia  noii  siiilt  ,  ut  IVui 
c.'<sontia  01  vcrilale  inielligalcr  iiisi  uiius. 

(Ii)  Kdiii ,  li  al-ud  Dcms  iion  dolel ,  almd  iitfrmHS  , 
clc.  :  eiiiendaiiliir  cx  mss. 


Aol 


DE  TR(MTATE  LIDEH  XI 


<C2 


aliis  gi;ncraii<)iie  ii.ilcr  cfcdiiiii' ,  (luij  («)  cl  iiniver- A  sii  iii  geiieraiioiin  iiuod   patcr  est.   Laudanlcs  qui- 


iorum  puler  Deus  sil.  J.nn  pono  quis  amliigci  exiia 
tideiii  esse  ,  quidquid  exlm  lldcm  uii.iiii  csl?  quia  iii 
lide  uiia  ei  unus  Domiiius  Cbrisius ,  ci  Ueus  paler 
uiiiis  sit.  Uiius  aulcin  DoiiiinusClirisliis  iioii  iioiiiinc, 
Sed  Tide,  (l)(i)  unus  esl  lilius:  scd 'si  Deus  sil,  si  iii- 
(leiiiutabilis  sii  ,  si  noii  aliqiiandn  dcruoril  vcl  Uciis 
esse  vel  Glius.  Qui  igitur  aliier  Clirisiuni  qii.un  csi 
prxdicabit ,  (r)  idest,  nec  liliuni  iiec  Deuiii  esse; 
alium  Clirislum  prxdicabit.  Scd  (d)  ncc  in  iiniu^ 
baplismi  fide  uua  esl:  quia  sccunduiii  A|iosiolic:iin 
doctrinam  ejus  uiiius  b.ipiisiiii  lides  uiu  esi ,  cujiis 
uiius  bomiuus  et  Dei  sit  (ilius  Cliri>ius,  et  Dcu:>  si( 
376  ^-  Clmstiis  iitgaiijaiu  nequil :  cur.  Pradiiandus 
fii  i/ualis  fide  cieditur.  —  Nou  eniui  neg  iri  jain  Cbri- 


dcm  nierilo  il:i  ,  ul  digniim  est,  Deum  patrciii  ,  ii:i- 
tiira;  scilicel  enni  e-^se  inaccess.B  ,  inconsfiicabilis, 
inviolabilis,  iiienurr:ibilis,  infiniti',  provid:c  ,  poion- 
lis,  benigii.c,  inobilis,  Iranscurrenlis,  manentls  iiitra 
exlraqiie,  etoinni.i  in  omnibus  sfRlicnlis  :  sed  oum 
adjiciunt  ad  suporciiiinenilani  laudis,  soliim  bonum, 
soliiiii  |iolentem,  snluin  imniorlalem,  qiiis  noii  iiaiic 
religioiiein  laiid.iiionis  inieliigat  eo  lendere  ,  ui  Dc- 
iiiiiius  Jesus  Cbristus  exlra  li.inc  {()  lieaiiliidliiein  , 
quc  soli  Deo  per  excepiionem  soliii^  dofcriur  ad  lio- 
iiurcii),  nianciis  ipsc  ei  monalis  et  inlirniu»  ol  malns 
sil,  duiii  iii  bis  Piiier  solus  csi  '  Ei  ci  idcirco  ii;iiu- 
rjlis  377  '*•  '^•^"  P''ii'e  iiativitasabnegalur  ,  nc  per 
geiierationcni  (j)  ea  in  eo   qu  c   iiaturalis  Dco  patri 


sius  (|iiiii  Cliristus  sii  potest  ,  neijue  muii'lo  i^'uoi'a-  li  be:ititudu  csl  tiiiiiicat  ;  quiii   naliriias  iii  iialurx  ejus 
bilis  efnci.    Ilunc  proplictia:  vuluinina  cuiisignuit  ,      sit  virtiite,  (/i)  qux  geiiuit. 


Iiuiic  lcinpurum  (ij  quolidic  pruliciens  plenitudo 
tcslalur,  buiic  Apostolorum  et  Martyruin  per  viiiu- 
tum  opcrationes  loquunlur  .'^i^pulcra  ,  iiuiic  potesLis 
noniinis  siii  prub:ii ,  Ir.ii.i.  iii!iiii:ndi  spiritus  (t)  con- 
rnentur,  biiiic  pimituruiii  damuiiuin  rcsonant  nm^i- 
tus.  Scd  in  bis  oninibiis  virtnlis  suju  dispciisalio  esi. 
Ca^tcriim  lidc  iiostra  talis  ,  qualis  csl  ,  prxdicaiidus 
cst;  ul  non  nuiiiine,  sed  conressiuni; ,  in  iinius  bap- 
lisini  lide  una,  iinus  nubi^i  Duniinus  sit:  qiii;'.  icciiii- 
dum  unuin  Domiuuin  Cliristuiii  ,  uiius  Deus  patcr 
est. 

■4.  Anoiii  aliiiiu  Clnisluin  ,  ul  ulinm  Piilrem  priedi- 
ciint.  Palrem subdote  exlotluiit  ,  quo  tiliiim  dejicitml. 


5  Fitio  ut  iinagiiii  eonveiiiunt  oiHiii:i  qua;  Palri.  — 
Ncc  apos-tidicis-,  ncc  cvangclicis  prx-ditaiinnibus  eni- 
diti,  :id  iiiipix  profes^ionis  siix  usurp:iiionem  magui 
licciiiiam  Dci  palris,  noii  relij^ionis  iiJe,  seJ  ail.- 
iiiipietatis  esiiullunl :  ul  duin  iiieniriparabilia  oniiiia 
csse  iiaiur:c  ejus  edisseruiit,  degeneris  iiifirmisquc 
iialur;i:  unigenitum  Dcum  pcr  exceptionem  compara- 
lioiiis  alfirnienl :  Deum  {stipple,  iiiquain)  vivenlis  Dei 
vivain  iiiiaginem ,  el  beaia;  nalunc  plenissimam  fur- 
mam,  ci  iiinaseibilis  snb^taiili.c  unigenit:iin  nativila- 
leni  :  qiue  nisiperfectani  palenix  bealiludiiiis  (i)  ba- 
bet  gloriani ,  ct  absoliitam  iiaiiira!  loilus  rerirt 
speciem,  nou  esi  in  iiiia;;inib  vcriiaie.  Si  auieni  iii- 


Sed  iiunc  lii  novi  Clirisii  prj>dicatores  ,  cuncla  C  iiascibilis  Dei  unigeniliis  Deus  iiiui^-»  est ,   perfcctj' 


iicgaiido  que  Clirisli  sunl  ,  alium  Domiiium  Cliri- 
stum  siciili  aliiim  Dciini  patrcm  prxdicanl  .  quia 
iiequc  liic  genuerit,  sed  creavi-rit  ;  neqiie  ille  nalus 
sit ,  sed  crcatus  sil  ,  et  per  id  cxira  verilatcm  Di:ns 
C.bristus  sit,  cui  noii  sit  e\  nalivitule  qiiod  Dcus  est: 
et  extra  lidei  coiisclcnliain  Dcus  paicr  sit ,  ciii  noii 

(I)  Unus  estfSi  fitiussit,  si  Deus  sil. 

(d)  lla^c  ralio  non  ad  proxiiiium  ,  sed  ad  siiperius 
nieinbriim  pertinct  :  ul  cam  C:itiiol.ci  Deum  trcd.mi 
esse  palicin  ob  goiRralioiitin  filii,  .\riaiii  lioc  cum 
iioiiiiiic  dniiciit  ob  poiesialeiii  qiia  uiilversa  coii- 
didil. 

(b)  lia  dno  uptiini  inss.  CoUi.  ciim  Germ.  ei  Sor- 
boii.  Iii  c.clcris  autciii  ilapud  Bad.  uiius  esl ,  si  lilius 
sit ,  si  Deiis  sil ,  ctc.  At  Er.,  Lips.  ct  I'ai.  vnus  esl , 
tuiicque  Domiiiuset  Deus  semper  et  ftliiis  sit ,  si  Deus 
sit,  eic. 

(<•)  Eiliti  exceplo  Bad.  idcm  ,  pro  id  est :  pcrvcrse 


atqne  absnluia;  iii  co  natura:  verilas  incsi  ,  per  qnant 
efliciuir  esse  eum  imagtnem  veritaiis  F'oieiH  est  Va- 
ler :  sed  si  innrnius  est  Fiiius,  iniago  jaiii  non  cst 
poieiilis.  Buiius  csl  f'aler  :  sed  si  in  divorsi  gcneris 
divinitate  Filius  esi,  bonl  imagiiicm  mal!  luiiura  tioii 
rcddit.  Incorporens  Tater  esl  •   si  Filius  eecunduiii 

(i)  Coiidie  scribitur  senipcr  iii  ms.  iiosiro. 

coiivincitiir  Scultelus  adveisus  Brllaiiniiium  pcrpc 
r.im  excaiidescere,  qii<i<l:itie  piuni  Ductorem  nostruin 
eultiis  Saiicioriim  teslem  ac  pairouum  adliiliii<M'ii. 
Ex  utroque  cniiii  tiquel,  sacms  ^postnioium  ai-  M.ir- 
lyrum  lteliqiii:is  iion  modo  lidi:lium  culiu  ,  scd  crc- 
bVis  a  Deo  iiiiracnlis  luisse  liiiiniratas.  Sed  ipnnl  Ani- 
brnsius  epist.  22,  rel:uis  d.iu.omiin  torinenlis  ct  c<iu 
fcssione  ciirani  Reliqiiiis  SS.  GiTvasii  cl  Proi;i'ii  , 
coiilra  Arianoruin  pcrtinaciain  ait  n.  H  :  /Voii  uniino 
a  duibolo  tesiimonium ,  sed  cuiiffssionem.  Invitus  diMt 
diiibolus ,  sed  iiacUis  e'.  lortus.  Cettil  diubolns  p/agi; 


(d)  lii  vulgatis  ,  n<c  unius  baptismi  fides  uiia.   Bcc-  ^  ei  aJliuc  cedere  iiesciuni  Ariiini;  f.icile  esl  iii  Sculte 


niss.  nec  iit  uniiis  bniitisird  fide  uiia  est,  supple 
qui  Ciirislum  aliter  pr.vilic;iliil. 

(e)  Sie  mss  At  edili,  profitentur.  Qu;e  coram  R<j- 
liquiis  SS.  r.ervasii  et  Proiasii  d;emoiium  confcssio 
fuerit,  tesiifiralur  Ambrosius  epi^t.  iiunc  xxii,  iibi 
cuni  dixissel  umn.  IC  :  El  nuiic  audistis  clamantes 
atFinones ,  et  cunlitenies  Murlyribus  qnod  iMuas  ferre 
non  possiii'.  ;  adj:i  il  iium.  21  :  Aiirfiiiinu»  liodie  dicen- 
les  eos,  qitibus  iiiaiius  imj>onebiUur,nemiiieni  posseeise 
salfum,  nisi  qui  in  patrein  et  Filium  et  Spiritum  saitc- 
tuin  credidisset  ,  ilc..  Dicil  dinbolus  :  Sic  lorquealnr  , 
qiiemndiiiodiim  ipse  a  ilartyribus  lorqvebiilur  ,  qni  ne- 
giit  Spiiitus  siincli  divinitatcm.  Ex  lioc  Hil.irii  loto 
'ioipii-  min  m''>ii«  l!K!i!'>iili>  rbii  iii  Coiisi  'ii'  .  'i    '^ 


tuin  ejiisqne  imilatorcs  cnniorqucre. 

(/')  Erasmus  nescio  quo  aiKioritaie  liir  addiilit , 
corporaiionis:  ciijus  liico  ileiiide  pnsiiit  Lipsins.  cum- 
paralivnis.  Neutrum  vocabiilum  exstal  in  Bad.  *-t 
mss.  neque  debel  exsiare.  Biaiiiudo  bic  sigiillicatiir, 
qiue  situ  sii  iii  boniuile  ,  poteniia,  im.moriaiitate,  ctc. 

((?)  Editi  ,  ea  quce  in  eo  naluralis.  liim  Bad.  et  Er. 
Deo  pntrc  Lips.  et  Par.  de  patre.  Melior  csl  kctio 
quam  reviic:imus  e  niss.  qunrum  in  iionmillis  lcgoro 
est  Deipairis,  iion  Deo  palri:  liaud  alio  sensu. 

(Ii)  Solu»  coilex  Vat.  bas.  qui  geiinil. 

(i)  lla  nis.  At  cdili,  liabetit  nativilalem  et...  reftint 


40:; 


SAN(TI  MM.AKIi  liHS(  1)1'» 


m 


S|>iiiiiiii)  cir<;uniscri|.liis  csl  tiirpori',  iam  inf;>.i|inr;i  A  faralur  :  iil  i!lic  «eiil;is  rf|ioil..iui.  nlii  'lOisulur.  •^ui; 


iiiin  c  t  rornKk  rorporciis  (  ViiJ.  /.  yiii,  n.  S9)  IprlT:!. 
bllis  Fal<^r  osi .  si  filiiiin  s>;riii(i  riini|>li'i'tiiiir ,  cxliQ 
iniajiinom  esi  ineir.irr.iliili»  ii;iiura  iiarr;iiiilis.  Verii^ 
DcuB  esi  P.ilcr  :  si  Kilius  in  Dvi  i  jjsiuiie  ost.  jam  iion 
C.''!  ^eri  iiii;ign  i|iii  Hilsus  rst.  Non  oi  partu  iuiagincm 
n('(|iii'  c\  poriioiic  rorninin  oinn  lui  .\posiol'is  pr.tdi- 
c.ii .  bcil  iin;igiiioni  cssceiim  l)';i  iiivisibilii  cl  rorniaiii 
CSSC  riMii  Dei  (n)  lii(]iiiliir  (CVfuss.  i,  15).  Nun  polesl 
expres^ius  iii  (llio  Oei  iliviniliiils  n3iiir:i  ab  Aposlolo 
|ir;)'tlirari,  (ft)  <|uaiii  nil  id  ,  quod  iuvisiliile  Dei  esl , 
iiivisi|iilt>  |)t'i  iiiKi^o  sii  Chrisius  :  qui  utirjue  in  siib- 
si'jnti:i  (l)  (<-)  cuHspicubili  iiiiaginciu  nalurxinvisibi- 
lis  iion  rofcrrel. 

ii.  Qiiw  honunistunt,  rapiunt  ad  injuiiam  Verbi.  Na- 


ctiiiii  tiniplii.iicr  ct  :kI  i'i'iiilii:untiii  lidei  (liTltiiiiis 
.11;  '.'.<  suiit,  ni'(-os<i>j  «s;  iia  ilii:!;!  sint,  ui  ad  id  'jiitid 
dicla  su:i(,  noii  alieiinriiu)  sUjU?  exlrinsccus  dicforiiiii 
coiuirineniur  cxcinpils, 

8.  Itijinnum  vntnn',  eui  idem  at  nobit  Detit  it  iiiler, 
ciii  sit  svbjtcus.  —  liiicr  c.Ticras  cnin  iiiipiriuiei 
su;is  eli;iin  ho£  dicKi  Uuiniiii  uii  !iu>rcliei  iiol('iit  .  AJ- 
scendo  ndpiiliiii  iiKfuni  cl  'td  jiatrem  Vf^trvn,  rt  ad 
Deum  .HfHiii  tl  t:d  Di'iim  teUrvin  (Joini.  xx,  1T):  nt 
pcr  id,  i|iiod  paicr  ejus  p.iier  eonnn  est  e(  Ueuk  ejus 
Dciis  coruin  est,  in  URtiirii  D«i  noii  sii :  duiii  hn^:  ck- 
leris  proruciur  Dcnm  paireiii  essc,  qucfi  t\\''i  si( ; 
resa;iiite  privilc^io  inconimuniono  el  iiaiuris  stnaii- 
vlLiiis,  |ier  qu:!iii  et  Deus  sit  iiMus,  el  Flllus  bit. 


(Mir  (/uf;Jii;i«  (<'iV/inclio>i'>  (i:/tii'2  iunl  Imitenus  o6;'£cia.  B  Tencant  quoquc  cti:iii)  illid  Apotioli :  Cum  aiitem 


—  Sodiit  si!pt'riorib\is  librlsdiK  iiimiis,dlspcnsatiQnein 
:issuiiipti  corpnris  r.^piunl  ad  cOiUiimcliaiii  diviiillatis: 
ci  impiet;itis  caiisas  arripiiiiit  de  s;ilutls  nnsirx  sa- 
cramf^ntn,  Qni  si  .iposiolicm  fldfi  lennces  e,sseiii.  in- 
lclllg(!rent  e«m  ,  qui  ln  form:!  Oei  essct,  assumpsissc 
378  fomiain  scrvi :  ncque  forn):ini  servi  usurpnrent 
{ri)  ad  formaeDoidelioiiestalem  .  evmforiii;!  Dei  pteiii- 
iiitlinciii  iii  «cUcicoiitinerei :  <?!q'ja'essciit  lemporum 
:ic  injslcrium,  (i)  pi:;  raiione  trrtCiarciit,  ul  nec  con- 
tiiineliam  diviniias  stiseiperet,  ricc  dispensaiio  aUer- 
ict  errorein  Sed  cmnilius,  iii  csisilmo,  jani  a  nobis 
;ii»soliiiissin  c  Ji>monsirai;s,  et  sabassuinpti  corporis 
naiiviiaie  dlvii.a;  naUiri;  vii  Juie  nionsiniia  ,  iioii  rc- 
Hcius  esl  nmbigeMdi   Incus,  <|uii)  omnia  unigeniuis 


dixerit ,  onmia  tuhjftta  $uut ,  ub\qve  to  ijUl  subjecii 
ei  omnia.  (2)  {()  Cvm  cutem  379  *uijecia  ti  fitti-int 
omnia,  tunc  ipse  tubjeclus  crii  ei  qui  su>i  Mbjf-il 
omnia,  »<  )tt  Deus  omnia  in  omnwuf  (i  Cor.  x\, 
2G.  ete.)  :  ut  quia  subjectio  illa  intlrni^s  iiiituracon- 
lestatlo  esse  (3)  cxislimabllnr,  noii  sil  iii  patcrnac 
nalura  virtutc,  qucm  naiiiralis  inrirmilas,  iialur;o 
poiioris  subjccerit  poicsiaii.  Siiiiiant  auiein  onniis 
impieiatls  su;r  lianc  taiiiqujin  muniiissiniam  et  iiiev- 
pngnabllem  defensioncin ,  ad  vcriiaiein  naiiviiaiis 
abolciidam  :  ut  quia  per  suhjeciionem  Deus  non  est ; 
et  pcr  coiiiinniicm  sli<i  aiqiic  iiobis  Dcum  al(|ue  ivatrein 
In  comiiiiiiiloue  sit  crcatura>;  ipso  quuqiie  ex  Dco 
crcaii<>  sit  poiiiis,   qiiam  geiier:)iio  ;  quia  crcatin  rx 


Dmis  et  lioiiio  viriiitibus  Oeigcsserit,  cl  in  virtuiilKis  C  niliilo  {g)  siibslBlal,  ^encralio  vero  naiuralcin  biibiat 
Dci  uiilversa  lio.^ms  vcril.iie  iierfcccrit:  liabcns   in      iialiviialis  auctoren:. 


sc  ci  iiaiiirain  Dei  piucnrs  in  gcsin ,  dnm  naius 
ex  Dco  csi;  1 1  pcrlVcii  licniinis  absolutioncm,  diiin  ci 
csl  |;;)r'.iis  <:x  Virgiiic;  et  cuiii  vorllalc  corporls  >iib- 
sislciisin  iiainra  Dcl,  el  cum  Dei  iiaiura  niancns  lii 
corpoiis  vcri'ale, 

7.  Qu,T  s'tihj  sNi/ ;  c;  liiidc  dilnenda.  -—  Quamqiiani 
ij:««ir  usqne  od  tpaam  nioril»  glnrlam  oninls  re»poii- 
sionis  n'/Slrx  .ser.iio  descciiiierii,  el  siiigulis  prolcs- 
Sioiiis  iuipia;  propnsiiionidus  ex  evangcilcis  alquc 
;ipf;stclicis  (loctrnls  slt  conlr.tijictuin  :  taitien  qtSr 
c!i;ii'5  post  restirrectIor)"i  wloriain  qu.Tsdain  ,  ad  de- 
{;i:iieris  iialuru:  iiiiinniialem  demoiistrandam,  pra'SU- 
.T.C-^o  iinvii  iini  s;ini,  his  iiifi»  iiiiiic  rcspoiulciuluii) 


9.  Mysterium  sc.lulituostrccsacrunieiitumesl  pieltitis, 
110»  o/fensio  diiinitalis.  —  Oiiinis  quidem  calnini.ia 
iiiiproba  csl,  quia  veriiati  faMlas,  cuni  jam  efTui  aiu 
pudore  kli,  contradicit :  scd  taincn  inlirduni  pra:icii - 
dii  aii'|Uiid  CKcusaiionis  ambigiix'  wbniei),  ut  vcrc- 
cutide  iii  defeiislone  sli,  quod  linpiidcnler  iu  seiisu 
esi.  Vcrum  nunc  In  liis,  qiix*  iuipic  ad  innrmandain 
Doinini  nostri  dlvlnltatcm  prxsunipia  sunl,  locus  ^o- 
rccundia-  vel  falss;  excusaiionis  exclnsus  est:  cutn 
quando  ip>a  illa  ignor.itionis  veiiia  cessaiite ,  sola  vo- 
Iiiiiias  irrdigios.v  iiitclllgeiiti.T'  ditcgaliir.  Ui  enlin 
pauUiluiii  ipsliis  dicii  evaiigelici  diflerain  denmn^ira- 
lioneu)    •iiinc  ignoraliilis  li»c  crai  Aposioli  pr-.edica- 


{■sl.  A'i('i(;  'la,  ui  iii  cxtaris  (;b.scrv;;luiii  a  iiobis  csl.  D  liodiccnlis:  Elq,tidemcunlcuioneomi>iHiii,mii<fHiimist 
i:'>i(ii:i  ipsiruo)  ilicl'iru!ii  ratic  8S  l.ls  ipkls  dictis  .if-      pieiiti»  sncramciiium,  iiuod  mutiifcstatum  esi  ii»  tartie, 

dcsiiiit  in  noslro  codicc. 

(5)  ExistimalMr. 

(lolb.  iicciion  (jerm.,(!9rn.  ctc.  Ilic  rcpellilur  lolcin- 
ne  .\rlaiiiiriiiii  ai^utiiciilnin,  qiio  Kiliuiii  risuiii,adeu- 
que  visibili^ii),  1'ali'Ciii  vero  iiivtstlilleiii  prvilicavlcs, 
ulruMiipic,  vclco  iionilnc  dissiilctilein  iiaturadivuly:(- 
baiit. 

(fl)  Rr.,  Lips.  etPar.  ndfoniiam  DtidehohenaHdum. 
D.id.  cl  iiis.  rciillciitibus. 

((•)  Vcriis  codcx  Colb   fiV  el  ratione. 

(/)  Versds,  >-umui<(i'iii  sM^/edii  c  /'«•'r.-ia  oaiwta,  non 
ctsiat  lii  niss.  iiinI  in  uiiol.olb   (liibcv  tldei. 

(</)  l.ips.  01  Par.  frjiMnl.  Mox  iii  ins.  K|ariin.  iinc 
(un(ii(i-iH,  iioii  iiM(°r(>rciH 


(1)  Incvnspirabxti  imaijiHe. 

\t)  V(.fk;!    Cuiii  a.uic!it  sulijecla  ei  (uerinl  mnnia, 

(a}  rt')!a  edllin  P;tr.  0«  riiii.'«i(»i('j.  Mespuiiiir  liic 
vcl  'oe'ebii(;  lociis  rb;l.  ll,  (j  :  y«i  cuii.  in  /Cniio  /)ci 
(•4Sf(,  vt;l  llebr.  1,  .">.  ul>l  tigura  iuHlaiilia.  llel  rtifisltis 
(i)'.edii'atiir.Mox  ir  iiis.M  II  iiii.tiijijiiituiu  loco  (<il'miiuiis. 

((>)  Irt»  iiinli;)'  iiota  iiiss.  qunm  id,  iimissn  ad. 
V.il.  bas.  codev.  iicciioii  iiiiiis  i^olb.  ct  alter  Sornoii 
qiiini:  ad  id:{ttuU  '>n'isit>ilti  est. 

(c)  !n  icss.Val.b.is  ,  Corb.,uiio  C.iilb  ,  Sorboii.  ctc. 
i.'i''c(i<pii-(i/ii/i :  prave,  iiisi  ( iiin  M.irlui..  Coili.  ct  Soi- 
bihi.  d.iiide  lcgat'ir,  (i/('.i'i  <;u,i) ;  m;(ii;,c  iHci.^iftilisiniii- 
giuiiii  iioti  leferrct,  li>  solo  Maruii.  refert.  Verinil  siii- 
e«riiM  est  lectlo,  qiiani  reliiieiiiui  cuiii  antiqiiiore  iiis. 


405 


OF.  TRJNITATE  LIBI  H  \l. 


m 


(a)  jutlilicatum tsliii  tpirUti,  tisvm  «♦(  angeiis,  prirdi-  A  inen  maniro-ialio  in  oarne,  ^"^.1  Jtliu.l  ;jii3in  iniigii* 


rfl/«m  ei<  geiilibus,  credilum  fs!  in  /itic  inuiido,  fiaum))- 
tum  etHn  dartiate  (I  Tim.  iii,  16)-  tstno  atlhiic  qiiis- 
quam  laiii  bebclis  (f>)  iniclligentix,  ut  di^peiisutioneiii 
^issiimpu;  »  Dominocariiis  aliuil  (|ii!un  s:iuiaiiiOMiiiiii 
esse  pittuiti*  iiitelligat?  Ei  piinium  eAii'.i  liacni  Uci 
esl,  quisque  eitrii  hanc  ciit  ronrtsrtioncm.  N»neiiim 
AposliiltiB  aiiiliigil,  qnin  lioc  ab  iiniversi-  fjlen<luni 
sii,  inysierium  salutii  no^trst!  noii  esse  corilmneliam 
diviiiilatis,  sed  magn:n  pietatis  sacrainentiiin  :  cl  s;)- 
rramenium  non  j.iin  (I)  U)  in  iiiysierio  oci'iiliat'iiii  , 
sed  in  carnemanilesiaiuin  ;  (iei|ue  ;idlmr  |ier  iiitui;nn 
carnis  infirnium,  sed  in  spiritu  jiisiiliia'uni  ;  m  per 
jnsiilicaiiiincni  spiriliis  3S0  al>'>-e'  »  ''i'lc  n>i,-tra 
carnis  mflrmius,  elper  carni>  niamfcsiat^nneu'  mys- 


pieiatis  SJimmcnium  couliu;D>Jimi  est;  quia  lurini- 
'esiatio  Ljiis  in  carne  ,  ct  jusliiicatio  i|uritu»  est ,  el 
c!:irii.iiis  ai;sumptio.  (h)  f.t  qii.i  landen)  spe  in  (iilc 
iiotlra  est  pix'  dispensationis  niy$teriuin  divinitaiig 
•nlirmilas  ,  cuin  pi'i  cUirilatis  ab^-^uiuplinneiii,  magn:'^ 
piei  tis  ■5;!ci;inienluii«  sil  conliieiiduin?  Ell  qnia  j;>ni 
ii;>n  est  iiifiiniitas,  scJ  s:icraiiieniuni,  nfc  .iefessit".'>, 
sed  pi','las  :  iliili  nuiic  cv;iiigi:'i(i  r;itio  (io;i:ri'nda  es!, 
nc  qu').-l  ^alutis  nostr;n  ei  i;'oiia-  niysieriiiMi  esi,  id  al 
0C',asioiieiii  pia'dic;ttiiin;s  impi:r  relinqiiaiur. 

10  (-/('■i,s'ui;!  cre.ilum  enenum  esse  votniU,  (/i;ia  i7/i 
Dem  et  fitcT  e.sl  n(ib<s  commuins. — Grav:s  lirii  aiiclo- 
ritaj  e-t.  h:vr(lice,  ciuid;^siiliibi'is  Domini  .lase  pro- 
f  ssio.  qua  ;iil :  AdiCindo  <id  paliem  meum  etad  puirrin 


lerium  noii  esset  occultum  ,  et  per  niysterii  ignoia-  q  leitruin.  et  nU  Deum  ineitniet  ad  Dtitm  veiirum,  381 


bileuic.iusaiD  maguae  pictatls  (d)  in  sacramenio  esset 
sula  coiifessio.  Aique  lU  Aposlolus  lidei  loiios  ordi- 
nem  lenuit,  ut  dum  piel;is  e^t ,  sacrdinenliim  sit ,  dum 
sacriiiientum  esi,  cogniiio  iii  carne  sii ,  dum  n.gintio 
ia  carne  ejl,  justificatio  in  spirilu  sii;  quia  s.icra- 
meutum  ptetaiis,  quod  ni;tnifesiaiur  iii  carne,  ui  vere 
sjcr«nienliini  sit,  per  jusiiQiaiinneiii  spirilus  iiiaiit- 
fesiatur  in  carne.  Ac  ne  illa  niaiiilesiaiio  in  carna 
(|U.ilis  esset  {«)  jusiificaiio  iii  spiriiu  igni.raretur ,  sa- 
cramenium,  quod  manifestiiuni  in  carne,  ei  jiisiifi 
catuni  in  lipirilQ  esi,  ct  angelis  visuin  est,  et  gcnlibus 
praedicatum  est,  el  in  hoc  iniindo  crediiiiin,  boc  ipsum 
assiimpium  est  in  cbntaie  ul  in  ominbus  sit  magire 
pieiaiis  sacramentum,  duin  maiiifeslatiir  in  carnc. 


ut  pcr  id,  qiiod  fit  nobisei  illi  iinus  cl  paier  paiercsi, 
ei  Ueui  Oensest  yJoan  x.v,17),-ii  nica  iniiriuiiatcqiia 
suinus;  dum  ct  prr  eunKlem  p:iirem  exa^quaninr  iii 
filius,  c;  per  lumdem  Denm  cumparaniur  lu  servus : 
et  cuni  nos  siniiis  c;  creaiio  cx  oiigiue,  ei  ex  natiiia 
Borvi,  tamcii  duin  cl  paie."  nobisconinmiiis  et  Dcns  esi. 
sii  ei  noliiscimi  et  (5)  (i)  cieiilio  ;'d  naluram  coiiiniu- 
iiis  ei  scrvius  Et  bit  impi;e  pr;rdicalionis  furur 
ciiam  hoc  proplieiico  utitur  dicio  (jnfn  te,  Oeus, 
Dfus  itim  (  Piul.  xin,  8)  ;  ut  non  sil  in  ea  natiir.c 
viriote  qua  Dens  e»t,  dum  ei  ungeiis  seDeits  t(i  Deuic 
suum  3it  aiilc  latus. 

li.  Dcui  illi  el  paler  eft,  quia  natui;  it  QvJa  natui, 
idto  Deut.  —  Ignorat  Deuro  Cbristum,  qu>  ignorut 


(2)  dum  .•iisliflcatur  iu  spiritu,  (0  dum  visiim  esi  ab  C  Dcum  natum.  IKuin  auiein  aaeci  non  e»t  aln/d,,  q!i,»in 

angelis,  dum  pra'dicaturgeiitibus,  duin  creditur  in  boc 

niuiido,  duni  assuniKur  in  clariiate    Nam  et  visiini 

sequiliir  prxdicailu,  et  piuedicationciii  .lies,  el  oiiinij 

Consunini.itclarit:itis  assuniplio  :(-iiia  et  iiia^iix'  pieta- 

lit  sanranieiuum  esi3ssuiii|iii(icl.irii;i:is;  et  pcr  lianc 

disp<:n$:itiunis  lidem  ,  coiiformcs  ($)  assuini  oluriiaiis 

dominlca'  pra^paramur.  M;igiix  igitur  p:ct.iti!,  sacM- 

menluni  est  cariiis  assuniptio :  quia  per  aSsiimpt'oneiii 

carnis,  nianifestaiio  sacraiuend  in  carnu  est   Sed  la- 


(t)  Abesl  in  a  nostro  nis, 

(2)  Dum  ju$tificalur  in  spiritu,  dum  asiumittir  in 

(o)  Editi,  vivi/icaiwn  eit,  rfniloiiiiiiis  inss.  necnon 
submtxifi:  m  (|uibusvo\  spiriius  oppnnitiir  carni ;  et 
ad  Verbi  natiiram  roferliir. 

(b)  lii  mss.Vat  bas.,  Martin.  et  duob>is  alilB,  inlet- 
tigentite  tocui :  siipLTfliiil  locus. 

(<•)  Ms.  Colb.,  Ceriii.  cl  .Martia.  jammytterio. 

{d)  Alicst  i;i  ab  aliqiiot  iii^s 

(e)  Aiili>|iii'ir  codf  \  Colb.  justiliealio  tp/ij/u.<.  Mar- 
(in-  el  iustifiralio, etc. 

(f)  Post  iii  ,spir'.'u,  subjici>iiit  inss.  dum  usswnilur 
in  cturitate,  aliis  nniissis. 

(g)  In  niss.  Vat,  bas.  Colberiino  uiio,  et  ?.II>t» 
Sorbon.  utsumiitioni  lii  Ri-niig  aisunifjti.  1'rlor  iccliu 
salis  arridebat :  scd  pliMiinr  est ea,  tpiaio  riu-.cmus 

(h)\n  pnidictis  ni<.s.  Val  bas.,Colb.  a<  S.uliot:. 
nccnon  Haitin. :  Kt  quw  imdein  spes  iii  liUe  iio.siru  <'»(, 
sipicedifiiensutiomiiiiitlil^^iium  diviinlfiits  esi  infniiiilus : 
letliit  liaii:  ni;igis  est  oerspicu.i,  adeoqne  iii;>gis.  sii- 
speila,  (|iiain  aliera  :  iii  qua  alltis  qnidini  lonii  lnr 
icconditior  sensu.s,  puia,  divinil.iteni  iiiliiiii:itam 
iion  fiiisse  dispeiisaliiiiiis  iiivsierio,  1(1:0  carii  pi.csli- 
lum  cst  ut  a>siinicr('liir  inilaiitoiis  gbri.i;  i.o  t^ut 


in  canatiirac.iseqoa  Dcusesi  qma  nascicum  (./', rau* 
sara  nativiiatis  osientlat,  iion  disproiici!  Uiueu  in 
seiierc  aHcloiisexsisieic.  Quod  aulein  non  (i.;  dispro- 
licil  III  genore,  debgl  qiiidem  auctori  causain  nati»i- 
(atis  siix,  nalurai'ii  lai:iei>  ex  se  non  aiaisii  aucturis  : 
qiiia  naiivii:is  Dei  nequo  aliunJe,  neque  aliud  ekt. 
Qiia;  si  aiiuiiiic  esl,  n;;tivii."S  non  csl.  si  vero  aliiid 
csl,  niin  Doiis  cst.  Oum  aiiieiii  ex  Deo  Deus  e»li  per 
iJ  qiioqtic  Deus  p;iter  Deo  lilio  et  (n  naiivitatis  ejiis 

cioritaie.  oniissis  intermcdiis. 

("1!  Creatio  ad  natituc 
ab  spe  liibilibus  nroniiss:i  radere  ,  qni  aliter  crednni 

(1 )  SuliiSfOdex  Vat.  bas.  cretitiotialurce.  In  i'oli.'|ljii, 
creaiio  ad  iiautram  ve!  e.T  natura.  in  vulgaua  uuiein, 
rreatio  el  natura 

I  j)  Iii  iiis.  Martin.  eausa :  mendose.  Id  eniiii  sibi 
viili,  vcrbiiin  nasci  relaiivum  esse,  coqne  paireiii  si- 
D  nnii  euiii  iialo  gijiiificaii.  Vocabulum  qiiidem  cuusm 
ad  aioniiii'  Filii  pi>iier:iliiiiieni  1  vplic.itidaiii  iiunc 
rcsfiiiit  Thtoiogia.  ojiHtinc  lnro  inaviill  principiuin  .• 
soii  iliuil  piobr  iiitoll.xU  Iliiarius,  siciil  et  auctoris 
ii>>ini'ii,  dc  (|iio  Augusiiiiu^  l>b,  11  cooira  iilaxiniiii. 
r.  li.  II.  G  :  iJi  propit:rea  Deutn  tiatrem  Deu  fiiiu  dick 
OHctorim,  (iiiiuilU  qenuti,  geif.tua  csl  iite ;  quiu  istn  d-: 
iiio.  uun  ilte  de  isto  :  juuvr  el  concedo.  St  auten:  ^ir 
tioiiitu  audorii  tninoieiums  (accia  Fiiiiint,  elc,  Uces- 
■  abor  ei  reipuiiiu 

yti)  lliiic  niiiiiii'  q';od  in  !':b.  X,  n.  3^,  juxC  Eraa- 
riiini  .iiiiio'a\ii  l.nd.  Miraus,  di-proficcre  i(l'?tii  esse 
llilario,  (|Uod  (iiijiiiciiiit  S(  d  si  adjiiiicUiiii  m  (unere 
suiiulcris,  id  >anc  |  er  so  lioc  veiiium  noii  sunabit. 

(/)  Vat.  bas.  ms.  tW.ivilale  Deu^  ml  el  tu.t,ira  fiari- 
hr,  i;ii;(i  (.Aritli  valivilM  ex  I>eo  ai  .  inipri!deiU'in 


407  SANf.TI  HII.AIUI  KMSCOM  40» 

IHids  esi  e(  iiaUii-jt'  p:\tei'    (|iiia  Dci  iiaiiviias  cl  cx  A  |)aicrii:i:  niiiitiputrnii.c  iii  $e  siibsisieine  nalura.  Il.vu 

ilaiinc  seciiiidiiiii  spiriins  iiniiaioiii,   et  nalurx  i|ux 


Deueaii,  01  iii  cu  rst  gisiiciis  luitiira  ()u:i  Dcusesl. 

I'^.  Chriitui  virlia  im  (fiii/>t-r(ii>ii,  iit  el  iialum  se 
prodertl  et  lieuin  -  -  lliijiis  igiiur  |ii:c  ac  dcliila;  pro- 
lcssioiiis  iiiiidiiiii  ila  III  uiiiiiiIjiis,  i|iia:  luciilus  csl, 
Duiiiinus  tciiipcravit,  nc  diviiiiiati  sux  C'iiituiiieli.iiii 
cuiifcsiiio  nalivil.iliH  :iiIoi'rci,  uc  ubscqiiii  rcli-,;io  iia- 
tiiraiii  iii.ijcsialis  iiiri'iidcicl .  scd  iii  ct  lioiiorcni  dc- 
litiiin  {1)  iialuiias  piolilerettir,  qiic  (»)  siiliiisliTC 
i,i  dcbcrci  aui  loi  i  ;  ct  iiatur.i'.  coiisciciitiain  liducia 
luiuralis  o^^lcnilitrci,  iju.c  iii  Dfiini  insceudo  siilisis- 
lcrcl  lliiic  ciiiiii  illuil  esl,  f^iii  iiic  iwi/tr,  vidil  et  Pa- 
Irem  :  scd  ct  illiid,  Verbu  iiuir  toiiuor,  iioii  a  iiip  to- 
q'.wr  {Joiin.  xiv, !),  lOK  Naiii  duiii  nnn  a  sc  loquiiur, 
aiictori  euiu  ncccsse  cst  dcbere  (|iuid  loqiiiiiir  :  cuiii 
aulein  se  visu  l>.iicr  videiur,  382  ■>>inr:e  conscieu 
lia  csi,  (6)  ijii:e  iid  dciiionsiiaiiuiiciii  in  se  Dci,  nuii 
alicna  a  Dco  jn  UeDiii  ii.iia  siil),litcril.  Vel  illud,  Pa 
ter  tjuud  (t)  (<)  lUdil  mi/ii,  iiiajut  est  omnHui  (Joaii. 
X,  2'J),  el  riiiiuiii,  /'.i/o  «'/  Patir  uuhih  snniui  {Ibi- 
dfiii,  oU).  Naiii  ci  daiiii  iiaierna  gunipta;  iiaiivitaiis 
professio  vBt  .  et  i|iiod  uiiuni  suot,  |iro|irieta$  ev  na- 
tivitale  natiir:):  csl.  Vel  illud,  Sed  juiliciiim  omiie  de- 
diltilio,  III  omnei  liunori/iient  Filiuni.  ticul  lioiwiifi- 
cnnl  Palrcm  {Joiiu.  v,  22  e<  i3).  .Naiii  diiin  jiidiciiim 
datur,  nativitas  (rf)  iion  tjceuir  :  diiin  vero  e\,i'qiia- 
tur  bonor,  naiura  rctiiieiur.  Ve!  illud,  tgo  in  Pcure, 
et  Pater  in  me  ;  et  rursiiin,  Faier  majoT  me  est  {Joan. 

XIV,  li  efiH).  lu  eu  ci quod  iii  sesc  sunt,  Oei  ex 

Deo  diviiiilateiii  ciiKiioscc  :  in   eo  vero.  i|u<>d   Paler 


scciiiiduni  .(•>)  nativiiaiem  cst  proprict.itcin  ,  ilade- 
nionsiraia  sunt,  iii  et  naiiviins  DcHin  subsiituiionis 
sii.e  cnnniereliH',  cl  •.uli^liiutio  nauir.e  tiinscicnii:iin 
noii  laoerct ;  prolitciis  silii  patreni  Oeuni  Ocus  lilius 
diim  (X  cn  iiaseiliir;  c:etcriiiii  ad  id  qiiud  natus  est , 
louiiii  li:ibens  n  itiirale  i|iiiiil  Deus  csl. 

15.  Qucmpiurem  fidbihiu  ijuia  naiui,  tirpit  habere 
Dvminum  cum  fnclus  cst  servns.  —  Uispensalio  ita- 
qiie  niai;ni  et  pii  sncraincnii,  naiivitaiu  divina*  Pa- 
treiu,  iiisu|ier  ctiain  condiiiniiis  nssunipix  (5)  D  - 
luiiiuin  fecit  {f):  duni  qui  in  rurinn  Dci  erat,  reperlus 
Cst  in  fornia  scrvi.  Scrvits  cniin  non  crai,  cuni  esset 
seeuiidiiiii  spiriiuin  (4)  (g)  Deus  Dci  filius.  Kt  seciin- 
R  duin  coiiiniiiiic  jiiditiiiin,  iibi  383  '■*>"  ^'^'  ^ervn", 
iict|iie  doniinus  cst.  Dcus  quidcin  et  pntcr  naiivilntis 
c^l  uiiigeniii  Dci  :  sed  ad  id,  i|uud  scrvus  csi,  non 
possunius  (/i)  iKiiiiiisi  liinc  ci  doininam  deputarc,  rtiin 
scrvus  est :  i|uia  si  cuin  ante  per  rKiinraui  ii(>ii  crai 
scrvus,  et  posiea  sccundum  naturain  esse  (|UOil  noii 
crat  coepil ;  non  alia  doniinatus  causa  iiilelligcnda 
est,  quani  quic  cxstitit  serviiutis;  lunc  habeiis  cx 
Dalurc  dispe;>s3lione  doniinum,  cum  pnebnit  ex  lio- 
iiiiiiis  assuniptione  se  servuni. 

11.  itt  forma  teni  dixit,  Adscenoo,  ete.  —  Ma- 
iiens  igitnr  in  foriiia  servi,  qiii  manebat  ante  in  Dei 
roriu:!,  Iionio  Clirisius  Jesus  tocutus  cst :  (t)  Adtecndo 
ad  pairtni  incum  cl  ad  palrcni  vetirvm,  et  ad  Deuni 
nieuiH  el  (d  Dcum  valrum  (Joan.  \\,  17).  Si   igitur 


iiiajor  CBi,  coiifessioiicni  paiernx  aucioritatis  intel-  C  hxc  sorviis,  ei  ad  servos  locutus  csi;  quoniudc  pro- 


lijjc.  Siciitel  illud  csl,  Son  potest  Fitittt  ab  te  faccre 
quidiiuam,  niii  quod  viderii  Palrem  facienlem  :  quw- 
cumqiie  enim  itle  ficil,  eadcm  el  Fitiut  facii  simililer. 
{Joan.  v,  l!i).  Duiii  nuii  :ib  se  facii,  ad  id  quod  agit 
5:ecunduni  iiaiivitatcm  sjbi  l'.iter  auclor  est  :  et  la- 
inen  cuin  i|u.ecuiiique  lacit  Pater,  eadein  cl  Filius 
faci)  .'.iitiiliier,  iiuii  iii  .\liud  aliqitid  qii:ini  iii  Deuin 
subsislit,  nd  facicnd.i  oiniiia,  i|u:c  Deus  p.tter  faciai, 

(1)  Aiitea  legebalur,  Kt^fifidrds. 

(2)  D.disii 

{:<)  Dcum  fccil. 
secuiidx  ncmus  «perinn  subolet.  Illi  laincn  sulTragn- 
tur  Mariiniaiius,  iioc  laiitiiin  ab  eo  discrcpans,  qiiod 
halicat  paier,  iion  pariler. 

Iii)  I'ro  subtisiere  sc,  lidc  c  l.  qned  suli-lsierel,  Er., 
Li|>s.  et  Par.  perperain  siibsiiiueruni  subdere  te. 

(b)  In  ins.  V.il.  lias.  qiiia  el  demuuslruiionein  sui 
Deiii  non  uticnal  a  C.lirislu  in  Dco  qiue  nala  snbsiilerii : 
jnliqiio  ae  iiiaiiifcsio  cnrruptoris  ausii.  Ilii:  qua:  ml 
demonilraliunciii  in  se  Dii ,  id  est ,  ((ux  ut  coiispccia 
Dciiin  (leiiioti^irarct. 

(c)Mss.  Colb.,  .M:iriin..Curb.,Germ.,  Viml.,  Silv., 
PtH.,quod  licfiiiili.  Al  lii>.  VII,  n.  %i,  cnm  cx'leris 
conscniiunt. 

{d)  Vai  bas.  ins.  iiom  denegalur. 

(e)  Er.,  Lips.  ct  Tar.  naiiiualit  :  rcfclliinlur  velet 
supirioriliits  liii,  Quod  iinum  tunl ,  propriciai  ex  na- 
tiviiate  naiurce  esl.  Mnv  Lipsins  ev  sola  Krasnii  coii- 
jccliira,  pro  verbis  iu6ii<ulioiiis  ct  tii<iili/iiiii> ,  repo- 
sult  subuiteitliic  et  lufr.iiiilciilKi  .'  qiiod  poslea  nblinuil. 
Non  iiiliil  luiiicii  :iliu.l  son.it  .iii(»i(iii(fia ,  (|iiain  luA- 
.liitriiiia,  siiiil  a  subiulucre  dilTert  subhixUre  iii  liis 
lib,  uii,ii.  £>'• ;  iii  perfcclnm  Dciim  siib.^iitiierit  pcr- 


fessio  ista  non  servi  sil,  et  ad  eaiii  inagis  naturam 
qu:e  non  i<i  iiatura  servi  sit,  traiisrereiiir;  cura  ei, 
i|ui  iii  fornia  Dei  inaiicns  forinam  servi  assumpsii, 
qiiasi  scrvo  ad  servos  coinniuniu  non  nisi  ex  eo  tnn- 
tiini  possit  esse,  quod  servus  csi  ?  Paier  ijiiiur  sibi 
iia  III  honiinilius  pater  cst,  et  Deus  (5)  sibi  ut  servis 
Dcus  esl.  Ei  cuin  li;ec  ad  lioinines  servos  homo  in 
scrvi  fornia  Jesus  Cbrislus  loqiiatur  ;  nun  anibigiiiir, 

{\)  Deus  /ilius,  noii  Deus  Dei  /!/iN«. 
(5)  Sibi  itu  ei  servii. 

fi'cla  ualiiilas  :  ir.i  n«(i-m  perfecla  iiativilai  tubtislul. 
Iii  enim  tubstiiuerit  perinde  est ,  ac  subsisienieni 
clfeccrii. 

(/■)  Sic.  ms.  Mariiii.  Alii  vero  libri,  Deuni  feci. 
Ij  Non  dispcnsntiu  lccit  paircin  :  scd  eiiin.  i|iii  ralione 
(jcncratii  nis  ;ctern.e  piter  erat,  as<<uiiipti  huniiiiis 
Doiiiiiiiini  ('oiisiuiii. 

(g)  lia  iiiss.  \at.  b:is.,  .Mariin.,  nnus  Colb.  ei  alier 
Sorliiin.  Iii  aliis,  saho  sen^u,  oiiiiiiiiiir  verbuin  Dei. 
At  pluris  relert  prxccdens  vi>.\  Dcus ,  qu.c  iu  prius 
vulgali»  deerai. 

(h)  Sic  oiiines  iiiss.  per  llellenisinuin.  Al  edili,  iion 
postumui  nifi,  subl.itu  iioii. 

(i)  Ariani,  ut  ex  Aiuiistiiio  lili  ii  coiil.  M*\iniin. 
r.  16,  II.  I ,  disciiiiu?,  (.o>>te>idcliaiil  li.cc  Clirisli  verb:i 
in  lorniani  >ervi  cunvculie  iiun  |>us.sc.  Ilxc  enini  , 
aielinnl,  dixit  nosi  lesiirrcciiiiiicui  :  aiqiii  luiic  furina 
scr»j  iioti  ami>lius  crat,  scd  piiir>ii>  cuiisiiinpla  difc- 
rerat  (tiia^i  vcru,  rcixiiiil  .\uj;iistiiiii^  .  fonintm  sai 
reiiiircciion.-  cominip^ierii ,  ac  non  |juliii>  iu  mctus 
coinmulanerit  :  ^nuii  ijon  /oruiii,  finr  Oivuii  *>l,  ip»'i 
remxcrii. 


im 


DK  TP.INITATE  LIOER  XI. 


410 


quiii  pator  sibi  iit  cretcrls  sit  exca  pnrte  i|ua  honio  csl,  A  est :  p»ter  uniin  csl  ail  id,  (juod  iit  priiicipio  npud 


ci  Deiis  «ibi  ut  cuiiclis  sil  ex  ea  natura  qua  servus  cst. 
15.  /ii  ea  dixit  fornia  qua  nos  vocat  fratrcs.  Cliri- 
ituf  qunre  tieimii.—  Dniiipie  liunc  cuiiuleni  sernio- 
iiem  bujusiiiodi  professionis  ca;pit  exordio,  iia  di- 
cens  :  Vade  aulem  nd  fralret  meot,  el  dicet  itlis, 
Adtcendo  ad  patrem  meum  cl  ad  palrem  tesirum,  et  ad 
Deum  meum  et  ad  Deiim  vestrum  {Jonn.  xx,  17). 
Et  qu.xro  nunc,  Tratres  ei  sccundum  rorni:im 
Dei,  anne  sccundiiin  rorinnm  servi  essu  inielligendi 
«inl  :  linbeiiqiie  aliquod  ad  eiim  seciinduin  ple- 
nitudiiicin  babiiaiiiis  in  eo  diviniiatis  (1)  (»)  cor- 
poraiio  nostra  coiisorlium,  iit  iii  fralres  ei  ad  id 
quod  Oeus  est  dcpulcinur?  Sed  iion  igiinrai  et  |irii- 
pheticus  spiritus  ,  uiiigenitn   Oeo  qu:i   cx  paric  siiit 


Deuin  crat  Deus  Verbum.  Sed  cuui  Verbuin  caro  fac- 
tuni  est;  maiiei  et  iii  Verbi  Dei  naiivitate,  et  in  car- 
nis  coiislitiitiuiie  i|ui>d  pater  est  Pater  eiiim  oninis 
cainis  es(  Deu> ;  sed  non  seeunduiii  qiiod  Verbo  Deo 
paicr  cst.  Verbuin  autem  Deus,  neque  Verbum  esse 
desiii,  iiei|ue  c.iro  iion  fiiil.  Nam  Verbum,  qiiod  caro 
factum  esi  cl  liabiiavit  in  iiobis,  neqne  dum  tiubit.it 
iion  veie  Verbuni  esl,  neque  dum  Verbuin  caro  est 
non  vere  Deus  lioiiio  est :  ipiia  el  babitare,  ejiis  ne- 
ce-^se  sit  esse  qni  maneat ;  et  c.irnern  fieri,  cjiis  in- 
lelligeiiduin  sit  esse  qui  iiascitur.  Lt  qnod  io  nobis 
baiiiiai,  wosir.c  c.irnis  assuinpiioest :  qiiia  (d)  per  id 
i|uod  iii  uobis  liabit:il  Verbuin  caro  factum,  Deiis  c-t 
iii  iioslri  corporis  385  ^"'"''■"^    ^'  igitur  naturain 


fraires  :  ha;c  eniin  iioii  lam  linmo  qiiani  vormis  lo-  B  delr:iliit  Di-o  Vcrbo  lioiiio  secimdum  caniem  Clirislus 


culus  cst,  Narrabo  nomai  luuin  fratiibiis  meis  (l'inl. 
XXI,  25).  Et  lixc  vermis,  vi:l  iioii  cx  coiiro)ilii  coiii- 
muniuiii  38^  origiiiuiii  vivens,  vel  e  profuiidis  ter- 
rje  vivu-.  einergens,  ad  siguilicationcin  assuiiipt;c  et 
vivilicat;e  per  se  eliain  \b)  ex  infeino  c;>riiis,  pro- 
fessus  cst :  loloqiic  iii  psaliiio  pnssioiiis  sii.r  s.icra- 
inenla  propheticu  spiriln  pra;locu!iis,  ex  ca  ni-ces>c 
est  fr.ilres  hjlie:it  dispensatione,  qiia  p.issiis  cst.  No- 
vit  snciuiiieiiiuin  iii  eo  frairiiiii  cli:iiii  Apostolus 
{Rom.  VIII,  iO).  ut  primi>gpi>ituiii  eiini  ex  morluis, 
ila  priinogenituin  iii  miillis  IVairibus  prxdicaiis.  Se- 
cunduiii  iil  ergo  est  iii  iniillis  fralriliiis  priiiiogouilus, 
geciinduin  qood  esi  priniogoiiiiiis  ev  iiiuriiiis ;  ei  cuiii 
sacrameiiiuni   iiuiriis  iii  corpore  .sil ,   sacraminuim 


Jrsus,  vcl  iioii  srcuiidnin  sacrameniiiin  pietaiis  Deus 
Verljiiin  lioino  Chrisius  Jesus  est ;  sit  iii  naturiC  con- 
tuiiieliam,  (|uod  ei  sccundum  nos  ci  l'aier  paier,  el 
Deus  Deiis  esi.  Quod  si  Deus  Verbiiiii  lionio  Chrisliis 
Ji:siis  !>i'us  Verliiiin  esse .  non  desiiiii ;  coniinunio 
nobis  et  ilii  :<d  paireiii  ei  DtMini  es.  ej  tantuiii  est  iia- 
tura,  (c)  i]ua  fraler  est  :  qiiia  ndsrendo  ad  pntrem 
nieuin  ct  c.d  patiein  vcstruin,  el  nrf  l>eum  meuni  et  iid 
Dtuin  nstruin,  uon  per  iil,  qiiod  unigeniiiis  Deus 
Verbuiii  cst,  scd  pcr  id,  quod  Verbuni  caro  factum 
cst,  sit  fr.itribiis  iiiiniiatuii!. 

17  Chrxslo  ut  Veibo  qui  paler  es',  et  ut  Jesu  el  terro 
Deus  cs/.—  Noo  iiicaiJtis  aulem  iiei|ue  ad  occasionein 
inipielalis  interlis  significatioiiiliiis  scrnio  ;>|><>stolicus 


(|uciqiic  frateriiiiatis  iii  cariie   esl.   Fr.iires  iiaqiie  esi  Q  loquitur.  Ui  minc  Evaiigelista  (linum  Duiniiii  a  pro- 


CJriie  suiil  Dl'0  ;  quia  et  Vcibiim  caro  facluin  ett,  et 
iiabiiavit  in  oobis  :  c.eteniiii  uiii^:enitus  Deus,  iii  uni- 
geniii  exceptioiie,  sine  fiairibiis  csl. 

16.  Deus  el  propria  et  communi  ralione  Cliritti  esl 
paler.  —  Ipse  autem,  univcrsit^ilis  nosir;e  in  se  coii- 
tinens  e\  carnis  assuinplionc  iialuraiii,  eral  qiiod  iios 
sumua,  nequc  amiseral  esse  qiiod  iiianserat ;  babens 
cx  iiativitate  (c)  lunc,  et  cx  coniliiniionc  iiunc, 
Deum  palrem.  Secuiuluin  consliiuiioiiein  iiuiic,  qiiia 
ex  palre  Deo  omnia.  Omiiibiis  euiui  Dous  p:iler  csi, 
dum  ex  eo  et  in  eo  oinnia  suiii  Sed  iitiigenito  Deo, 
quia  Verbum  caro  f.ictu:ii  esi,  nou  biiic  taiituin  p:iier 


fessioiie  fratriini  incipiens,  tol'u»  dicti  profcssionem 
ad  cjiis  iiatiirx  consortiuin  dociiit,  (f)  cx  qua  fralcr 
cst ,  pcrlinere,  quia  sernio  csl  de^tiiiatus  ad  fratr  s  : 
ne  ad  diviniiatis  coiituuieliaiii  repiiiarciur,  qiiod  ad 
sacraiiientiini  pictalis  prxdicaliatur;  (uiii  coiiiniiinio 
ad  eum  iiostra ,  qiia  paler  iiobis  el  sibi  pater  ctl ,  et 
Deiis  iiobis  ct  sibi  Deusest,  secuiiJum  (li>pensatio- 
neiii  caiiiis  exsisicrel ,  frairibns  iiubis  ad  cum  nali- 
vitatccorporisdepulandis.  Neiiioigitur  ambigii,  Deuni 
paireiii  esse  ctiani  Deuin  Doinini  iiostri  Jesu  Christi : 
scd  haec  pia  nostra  professio  i.on  paiet  ad  iinpietaiis 
occasioueiii.  Dcns  ejus  e.-t  :  iioii   idcino,  ul  diveroi 


(1)  Corruplio. 

(a)  b'diti  cuin  pliiribus  scriplis,  coiruplio.  .\iictori- J)  cinKium  eonHitulioium,  quia  cx  Patrc  Deo  omnia  : 
titemss.  0|itim;eiiol;vNiariiii.,Coll>.,  Ueiiiig.  ctGcrni.      vnlde  pcrturb.ite,  et  coufuie.  Einen<l:iiiir  cx  inss. 


prcferiinus  corporalio  :  <iu;o  \o\  cx  adver^o  o|ipiiiiilur 
spiriius  vocabulo,  quo  naturaiii  diviiunn  sutcl  lliiarius 
sigiiificaie. 

(6)  lllud  ex  inferiw,  non  ad  vocabulum  cnniis,  sed 
ad  per  se  refereiiduin  est;  ut  nun  caro,  sed  ipsc  iii 
inferiio  fiierit.  IJi  eniin  lei;iiiius  lib.  x.  ii.  65  :  iVhmi- 
quid  descendiste  ad  inferos  corpns ,  quod  in  sepulcro 
jacuit,  dicelur  ?  Aiilea  voces  per  se  iiuii  iiiinus  ad  vcr- 
b\im  assumpiiv  perlinent,  qnaiu  nd  niriyira/ic.  IJeo 
enim  Cbri»tus  veriius  dicilur,  quia  caro  ip^ius  pro- 
pria  viitute de  virgiiie  concepta,  ipsu  ex  inferis  cmcr- 
gcnte  propria  eiiain  viriute  vivilicala  cst. 

(c)  Editi,  exceiilo  Bad.,  tunc  palrem  lantumex  con- 
ttilulione  :  luiii  Er.  iitinr  Dcum  et  palrem  laninm  ex 
(onsiilutiotte,  nuiic  Deum,  quia  ex  Ueo  paire  oinnia  : 
Lips.  siilihjiis  tirionliui  veibis  retiiliiit  taniiim  nani! 
"'.(iiii  qiiia  ex  Dco  riiirc  t..'i/i>  <  ;  '  ii .  ("":c  f.>en<».  se- 


Vult  porro  llilanns.  Cliris  um  iMbuissc  lunc,  scil. 
aiilc  quain  caro  (ierel,  ex  iialivitiie.  qiiein  iiuiic  Curo 
faclusex  ciiiistilutiiine  cariii^  li.ibi'1  iiova  el  coiiiniuni 
nobiscura  r;ilionc  Dcuiii  pairciii.  Pau'o  aliler  in  nis. 
Vat.  b:is.  sic  lc.;.;ere  esl,  liidiens  ex  nalivilate  lunc  pa- 
Irevi  lanlUm ,  e.r  consiilulione  nnnc  Denm  el  pnlTem  : 
tantutn  ex  coiislituiione  nunc  iJi^imi,  quia,  etc.  iibi 
postrcmuiii  inciiibriiiii  iiuniiibil  piignat  cuim  |>r.t'ce- 
denie  :  i-iciit  oi  |iriiiuim  ciiiii  vcrbis  niiin.  13,  nbi  jaiii 
audiviiniis  unigenito  Dco  aiitc'canicni  csse  Deuni  ci 
patrera  niiiviiatis  siia^. 

((i)  Ita   lus.  At  cdili,  per  id  in  nobit,  liiui:  pr:e(iva 
parlicula  dum  ante  Deus  csi. 

(e)  Vat.  bas.  ct  :iliqiiot  alii  iiiss.  qna  lioino  Cil. 

(f)  In  vulgaiis,  ex  quo.  RcctiUi  iii  msii.  ex  qna.  scil. 

li:llMr,l. 


ill 


siNcri  iiii  \nw  KPisropi 


412 


:>li  vo  geiwrU  Deiis  kii.  Si.tt  i|iiia  {a)  tii  Paire  li<  ns  A  -  -  i^""  aircruui  .intfin  loiiiiiori  vt-l  .<'iai<'^  Spiritiw 


ii  iliis  c^l,  ei  ci  (lis|ien><  luoiio  jirrviis  «m  ;  Ii:ibr3i  ut 
(l>)  pilreiii ,  (lum  ei  eu  DetiH  esl;  vl  l)<'iiiii  .-.uuiii , 
diini  ex  Viiuiiie  cint  i.'>.t.  (,)iio<l  b;uvi  aii|iii'  absniiiiu 
A(ioi>tolus  .''criifme  ('Qii.si)(ii'ji,  Jicoiis:  CoiiinKmior.iiii 
iii  t>ri](i(iNifrii5  uieii,  ui  i>i!ii>  hoiniiu  uotiii  Jesu  thriiii, 
/luliT  (laiilulit,  dtl  vtbit  tfjiTiliim  iiipi>niiw  el  revrla- 
tioui*  (£/>A«4.  I,  Iti  ei  17).  libi  enini  Je^iisi  Cliri»tiis 
Cjt,  ibi  Deus  ejiit  esl :  ubi  vero  clariUii  esl,  ilii  p.ilcr 
est.  Qui  iiaque  Cbrislu  i>ecuii(liiiii  386*''*'''''"'^"' 
p.iivr  e>i,  ideni  Cbiisio  seiuiKiuin  Jeiiiiiii  Deu.>  est 
Ji'iunicnini  Aiij;eliis(^lM  istiiin  Uumiiiiiin,  i|iiriii  Mana 
e>sei  puiiuira.  ciigiiuiiiiicu  (Haiih.  i,  il).  C.i  leruiii 
Chriiluiii  Uuiiiiiiiini  (r)  S)iiriiwiii  prii|)lii.-lin  loi|uiliir. 
Et   plerisi|ue    (d)   Kocuniliiin    l.tiiiiitaiein    nbscurius 


ilivcriiutcin,  ut  nuii  i^'S<'  .iii|ue  iileni  Chrisliis  iii  coc< 
pnre  sii,  (jni  iiiuiisil  li-)Spirilii  in  pri-plicix.  t.O(|Ui'ii& 
eiiiin  per  us  t.iiicli  pairKiiclue  Oivid  rnrii  le.  Deiit, 
Deui  lut'9  oJes  tiiuUalwnit  (I)  crd-if)  parlicifHiui  luif 
{l'mt.  «Liv,  8),  non  secnniliiin  sacriinieniuiii  iiliiid  , 
<|iiam  (ecundiiiii  dispensaiinnein  assiinipli  cnrpnri« 
esl  Ininliis.  (,i)  N.sni  qni  mine  fralrihns  inandiins , 
pairein  eoruni  p.urcni  s:inm  e*  Denni  enriiin  Dciiiii 
suum  esie,  lunc  <iuo(|ue  nin  iiini  ne  :i  D'-ii  suo  pra< 
p:iriiri|iibus  suis  loquebaliir :  iil  diim  unigenito  ('hrif.|o 
Deo  Verlio  paitire|ig  11011  esi ,  paniwi*  i.iinen  »1  r\ 
ca  noscerelur  a^iftonnpliunequacaro  e^t.  ('nictio  enim 
illa  iiiiii  beal.e  illi  et  incnrriipl»  et  iu  natura  Dri  ina- 
iiiMiii  naliviiaii  profecit.  sc.d  corporis  tacrainenio  oi 


lioc  diriuin  viiloliir  :  qiiia  laiiiiiias  pronomiiiibus  noii  K  s^inctilicatiooi  lioiiiinis  assiimpii,  Pctro  apos(M|o  tet- 


iiiilur,  qna:  gr:i'cii:it  usu  hoiiCNioci  neccsS:irioseniper 
iisiirpai.  Il:i  i-niin  s«ribitiir  :  0  fifii  tou  Kvipiou  r/fxruv 
lijTow  X^iffTOv.o  no.xif.  Ti  :  S6Er,;.(Juiiniodo  iioliiscuin, 
si  ttiinper  tironnn'iiiuiii  coiigiieiiido  es»ct,  il.i  pronni'.- 
tiarolur  :  !Ue  Di:ui>  illiui  Domiiii  nonri  Jetu  Chiitli, 
illc  paler  iUiut  daiituiit.  Per  id  cnim,  qiioil  ille  Dcus 
illiiis  Jesu  Gliristi  esi,  ei  ille  p^iicr  illius  clancilis, 
qiixdani  sccandun)  c:ipa(:it:i(em  sensiis  nostri  inielli- 
(lenli.i-  propriclas  expn^ssa  rst  .  ul  Cliri<li  ulii  claritas 
csi,  ilii  Dcus  paler  ejiis  sii ;  ubi  vero  Cliristns  Jesui 
esi,  ibi  paier  Dcu»  suu.s  s  t,  habens  Ueuiii  snuni  in 
dispensaiione  cuni  servus  cst,  ct  palreii!  iii  cl:iril:ilc 
cuni  Deus  $ii. 
18.  De  Chritto  ut  homine  dictum  esi :  Unxit  te,  eic.  C 

(1)  Prir  paritcipes  luoi,  ei  sic  deinceps  partlcnla 
prm  cuni  >cvusaii(li  c:isn  construitur,  |taulu  pu^l,  nniit 

(a)  Soluscodex  Val.  has.  ex  Deo  Puire. 

[b)  l.ipf.  cl  Par.  cinii  nis.  M:iillii.  ptiirem  Deiim. 
Tiiin  idcm  nis.  arnis(|(ie  V.it.  has.  duin  ti  ro  lolo  lotui 
Deus  est.  In  noiionllis  ali:s,  dum  c.r  Dio  Dna  est. 

(■)  SiC  inss.  At  D.id.  [piritui  proplnliir.  Poirj 
Cliiislnin  tpirilnm,  h-ic  esl,  Dt-uin  csso  cx  pinplifiia 
prolialinii  esi  toio  liiiro  iv,  ct  iiiiniio:ilim  e\  \crlils 
D.ivid,  quilins  non  laiituni  iingens,  scd  ci  uiicliit,  :ip- 
pelbiiur  Ddut. 

((()  Uad.  (U(n  anliiiniore  Culb.  ac  noniiullis  allis 
ints.  «ruRiiitni  naiitiifaiem. 

(«)  Ediii,  ipiriluv  :  n  riagaoiibiis  mss.  Qiii  maii- 
serit  Sptrilu  ,  coiitinun  declar:i|ur,  ciim  pcr  os  D:ivid 
lociiius  rsse  prrliiliirtor.  Qoo  s|icclat  illiid  T<  rinlli.ini 
lili.  iiicoiitr.i  M:irciuo.  n.  G  :  Noinuid^^m  cerli  Cliri- 
stuiii  scinper  in  proplieiis  loiulum,  Spiriiiim  scil.  Crca- 
i.nrii.  Qii:im(|iiani  llilarius  lih.  11  dc  Trin.  n.  5  ^pi    D  lutacro 


tanto,  cum  ait ;  ((HirfiuTKol  eniin  \li)  iti  Vfriine  in  ci- 
vilale  iita  ndvtrsiim  sancium  3S7  "'*"i  M'""<  Jesum 
quem  unxiili  (Acl.  iv,  iij.  ^a  rur»um:  Vt<s  lcilii^uod 
[ivium  eil  verbum  per  uiiivcTinm  Jui»im,  inci^Ht  a 
('•aliltea  post  baptiimum  quad  prttdicarn  Joannn,  Je  ■ 
sum  (i)  Naxara'tim,  quomodo  unxil  iilum  Dchi  Sftiril^ 
.'■ancto  eivirtiitc  (.ict.  x,  'i7  e!  Tt%).  Jcsusergo  iiofilur 
ad  saoramenlum  carni»  (i)  rcgeiierai3>.  Ei  qucm.id- 
niodnni  spirilu  Dei  cl  virtnle  unclus  sit,  nun  amlii- 
^uuni  est ,  luni  cum  sd.>icendonlc  eo  de  Jordant  voc 
Uei  pairis  aiidita  est :  FiHut  meiit  et  1«,  tgo  hodie  fi 
iiiii  tt  (Pial.  II,  b) :  ul  per  iioc  testimooinm  sanciiii- 
cal.e  in  eo  carnis,  unoiiu  spiritalis  virlulis  (j)  ootino- 
.•^ceretur. 

quiis  mnc. 

(i)  iVdzariUM. 

pl.-\cet  cum  coilicc  Vat.  has.  ac  nonnullis  aliis,  nam 
qiii  nnnc.  Aote.i  verbis  scri/ii(J!<m  san oiiien(uMi  lcinpns 
illiid  de*i(riialur,  (p(Od  (^liriiii  ciirporationeni  pr.i'C(s- 
sil,  eaniqiie  aduinbinvit,  .|u:iiiilo  v.  y.  A(iri</<am  Oo- 
tninniH  ndoraeit ,  sncrinneiilum  (uiura:  corporalioi.is 
f<i/nojrfii.<,  ut  diciiur  lil).  iv,  11.  i7. 
"  (h)  Pad.  et  Er.  viri  l>i|is.  ci  P.ir  vtrt.  Vcriuii  iiist. 
p.iimies,  in  vcrilate.  jnxl.i  ;;r;ociiiii  cit'  uAri6»t«;. 

(i)  lli;c  videlur  votclli;;!  iiiiiini  cx  verlii^  c:ip.  11  iii 
M:itili.  11.  5,  nl)i  ait  :  /p':i'  iiuidein  latacri  egens  non 
crat.  Sed  i|nia  <ii<ump(»iii  uf>  eo  rrcalionls  noilroi  fuerBt 
cl  corput  el  nonien  ;  iilco  omiic  iri  n»  uicruinentum  (1- 
lulii  iioitiiF  ciplevil.  QiK.d  iiiidcin  lepuliliir  iii»  vcrliis  ; 
Alque  ilii  el  prophela'  (islimoiiio  laracro  non  egel ,  et 
e.ceiniili  sui  uncloruulc  hiimana:  satutii  sacriimtnia 
cuntuminat ,   hQiuinem  et   ainumpiione  iuMili/itiiins  el 


ritiiio  iii  pi'0|ihetislocnluiiitoitianiTrinitatispcrbOnjni 
pr.iilirai. 

{()  In  inss.  niagnn  cnii^ensn  ,  pra:  participci  luos. 
Si'  ct  dcinieiis  constaiilcr  p:irticula  jira'  r.oiijnngiiur 
com  accusandi  casu.  Iicm  quud  jatn  obscrvaliim  csi, 
ililarinni  iioii  lcgisse  un|yu,  scd  unyuio,  coiifliiiialiir 
cx  lioc  loco,  nlii  iii  vcliistioribus  uibs.  pro  <iii(/t(«i, 
Siriplnin  esl  un^Kei^ir;  el  UK(/N:iili(r,  pro  uni/"(iir  l\t 
Aii|{nstiiio  lib.  11  (Oiilra  Maxiiniu.  c.  D),  o.  o,  oliscrr 
Y:iiiiiis  obiier,  h:erelicus  idcu  noliiissc  liinic  propbei:t; 
ioium  srrvili  Clirisli  roriii:i'  :i|>iari  p"sse,  quoniam 
scriptum  Cit,  Hnxit  tc,  cic,  tontje  ioi(i'i/i<«iii  C.liri^tni 
in  carne  vi^nisiicl.  Qinlins  ille  rc-^innili-t,  in  proiiheiiu 
os.'  prirdiitiim,  tanqiiam  (Uirit  fm  liini  ,  quod  rul  fu- 
lurum  :  cl  boc,  qma  i'i   riiiri/i-iiniiiiliujii;  _/■>/«  fiuluiii 


eriii,  quod  «110  teuipore  fuiiifum  eiut. 
(tj)  Ediii  cuin  pliiriiic^  iii'>s.  niiin>/ui'  Nunr. 


M»f,i 


(;')  Id  est,  ut  sanctilicalio,  qnaiM  honiinl  .i&siiniplo 
prx»iat  spiriialii.  Virtus  .ic  Vritiuni  assnnieiK,  unguo- 
scerciiir.  In  b:iptisnii  aulcin  :iblutioiio  halH-lor  le^ti 
moiiiniii  saii(:liric»t:£  carnis  :  sed  spiriiali«  i^tiiis 
iiiiciioiiis  c.snnio  eji  P.iins  ipsiii-.  dedaralione  puv- 
sl.iliir.  Siiuiii',  iil  cip.  11  iii  .Mailli.  n  6.  didtur,  (c»ii 
iiiiiiiii<i(i  ile  Diimiiio  tmni'vr  <(  (iiii(.-<n(Wii(iiiiJi>  ti  voiiii; 
diiili  Fili'il  Dei  i/:ii'>.'n  iioispt'<:li<((|ie  ikuiitlratur,  Im 
nrineiu  bcil.  et  assiiiii|  liniie  voniiliraic  ci  layucro. 
Eaiiiilcni  quonuc  l's:iliii..jii.iplii  lirnphi  ti.un  ulC.iii-li 
baplisuiiimritcrl  .Vii(;ii.stiiiusl  iicoiitr.iM:ikiin.  c  |(), 
n.  3  :  .\  P.i)  /*(i(/r.  iiiiiuii,  unclus  eti  Filius,  qii  i.V 
/<i)mo  (nciui  ett.  ut  iiianaei  hcui:  qmi  umliane  plciiua 
eriii,  id  Cil  Spirilu  saiiclo.  Piopicr  qui'd  d>  ilto  icrip- 
lum  i'»(.  .(.«inuMdni  ptiiiu*  .Sfii.  i(n  j.(i<i((i  riMi aus  i>>l 
a  Jiirduue.  Vidcsis  tracl.  p:i4il.  11,  n.  i9,  ci  lib.  tni, 

n.  i:>. 


Ho  I»!-  TRIMITAT»"  l,ll!l  B   W 

!9  De  Vrrbo  i'LiH  dulHiii  luiiuil  inleUuii.  (.umnHHa  \  iih  f\n»m  a  I>i'!ii  i 
iltiits  iii  tauiit.  Lam  uuclunil  noiuru  Difir,.  —  Cx^a-  pro|>;i'ifc.(,  (|i>i;i  j 
iiiiii  <iiiii  iii  piiiicipioapcd  DoDiii  eral  Dfus  Vcrhuni, 
iion  ha1>eliill»in  aui  caiisani  aut  enarralinnfin  (a)  ii:i- 
lMr:v  cjus  uiiciio,  quae  niliil  iiliuil  (\mm  csKe  in 
|>iiiici|>io  nuniiatur.  Ne'|ue  liabuil  «aiie  (1)  (ingpr.iii 
fC  pcr  spirilum  el  virluiein  Dei  neocssiiaioin  I>(:i)b : 
()ut  Dei  cl  Spiriliisessei  el  Virliis.  lingimr  eigo  Dcus 
1  Dco  puo  prx  consorliiius  sui».  Et  »i  »nle  tlispensa- 
liotiem  carnis  piuieH  ex  lege  suiil  Chri»ti ;  Clirisliis 
nunc,  qui  pr»  parlicipibus  ungiiur,  postiM-inr  in  lciii- 
poreesl,  duni  unctis  p:uiic:ipil>iis  antcteriur.  Doiiiqne 
i!le  propholiie  senno  poslcriorcin  unc.iioniMn  li:inc, 
quw  in  temporc  cssci,  osteniiildiecns  ;  Ci/t-iisii  /m»- 
tiltam,  et  Qdiiti  iiiiiiuilalein ;  proplerea  «ritil  le ,  Dni», 


iU 


/)ru«  tmt  uko  exhuilaiiomt  prm  conMiiibut  luii  (P»(i/.  {{  servile  xuseepluin  esl. 


o  piai  |>iii'iiei|iii<iis  iiiigiiiir.  et 
titiiiiii  (!'!''i[erii  el  iiiiq^iilaiPiu 
Oifprit,  iiii;'atur  :  nir  itiiifilict;»:  fiornffi  ii:ii  a;l  cam 
Clirisii  iiaiuraiit  pt^i  tiiielii'.  in  (jiia  i-i  .oiitt  "v  c»rnis 
Assiini|itione  parliiipes?  cuni  prn-wrtitu  ili  se'prn- 
ptteti»  Spirilus  lcioperavorit ,  iil  duiM  Ocus  a  Deo 
stto  iiiigittn',  i>it  ei  et  in  (iispeiisa(i(in>>  unriionisqnoil 
Deiis  SUU8  eiil,  el  in  naiurn  (|ii(iil  Di:tts  i>l.  Dt-iis  i^iiur 
utiginir  :  »cd  quisro  an  id,  qiiod  tn  priiicipio  Dcuh 
eral  Verbutn,  uucluxi  slt  1'  Non  Hlicitin;  n.ini  pnsie- 
rior  Dfo  nnciio  est.  l'^t  cum  non  oa  Vfrbi  iisiixitK, 
qiiod  iii  principio  :!|/.id  Deiim  Dous  nril.,  ((f^  uncta  sit; 
iil  in  Dco  nccessii  est  uiiifaiiir,  ijuoii  po^icrinf;  nit  in 
i]is|ipii<-.iiii>iic  q(i:i  Deu*  esi.  Ki  ciiin  Dcua  a  Deo  suo 
uiigiiur;  iil  nngiitir,  i|mdquid  ab  ee  in  myalerio  CArnis 


M.IV',  Sj.  Cunsequens  et  posierior  (-susa  iiinnquarn 
rcreriiirulprior  sil :  quia  iiicrui»sc  aliqnid,  (>osicriit<! 
cst,  qiiam  e^e  qui  possii  mcreri.  Menri  eniin  •  j:is 
pst,  qui  sibi  ipsi  meriti  aciuirendi  uiicior  exsistnt. 
'^i  igitur  iiativiiaii  uiiigeniti  Dei  unctionem  depniabi- 
iiius,  qitse  unciio  oblmertium  dilcci.i;  jusiiiix  el  pcr- 
os,c  intquiiaiis  iiidulia  si! ;  pruvecins  poiius  pcr 
unclioiitiro  unigenituS  Deus,  quain  gonitiis  iiiiclligc- 
liir  ;  janique  per  increinenta  ei  profccius  Dpus  coii- 
suminabitur,  qui  nun  nains  Deus  sii,  scd  in  Deuiii  sli 
tinctui  ex  niorito;  et  jani  por  caus:im  crii  Dcus  Cliri- 
stus,  et  iKin  oninis  causa  pcr  Dcuni  Clirisluni.iEt  ubi 
illud  Apostoli  erit :  Oifi.'!i(i  per  3SS  ')*«"•".*'  <"  iv^",  <"' 
ipae  ed  anleomnes,et  oinniaipsiconsiani  (Co/oi.i.  i,  16 
et  17)  ?  Deus  enini  Diiminiis  Jesiis  Cbtisius,  iiiin  ob  C 
aliqtia,  ncque  pcr  aliqua  Dius  esl;  sed  Detis  iiatns 
est.  Et  (iiii  ex  generatione  Deus  esi,  noii  pnsi  n:iii»i- 
tatcm  in  Deiini  per  caussin  profecii  :  vcd  in  eo,  qncd 
n.iiiis  esi,  nibil  aliud  ('•)  csi  ii;isfcii(lo.  qnain  Dcus 
c^l.  Ciiin  vero  uiigiiur  ex  caiisi ;  iion  ail  id  ,  <|Hiiii 
increinento  iion  egci,  (c)  speclat  uiiclioi  is  priifcflns, 
scdad  id,  quod  per  incrcmciilllin  Sacr:iincnti  piofpclu 
cgiiit  uiictionis,  id  est,  ut  per  uiictioticm  sanciincatus 
boino  hostcr  Chrislus  cxsistcrei.  Si  igiliir  iiuiic  quo- 
qiie  per  propbetam  scrvi  dispensaiio  dem(.>itstratur, 


20.  duaienui  nobi$  sit  eum  Ch-iUo  coiiimnnio.  — 
N<'iiio  igitur  Disgicj;  piciaiis  sacraiiienintn,  quud  ina- 
nife>tatuiii  in  canie  cst,  sansu  in^o  violei,  nec  se 
quigqiiai;)  Uuigcnito  (icr  sobsiaiiiiain  divinilaiie  exie- 
qitcl.  Sil  tiob.s  ille  et  (Vater  tt  (>:irticrps  sccuiiduni 
quod  Veibiiin  c:iro  laciiiin  bnbiiavit  in  uobis.  sccun- 
duni  qiiod  Medialor  ))ei  alquo  hoiniiiura  luiniu  J^mis 
Cbrisiiis  est.  Sil  nubis  secundinQ  ^ervos  et  comniunis 
paler  et  coiuiiitinis  Deiis  :  et  pru:;  particiiiiijus  unciiis 
sii  in  ca  luilura.  cum  privi!('i;io  |icv't  uiic|us,qua 
p:irticipc3  iingiitiitir.  Sit  in  Moiliatoris  saci  ainenio , 
389  "t  hoiiio  verus,  lia  el  Dcus  verus,  Osus  ipse 
ex  Dco ,  caiiimunem  iiobiscsiri!  babeni  patrem  ct 
Dciim  iii  ea  commiiiiione  qua  fratcr  csi- 

21.  Sul>jcctio,  Tcgni  irudiiio,  ct  finis  objiciuntur.  — 
Sed  forle  snlijeciio  illa,  regnique  tradiiin,  deiade 
fiiiis  ,  aiit  n:itiir»i  aboliiio  aui  potestatit  defcciio  aut 
diviiiiiatis  infirniilas  «ii  iiitclllgrndo.  ['leriqiiA  enini 
iia  (e)  voluiit ,  ul  aitl  duio  subjt-siis  •iinnibnB  Oco 
sti'iji(:iiiir ,  pcr  ronditiuiieRi  siibjeclionii  Deus  non 
.sit;:iiii  (liitn  regnuni  iradit,  miii  sft  in  regno ;  ant 
diitn  liiiis  csl,  fiiieiti  ejtts  deledjo  cojiseqintur. 

22.  nespondenili  mQd\i$.  —  Cdngrnuin  ilaiiiie  esi , 
ottiiiein  (f)  siipcr  his  apostoiifi  sertnonis  sensiiiii 
(2)  pertractare  :  ut  singtilorum  quornmquc  dicioriiin 


(1)  Vngtientii.  Sic  *t  allbi.  unqto  jvro  uiigo. 

(2)  Cudes  Veroii.  retr.ieiare ;  sic  iiifra  liabes,  sncramentnm  iliclnrum  pranentiumreircctonm. 

{a\  Iii  nt».  bas.  V;it  omiiiitiir  vox  nalurce.  Prorsits  D  raii.  ;8!  F-iiSehlO  fcffden^  fa:-;  p,sici>nir;i  eitmdem  lib.  », 

c  *,  ejtis  vorb.i  slc  refiTcnii  ■  Ijnod  si  rcgni  iiii:iuni 
lucepii  hoinn  anlc  nnnos  noiidum  iOO,  cnnivlcics.  niliil 
csl  ubsiirdi  si  Aposiolus  affirriir.l .  Htmn  iini  iicccpli  n- 
(jniirn  uiiiiif  ab  kinc  tani  piiitcissinn.t  ,  inpkis .  rursum 
redditiirutii  csSe  re^uin  i)en  El  p'Kt  patici  :  Omnia 
euim  ciiw.  pM  jndiciuni  subJHienda  sin!  Chriiio,  quim- 
cdnioriKtn  asseritur  ab  Aposloto,  tiii.i  iile  tiibjicielur  ei, 
qiii  )/is!  omniit  .■iupxisnil.  Quocirca  cum  didineriimis 
.'ninittnaiii  curnem ,  iy»(!'m  pro  ncbis  assv.inpsil  Verbtini, 
niile  annos  iVii)  lolos  hoji  lisstnniiluin  .  eiimiient  iptiim 
rclsnliinuii  cuf/iioscmtiis  ';'-•!  v.lliajndicii  U-nipusin  (u- 
/1110.  iilcoi  iijid.  adilil  R!arcelli;>  ;  Qneinadmodnin  iiii- 
liuiit  liabiiil  cnro,  id'  finein  hubi!i.iran:  dii'in'is  1'ivitus 
pt  onuntiavii.  De.incepn  fiiiis ,  iwn  iraJiderii  feijnitm 
SHuiii  beo  cl  Pairi.  Uinc  tanlon  «oiiieiliiiin  ck  ipua 
liiisciiii  conl'i's>i-one  ibiii.  ncii  siiic  hiusilalioiie  ass(!- 
rcbai  IVl:it'c?l!;js 

(/')  Yai.  bac.  cdiiov.  ciiiif  J>';ii'iiit.  .'.«pcHwif ,  iiou 
s;i/)(r  /115. 


ciiiii  aliis  iibris  icliiu-nii:)  cil.  ilaic  ii|ijioiiiliir  disp,n- 
saiiouit  viicahiilo.  ct  aij  VtrlMiiii  Dciiiii  refirinr.  Sii- 
pcriiisii.  ti,  .idiiii$il  llilariiis  eaus:im  Vcrbi  glKiietiiem 
cl  cn<«lcriiaia  ;  liic  taiiUiin  respiiit  )>r;roxiiisionieiii 
ac  mcriloriato.  Ulii  Vi^ro  siibjicit  oui  fHarri;/iun«iii  , 
lespicil  ia  illud  Esaite,  6'i'ii.TaiioMiN  eyus  guii  eiiar- 
iflfcii  ? 

(6)  Yerbuin  tU,  ht  viilgatls  nmifisiiin,  restitiiiiiir 
cx  iii^s.  Deiiide  qnnm  Dc-u  eil ,  id  psi  ,  qilain  (iuod 
Deu»  pauir  csi  :  nisi  id  o>ni>e  iia  nialis  iiitelligcrf: 
scd  in  ipsa  iiaiivituli;  ri;;!  uccipii  ut  Ucii>  sit,  einiliil 
iilitid. 

(c)  iii  antiquis  libris,  ia:ip?c!al,  more  anliquo,scd 
sciisu  non  alio. 

((i)  Sic.  mss.  ,\t  cdui,  eni-is  «il  in  Ocim,  neeey.'.e 
est,  elc. 

(c)  E<  siibjccsis  AptvsiolL  verbis.  f<  regjs;  el  Ci.rnis 
Chii^li  riiiem  futiiruin  pr^udi  rfkil  M;i!cel!ui  .\ii.-'V- 


41.*  SANCTl  IIK.Amr  ENSCOPl  41« 

raliuneexposUaalqueedita  ,sacran)enlilnliiiscnp:iccb  A '<9<!  4i«e  dico,  dabit  enim  libi  Dcui  in  omiiibui  iuUl- 


per  (a)  uiiiversiialis  inlclligcnliani  pi;i:bean)iir.  Ait 
itaque  :  Qauiiiam  enim  fiir  Iwminem  mort ,  el  per  lio- 
miiiem  rcturreclio  {l)  mvrluorum.  Quomodo  enim  in 
Adam  omnes  monuiiliir,  tic  el  in  Cliriiio  omnei  {b)  li- 
vificanlur.  IJnuirjuiitqueaulem  [i)iniuoordiiie,  (c)  pri- 
miiia  Chritlut,  deiiide  lii  qui  iiinl  Chritii  ,  {il\  qiii  iii 
adienlu  ejus  :  deiiide  finii,  cum  Iradideril  regnum  l)eo 
et  Pulri,  cuni  euaeuaveril  omneiii  niagislralum  el  oiiiiiem 
poteHalem.  Ofiorlet  enim  illuni  regnare,  donec  ponul 
omnet  inimicoi  sub  pedibui  tuis.  Deui  enim  omnia  sub- 
jecil  sub  pedibui  ejut.  iSovitsima  iiiimica  {e)  devicta 
etl  ab  eo  mort.  Cuni  auiem  dixeril,  Omiiia  tubjecla 
tunl ,  absque  eo  qui  illi  tubjeeit  omnia.  (5)  (f)  Cuin 
kulem  tubjecta  fuerinl  ei  omiiia,  lunc  ipte  tubjeclut  eril 


leclum  (II  Tim.  ii ,  7).  AJnionilio  iiiielligendi  cx  ilif- 
ficiiliaie  iniclligenli:c  esi.  Iniclligcnti.e  vero  a  Dco 
(lonuin,  lidei  inuiiiis  csl,  pcr  (|uani  inflmulas  sensus 
gruiiain  ruvclaiinnis  mcreliir.  Si  ergo  Tiviotlicus 
a|i<i>io'ico  tc.stiinoniii  liomo  Del  (I  Tim.  ti,  ii),  cl 
lcgiiiiiius  Paulo  seciindiini  flJcm  filius ,  ut  iiilellignt 
uJiiioiietur,  qiil.i  ci  Itoininns  Intelligeiiliain  in  oinni- 
biis  sit  ilainiu$;nos  quoque  admonrri  pcr  Aposlo- 
luin  ad  iniclligpntiaiii  nieiniiicrimus ,  scientcs  Do- 
niiiiuin  nobis  iiitelligciiiiani  oinniuni  pra:stiluriim. 

H.  iYou  pudeol  pravum  sentum  verilale  percepta 
demulare.  —  Et  si  fonc  kiimanx  lundiiionis  erroro 
pixsumptuni  aliquid  sensii  tenebinms,  proreclum  iii- 
iclligcntia;  per  revclaiiunis  gratiain  non  recu^emtis  : 


illi ,  qui  lubjecit  ei  oinnia,  ul  sit  Deui  oouiia  in  oin-  Q  Ne  (i)  intellvxisse   aiiquid  scniel  siio  scnsu  ad  id  va- 


iiifrii»  (I  Cor.  XV,  21  etieqq.). 

23.  Qua:dam  eise  (jua  hoino  itatim  noii  capial.  — 
Coelesiiiim  {g)  dispensationiim  arrana  A|iostulns  non 
ab  boininibus ,  iicqne  per  boniincin ,  scd  pcr  Jesum 
Clirisiiiin  olcciui  gentium  niagister,  quanta  poicsi 
abstiliiti  390  sermonis  sigiilficatiuue  denionslrai. 
Et  qui  ineiiarraiida  iisque  ad  leitiuni  coeliim  rapius 
aiidissct ,  ea  lantiiin  ,  quoruni  iiatura  biiniana  capax 
cssei ,  seiiMii  liumana;  iiitcUlgeiiti:c  rcvel.ivit  :  noii 
igiiorans  tamcn  quacJam  iion  slaiiiii  |ios<e  alque  au- 
diiintjr  intclligi,  quia  inlirmitas  ir.isira  (')  {h)  seiius 
iii  vcrum  atque  absoluluin  tnenlis  juJiciiim  ea,  qu:c 
in  aures  Iraiisfundereiittir,  acciperel;  longiore  aJ 
cuncl:iiidiiin  mora  sciisui  poliiis  quain  auditui  dere- 
licia,  cum  et  audisse  vocis  sit,  et  intellcxisse  raiiu- 
nis,  Deo  t;imen  intelligcntix  cii|tidis  iiitclligcniiaiii 
revelaiiie.  N.miquc  ad  'riiiioilicuin  per  avi:v  ac  ina- 
Iris  glorijDsam  fldem  sacris  ah  infaiitia  litterls  insii- 


leal,  iit  pudcai  reciius  aliquid  demutaiiilo  seniire.  Ub 
ruoil  pruJeiitcr  coiisultcque  moJcraiidum  hxc  ad 
1'bilippenses  quoque  idciii  bealus  Aposlulus  scriliit : 
Qiiolquol  ergo  perfecli  tumiis,  liaic  seiitianiut :  et  (5)  si 
qiiid  (j)  (itiler  tenlilis.  391  idquoqueDeusvobisrtre- 
lubit.  VtTuiii  III  quo  festinavimus  ,  in  ipso  ingrediainvr 
{Pliitip.  Mi,  15  ei  16).  Non  pnFJiiJicaiscnsus  antcrior 
Dei  rcvelalioni.  Nam  Aposlolus  (G)  (k)  monuit  in  qiio 
sapi:int,  qui  sapiiint  pcrrecte  :  et  liis  qui  aliier  sa- 
piuiil  revelationem  Dci,  ui  id  quod  perfectum  esi  sa- 
pianl,  exspcctat.  Si  i|ii>  ergo  proruiidam  banc  ar< 
canx  scicnti»;  dispcnsniioncm  aliter  intellexerunt, 
et  per  iios  reclum  aliiiiiid  ct  probabile  affcretiir;  iioii 
puJeat  eos  sccundiim  Apostolnni  pcr  rcvelaiiouoiii 
Doi  sapcre  porfccte  •  Ncque  inagis  ament  veriiaiem 
nescisse  (7)  (/)  qiiani  odcrinl  pcrmansissc  iion  veris. 
Eusenim,  qui  alitcrsapiuiii.el  quibus  id  Deus  (8)  re- 
vclavit  ,   moiiet  in  id  fesiinare,  in  quo  ingres>i  fuc- 


luliiin  scribens  plurima,  hoc  quoque  addidit  :  Iniet-      rint :  ul  relicto  primx  igiiorantix  sensu,  secuudum 


!1)  Non  exsial  moriuoruin. 
i)  Abea  iH. 

i5)  Haec  iiirsiim  dcsu:it  iii  codire  nosiro. 
(l)  AliUr  in  tcriim. 
(5)  Si  i;ui 

(a)  Im  vulgalis,  verilatit.  ncdius  in  mss.  unirmi- 
latis,  hoc  csi  totius  apostolici  sennonis. 

(b)  lia  plerique  ac  poiiores  mss.  Editi  vero,  viri/i- 
tabunlur. 

(c)  .Mss.  M  irtiii.  et  Yat.  Iias.  initium  Chriilus,  e»n- 
sciiticnie  ei.eiii|ilari  Ccrin.  epijiolas  Pauli  graece  et 
laline  coniplcclenli  ab  aiinis  circiter  iiiille  cxa- 
rato. 

(di  U.id.  iii  advenld  ejus,  sinc  qui  '  cui  consenlit  ei 
gr;ecuiii ,  i»  Trj  rrup^.-jciu.  At  Er.,  Lips.  ot  I*jr.,  i/ui 
in  advnluni  ejus  criHliderimt,  i|Uiid  elhaliel  nis.  Cnrh. 
a  si-cuiiJa  inanu  :  renileniibus  alii!>  sinccriuiibus  ct 
gr;ico. 

(e)  Er  et  Lip^.  deslruetur  mors. 

(f)  Itursiiiii  hic  niss.  iiiagno  coiisensu  omitluiii 
cum  iiutcin  iubjecUi  fueiinl  ei  uiniiia. 

(g)  lii  iiis.  Marilii.  ai:  plunlins  aliis ,  tiii/.stcricriiiii 
iircaiia.  Mok  posl  pcr  Jesuiu  Cliniluni,  udJil  Val.  b:is. 
iiis  ,  cl  Heum  paircin  .'  i|u;e  M'iba  iii  iiullo  al<(icodii'c 
flcinrniiii ,  qu  >mvii  cxsieiil  iiiiiio  opbl.  ad  U;il.  qiiu 
liic  rcspitiiur 

lli)  \.^i\i.  uiiiitUJ  pi.sterioris  ;vvi  iii>s.  riiiii  HjJ 
Er.  ■i  1  iti:;.  c.f.r    Yii.  Uis..  C"ll>..  .Mariin.  (■iii'i> 
vrlirl.i  .■tciiiijl  iri*  cniii   l'<ir      m/''»>     UtoitK  ,  t< 


(6)  •Vovit. 

(71  Quam  non  oderinl. 

(S)  Revctabii .  melius;  ut  superiora  aposioli  vcib:t 
respiciat,  id  quoqtte  Deui  robis  revelabil. 

dcius.  Nobis  iia  constat  legendiim  esse  lerius,  at  pr;i<- 
ler  moiem  tcxium  ex  conjectura  emendemus.  Cui 
favcl  ms.  Carii.  iii  quu  leiui;  sic  eniin  lerius  proniiii- 
tiaiit,  qui  lliigiix  sunt  impeditioris.  Eamdem  contir- 
niat  qiiud  liilra,  n.  ZO,  lcgimu^  serum  obiequelam. 

(<)  IJ  est,  (|uje  exciigit;ivimus,  ci  existimamus  iios 
1>  iiiitllexissc ,  ne  aiiiiiii>  ita  li.-ereact ,  ut  excutfre  illa 
lios  piiilcal.  Pe^siiiiiim  hanc  piuloreiii  Augu^tiiiiis , 
episi.  xiiii ,  n.  .S1,  in  Viiiceniio  Kogaiisia  artiuil  his 
terliis  :  Quid  iyiur  udliHC  dubilat  <i'iii:i«  quod  leHlit, 
nisi  quia  ul  quod  iiunc  lenlis  ,  vcl  uliquoudo  non  scn- 
sine ,  Ctl  uliud  ilefenitissc  confuuJerii?  tlt  Jum  eiu- 
beicis  corriiiere  crrorem ,  uiiii  crui>f$i°i:i  peiiiianere  1:1 
errore  :  quod  utiquc  potiiis  ciubeiccHdum  fuit. 

ij)  flures  pinb.e  iiol.r  niss.  (i  qiit  atiler  :  cui  Irc 
tionl  |irim:t  biijub  nimieri  vtrlia,  i>osirciiia  auiein  vul- 
g.il;c  raveiil. 

(k)  Ediii  el  aliquot  scripti ,  Rapft.  Ma^is  placi  i 
Cuni  castigatiorlbus  mss.  iiiuiiNit. 

(t)  lii  niss,  Yai.  has.,  Mariin  el  Rcnii);.,  i/iiiim  noh 
oderint  ni.ile.  Tiim  pci miimisie ,  iJ  cst,  t.iiii  dlu  .id 
l:««'iv<u  UviuJc  pr.vpittiii  i.ieiii  in  aiilu  hon  vciii  al> 
t'r«>iii'>  eJu\Uit>   ;iiisliiliiiiiis  cx  li.ie  n>U 


417 


DK  TillNITATE  LIBKR  XI. 


m 


|irop(isilx  fe-iinitionis  iiiyrcssiini,  (a)  rftvelaiioiieni  A      28.  Eiipiiur  eit  fincm  esKC  iiboliiioiiem.   Finis  qiiid 


|ierfccl;n  inteiligeiili  r  cnnsequaiitiir.  Ingreiliiiiiiiir 
itaque  in  quo  fesLiiiaviiiiiis.  Et  si  forie  festinatidncin 
nostrain  «lcvii  ilincris  error  nioratur;  pcr  rcvelalio- 
ncm  lamcii  Oci  in  id  quod  fcsliiiaviinus  rursuin  iii- 
gressi ,  fcstinationis  nostrx  non  ileniuicnuis  iiigres- 
sutn.  Festinavimus  eniin  ad  Clirisium  Jesuni  Ooini- 
nuiii  gloriae  et  rcgem  aUcrnoruni  s:cciilprum ,  in  quo 
restanraia  sunt  oiniii:i  in  roelis  ci  in  lerra ,  cui  con- 
siant  oronia,  in  quo  ct  cum  quo  scmpcr  ni:incbimus. 
lii  liis  ergo  iugressi  sapiinus  pcrfecte  ;  ct  si  quid  ali- 
icr  sapimus ,  Deus  noliis  id  qiiod  perfccic  sapiiur  rc- 
velabit.  Ilaqiic  sccuiidum  aposlolicain  (idcm  sacra- 
nienium  dictoruin  prxsoniiiim  reinictcinus;  et  co 
modo  ,  quo  suporius  a  nobis  traclaia  suni  omni.'),  ut 


sii.  —  Fiiiis  itaquc  logis  riiiislus  csl  :  et  qii.rro 
uiriini  aholitio  legis  Chrislus  sit,  anne  pcrfeclio?  Sud 
si  lcgcm  Cliristus  ,  qui  finis  cjus  csl ,  iion  disiolvil, 
scd  adimplet ,  sccundum  quod  ait  :  Non  reni  legem 
solvere,,  sed  adiinptere  (Uatili.  v,  17);  fiiiis  noii  de- 
fcclio  esi,  sed  consumniaia  pcrfcdio.  Tcndun:  cnim 
ad  linem  omnia ,  non  ut  iion  sint,  scd  uli  in  co,  nd 
quod  telenderint,  mancani.  Ei  proptcr  fineni  oiniiia, 
C£lenim  flnis  ad  aliud  aliquid  non  rcfertur.  Sed  cum 
(inis  [d)  omnia  sii,  maucns  ipse  sibi  totns  ''sl.  E( 
quia  iion  excedens  ex  scsc  uili  alii  lenipori  aut  rei 
potiug  quam  sibi  prolicit;  ad  Gnem  iiisum  senipcr  in- 
lcnliospei  omnis  eilenditnr.  Ei  idcirco  Dominus  re- 
iigiosx  (idci  palientiam  fini  se  reservanlcm ,  ita  sd< 


omncm  impioi  voliintaiis  sensum  sub  dictis  aposlo-  B  liortatur  :  Bealus   qui  perniaiuerii    iisque   iii   finem 


licis  (b)  pr.cceptuin  ex  ipsa  fidei  aposlnlicx  verit:itc 
prodan)u<:. 

25.  Trifl  in  quwstioiiem  vocata.  — Tria  igilursc- 
cundum  dictorum  ordincm  in  qu:rsiionein  vocantur, 
priinum  fiuls,  deinde  Iradiiio,  deiiidc  subjeciio  :  iit 
per  bxc  aut  dcsinai  Chrisius  in  fine,  aui  regnum 
tr  idcndo  noii  lencit,  aul  cxtra  Dei  naluram  Deo  sub- 
jccluscxsisiat. 

26.  Ubjectoriim  PaiiU  veiboruM  connexio.  —  Ac 
primum  iiosccndiim  cst ,  iion  bunc  ordinem  aposto- 
licx  esse  doctrinx.  Primum  enim  regni  traditio  esl , 
dcinde  suhjectio,  pnstrenio  finis.  Sed  singulis  qiii- 
biisquc  causis  propria  qnnrmnqiie  causaruni  genera 
siibj>  cta  sunl  :  ul  dum  ros  singulae  in  rcs  ali;is  dc^i- 


{iluttli.  x,ii),  iion  uiiqiie  ul  sii  hciia  defociio,  ct 
non  csse  sii  Iructus  ,  el  inerccs  fidci  (e)  sui  ciijusquc 
coiistitiiatur  .ibulilio  :  sed  quia  finis  iiroposiur:  beili- 
tiidinis  iiiexces-^us  modiis  est,  beaii  suiit  qui  usquc 
ad  Giiem  coiisamm:tiid:G  bcniiiiKlinis  niaiiscriiit,  noii 
iilira  se  fidelis  spei  cxspcctaiioiR'  lendenic.  Finis  ita- 
quc  esl  mancndi  immobilis  ad  qucin  lcndiiur  siatiis 
Denir|uc  Apnsiulus  inipielatis  iincm  ad  desir.cndi  mc- 
tiiin  prxnionens,  nit  .  Qiiorum  finis  csl  iiileritiis , 
nostra  iiulein  ([)  exspectalio  in  ccelis  esl  (Pliitip.  iii , 
19  et  20).  Si  iiaquc  et  bcatis  ei  impiis  finis  esl ,  ct 
Cnis  iiitelligitur  e<se  defeciio:  rcligionem  atquc  im- 
pie!;»loin  linis  ex.Tqual,  393  1"'^  (ff)  utruinqiic  per 
coiisliaitiiin  fincin  sit  iii  cninraiine  iion  cssc.  Kt  ubi 


iiant,  liahe.1t  sempcr  sulij:icenieni  silii  causam  caiisa  C  csspeciaiii)  nnsira  in  ca-lis  esl,  si  pcr  fincni  osse  se- 


pr:cccden>.  Finis  enini  crii ;  392  ^*^''  •^""'  t^dide- 
ril  regnum  Dco.  Tradct  nuieiii  logniim ;  scd  ciim 
cv:icu:ivcrii  oniiiom  m:igistr.ilum  ct  omncm  polesia- 
tcm.  Evaruabii  autcm  omncm  magisiratuni  et  potcs- 
tatom,  quii  opnrtri  ciiin  rcgnarc.  Rcgnabit  aiilcni, 
dniiec  piin:it  oniiies  inimicos  sub  pcdibiis  suis.  roiict 
Vcro  inimiros  siib  pcdihus  siiis ;  (|uia  Deus  ci  Siibjc- 
tit  omiii.i  siib  pcdibus  ejus.  Subjccil  autcni  Deus  iia, 
ut  novissima  ab  co  niors  inimica  \iiicatur.  Debiiic 
siihjeoiis  omnihiis  ci ,  pr^x-lcr  ciim  qui  suhjecii  ci 
oninia  ;  tunc  snbjicietur  ipse  subjicicnli  sibi  omnin. 
Siihjeclionis  vero  causa  non  alia  csl ,  quam  ut  sit 
Dcus  omnia  in  omnibus.  Finis  itaquc  est,  essc  Deuni 
umnia  in  omnihus. 


cun<luiii  impios  (ad  instar  impionim )  desiiiamus? 
Ouod  si  sanciis  exspeclaiio,  inipiii  vero  fiiiis  dchitus 
cssc  diciiur  :  lameu  tic  sic  qiiidcm  finis  creditur  esse 
dercoiio;  qui.iquc  pcBna  impielnlis  csl,  nmnino  non 
fsse  ail  pcciianim  ullricium  scnsuni,  caiisa  in  his  per 
(!ofcriionciii  siii  iion  exsi.intc  paliendi?  Finis  itaquc 
cst  indeiniuand:c  consliliilionis  maiiMira  perfeclio 
qiia?  cl  beaiiiiidini  rcscrvala,  ei  impieiati  csl  prx- 
parata. 

29.  Hegni  truditionem  non  asc  rcgnandi  defeciioiicm 
—  Nunc  igiiur  quia  jam  anibigi  noii  potest ,  in  Gne 
non  dcfectioncm  ,  sed  iion  excessuram  constiiutio-' 
ncm  esse  intelligendam  ,  quamqtiam  adliuc  quxdain 
in  ipsa  dicti  absolutioiic  sint  rcservaia :  tainen  liis 


27.  Q«i(f  ofcifnrfanl  fc«T«iri.  —  Et  qiiirendum  nunc  D  laiitumad  significationem  scnsus  demonstraiis  ,  vi 
anic  nmnia  cst,  an  Qnis  def<;ciio  si(,  an  Iradiiio  duamus  an  traditio  regni  defeciio  sit  intclligcnda  re- 
ainissiosii,  an  suhjectlo  iiifirmitas  sil.  Qux  si  bis  giiandi;ui  quod  iradii  Filiiis  Pairi ,  iradcndo  non 
sihi  cnnlrjriis  non  suhjncohuni ,  cruni  in  ea  inlelli-  tcncai.  Qnod  si  quis  stiili;v  impietuis  furorc  conicn- 
goniiic  veriiaic  (c)  ([ua  dicla  siint.  (Icl;  fatcatur  nccesse  csl  Patrem  ,  cum  tradidit  om- 


(n)  Solus  oodex  Vat.  bas. ,  revelationii  perfecttr  in- 
li'llii}enlinm    Tuni   plcrii|ue,  contcqimmur. 

Ib)  Apiiil  Bail.  et  l-r.,  deapiwn.  Apnd  I,ips.  ci 
r:ir.,  pi(ric;i(iiHi  .  nnn  iu  iiialc.  Iii  inss.  V.it.  has.  ot 
Marliii.,  prirceplit.  In  ca-toris,  prwfep/Km  ,  id  csl , 
pr;ccoiioepliitii.  Cum  liis  coiifer  verhi  nuiu.  7. 

(r)  Miriin.  nis.  qii/r  dictu  smit. 

((/)  Editi,  omiiium  ..it.  Coiioinnins  mss.  oumiasit 
quod  inCorb-  corruinpcrc  pei-pcrain  lcntavitsccunda. 
iiianus. 


(e)  In  viilgaiis,  suw.  Reciiiis  in  mss.  siii,  scil.  obo- 
/i^io  .- qii.x- beata  essc  nequit,  quia  de^^cclio  iion  cst 
l>e:i(iiiiilinis  cupax.  Mox  inexcessu^,  id  csi,  quo  ullra 
lcndii  neqncai. 

(/)  Alii|uoi  inss.  reccnliorcs,  coiwersuiio. 

(g)  Apiid  Bad.,  wrique:  prnhc,  si  favcrenl  soripti. 
In  reliijiiis  cdit.  i^/rimi/uc.  Ai  in  mss.  m:ignii  con- 
seiii.u,  Htrumque,  quod  de  religionc  et  impictaie  prcc 
dicatiim,  ad  iion  essc  rcfcraiur  nccessc  esi. 


i  i.i    Kilio  ,  iimisisKO  liail;'H'l'i 


SANCTl  Hll.ARll  EPIS<:OI'l  MO 

si   (1  iJiilisst    iiMitili.-;  A      M.  Chrhln  j'im  iuhjfcla  ntiil ,  quas  iliiiiiilur  siihji- 


i'j|iT:^  bi)(iiiri(:rl.  Ailciiiiii  lioiiiiiius,  Omiiiii  iir/ii  ira- 
thiit  siini  a  palre  mto  {Utc.  i  ,  "ti);  «t  iiksjiii  :  Udu 
11,1  mi/ii  (  miiM  poietuis  i«  fnlo  ei  in  ftrru  {Mailh. 
wMii,  IC).  Si  igiuir  liailiH.^Bt*  tarnissc  csi',  Rilrr 
i|iiiMliii-  liis  (III*  (l(!(ln  i'^niii.  yiiiitl  M  l*a(M'  (r  nlcii- 
ilu  lioii  <'m-uii ;  iie  Ki'iin  i|iiiili.Mii  iiiicilii;'  iniiest  lii^ 
cgorc  qii*  i!aiti(.  Lr^o  ni  iiiulidis^e  (iniiii  i ,  lii^  i|i- 
.••is-iiiiv  ir;ibi(lii  «1011  vidriiir  iguis-f;  re(ni«iiin  ct( , 
III  iii  ir.iilcii(lodisjii>ii^.«ii(M.i«f.'iu«.i  imw  ;!Hir,(c)airei 
l'aier  irii.lfihJo  iinn  <rjic.ii,  c(^ilius  ilaiitlo  i.i'iif(;ca(. 
5li.  iiubiniio  lliiicit  nnn  /.imii/ii(ifciii  ioii.il ,  scrf 
(/i())insiUit<ii<'m.  —  Itc  6ubi«;(  liouc  aineHi ,  iie  <|Hi«(  iii 
Lac«iit«mi<-liosiiiii  l'ili"ilfiiHU(iir  ,  ciini  ali;«  iionnull.i 
tid'S)   ni>»lr:i'  oi>iliilriaiir,    jira^cnme  (aiiiei!  sibi  liic 


fiv'ii(f(i.  —  K(  (/■)  .|U'i(t  sit,  sfcimiliim  ba.ic.  (•aiinlcii» 
liilei  no^ir;!' spcm  iiitelli^rndiim  cs(.  Naiii  ri^siirgeii- 
(ciii  n  iiioniiis  1>oininiiri)  Jrsiini  Clirisiliiiii  seihire  .1 
ilc»lris  Dei,  non  i;'nor;'li.l<i  esi ,  eibio  Apiisiiilo  tes- 
liiiil',  riiMi  ail  :  .Scrun(<i<ii!  ep.TiKioncm  pnlenlia-  \or' 
lihdinii  ejui  ,  .ffKim  opfrnius  esl  in  Chiislo,  cuiu  «um 
(xiilavit  (I  mortiiif,  ei  roiliicin>il  nd  derteram  suainin 
iirlix  nuper  omiieiH  principalnnt  el  poirflalfin  et  virtu- 
lim  et  dominittionem,  el  omne  ncnun  qnnd  noniinatur 
non  sotuiii  in  liuc  xcrculo ,  tctt  el  in  [ulnro  ,  el  oiniiiii 
ivbjetit  tiib  pedihu$  ejm  (Kplies.  i,  I0<?(  ><^<)).  Ap  i- 
stdlicds  nam<|iie  M.'rmo  seciiii(liini  D.m  pnlcsiatcm  pro 
liiciis  j  iiii  fudira  sis;nific»t.  (Ju«  euiiii  per  .■uliinvle- 
tioiioiii  u>n)()oriiiii  siint  gerenita  ,  ea  jain  in  C.iirisin, 


i|ise  tocus  adcrii.  K(  primiim  ciiiiiiiincm  scusiiin  iii-  B  iii  (]U(i  oimii»  chi  (ij)   jilpnliuilo,  co)i'-isiui)C :  ct  i\m:- 


lirmg.i,  iili i;ii)  nuiio  Milij.riKiiiciii  it;i  iii(ellii-'i;i(laMi 
liodiiiMis,  laui.-iicurt  seiviiuKMii  <l"o.ina(ui  .  »ul  inlii- 
:uiuU'Mi  \ir('.i(i  ,  5Ui  iKi.ion  iiili.'ii!irKii.ui<'iii  Ciinir:i- 
uis  (}ii  .liiatilins  siili.liiiiiis  ,  iil  Kilius  si-cuiiiluiii  li.)'C 
I»-.)  ii.itri  sit  (lissidriiiis  n.iliir.T  itnritsiime  Midiec- 
;iis  0  :"■'!  ^i  '**  etisli'iiali«l«i',  eiTOnjm  iuiie  «piiiiu- 
iii^  liiiiiDiii.i!  api>suilu'i  berinaiiis  <aii(:  b  iiroliiiieliit. 
S'ilij'ttjs  cnita  silii  (irjmlius,  (uiic  (*)  su!»jicicii(Juiii 
•■iil.)i<iriili  hilii  cionia  ait :  et  pcr  id,  quoi!  timc  sub- 
jitioiiir  ,  ilis(>ensauoiicni  sigiiificavit  iii  leinpdre. 
N  "■i  si  sulijcctkMieiii  aliud  se.itii^ijnis,  eisi  luiic  sub- 
jic  el'jr,  3S4  ''*■'■'"  siilririctus  iiioilo  ijdii  e6t :  «(  ef- 
'icioiiiiis  euiB  d*siJei>.ie(w  ■"(  insoleiaeni  ct  iniiiiuni, 
i5'jein  nf.ce8si(?s  leuiporis  laiiiiiu.nu   li:icto  et  coni 


cuni(|ue  fiiiura  eriinl.  diEpcii^aiioiiis  in  liis  pi'ltus  e»( 
(irJo ,  i|iiaiii  iiovitis.  Siiiijicit  eiiiiii  oiiiiiia  l>eus  siib 
|icdilius  ejus  ,  licel  adbiie  subjicieiida  siiil:  ui  iii  eo  , 
(jiicd  sul>iecta  suni,  (Jhiisti  fiideniHtnbllis  si(  |ioics- 
lus  ;  ii<  eo  vero ,  (luod  subjicJKiida  suiit ,  secundiim 
jileiiiluiliiiem  (einporiim  siiccedeiiliuin  Hd  liiiein  xi  i- 
luiH  profccuis  si(. 

3ti.  £i'(ici«if!0  quid.  Iltius  a  subjeclione  ditcrimen. 
—  Ooiiicm  «Hloni  t;unirari;im  virluiem  evacnaMdmii 
csse  110«  oiistura  eogniiio  csi,  ei  biinc  nens  priiKi- 
pfin  ettpiriialis  ncquiiiiv  puiesiateiii  autcnio  ii:(eri 
(iii  (/{)  iradeiidum,  Beciiiidiiin  ilUd  :  Diicediie  a  me, 
tiiiiledirli,  in  ijnrm  o'(t'r/i!(;ii,  ^«^«1  pr(r;jar<ivt(  paler 
mem  diiibolo  c(  395  ""9'^"*  ejui  [Miiiib.  iitv.il). 


ire^su  lyr?niiicx   iiii|iict.iiis  tuniorc,  iu  seraiii  obse- (<  tivacuatin  aiit.^m  non  Idem  cst,  <]Uo4  subiectio.  Naiii 


i',uvl9in  S4l  biilidilura.  r.l  ulii  iliuJ  c.ii  :  i\'oii  reNi  iio- 
bimutem  niMm  (ucere ,  ted  voluuiclcin  ejus  qut  ncisii 
ne  (Jnan.  vi  ,  aH) ;  cl  i  iirsuiii  :  i'i  opl.'reu  l'iiler  di- 
liqit  iiic.  quia  'i.ii.iiu  (/!«<■  plitciln  suiil  ei  (i )  (acio  \Joiu. 
MH,  i'l) ,  bcd  •'(  illiu! :  fiiUr.  fial  voif.iilts  iti(t(iloll!i. 
XiM,  i>)} ;  vel  Utic  A{>')sliili:  lluiinliatil  se  j  ;  fuj  obi- 
diais  usque  ad  mcrteiii  (Vlnlip.  li  ,  S) .'  Et  (jni  sc  liu- 
Iiiili.-il,  babji;!  hoc  iii  iinui;i  iie  liiiiiiilis  sii;  •'t  iiui  lil 
(ibcdieiis ,  siiscipK  ex  voiiiniaic  (iu.>'.i  nbedit  ,  duin 
jier  id,  (|uud  se  liumilial,  fu  ubedieiis.  l<iiigciiiliis 
i^aijiie  l»eus  liuiiiiliaiis  so,  el  obcdieiis  V.ilvl  iis(;ijc  -d 
iiiiiriein  cru^;»*,  {d}  qiio  geiicre  :  cuui  S'.i;;j*.cla  i  i  iiiu- 
nia  siol ,  uinc  sr,l'jici.!i;dus  ipse  l*airi  iiiieiligctiir  ? 
iiisi  i|iiiid  subjcciio  bxi;  iioii   nov;>c  obcdieniiiie,  scd 


cviieiiaie  aiKcrsaijtein  p(i(e.>i,i(eni ,  boc  esi  jiis  po- 
(fS(;iiis  aurene  ne  iuaoeai,  ct  per  po(estatis  evac.ia- 
iiiiiiein  ,  rcpiii  (*si  aliolere  doiiiiuadiin.  Dc  iino  e(  l'o- 
iiiiniis  tc>(:iliis  fsl  diccns  ,  lugnum  menm  non  esl  ile 
l'oc  s<i'(mIo  (Joati.  sviii,  50);  huiic  euiiidi>ii)  regni 
istius  |iotcii>.<:tii  inuiidi  pi  .iicipem  inUc  |i)  lesUiiU':, 
nijiis  pole.sias  (icsinel  icuiti  sui  cvacuata  donoiualu 
(Joun.  XVI,  -21).  Sul'joctio  vero,  quis  ei  obedienti.T; 
ct  lidei  est,  ead''!n  vcl  concessiunis  vcl  (ieniuialioiiis 
dcnKinsir.iii'}  est. 

55.  i)<ioi':inis  qnoA  C.urisUis  sibi  Kibji^rH  ,  subjecfrit 
it  iodr.  —  F.vaniaiis  iijuiui;  miini.^nmibus,  i.uliji- 
cicnlur  iniiiiici  «'jiis  [la  uuteiu  fuUjieirniur,  u(  ipM; 
sibi  siibjicial.  lia  vcro  suhjicict ,  ut  lii  sulijici;«t  |iou> 


(.')  ■iispciisaiidi  sacrauicnti  esi;  ijuiH  "M  obseijuelajain  "  Aiiiie  igiioravit  A|<ii«>liiliit>  dieii   evacgclici  vir(u(eiii  , 


niaiiea(.  el  iii  tcmporc  sit  iiieuuda  subjectio?  ^ibil 
ii;i(|uc  Diinc  aliud  subjec(iu.:is  sii;iii(ic;uio,  (]iiaii(  ijiys- 
terii  deiiiutjstriiiiu  esl. 
<1)  Verba,  ud  iru',  desunt  in  C(nlic«  Vcrun. 

(«)  l,'|c;  et  l'.ii'.  fi  ali(|iui(  iiiss.  ,  noM.  Al  U.iil.  , 
Er.  ft  iiiss.  iiliir«'S  -M.  iiotiores,  cMr,  id  C6l,  ob  (|Uani 
di.'<|iensa(ioii  '  caii.^.Hi". 

(b)liani>-.    Alciliti,   *M('>iri«)'(;ws  ;  ct  moK  eri< , 

JIIU   Hlf  . 

(0  .M.niiii   iiis.ji/tl.  '.mper. 

(d)  lu  1IISS.  I»as.  V.t  ci  Maiiin.  Iiic  additiir  vcr- 
buiu  lil.  T um  p(i>l  qiw  qenerc  ,  su(>|>|f  .  ««o/kc 
liofiiv 

ii7/li.Ad    el.  !''<'     'lnpeiitniiii  nucruiiieiilt 

(/)l.il'S.   Cl  l'ai      tio»!  I'.r    ,  '/iii.l    ii/.(.<  .-"    Ii:i«i   , 


ciim  Ail :  A°c>ii«  teuil  lid  ute ,  «i.u  i  ulcr  iiie^tf  ui/i/urut 
i//i(iii  (I)  (;)  iid  ms  (JoaH.  vi,  ii) ;  ctiiu  t  iiiii;ji  sci  i|>- 
lUin  sit  ;  iYfi.'io  nrlii  iiJ  l'ittr.:!n  ,  i^i.u  /<«•  me  (Jvan, 


qiii.l  sil.  V;;t   li;iB.  Iiis.  ,  qucd  iia  »il.    .'Mii  ,  quiiJ  tit  , 
l.ii!:)  !!ivst(vii;ti», 

(i;)  l.ip-;.    .•!  l':ir.  f>f;'iii/Mdo  <{iviirii*l>i  reliiedtiiti- 
Los  .ilii.>  libiis.  Ilciiidii  ciliii ,  I  xc.^plo  l*:<r.,  <.»isli(Hil 
(,'111!'  f'.'i;  /(ilni!i  «KiK,  (/i5',)c)is»il.iiiis,  ;  tc. 

(>''i)  l'..)i<.i,  (ri.'iic,>i('«.ii .'  Aln<<|iic  iiiiriiiriiAio  inss. 

(I)  1*111 1  (('s  <).>ui:.  livi  ,  II  :  ('liHccnc  mnrnli  Ahjms 
/.i»i  (ik/ i.i/iis  (■.«.  Itti)\  «1  |iiiii.>,-ili.is  iii«».  rep.isiii 
luiis  «('(UMolii  ,  pro  ii;>i'N(ilo.  Of  piili'Miile  diniiuli  iii 
it'.;ii.i  uuiiidi  liil.' Ci^iKl.  Vsal    ii,  n.  i'l 

\i)  Vcrli.i  iid  mi  ililiniusfx  ii)S&.  cuiu  .|iiitiiisiiia4 


M\ 


DE  TRIMTATE  LIBCR  KI. 


\iv,  0)?ut  niinc  ipsc  slbi  inimifos  8)tl'jiril,  e(  tnnien  A  Eriwgeiinm   qntdtm   inimici    fnopler  tot 

Dous  ni  ^ulijaeit;  oniiie  prr  lioe  a(ki$  ejiii  ,  Uei  iii  en 

o.sse  opug  tesiaaa.  Ei  cum  non  nii>l  per  erim  euiHliim 

.1(1  Puir«iii  %H;  ail  eMiii  <amen  ,  iiisi  i'aler  arlduxeril , 

iiiii  vtiiilur.  i>;iiii  dum  Aliiis  [>ei  ln(('lligiiiT,  (lalornX' 

iii  eo  Datiirui  «frilas   di^citur.  Al(iu  •  il  i  el  <  i-ginto 

(ijFilioDcuspaler  aJviicai,  t;lcie<lil'iFilio  Ihilci  sns- 

ripii :  quia  ugiiificaliii  ei   cngiiiliu  Tairis  in   Filio 

'<•)  sit  iief  sigiiificjiionem  in  se  Oci  palris,  iclipioso.s 

nns  in  eu«i  iinitrna  roligione^l)  (r)  perferenlis.  Ad 

'lucit  crgn  ita  1'aifr,  {d]  diiin  qiiod  priiiri|»lc  ciit  pa- 

trr  ciciiitiir.  Ad  l>;ilreni  aiiicni  iicniu  T:idit  nisi  pcr 

Filiuin  :  qula  ccssanlc  in  iiobis  lide  Filii,  iijiMiraliilis 

Paiereci ,  {i;  non  iidiiuris  ad  p:iiernani  rclieionein  , 

;iisi  piitii  Filii  v«<ieratioiic  susccpta.  Aiqne  ita  Filio 


m 

secundinn 
eieclioiiem  aiilem  diteclt  ;.ri)(iftr  iialie.\  {[(0111.  11,  28). 
II..S  er|!o  iiiiinii:  li-  cnicis  Uiiisli  meminiimis  scd 
quia  diccii  propier  pairc»  Miiit ,  scimns  cos  siilijcc- 
lio:ii  rcserv.ilos  ,  scciindiini  ((iiml  iliiiiiin  cst  '  /Voii 
enim  v»tn  ro«  ignorare.  fralrti,  lacramenlitm  lioc  ,  u( 
non  silt»  vobft  $apitiilcs :  quuntam  ex  ^arle  ohtii$iij 
jiclae»!  iii  Itrtd,  tfuoaii  uique  j:teiiiiudo  unlinnum  in- 
liet;tliicomnifliiraellf]  lilierubilmr  ,  jiVui  tctipium 
iiit  {E$al.  Li«,  40  el  $eqq.),  t.l  teniel  a  Siaii,  qxti  libe- 
■el,  (i) et  averlal  iwpiclaw$  tib  Jacob,  tl  lioc  ittihttmcle$- 
tamcnlam  eU,'Pum  nbitulero  iniqHilalen  eoTimtlbid.i!'! 
el  tcciq).  tniiiiici  ci^go  sulijicieiilur  riiI»  |>edilius  cjus. 
5.'».  HubjitiHnHir ,  qHalrniis  gtoTieri^liiisfi  cenforme$. 
—  SeJ  mlijiHtiOHeni  illam  quid  conseqnBUir  ,  inicl 


cognito  ,  ad  viix  n«s  Ticriiiiaiein  i':iier  uddncii  et  0  lixeiiiinm  «t»!,  ne<i<pc  illud,  <$;  A(.ti«imr  (<rr>)r(a  fsi 


SMScipit :  et  utruin(|uc  per  Filiiini  cst,  duni  pi:('.li*'a- 
lionc  |K'r  ciini  fatris,  et  pcrdiiril  ad  ciim  P,il''r, 
ct  ad  Paireut  ipsc  deducit.  Ad  abwluliuri-ni  iia- 
qiii;  dicti  pr£st'iiiig  inieltigciiiiani  comiNenHir«lin 
sacraiuenti  istins  fuit  ncccbsaria,  ut  pcr  Fiiiiim  es- 
si!t  .  qnod  Paler  nos  et  addncil  el  suscipii :  ct  per 
l.iic  iiitclligcrciinus,  396  qu:iteiius  quod  ipse  Eilii 
siilijwil,  Dciis  ci  .subjecit.  Dci  sciliccl  in  co  imlnrii 
pcr  iiaiiviialiMii  niancnte,  et  ea  quac  ipse  agit  agcnle : 
(Inm  ita  :it;ii ,  ut  ca  Dcos  agal ;  et  lamen  ipse  ea  , 
qiis'  Dcus  cgerit,  agat:  ita  lanieu  ,  (5)  {e)  ut  iu  eo 
qiiud  ipsc  ugit,  lilius  Dci  agere  inielligaiur ;  in  eo 
vcro  quod  Dciis  agil,  p:iicrnK  in  co  iiatui:c  ul  in  lilio 
pro|irii'l:>s  seiiti.iUir  exsislerc. 

3t.  Qui  inimia  Chrislo  sint  subjicieniti.  —  CvncuK- 
tis  itaqne  magislrntibus  el  pniestaliiius,  t>ulijicieiitur 
ci  sub  pedibus  iiiimici  cjus.  £t  qnos  iiiiiuicos  intclligi 
(ipurticat,  idcm  Aposiolus  docuit,  dicens  :  ^ecundum 

(\\Perfectos. 

(i)  AciH  cdituiii  paternam  rtligionem. 

nnfsis  placuii  iit  nune  ipse  ^  quam  cum  volgalis,  Fl 
i\<iiie  ipse. 

(a)  lii  codicc  Val.  bis  ,  /i/io  Dco  Palcr. 

Ih)  Veriiiim  .m7  ab  Erasino  comra  mss.  fnlcin  cx- 
piiiictiiiii  rcslitiiiiiius  Tiini  ln  veiiistiore  ms.acGcnii. 
pi'r  iignilicaiionein  cjiis.  QiKtd  posilum  vidcfi  poiesi 
iiMiic  Gi:ccuriiiii,  siiiiilibus  locis  vuigo  diccnliiim  -oO 
iv  ia^Tw,  pro  9111  in  $e  esl. 

(i)  lia  ms^.  Rcniijr.  el  Theiul.  fivcnlibtis  Cnlb.  , 
l.orli.  ac  pl('ri«(|iic  fiiiis,  i;i  quibiis  perferentn-  /ati- 
lis  ciiiin  el  fmiuens  cstin  veleribus  libris  i  in  e  iiiu- 
t:ilio  ;  sicque  sensiis  est ,  fidem  ei  cullum  Pairis  ad  D 
lideni  cl  cultiim  Filii  nos  pcrfetTe  ,  Patrc  nns  in  se 
rollgiosos  perlVreiite  iii  Filiiiin.  Si  quis  perferenic 
iiwilit  qnain  perferentis  ,  iion  multiini  r8|iiign:ibimus. 
I.iico  perfertiilu  ,  liabeiii  dno  iiiss.  perfcLios.  Dnus 
aiilwii  Vatie.  CHin  Viiid.  el  Silv.  ,  i>alernam  reltijio- 
nem  peifer.ittefpcrf^^ctos.  M  jpud  iJad.  iri  fHilernam 
relifiionent  \yerfcTenle  \\\  r«lii|iiis  editi:;,  palejrna  reli- 
rjione  perfeclos  ^tildiicit.  Adduiit  crgi :  iibi  verbuni 
ndducii  repciilur  ;ibs(iiie  ulla  auclunlalc. 

{d)  KdiTi,  diinj  piipcipnte  Faler.  Reclius  mss.,  dnm 
qiwd  principale  «.<:(,  elc.  Sic  SMpra  11.  2,  (1e  Filio  ;  si 
eliam  id,  quod  principak  ent ,  nalum  ncgabil.  Dlrobi- 
qiie  principnle  ad  propriclaioin  referlur. 

((•)  Abi-si  p:'r!ico!2  1.'/  a  ii'U)us  wss.  Collwriiuis  , 
mio  Siirboii..  Gi.rin.  et  yar-in. 


iib  comori  {\<:or.  Jv,  2«)  De\i«lio  aMrm  mortis 
iiiiiil  aliud  <|iiain  resurrei  liu  ei  m^iciuie  m:  «uni  in- 
leriius  cocrii)jiioni>  ciiss.mie  ,  *i»«  jam  ccelvstisqnc 
iiauir.f  cuiisiiiualiir  :»'l(.riiiias,  sccuiidum  ciiiod  dic- 
twm  e*t  Opoikl  ci.iiii  c«rruplii'tim  niuii  induerein- 
(orrupltoncm,  ct  MuTltile  islud  induei^i  iirtmvrtaiilalem. 
llain  aiUeiii  murlale  iilud  indwrit  vtunorlniuniCM  , 
luuc  fiei  vcrbiim  ijuod  scriplum  esl  :  Ahforpia  ett  mois 
{b)  111  tonleMliotw.  l  in  esl  mors  uchUui  tmu.'  tJlii  tst 
iHor-  ronuiiiio  luu  '.'  {Ihtd.  ,'i5).  i«  subjaclionu  il»(|ue 
iiiiiihiiiruui  iiiors  ■/iiKiiur;  et  nioiie  vicis,  iiniRorta- 
litjiib  vita  siiciedfl.  <^ii«  autoiu  titbjeclwnis  pcrfecla 
ilia  piisi  (idoi  sul>jecllMie<!i  propiieias  «ii,  idem  Apo- 
^loiiis  teslaius  cst,  cum  ail,  ifru  Irnnsfignmbit  forpns 
liuinlitaUt  noslrii  {1)  conforinc^Q^  corpiri  gloria:fU<€; 
sectindum  e^cacm  (.uce  operi,  q'iQ  posiil  subinere  jifti 
uiniiia  {Pliilipp.  iii,  21).  Siibjcciio  iu<)ue  «liam  e-a 
est,  quae  e&i  ei  nauira  in  natur:im  (J)  concessio ; 

(5)  Pariiculi  «i  abesl. 

(•i)  Et  avertet ,  jiixta  graecmn  airoirrpi^u. 

if)  In  ins.  Miirlin.  icluabiiui:  ^l  moi.,  peccjita  eo~ 
r!(M',  i!on  iiii.7i(i(ali;s  coruin. 

(3)  In  excusis  ,  twviisima.  Exssm  quidcm  supra 
II.  'ii.  i:ot'is6tiniu  iiiimicu.  At  bic  nifigno  cunsensu  lia- 
bciii  iiiss.  novissime. 

{h)  Pio  gr;i;i.o  iis  vixof ,  in  tictoriam,  legil  ilil.irius 
;int  inlerprcs  qncin  seiiuiuir,  tis  isin;.  iiiio  iii  p3:il 
i.iK,  II.  14,  lecuoneiu  utrjimque  fiiroul  admiliil,  ei  in 
uiiiiui  coui|xi(iit. 

(i)  Diiiis  ins.  Vaiic.  ,  alicr  (".nlb.  ei  Sorbon.  con- 
fornies  fnritm  ;  qiiomndo  supra  lib.  ix  ,  n.  K,  in  qui- 
iinsdam  niss.  jejiti  observatiim  est. 

(})  Coibciensis  codex  ab  aniiqna  manu  ad  margi- 
iiem  prae  se  fcrt ,  Cnuie  :  sed  cautelam  siiani  secum 
liab*'!  ipse  locus ,  diim  siatim  siibjicitur  ,  De/init  «u- 
tcm,  n»«  Hi  iion  sit ,  ete.  Neque  frediderim  Oilariiim 
:ib  .iugusiino  notari  Serin.  conl.  .Aria».  cap.  57,  ulii 
.irt  :  Qiinmvis  non  defiicrint.  qui  iltain  lunr  Fiiii  sub- 
jcclionem  ipsius  liumnna:  fi/rmiV  in  iliiiiiam  subflan- 
liam  eominnlationem  intettignndam  pMnveiinl ,  icin- 
qu,im  Ii9c  citique  rei  eubjic:ntitr,quoCi  ia  eam  vertilur  et 
viulalur.  lijne  autem  opinioiieni  i|;$iinininiet  Aria- 
1111  rnin  fuisse  ci  eodem  Angnsiinc  lib.  u  coiitra 
M;uiini(i.  c.  4ti  jaiii  imiic^rvinics  niiin.  ii.  Eiidcni 
.S:ilielliaiiis  ae  Marcioiiiiis  ;uirib\:it  Ainbiosius  jib.  v 
•li;  Fide  c-  io,  n  ii^i:  ■  SabeUiuni ,  inqnit,  el  Mer- 
cioniiw  dicunt ,  quod  hwc  fuiv^v.  sit  Ctiristi  ad  Dviiin 
pnlreni  luhjcclio , -jt  i^i  Pairvp  Fiiivi  ri(itn-Jat>ii  At 
vcrc  Hiii'.rio  Uic  Vfx  nalurn ,  uqv.  corporurn  ipvonin! 


1/ 


m 

iliiiii  a  s>^ 


SANCTl  IIILAUII  EllSCOri 


m 


sertiiKluiii  qiiiid  esi  desinens  ,  el  subjici-  A  1"'  liobel  aurff  (1)  (<^)  audieudi ,  audial  (Matlli.  xiii, 


lur,  cujiis  coiicodil  iii  roriium.  Dcsiiiit  :iimciii  ,  noii 
ul  iioii  sit,  sed  ul  prdticiai :  (ilque  e\  deinuuiioiic 
subdilus,  iii  sptH^ivm  suicopti  allerius  gencris  trans- 
euiido. 

50.  filii  mbjeciiu ,  glorite  paurme  contorlinm.  — 
l)ciii<|ue  ui  Siicrainenli  liiijus  cssei  ratiu  al>wlut.t , 
po>t  iiovissiinc  deviciam  nuirlcin  ,  tum  aii :  Cum  au- 
lem  dixeril ,  Omnia  lubjecia  suiu ,  ukiifue  eo  qui  tubje- 
lit  ei  omiiia ,  lunc  ipte  tulijeclut  eiit  illi ,  qui  ei  lub- 
jecit  omiiia,  u<  iii  Deui  oiiiiiia  in  omnibus  (/.  Cor.  xs  , 
tietieqq.).  Priinus  igitur  sacr.iinenti  );r«dusest,  sub 
jectu  cssc  ci  uinnia ;  et  lunc  ipjiiiii  sulijecliim  lieri 
subjicienli  sibi  oinnia  :  iil  queinadiiiodiim  iios  gloriu; 
rcgnaiilis  corporis  s  li  subdiinur,  cudeni  ruFiiiiui  sa- 


40  fl  neqij).  Nuinquid  iiuii  oninibus  n:i(uralcscor|K)- 
ralcsquc  aiircs  ad  diciorum  audientiampa(en(,  iit  ad 
audienduiii  doniinica  admonitione  («)  ftierit  necessa- 
rium  ?  Sed  sacnnieiili  scicnliam  Itomiiiiis  insinuans , 
auditioneni  doctrinx  lidelis  cxegit.  In  consnninia- 
(ionc  i(aq>ic  ba.'riili  dc  rc);no  cjus  scandala  aurerun- 
(ur.  Ilabenius  cri^o  regiianiem  Dominum  secundum 
corporis  clarilaieni ,  quo  nsqoe  scandala  auferaniiir 
llal>emus  rursuni  conrornics  nos  gluri:r  corporis  siii 
in  rcgnu  Patris ,  lamquani  in  solis  ciaritate  fulgentes 
{()  in  qu.i  babitum  regiii  &ui  ApoOulis  in  inonie  (rans- 
furinatus  osicndii. 

39.  Gloriani  imiieriiens ,  iradit  not  regnuin  Deo  linc 
regni  tui  ilamiio.  Hi-gnum  iriidiium,  noi.  Tradeni  Cliri- 


cramento  (a)  ipse  regnaiis  in  gluria  cnrporls  >ubji-  3  itus,  e< /locqiia/fnuj /lornu. -r-Tradetergo  regnuni  Deo 


cicnti  bibi  universa  subdaiur.  Subdiiuur  auicin  glo- 
rix  corporis  sui ,  ut  in  ea  simiis  (6)  claritate ,  qua 
regiiat  iii  curpore  :  quia  corpori  cjus  conformes  eri- 
nius 

57.  Corporit  Cliriili  gtoria.  —  Et  quidem  gloriani 
rcgnaniis  nunc  corpori»  sui  Evaiigelica  non  (accnt. 
lla  eiiiin  scribiiur ,  Doinino  dcenle  :  Anien  dico 
vobii,  quomuin  sunl  aliqui  de  adslanlibus  itlii,  qui 
non  giisiabunl  morlem ,  dunec  tideanl  filium  hominis 
vcnieniem  in  regno  suo  (  Mallh.  xvi ,  'iS).  Ei  (acium 
est  posi  diei  sex  ,  asiumpiil  Jesus  Pelrum  et  Jucobum 
el  Joannem  (ralrem  ejiii ,  ei  ducil  illot  in  monlem  ex- 
celium  leorsiim ,  et  iransfigitratus  ett  Jeius  ante  eos  , 
et  resplendiiit  facies  ejut  ul  tol ,  vestimenlu  aulem  ejus 


p:itri  :  non  ila  ,  (aniquaiii  iradens  polcslaie  cimccd.it, 
sed  i|Uod  nos  conrnriiies  i;lori;c  corpuris  sui  facii  re 
gnuni  Dei  erlmus.  Non  eniin  ait  :  Tradet  snum  re- 
gnuni ;  sed  Tradet  regnuin  (I  Cor,  xv,  ii) ,  clTectos 
iios  per  glorilicationem  corporis  sui  regnum  Deo  tra- 
didirus  Nos  i(a'|uc  tradcl  iii  rcgnuni ,  secundum  liuc 
in  Evangcliisdictum  :  Yenitt,  bencdicti  pairis  mti,  pos- 
sidele  prwpnralum  vobit  regnum  a  contliiutione  mundi 
(Malth.  XXV ,  34) .  Fulgebunl  ergo  jusii  ut  sol  in  regiio 
pairis  corum.  Tradei  eniiii  Filius  Deo  rciiiium  cos , 
quos  vocavit  in  regniim,  quibus  et  bcatiiadinein  sacra- 
mciiti  liujiis  spopondit  dicens :  (i)  Beatl  mwido  corde , 
quoiiiam  ipsi  Denm  videbuiil  (Matik.  v ,  8).  Hcgnans 
il;ii{iic  averict  scandala  ,  cl  tiioc  justi  io  regnu  r;i(ris 


(acta  lunt  sicut  nix  {Matili.  xvii ,  i  et  2).  Gloria  iu-  Q  laini|uain  sot  luN^ebunt.  Tradei  autem  Deo  patri  rc- 


quc  veiiienlis  in  rogiiuin  curporis  Apostoiis  deinun- 
stral.i  cst  :Naiii  iii  baliiiuDominus  gloriosjc  (<;)lrans- 
funnatioiiis  sua;  consiitit ,  regnantis  curporis  sui 
cl.iriialfi  paicfacla. 

58.  l.'.ontoriiiiin  illius  nobit  promissum.  —  El  biijiis 
quidcni  glori:e  <:u.'C  coiisortium  ApO!>(olis  poliicens, 
ail :  Sic  erit  in  contnmmnlione  sa;citli.  Millet  /ilius 
hominif  angelos  398  ■"^"''•'  •  '"'  colligenl  de  regno  •jii^ 
omnia  scandala  et  qui  (acmnl  iniijuilalem ,  ct  mitlet 
cos  in  Mminum  ignis ;  ibi  eril  flelns  et  slriiioi  denlinm. 
Tunc  juiii  fulgebunt  sicut  tol  in  regno  palris  eoruni : 


gnuin  :  ci  tiiiic  (|uos  regnuni  Dco  tradiderit ,  Dcum 
vidcbuni.  (g)  El  quod  regniim,  ipsc  tcslatus  esl  di- 
cens  ad  Apostulos  :  in  vobit  eiiim  etl  regnum  Dei 
(Luc  xvii,  il).  Rpgnans  iliiquc  rcgnuin  Inidcl.  Et 
si  quis  qu.vi.1l  quis  isle  sil  iradens  regnum  ,  audiet . 
CViiijlMS  iciurrexil  a  muiiuis  ,  399  primitioe dormien- 
liiini ;  quoniiim  per  hominem  mors,  ei  per  Iwminem  1  <;• 
.•!iiiri'Cfio  iHor/uori<m  (I  Cur.  w,  2l).0innis  cniin  liic 
nuiic  prxseniis  qu.cslioiiis  serinodc  s;icr\incn!i)  cor- 
poris  e.st,  quia  Chrislus  priiiiitia:  ex  moituiscst.  (juo 
aulcm  Clirislusmyslerio  cx  monuis  resurrexil ,  Apo- 


(I)  Non  cxlat  audiendi  in  no^-tro  codicc. 

(S)  Beali  mitnili  corde  cum  gr.cco,  luaxsifioi  o<  rsSaiiii  xfi  r.vi,Sia. 

csscntiain  signirical,  sed  qiialitatem  :  qnod  aperlc  dc-  J)  paiicis  liic  apcrit  Hilarius  :  ul  quiunadmoduiu  siibji 

claraliir  tracl.   psal.   11,   n.  41  .  Confracia  reparabil 

(cnrpora),  noii  ex  aliaaliqua,  sed  ex  veleri  alque  ipsa 

originis  tiuv  muterie  tiieciem  (oiiipliicili   sibi  decorii 

iinperiiens  :  ul  rorrHpii^WtNm  coipuium  in  incorruplio- 

nis  gtvrium  reiurreilio ,  iiox  inlerilu  naiurnm  perimal , 

led  qualitalii  rundiliune  deinulet.  Nou  enim  aliud  cor- 

put  quamvi.i  in  aliiid  reiurgct ,  clc.  N<>ii   iiiinus  liicu- 

lcntus  <-si  luciis  irait.  ps.1l.  lv  ,  n.  \i.  Ideo  auiein  , 

piilo,  dixii  sancdis  Ductor  natnrain  inuiari ,  ciiin  &o- 

lain  i|ualilaluin  noviiaicni  inlelligcrcl ,  qiiod  glorius.c 

duics  niin   siiit  naiuralcs  corjiorum  qiialii:iics,  scd 

putius  i|u.i;d  nn  divin.c  cnnditionis  pru!roga(iv,c.  lliidi: 

III  iMiiiiiliiis  lii>  lucis  naturiB  noininc  naturMlc.u  iniei- 

ligil  ciiiidilioiicin. 

(u)  Vai.  bas.   ins.,  unus  Colli.,  alter  Sorbun.  ct 
M.iriiii.  ipic  sibi  rcgnans. 

(b)  lii  vulgalis,  lorporiiclaritale.  Vux  corpuii.tabcst 
.1  iii~s.  ()uld  dc  toiu  siibjcciionis  niy»(eiiu  sciiiijI, 


ciniiir  Cbrislo ,  qu:iteiiu$  cjui  gluriue  cunfonues;  ila 
Clinslus  Dt-nsubilnlnr,  qnalcniis  sccuiidiini  hiiniiuciii 
diviii:c  clirilalis  ruiisurs  ellicilur  lla:c  cuiiler.  si  iu- 
bei ,  ciiin  iraci.  ps:il.  lwii  ,  n.  J7. 

(c)  Marliii.  et  Vat.  bas  niss.  irautfigurationii.  At 
ad  calceiii  nuiiirri  siibseq.  ciiiii  ca:(eris  couscnliunl. 

(d)  Vcrbuin  auiiifinii  dcsidciainr  in  uinnibus  prope 
niss.,  qiiaiii(|uaiii  cx>Ut  iii  vdiisiiurc  Colb. 

(e)  Apud  Er.  cl  Lips.  (ueiii  oput :  renilenlibus  aliis 
liliris,  iu  quibuscuiii  cadcni  «i  legerc  esl,  (ntrii  u«- 
cessarium. 

(/')  V;it.  Iiai  iiis.  ac  Marln.  in  quu  iiabitu  $e  regni 
Voceiii  i'i'i;(ii  oiniilil  Colb..  iid  itniniin-'.  Huc  lacil 
illiid  cap.  XVII  in  M.iiib.  n.  2  J'i>st  dus  tex,  ij/imm* 
iioini<iti.-ii'  U.ibilui  otiendilur...  riijni  cncUuii  houvr  put- 
figuralui 

(!))  l,\  mss.  addimus  parlicul.iin  ei  Dciiide  pu.^l 
i;iiod  reanum  ,  laciiimi  oil  vcibuiii  irttiUi. 


A25  1>E  TRINITAIE  LIBER  Xt.  4^ 

fiolo  Jlferitc  noscamns  :  Memndo  (i)  Clnhium  a  A  <liiod  400  "oti  esl,  hom  Ii:i1jciis  iii  defeciione  ita  sc 
moittiii  resiiiiciine ,  </<;  «cmii<t  Duiid  (II  Fiw.  11 ,  8) 


niortein  iUquc  et  rcsurrei.lionem  e\  e.t  tuniuin  do- 
CC11&  di^peiisatione  e^se,  qua  caio  est. 

40.  Siibje<lioui$  Chrisli  enuna ,  M  lil  Deits  omiiia 
in  omnibut,  Qut  id  fial.  —  Regnat  aaiein  iii  boc  co- 
<lcni  glorioso  jam  &uo  coipore ,  donec  evucuatis  ma • 
{{islratibus ,  ct  morte  devirla  suLijiciai  sibi  inimicos 
Kt  quidciii  ab  A|iustolo  scrvatiis  bie  modus  esi ,  ut 
iiiagistratibus  cl  polc.^latilins  ev;i<'uaiio,  iHiniieis  vcro 
sulijcctio  de|)utarelur.  (jiiiiius  sul>jeciis,  suiijicielur 
.vubjicicnti  sibi  oiiiMij,  {i)  Duuiiiius  (a)  scilicet,  u( 
^(1  Deui  umiiiu  iii  oiiuiibiu  (I  Cor.  xv ,  ^) ,  (0)  aaturx 
assuiiipti  corporjs  iiostrl  iiaiura  (•atcriki!  divinitaiis 
iiivecta.  Per  id  ciiiin  crit  uiniiia  in  oiniiibus  Deus, 


c.ircre,  no  iion  sii. 

41.  Vra-dicla  tx  Evanijeliis  confirmiiittir .  —  F.t 
qiiainqiMin  ad  iiilelligenli.e  liujus  religinsain  securi- 
tatem  sufticiit  nobisapustolica  auciorilas  ,  subjicien- 
diim  essc  (e)  iu  tempore  et  per  dispcngaiiuncm  F)o- 
niinuai  Jesuni  Cin  istuni  primitias  dorinieniiuin ,  iit 
sii  Deus  omuia  in  omnibus  .  |)er  quod  iiooiiivinitaiis 
infirmitas  cst ,  sed  assuniptionis  profccius ,  d»m 
bomo  cl  Deus,  ;aro  Deus  (f)  lolum  est  :  tameii  ne 
forie,  quia  cl  clarilicaium  iii  corporc  dum  in  eo  rc- 
gnat  ,  cl  postea  subjiciendum  ul  Deus  omnia  in  oiii- 
nibiis  sil  crediiuus,  non  eliam  e\  Evaiigellis  prx- 
sunipsisse  exislimemur ;  bdci  nosmc  tcsiimuniuin 
non  solum  apostolicoruin ,  sed  etiam  duminicorum 


quij  sccundum   dispciisatidiieiii   ex    Deo  ct   lioiiilne  B  dirtorum  prjfessiuiic  esl  adsirucnduni ;  ul  quo#  io- 


liomiiium  Dciquc  Modi^ilor,  liabcns  iii  se  cn  dispcn- 
satiune  quud  carnis  est,  adcpluius  in  oinnibus  vx 
siibjcclioue  (<-)  quod  Dci  cst,  iic  cx  paric  l)ou4  sit, 
$ed  Dcus  lotiis.  ^on  alia  itaqiie  subjeciionis  cjusa 
cst ,  quani  ul  oinnia  in  omnibus  Dciis  »it ,  milli  cx 
parte  terrcni  in  co  corporis  residcnte  iiatura,  (d)  iil 
aiitii  in  sc  duos  coiilinens,  ouitc  Deus  lautuin  sit , 
iion  abjccio  corporc,  sed  cx  subjccliono  traiisl.uo , 
iieque  per  defeciionem  abolito,  scd  ci  clarilicaiiunc 
mulato;  acquirens  sibl  Dco  poiiiis  liuminein  ,  qii.ini 
Deuin  per  buininem  amiitens.  Siibjcciiis  vrro  ob  id, 
nou  nt  noii  sit,  sed  ut  omiiia  in  oiunibus  Deus  <^il; 
Iiabeiis  in  sacramenio  subjectionis  cssc  ac  niancrc 

{{)  Ckridtim  Jeitm  cum  grxco. 
{i}  Deo  tcilitet. 

(a)  Aliquol  niss.  ciiin  vuigalis  ,  Deo  tcilieet.  Verius 
siiiccriores  duo  Colb.,  Gcrm.,  Keiuig.,  Surbon. ,  eic. 
i>aminii<  sciltcel. 

(b)  Remigianus  code>i  ,  natiira  atiunipli  corporis 
nostri  naturce ,  eic.  E  regionc  biijus  loci  in  Curlielensi 
codice  rursum  adscripsit  aiitiqua  maiiU!. ,  Cauie  letje. 
iloc  lantum  cavendum ,  ne  naturm  viK-abuluin  aliier 
iiiteiligatur ,  qiiani  inlellexii  iiusier  doctur,  iiui  na- 
luruin  Patris  vocavji  luiurales  quisduiii  paicriia;  di- 
viniiaiis  dutes,  iiicorrupiioiicui ,  iiuniurtaliialeni, 
clc. 

(c)  Vat.  bas.  coilcx  cum  Martin.  quod  Deus  csi : 
minus  displiccrci,  nisi  aute  tiabcrcmus  t/uod  cainis 
csi.  Eadeiii  Medialuris  ratio  verbisaliis  explicatur  in 
r.-:il.  Lxvii,  n.  5". 

{(i)  Ediii ,  ui  inira  se  duos :  conlra  (idem  niss.  et 
soiitonliiim  iiilarii ,  vocaiiuluni  duos  non  ad  persoiias, 
sed  ad  nalui  as,  aut  potius  ad  naturariim  qualitates  re- 
fereiitis.  Iloc  eniiii  sibi  vull ,  qund  Cbrlstus  anle  rc- 
surrc(tioiil.s  gluriam  ,  iii  te  duos ,  boniiiiein  videliiet 
ct  Dcuin ,  inorlalein  ei  ininiortak-iu ,  enque  diios,  qiiia 
coiitraria  roiidiiionc  dissidentes  ,  in  iina  ^iersoiia  con- 
lincns  (Vat.  bas.  el  Murtiii.  inss.  consliltiens) ;  nunc  , 
ciiin  rriiatur  resiirrectioiiis  gluria,  hetts  Inntuin  sil ; 
quia  pcr  iiidiillas  divina:  naiiiia,-  dotes,  Iniinoiialiia- 
leiii ,  aUeriiitatem  ,  eic. ,  bniiiana  quod.itn  inodo  ab- 
soipla  esl :  adeoque  iiulla  e.T  parle  lerreni ,  qu.ileiius 
tcrrcni  et  corruptibilis,  i»  eo  corporii  residtnle  nalura. 
Ne  veiu  bnc  priivuiii  iii  scnsuni  dciorqueaiur:  caute 
subjicil ,  r?o«  nbjcclo  corpore,  etc. 

(e)  Cmlcx  V:ii.  bas.  in  lempore  diipensiilionis  Do- 
minum ,  eic. ,  ex  quo  eflicitur  seii>U4  a  nieiile  llil.irii 
alicniis.  Nun  eiiiin  Cliristi  subjectiuiieni  iiiieipioiatur 
de  ten)|iore  quo  degil  in  carne  inurlab  ,  quod  pri)|iiic 
est  tcnipus  disiiensationis  :  sed  docei  iUuiii  subjKieii- 
Patuoi  .  X. 


/^/•o> 


qiienie  Paulu  Ctiristus   luculus  esi,  id  antc  Pauluni 
'iliristus  ipse  sit  jain  lucuius. 

12.  De  tHii  Iwininii  tjloria.  —  Dispeiisationein  ila- 
qiie  gloriu;  liu|iis  Aposlolis  suis  :ilis»lula  verbiirnm 
signilicaiioiie  denionstr.iiis  ail  :  Auiic  glorificalus  <■:-< 
filiitt  lioniinit ,  el  Deus  glorificului  cs:  in  eo.  Si  Dvu:i 
ijlorifiralus  etl  ineo,  el  Deus  glorificatit  eiim  in  .«<?, 
t(  Deiit  prolintts  (5)  gtorificiivil  (g)  evm  (Joan.  xill,  51 
ei  5'2).  Ilabemus  primuni  gloriaiu  tilii  iiuiniiiis,  deiinlc 
111  iiliu  liomiiiiii  Dei  gluriani ,  |/i)  iii  co  quud  <liet:iiii 
rsl  •  .Viinc  honorificuius  cst  fitius  lioniinii,  el  Deus 
lioniirificalus  csl  in  eo.  Hoc  cniin  priiouui  spectat  ad 
corporis  gloriam,  (t)  qux  ex  naturx  divinai  cunso- 

C      (3)  Ctorificnbit. 


duin  in  lempore ,  ac  proinde  qtl.ileniis  leni|K)ri  oli- 
noxiiis  esl ,  iion  qiialciius  ;i  lernii^ ;  ;idenque  pn  dis- 
pensalionem  ,  el  iion  c\  ii:ilur:ili  iiei  es^iiaie.  K\  q!ii> 
suiiiil,  diviMilali.^  iiiliniiilalcin  c\  c;i  sulijeclionc  i.e;- 
pcrain  cuncliidi.  Iia  feie  Ambrosiii^  lib.  v  dr  Kidi: , 
C.  15,  n.  1Ij4  :  Yidenius  quin  nonduin  iubjcclniii  ,  siU 
subjiciendiim  esse  Hrriiilma  conwinnorat...  Kntluiyi- 
Inr  serviiis  in  Llirisii  dmnilale  ttibjeclio. 

if)  IdcMii  iiis.  Dcits  loittt  esi.  De  discriniine  voea- 
biiloruiii  tolus  nc  totiim  iioii  iiiliil  ja  11  anl^a  liiitniii 
esl.  Uuod  veio  ilii  obscrvaluiii  esl  ,  ililaiiiH  ns 
iiidilferiMiti^r  iiii ,  joiilirnialiir  cx  lioc  i|isu  liliro,  m 
quo  nunc  Ifgiinus  Oeiis  (ofmn  «( ,  ct  siiperinre  nu- 
inero,  Detis  toius. 

(g)  Bad.,  I>.,  Lips.rt  recenliorms  rolli.bicei  iiifri, 
glorificabit ,  fjveiiie  gra'Cii  verlio  m^airzi.  :  :il  proxime 
aiite,  quanivis  eliaiii  gr.cce  exsiel  Soiu^n,  babeiil 
D  l*mcn  y/oii/icaiii' ;  quoiiiodo  bie  b.il<rtiir  apud  P:iV. 
ct  in  caiteris  mss.  iiiiino  lib.  ix,  n.  M  iu  scri|itis  el 
cicusis. 

(Ii)  In  vulgatis,  in  co  cniin  qttod  diclum  est :  leciiu 
pcrlurbaia  ac  sensii  drsiiiuia. 

(i)  Maltenius  <7uo(< ,  ni  ad  corpiis  refeirctiir  :  inc 
omiiiiio  placet  quod  deiiide  in  inss.  V:ii.  l);is.  et  M  n- 
tin.  cx  milura  divince  consociaiionis.  Siilillii  liir  ba- 
betur  allaluruni  Joaniiis  >crli<iiiiin  ex|iii  iio  :  i;i  lis 
signiliceiur  1"  miiiiis  pleiia  filii  lioiiiinis  gluiii  e\ 
coiisoeiatione  divin:r  niitiiri',  (|U;c  diviius  opeiiliii^  sf? 
prodidit.  2"  gluria  Dei  p.itris,  qiiain  ci  concili.nil 
eadem  Filii  o|iera  ,  5"  piiiiior  lilii  Imniiiiis  glmi  1  ei 
per  fcsurrectionein  ol)  partiiin  Deo  bouorcin  indultt , 
per  quani  lium:iiia  natiiri  co  qiio  jaiii  <  xplii  iiiii.n» 
iiioilo  iraii^cai  iii  di^iiuiii ;  cui  denxini  riiiii  ci  nlor- 
ines  eiinius,  fieus  crii  oiniiia  iii  nmiiibiis. 

1'» 


4S7 


8ANCT1  HILAUIl  EPISCOPI 


m 


ciaiiona  gloriam  muinareiur.  Siicrcdlt  doinde  glorie  \  isuiil  nee  sensiis  ratior.is  cnpax  loqMiiur,  ui naiurali 


p!eni  irls  |iiol'i  cius,  ex  iiirreiiiciito  |iidiill;u  j:tm  cnr- 
pon  glorias  capesseiidus  .Si  Deut  /loHuri/iciifiu  at 
in  eo ,  et  Dtu»  honorificamt  eum  in  jt" ,  <•(  Deun  pro- 
rinui  hononlicavit  enni{JoaH.,  xiii.  3i).  I'er  hoc  ciiicu 
glorillcnx  i(  eiiin  Uciis  \u  sr,  (|iiia  jaiii  in  od  gloi ilioiiliis 
sit  Deus.  Nam  <|ii(jd  401  ^*^"^  '"  *"  Kl'>rilicaiiis  esl , 
ad  corporii  gloriani  Bpe(  lal,  pcr  (jirtiii  l)ei  nlnrii  iii- 
tellecta percorpiis  est, gloria  Dei  per gloriaiii  (ilii  (rt)  lio- 
liiinis  intelligeiida.  Quod  vero  quia  glortlicaliis  iu 
eo  Ueus  cst ,  {h)  et  ideo  glurilicavit  euiii  Deus  iii  se ; 
per  incremciiium  glori!ic:iii  iii  eo  Dei,  glnrific^ivit 
eum  in  se  DeuS  ,  ul  qiiia  jam  rcjinal  iii  glori  * ,  qux 
ex  Dci  gloria  est ,  ipse  exiiide  in  Dci  gloriam  iraiis- 
eai.  In  1«  enim  emn  Detis  glorilicuvit,  id   est,  (1) 


(|U:ul:)in  necossit.iic  :id  coiisiilcnddm  n«bis  obnoxius 
Deus,  sibi  niliil  aflerro  beaiiiiiilinis  po^sil  :  non  quod 
prnfectu  cgoal,  qiii  iiiiperiiirbaiie  iiatur.i:  virtutis- 
quc&il,  sed  quia  |>erdispcnsationciu  et  s:icranicntuin 
inagn:e  pieiaiis  (i)  (|ui  Deiis  esi,  et  lioino  est,  jin- 
polens  sibi  sit  hoc  se  toitim  pr.Tslare,  qtiod  Dcusest , 
ciim  nobis  non  ambigue  induhuru:<  402  ''''  '^'  l'")' 
que  nos  esse,  quod  non  sumus.  Yjiae  eiiim  hiiinana: 
aique  mortis  Gnis  est  rostirrectio :  et  ccrtissiinuni 
miliii:c  noslrx  ^ti|  cndium  ost  in(0irupta  xternitas, 
noii  ad  poeiix  persevcrauiiam  manens,  scd  ad  perpe- 
tu:v  glon:c  fnicluin  jucundilatemque  non  desinciis. 
Cum  igiiur  h.TC  nostra  lorreiioruni  corporum  origo 
iii  h:ibitiim   naliira;    poiloris  cxccd:it,   et  conforinis 


in  (c)  ea  nauira  qua  Deus  est  qiiod  est ;  nl  sii  Dcui  g  gloria;  dmniiiici  corporis   (iat  ;  Dcus  in   fomia   servi 


omnia  in  umnibus,  (d)  tolo  jam  iii  Dcum  cx  ca  qua 
homo  cst  dispcnsatione  mansuro.  Nec  sane  dc  tein- 
porc  lacuil  dicens  :  tl  Deut  gtoTificamt  cum  iii  se  ,  ct 
DiUi  protinus  qtoTificavil  eum  {Ibidem)  :  ut  qiiia  (e) 
prodeunte  ad  pruditionem  Jiida  gluriain  ,  qux  sibi 
post  passioiicm  {()  conseculura  resurrcctione  fuiura 
esset,  significasset  in  prceseus,  eain  ,  qua  in  se  eum 
Deus  glorilicaiurus  essei,  in  ptisleiuin  reservaret; 
Dei  iii  eo  glorla  per  virtutem  resurreclionis  osiensa , 
ip>>o  vero  in  Pei  gloriatn  .  id  esl;  in  Deum  oinnia  in 
oinnibus  ex  subieciionis  dispensatione  mansuro. 

45.  Subjectionem  prave  imelligentes  coercentur. — 
El  in  eo  quidem  quaiila  furoris  haerclici  stulliiia 
i!Si,  {g)  despcrare  id  Deo,  quod  hnmanis  suis  spebus 
blaniliaiur    (-2)  ut  (h)  quod  in  hoiiiine  Deus  polens  Q 


repcrtus,  licet  jam  gloriiicaius  in  corpurc  sit  secun- 
dum  quod  in  forma  servi  esl,  tamcn  conrormis  Deo 
non  erit ,  ut  qui  nubis  formam  gUirilicati  cnrporis  siii 
iribiicl,  ipse  corpori  suo  niliil  ultra  possii  quam  no- 
bis  ac  (i)  sibi  si«.  (3)  in  communc  prxstare  •  Hoc 
enim  quod  dictum  est  Tunc  tubiectua  erit  itti,  qui  ei 
suhjecil  omnia,  ul  til  Deus  omnia  in  omnibus  (I  Cor  ^ 
sv,  i8)  ;  plerique  liacreticorum  ita  affirmant  :  ut  id- 
circo  subjiciendus  sit  Deo  patri  Filius,  ut  Pater  per 
subjectionemFilii  Dcussil  omnia  iii  omnibus;  (k)  tain- 
quam  et  adhuc  perfectio  (i)  Deo  desit,  quam  per  lilii 
subjectionem  sit  adopturus  :  absolutx  itaque  ac  beato: 
dlviiiii:itis  iiiops  intelllgendus ,  si  Deusesse  oinnia  in 
uniiiibns  pcr  provectionem  teiiiporuni  consequeltir. 
44.  Deo  pleno  nil  deesl,  nit  acccdii. —  Ac  aiihi  qui- 


sii,  id  in  '.e  ipbu  clliciendo  iniirinas  sil?  Ncc  sernio      dc.n   Deum  sola  veneraiioiie  inlelligenti,  non  miuus 


M)  nesidcralur  in. 
('i)  Et  quod 

(a)  ApudBad.,  Er,  otLips.  dosidoratur  vox  homints. 
Tura  in  tribus  mss.  perperam  addiiur  verbum  est 
posl  inteltigenda.  Hnc  ciiiiii  sibi  viill :  cum  pcr  glo- 
riosa  lilii  horninis  gcsta  iiilcliigi  debeai  gloria  Dei, 
cujus  viriule  illa  fatta  Siiul. 

(6)i'ariiciilam  el  rcsiiluiinus  ex  mss.  Colb.  et  Germ. 

(c)  Pr*po-.itio  iii ,  qu;H  alt  oiniiibus  prope  luss. 
abest.  exprcs.-a  lollii  aiiibiguiialeiii. 

{d)  Bad.  ei  Kf  lotii.  Tum  Lip<.  ;ain  in  Deo  :  iion 
malu,  sccuiiduiii  illiid,  lib.  ix,  n.  7  :  (jt  unigeniius 
Deusnasci  veltt:t.  niansiiroin  wiernum  in  Dco,  lioiniiie. 
Vulgala  taiiicii  lectii  conilrinalur  e.v  subiiexlM.  IJiide 
illuiJ  in  Deum  iiiuniuro  id  csi,  ubi  in  Deiim  translor- 
niaius  fiiit ,   sic  seiiiper  injiisuro  ,  seu    nuiiiquam 


(5)  Sibi  ftt  commune. 

(i)  Dei   paulo  post,  intetiigendut  sU,  M  Deun. 

huinani  ;>eneris  nalurara  assumpserit,  seqaitur  cuni 
nondiim  essc  plene  perfeeieqiie  gloriosura,  quamdiu 
peiidet  alicujus  ex  genere  bumano  gloria  :  qna  om- 
nibus  Christo  mediantc  data,  Deus  erit  omnia  in 
omiiihus,  iit  crunt  oimiia  Christo  subjecia. 

((/)  Tres  mss.  Naticaiii,  Marlin.,  Remig.,  ctc.  dt:- 
sperare  id  de  Deo.  dilb.,  Gerni.  ciim  Er.,  Lips  cl 
F'ar.  despernre  in  Deo.  Solus  codex  Vat.  bas.  sperare 
id  dc  Deo.  Pi*ferimus  cum  liad.  ei  in«s.  Corb.,  Car- 
niii,  :iliisquc,  despeiare  id  Deo,  hoc  est,  denegaie  id 
in  Cliristiini  Deum  conveniro,  quod  sibi  speraiii. 

(/i)  Apiid  Bad.,  Cr.  et  in  mss.  et,  non  ul.  Moi  ver 
buin  ef^cieiido  omiseraiit  Lips.  et  Er.  posi  BaJ.  Ea 
ipsa  senteniia  mox  ropeiiia  habeiur  liis  verbis  :  Im- 


aiiii^siirodivinas  illasdoics,  quas  cx  gloiix  plenio-  D  ^,j„,  5,(,j    ,j,   /,„(.    ^^   ,„„„„   pramare  quod    Deus 
ris  prolcciu  e.ipc^sivil.  ^j,   ^.^f. 

(e)  Ueic.i ;.  ins.  prudeiindo  nd   prodilioneni  Judte  ' 


reiiiteiilibiis  aliis  libris,  s;icio  tcxlu,  ac  verbis  su- 
periuribtij  llbii  i\,  ii.  .iU,  ubi  locus  ideni  tiaclaiur. 

(/■)  Kdili  exee()lii  Par.  loiueculd  resurreclione  fu- 
tura  essel.  in  posleritni  reservaret  '  lestauraiitur  ex 
ulii.'.  libris.  Hic  liicus  laveie  videliu'  leetioni  siiperius 
aiiiiot:it.e.  Deus  proliinu  gtutilicabil  euin.  Arbilramur 
l:iiiieii  bie  re^|iici  ct  iii  |iruxiuiuin  Joaniiis  el  in  siipc- 

riu I  :iposii>li  locuin,  ciijiis   illuslrandi  cutisa  Jiiaii- 

iiiii  verb.ialialasiiiil :  ut  ex  uuoi|ue  aliadocealtir  gloria 
<|ua  IJiiislus  (loiialiir  iii  cui|iiiru  propriu,  alia  qua  iii 
iiiciiibriK  ;  ac  piiiii.i  ipiiilem  secuiidiim  Juaiiuei.i  pro- 
tiiiiis  post  resurrei  tiuiiein  data  sii,  altcra  vuru  se- 
<  uikIuiii  I\uiliiin  in  posleruin  reservaia.  Ciim  eiiiiii 
Chrii>ius,  ut  dicluin  esi  lib.  ii,  n.  i->,  ci  alibi,  lotiu» 


(i)  In  excusis,  qui  Dmtei  homo  ttt.  Coneiiiuius  iii 
mss.  (/ui  Deus  en,  scil.  ex  uatura,  pei'  dispensailu- 
iicin  etiaiii  bomo  cst  Tiim  iHud.  iMipulfiii  sibi  sii,  ro- 
ferlur  ad  senleniiain  superi  irem  :  Aec  ttrmo  ittud, 
nec  seiisus  rniiouis  capai  toquilur  ul. 

(/)  .\ddimus  in  ex  niss.  Vai.  ba».  uno  Colb.  ol 
aliero  Sorhon.  Simili  loi|iieiidi  modo  »upra  ii.  '2S, 
habeniiis  :  Quia  ulrumque  per  iousiitutum  /wkuii  iii 
I  iimiiiiiiie  sil  non  etse. 

{ki  .Sie  antiiiiiiorfts  mss.  Vat.  bi»s.,  C.db  ,  Cerm.. 
M<riiii.,  l.orb.,  cio.  msi  quod  in  nonnullis  oniiiiilur 
|iariieula  et.  .Vt  edili  cuiu  Kemlg.,  lamquam  ei  ix-r- 
fecliu  Dei  destt  :  quod  cl  habent  aliquul  uiii  ium. 
ouii»au  ei. 


429 


OE  TUiNlTATE  LlbEH  XI. 


hig  rc-poitdiTC  impiiiin  videlur,  quam  aJes^c;  cl  de  A  (Etai.,  ix,  b),  qui  ct  ait 


Afrtio  HOiit  Fiii.u)}.  niii 


naiur.i,  qii.c  iimr.'iiii  sciisiis  concepiit>iicii)  eicedai, 
xerbis  qiiiiriiiii  nilliuc  si^iiilicaiio  angusliur  quaui  in- 
lclligciilia  sil,  eiiunti.uc  se  posse  cunlidere  ac  pri- 
niuiM  anibi|$Kre,  desiine  '|uid  Deo,  au  pleiius  ipsu  sii, 
Vfl  pleiKi  j.iiii  pleiiion.ni  csse  (1)  ruliquuui  i>it.  Quud 
si  Deus,  cui  non  aliunde  cst  quod  Deus  somper  csl, 
priircctiiin  lialie.il,  iit  plus  sii  alii|iiaiido  ;  iinii  polcbt 
lauiciiad  id  perveiiirO,  ne  silii  iiitill  f^Q^i\esU:  qiiia 
CHi  iiatura;  prorcttns  esl  reliquus,  iiuniqiiain  intcl- 
ligitiir  sine  aiiquo  iiicrcriicnlu  rcsiduu  piorccisse  ; 
duni  iiadira  ad  profectuin  «pectaiib,  iindicicns  licet 
sciiiper,  tein|icr  lantcn  paieai  ad  prorccluiii.  Q>iod 
auteni  iu  ploiiilndinc  p  rrccla  iiiani't,seuiii<.'rque  e.-t, 
iioii  >ibi    reliquil  Ul   pleniuii  .<-il  :  'luia  acocSiiiineiii 


Pater  ;  ueque  Palrcm  qnU  noiii,  uiM  Filnn,  et  cui 
voluerit  1'iUus  revetart  {Uallli.,xi,  2o).  Sed  :idvortum 
iiiibetilNis  inenles  nostras,  ct  se  ad  d>;liuienda:  cir- 
cumscribcndspqiie  naiura;  divin,'e  demergciiles  pro- 
funduiii,  coiifessione  apostolicu  proiest;itiuiiis  uiceI' 
duin  esi  :  nc  lemeraria  (5)  opi.iio  (d)  aliquid  sibi  'lc 
l>eo,  pr;clcr  quain  doccliir,  usurpet. 

i6  y«(BiM  humanHiii  cadniH  inttlkctum. — Cnin- 
iiiiiiiib  autcm  b.ec  n;ituraliuin  causanim  inleltij,enlia 
e»l,  nibil  in  sensum  cadere,  nlsi  ijuod  sensui  snb- 
jacel,  iit  aul  (e)  404''^''^  aliqna  priiposiia  oculis,  .na 
opus  quodquc  ipso  bcnsu  noslru  au  monte  posterius  : 
quuruin  uiiuin,  (4)  quod  (/')  aut  atiiectatur  aut  tci- 
iiltur,  coiiccdll   iiitia   oplnlonis   nObtrxsciitciitia>i>, 


pleiiiiuJini»  (a)  pleuions   perlecta  pleiiiiudu  iiou  ca-  B  ipsu  taciu  visuque  nioderanduin ;  aiiud  vero,  (.C>)  quud 


piat.  Et  ba:c  quidcm  de  Dco  ita  opiuaiiili  pia:  intc!- 
ligentia:  specics  esi ,  bco  niliil  deessc,  plenumque  e-.se- 
45.  In  cogitandii  Dei  rebus  .ApoUoli  exeniplum.  — 
Cxterum  non  igiiuiat  .Apo^lulub,  ciijusmudl  du  Deo 
cunfehsiunis  voce  tustanduin  sil,  diccns  :  0  i/rujuh- 
duiH  dwiliurum  et  sapienlia  el  scieHli<e  Dei  !  quam 
iiuomprehensibilia  tunt  judiaa  ejus,  el  inve^tigabiUs 
v.cf  ejus  I  Quis  euim  cognovil  senium  Domini  ?  uui  quis 
coimliaTiits  ejus  (uit  ?  uul  qnis  prior  (b)  dcdil,  el  reti  i- 
biieiur  ilti  ?  Quoniam  ex  ipso,  el  per  iptum,  et  in  ip^o 
sunt  oinnia  :  ipsi  gloria  in  sieiula  smcuiorum.  Ci) 
(Rom.,  XI,  33,  eic.)  Non  circiimscribitur  Deiis  uiciite 
terrciia  (V.lib.  iv,  n.  U),  iiei|ue  linc  sapientiie  sux 
piorunduin  scusu  iutelligfuii.c  pcuctraiilia  aitingiiur, 


lii  (if)  ii)  tcinjiorc  ,  et  quodam  juniore  a  nobis 
aut  gignitur  aul  constituitur  evordio  ,  quia  seosum 
inlelligeiiiuT.  iion  praevcnit,  judicio  quoqiie  senstis 
dljiidicantis  uliiioxluni  e^l.  Non  eoim  aut  aspectus 
novier  invisibllii  dijudlcat,  qui  iiun  nisi  taiitum  con- 
sper.ta  tliscernal  :  aut  mens  noslra  se  iii  id,  (li)  quo 
nui)  ex\iiii,  tciiipus  cxsteiidet ,  et  aniiquiora  ortii 
suo  prrvcstigabit,  cuni  iion  nisi  earuin  rerum  (i)  tan- 
tuiu  uplniu  (G)  ci,  quaruiii  ipsc  sil  senior,  rcliiu|ua- 
tur  :  qu.^ti  plcrumque  ipsa  per  nccessltatem  n:>tura!is 
suo:  inlirmliaiii  iiicerta,  abtolutam  scientiam  in  cau- 
sarum  cogniiioue  non  leneat;  (j)  nedum  modo  ca- 
ruin,  qu.c  anie  se  biiii  aeteriia  ratiune,  scnsu  ultra 
Daiivitatcm  siiam  redeunie  percipLat. 


ncc  judicia  conslitiiti>'iiuni   siiarum    perscrulantium  G      il.  Dcu^  imperterutabile  profundum,  Piullusegct. 


iugeiiio  apprelicnduniiir,  ncc  vix  cugnitlouls  ejus 
iiive<tigabile$  se  coiiscctantium  studiis  dercliii- 
quuiii.  (c)  in  coiiiprelieiisiiui  piiruiiduiu  deinorsa 
cjui  oiuuia  suiil,  iilhlli|ue  do  rcbus  ejiis  rcperietur, 
iiibil  consectaliitur.  Sensum  ciiim  ejus  ncinu  cugno- 
vit :  el  coiisilio  uoii  eguil  exiernu.  Dc  iiubis  aulein 
nuiic  oninis  bic  scrmo  esi ,  nou  eiiain  dc  eo,  per 
queni   omnia  suui ,  qui  est  magui  cuusilii  Angelus 

(I)  Ei  reliquum  iit. 

[i)  Codex  Vorou.  bic  adjicit    anien  :  quod  exstat 
et  III  gr;eeo  lexiu. 
(a)  Upiiiione. 

(a)  .\pud  Bad.,  Er.  ct  Lips.  desunl  voces,  plenio- 
ris  perfectu. 

(h)  In  mss.  Curb.  uno  Colb.  ac  paucis  :iliis  liic 
juxta  gra-ciim  et  Viilgatam,  dedil  ei.  At  iufra,  n.  47, 
in  nullis  babetur  ei.  Paiilo  aute  oi  iiifi'.i  Erasmu<  pro 
more  subslituil  tninvi^ili^afci/ct,  pro  iiwestignbiles. 

(c)  Pr;cpo!)itio  >n,  a  Lipsio  prlinum  expuncta,  Imc 
revocaVur  cx  Kad.,  Er.  et  inss. 

((J)  In  mss.  opiniuiie.  Posiea  codex  Vai.  bas.  alil- 
que  duo,  prceler  quum  oporiel,  uuii  prwler  quam  do- 
celur.  Tiim  Cuib.  oum  noiiiiuills  aliis,  usurpent.  S.itis 
placeret  ,  opinione...  prwter  quam  doceniur,  usur- 
pent. 

(e)  lia  uuj.  nibi  quod  iii  coilioe  V.il.  bas.  pnsl 
pro/;oii(a.  cxslal  cliam  opposila.  Ei  iu  vulgalls,  tit  aut 
res  oppoaiia  oculis. 

(f)  Onine.s  prtqte  scripli  codices  cuin  0iciisi<, 
i.num  quid.  Li^geiulum  oinnmii  ^iiod  o  iiin  Tellcriiir). 
Deinde  oditi  parliciilaiu  rfuiii  pra-jiuiiebaiil  vorb'.' 
cuHOidti  ;  rofragaullbii^  ii)-s. 


Et  idoirco  .Apostolus,  qiiia  nuiuquain  uisi  ea  in  co- 
guilioncm  cadercnt,  qu;e  scnsui  poslerinra  succe- 
dcrciii ,  coiiimeniuruto  sapieuiia;  Dci  profuiido,  ct 
inexsoruiabilliim  judiciorum  iiiiinitale,  et  investiga- 
blliuni  vi.iriim  secieto,  ci  incogniti  sen^us  ignora- 
liune,  ci  ciinsilii  non  communicali  (k)  iiijiiieiligeu- 
lia,  subjccil  :  Qiiis  enitn  prior  dcdil,  et  relribuelur 
illi  ?  Quoniam  ex  ipso  el   per  ipsum  et  in  ipso  sunl 


i)  Quid. 

,t)  Qnod  sit. 

6)  Codcx  Yeron.  omiirtl  ei. 


D     (g)  Mss.  quod  sit. 

(h)  Ediii  cum  pluribiis  mss.  quod  non  exsiitil :  cor- 
rigiiniur  ex  uptimo  Colb.  neciionGerm. 

(i)  Verba  (rtiiium  ei  ei,  iri  vulgalis  omissa,  suppic- 
inns  cx  mss.  (luoniui  dt-inde  auctoritale,  pio  quurum 
ipsa.  repoiilmiis  qunium  ipse.  vidol.  ortus  :  niaxime 
Ciim  siipoiius  iogaliir  juniore  exnrdio. 

( j)  tditi,  nt  dum  eorum  qi^ae  ante  se  siiil,  wteruuin 
raiwiiem,  eic  Mss.  Marlin.  elVal.  bas.  nedum  inodo 
eoruin  qnw  caiila  noa  y.nt  wiema  raiione  :  niiiios  atl 
reiii.  Yt^riim  alii,  iieduiu  modo  earum  isiipplo.  oaiisa- 
rnm  scienli:im)  quw  anle  se  sinl  wteriia  raiioiic:iii 
est,  si  iion  conipreliondil  nious  nu;ii  anlc  .sc  siint 
aiiqiia  ralione,  iiiiiiio  sa:|>e  inooria  tluciuat  iii  iis  qux 
30  posieriora  stin; ;  longc  miiuis  attinget  qtuTe  icieina 
ralione  se  pra8ced:iiit. 

(k)  Lins.  iqHiiiaiitia.  Ed'lione<  ali.e  cum  scriplis, 
iiilcliiiientin.  Uopniilinus  i.tiiitclligciitia,  quomudo  lc- 
goiiiiiim  siisiiicabalur  Erasmiis,  ac  non  sino  iiib:<. 
airtorilaie  l  giiiiub  lib.  x,  ii.  30. 


iTA 


>ANf.TI  IIILARI!  EPISf.OPI 


iZt 


vmiiia,  ipii   ylijrin  in  xiviiitii   na-iiilorum  {Koin  ,  XM,  A ''<*J  t^o.  ipsiim  CMii.inioiis,  el  inlra  se  Inlons,  cl  inua 


r>5  ei  50).  Doits,  (|iii  sciiipi*!'  0!>l,  nnii  «-iilijooir.s  Cs-l 
niodu,no>|ue  ali  aniciinrosui  aliquo  iii"iii  nKiilis  .iiit 
inlciligciuia'  |)r.i:veniuir.  El  iilcino  invcsMgiiliileet 
idipcrscrulahilv  ipsc  loliis  proriindiiin  csi.  Tulus  au- 
lCiii  II.'),  iit  iionpor  hoc  dcliniiiis  (()  in  ('i)  u><>Juin  sit, 
sed  iiiiellectus  iit  iii  imnioiiso;  ijui.-t  a  iienilnc  quod  ost 
suinpsit,  iico  prior  ci  deilii  alii|iiis,  ul  roiribui  orit> 
ciuni  ilaiili  oporicat.  Kn  ip:>o  etiiin  cl  pcr  Ipsiiiii  ct  in 
ipso  oninia  sunt  Nou  cgot  cx  se  ct  per  sc  ct  iiitrn  sc 
iiianenlibus  ,  ncc  ipil  origo,  nec  i|ui  opirex  csl,  ncc 
qui  cuiiiincns  est ,  ('!}  et  iiitcrius  (t)  cxteriius,  405 
ci  effociis  conditur  ci  Euonnn  ipsc  cgciis  numiiuam 
cst  Mliil  aiiio  csi,  niliit  aliundc,  (5)  iiihii  cxira  (r)sc 
cst.  Quu  igitur  caret  ploniluiliiiis   profcctu.  iit  pcr 


siiaiii  ipsc  vaciieraolns  potcstatoni  -  diiin  so  iisipir  ad 
lurmani  tempcr.it  li.ibiins  liiiinani,  nc  pnlcnicni  ini- 
incnsnmqiic  naliiram  assuinpl.T  humililalis  iion  for- 
rct  iiilirinitns  .  sod  in  tanluin  se  virliis  incircuin' 
scripin  moderarcliir,  in  qiiniiiiim  uporlercl  eani 
iisi]ue  .iil  pnticniiain  ronncii  sibi  corpori»  oliedirc. 
Quiid  auteni  sc  ipsum  inira  sc  vacuofacicns  conti- 
nuii,  de(riii;eniuin  niin  attiilit  poteslati ;  cuin  inira 
liancoxinsniciilis  sehumiliiatcm.Tirlule  taincn  406 
omnts  «\iiiaiiil3P  intra  se  usus  sil  potMtalis. 

49  Quod  iiaqueDciis  cril  omnia  in  oinnibus,  as- 
siimpiinnis  iiostra;  profccuis  cst.  Qui  cniin  cum 
cssot  in  forma  Hci.  repertus  est  in  furnia  scrvi,  rur- 
Mim  roiidtondiis  est  iii  gloria  Dci  patri»    nt  non  ain- 


lcmpiis  adhuc  Oeus  oninia  in  oninibiis  sii''  Vol  iinde  B  liiguc  in  cjns  foriiia  mancns  iiitclligatnr,  in  cujus 


siiiiiet,  extra  queni  nihilcsl?  nihil  aiiiciii  iia,ul  som- 
pcr  ip&e  sit  Et  qiii  ipsc  semper  csi,  ot  cxtra  qucm 
iiiliil  csl,  quii  incrcmcnlo  cxplciidus  est,  vol  quo 
aiigmentu  dcinntandus  ust,  diccns  :  Ktjo  sum,  ct  non 
(kinutor  {Malac,  iii,  li)  -  cum  non  rolinqualur  vcl  od 
dcniutaiioiioin  lucus,  vcl  ad  proroctuiii  caiisa,  vcl  ad 
iclcrniialem  antorius ,  vel  ad  Dcum  .nliud  pr.r.ler 
qu?'>  Heus  (rt)  ipsc  cst  ?  Non  ergo  pcr  sulijoctionein 
Fili.  Dcus  crit  oiniiia  in  omnibus  •  neqiio  por  can- 
saiii  cousuniinabilur,  cx  (|iio  ci  pcr  qiicin  ol  iiitra 
quciii  oiiinis  causa  consistal  Maiiet  itaquc  ut  cst 
scinper  Dcus,  nec  profeclu  cgct  (e)  qai  ad  id  quud 
csl,  ex  aC  ac  sibi  seiniicr  est 

49.  lilius  iiideinuiabilis.  F.xinaiiiens  se  noti  ett  de- 


ciit  gluri.i  ciinfitendus.  Dispensatio  it.iqiie  lanlum 
c>.l,  nnn  dcmutaiii)  :  in  eo  eniin  csl,  in  quo  erat. 
Sod  ciim  mcdiiim  csl  quod  cssc  r «pil,  id  csi,  homo 
naius  ;  toliim  ci  naiurac,  qiisc  antca  Dcus  nnn  fiiit,  ac- 
quirltur,  ciim  Deiis  esse  omnia  in  oinnibus  (f)  posi 
sacramenluin  dispeiisationis  oslcnditur.  Nostra  lix-c 
itaqiic  luora  siint ,  el  nosirl  profccliis ,  nos  sci- 
Iirct  conformes  (ij)  efficicndi  glorias  corporis  Dei. 
C.vioriim  iiiiigoniius  Deus,  licel  et  liomo  natus  sit, 
iion  t.imon  nliiid  qiiam  Deus  omnia  in  omnibus  cst 
Siilijoctio  onim  illa  corporis,  per  qiiain  qnod  car- 
iialo  (/()  ei  rst,  in  naturam  spiritos  derorainr,  esse 
Ociiiii  omnia  in  omnihiis  eum,  qui  pr.vtcr  Deuro  et 
lionio  ost,  ronstiinct  :  noster  autan  illc  homo  (i)  in 


mutatui.  Dfumesi.e  omiii:!   m  (im;iiftiis  pro/'i  r<«j  no.i- C  id   prolicil.   Caicrom  nos  in    honiinis   nostri  con- 


tcT  est-  —  Scd  ne  in  iini^enilum  iiiiidem  Doiim  demu- 
landu:  naiurx  cadit  tiocessitas.  Deus  cnim  cst,  quod 
plciiK  ac  pcrfecKc  iliviniiatis  est  nomcn.  Nam  ul 
supcrius  docuiiii'i>,  'i  !cpeiit;c  glori;c  significalio, 
ct  subjeciionis  cansa  csi,  ut  sii  Deus  omnia  in 
omnibus ;  cssc  autcin  Dcuin  oinnia  in  omnibiis  , 
sauramenluin  csi,  iioii  nccessitas.  In  fornia  cnini 
Dci  mancns  formain  servi  assiunpsit,  iion  demulaius. 

(1)  In  modo. 

{i)  Dcest  et ;  idoi  ct  effecit  cogtiitor. 

(a)  Ita  mss.  At  edili,  iii   modo. 

(b)  lii  nis  Martin  iiKcniij  oxvrior,  in  elfectis  eo- 
gaitor  malc.  Ila  iiiletli^eie  est  effcciis  condilor,  iit 
Dous  iis  iKin  cgeat  qu;v;  cuiiilidit,  vet  cliaiu  ut  eifeoia 
Dcum  habcaiil  condiiorom. 

(r)  Voculam  sc,  in  vulgalis  omissam,  supplent 
mss. 

((')  In  aiitiqiio  ins.  Cutb.  ipse  sil. 

(e)  F.xcusi  i;uiu  id.  Conciiinius  inss,  qui  ad  id  :  quo 
Dttis  suiiiii  sibi  essc  principiuiii  dcclarciur 

(/')  Solus  oiidcx  Mariiii  pcr  snrramfiituin  :  nilnus 
Vfiie.  Triplex  oniiii  liio  ooiisideralur  iKirisii  status, 
puid  iii  f.irnia  Dei,  in  lonna  servi,  ci  iii  gloria  Dei  l*a- 
irls  siatus  aulciii  incdiiis  vocaiur  suoraincnium 
•.ii-pon-ilioiiis,  quanicxoopit  paicrn^e  glori.c  cuiisor- 
liuin. 

(;>)  Sic  inagiio  coiisciisu  niss.  Ai  in  viit^alis , 
rjfici. 

(/()  Ucstituimus  cx  inss.  ci,  quod  dcerai  in  cxoii- 
sis.  IIic  iiitiiiiiur  verbis  Apiisluli.  Suigiil  iorfiiin  spi- 
'itile    .|u.c  cxplicms  AHiJihliiiUb  (.oiiii;>  AJiiii  o.  Vi, 


fornicin  gloriam  pronciemus,  et  in  agnilionem  Dei 
ren'ivati.  ad  Crcaloris  imaginem  reformabimur,  se- 
ciiiidum  Apostolidicluin  :  ETUlitelerem  liominentcum 
iictibus  snis,  et  induti  noviint  enm,  qui  innoratur  (i)  in 
wjnitionein  Dei  secmdum  iiiiiiginem  ejut  qui  creatit  (/) 
eum  (Colost.  iii,  9  «(10).  Consummatur  itaquehomo 
imago  Dei  Namque  conlormis  efTecius  glorix  corpo^ 
ris  Dci,  in  imagincm  Crcaloris  exccdit,  secundum 

(Z)  Ai/iii  extra  ent,  siiic  se. 

(4)  In  Ofiniiione.  Mox  oniittitur  eum  post  crearit, 

II  i  :  Quod  oulem,  inquit,  spiriiale  dixil  eorpus  in 
resurreciiune  (uturum,  noii  proiiierea  puiandum  est, 
quod  iwn  cprpus,  sed  spiritiis  erit :  sed  spiritale  corpm 
iimiii  modo  .spirilui  siibdiiuia  dicil  sinc  aliqiia  cornsp- 
tionc  vel  inorte.  Iluic  inierpretatioiii,  uil  jam  vidi- 
inus,  conseiitlt  nostcr  llilarius,  nisi  quod  .Vugustinay 
D  spiritale  corpus  intctligal  subditnui  .-piritui  noslro, 
itle  divino.  Diide  in  Psal.  ix.  n.  4,  aii  quod  per  sub- 
jictionemobcdienliir  (Doo),  in  divinam  naluram  hu 
tiiaiiix'  (is.sMiifilioiiis  ab^-)rbeatur  infirmtliis.  Uemanct 
.iiiiom  quod  uhodit  :  sod  iiun  remanei  n.iiuralis  con- 
ilillo  cariiis.sivc  iit  diciliir,  n.  40:  lcrrcni  corporis 
ciii  ex  sc  corrupiio  debiia  e>i  :  ut  iii  iialuralein  IVi 
condiiionem  transeal,  corriiptionis  prorsus  exper- 
loin. 

(i)  Val.,bas.  ms.  in  Dco.  Uniis  Cotb.  cl  :iItor  Soi 
liiin.  iii  00  pTufecit.  Ilic  nulatu  dignuin  csl,  qiii  uosif 
honi')  :i  nutiU  disliiigu;iUir  :  iit  iiui.truiii  liuinliieiil  dl- 
cai  llilarius  naturani  a  Chrislo  assunipum. 

(/i  lii  vctustiorilius  inss.  iion  eistal  eum  :  c  qui- 
liiis  Martin.  aiiiea  babel,  ksuiie  vcititin  kumineiu.  , 
rl  iiiduilc. 


Ji&{i<)sil:iin  piiiiii  lioiiiiiii^ 

caliiin  vetorciiique  lioiiiinoin,  i:i  agnitioiiciii  Dei  iio- 
vus  buino  iaclus,  coiibtiititioiiis  siuc  obiiivH  (itilec- 
lioneiii,  3gaosct'iis  Oeiiiii  suuin,  cl  i>cr  i  J  iiuagu  cjus : 
et  per  rcligioiiein  proflciens  ad  rcteriiiu<eai,  et  pei 
■Kterniiatein  Creatoris  sui  imago  innnsurus. 

407  406  LiBEK  DUonECiAir^, 

Advenut  tolemnia  lutrtltemum  eljcla,  Noii  fuit  aille- 
quaiii  iiasceretur,  et,  Dc  non  exsianlibus  l'a>;iui 
cst,  iBlernam  diviminque  Ch.iiti  nalimtaUin  luciUt 
El  lUit  quideni  volenlibus  crealuram  tum  esie.  quin 
de  ic  SapieHtia:  Homine  dixerit,  Domiiius  creatit 
Die,  renisiil  Hitariui ;  i"  quia  coliiur  Clintiut,  ciiin 
tttilui  tit  cultut  creaiurce  .  i"  <]uia  cunctu  pei  euin 
condiia  lual,  et  proprtuin  ei  Crealori»  ett  iiomi'ii;  B 
y  qitiu  III  eum  noii  cadil  ul  tperel,  ul  terviul,  ut 
non  tponte  tubjeilus  sit,  ut  libtiandus  lil  :  quibus 
obuoxiu  est,  secunduin  Aposlolum,  omnis  creatura , 
4"  quia  cum  forina  Dei  lit  natura  Dti,  ti  Clirislus 
in  (orma  Dei  mmeni  creatura  etl,  eril  quoque  Palei' 
crealura ;  5''  quia  Ptttri  et  tilio  Kqualis  honor  esl 
deferendus;  6"  quia  Pater  ulen  nomine  illiini  e 
piopria  lubslanlia  sese  geiiuitse  sitinificat  ■  postremo 
qiiia  nusiiuam  eum  Puler  n.si  propriunt  Filium  ap- 
petiat,  nec  tlle  Deum  iiiai  proprium  Palrfm.  Lontra 
alii  Fitii  tignificantw  facti,  non  nati ,  nec  usquum 
proprietatis  nomine  donanlur.  Vbi  cnim  ail  Deut. 
Filios  genui,  non  addit  meos.  Ila  vero  dicit,  Filius 
loeus  primogeniius  israel,  ut  ineus  in  primogem- 
lum,  non  iii  Fitium  cadat. 

Dtiiide  (Bternilatem  attintfit  iialinlalis  Clirisli,  u  ewtf.- 
rarum  rerum  originii  eo  diffei-enlii,  quod  ittte  per 
causain  quae  ex  nihilo  tit,  el  post  lempui  quo  non 
(uerint.  fiani ;  ipie  vero  cuni  ex  eo  ni  qui  esi,  iieque 
tton  aliquando,  tieque  ex  causa  niliilo  umquiim  ob- 
noxia  furrit. 

Objeclanlibus,  Si  tititus  est.  aliquando  non  fuii ;  'loii 
enim  fnit  anlequam  nasceretur  :  Rcspoiidcl,  tiiinin 
ab  tsttriio  Palre  nutum,  perinde  a'ternuin  cste. 

Ad  id  qiiod  rcpoiiitiil,  Oinuc  quod  iialiim  cal,  non  fiiil  , 
qiiia  in  id  iiatum  est  ut  esset  :  lioc  tle  rebus  linmaiiis 
concedil,  negat  de  divinis,  in  quibus  lU  semper  esi 
Pater,  ila  et  sempcr  tsl  Fitiut  :  cnjns  naiivitas  cum 
uiite  lempora  oilerna  sil,  nec  leinpori  luhjocei,  nec 
noslro  tensui. 

Jntiani  .  Si  non  percipilur  non  fuisse  anltijuum  natus, 
fcntienilui  esl  nalui  esse  qui  erat.  Quihus  responsio 
eH,  euin  qui  naiui  prcedicatur,  non  percipi  prius 
(itisse  ;  ticul  nec  inielligi  aliiiuanda  non  (uisse,  qm 
tcinpcr  natus  senlitur. 

Neqiic  efjicaciui  Deum  non  semper  patrem  fiiisse  con- 
finguHl ;  si  quidem  ex  Saloinonis,  David  et  Pauti 
verbii  noii  uinbigua  ett  Filii  a;ternilas.  Uanc  ila  evt- 

(n)  Veterrimus  coilex  Vaiic.  bas.  necnon  Tellcr., 
Remig.,  Tbeort.  ac  Cislcrc.  Iioc  \)TX  sc  fei  uiii  iniiium 
Lege  fraler  iii  Chrislo  ct  scnsum  accoimnoda.  Tuiu  cuiii 
aliis  Iiabent,  TeniHmiis,  eic. 

(Ii)  lidcin  mss.  necnon  Marlin.  Iiic  subtcxnnl,  in 
opere  iiio. 


DE  TIUMT\TF  LIRKD   Kii  iZ', 

iiiiilioncm   Etpos»  jirc-  A.      dcnier  demons!r,ii  S.ij^ieiitiu,  c:»i  non  ihudo  sc  anli! 


s,v;u!".  (Hiidatnm,  s.d  ci  celcrna:  rerum  prcepiir/iuoin 
'idfume,  ei  pcrindc  (cierni^  -•>r:cninni  e$e  declnril 
>il  Christum  unle  Manam  exsiiii.^i.^e  Judtruf   him 
cuminci  fucilc  possil 

Moveril  (vric  quod  cic  ■iiim  4-  iticiil,  nisi  te  doceri-.i  cl 
genitaiii.  Ntque  veio  iti,pium  anob^is  tvrlxs  ,Mi;ni/i- 
cn.^sc  eiislimiiiida  csl,  qnx  crcaimi-  se  pfr  catis^mi 
iiiile  Ciiu.fniii  nutcin  iicnitum  profileinr 

lla  cnaii,  dum  1'tilrem  iiiiindi  fiilnicittorem  esse  docct, 
iinptum  illum  scn:>uin  enecat,  qun  ipwt>  iii  opera 
crealiim  ita  iitlerprelaiilur ,  n>  smctilt  elfidendi  cnusa 
Chrirtns  irimitm  efjtcltis  sil  cum  non  natitiiaifi, 
sed  dispensttlioiti.'.  sncv  respeclu  Christus  diclus  sit  iu 
opera  crcalus ;  qutiin  quidtin  dispensulionem  o'>  ini- 
liosa^culiobwril,  diim  per  n.^isiiiiiplnm  mnmnreaiio 
nis  tptciem  Ailir,  Oiin,  4(if/,  Arc,  Anar ^  .ibrahn', 
Moijsi,  Jiicob  itlnsque  P'iU  ihna  sf  (onspicabtlem  pm:- 
buil.  Htc  nllingilnr,  neque  rcjiciiiir  ul  impiu,  -ied  iti 
indocla,  qnornindajn  inlerpreliitio.  qiti  celernam  ouo 
que  nalivitalem  ibi  creiiliiir:  ea  fere  ratione  dici  pulnul , 
qua  Cliristttm  e.r  Mnriuvere  nalum,  faci,>i<i  tanii.n 
Paului  piwdicarit  •  ul  mmirwit  otnnis  in  giiHcru- 
tionc  ilHus  pnssionis  opinio  amotttttiir.  Tandein  il,- 
tariiis  confessione  fidei  sua.  dc  Palrt,  Fitioel  Sviritu 
Sancto  librtiin  hunc  ac  lolum  opiis  ubsolcif 

1.  4C3  ^l"^"  harreiicoruiii  objecia  ducunl  ad  verita- 
tem.  —  («)  Tendimus  iapile:n,  jam  saiicio  Spifilu 
prosequeiitc,  ti\  tuiuin  scciira;  lidei  tranquilluiiiqiie 
porium.  Aique  ita  ui  innlio  mari  venloque  jaeialis 

C  acciderc  saipissinie  solei,  ulcuin  cos  circa  oras  por- 
tuum  iinpediii  ci  graves  Ouciusnonnum';ua!nmoreii- 
Inr,  ad  uirmiiiin  ia  iioiain  silii  lidanquu  nUliuiiem 
ipse  ille  ingonl!';  tcrribilisqiie  iindae  seslus  impellai 
Quod  nobis,  nt  spero,  duodccinio  iioc  adversum  hrc 
reticaiu  tcmpeslateni  iiiicniibits  libro  contiiigtt  ■  tit 
cum  III  eo  gravissiina;  inipietaiis  lluciniccmmuiiitaus 
puppim  danius,  ipsc  illc  nos  flucnts  ad  optat*  <iu..ciis 
siiiuin  devcliat  Oiiinibur.  cnim  inccrlr  doctrins;  vcn- 
to  circuniactis,  bine  nietus,  jiinc  pcricuJuiu,  biiic 
ctiam  snejM;  naufragiuni  est,  <|tiia  unigenitus  Desis  sub 
prophciica  aiicioritatc  creatura  esse  defendiiup  iii 
in  co  non  sit  nativitas,  scd  creatic,  quia  ex  persona 
Sapientix  dicluni  esl,  hominus  creavit  mc  iniiium  viii~ 
rum  tuariini  {Prov.    viji,  2i),  (ft)  Hic  biemis  eorniii 

D  roa.ximus  (lucius  esl,  b.vc  tnrluosi  turbinis  gravisimd  i 
fsl;  qnre  cxcepta  a  nobis,  ct  seeuio  navijio  in.'jacia, 
usqiic  ad  ipsum  nos  tutissinium  porlum  0()tat!  liliutis 
prosequiiur 

2.  Certa  de  Fitio  fidet  veritas.  —  Non  incertis  au- 
tcni  noqiic  otinsis,  naiitarnm  niod.i,  nitimiir  spebus  • 
quos  inlerdum  votis  inagis  quam  iiducia  navjg;iiiles.. 
vagi  insiabilesqne  ve»;ti  aal  deserunl,  aui  depelluni 
Cxterum  nobis  adCbi  (f)  Inscparabiiis  fidei  Spiriiua 

(c)  Ediil,  insiiperaHlis ;  rcnitenlibus  (nagno  con- 
sensu  msb  liic  quxdam  es(  aniitfiesis  inters|iiritiis 
vcntorum  qiii  nauias  sa-pe  deserunl,  et  Spiriiiii!!  ii- 
dei  qui  a  lidclibus  nuni((uam  scparalur.  Iiein  veia 
fides  opp.inilijr  pravi!;.r.  harcliconini,  qi.i  propliu- 
lii  iiiv.  cl  cvaiiyclicuiii  fii.iriuiiii  diviiicro  niox  coii\ii>- 


«s 


SANni  IIII.MUI  KPISIOPI 


(lono  unigeiiiii  nci  pi>rn)»ncn8,  el  »os  inilemuiHhili  A      '^-  (./insiui^iaprii' fivainr  n/iiiiii^iirtu'. 

riiisii  m\  Iranifiillla  ileiliiceiiB :  Nun  f niin  U«>iiiiniii)i 

■Cbrislimi  crtMliirain,  (1)  i)iiia  {a)  iiei|iie  »|»«  osl ;  iiiv 

i)ue  KK-tur»m,  i)uia  laciurariiin  oiniiiiiin  i|>se  esl  1)0- 

niiiiiis  :  sfJ   Keiiiii  iioviiiius,  Houiii    l>i!i   |>:ilri»  pro 

pnum  f;eii«raiioii«in.  Nui>  qiiidem  oinnes.  M'ciin«lum 

boniliill!»  «ligiialioit«Hi,  ilicli  as.i.uiiipli^iw  iiiinus  Dei 

lilii ,  »e«l   ille    verui  uiiui>   patri   De»  tiliiis,    el   vora 

nli)iie  ali^uliiu,   t*)  ni»ueiiii  uiiluiu  in   c.o«iiiiii>iie 

iiiriusi)ue,  njiiviias.   Nivsira  vero  Uiiiuiu  h*c  sola 

reliijio  esl,  Kiliiiiii  conlileri  iion  ;.ilo)>livuni,  scd  n  i- 

liim;  iietjue  tliiluni,  seil  generaluiu.  Noii  euini  aul 

racluni,  aui  410"""  natuiii  prailicauius :  quia  ocijue 

Creaioreui  i;ieaiiiris  cow)>ur;tmus,  ueijuc  oaiiyiialcin 

sii;e  (;i'naraiiuiie  uieuiliuur.  Nou  ptr  se  e»l,  qui  per 


;.^(i 

—  1'acuiitn ; 
arxiill  liaiic  r»lsilo<liiii  iiiipielalein,  loqucn»  in  l*.tulu 
(ihrisiiis  lieiis  ?  1'ariiiniie  ileinuiatic  vpriialis  mcinU- 
ciiini  damiiai  ?  fcr  lioininiini  onini  Clirinlnin  (reaia 
oiniii;i  suni  :  el  iilcino  ei  )iro)iriniit  iinnien  esl(r)  ul 
creaiur  sii.  Non  caiJit  in  euni  erfuienlij:  tu«  oi  lu- 
lura  et  iiiinciijiaiiii.  Tesiis  iioliis  csi  Mclcliisedecli, 
ercalorcin  cosli  atiiue  lerr.i-  {{)  Ueunt  ita  pr.iMliiaiis : 
ticHcdir.lus  Abiiiliam  Deo  lumino,  i/iii  creutit  cixluvt  ct 
lcrTum  {Gen.  xiv,  llt).  Tislis  esl  ct  (ij)0.'.ea  pruphela 
lUceiis  :  Firmant  cixlum,  et  cieam  Itrrum  e^  Lomiiiut 
Deus  luu.s,  cujut  manus  creaverunt  omu^m  mililiim 
coeti{Otee,  xiii,  4).  Tesiis  ci  Peirus  ila  scnbens  :  Qumi 
fiddi creaioii  cuiiittundanlu  uuiiuai  iieilras  (I  /Vi.  iv, 
1(1).    QuiJ  opeiii   iioinen    opilici  iiupoiinnus?  Qiii(l 


iiaiivilJiein  esl.  Ncque  nun  uatus  e:>i,  i|ui  lilius  est.  g  noslris  {h)  Deuin  co^noininanius?  Cccaiur  4ll""S' 


Neque  ijiii  lilius  esi,  aliier  puiesi  quaui  nnstendo  csse 
(|uo«l  iilitis  ciit. 

5.  /t|nuii  Arianot  pugnal  »tcum  profthelicui  el  evan- 
qcHciu  Spjii/us.  —  Noinini  aaieni  duliium  est,  coiiira- 
rias  sewper  ol>uiienies'iue  im|iieiaiis  causas  esse 
caiisis  religioiiiim :  nc()ue  posse  id  pie  snscipi,  quod 
impie  snscpiun»  asse  deceiiiiiur ;  (i)uiaiil  lii  uunc 
iiovi  aiiosiolica;  lidci  cinendaiores  cvangelicuni  et 
proplieticuin  SpiriUiin  in  liies  dividaul,  el  in  juiBia 
pariiaiiiur;autliialiU'riiioplieiavcrini,eil>i;ili:erpr*- 
dicaveiint;  qiiia  Salomon  ad  cicalura;  iius  veucialio- 
neni  vucet,  Paulus  vero  scrvientes  cr«\itiira;  co:irgiui. 
Q114;  uliquc  iiou  \ideimir  silii  secui;duiii  (rf)  impielalis 
iiili-,1;  t!.iili:inicun\t;nire(Ca(.  1.  1.^,)  nl  Spustuln.s  et 


tcr  est,  neaior  oiniiis  nillitia:  cuelesiis  est. 

5.  Chrxslut  nequit  dici  ereatura  —  li;rc  cuni  ad 
Filiuna,  per  quem  laota  tuut  onioia,  ;iposiolica  atque 
cvangeiica  lide  iiitelligeiida  rereraniur  ;  quoniudo  liis 
ipsis  quui  gessit  xqnabiiur,  et  in  ea  ent  naiurx  iiun- 
cupaiiuite,  qua  cuiicu  (i)  sunt?  Primiiin  quidem 
buman'X'  iiiielligeutix  scnsus  liaec  respuil,  ui  creaior 
crealura  sit ;  qiiia  creaiio  per  creuiorem  csl.  Qui  si 
creatura  sit;  ct  currupiioni  subdiius  esi,  cl  cxpccia- 
tioni  obnuxius  ej>i,  ct  serviiuii  siibjecius  est.  Ait 
rnim  idcm  beaius  ajiosiolus  P.aulus  :  Eleiutn  lon- 
ginqva  exspectuiio  crealurig  revclutiouem  /tlioiMin  Dei 
extpectal.  Vuuilaii  enim  cteutuin  suiiecta  esl  n  iii 
syoitte,  sed  prupter  eum  {',)  qui  (;)  subduiil  eam  iu  !>i)c 


pei'  lcyi  III  cdoctus,  ci  pei'  piutiuilioncm  segregalus,  (^  Quia  ei  iptu  creuiuru  libertibiiur  a  lettiiute  i;«rr«p<>u- 


(II  ior.  \<a,  j),  ei  ptr  lonuciUi m  iu  se  Clirisium  li- 
queii-,  )i;.plicliaiii  aul  igiior;iU'rit  aiil  iion  ignoraCun 
dissolveril:  etiicsi'ifiii('.!|  1  icaMiiam  Cliriitiiiii^.iucni 
creatoiem  niiiiciipavrril;  pl  velucril  cie.ilur;c  religio- 
ncm,  qui  Sjii  (^reat  ni  scivioiidum  nionueiii  diceiis  : 
(>((iiiiim«(ui)i.'rMH/  verilalem  Deiin  mendaciuin,  et  sen-w- 
runl  creatura.'  fnvlenlo  Crealore,  qui  est  bcnedictus  in 
smcuta  sircitlorum  (/Jom  1,25). 

(1)  Qiiia  neque  esl. 

(2)  Ctcdlum. 

onr.lur.  Forle  etiam  respiciunlur  lixc  Cliristi  Tierlia, 

Ivtfe  '30  vobiscuin  sum  utque  ad  eontumniationem 
sajcnli. 

la)  Iia  Bad.  cnm  oninibus  mss.  lii  aliis  auiein  edi- 
tinnibus,  quia  ipte  ett  qui  crcavil  cmnia  ;  neque  factu- 
rum  eic.  glosseina. 


iiii  in  libcrtateiu  claritatis  lHiutum  Uci  (  itoui.  vili,  tU 
etc.  )  Si  igilur  Clirisius  crealura  e^i ,  ncce-se  cst 
sub  spe  tungiii<iu.c  exspeciationis  inccrius  sii,  et 
longa  ejiis  exspccuiio  {k.)  nosira  potius  exspicciet, 
et  e.xpectans  ea  vanitaii  siibjectus  sit,  ei  ff.t  iiccfs- 
sitaiissulijeciionein  noii  spoiitc  subjcctnssil.  Sul^rc- 
tus  autem  non  sponie  cum  iii,  uccesse  est  et  serviii 
sit ,  servus  auiem  cum  sit,  niancai  etiara  in  corrii- 

(3)  Qiii  subdidii  tu  spe .  juxu  grxcura,  tov  uTro- 
Ta?avT«  eV  O.-rtiOt. 

{g)  GilUitius,  loco  Oiee,  suhstitiierai  Etaias:  siinc 
quia  h:i'C  apud  Osce  secundum  Vulgalam  noii  reperii, 
ciiin  :ipud  ksaiain  XLV,  {'J,  lioruin  similia  qiixd.im  !r- 
gere  sil.  Al  apud  Septuaginla  ca  i|isa  totiilcin  vciln.s 
rcperire  est :  pro  quihus  iu  Vulgal.i  laiiluninioilo 
exslul  :  Eqo  aulem  Domiiwt  Deui  luni.  Fruslr.t  igiltir 


{b)  Verbmii  nianens   a  subncxis   prava   iiilerpun-  I)  Gitlolii  corrciliu  apud  Par.  relenta  esi.  Posiea  liad.. 


v;liun6  scparabaliir.  Naliviias  illa  niaiiet  Uiitiim  in 
ruf^iiilione  Pains  et  1'ilii ;  quia  ncnio  imii  Filium 
nisi  Puter,  elc. 

(c)  In  viilgalis,  ul  lii  minc  ninisso  iiui;  ei  niox, 
diii<a'u;t.'  «'  tii  iMrgia  ;«sr(ii<n.H.',  m  Ai  alitcr,  ctc.  Seqoi- 
inur  ;if  * 

((<)  tuiti,  iccunJum  pietiHis  Dti  intclliqenliain :  iiisi 
qiiod  Par.  vncaliiiliiiii  Dci  oiiiiltit.  .\l  iii^s.  secundnm 
impiHalis  intelliiientiam,  iil  i'Sl,  qiiar  fclsi  sibi  iion  coi;- 
\ciiiun:,  conccdenJa  lainen  .^.unl.  ti  pruba  csl  iinpio. 
riiiii  .\rianuiiim  iiilolli;!i'nli.i.  Krcqnciis  enim  a)>ud 
Miiarinin  fsl  absliactuni,  iil  vocaiit,  iioincn  pro  cun. 
tieto,  impieias  v.  g  pro  iiiipiis. 

le)  Vftiisiior  nis.  Colb    luniGfrni.  ti(  crfoiura  lil. 

\l)  Codei  Vatic  bas.  cuui  Mariiii.  Duiwnum,  nou 
Deum, 


Kr.  el  Lips.  (ormans  catliim,  iiuii   /Sriianj 

(A)  Erasiiius  conlra  lidein  veterum  lilirornin  bic 
addidil  cogHominibus :  quani  vucfin  rflinuere  soqiifu- 
les  ciliiioiifs 

(t)  Kursuin  liic  F.rasmus  de  suo  inseruil,  fiia'  /aiiii : 
ncc  )iosifa  casiigaius  fuit. 

{))  In  inss.  Vai.  bas.  ct  Martin.  lubdidil  otnniii.  In 
(.arniit.  tubdidii  ea. 

{D  Codfx  V.it.  bas.  ciiin  Mariin.  noUiaiu  poiiui 
e.Tspcciel  reirlnlioiiem.  Ab  llilani  sciitenlia  iinniis  rc- 
cedcrci.  qiii  i>ulisliliierel  noslnim  poiiut  exifeciel  cla- 
nliiit^iii .  qiiod  ri'|iogiiare  liinuit,  qiiia  ChiiSlns  jaiu 
propria  g.tiidet  gloria,  qnani  iioliis  cuiiiiiiuiiicalurits 
esl,  iicque  clariuif  ni  exspecUt  nobis  cuininuneni. 


437 


DE  TRINITATE 


piione  nalur.e.  II;ec  c-mm  omnia  crcalurse  propria  esse  A 
Aposlolus  Uocei :  a  qiiibnb  per  longinquain  exs|iec(a- 
lionem  liberanda,  secundiini  humanam  gloriam  tla- 
rescet.  Et  o  inipruileiitem  de  Deo  atque  impiani  pro- 
fessioiiem,  his  cum  per  crealurae  coniunicliam 
hidibriis  deputaie,  ut  speret,  ut  gerviat,  ut  cnacius 
tit,  (n)  ut  cognilus  sit,  ut  liberandus  sit  iii  no>trj, 
non  in  sua,  cum  de  suis  nos  ad  aiiquid  proveba- 
mur. 

6.  Si  creatura  est,  ereatura  pariter  ul  Pater  :  quia 
Filio  iwtura  eU  Palnt,  Exinanilio  Verfri  es(  obolilw. 
—  Sed  impietas  noslra  cum  ingenti  perfidix  incre- 
mcnio  per  hanc  iilicitDe  vocis  audaciam  procedit :  ut 
qiiia  Filiiis  creatura  sii,  Paier  quoque  iion  dilTerata 
creaiura.  Christus  enim  in  forma  Dei  manens,  for- 
iiiam  servi  accepit :  et  qui  in  forma  Dei  est,  si  crea-  B 
liira  est  ,  Deus  nnn  aUerit  a  creatura,  quia  in  forina 
Dei  sil  creaiura.  Esse  aulem  in  forma  Dei,  non  alia 
inteUigentia  est,  quam  in  Dei  roanere  natura  :  per 
.liiod  et  Deus  creatura  412  ^'t  (l*i'^  '"  natura 
ejus  sit  cre;ittira.  Qui  autem  in  forma  Dei  erat,  Deo 
sc  xqualem  esse  oon  rapuil  ;  quia  ex  l>ei  a>qua!ilale, 
idesi,  ex  fbrma  ejus  in  servi  formam  decederet  (V. 
tib.  IX,  n.  14).  Decedere  autem  ex  Deo  in  homiiieni, 
iiisi  se  ex  Dei  fornia  Deiis  evaciwus,  nnn  poluit. 
Evacuans  auiem  se  non  abolilus  esi,  (/>)  nc  essei ; 
cnm  esset  aliud  quain  fuisset.  Neque  eniui  defecit  ex 
sese,  qui  se  cvacuavit  in  sesc:  cum  viriuti»  (r)  po- 
testas  eiiam   in  evaciiandi  se  poiesiaie  permaneat ; 

et  in  forroam  servi  transisse,  nun  sit  naiuram  Dei 
perdidisse,  cum  formam  Dei  evacuasse  niliil  allud  Q 
quaro  virtus  divinx  sit  poiestaiis. 

7.  Fido  debetuT  honer  (rqualii  Patrh —  Adeo  aii- 
tein  in  furma  l>ei  esse,  nihil  aliud  est  quam  xqua- 
lem  Deo  es«e:  ut  xqualiias  honoris  Domino  jesu 
Clirisio,  qui  in  forma  Dei  esi,  debeaiur,  ipso  dicente: 
llt  omnes  honorificenl  Filium,  sicut  honorificant  Pa- 
trem.  Qui  noii  Uonorificat  Filium,  non  honorificat  Pa- 
trem  qui  misit  illum  {Joan.  v,  25).  Numquam  diver- 
silas  reruro,  nisi  et  {d)  in  hoiiore  diverso  est.  Res 


LlBrR  XII.  438 

enini  e.T?dem  veneraiioiils  ojiisdein  sunt  (e)  quia  aut 
snmmus  lionur  indigni'  initfi-oribus  deferetur,  aut 
ourn  coiiiiimelia  siiperiorum  inferiora  his  aequahunlur 
in  lionore.  Filius  auicm  (/)  hi  ut  creaiio  potiiis  quam 
naiivius  sii,  pcr  veneratioiieni  (g)  exa.ijuabiiur  Pa- 
iri  ;  niilla  nobis  religio  honoris  ad  Pairem  est,  cum 
taiila  nobis  ejus  veneratio  imposiia  sii,  quanta  esl 
creaturse .  sed  quia  Deo  pairi  in  eo,  quod  ex  eo 
Dcus  est  natus,  aquiilis  est ;  esi  etiam  xqualis  in  bo- 
nore  Filius  enim  tsi,  non  creaiura, 

8.  Deus  pariibiu  catens  <?.i  «i.to  dicitur  genuissc, 
quia  e.i  »l.  Filium  de  nihilo  volenlihuf:  non  suppeltl  toci 
dicit  sentus.  —  Et  baic  de illo  pnclaia  vox  Patris  est , 
£:i;  uteiu  ante  ludi'etunt  geiiui  te.  Noii  prxjiidicatur 
autem  Dco,  ui  sa:pe  jam  diximus,  per  iuiiriuiiateui 
nosinc  intelligeniix.  ut  per  id,  quod  ex  utero  ge- 
nuisse  se  ilixit  (Psal,  cix,  5),  ex  partibus  niiornis 
«'xternisque  per  mcmbra  coeuntibus,  tamquam  cor- 
poralium  causarum  originibus  consistat '  cum  exira 
naturalium  necessilatum  causam  libcr  aique  absu- 
lutus,  naturx  toiius  dominus  manens,  proprietatem 
naiiviiatis  Unigeniti  sui  ex  indemuiabilis  na.iirxsu;e 
virtuie  signilicei  Ex  spintu  enini^lS^P-i^i^os  nasceiis». 
licci  de  piopiieiale  Siiintus,  per  qu;im  ef  ipse  spiri- 
tuscst,  nascatur  nontamen  aliaci  prxier  qiiam  per- 
feclarum  (/ij  atque  indemuiabilium  causarum  a^  id 
quod  naseitur  causa  est.  Et  c\  causa  licei  perfecia 
aique  indemulabili  nascens.  necesse  csi  ex  causa  in 
causae  ipsius  proprietaie  nascaiur.  Proprietas  autem 
humanurum  (i)  necessiiaium  iutra  causas  uteri  coii- 
liiietur.  Sed  Deo  non  ex  parlibus  (;^  perlecio,  sed 
indemul.ibili  per  splritum  ,  quia  Deus  spiriius  est 
(Joan.  IV, 'ii),  nonesi  internarum  causarum  naiuralls 
necessiias.  f  Sed  quia  nobis  spiriius  de  spiritu  nati- 
viialem  pnedicabal,  sensum  nostrura  (k)  causarum 
nosirarum  instiluit  exemplo  ,  non  in  exeiupluiii  nati- 
vicitis,  sed  ad  inlelligentiam  gonerationis,  ui  exem- 
plum  illud  non  ad  necessitatem  proficiai,  sed  ad  sen- 
snm.  Si  igilur  creaiio  est  uiiigcnitns  Deus  :  et  quid 
sibi  vult  significatio  iutelligcniia;,  quaa  per  consue- 


(a)  Yerba,  u(  cogniiu*  sii,  quaemagno  conscnsu  ha- 
Iient  mss.  sola  Mira;i  tditio  reiinuil.  Qiiamqu.nm  at- 
tenddnies  illud  Pauli,  Ipsa  crealura  liberabilur  a  ser- 
fitute  corrupi'onis,  necnon  lioc  Hilarii,  Servus  autem 
(um  si(,  maneat  eliam  tn  corruplione  nalur(p,  pro  co- 
gniius  restiiueiidum  esse  eorrupius  dubio  piocul  du- 
timus.  D 

(b)  E<i\ii,  ul  non  essei.  .Miquot  ms.s.  ne  non  esset. 
At  velustiiires  neessei.  Particula  ne,  pro  ut  nonHila- 
rio  valde  familiaris  est. 

(f)  Iii  edit.  .Mir.  ut  in  mss.  Vat.  has.  cl  Marlin. 
hic  adjiciiur  sua;.  Poiesiateni  illain  ita  in  Christo  icr- 
iiiansisse,  ut  ca  eti.im  interdura  uterelur,  supcriori 
libro  probatum  est  num.  48. 

(d)  lidem  mss.  in  hoiwri  diversitate  est.  V.  lib.  ix, 
n.  23. 

(<>')  Iia  mss.  nisi  quod  in  uno  Vat.  bas.  Omnino 
autein  sumnfus,  etc.  Editi  vero,  quia  ut  suntntus  hunor 
ittdigne  iiifAioribus  defertur,  ila  cum  conliimelia,  etc. 

(f)  Er.  et  Mir.  cum  aliquot  receniioiibus  mss.  si 
coiicreaiio.  Lips.  ei  Par.  cuni  aiiiiquo  in'-.  Colb.  si 
creatio.  Yindociiien.^-is  codex,  sicut  creaiio.  ^on  dis- 
pliierel,  si  sic  ut  creatio.  Namque  ei  Bad.  et  mss. 


Vai  bas.,  Corb.,  Remig.,  Marlin.  elc.  rcsiiiueiiies  si 
ut  creatio,  parlirulam  iia  anie  ui  tacilam  intelli^-imus, 
pula,  si  ila  per  veneralionem  ex<€qnubiiur  Palri,  ut 
creaiio  si>,  etc. 

(g)  In  viiigatis,  qua  exequalniur.  Non  exstat  qua 
nisi  in  unn  ms.  Colb.  valde  suspecto 

(h)  His  Lipsius  subsiiiuil,  perfectcB  aique  indemula- 
bilis,  subslanlia' :  quod  Erasiiius  iii  margine  aitscrip- 
serai,  Hilarii,  utputo,  seiisum  indicans,  noii  veiba. 

(i)  Lips.  et  Par.  ox  Erasini  margine  huninnariim 
naliviialuin:  nbnilentihus  oimiibiis  iiiss.  Necessitaies 
hic  vocaniur,  qux  ad  aliqiiom  ifr(>tiuni  necessario 
secundum  naiurae  loges  lequiniiitur  liai|ue  post 
verba ,  Proprieias  aulem  humanarnm  neccssilutum, 
iion  male  aiiimo  siippleveris  ,  raiione  habiia  ad  gene- 
ralioiiem. 

(;)Inms.  Martin.  profecio. 

(';)  Erasmo  niagis  airiserai,  gencrationvm  iiostra- 
rutii :  quoil  fiuslni  Lip.sius  fx  illliis  mrirj.'iiie  arripnil, 
nec  apuil  Par.  correctus  e>i.  Al  cerle  hic  noii  laiii 
sermo  e^t  de  generaiionis  actu  ,  quam  de  niaieri;ili 
illiuscausa. 


15«  SANCTI  IIILARIi  KPISf.OPI 

luiliiiein   uaiivitatis  huniaiix  iulelligeuliaui  divinu!  A  »1  veriuiis  (A)  prnfussiotieni 


440 


i;eiii;ralH>iii«  (a)  osteiidil? 

0  l'er  iHembra  notlri  eorporU  ugnificanlur  opera- 
liouet  Dei.  —  Pleruniqiie  eiiiiii  per  bxc  iiAslrorum 
eur|MiruiM  meutbra,  u|ierationuni  suamni  iiobis  Deus 
iiioiiieniJ  ki;;iiiiicaus,  seiisuui  noslruin  usu  inlelligeii- 
li:c  couiiuiiuii  ejocuil,  cuni  ail  :  Cujui  niauiiit  creaie- 
ruiit  oiitnem  mititiatn  c<eli  {Utete,  xiii,  4 ) ;  vel  ileruiii, 
Oruli  boiuiiii  tuper  juuo${l^sal.  xiiiiii,  t(i);  vel  rur- 
t>uui,  hifi-iii  Duvid  (!)  /(/ium  Jetu  (b)  viriim  $ecuiiJuiii 
cor  meuin  {Act.  xiii,  H).  Cuni  eniiii  ut  voluiilas  signi- 
liceiur  im  corJe ,  per  guain  Daviii  iiioruiii  probiialu 
coiiiplacuil ,  ei  coguiiio  universiiatig  (i)  qua  extra 
scienliain  Dei  iiihil  tl>,  tub  oculoruni  vurabulo  eiiuii- 
lieiur,  el  o|ieruiu  eriicieniia  ,  quia  iiiliil  iion  es  Deo 


iiuti  iicc  per cauus 
cor|iuriini  aut  velii  aiii  viilcat  aul  agat,  seil  utslur 
biii  parliuni  iiunciipalioiiilMis,  ui  per  corporaliuiii 
ministeria  virlus  efllcienlianira  ineorporalium  s«u- 
liaiur. 

i  I .  frojihfUi  fatinram  iioh  dicii,  tfaem  Deui  teilalur 
fiituin.  —  Naiiira  igilnr  hunian^t-  conauetudinia  noii 
biiiit,  sed  nec  Dominicx  docirinx  Mnteuiia  patitur, 
niagisiro  discipuluiii  prxcssc  ,  vi-l  servum  iniperare 
doniiiio  :  quod  alienini  alieri  ei  per  ignoraniiam  sub- 
jaceat ,  ut  ign^irus  scienli ;  et  per  condilioiiein  iulir- 
niuin  sit ,  ut  domiBatui  serviius.  Qux  cum  ila  cssc 
coinmuiie  judicium  sii  ;  cujus  Runc  not  temerilaiis 
cxemplo  Deiim  creaiuram.et  filium  facturaro  et  dice- 
mus  etexistimibimus  rcumnusquam  nobisliuc(i)  dc 


sil,  per  noinen  nianuuni  intclligati(r:vo!ens  el  provi- B  se   el   Magisler  et  Dominus  Nervus    ac    di>cipulis 


deiis  ct  agens  Deus  cuiicla,  sub  signiticatiune  causa- 
rum  corporaliuin  inielligendus  sine  minisierioccrpo- 
rali,  quomodo4l4J^i"  ■■>  ^<^>  <l"od  cx  uiero  genuii, 
(^)noii  |c)  percjusamcorporalein  bumanis  originis; 
iniclligeiidic  eiiam  kpirilalis  nalivilailis  seiisus  uffer- 
tur:  cum  per  caHeras  {d)  raembroruiR  sigailicaiiones, 
cxierurum  qu««|uc  in  Deo  eriicienliaruiii  deiuonsire- 
lur  effecius  ? 

ifi.Diclum  esl  kx  L"i'tRO  ad  verie  ualivitalis  otlennio 
nem.  —  Quia  ergo  proponilur  cor  ad  volunlatem, 
oculi  ad  visuni,  nianugaii  e£rt;c'.uiii,ciin)  unien  («)  ul- 
ira  parlium  inrcctani  cuin|iaraiiuneiu  becs  et  velit 
et  provideai  et  peragat,  et  iiaec  eadem  ]»::■  cor  ci  ocu- 
los et  roanuni enumielur  :  nonue signiticai lo,  qua  {f}  cx 


suis  locutiis  sii,  neque  nativitaleni  snam  autcreatio- 
nem  aut  facuiram  docuerii*  sed  et  Paier  nibil  uni- 
quam  aliud  qiiaai  blium  tesiaius  sil,  et  415  ^ibus  niliit 
aliud  quaro  proprium  sibi  Devm  palreni  pruressus 
sii?  iiatum  uiiquc,  nou  (acium  aut  creatam  (4)  (•e  (j) 
asserens,  slcuii  ait  :  Onuitt  qui  dilifii  Palrtm,  diligU 
ci  F'lium,  qui  naiui  etl  ex  eo  (Joan.  «,  4). 

M.  Operi  non  coneeml  fitii  nomeu.  —  Kaclura  au- 
tem  opeia  crcaturarumsnni,  non  generationisnaiivi- 
tas.  iNon  ciiim  coelum  Glius,  aut  ftrra  Glius,  aul  mun- 
dus  nativitas  esil ,  de  qiiibiis  dicinm  cst ,  Omnia  pet 
eum  facia  tuni  (Joan.  i,  S\  ot  per  Proplielam,  Oycra 
nitmuum  luarum  tunl  nrti  {  Psal.  ci ,  26)  '  ei  pcr 
euindeiii ,  Opera  mnfnum  iMorum  non  omittat  (  Ptat. 


utero   genuit,     \era:  nativiuilis   oAicnsio  est?  noii  C  cxxxvii.  )<).  Numijuid   piriori  pictura  ilius,  «ui  gla- 


dius  fabro  (iliits  airt  archiloclo  donius  6bu«?  Hsec 
eiiim  opera  erTicientium  simt  -  at  vero  patri  suluj  , 
qui  cx  eo  nasciiur,  filius  est. 

15.  Ndi  Dei  /i/i:  facii,  non  naii,  ideoque  mh  «ni. — 
Et  nos  quidem  Glii  Deo,  scd  per  factuniai  Glii.    Fui 

lalit  siiie  offeetu,  cum  per  nneras. 
(4)  Absuol  verba  i*  aueTini  a  ms.  nostro. 


quod  cx  uteru  geiiuerit,  sicuii  iiec  per  inanum  agat, 
uec  per  oculus  vidcai,  iy)uec  per  corvelii  :  sedquJa 
pcr  significaiionem  liorura  vere  omnia  el  agat  et  vi- 
deateivelii,  iia  per  siguificatioriein  uteri ,  vere  ex 
se  genucrit  queiu  genuit,  oon  per  causam  uteri,  sed 

!t)  Jetsce  fitium  tecundum  cor  menm. 
i)  Quia. 
5)  Nuit  per  cautcni  corporalem  intelliyendce  naliti- 

(a)  Post  verbum  otlendii ,  Lud.  Mira:us  adjicit  ex 
uiero  :  quod  in  pluribus  mss  exstal,  iion  iii  casliga- 
tioriiiiis. 

(i)  Adjcciinus  vinimex  mss.  Vat,  bas.,  Mariin.  et 
a)ii|uol  aliis,  textu  gr.-Gcu  suHV.igaMte. 

(f)  Sic  Lips.  et  Par.  ciim  niss.  Corb.  el  paucis 
aliis  :  quam  leciionem  elsi  iioii  diibilamus  interpo- 
laiain  ,  caslignre  laincK  Dflii  audciniis.  cum  nulla  in 

aliis  libris  eislet  nisi  luendosa.  Apiid  B;id.,  Er.  et  iii  ^j^  .^,,^  „„„.  ,_„„,  ,.,,^,  ,„^„»,  ^.  ,.„., 

iiis.  Martin.   non  per  cautam  corporalem  iiiletligendiv  "  yiTO  libri,  exutero  Diui  Deum  geiiuit 
nativiUtlit  teiisut  afferlur  .  citmper  civleras,  ctc.  Apuil 


qimd  cum  non  cxstet  nisi  a  secunda  mauu  in  ms. 
Cnrlioiensi ;  ev  Bid..  Er.  cl  caeleroruni  nus.  lide  re- 
stituimiis  iN/('C(iim.  Vi\  lamen  anibigiinus,  quiu  pi.u- 
fereiiduni  sil  inc^tom  ;  iiiaxinie  cum  legamus  in  l's. 
cvxix,  n.  4  :  Quidqnid  composiium  eu  ,  necetse  ni 
noH  /'ii^rll  ceteriium ;  quia  eompoiilio  Imtel  imliiim, 
qno  corporatur  (vel  c«mp«r«l«r,  forte  eiiam  rectius, 
coiiiparal)  ut  maneat. 

(f)  Sic  B:id.  cum  plari<>que  et  poliuribus  inss.  Alii 


Mir.i:iim,  iioii  per  cautiiin  corpuralrin  /lumanir  oiijiiiM 
inlelligeiiliie  tpirilatit  inielligendie  naliviialis  seiiaus  af- 
fcriur.  Iii  uno  c  iiiss.  Vatic.  ct  alleroralriiin  Miiii- 
morum  prope  Turones,  non  per  cautain  corpornliuin 
inlelligenda  est  nutivilat  tine  effeclu,  cum  per  aeleras, 
eic.  Iii  vt'liislioribusr.ulb.,Kem.,  Val.  bas.,  C:irnul., 
Gerin.,  Viud.  iioh  per  cautam  corporatem  (Vmd.  cor- 
poratiaiii)  italiviialit  inletligendat  tiiie affeilH  (Val.  bas. 
tineeffeciu)  cuiit  per  ca:ieiitt,c\c.  Ex  liis  corritiendiiin 
pulainiis  ,  iion  per  ciiusam  corpoiakm  imlifilalis  iii- 
telliqendus  til  effeclut,  cuin  per  citleras. 

(<i)  lii  aliipiol  inss.  iiifMibiorNin  rorpuia/iuni ;  Cl 
niox,  effiiitnliarum  spiriliil:uii<  :  );loskCiiiJ. 

(c)  Apud  br.  iluiiii.i\:il  i'l  Mii.  f.iira  :  luin  apiid 
Lips.    ct   l'ar.  iMiiiiiiii  niijvi/fiiuiu  cjmparalionem  : 


(q)  Niliil  hactenus  aut  deinccps  de  auribus,  ul  cum 
nis!  Vai  bas.  ct  Mirxo  bic  subjicialur,  nec  f*r  auret 
audiat. 

(h)  Apud.Er.,  Lips.  et  Par.  ailiungitur  bic  ffenuiHir 
quod  abcst  a  bad  el  vetu^iioribus  mss.  ntH|ue  prx- 
furenduin  cuin  Marlin.  ad  iwniiiiciN  proletuomi : 
cuin  vcriiiu  liic  periode  sii  ac  vera  geueraiiu  ,  vcra 
iiaiivii.i». 

(i)  In  diiobus  mss.  fAilb.  d»  teft,  non  de  it :  qiiMl 
abesi  ab  antiquiori  ul  el  a  Reinig.  lu  Mariin.  Ikoe  nt, 
«iiie  de. 

(j)  Addinius  bic  te  aitereut  aurioriiaie  inM.  Y:il. 
Iias..  ('.ulb.,  SorUm.,  Fdiir  ,  eic.  1'ru  bi>  lulift  unu« 
It-niig  ciiui  Tlieud.  :  iVuiit  n>:que,  utn  la'ii>*  .  •i«< 
rr^aliit,  Mrvii  M. 


4(1 


|)i:  TRINITATE  LIHEH  XII 


44.» 


niiis  cniin  ali|u:»ii<1.»  filii  ir:«fmuli£  IF.phcs.  ii,  3) ;  A  ''•><>  'sfae'  propiiiiin  essol ,  quod  priiiiogeiiilus  cst  , 


gcd  lilii  Deo  |icr  spiiiiiiin  a<IO|>(ioiiis  eflccti,  cl  dici 
iiJ  fneremur  poliiis  quam  nasciiniir  Et  quia  oiiine 
quod  lit,  ante  qu.iin  fiat,  iion  lnit  ;  nos  cuin  lilii  iioii 
fuigscmus,  ad  id  ipiod  siimus  erriciinur.  Ante  enini 
lilii  non  eramiis :  sed  posi  quam  mcriiinius  lioc  su- 
Bius.  Sumus  autcin  non  nali,  sed  racii ;  neque  gciie- 
rali,  Mdacquisiii.  Acqnisivii  enira  siLii  Deus  popu- 
lum  (I  Pet.  fi ,  9) :  ei  per  lioc  genuit.  Genuisse 
auiero  Oeuin  fllios,  numqiiani  rum  pruprietaiis  sig- 
nilicatione  cognosciinus.  Noii  cniin  ait :  Filios  meos 
geniii  et  exaltuvi  :  sed  hoc  laiiiuin  :  filioi  geniii  et 
exallavi  (Etai.  i,  i). 

H.  Objeciio  quod  hyaelel  propritt*  dicalur  el  (ac- 
lut.  —  Niii  forte  in  eo  qiiod  ail :  Filiui  primoijenilui 


(c)  nalo  veru  uni  Deo  inanifeslnni  sii  proprium  essc, 
quod  (ilius  sit.  Noii  esl  ilaque  vera  et  perfecia  na- 
livita<^,  ubi  deputaliir  magis,  quam  generalur  -  quia 
nun  ainLigiium  est  eum  po|iulum  ,  qui  iii  liiium  nas- 
calur,  et  fieri.  Ouod  auicm  lii  cum  non  fuisset ,  et 
per  id  quird  factum  esl  dieiiiir  nasci  ;  otfn  esi  in  co 
vera  naiivitas,  quia  anie  aliud  qnain  naliiin  est  fueril. 
Ki  idcirco  (d)  non  fuit  (3)  antei|uaiii  nascerelur  ,  id 
est ,  anicqiiain  lieret  •  qiii»  qui  ex  geniibas  (iliu>' 
est,  gons  est  aiile  quaiii  filius :  («)  ac  per  id  oon  vere 
liiius,  quia  iion  semper  filius.  Unigeiiitus  »uiemDeus 
neqiie  non  {()  fuii  aliqiiando  non  filius  .  neqne  fuit 
alii|iiid  aiilo  quam  (ilius,  neque  quidquam  (g)  ali- 
quid  ipse  nisi  filius.  Alque  iia  qui  seniper  est  lilius. 


weut  lirael  (Exod.  iv,  2i) ,  quisquam  lioc  qnod  pri-  B  (I)  noii  nliiiuil  id  dc  se  iiiielligenti;r,  ne  aliquando 
mogeiiitut  went  dixit,  nd  detrnliend«in  Filio  proprie-      iiun  lueril. 


taicm  generatioiiis  iiitelliget ;  ut  quia  ct  de  Israel 
dixerit  meu$,  assumpiio  factorum  filiorum  pro  nati- 
vitatis  proprielate  usurpatn  sii  '  el  idcirco  noii  sit 
nalivitati  Dei  proprium,  qund  de  eo  dictuin  est :  Hic 
ett  (iliut  nieni  diteciui  {ilaiili.  xvii,  5)  ;  cum  meut 
eiiain  illis  proprium  essc  dicatur ,  quos  non  natos 
csse  iiianifeslum  est.  Nun  natos  .nuiem  essc  ,  licet 
iiali  esse  dicanlur,  vel  cx  co  do<;etur  cum  dicitur,/'o- 
;jii/o  qui  natcetur,  quan  (ecit  Dominvi  (l*tal.  xxi,  ot). 
16.  Itmel  non  propriut  /ilius ,  sed  propniis  primo- 
genitus.  Non  est  proprie  (iiiiit  qui  til  enm  non  (uittet. 
—  Ergo  populus  Israel  (1)  iiascilur  (n),  ut  liut  :  ne- 
quc  pur  id  qiiod  iiasci  dicitur,  noii  416  intelligitur 


16.  Rebus  liumauis  commune  eu  aliqtiando  non(ume 
ct  ex  tiiltilo  etse.  —  El  naiiviiates  quidem  liuinana: 
liabeiit  iii  temporc  non  fuisse  :  primum  quia  omnes 
ex  liis  otnaibus,  qui  ante  (5)  non  (hj  fueriot,  nascan- 
tur.  Nam  tainetsi  uiiicuique  nascentinm  cx  eo  sit 
origo  qui  fu"rit;  tamen  ipsc  illc,  ex  qno  nascitiir, 
non  l'uit  aiitc  quain  tiatus  est.  Dcliiiic  ipse  qui  natus 
est,  posi  (luam  non  fuit  naiusest,  tempore  antc  nis- 
nente,  qiiam  nasciliir.  Nascens  enim  hodie  ,  in  eo 
qiioia  licstcrnum  fuit  non  fuit ;  et  in  id  qnod  est,  ex 
eu  quod  non  fuil,  uepit,  cl  inlra  inlelligenliam  no- 
stram  cst ,  hestprno  id  ,  i|U(i<l  bodic  nascilur,  noii 
fiiisse.  Atque  417  '^^  nativiias  ejus,  pcr  quani  est, 


tit  fleri.  Ex  adoptione  eniin  esi  lilius,  noii  rx  gene-  C  post  id  quod  noii  liiitmanet  ;  quia  liodie  primum  post 


ratione ;  nequc ei  pioprietas  ,  sed  iiunrupatio  est. 
Naiii  licet  primogeiiiius  m«uide  en  scri|>iuni  sit  ;  lon- 
ge  laiueu  mullunique  dilTert,  tiliui  meut dileetut,  el 
Filiiit  primogenilut  meus.  Ubi  ciiim  nativitas  est , 
ibi  Filiu*  iiieut  dileelus  :  ubi  vcro  eleciio  ex  gen- 
tibus  cst,  ct  adopiio  per  voluntalem  est,  ibi 
Fiiiut  piimogenitus  ment.  Ilic  quod  suiis  est,  ad  pri- 
inogenitum  est :  illie  quod  suus  est ,  ad  fitiuiii  esi 
(i)  Gl  in  naiivitate  (l>)  lilius  priiiiuni  buus  etsic  di- 
leclus  ;  cl  in  ekctiune  lilius  priinum  |iriiuogeniliis, 
el  sic  posiea  suus :  ut,  adopiato  ex  umuibus  populis 


hesternuin  lempu',  esse  iiecesse  esi,  ui  ei  sil  in  tem- 
pore  iion  fuisse  Et  \rxc  quidein  cominnnia  in  reruin 
liumaiiarum  origine  sunt,  ul  omnia  iniiiuiu  siii,cum 
antea  non  ruisseiit,  accipinnt :  primuin  quidem  ,  ut 
docuimus,  per  tempus,  deimle  per  causam.  Et  per 
tempus  quidem  iioii  ambiguum  eBt,  quin  ca,  qii.e 
iiuiic  coepcriiit,  aiitc  non  fuerint :  pcr  causain  vero, 
qiiia  liis  iion  (i)  ex  caiisa  consiet  esse  quod  maneaiii. 
Uevolvo  eniin  omnes  ori;;inuin  causas  ,  et  intel- 
ligeiitiam  in  anleriora  converte  :  invenies  niliii  ctfi- 
pisse  per  causain,  duui  oaiiiia  per  virtutetn  Dei  ud 


(I)  Saicelur,  lum,  neque  pei  idquod  muciiur,  non  ry     (3)  Antequam  nascitar 
inleliigeliir.  lij  Aoh  retinquit. 

(i)  Et  in  naiiriiate  plii;  mox,  et  in  electione  filii.  (5)  Oiiiiltiiur  non. 


(a)  Exemplar.  Vat.  bas.  hic  proi  se  fert  ita  ;  quod 
taciiuni  intelligcre  esl.  Subiiide  iii  pluribus  prob.v 
iiot.i:  inss.  nequeper  idqiiod  natcilur. 

(b)  In  aniiquioribus  mss.  Culb.,  Rem.  elc.|desiJc- 
rjtur  vox  filiut :  cujiis  loco  babent  Bad.,  Er  ,  Lips. 
el  plures  mss.  filii :  quod  pr,cfereoduin  ,  si  posiea 
cum  iisdein  edit.  et  oninibus  prope  inss.  aiitepona- 
lur  et  in  electione  /i/tt.  Lectio  quam  retinemus  eal 
Par.,  ms.  Mariin.  et  ali(|uot  aliorum.  | 

(c)  Vat.  bas.  mi.  naliniaie  vero :  minus  placet. 
Tuin  editi  e.xceptii  Par.  unigeniio  Deo  :  imniinutam 
cxhibent  Hil  irii  senientiam  ,  qua  vuil  uiii,  id  esl 
soli,  bto  u3t'>proprium  csse  qiiod  liliiis  sit. 

(d)  PartKula  negans  in  vulgalis  oniissa  siippkiiir 
ex  mss.  quorum  vetustiorcs  subiii<k-,  ul  el  alias,  ha- 
bent,  ante  quam  natcitur.  Proxime  post  verbuiu  (ieTel, 
ut  autea  poiit  'ivji  (uii,  rclicelur  filiui. 


(e)  Codex  V.il.  b:is.  sulfragante  Mariin.  ac  per  id 
qtiod  iion  vere  Filius,  geiis  esi ;  iinprudeiilis  interpu- 
latoris  opera. 

(0  lilud  nou  ab  Erasmo  prinium  m&s.  renitciiii- 
bus  expunetuiii  revucanius.  Pleonasmus  est ,  iit 
Grxcis,  iia  ei  llilario  usitatus,  negationis  primai  vim 
non  lolleiis  ,  sed  augens  ,  quasi,  neque  prorsus  luit 
aliquaiido  non  flliiis. 

(g)  Editi,  aliud  ipse.  At  mss.  nliquid  ipse,  tiisi  quod 
in  vetere  Culb.  et  Germ.  aliquid  tpst. 

(A)  Hujus  loci  cmendaiiiHieiii  debeiiius  codici  Vat. 
bas.  alleri  Vatic  ino,  Martiiiiano  et  Praieileusi :  cum 
in  aliis  desitlerctur  pariiciila  iicgans. 

(i)  Id  esl,  iion  ev  caus  e  priin:e.  siibstantia ;  nde<i- 
que  ex  nihilo  habcnl  iniiiiim.  Aniiniis  liic  nA  prinMS 
usque  parenies  nustros  revocatur,  ut  cx  iis  qut  ei^  i>i 
litlo  conditi  sint,  oriuiu  lialiere  couvincamur. 


4i5 


SANf.H  IIILARU  KPISCOPl 


411 


1(1  qiiod  siint  rrcanliir  ,  non  eiiam  nasciiniur  cx  ali-  A  c»m  pcr  ij,  quod  scmpcr  fuerit,  prxdirare :  qiiia  Im  - 


quo.  Ex  quoeiiam  unicuiqiio  gcncri  por  «iirccsiiin' 
neni  i|u.ani  naiuriilcest,  mi  iinii  fii«>rit  ct  catiierii, 
diiin  e(  posi  icmpus  in  lcmpnre  csi  :  ei  riiM  seiii|ici' 
univcrsa  pobl  icmims  Biiii,  <':iiiiiam  siii  qiiuquc  ilo 
aalca  non  ex«uiii|bus  tiiuiuiit,  ilnm  rx  liis  niisciin- 
tur  q(i«  aiiiea  (inii  riicriiit :  ips.0  illo  |irini(t  liiininni 
giniris  pareiiic  Adani  ex  tcrra  ,  i|iia:  cn  iiihll»  e<il, 
el  pasi  (empug.  (n)  idest,  pnsi  oouldui,  lerritm,  dicin, 
soltiiii,  lunani  ct  asira  roriii:iii),  i|iii  ct  {b)  origim^in 
imii  liabucrit  niiscenili  cl  cupciii  <iiiii  coii  fiii>-ici. 

17.  UnijfenitMs  aeque  aluiuando  non  (uil,  nc/uc  ex 
niliilo.  —  Scil  iiuiijciiilo  Uco,  cui  iioii  pr:i'c^l  lcin|>iis 
nnteriiis,  nou  rclini|iiii(ir  ut  ali.|iiaiulo  iiuii  riicrit, 
qiiia  (c)  ipsum  illud  aliquaitJo  jaiii  piius  csi,  dciiide 


iiiani  ^ciiiui  {g)  n|>inioiic  id  qiiod  scmjier  fnit , 
iion  (4j  |iaiiatiir  iit  nalum  sit ;  <  nascciidi  iiuieni  causa 
si(,  iii  sit  (jiiod  non  crai :  esse  vcro  qiiod  iion  luit , 
iiiliil  aliiid  siib  coinmuiii  scnsu  essc,  qiiam  iiasci.i 
.\iljiclaii(  veroluec  argiita  saiis  atquc  aiidiiui  placcn- 
tia  :  I  Si  ,  iiiqiiil  ,  natiis  est,  c(r|iit;  ct  cum  rocpii , 
niiu  l'uii;  ctciim  iion  iiiit,  iion  paiitur  {h)  iii  liicrit.  t 
Atque  idcirco  |ii.c  iiitclligciili:e  sernionciii  esse  coii- 
tcndanl,  <  Niin  loii  antcqiiaiii  nascerctur:  qiiia  ol 
essct  qui  iion  ciiii,  (,'>)  iioii  (i)  qui  erai  naiiis  cst.  > 
Ncqiic  cguil  iialivitate  qui  crai,  cuin  ad  id  ut  essrt 
qui  iiiin  crit  iiascorctiir. 

19.   tjiidtlionum  captiosnrum  mruf.  llii  fideiprie- 
jerenda.  —  Ac  priiiiiim  0|io;'tuer:it  liomiiics  rcligio- 


non  fuisse  jain  lciiiporis  est :  ct  iiicipiel  noii  posl  B  saiu  (tiviiiariini   rcruni  scientiain   prujlercntes ,   iibi 


eiii '  tcnipus  essc,  si-d  ipse  cs.fc  post  tcmpns,  ciii  iii 
eo  quod  aniu  quam  nasciiur  ikhi  lnit,  id  ipsum  in 
qtio  noii  fuit  (I)  preferclur.  Dciiuic  qui  ex  co  qui  cst 
natiiscst,  inlcllij{i  iion  potcsl  e\  co  i|iiodnoii  fuit  na- 
liis  esse ;  (2)  qui:i  ((/)  ei  is  i|iii  cst,  ad  id  quod  es|, 
causa  csi;  iiuu  eiiam  id  quoil  ihmi  cst,  iirigo  iiaecon- 
ili  cst.  Krgi»  cui  ncquc  iii  lcniptne  esi,  (c)  ui  aliqu:iii- 
do  iion  fueiil;  iie(|'ic  m  paiio,  418  '^'  «*>'.  aucinre 
csi,  ui  siibsislat  ex  iiullis :  iioii  rciic|uii  id  <ie  se  occa- 
sioiiis,  iit  aiit  cx  nlhilo  nalus  sit,  aut  non  fuerit  an- 
tequain  nasccrclur. 

18.  Ariiworum  contrii  Fitii  (vtrrmtaiem  crguliig.  — 
Non  suiii  aiitcm  nesciiis  plcrosque  eorum,  qiiibusaul 
per  impietateni  oblusa  iiiciis  s:icraniQntuiii  Dei  non 
capit,  .Tut  per  advi>rsi  spiritus  douiinalioneiii  sub  spe- 
cie  rcligioiiis  ubtrcclaiuli  Dco  fiiror  pronus  es(,  af  ' 
liimaro  siinplicioruiii  auiihiis  iil  solcro:  nos  cum 
seinper  Filium  fui&se  dicamiis,  iie(|ue  alii^uid  ali- 
quando  fuissc,  (3)  quod  non  (uit  {() ;  sine  naiiviiale 

(1)  Pra^fcralur. 

^2)  Quiit  el  is  qtii  esl. 

(3)   OUO  HOH  (uit. 


cvangclicx  atque  .ipostolica;  prxdicilionis  \eriias 
(ft  pra-fercbat,  callid.a'.  philosopiiix  (oriuusas  i|iia:- 
stioncs  abjiccrc,  cl  sccUiri  potius  fidcin  qu;e  in  Dco 
est:  qiiia  sensiiin  iiitirnium  facile  liilci  si:;c  pr;('siiliu 
siipliisina  syll()gistic:e  iiitcrrogaiionis  cxucict,  cuin 
captiosa  pioposiiio  rcsponsioiiem  sinipliccin,  sibii|uc 
secunduin  intcrrogaiionem  reruiii  obgccund.iiil<'ini 
ail  uliiiiium  jam  sensus  sui  iiiicrrog.itionc  spiiliaici ; 
ut  quo(4  profcssione  amisissct,  id  jum  cuiiscicutia 
nou  tencret.  Quid  enip:!  tam  necessario  inierniga- 
lioni  obsecundabit,  qiiain  utcuina  nubis4>19  <l"'i-'~ 
ratiir,  Eslne  allqiud  aiileqi\am  nasciiur?!»  prnfcs- 
siotie  iiostra  slt,  non  luisse  (k)  autc  quod  nascinir? 
Neque  eniin  aut  in  naiura  aut  in  ncccssitalc  esi,  iil 
quod  est  nascatur '  cuin  iiasci  auid  ob  id  tantuin  ui 
sit,  (()  iion  quia  crat,  necessc  sit.  Quod  cuui  coik-cs- 
sum  fuerit  a  nobis,  i|iiia  lecte  conceditur;  ci;uti 
(G)  lidei  conscicnlia  (m),  captl  jam  inipiis  utquc  alie- 
iiis  siodiis  aci|uicscin;us. 

ii)  ;Von  pa(?(Kr. 

(:>)  Xon  quin  etat,  lum,  qain  no*  erat. 

(li)  Videi  scienlia. 


{a)  Sculietus  ciini  liilariiim  arguK,  quc.d  coutra  <iere,  e(c.  Quippe  voce  patrtt  quxlihet  causaliiusi- 

Mosen,  Df'uiit  siniul  et  ienicl  omnia  crensfe  scnsciil,  giiilicilur. 

nti|iie  iii  liiijus  ceiisurc  sua' fi<leni  iiiiuin  cilit  libriim  (/')  liilcm   codiees,   quo  nonfuil:  neque  liic  pla 

.vii  (le  Triii.    vcl  hinc  iiidicat  se  ctlam  iii  cvicris  iion  ceiii.    .Ncgatur  Filius  aliipiid  alii|uaiidu  luisse,  qiind 

Siitib  acquuni  fiiisse  judiceui  senlentlarum,  iiiias  Pa-  non  sciiiper  fucril,  seu  quidquam  comparasse  qiio 

ires  lueiitur.  Ccrtc  si  bninu   po>l  lenipiiN,  qiii:(  post  aliipiapd»  carucril. 

caluiii,  icrraiii,  clc.  forinaiiis  ;  non  siuiul  ac  stincl  (</)  lidiii^opimo.refragantihusmss.  Verbum  ;j«<i'a(ur 

oniiiia  cre:iia  snnt  rel'crcni'uiii  ad  i</,  quasi,  i(<  nou  adinittai  ut  natutu  m, 

{b)  iil  esi,   cujiis   priin.i  ori(;o  non  est  nalivitas  ei  (/i)  Aliquoi  probie  noiai  inss.  «t  boh /"uent.  Aii  pro, 

Slilist;imi:i  p.ircnlis,  sed  cicalio  ox  iiihilo.  u(  twn  non  [iterit  ? 

(ij  Vcd^rnmi  cudiccs,   ipsud   iliud.  Tum  cdiii  ex-  j)      (i)  liad.  et  plures  inss.,  hom  quia  erai  et :  cl  nio>;, 

cepto  Par.  oliiiuando  jnm  teiiiporis  est :  et  incipiel  quut  non  erat  tiasceretur. 


cic.  resi:iiiraiiiiir  l-x  aliis  llbris.  .\iguiiiciiluiii  bic 
li;ib<:iur  gravissiniuni  adversus  Arlanos  qui  iii  for- 
1111111.-)  siiiH,  .\iiiioclicna  scilicei,  iiiraque  Sirinicnsi, 
nccii.in  |iseuilii-Sai(licensi,  etc.  Filiuiu  ante  s;vcula 
el  lciiijior I  prolitcbiiitur. 

(il)  Kilili.  ((iiin  c;,ii  qui  esl :  liim  Lips.  el  Par.,  ud 
td  qiiiiil  cst  rausa  pater  tst.  Castig.iiitur  ex  mss.  Sii- 
pciiiis  (i.^lciiMiiii  cst,  iiidiis  ortuui  csse  cx  iiiliilo,  cl 
iioii  c\  caus:i ;  iiuui'  Filii  origo  cx  causa,  nuu  cx  ni- 
bilo  deuiniislratiir. 

(e)  lii  vciu>lo  coilicc  Coll).  ct  Gcriii.  iiccnon  Mar- 
lin.,  ui  Hon  uliqunndo  non  [ueni.  Mcliiis  i  i  alns  pai- 
liciilj  (icgans  oiiii  gtfuiiuatiu  lloc  cuini  »i>ii  vull:  iu 
(|uci)i  nuii  cadil  aui  rcspcciu  itinp^rii  ;iliqu;inilo 
ni'i>  fuissc,  aui  respeciu  niictorls  c\  nullis  subsi- 


(j)  l-lr.  ac  scqiiciitesediiiouci;,pr<mWf&ii( :  at  Bad. 
ei  iiiss.,  prft/Vriliu(,  scil.  rcrHmdiviiiarum  sciciiiiaiii. 
Egregiiim  iiioiiituin,  ui  ubi  lidci  ductrina  :ilTulgei, 
capliosis  |.|>il(isopliiiriun  qii:esiiuiiibus  iiuu  prxtMM- 
iiiiis  aurcin.  iiec  ab  c'a  nos  ulla  raiioiic  divelli  paiia- 
iiiur.  Quocirca  non  iilacci  cuin  codice  Praiel.,  pru'- 
(rribaiiir. 

(t)  Sic  P:(r.  cum  poiioribus  iiiss.  Abi  vero  libri, 
oulti  nuam  nusrilur. 

(!)  Antiquiur  rodox  Colh.  cuin  Marlin.  el  Grnii., 
non  qui  ciai,  omissa  aiile  vaciila  qnid:  iion  ita  iual« 

(lu)  lu  viilgaii*.  ,1</(:i  sri.iKiu.  Vcrius  iii  iiicliuriliin 
mss,,  /i^/ci  ci»isi'ii'Hliu:  ul,  quciiiailiuodiiui  siipiiins 
liabiitur,  quud  professione  tmitisici,  id  jam  dtHuien- 
tia  tion  (riicrrl, 


•itS 


nE  TRINITATE  l.inF.R  XU. 


4i*; 


•20.  iJic  /loii   cnii-uilu!  tdnlvin,  sed  et  confHtanda.  /^  Faire  qui  temper  e»t. — fessel  iianiic  M.iliiliirlu  iwr- 


Fidrs  liocta  qttid  pitestel  iiiUacla:.  —  Quod  providens 
:iiilc  bealus  Aposioliis  1'aiilus,  sicuti  lri;quenter  os- 
leniliiniis,  ui  c.;vercmus  »dinoiiiiit,  dlcens  Videle  ne 
quis  vos  spoHet  per  pliilusoi>iiiam  ei  inanem  decepiio- 
nem,  Hcuudum  iradiiwiiem  hoininum,  secundum  «/<- 
Vtenta  mmidi,  et  non  secuiidum  Cliiutum,  iii  quo  inha- 
bilal  omn  s  \ilemluito  diviiiilulix  curporoliur  ((.oloss. 
11,  8  et  tt).  Caveniluni  ipiiur  advcrsiiiii  pliiloso|)liiain 
est,  et  liiimanaruni  traditiuimm  noniani  evitandu  suiit 
sludia  ,  <|U.im  rclutanda.  Neqne  eniin  liis  ita  conce- 
deiiduni  csl,  quasi  vinciiit  potius  qiiain  i';illaiil  :  qula 
iios  Clirisluin  Dei  viriiiteni  el  Dei  sa))ieiiliam  iu-j-di- 
caiitcs,  xquuui  est  liumanas  dociriiias  non  tani  diffu- 
gere,  qiiain  rerelliTe ;  et  (<i)  sinipliciores,  nc  ab  bis 


Mix:  ncqiie  ncgure  iios,  qui:i  ipvi  nou  inirlli^ii,  i-\i- 
sliinet,  qiioil  snluin  a  nobis  bene  ci  intelligilnr  ei  cie- 
ditur.  Nani  ipsa  seriniinum  ennniiatiiine  cnin  n;iiiim 
(4)  proniemnr,  nnn  lamen  non  ii:itiini  pra-dicainiis. 
Ncqiie  eniiii  id  ipsuin  e:>t  non  naluin  niqiie  nasci : 
quia  iliud  nb  altero,  boc  vcro  a  rieiiiiiic  «'St.  Et  alitid 
est  sine  auclore  esse  seni|icr  xierninu,  almd  quod 
patri,  id  est,  auclori  esl  ca^ieriiuMi.  Ulii  enini  p;uer 
auciur  csl,  ibi  el  naiiviias  c»t ;  :>t  vcrn  ulii  auclor  av 
ternusesi,  ilii  et  Ih)  nntivitatis  iitcriiit.is  cst :  qnia 
sicut  naiivitas  ab  auciore  est,  ita  et  ab  xienio  aiic- 
torextenia  iiativit:is  est.  Oninc  auteni,  quod  sempcr 
est,  eliam  KUMiuim  esl.  Seil  l;iii!cn  noii  oiniic,  qinid 
aneriiuiii  est,  eiiani  innalum  osl.  Qiiia  (|iiod  ab  aelcr- 


spolientur,  et  obsiruere  el  iiistiiiere.  Nam  cniii  [to-;-  |{  no   iiasciinr,   liabet  u-.termim  c-se  qiuid  n;iliim  cst. 


sit  omnia  ,  (1)  in  ca  [0]  ijisa  oniiiia  sapientev  lleus 
possii,  ncc  virluti  ejus  ralio,  iiec  ratioDi  virtiis  {c)oh 
■iislat;  oporiel  eos,  qui  Clirislum  prxdicaut  miiu- 
do,  irreligiosis  mundi  iniperieciisque  ductriiiis  per 
scienliani  sapieiiiis  oiimipoteiitix  cunlraire,  secuu,- 
Jiim  iiliid  beati  Apostoli  dictum  :  Soslra  euim  amia 
non  suiU  carnalia,  sed  polcntia  Deo,  ad  deilrucliunim 
munilionum,  raliones  destruenlia,  et  omnetn  aiuiiuit- 
neiu  elcvotam  adeersus  cognitionem  Dei  (U  Cor.  %,  i 
et  S).  Pidem  noii  iiud;im  Apostolusai<|iie  inopem  ra- 
tionis  reliquit :  qux  quamvis  pntissima  ad  salulem 
&it,  lamen  nisi  per  docirinaoi  instruatur,  habebit 
quiden)  inier  adversa  tutuiii  (2)  reiugicndi  {d)  leces- 
sum,  n<in  eii.ini  reiincbit  cou&iaiiteiii  (e)  obiiiicndi 


Qiiud  auiem  noii  natiiin  cst,  id  cuiii  u  ternitale  uoii 
iialuiu  csi,  Qiiod  vero  ex  a'ierno  naiuiii  esl,  iil  si 
iioii  u;iernuui  natnin  esi,  jain  noii  erii  et  paier  aiic- 
tor  xtenius.  Si  quid  igilur  ci,  qiii  :ib  .'vferiio  palre 
iiaius  esi,  cx  :eteriiiiate  defiierii,  id  ipsuni  auctoii 
(t)  iion  esl  nmbiguum  dcfiiisse  :  i|iiia  quud  gignenti 
est  intinituni ,  inflniium  esl  etiam  nascenii.  Medium 
eniiu  quid  inier  naiivitatem  f>ei  filii,  et  generatio- 
neni  Dei  pniris,  iiec  raiio  nec  sensus  adniitiil :  quia 
ct  in  generntioiie  naiiviias  est,  el  in  naiivitategene- 
ratio  esi.  Quod  utriinique  sine  inlervallo  siii  Cjt, 
qiiia  sine  ulroque  (j)  iiec  iieiiirum  est.  Quod  ergo 
nisi  ex  utroquc((>)  non  {k)  consisiil,  id  in  ninnibus 
nisi  utrninque  non  permaiiei :  421l"'''>  inabquo  al- 


stcurilaiem  ;  erilque  ut  inhrmibus  (/)  suiit  posHugam  C  terum   non   rclinquatur,  qiiod  Id  ipsum  aiierum   iii 


rastra,  non  eilaui  ul  caslra  iubeiuitius  adest  intcr- 
rila  foriiiudo.  420  Coniundend.c  sunt  ergn  insoluii- 
les  adversuui  Deum  dispuiatianes ,  ei  destriienda 
rati<inum  r;illacium  niuiiimeiita,  el  clevata  ad  imiiic- 
Inieiii  iiigenia  conlerenil;i,  ncc  carnalihus  arniis,  sed 
spirilalibus;  nec  terrena  doilriiia,  sod  cielesli  sa- 
pientia  :  ut  quanta  rcruin  divinarum  liumaiiaruinque 
discretio  est,  {g)  laiita  ultra  terrena  siudia  raiio  co!- 
lesiis  (5)  excedat. 
2t.  Fitius  etsi  natus,  semper  tamen  est,  guia  de 

(1)  Et  ea  ipta ;  paulo  post,  obsislet. 
{i)  bejugiendi. 
(3)  Exsiendal. 

(fl)  Codex   Vai.   bas.,  simpticium   sensum.     Uiius  ]) 
Colb.  cum  Martin.  Sorbon.  ei  Mira-iedit.,  simplicio- 
ressensu. 

(b)  Bad.etEr.,e<  ea  omuia.  Mirxiis  resliluens 
in  £a,omisit  tpji.  in  plurlbus  mss.  desideraiur  iii. 
Ketiiieiidnm  cum  pntioribus  et  inea  ipsa.  scil.  snpieu- 
tin.  Exemplo  Dei.qiii  in  sapiciitia,  qu:eCliiisius  esi,  ei 
omiiia  p(itesl,etsapieiilcr  potesl,  nlonenlur  fidei  nru- 
pii;;nalnres.iienliuiide  virtulemetsapieiitiaiiiqiiicrMiii. 

(c)Eiliii,  obsistat.  Rccliiis  inss.  ubsntnt,  id  est,  iicc 
virliis  raliiine,  nec  virtuiu  ratio  deslilula  sil. 

{d)  In  inss.  Vat .  b:is.,  Carnut.  et  aliquoi  aliis, 
defugieiidi.  Mox  iii  uno  Yatic-,  obtinebii,  nuu  ri^ti- 
nebii. 

(e)  Lips.  et  Par.,  obiinendi,  reluclantibus  Rad., 
Er.  et  iiiss. 

(/■)  Eiliii,  exci^pto  Bad.,  sinl ;  ac  postea  adsit,  non 
iidest :  et  inter  hiec,  anim  habentibus,  pro  castra  ha- 
bentibus :  quod  ex  Erasiui  margiiie  oliiinuil. 


aliquo  noii  possit  esse  siiie  altero. 

2"2.  Objectio ,  Quoa  natum  est,  non  fnil.  —  Sed  iii- 
quiel  quisqiiam  divini  hiijiis  incapax  sacrameiili  , 
Oiniie  qiiod  natum  est ,  non  fuit  :  qu  a  tn  id  iiatum 
cst,  ut  csset. 

25.  iii  Filium  semper  natum  noii  cndit  non  fmsse. — 
Et  quis  igiiiir  ambiget,  quin  qu;e  in  rcbus  humanis 
nata  sunt,  aliquando  non  fuerinl?  Sed  aliud  esl  ex 
co  nasci  qui  non  fuii,  aliud  ex  co  ((i)  iiaium  esse  (/) 
qui  &emper  est.  lufanlia  enim  omiiis,  cnm  anloa  nuii 

(4)  Confitemw. 

(5)  Pariicula  nogans  omiiiilnr  in  nis.  Verona;, 

(6)  Ksse  iii  ;iiiteriori  ediiione  desideratur. 

{g)  lla  potiiires  mss.  Al  cditi,  lanium.  Mi-x  Pratel- 
leiisls  codei,  raiio  te  coclesti  extendu'.. 

{h)  Duoe  inss.Vatic.  cnin  Bad.,  Er.  el  Mir.  iiadvi- 
tiis  aleina  est.  Yetii.-tinre  Culb.  ciiiii  (Jeriu.,  «aliii- 
lits  aHeriiilas  chl. 

(i)  lii  (luoliiis  mss.  ct  Mira;i  edit.  siibjiiiigiiui;,  qui 
paler  esi ;  in  Oorb.  aulem  el  aliis  receiitioribus,  id  est, 
palri  quod  paier  esl :  glo.-seina. 

(j)  P;iriiciil;iiii  )«'(;  adjeciiims  aii(torii;ite  niss.  sin- 
ccriorum  C(d!).,  Rlhi.,  Ceriii.,  lielleiiismos  biijiis- 
iiiodi  su;peniimeru  jam  aiiveriiiuus. 

(k)  Abest  non  ab  autiauioribus  uiss.  InValicanis, 
quod  ergo  sine  utroqu?  consislit :  corruple.  .^oiiIl-  hift 
demonstratur,  niiiivilaieiu  iiuMa  re  careie  poluisse 
qu.iiii  generatin  habuerii,  quia  neylrum  potesl  sino 
allero  consi^lcre. 

(/)  Er .  ei  posicriore»  edii.,  najij.  Ai  Rad.  et  mss. 
poiiores ,  nuium  :  cui  verbo  Maiiiii.  el  quidam  alii 


4(7 


SANCTi  IIILARil  EnSCOPI 


i4.S 


fuissel,  Cffipil  ex  (cinpore.  Qux  rursuiu  tu  pueritiam  A  ((}  Sensui  uostro  relroaclo  Kcntperqucrcvocaioadin 


etcresceus,  posl  e(i.im  aJolesceiiiiam  coegil  iu  pa- 
trciii.  E(  non  seiiipcr  pa(cr  es( ,  qui  aiiic  iii  adules- 
cendjni  pcr  pueridani.ci  in  pueri(iaot  per  iiiraniiaiit 
coepiiin  proreceril.  Er^o  (|ui  iion  seniper  paler  esl , 
non  seniper  cl  geiiuil.  Ul>i  auiein  seiiiper  pvier  es( , 
tenipcr  cl  lilius  es(.  Si  iiaiiue  |^abcs  iii  ci>gi(aiioiic 
vul  sciisu  Dcuin,  iii  cujustogiiiiiuiiis  sacraiueiiio  pru- 
piiunt  csi  i|uo<l  paier  est,  non  seinpcr  p.i(rent  esse 
lllii  (a)  geniii;  liabes  c(  in  intelligcntia  et  in  scieuii:i, 
noii  scniper  liliuni  csse  qiii  gcnilus  es(.  OuOil  si  beoi 
pcr  Talri  propriuni  csl  quoii  scniper  csl  paler ;  iie- 
cesse  est  seinper  Filio  propriuin  esse  quod  seniper 
esi  Filius.  Et  quoniodo  in  scrmoneui  nosiruui  alque 
inlelligenliam  cadet,  ut  non  fiierit  anle  quam  nascere- 


lclligeniiain  ejus  qui  esl  (i)  de  co  (g)  id  i)isuin  Uii- 
luni ,  quod  cst  (h),  ci  sein|ier  anlerius  csi  :  quia  id 
quud  iiifiiiilum  iii  Deoesl,  (i)  seinpcr  sc  iiifiniti  sen- 
sus  iioslri  recursiii  sobualial  :  ul  anle  id,  quod  pro- 
priuin  l)cu  esi,  sempcr  esse,l(;)  aliquid  aliud  iuientio 
relroaclj  nou  captal ;  quia  iiiUil  aliud  iiltra  (k)  ad 
iiUflliiiciitiain  Dci ,  xlcrnilate  prucedendi ,  quain 
Deuiii  seinpcr  csse  scin)ier  occurrat.  Quod  igi(ur  ct 
pci  Moyaen  de  Ueo  signilicjlnin  ,  e(  per  coiuoiunein 
scnsuin  iiiliit  aliud  iioliis  iiKelligenduni  permittKur 
id  i|isiini  unigcuito  Uco  esse  proprium  (/)  Llvangelia 
lesiantur  :  cum  in  principio  erat  Ycrbum,  e(  cum 
boc  apud  Dcuiii  era(  (Joan.i,  i),  el  cuiu  eral  luincu 
verum  [tbid.  18)  e(  cum  uiiigeiiiiiis  Deus  in  sinu  Pa> 


lur,  cui  proprium  es(  semper  esso  quod  (b)  na(us  est  ?  B  (ris  est,  et  cuni  Jesus  Cbristus  super  omnia  Deus  esi 
H.  Filiut  ui  omnia  cum  Patre  hubei  communia,  iia      {Itom.  it,  5). 


<l  temptr  etse.  Patri  propriiuu  eU  ette.  Filio  proprium 
ttt  et  tste.  —  Formain  itaque  aique  imagiuem  invi- 
sibilis  Dci  unigenilus  ia  se  Deus  conlincns,  iii  onini- 
bus  his  quae  propria  Deo  patri  suiit ,  per  pleiiilu- 
diiieni  (e)  strx  in  sc  diviniUlis  xquatur.  Nam,  u(su- 
pcrioribus  libris  docuiious,  per  virtulem  e(  (l)venc- 
ralionein  (d) ,  sicut  Palcr,  e(  houorandus  et  )iolens 
est  ;  ila  el  in  co  quod  Paiei  semper  esl,  ei  quoquc, 
In  co  quod  Glius  cst,  Filio  scinper  esse  coinmune  cst. 
Nani  secundum  ad  Muysi:n  dicium,  4i,^S  ii'>«i<  me  ad 
vot  it  qui  ctt  CZstid.  iii ,  U),  Deo  propriuni  esse  iii 
,.  quod  est ,  noo  anibigens  kcnsns  est  :  quia  id  quod 

fcst ,  iion  potcsi  inielligi  diciqiie  iioii  esst.  Ess<. 
enini  et  non  csse  coniraria  sunt  :  neque  bx  ilivers» 
sigiiiticationes  in  unuin  atque  idein  cotunl ,  quia 
niaiienlc  alia,  altera  :ion  etit.  Ergo  ubi  (i;)  est,  non 
pulest  vel  seosum  vcl  sern^onem  iiiiie  noit  esse. 


25.  Est  tBiemut  ab  eeierno  :  adeoque  Hon  ei  nihilo 
aul  Roii  aliqmndo  fuii.  —  Ernl  igilur ,  aique  est 
quia  aU  eo  est ,  qui  quod  esl  semper  esi.  Ab  eo  au- 
lein  esse ,  id  ctl,  ex  p:itre  esse,  iiativiiaii  esl.  Essc 
aulem  seiuper  ab  eo  (jui  est  seniper,  seterniias  esl 
xternilas  vero  non  ex  se,  sed  ab  xterno.  Ex  xleino 
autem  nihil  aliud,quara  xternum.  (juodsi  noo  ;£ier- 
nuin ;  jaui  nec  pater  qui  gcnerationis  esl  auclor . 
xlernus  est.  (m)Quod  cum  illi  paireni  semper  esse , 
at()ue  luijus  Qlium  semper  esse  sii  pruprium  esse 
et  in  eo  quod  est,  signiticatur  xterniias;  per  id  quo- 
que,  cui  quod  est  proprium  cst,  (n)  proprium  cst  ci 
Xlernum.  Neinini  autcni  dubium  est,  i)uiii  (j-.-nfli-Mio 
,  siguiliccl  nativiiatein ,  423  ^'  n.ilivius  manentem 
'  doceai  {cum  »ci/.  ex  quo  orium  ducii  uanis},  uun  enaiii 
uon  manentem,  Pnrro  aulem  ambigi  nun  potest,  ue- 
mtiieiu  qul  erat  nasci.  Nam  naKcndt  ad  euni  iioii 


(I)  Generalionem. 

(i)  Deo,sub\uiie,  quod  eit  Dei,  pauto  post,  tubtraliii;  luni,  id  aliquid  aliud. 


(j)  Iii  aliquot  priikx*  noix  mss.  iiic  prxpoiiitur  ad, 
quiul  adJLHluni  videliir  ub  ;  roxiniuin  verbur.i  .-i-- 
Iroacla,  Scnlenli;p  liijiis  ns^ivns  liio  seri>ns  est  •  ui 
inleniio  qu;inliinivis  rctroucla  nor,  capiat  aUquid  u/ihJ 
ante  id, quod  propnum  Deo  etl,  scilicet  semper  este,  elc. 
Qiiod  iii  eencralini  d  ■  Dto  .  iioiniii:iiiiii  <le  Kilio  >i. 
h:ibeiiir  iofia  num.  32  :  i>i  quid  dc  Vilxu  ment  rc 
trottcta  sirutabitur,  nihil  aliiid  ii-rwlJiUii  siHtui,  quani 
ualum  esit  et  s,;mper  etsc,  teinper  occurrel. 

(k)   Edili ,  ad  tntflUqei.dam  Dei  a-ternilaleitt  }>roet 
dat :  luni  Bad.,  quam  Deum  :  Er.  Li)».  el  Par  ,  iumi 
(OSoliiscodex  Remig.  cumThcod.,s<niu.  Agnos- -^  Dg^,„    CorriRuntur  ope   niss.  Pttrro  hic  ivtermiac 
cciidus  liic  bebraismus  ,  quo  redundat  sequens  pro-  "  proccdendi,  id  csi  quod  aiunt,  procetsu  in  in/initum. 


nfiss.  addnnt  este.  Jam  legimus  n.  2<  ■  Neque  id  ip- 
tum  est  non  natum  (sine  esst')  ttiqtu  ncsci. 

(a)  lia  nm.  Vat.  b;is  ,  Co!b.,  Martiii.,  Gerin., 
Itein.,  ctc.  In  aliijuot  aliis,  /i/ii  a  teyemti.  Alin  ex- 
cusis,  /S/ii  unigetiiti. 

(b)  Mss.  Colb.,  M:iriiii.  el  Germ.,  quod  nalum  esi. 

(c)  Cndex  Vai.  bas.,  in  te  rerte  naiivilatis. 

(d)  In  mss.  Vat.  bas.,  aliis  tribus  Valicanis,  Mart., 
Corh.  ,  etc,  generationem  :  corrupte. 
I    (e)  Editi,  ubi  etie etl  :  addiio  ewe, absque auctori- 
laie  veterum  libroruni.. 


noinen  ei. 

(if)  Aliqimt  mss.  rerenliores,  duin  idipsum.  Alii 
TCio  libri,  Deo  id  ipmni.  Probet  leclor  utrum  rccie, 
pro  Deo,  siihttiiucrimus  de  eo,  scil.  qui  est,  niaxinie 
coll.iiis  iis  qu:e  nuin  31 ,  de  Filii  inlinitalc  cnun- 
tiaiiiur. 

(/i)  Excusi  cum  plcrisque  niss.,  quod  est  Dei.  Codex 
Val.,  bas.,  'quod  est  Deus.  Magis  placet  ciiin  lleniii;. 
acTbcod.,  quod  esl,  ei,  )iula  sensui  retroacln. 

(i)  M:ilc  apud.  liad.  ,  semper  in/inilum  se  semux. 
Mcc  nielitis  in  aliis  edit.  temiter  inlinilulem  te  len- 
tus .  utc.  Erasious  pcr)ieraiii  conjfct.ivii  legendum  , 
iKiiipfr  per  iiifinilalein  si  (fnju5  notlii  rtversui  sub- 
Irtihii.  Vfrani  lcciioncm  nia(;no  coiiseiisu  cvhibcnt 
uiss.  Sensus  inUuilus  vocatur,  cujiig  est  iiilinitus  rc- 
cnrsus. 


(/)  In  vulgaiis,  Fmnyetitta  tettaiur.  Verius  in  niss 
Evangelia,  sub  qno  noniine  etiam  aposioloruin  verl>a 
comprehendnntur  ,  ac  iiroinde  signilicaiur  quidquil 
ad  Novum  Testaiticiiium  pcrtinel :  ui  aoiea  Uoysi 
uoininc  lotiiis  vetci  is  legis  Qdes  iiijicaiur. 

(im)  Eiliti  ,  Quod  si  i//i  palrem  lemper  etu ,  atquc 
huic  lUr.im  scmper  etse  prflprium  est.  el  «n  eo,  elc.  ro 
uiientilius  inagiio  consensu  niss.  In  his  verhis ,  4111«/ 
ctini  i//i ,  pronoincn  i//i  ciiani  ad  Filiuin  ah  «'teriiu 
n:itum  relerendnm  vnlclnr,  111  liniic  reieino.luiir.cuni 
Filio  iii  fo  quod  scnipir  csi  ilii  )iaicr,  ciijii»  o(  .s*'ni 
pcr  cst  liliiis,  \iropriuni  -it  c-sc  ,  clc. 

(n)  Apiid.  Par.  cl  «n  pliiribus  anliqui*  lihris  scuitl 
taniiiin  cislal  popriMm  isi  ■  quod  in  )irioribus  edtl 
rcpcliiiu-  ct  iii  iiiss  Viml,,  Uctni;  ,  TIi.muI     eic. 


«9  \>E  TniNirVTE  LIBER  XII. 

jiiMlirii  c.msa,  (ii)  (iiii  pcTSiM.I)  maiie.a  rclprmis.  A 'ale  !-i'iismn  hiun.inT  raiinn 


Scil  iiiii(;eiiilU!<  Uciis ,  qui  el  Dci  S3|MCiilia  cl  Kci 
\irlus  vl  VerlMini  csi,  cuiii  iialiis  si( ,  pairein  (csla- 
iarsuciorem.  Cuni  ci  manonte  naiiis  est ,  non  esl 
n.Kus  ei  niliilo.  Cuin  aiKe  lcnipor.i  n:(crna  nalus 
csl,  omiiem  sciisum  iicccsse  csl  nasccndo  |ira;ve- 
nial.  ('2)  Nun  reliquil  in  verbis ,  ut  non  fuerit  nnlc 
quam  nascereiur.  Si  enim  sensui  nosiro  sahjacct,  iit 
iion  fueril  anle  quam  naius  e»t ;  jani  naiivitale  ejus 
el  Mnsas  {b)  noslrr  el  lempus  anterius  esi  :  quia 
omne ,  quod  non  fuit ,  jain  e(  sciisui  iibnoxium  et 
lcinpori  est  in  ea  ipsa  signilicaiione  r|ua  niin  ruil; 
qnia  non  fuisse ,  pirs  leinporis  est.  Qui  autem  ab 
sclerno  («)  esl ,  et  sempcr  fuit ,  ncc  cs!  sine  nativi- 
taic,  nec  non  fuil ;  dum  ei  semper  rnissc  snpra  teni- 
piis  esl,  ct  naiuiii  esse  nativiias  est. 

26  Conlra  naiieitaiem  (etetnam  intpie  nitiitir  lin- 
vtana  ratio.  —  Natum  ilaquc  unigenilum  Deiim ,  sc^ 
natum  ante  seterna  (cmpora  conflicmiir;  quia  confi- 
tcri  neccsse  est,  ((<)  in  quo  nos  apostolicaruni  ac 
prophelicarum  pr.-edieationum  dicta  concliidunt  . 
cum  tamen  sensns  humanus  intelligcniiam  intcmpo- 
ralis  natiTilalis  non  apprehendat,  quia  aliquid  in  na- 
luns  (e)  lerrenis  antc  lempora  natiim  csse  iion  con- 
venit.  Quod  ciim  ila  a  nobis  prxdicabitiir ;  qiiomodo 
nirsum  ejiisilem  inlelligentiu;  complexu  non  riiisse 
anle  quam  nascitur  diccnius  ,  ciim  secundum  Apo- 
siolum  ante  tempora  xtcrna  sil  unigciiiius  f>eus 
(II  Tim,  I,  9.  et  Til.  i,  2)  ?  Si  igitur  natum  anle  (cm- 
pora  x^ernn,  non  raiio  liunianx  intcll'geiiii,c  ,  sed 


4S0 

cxiollinuis,  ni  per  in- 
(clligeiitiani  miindi  noii  liieril  aiile  qiiam  nascidir, 
ciim  ultra  sensum  humanum  et  iiKeliigeiiliam  inumli 
iiasc:iiur  .x-iernDni,  ititernuin  autem  est ,  quidquid 
tcinpus  cxcedit. 

27.  De  tiato  ante  tentpora  tlici  naiuit ,  Ante  qv^u 
NATus  EST,  ncc  NON  rtiiT  ■aliqoando. — Tenipora  eniiii 
umnia  vel  opinionc  compleclimur,  vel  scientia  :  (</) 
cum  qaod  nunc  est ,  sciinus  non  ctiain  pridic  luissc  , 
qiiia  '(uod  pridie  fuerii ,  nunc  iion  sil:  quoil  auleni 
(h)  iiunc  esi,  nunc  taiiium  sil,  non  ct  pridie  fucril 
Opinione  vero  lia  prx(eriia  me(iniur,  u(  an(e  urbcni 
iiliquam  insii(ulam  non  aniligatur  tempus  ruissc, 
quo  urbs  insiituta  non  fueril.  Cum  ergo  vcl  scieiitia: 
vel  opiiiioni  nosirx  suhjnccnt  (Km|H>ra  ,  sciisu  liu- 
B  inanx  inlelligen(i:e  judicamus  ,  iit  (i)  dc  aiiqiia  rc 
ra(iniie  ilixissc  cxisiinieinur  ,  iioii  fuil  aiKc  qiiam' 
nascidir,  quia  uiiiiisoujusque  originem  leiiipora  scm- 
per  anlelala  pr.-cveniant.  M  vcrocum  in  l)ci  rcbiis  , 
id  esi,  in  Dei  nativii.iic,  iiihil  noii  ante  lcinpus  a-lcr- 
iium  si(;  non  cadit  in  id,  ut  {j)  anic  quain  naius  est, 
cuiquc  aiKc  lcmpora  «(crna  (5)  pronii.ssimi  (/.)  cst 
a-lcrniim.  sil  scciindiiin  bcali  A|iusioli  dicluin  in  spe 
vil*  aitcrnae,  quam  proi>iisi(  non  iiicndax  Dens  an(c 
tcmpora  aUerna  (Tit.  i,  2),  (/)  aliquaudo  iion  fui,sse 
dicaiur  ;  quia  iiilclligi  uon  polcst  coepisse  pos(  ali- 
qniil.  qui  esse  sit  arKe  xtcrna  lempora  coiilitciidus. 
28.  De  Filii  nnlivilale  credere  lciienmr  uliter  ac  de 
noatria.  Seniper  iialiim  audienles.  nmiiquam  non  [ame 
seniimus.  —  Si   crgo    nasci   aliqnid    aiKe   tcinpora 


prudentix  fidelis  profcssio  cst;  quia  c(  naiivitas  pcr  G  xlerna  ,  nuque  in  naluris  liumanis  est ,  neque  iii  i 


auctorem  est,  et  qiiod  lcmpora  c\ccdi(  xicrniim  est, 
e(  424  ^^^f'>'  sensum  (crrcnum  esl  qiiod  .iiiie  (cm- 
pora  xierna  sit  natnm  ;  ccrle  jam  ((}  iinpia  volun- 

(l)  Maiiel. 

(i)  Non  rcUnquit. 

(o)  In  codice  Va(.  has.  ,  ti<ii  scniper  inuiient  :  in 
Mariiu.  qui  pennnneal  ■  grave  menduiii.  Filiiis  qiiippc 
scniper  inaiiet  a^ienuis,  quamvis  non  pcr  se,  seu  a  sc 
iiiancat ,  sed  a  Patrc  :  qiio  nomiiic  in  illuni  convciiii 
iiascendi  raiio. 

(b)  Acule  docet,  scnsuin  noslrum,  si  quando  filiu^ 
noii  fueril ,  eo  ipso  auieriorem  fore  :  quia  iiiiiiiiuiii 
cogiiando  nalivitatcin  illius  qiiodain  mudu  pra^vertei. 
Es  ijuo  se(|ui(ur  eaiudem  nalivilalcni  noii  inelTabileiii 
esse,  sed  sensui  nos^rosubjacero,  sccaudnm  id  qnod 
lib.  XI,  n.  46  e(  47,  a^.«eriiiiu  es(. 

(c)  Verbuin  est  hic  non  exsis(en(iain  snna(,  scd  ori- 


tclligentia  ;  e(  tamcii  iii  hnc  proressioiiibus  de  sc  Dei 
crcdilur  -  quomodo  id  quod  sinc  sensu   (m)  iiKelli- 
gen(ix  a;leriiai  natum  scmper,  id  cst ,  anle  (empora 
(3)  Promissum  a:icrniitn  sit. 

(ores  olilcnderc  :  cujiismodi  sunt ,  qni  pcr  inlclligen- 
litiin  nwnili,  bncesi,  cxcogniiione  reruin  niuiidana- 
luiii,  coinparari  voluni  nati  antc  lempora  xieriia  no- 
litiam. 

iq)  Suppleiidum  hic,  scieniia  qiiidem. 

(h)  i'arlicula  nuitc,  in  vulgaiis  oiiiissa  ,  cx  scripits 
ruvdt.i.iii, 

(i)  lidiii ,  de  atiqua  raiione.  Rcc(iu$  niss.  de  aliqua 
rc  rauoiie,  lioc  csl,  dc  re  qux  lemponlius  siilijacet, 
mcrilo  ac  raiionc  dixcrimus,  Anie  qtumi  nasciiur  non 
fuil. 

(j)  Id  est ,  iu  Dei  unigcnili  nativitatcm  non  cadit 


giuem,  pnla,  qui  ab  wlerno  auctore  eil.  Subiude  edili  ^  id,  nt  de  illo  dicalur,  anle  quam  nutus  est 


excepio  Par  oiiiiilunt  nec  est  sine  nalivttate ,  nec  nun 
(lii  :  qua!  verba  Eiasuius,  in  qnndaui  codice  se  re- 
perisse  admoiiel.  ReporisbCi  sane  in  pliiribus,  si  pln- 
rcs  iegissel.  Nec  possuinus  itlius  negligcnliam  nun 
iiiciisare  ,  qui  vol  rcpuria  aii  ad  scnieniije  integn- 
tateni  iiecessaria  essciil,  taniilluin  expeudere  noii  cu- 
ravii. 

(d)  Edili,  id  quod.  At  mss.  iii  quo ,  vel.  in  quod  ■ 
id  cst ,  ciinressio  iiosira  terniinis  lis  debci  cuntineri, 
qnus  Aposloli  c(  proplielic  nobis  consliluuiK. 

(e)  Mss.  Marlin.  el  Va(.,  bas.,  iiatuii»  r«iMHi  lerre- 
nurum. 

{()  In  Corb.  c(  pauiis  aliis  mss.,  impiain  volunla- 
Itin  seiisu  :  minus  sincerc  Impia!  voluniaiis  eos  Hi- 
larius  argueie  sole(,  qui  aperte  resibluiit  verllati .  el 
ignoraiiiiui)  noii  iios.sunt  aimd  xquos  rcruin  iestima- 


(k)  Bad.,  Er.  et  Li|is.  cum  aliquol  iion  nieliiiris 
noiiB  iiiss.,  ^ioiHissuni  eeiernum  tii,  oini..,so  vcrbo  cst. 
iiuc  sibi  vull  .  qui  promissiiiu  xieriium  an(e  lem- 
pnra  x(crna  possidet,  (iiiin  (aniuin  per  pariioipaiio- 
neiii  natura!  diviiio!,  sed  per  pleiiitiidiiiem),  iiuii  ca- 
dit  iii  id,  ul  sit  adliiic  iii  spe  ejusdeni  pioiiiissi ;  cui 
toiiditioni  rts"creatassul)jacere  num.  5,  nionstratdin 
esl  bis  verbis  Si  iyilur  Christus  crealura  esl,  necetse 
esl  sub  spc  tonginqiKC  expectaiionis  iiicerlus  sil. 

(l)  Pariicula  el  hic  desideralur.  Mnx  qui  eise 
sit,  etc.  sic  intellige  quasi  legeres,  ijui  conftiendus  tit 
e6.s«,  c(c 

(m)  Vaiicana!  basilicx  codex.  inietligcnliee liumanm. 
Sincenwb  alii,  telertta:.  liKelligentia  cn^ala,  ni  lalli- 
niur,  wierna  nuncupatur,  qiiia  irifrniiale  procedendi . 
ad  inlclligcnliam  L'ei  niii  putest,  licetconiprchcnder'; 


tsi 


8ANCTI  HILARll  EPISGO*»! 


iSf 


;<"ii  riia  es8C  ,  apoRlolic.1  flJcs  (u)  cum  lot iii.i  sii ;  id  ^  u-inpoiuin  n^scciido  pr.ooiirrfre,  nt.|iie  iujt !li^,.i,ii,. 


iiirMis  1IU11425  '^■■■'>^<!  aiile  i|iiani  na«riiiir,  pui-  hen- 
siiiii  hiiiiuii.i'  iiiUtlligniili.c  ,  iiosiri  tciiiporis  (b)  in!l- 
JeliUs  elo(|uiiur  1  cuiii  qito.l  aiilf  lcin|>iis  n.iiuiii  cst, 
si-iii|ier  cst  iialiiin  .  qiiia  id  qiiotl  c&l  »nio  »:lt;rnuin 
iciiipus,  lioc  senipcr  est.  Quotl  aulem  seiiipor  csi  11:1- 
liim,  non  ailii.tllil  iie  aliquaiido  iion  fucril  :  i|ui;i 
aliqiiaiido  iion  ru^sse,  jam  non  cst  Kcmper  esse.  Suni- 
l>cr  auieni  esse  ,  excludit  iion  sciii|icr  iiiisse.  Ei  ex- 
cluso  (1-)  eo  ,  per  id  qui<d  seinpcr  est  uatus ,  noii 
sciii|ier  Tuisse ;  noii  catiii  in  sen^uin.ui  non  rucrit 
aiiic  i|iiaiii  nalus  sit  ;  qiiia  qui  ani::  lcmpora  xterjia 
iKiUis  cst ,  ii:ilus  csse  sciiipcr  iii  sciisu  cst;  cuiu  ta- 
mcii  juic  icmpora  iialum  {d}  cs&e  iioii  suheai  in  scn- 
siiiii.  Nuin  si ,  quod  uiiquc  convenil,  ant<;  cre.itur.ini 


palero  aliquamlu  fuisse  iiuii  n.itum.  Kon  est  it:i.|ii.-  id 
i|isuin,  nuiuni  .inie  icmpora  ict.rna  seinpcr  t:s>i':,  ei 
c.^si;  anie  qiiani  nasci.  Naium  auleui  aiit<-  lcnipor^i 
aiieriia  seniper  esse,  cxclndii  noii  fuisbC  :iiilc  quaiii 
iiasciliir. 

31.  426  ^■'■ui  n^c  f't,  "fc  non  fuil  jirmi  quam 
miut.  —  C:clcruni  non  relinqiiit  prius  esse  quain 
iiagci :  qula  qui  u!tra  sensuin  est,  in  nulio  sulijacel 
seiisui.  Mam  si  iilira  scnsuin  esi,  naium  seiii|ier  cssc, 
non  licei  jam  esse  posl  sensiini,  non  fuisNC  cum  aiilc 
qiiain  n:iscitur.  Ciiin  il.itiue  i<auiin  sem|i.M'  c^sc,  ni- 
liil  aliu'1  (I )  ^it  coiiliiendum  Cbsc,  (|uani  natum,  id 
bcnsui,  anle  quain  iiascltiir  vel  fiiisse  vcl  ntin  fuisse, 
iion  subiacei  :  qiiia  sensuin  nil.il   aliud,  qiiain  anlc 


seii  invisililoin  Stu  cor|.oralcui,  el  aiile  omnia  sxcula  g  i..mpor:t  alcriKi  naium  esse,  semper  anievcnii.  Naius 

itaqiie  est,  ct  seniper  cst  :  qui  niliil  aliud  de  sc  paii- 
iiir  inielligi  et  dici  possc,  nisi  iia'uin  Nam  cuin  an- 
terior  ipso  tenipore  (9)  seusunni  cst,  (quia  ante  scii- 
suin  lcinpMS  ae lcrnuiu  esl ;)  non  admitilt  sensuni  dc 
sc  dijuJicaniem,  esse  aut  (i)  iion  (A)  fuissc  anlc 
quam  nnsciiur  :  quia  ct  cssu  aulc  qu;iin  nascitiir, 
iion  sit  nativiuiis  ;  ei  noii  luisse,  jani  icmporis  sit. 
Ergii  ei  iiinnitas  tempuruin  a>ieriioruni  quod  c>( 
lemporis,  id  esi,  nou  fuisse,  consumil  :  ct  nativiias 
qiiuil  siium  noii  est,  id  esi,  ante  qiiam  nasciiur  esse, 
non  paiitur.  (luod  si  aut  csse  aul  nun  fuissc  seiisul 
siibjaccbii,  jam  nativiias  ipsa  (i)  post  teinpus  esi 
qui:i  (|ui  iiun  seniper  csi,  nccesse  est  coepeht  essc 
post  uliquid. 
,  5^2.  Semper  neUtu,  semper  esse  miimo  umiitiT.  — 
'  Finis  igiiur  cl  lidei  et  scrmonis  et  seiisus  cst,  Do- 
miiium  Jesuni  ci  naium  esse,  et  scmpcr  cssc  :  quia  si 
quid  de  Filio  mcns  retroacla  scruiabitur,  nihil  alind 
scnilaiitissciisui,qu:)m  u:ituiii  esse  (?>)  ciseaiper  (j) 


ci  t.'inpora  u;ierii:i ,  ct  aule  scnsuin  tiniiicii-  natus 
c.inliichdiis  cst  csse,  qui  per  id,  qutid  it.i  iiaius  est , 
si:iKperc8t;  cuncipi  qii<>i|ue  iiiillo  sensu  liccl,  utiion 
f.iorii  aiiic  qiKiin  n:is>iii.r;  (|uia  el  uiite  s<:ii&iiin  om- 
iiCiii  csi  ,  ipii  aiitc  lenipora  a:terna  iiaius  cst ,  ct  iii 
sciibu  n<jinqiia!ii  cst  cuiii,  qui  sciiipcr  essc  1:011111011- 
dds  est,  noii  fuisse. 

i>).  UefionuHl  ,  Qui  iyitur  eral,  nnlus  et(.  —  Scd 
argute  liujus  intcrrugaiionis  calunniia  anlercrlur  : 
<  Si,  iiiquit,  iii  sen^iuiu  non  cadit  non  fuisseaiite  quain 
nascilur,  rcliquuin  lioc  sciisui  e&l,  ui  qui  eral  natus 

.sil.   > 

50.  Aliud  esl  semper  nalum  esse,  aliud  priiu  ase 
qiiain  imsci.  —  El  culuniniaiiti  respondcbo  Num- 
qiiid  a  inc  aliud,  quain  iKituin,  dici  raemincril?  Aut 
iKimiiuid  anie  tcinpora  :«icriia  ('.■)  esse,  id  ipsum  sit 
ijuod  cst,  cuni  qiii  crat  ikisci  ?  quia  iiasci  quod  erat, 
jjiii  non  msvi  csi,  scd  (/)  se  ipsum  dciiiuiarc  nas- 
cciidu.  Maiiim  antein  suniper  essc  hoc  est,  seiisuin 

(I)  Coufileiidum  est. 
('i)  Aiii  luiiie. 

ciim  non  valeJt  ;  quia  id ,  qiiod  in  Deo  infiniium  es:, 
temper  te  tnfiniii  sensu^  itosiii  recnrsni  siibirahai ,  ul 
tlictuni  c3t  iiiiiii.  i4. 

(II)  Apud.  Par.yeiim,  non  ciim.  Neutrum  exl.1t  iii 
■illis  cdii.  In  noniiullis  niss. ,  coUoeviaweX  conlccuia 
.'ii.  Kcslitiiliiuis  cx  p.itioiiluis  fHiii  hculd  Ml.  Ar^ni- 
(iir  liic  tciiicrii.i».  iKcreiicoriiiu,  (|iii  de  t<'ilii  naiivit:ite 
«li  ^cruiii  ^ecuadu.ii  lium:iiiain  iiiielli<^^ntiaiii  et  liu- 
iiKiiu:  iiaiur:c  lcgem ,  eiiain  po^ti|U:iiii  acicpfic 
xcrhi  u|i.i:>i<ili  ,  cuiii  niile  teiii|iora  ^ttcrna  iiatuin 
cs.s..-,  adeuiiuc  nicntis  bumaiiu:  captuin  exccilere  do- 

tClH.S. 


(5)  llla  et  scmper  csse,  non  habcntur  in  nostro. 

essc ;  qucm  anlc  celerua  tetnpora  natum  pei  fidcm 
aiidiviiiius. 

(c)  lii  ins.  Martin.  naium  esse. 
(/')  Apiid  Har.  desiileraliir  .se.  Sic  Verbuin  in  lio- 
niine  iiascemlo  se  quodam  modu  deniutavit,  quale- 
nus  assumpsit  quod  noii  er.ii  .  ul  nativiias  non  pro' 
pric  illiiis,  sc-d  bomiiiis  assumpli  fuii,  qiianivis  etiain 
Verbo  propter  unitaieni  perMuix  aiiribiiatur. 

(;;)  Aputl  B;»d.  el  in  mss.  Vind.  el  Silv.  seiuu  tst- 
lii  :iliis  cililis,  seiiau  non  esi.  Iii  niss.  Val.  bas.  el 
Mailin.,  seiisum  est.  Iii  ru'tcris,  stiituum  cil.  Mj|l.'t 

ri.rie  uli.tiiis,  sensuseti.  l.\  piiiicipiis  lib.  \i.iiuiii.  il!, 

yb)  Vot^aliiiliim  (Cs.'iiiiai('one  pi^rpcram  liic  Erasnius  ^  po^itis  inaxiiiie   pendei   curuin,   qii.c  lnc  dispiiUta 
iii>iMiiil.  .ic  rcliiiiicic  sc.pienlcs  edit.  coiitra  lideni       siinl,  iiitcUiRCn 


ii.»>.  t't'ilidia  Ariiiiioiiini.  .|u.iniiii  noiniiii  purrere 
s  lct  llil.iriii.>,  ul  lili.  VII,  II.  3,  nova  hcrresif,  et 
i.iiiii.  0,  norella,  nunc  hieretis,  ita  iiuiic  noflri  ittupo-- 
ti.s  infidelitits  .ipptllaliii. 

(c)  lil  ei.1,  excluso  nmi  semper  fui&i.e,  cuin  ponitur 
senipcr  icaiis.  Naniquc  illud  eo  rospondel  ariiculo 
-.o\i  Cr.ccoruiii. 

(il)  Eiasm.is,  nuoim  noii  eite,  addilo  non  conlra 
liciisus  vcrit.lcii.  ci  m^s.  li.leni  :  poslca  laineit  cas- 
ii^:.liis  iiuii  fiiii.  1  uiii  III  inss.  V:il.  bas.  ei  Murlin., 
itnn  subeal  in  sentum  iicn  (uisse  :  iiitcr|>olaii>ris  0|kmu. 
Iliic  porro  :.ibi  viili  :  licut  iion  subcui  in  scnsnm 
iiK-ilruni,  bcd  (iipi-icl,  .|Oud  :tiile  .clcriia  Icmpura  na- 
liiiii  081,   tanicn  iii   scnsu   cst  ciiiii  sciiipci    natiiKi 


(/1)  Desid.Tuiiir  non  in  cdit.  Bad.  et  l*ar.  »icui  ia 
oUiribus  n.ii!  d.-lcriori-.  nol;c  mss.  Kevocaiiir  i'\  Er., 
Lips.  el  inss.  drb.,  Pratel..  Ilciuig.,  F:iii.-.,  eic, 
qiiiid  ct  eiigere  videnlur  superiora  simol  cl  suUse- 
qiieiitia. 

(i)  In  sulo  codice  Val.  bas.,  po<(  irnjuiii  im.'  .  qut>d 
liccl  p.is^il  tolci.<ri,  vctiiis  laiucii  iii  uliiv,  pon  irrii- 
pus  esi.  Si  ciiim  pcicipilur  non  luissc  antc  qu.iiii  n;«- 
tiis;  illo  teiii|iorti,  «pio  11. u;  riiit,  ptioierior  Cbi  nutivt' 
tus :  si  vcr»  luis>c  qiiidciii,  ^cil  iifiidiiiii  n.iUis  :  tein- 
pus  illud  oiuiic,  quo  prius  fuit,  iiaii\itaH  auic  IM  ad- 
iiiiitil. 

ij)  lii  niss.  d<?sider:itur  eli  semper  *sst.  Ea  librariis 
ficil.:  cvcidcrc  solcnl,  iii   qnibus  c.<'dciii  fcre  votc» 


453 


oisi»,  fciiipcr  ocoirivi.  <■(  igiliir 
jimim  esl  sitie  imliviialo,  iia  cl  Filio  (Ji;l'iiiii!i  e.-t 
prr  nalivitaleni  seinpcr  es&e.  Niltiiias  uuii,':n  irliil 
aliiiil  qiiain  palrerii,  ncquc  paier  aliud  (iiiani  uiiivi- 
lateiii  eiiuiili.iL>il.  Mcdiiim  eiiim  niltil  qiiiil>|uan>  iio- 
iiiiiia  (u)  ist.i,  aiit  iiaiura  perniiiiit.  .\ut  euim  iioii 
sempcr  Paler,  si  ncn  seiiiper  et  Filius;  aul  si  sciiippr 
Paicr,  seniper  cl  Filius  :  quia  quantuin  Filiu  teni- 
piiris,  nc  seniper  filius  fiierit,  altnegaltilnr;  taiituin 
Patri  decst,  ne  palcr  .«lemper  s.il  :  ul  licel  ;«'inpcr 
Deus,  iion  lanien  437  ^'  P*'cr  '"  ea  fiierii  iiifini- 
late,  qiia_i>eus  csl. 

53.  Dcns  Ariiiitis  twn  neinper  paler.  —  Eliam  in  id 
sc  piofessio  iinpielatis  exiendit,  (fr)  ut  iion  Fiiio 
tempora  nativilalis,  sed  Pjlri  gejieraiioneni  ailscri- 


OR  THI.NIT.^TE  UBEU  XU.  454 

De.>  pilri  pro-  A  "'l^  coiioludi;  ?  Ne-.cit  PaiiiiK  ia  flnisli'  iiisi  liiii- 
poriiin  .eleriiiiaieiii.  Nuii  pot.t  rtlupiiil  (5)  se  esse  Sa 
piililia,  sei!  aiile  uuiiii.i  lui|iiii>;i'.  (r'>  Toiuiu  a  sol^ 
:ic  luin  lcnipora  iiisiiiiica  sui-i  :  ('.firictiini  uulem  Da- 
vid  aiit'!  siilem  pi'rni:inire  sit.-iiiliiat  dicens  .  Anle 
solein(il)  noiiicit  cjiis  (Ptal.  i.xm,  17).  Kl  nc  res  Dei 
inuiiiJi  islius  origine  iiitinotas  ;irbitrarcri.s,  idem 
ait :  £t  ntu<;  /umim  qtneralinuet  ijeiieralicuum(lbid. 5). 
De-|>itiuiitiir  liic  knipnra  a  taniis  viris  ct  propliotiu; 
spirilu  di^iiis  :  tt  niliil  sensui  iiiiniaiii>  icliiiqiiitur, 
in  quo  se  aiile  iiaiiviiriteDi,  qii.i!  tcmpora  a  lerita  ex- 
ccilit,  cKtt^udat  :  sed  hiinc  inmlimi  laniuni  liabeal 
relig'0>:e  upinioiiis  fidcs,  428  "'  Doiiiinuiii  Jesuiii 
C.Jiiisluiri  iinigenilniii  riciim,  (.1)  el  ad  perlccia;  inii 
vilaiis  conlVitSiontiii  n:iliim  lueiiiiiieril,  ct  io  divini- 


bal  :  quia  geiieratioiiis   uiodus  inira  nativiialis  sit  {)  tutis  veiieraiinne  mn  igourei 'xieriium. 


tempora  constitutus. 

5i.  lUfeltunlur.  Tempora  secuuduni  Arianos.  — 
Piiim  libi  ac  religiosum,  Ii3>i'ciice,  exi^tima»,  Dcuoi 
sfinper  quidfro,  scd  ooii  sempcr  p;iirein  contitcri  ? 
Qiiod  si  iia  s«otirc  le  piura  est ,  Paulum  im|iictaiis 
111'cefse  esl,  F'iliuin  anle  lempora  a-terua  esse  diteii- 
leui  (Tit.  I,  i),  eundemnes  :  diaui  ipsam  le>t.iiitein 
de  se  Sapicutiara,  quod  ante  sxcula  fundaia  sii,  cri- 
iiiiiicris  :  quae  Patri  aderat  tum,  cum  coeluiu  prxpa- 
r.iret.  Sed  lu,  ul  Deo  initium  Iriliuas  qiio  paicr  esl, 
piius  icinportbus  inilium  dccerne  (I)  qtio  cccpta 
('riml  ;  qu.^e  si  coepia  suiil,  meudax  est  Apostolus, 
qiii  ea  sit  professus  a-lerna:  Sulelis  euiin  leiii|iora 
de  solis  3C  lun.-e  crcatinnc  numerare,  qiiia  scri|iiiiiii 


55.  ObjiciiHT,  Sapieiuiam  se  crtnlam  tettnri.  — Sctl 
accusamur  niciidacii,  et  una  noliii>cuiii  duciiiii.i  apos- 
(olicu!  pr.i  diciitionis  arguitur,  n:illviutem  qiiideii: 
c<iiir(-»sa.  «cd  aeteriiitatem  (e)  iiatixiiaiis  professa  :  iit 
et  iiaiiviias  lesiaretur  aiictorcin,  ct  .•Bteriiitas  in  sa- 
rramcnto  di^iiiai  nativiiatis  scn't>:ii  hum:inx  opinio- 
iiis  excederci  Profertum  enlin  adversum  nos  Sa- 
pienti.^e  de  se  prolcsutio,  qus  creaiara  se  dncucril 
bis  diclis  :  Duminut  (4)  crctieit  me  {()  in  imtium  via- 
Tum  iuoium  (froe.  viii,  22j. 

oIj.  Qu(C  crcata  a  sikcula,  eadein  anle  socculum  (un- 
diiUi  —  Ei  0  le  luiser,  liaeretice,  qiii  indulia  licclfsi:»^ 
ddversiim  Syuagogani  arma,  conlra  fidem  ecclcsia- 
biiiapritdieationis  :iivadi«  :  cidocirinifi  salutaris  mu- 


dc  liis    sii  :  Et  sint   in   signa  et  tempuia  et  annos  C  iiiii^siinam  inielligi.Miiiam  rapi»  adversum  universo- 


((Un.  I,  l-i).  Scd  qiii  antt'  cicluiti  est ,  quod  seciiu- 
duiii  vos  etiam  aiilc  lcrnpus  isl,  idern  ct  ante  sscc>i- 
liim  est.  Neque  soluni  anle  saeculum  ssi,  scd  cliam 
anic  geiicrationes  gencraiionum  s:ecu!a  prieeuntes. 
Quid  caducis  et  terrenis,  et  aiigusiis  divina  et  infi- 

(1)  Qiio  cttpta  s'nt. 

(2)  Oimttitur  se  ;n  ms.  Voron. 
(5)  Et  a  per(ecla;  ualivilalis  con(essione. 

bis  occuiTuiil.  Quem  itaquc  docet  fides  ante  lerapora 
ielcrna  u.ilum,  qiieini|ue  scrmu  xienii  paliis  liliiiin 
iiuiicupal,  liuiic  seiisus  non  pcrcipii  uisi  sempej'  exis- 
icniein  seinperque  naluuj ;  adetique  in  iiac  notitia  ii- 
nilur  lides,  sensus  el  serioo- 

(a)  In  mss.  piolwe  notx,  nomen,  ista  ut  nalura. 
(junsule  nuiu.  21. 

(b)  Codex  Vat.  bas.  ciiin  Martin.  ui  non  tolum  Fi- 
Uo.  Mox  aller  Vatic.  sed  ei  Pairi.  Tum  Bad.,  Er.  et 
Lips.,  geiierutionis  adscnbat.  In  quiijus  (lereisriii.T 
maiius  secmiuab  ciiras  timemus.  Porro  iliiid  non  Fi 
lio,  etc,  ui  est,  Duila  Filil  menliune  facla,  Patri  gc-  ^ 
iieralioneiii  advoiititiam  fuisse  scribal.  >^aiHque  vt-r- 
bimi  adscribcre  proprie  ideni  est,  quinl  rei  jain  scrip- 
l.Te  adjicere.  Unde  et  pro  adjicerc  siinpliiiier  u=itJ- 
tuiii  csl.  Kt  niaiiirestum  esi  hic  reprclnudi  Aiianos, 
(|U(m1  Paui  j:ini  iii  sua  nalura  conslituto  gcneralio- 
iicoi  laiiiquaiii  ailvciiliiium  nioduin  adscribjiit  ei  ad- 
jiingant.  ricfutatur  qnippe  iliu.J  Ani  m  sna  Tliali;» 
iipud  Aih.iiias.  Or  !i  conl.  Ar.,  p.  510  el  514  D,us 
iiun  scinpcr  eral  puler  ,  sed  (uii  ijuandu  solum  Dcus 
crat,  et  pater  nonduin  erut.  Tuin  ae  Vcbo  .  Fuil 
tjuando  non  eral  'leciue  erat  arUe  qua.m  (ieret,  sed 
exordiun'.  ut  crearetnr  eiia^  iptwn  hJibuiL  Esal  ciiint 
iulus  fjcus,  iiecdmn  srai  Verhum  c!  SapieiUia  .  dcinde 


luiii  salulein;  crejiuram  Clirislum  per  hjic  verba 
essc  coniendens,  non  Judaium  pniiiis,  ncganiem 
Clirisli  ante  sxcula  .Tterna  diviniiaicm  et  in  onini- 
biis  nperibus  ac  dutlriiiis  (.^)  Dei  (91  efficaciam,  pisr 
li;ic  verba  Sapientia;  siibsistentis  cxstinguens!  qux 

(4)  l.rciivil  mc  initium. 
(;>)  Dci  illicisntiam. 

cum  velUt  Deus  nos  condere,  lunc  uitunt  aliijuem  /e- 
cii,qucin  Verbuin  el  Sitiaottintn  noiniiiiibit.  E\  quilms 
li<|uei ,  cum  quo  iiusler  lliiarius  modo  causam 
hal>eat. 

(c)  Mss.  Martin.  et  Vat.  bas.,  Et  cum  a  tole  ;iiialc. 
Hic  eadem  e*t  plirasis  ac  siiperior,  Sotetis  temporn  de 
tulii  ac  luHo;  creuUuuc  numerare  Nec  dilferl  illud  le- 
cum.  et  sceunUum  te,  aut  lua  erniemia. 

(d)  Aticiiiriiate  isiss.  removimus  hine  verbum  pei'- 
nuinet,  et  adjecinius  supra  V(>r;iiiiil«in  Dav)d,  et  inlra 
c  iiijiiiKtioiieiii  ec  antc  i]ener.iiiunes  deJevtinus. 

(e)  lii  «iss.  Vi.t.  bas.  ei  itS.»Mi!i  aiijuiiyilui  Uic  na- 
Iwrulem  :  qiiod  inlerpolatoreinRapit.. 

(;")  Paiiiculam  m  liic  et  infi-"a  omiUunt  cxcusi , 
coiiscntieiilibiis  qufdem  LXX,  sed  disbiiU-iilibes  siii- 
cjiioribus  aiss.  et  subnexis  liilaiii  verbis  0"ani 
hic  lociis  Ariaiiig  famiiiaris  essel  Gici^oriijs  Naz, 
Or.  xxvvi,  n.  *,  teslaliu'  liis  vcrlti^  .  iltud  quidem 
itnuiu  ijisis  (ere  in  promplu  est,  Domtnus  greavii  me 
inittuiu  viarum. 

((/)  (idui,  Dci  et^cientiitiH,  kmc  verha  Sapienti/v  sub- 
siileniis  eiuiniiuuni :  el  p;iulo  «iite  Uad.,  Xain  JudiCi 
potitts  ntijanl ;  Er.  et  Lips.,  Nam  Jndteuni,  etc,  cor- 
riguattu'  ope  msii.  Uoc  ctiim  f  ibi  v.jit :  ciir  non  po 
lius  liis  verbis  SapieiiU»  anto  saecula  subsisti^ni.is 


\rA  SANCTI  IIILAnil  RPISCOPI  45G 

sc  Kuiic  (Tcatain  in  iniiium  vi;irtim  l>ei  d  in  oj>i>ra  A  tliuin ;  cum  ipsa  cxonliiim  icmpuralc  soriica  bini. 

Quid  ciiiin   iiiJgnMni  csi,   ul  aiitc   tcrram  (5)  Dcus 


fjus  a  kJicuio  diioiil;  ne  lortc  :>iilc  M;iri:iin  nnti  nia- 
nere  ciislimaretur  -  neijiie  taineii  trcalam  so  nd  na- 
tiviuitin  inicliiijciiliani  rclcrrci;  ((uia  in  viarum  ini- 
tium  cl  iii  o|iera  tit  crcala;  at  vero  nc  lioc  viarum 
iniliuin,  qiiod  utiriiie  dc  ditinis  reltus  liumana:  cogni- 
lionis  esordium  rst,  qiusque  ad  subjiticiKljni  lem- 
porinativiiiilem  inlinitaiudepuiarei  (iVov.vtii,  'iiiec 
LX\),rundaum  sc  ante  sxculasit  professa  iit  dnm 
aliud  esi  in  viuruin  iiiiiium  ct  iii  opcra  «Toari,  cl  aliud 
osi  aiilc  sjccula  fundart  ,  anienor  iiiii.-lligitrciur  csse 
crealioiic  lundJtio:  el  lioc  ipsimi,  quod  fund.^la  iii 
(ipcra  aiUc  sjccnluin  esl,  (i)  s:icramenium  crealionis 
ostciidercl ;  quiu  fnnduiio  anlc  s;eculuin,  et  crcaiiu 
in  viaruiii  iiuiium  atipic  in  opora  pnsl  sxcitlmit  sil. 


Dominuui  Clirisiuiu  gtiiiueril ,  cum  Angeloruni  ori- 
go  (e)  terrx  cre.<tiuiie  reperiatur  anliquior?  Ant 
cur  qui  aiite  lcrraiu  geuiius  diccrelur,  ctiam  anto 
moiiteH,  neijuo  soliim  anle  monles,  scd  eiiani  anlc 
collcs  naius  muiiifesiaretur  :  cum  collium  significa- 
lio  posl  nionles  sil,  inoiitiiim  vcro  intelligentia  post 
lerrain  sil?  Per  <|uoil  cxisiimari  non  poiesl,  idcirco 
Ii:kc  esse  dicta,  ut  unte  colles  ct  monlis  et  lcrrain 
esse  iiiielligcrciur  (</),  qui  ca,  qux  ante  terrum  ct 
inontes  ct  cullcs  suni,  inliniiaiis  sux  a'.lernitalc 
prTcellcrel. 

5Ji.  Infinnaiem  siiam  qiiwilum  ticet  expliciiit,  pcr 
rrenla  compreliftiUi  non  potuil.   —  Sed  sensum  no- 


57-429  ^on  temp{>re,tedwteriiiiate  scrculiimpritee-  B  sirum  sernio  iliviims  non  iiinpcm  ralimiis  rcliqnit. 


di(.  —  Jjiii  vero  nc  crcutio  el  rundutio  lidem  divin:c 
nativiialis  ollonderet ,  sctiuitur  :  i'riuj  qiKim  terram 
fiicerei,  priui  qtiain  montet  slubilirct,  ante  omnes  cot- 
tes  genuit  me  (Ibid.  25  ei  Hi].  Jam  gciiilus  cst  anlo 
tcrrain,  (1 )  qui  anic  sxculum  fuiidaius  est  :  ncquc 
soiuin  aiitc  tcrruin,  sed  ctiain  niite  monlcs  alquc 
colles.  El  in  liis  qmdem  qnia  de  se  Supientia  loqui- 
lur.  plus  loquiiur  quam  audilur.  Omnia  cnim,  qux- 
cumi|uc  ad  iiiliniiaiis  intelligeniiuin  significaiitur, 
isiius  niodi  essc  oporlet,  ne  rci  ruiquam  aiit  generi 
sccutida  in  lcinpore  sint.  C*terum  ad  a^ierniialis 
demonslrutioncm  iici|uar]uani  (i)  lemporalia  (t)  co- 
:iptubuniur  :  quia  per  id,  quod  posteriora  sunt  cx- 


ii.itii  caiisum  (llcii  |ior  li:i:c  qiix  cnnsequuniur  oi- 
tendit  beus  fecit  rrqionet,  et  inliabitabitia,  tt  cacH- 
mitta  quir,  habilniitnr  sub  coelo.  Cum  pararet  cirlMni, 
(e)  eram  cam  itlo,  et_cum  (i)  leyregBbai  tuam  430  ''^* 
dem.  Quando  inper  venios  validns  facietat  in  mmmo 
nubes,  et  cam  ccrtoi  ponebat  (f)  fontes  sub  citlo,  et 
€um  fortia  fiiciebat  fnudamenla  terroe,  ego  eram  apud 
itlum  coiHponens{Proirerb.  viii,  i6,seeund.  lxx).  Quis 
hic  lemporum  locus  esl?  Aui  quo  «e  exiendcrc  ul- 
tra  (g)  infinilam  nnigeniii  Dei  nativilatem.  Iiuinanx 
ititelligeniiae  sensus  permiililur?  Non  cnim  pcrlixc, 
qtiorum  creatioiiem  menle  concipimus,  comprclicndi 
generatio  ejus  poiest,  qul  aiitcrior  liis  oninibus  cst 


toris,  pcr  se  ipsa  non  nunirestanl  infiiuUlis  exor-  C  (A)  ut  quainvis  prxslcl  in  tempore,  noo  lameii  in- 

13)  Deus  hciim  Cliristum  generel. 
(i)  Seceniebat. 

leriam;  iit  illud  sit  creandi  principium,  anle  quod 
cretttis  ex  rebiis  omnino  nulla  fncrit.  .\perta  tai)ieii 
est  ea  de  rc  Anilirosii  sciitenlia  lih.  i,  Hcx.  c.  \, 
n.  19,  dicentis  :  Angeli  dominationet  et  1'otetiates, 
elsi  iiliquiindu  cu'i>crunt,  cranl  taine»  jam  qiiaiido  /lic 
miiiidus  esl  fiiclm  :  cl  pry:!.  in  ps.  i,  n.  3  :  Ante  ipiuin 
iniiiuiii  iiiiunli  Cheiubim  et  Serapliim  eum  nuriiiiie 
cunorie  rocis  dieiint,  Sanctut,  elc.  Eamdein  Hilariu 
iiosiio  opiiiiontiu  Erusiiius  liic  :ulscripsit,  siibscri- 
hoiitibus  ci  qiiutquoi  postea  lios  libros  edidoruui. 
Mihil  lamcn  adveriiinus,  ciir  illi  certo  atlribuaiur. 
iiniiio  iii  ps.  csxxv,  n.  8,  docere  videlur,  •ngelormii 
scdes  aule  ipsusmet  fuisse  insiiliiias.Quamquaiii  inca 
opiiiioiic  iiihil  discriminis  agnosrii  Augusiinus  lih. 
XI,  dc  Civ.  Dei  c.  5i,  ubi  pnma  Cenesis  veiki :  i>i 
princijiio,  niiii  de  lciiiporis  iiiilio,  sedde  Verbo,  (puid 


ii\  Qui  anle  iiecula. 
i)  Temporaria. 

iiteris  ad  exsiingucnduin  Jiid:eum,  clc.  Sapicnliu' 
.intc  Muriain  subsislemis  ellicaciam  uc  viriiitein  iii 
opcnbiis  ac  dociriiiis  fusc  prusecutus  est  llilutius  li- 
biii  IV  et  V. 

(ii)  Id  cst,  ad  sacr.imciili)m  ac  niy-lerium  (dispen- 
saiioiiia  scilicei)  porlincro  osteudcici,  quud  cadem  sc 
creatuni  testificuiur. 

(ii)  .tr.  Lips  ct  Par.,  temporaria.  hU.  Vui  bas., 
lempora.  AUi  ciini  Uud.,  (oiiipoi u/i.i. 

(c)  JNihil  iii  liis  verhis  apparct,  quod  'concilio  Lui 
lcran.  IV,  advcrselnr,  c.  1.  lie  (ide  deiinieiiii,  Uoiiiii 
ul>  inilio  teinpoiis  ulramque  de  iitliilo  condidisse  crea- 
liiiiim,  spliilalcm  el  corporalein,  angelicam  videlicet 
('(  mitiidunain.  PIuiiumi  oniin  esl,  hxc  Geuesis  vcrbu, 
Jii  principio  creavtt  Deu.i  ccelum  el  terram,  ila  a  Coti- 
ciliu  iiilellccia  esso,  ui  ad  angolicain  iciiuram  cielum 


(irrnmud  nittnilanam  relcrrei.  Atijui  Moys«s  cceluiii  1)  ciiuiii    Scriptiiru   principiuiii   nominul,    inierpruiiri 


itiiic  lorraiii  iiirmorai,  proiiidequo  a  Ciniiilio  iioii 
dissenlil,  qui  aiigolus  auto  eunidcm  pr.odioat.  Neque 
iiiugis  lepiignal,  (|uud  :iii  llilarius  cuiilra  Aiixeii- 
liuiii  n.  10,  diubotum  ante  Uinpora  et  .sieciil'!  subxli- 
tisse.  Nuin  ((iiii  hic  dispulcl  ciuitru  Ariaiium,  Ariaiii 
auiem  suleiil  lemporu  de  solis  uc  luiiit  creiUioiie  iiu- 
iiierare,  ut  uudivitnus  supra  n.  51,  liinc  tuutum  se- 
quitur  angclos,  proiiideque  diubiiliiin,  aiiie  sulein  cl 
luiiam  suhstiiisse  Quod  iiuii  iiificiaiidiiiii  ccnset  Kpi- 
pliuniiis  liicr.  ()'>,  n.  5,  piupter  illud  Jouii.  xxxviii, 
7  :  i.uin  jiicta  lunt  sidera,  liiuJuviiniit  nu  iiiii(«-<  uii- 
<ieli  nici  .  ipiaiiivis  ipso  tKiii  prob(  l  cus,  qiii  uliquaii- 
lum  lciiiporis  iitilo  u.undum  ungolus  ruiidiios  senso- 
runi ,  i'i.  cuMira  eus  iiuiii.  8,  airiior  luoiciidai,  cor- 
taii)  ilkmi  esso  ct  immianliilciii  scnloiiliuiu,  uhIc 
cirlum  el  lerram  nihil  oinnino  reiiim  iiiidilarum  e.\- 
iii'tfe  '  qnoniitm  ■'i   princiyio  rrratil   Oem  cicluni  el 


liccrc,  eaque  inieipreluiimie  se  plurimum  drlccliri 
doclaral.  Hoc  dunituxat  cuvoiidum  ducel,  ne  ungoius 
Dco  cojileriios  arhilremur. 

((/)  Sic.  bud.,  Kr.  oi  l.ips.  ac  plurcs  mss.  Aliipini 
pr(di:e  tioix'  cuiii  Par.,  qi'ia  ea.  Iii  codice  Vai.  lus., 
i/uiu  i/ui  un(i;  terram  et  mtiN«*  cl  coitei  iil. 

(e)  Muriin.  ms.,  iidniiim  i((i  ,  el  cmu  itctiHeTel 
siium  sedem. 

(f)  lii  mss.,  iHoniei. 

(g)  Lcgeiidum  puiamiis  in  iii/iNidiiH  .  ut  pr.rpo^ilid 
iri  exciiliTii  propicr  siiiiilem  sylluh.tm  sobso.|uoii- 
icm. 

(/i)  Verus  cudcx  Culb.  rnm  Uciuig.  etUrrni.,  «( 
qiium  prirslel,  Silv.  ul  quniuns  pnvut  :  nou  ila  malc. 
Lcliplu'U.s  csl  hir  sermo,  r(>i|iie  li.rrcliooiiiiii  seiiien- 
lia  iidlulur,  qua  Chnsto  ila  primuin  m  uriliiiu  rermii 
iem|ioraliuni  lorum  coiH'eduni :  ul  qu:inivis  iis  |>r«^ 


157  ftl-,   IIUMTATt;  IIIJIU  XI!.  «8 

(iiiiiiis  sit,  ciii  liiic  soliim  iriiiiiiim  sii,  iil  anic  Irm-  A  rioieen  sc  non  soliim  liis  fiiic  oieala  smit  iloeet,  scil 
lioralia  iiaiiis  sii.  Nain  ciiia  (n)  illi  tciiipnri  iii  siii  .ricriiis  rD^itiMiiani,  pra'|iar.iti(iiii  scilicel  ccyli,  rt 
coiislllulioiie  subjaceaiit,  illc  l  uncn,  liccl  antcrinr 
liis  oroiiibus  sit,  non  ^ii  libcr  a  tcniporc  :  qiii.i  lem- 
poralis  horum  cotistilutio  tenipus  nativiluiis  cjus, 
qui  anle  sit  natus,  ostcndai;  dum  lioc  ipsum  ci  lcm- 
pus  esl,  (|uod  lcmporalibiis  anlefcrtur. 

59.  A^teritis  $e  coivternain  docuii.  —  Scd  Dei  scr- 
nio  ct  ver»  saiiicriii.T  doclrina  (6)  lo(|uiliir  perfccl.i, 
cl  absoluta  signilicai,  d(<cciis  se  iioii  icmpur.ilibiis 
cssc  aiitvrioreiii,  scd  iiirinilis.  (Jiini  cnim  pr;ppara- 
retiir  ccelun),  aderai  Ocu.  Nuinqiiid  ca-li  priuparaiii 
Dco  esl  lemporalis  (i)  (c)  ut  repens  cogilalionis  mo- 
lus  subilo  iii  iiieiiiem  tamquain  nnlca  torpidam  stii- 
pentemque  subrepserii,  buniaiioi|iie  modo  fabricandi 


discieiii)iii  spilis  Dci.  Noii  cnim  liini  di.scrcla  scdcs 
cst,  ciim  clTccU  est  .  quia  aliiid  est  discerni  se- 
deni.aliud  componi.  Ncque  liim  paraium  coehim  cst, 
ciim  pr.vparaiuin  est .  nnm  crat  apiid  prnpparanlem 
(5)  (i)  etiiiscfcrncnlem.  Postca  vero  componebat  cuni 
(j)  paranic  :  xneriiitalcm  sii.iin  cum  pr:ppannii  aJest, 
ct  niiiilslcriiiiii  qunndo  cuin  pnranle  coiiiponii  os- 
lcndens.  Idcirco  nunc  ctiam  anle  icrrnm  el  monlcs 
ct  ciillcs  geiiiiani  csse  se  dixii,  qiiia  ct  prnparaiioiii 
ca-li  adfuisscse  docercl  r  ul  Im^c  jam  luiic,  cum  pnc- 
pararetiir  riElum,  pcncs  Deiim  facia  esse  per  id, 
quod  niliil  Hco  novumcst,  dcinonstrarei. 

40.  Miindum  Dcus  ab  (Tleino  timul  ac  semel  prw- 
coeli  impensain  ei    inslrumenia  qiixsicrii?  Alquin  B  ^jooti''.  —  Pcrpeiua  eniin  et  a-lcrna  rerum  crean- 


alius  proplieiie  dc  opcraiiunibus  Uei  sensus  est,  cuiii 
ait  :  Yerbo  Domiiii  cceli  firiuali  suiil,  cl  fpiritu  oris 
ejut  omnit  virtut  eoruin  (Psat.  xxxii,  6).  Pr.Tceplo 
laineii  Dci  coeli  nl  lirniarenlur  cgucrunt;  nam  np- 
paraius  et  virlus  eoruni  in  bac  imperiurbat.T  coii- 
slitutiouis  (2)  sux'  lirmilale,  iion  de  temperationc 
alicujus  (d)  ei  permixtione  materiic,  431  ^^^  ^^ 
spiritii  divini  oris  exsistit.  Quid  crgo  est,  prxparanti 
Deo  coelum  geiiitam  ab  eo  adesse  sapienliam  ;  cum 
neqiic  creaiio  coeli  ex  prx|>araiiuiie  consistat,  nequu 
naiurx  Dci  sit,  iii  apparatu  eum  cogilandi  operis 


darum  cst  pneparaiio  ;  neque  pnriibus  cogitniionum 
universitaiis  iiiijiis  corpus  eiTccluin  csl,  ul  primum 
de  ccelo  sii  cogiialum,  lnm  pcsiea  terrie  cura  ct 
trncl;itus  Deuin  inierii,  (/;)  cogiuilumquc  per  sin- 
gula  sit,  ui  432  primum  in  planiiiem  difriinderc- 
liir,  dcinde  postea  iiielioro  consilio  iiioiiiibiis  eleva- 
reiiir ,  rursum  aiitem  eii;im  collibus  variaretur, 
quarlo  deinde  habilabilis  cliani  iii  ipsis  cacumini- 
bus  rediicreiiir,  (/)  pr.cpaiaiumque  cocluin  ac  sedes 
Dei  segregarelur,  veniorumquc  cxlialaiiuiies  iiubcs 
in  sumnio  validx    coiUiiiereiit ;    liiiic    deinde   ccrli 


(5)  (e)  commorari?  Niliil  eiiim  non  semper  cum  Deo''  ^ul^  C"f'"  fontcs  incareiii,  ac  posiicmo  fimdjmi.'nlis 
fuii,  quidquid  in  rebus  e*l  .  qua;  etsj  ad  creationem  '»-'''•■••  foriibiis  conliruiarctiir.  Singiilis  enim  liis  oin- 
sui  coepla  sunt,  non  Minl  lamen  (f)  ad  Dei  velscien-  nibus  .uiteriurcm  sc  Sapientia  esse  proruetur.  Scd 
tiaiii  vel   polestatem  inchoaia.  Et  lcsiis  est  nobis  ^  cum  oinnia  per  Deum  qux  sub  coelu  sutii  facla  sint, 


propliela  dicens  :  Deitt  qui  fecisii  omnia  qvte  fuiiira 
snnt  (Efu.  xlv,  II,  sec.  LXX).  Qux  ciiiiii  fuiura 
sunl,  licet  in  co  quod  crcaiid;;  sunt  adliuc  licni,  Deo 
iameii,  cui  iti  creandis  rebub  niliil  novum  ac  (g)  re- 
pens  est,  jam  facta  sunt  :  dum  et  tcmporum  dis- 
peiisatio  est  ut  creeniur,  el  jam  in  divimi' virluiis 
(4)  (A)  praiscicnte  cfficientia  sini  creata.  Et  idciico 
nunc  Sapicntia  natam  se  ante  sxcula  ducens,  aiitc- 

(i)  El  res  cogilaiionit.  Tum,  tubrepsit. 
(i)  Consuetudinis . 
(3)  Commemorari . 

sl'  l;  seii  prxccllat  ac  pr.xsisial,  in  irmpore  tamen 
sit,  ct  iion  iniinilus. 

(a)  Mss.  Reniig.  nc  Tlicod.,  >/.'(  tenipora.  Quidain 
alii,  illa  lempora.  Vnl.  bis.  ac  Martiii.,  itta  lempo- 
rniia.  \\,vc  rursiim  cx  li;rrelicoruin  sentenlia  ex- 
primuiiliir  :  qun;  verbo  nddiio  sic  planiora  licnt  : 
JSam  id  tolunl,  Hl-cum  itta,  elc. 

(b)  iii  vulgniis,  doctrina  qnx  loquilur.  .\hesl  quw 
u  potioribus  inss. 

(r)  Dad.  cl  Er.,  el  res  cogitalionis  molu  titbito.  U- 
iius  e  iiiss.  Valic.  cum  Martiu.,  iit  recogitatioiiis  mo- 
lui  :  quibiis  fivciU  aniiqiiior  Colb.,  Genn..  Curb.  ac 
plurlmi  ulii,  in  quilius  exslal  res  cogilalionis. 

(d)  IIjcc  respiciii.il  errorem  sjcpe  ab  Hilario  refu- 
talum,  quo  forluilis  concurtibus  /luiic  iiiuiidi  habitum 
in  sc  coisse,  atque  itaex  inordiiialione  in  ordine  con- 
slilisse,  qitidam  aitsi  suitt  opinari,  ul  loquilur  iii  psal. 
cxLViii,  n.  3. 

(e)  Vetusiior  e  mss.  Colb.  cum  Maniii.  comme- 
morari. 

(f)  Lipsius,  apud  Par.  non  correctus,  prave  repo- 

Patkol.    X. 


et  ciinipoiiciido  coclo  Clirisius  ndfuerit,  et  ipsam 
prxparali  coeli  prxveniai  ieiernilaieiii;  iioii  patiliir 
hoc  exisiiinari  in  Dco  minutarum  rcrum  particulaias 
coyiiatioiies,  qiiia^miiis  liorum  pncpuratio  Dco  est 
co:ctcriia.  Nam  lamelsi  habcal  dispensailoncm  sui, 
scciiiidum  Moyscn  (Gen.  i),  iirmamenli  solidatio, 
nrida;  nuduiio,  niaris  coiigregaiiii,  nstrurum  coiisti- 
tutio,  aquaruin  terr;cquc  iii  ejiciciidis  ex  se  (0)  ani 

(4)  PrccfcieiitiiB  elJicienlia. 
(.S)  Ei  decerncnUm. 
(6)  Aiwitaiibut. 

sucral  (1  Dii  vel  prcescienlia  vel  poUsiale.  Apud  Bad. 
cl  Er.,  ad  Dei  vet  prtcscienliam,  elc.  Sciiuimur  mss. 
Illc  icbus  coiiditis,  qiianiuni  ad  sciciiliam  ac  potes- 
D  laleiii  Dei  altincl,  iicgaiiir  iuiliuin  ;  sccus  vcro,  si  iii 
se  speclaniur.  Posl  oraiioiiis  leges  vklcnlur  posiu- 
lare  caeplce  et  inchoaltv. 

(q)  Sic  inss.  Edlti  vero,  recens. 

(Ii)  Editi,  el  prafscicniim  efficicniia  :  corriguntur 
aiicioriiaie  .11$$. 

(i)  Oiniies  propo  mss.  et  deccrneitlent. 

{])  In  exemplari  Mariiii.  hic  et  infia,  privparanlc : 
confundunliir  vcrha,  qiiibiis  tiun  unani  vim  iribuit 
Hilarius.  Nain  pra:paro  xteriiaiii  rerum  dispusilio- 
ncm,  teiiiporaiiam  aulcm  earuindem  coiidiiloncm 
paro  liic  soiiat. 

(li)  Edili,  exccplo  Dad.,  consulialumque  :  reniten- 
tibus  mss. 

(/)  Lips.  et  Par.,  absque  ulla  aucloriiate,  pr(r)i;o- 
rarciiir^m!  cceluin;ei  mox,  conitnereniur  ;  ei  post 
pauca  e.\  sola  Erasmi  conjectura,  fonles  iiianitrent, 
pro  meareitt. 

15 


«S9 


»ANCTI  IHLARIl  EPISCOM 


460 


niaiilibus  giMicralio  :  (o  scJ  cali,  lenx,  c»  lcioniin-  A  l»''.  ila  inulligi  op(prlcre,  iil  pro|ilcr  opcra  sii  crca- 


qiic  clciiieiiloruiii  crc;iiio  iic  levi  baltcin  iikiiiiCiiIo 
opcr.'iliuiiis  (lisceriiiiiir ;  i|iii4  coruiii  pra'puiaii<i 
;ri|ii;tl)ili  |icnc&  Deiiin  (I)  xlerniiaiis  in(iiiil:iic  con- 
sliterai. 

41.  EpiLgut.  —  lliiB  igiiur  infiniiis  ei  a^teriiin  in 
Ueo  Ctiristui  cuni  aJestcl,  solani  nobis  ntiivitaiis 
tux  pcruii^iit  conscicntiani  .  ut  qoanluiii  ad  lidem 
proliccrcl  {b)  IVei  intellccta  nalivltas,  laniuni  vulcret 
ad  susccpiam  rcligioiicm  cugiiita  nativitatis  .x-terni- 
tas  :  quia  oi  co  qui  :cterniik  ciii  paire,  iiec  raiio  iicc 
seiisus  adniiital,  nisi  xternuiii  liliuni  prxdiciiri. 

42.  Crtaiionit  in  Chrislo  nomcn  fruHra  objicilur. 
—  Scd  creaiioiiis  noincn  nos  et  profcssio  niovct. 
Movcal  saiic  nonien  crc.ilionis,  si  iion  naiivitas  »ntc 


iiiin  :  id  est ,  ut  (f)  Clirisius  causa  eincirndormn 
o;  cruni  sit  crcatns,  ul  ipsc  scrvus  poiins  cl  operator 
inuiidi  maiierel ,  noii  Doininus  glori»  naius  esiet ; 
et  ad  niinisteriiim  erficieiHll  sxculi  creareiur ,  non 
ciiain  scmper  essct  filius  dileclionis  el  rex  s»culo- 
ruin?  Sed  quamquam  bunc  inipiissimiira  scnswni 
tiium  inlclligcnlia  ronimunii  eistinguat ;  quia  aliuj 
sit  iii  iiiiiiiini  \i:irum  Dei  et  in  opcra  cre»ri ,  aliitJ 
antes:ccula  nasci  :  tanien  liic  idcin  lociis,  ne  proplcr 
operatioucm  mundi  Dominum  Clirislum  creaium 
cssc  nicntireris ,  occurril ,  cum  Deum  p.iircm  efTcc- 
torcm  alque  operatorem  univcrsitatis  oslcndil.  Tuto 
iii  quidcm  (() ,  quia  ei  qui  pararei  omiiia  adcsset 
ipsc  componcns.  Sed  cum  Scriptura  oinnis  creatorein 


sj;cul:i,  ei  crcaiio  iii  iiiitiuin  viaruin  Dei  ci  iii  opera  g  niuiidi    Dontiiiuin  Jesuin  Cliristum  esset   locutura; 


pra:dicatur.  Nuii  ciiim  poiesi  nativilas  pro  crcatioue 
accipi  :  433  *^»"'  {')  ■i.ilivilas  ante  caiisaiii  sit, 
crcatio  vcro  pcr  causam.  Ante  prcparationem  ciiim 
cwli  erat  et  (d)  aiile  sieculum  fundalus,  qui  in  iiii- 
liiira  viarum  Deiet  in  opcra  estcreatus.  Aul  iium- 
quiJ  ejusdem  iiitclligenti;e  cst,  in  iiiilium  viaruin 
Doi  c(  iu  opera  creari,  et  nasci  anic  oiiiii::>?  quo- 
ruiu  uituiii  babct  lenipus  in  gcsiis,  aliuJ  vero  iiilcin- 
poialem  iiitelligeniiani  conliiiet. 

45.  Hundi  condendt  vetut  miniiier  crealu»  perpiram 
obitndilur,  —  Aut  forle  velis  id,  quoJ  in  opera  crea- 

(1)  Infinitalit  (tlernilale. 

(a)   lla  mss.    At   exciisi,  non  lamen  cmli,  oinissa 


nuiic  tamcn  Sapieniia ;  ad  (9)  enecamlain  impieiatls 
occnsioncm ,  cl  fabricatorem  mundi  Deuro  patrem 
professa  cst ,  neque  se  fabricanti  docult  afiiissc , 
qnippe  cum  adesscl  eliam  prxparauti  :  (k)  cl  cum 
Patcr  pararet,  et  Sapicntia  cuin  paranlc  coiupone- 
ret ,  adessei(|ue  ctiam  pra»paranti ;  per  id  ipsuiii  (•) 
in  ea  qux  proptcr  opcra  creata  csse  intelligeretiir , 
quia  xteriix  prxparalioni  futuronim  operum  adfuis- 
set,  iicquc  Scripturam  mendact-m434^^'^''"'^''^'* 
quia  cuin  parautecompoueret. 
41.  Lrealam  se  dicil  SapkHiia ,  spectani  qute  poit 

nv  sii  expen?  Divinilas  :  nemo  enim  csi ,  qui  Dei  ca*' 


deiniJc  parliciita  iie.   Noiuliim  vidimiis  in  quo  liujus  p  lam  dicere  queat ;  alioqui  id  beo  anti^uiut  eaei. 

libri  liico,   ul  viiti    Scullftt;is,    pr;edicarit   Hllarius  :       Ergo  quoniam  Inc  operte  el  CreoMil  et  Cignil  me  Tep&- 

riinus ;  iimpliciler  hoc  censeo ,  qnoJ  cum  causa  con- 
jiiHcliim  invenimut ,  id  htimanilali  nnignnndum  este  , 


Deuin  omnia  simi  't  semel  creasse  conlia  Moyien. 
Sa-pius  j^iiii  ost(Miiliinus  aliter  eiini  seiisiss»!.  Siii 
auieiii  lioc  loco  srsc  fundatum  cxistimavit,  rundameii- 
iiiin  iltinsevcrlcre  f;»cilc  esl.  In  eo  enim  aperte  tecun- 
iliim  Moysen,  noaco»(iu  .^loysen  iirnianicnti  sulidalio, 
aiidoc  iiiidalio,  clc,  pr;u(licatur.  .\n  favere  sibi  puiat, 
quod  liic  ca'li,  lerriv  arlerorumque  elementoruui  creatio 
ne  Ivvi  tatiemmomeiUo  opciadonii  dtjf«itii(ur  ?  M  i|iiis 
iioH  videat  eli.iiii  boc  cx  vcrbis  Moysi  expiiiui  di- 
ccntis  :  /n  primipio  jecil  Deus  cceliini  el  Urram  ?  Ne- 
qiie  iiiiniis  recie  in  supciinribus  iiegalur  parlibus  co- 
(jilalioiium  iiiilirrsimiij  /iii;us  for;»;is  elfeciiim,  ubi  de 
;rlcriia  niundi  pra:p:iratione  sernio  est,  non  ile  lcui- 
lior.iria  ipsiu-  condilioiic.  rr.ilerea  quid  esl,  qiiod 
liiniamciiti  solidalioiii,  ariu.c  niidalloiii,  etv.,  qua; 
(lispi;iis;itioiioiii  liabeanl,  opp  ''litur  cifli  terr,c(|uc 
creaiio,  qua'  ncc  tevi  opcratiOiiis  iiiouieiilo  disicr- 
iiittir?   Iloc  c.iam  illiistr.Tic  cst  ex  Aiiibros.  epi>t. 


qnod  iiutem  simplex  eauswque  expers,  divinitati  adtcri- 
benUum.  Aye  igiiur  ,  aii  non  illud  creavit  anne.Triiii 
luibit  cuusiim  ?  Creavit  enim   uie  ,  inquil ,  principiutH 

riariim  siiaium  ad  opera  sua .4(  iltudaiOMl  ut  une 

cuusu  tlictum  esl ,  etc. 

(d)  Edili  ,  anle  icecuta.  Tiiin.  Bad.  el  Er.,  fundaln, 
qtice  initium....  ctt  creala  :  Lips.  et  P&'.  ,  fundatut  , 
f/iii  i.'iifiuin  ,  eic.  Po-te;i  uiss.  Martin.  <t  VaU  baii. , 
anlc  otniiia  01'era  est  bealits;  depnvate. 

(f)  Aihinisius  Or.  III  coiit.  Ar.  ,  p.  595  ,  tesiis 
cst ,  Aiiuiii ,  tusebium  atquc  Asicriuiu  nou  luodo 
dixissc,  sed  et  scripsissc  :  qiiod  Deus  volens  criati- 
tiam  naturtini  producere ,  ctim  vidisset  eam  iiuriialit 
siiiv  el  arcliilecldtionis  participem  esse  non  poste  ,  con- 
ilidil  iic  fccit  piiiiius  solus  uiium  tvliUH,  tumque  appct' 
lavil  suuin  filiiim  el  \'crbiim,    ut  ilto  condit»  reliifua 


muic.  XLiv,  n.  4.    iibi  ait  :    Sti  dicbut  fiictnm  niitrt-  J)  dcindc  per  ciim  condi  possenl.  Cujus  opinionis  .ib-^ui- 


diiin  cxiniinil  Mojscs,  iiuii  ijiio.f  Deus  lenipore  indi- 
querii  ad  coiistitiiiionem  fjut  :  cui  int:a  momenium 
sitpiielit  fiicere  qna:  vrlit ,  dixil  enim,  el  facla  sunl  : 
st(/ (/HJii  ea,  quic  fiiint,  ordinem  qncerunt,  oido  auieni 
»■«  lempus  et  iiiimi.Ttim  plerumque  cxigil.  Quod  cnini 
Aiiilirosiiis  ordiiiciii,  boc  dispciisaiionein  appellarc 
vidciur  iioster  Hilarius  :  qui  ei  toeli  torr.t'(|ue  con- 
(litioiie  iioii  malc  iiinuit,  Di-iiin  potiiissc  oiiniia  si- 
luul  crcarc,  aut  potius  coiilirmat  quod  dc  x-lcma 
oiiiiiinm  prtparaiione  pr;«iniserat ;  qiiainvis  supra, 
iiMMi.  tfi,  noiniiiaiim  hoininem  post  cccluin,  tcrrain, 
(lii'111,  cic,  foriiiaiiun  asserat. 

(*)  Bad.  et  Kr.  :  Dei  inhfecius.  Martin.  nis.  f>t:i 
iiiicllctla  nulura-  .Mox  iu  viilgatis,  nisi  coxlrrniim, 
olii  ifi  niss.  nisi  aiernum. 

(1 1  Lutuiii  buiic  illiislrat  illud  Cregorii  Na/.iaiu. 
Oi .  ixxvi ,  II.  (i  :  Qiiid  cst  ex  uiiiiiiliui  rebut  quud  cau- 


dit  itcui  iiiiillis  dcinde  deiiioiisir.il  argumcnlis.  Vidc- 
sis  ilil:irii  Fr;igin.  11,11.  2(i. 

(f)  Ali  Kiasiiio  bic  addiluni  esl  pro  nobit ,  el  in 
scipieiitibiis  edit.  rctciitiiin  ubsqiic  aiii';oriiaic.  .\nu:i 
pro  (tifu  id  qnidem  ,  quod  est ,  ad  vicuiilateiu  Udci 
dc  V\\\  :ctcriiitaie  ,  pr;i;  se  fciuni  uss.  Vat.  bis.  ei 
.M.iitni.,  tofutn  id  quidem. 

(q)  Kditi ,  ad  denegaiidam  :  cnicndautur  ex  $cri|v 
lis. 

(Ii)  Pro  et  legendum  putamiis  m(  ,  experii  ka*piiis 
in  ins...  alicruin  pro  altero  scnbi  Subsi  ifueuieiii  au- 
iciii  pariiculaiii  et  :iiilt'  Sapitniiii  restituiinus  aiiclo- 
ritaic  iiiss.  cuiii  a  l.ipsio  fuissit  cxpniicta. 

(i)  lo  \ul{^vtis  ,  /ii;i-  itii/iiMiii  ulruiiique complexit  esl , 
iii'  piii/i/<r  o/itTd,  clc,  lcctio  iiitcrpolali,  rui  ««nfjvcl 
iii^i  ci.d.'x  Corb.  ct  pjuci  cx  co  apographi,  iu  qiiibus 
cxstal,  per  id  ifiiNiH  N(t«invM<;  iniN)i^<:.iHt  ««i,  m  ,  tflc. 


461  nt-:  TUiMIAT£   Li\ii.\\  XII.  663 

,.:iitirii  gf/if:i.  —  SeJ  l!»inlcm  dociiiii.c  cailiolic*  jV '"^ '^"'""*''*"^''  ea  (jua)  a  s^cttiln  suul  poilireliii.  Vi 


rcvebiioiie,  qnid  bil  (.liris.Uim  iii  iiiiliuin  vi;iriiin  Dci 
ci  iii  opera  crc.iliini  cssc,  iii  |iriiicipiu  hxreticc  co- 
ynoscfi,  Cl  ipsiu<  Sapienlijc  diclis  inipia!  Iicbetudiiiis 
lu:c  iliscc  siulliliam.  Ca'|  il  enim  ila  .  (n)  Si  eiiun- 
tiavcru  vcbis  quw  qnoudic  iunl ,  meiiiorobor  ea  quce  a 
saiutu  kiint  enumerare  (Prov.  \m,  'i\  ,  ici.  L\X)  : 
iM^tniqiio  cmn  anie  dixi^scl :  Yos  o  Iwmines  obsecro  , 
a  cmiuo  voam  meam  /i/ii.s  homiiium.  Inleltigite  sim- 
jilices  aslutiam  ,  (!)  (b)  indocti  aiitcm  cor  apponite 
{Jbid.,  i,  5) ;  cl  riir.^um  :  Per  me  reges  regnant ,  el 
iwtenlet  serlhiiut  jusiilinm.  l'er  ih^  yrincipcs  magnifi- 
ciinlur ,  et  lijraiiui  per  me  lenent  lcrrom  {Ibid.,  15, 
16);  n  rmsuni  :  ln  viis  cpquiiaiis  umbulo ,  et  inier 
nicdias  semilds  jusliliw  conversor  :  ut  riiviilam  diligfii- 


nuiic  quis  liebeludiiiis  tcfisufi  est  ca  ,  qu%  a  ibavulK 
cssc  mcmnrata  435  *>i">t  >  'i^'^  ^i^^  saxnluji 
gc:>ia  sinl  exisiiinare?  qiiia  in  liis,  qu£  ■  sxeuKi 
suiit,  opits  cmiie  post  s^eculum  est :  at  verg  qun: 
anlc  sicculiiiii  sunt,  pra-vciiiunt  sj.'ciili  a  sc  posio- 
riuris  coiii'tiiuti(inL'in.  Mcinorem  iiaque  se  ad  dicenila 
e.i,  ijua;  a  s^iculo  iuni,  prole&si*  Sapiciiiia  ait :  Dovii- 
nus  (5)  cniivit  ;.'i>  iii  iniliumviarum  suarum  tii  «pcra 
suit  [Ibid.,  xi).  Ueriini  iiai|iiea  mulu  grttarum  si- 
gnincaiio  iila  esi  :  nci|iii'  xnneraiioni»  anie  6secu!it 
pr:vdic3Uc,  tcd  di.<:peiisalioui(  a  s.iculo  (i)  ti/)  iiiiix 
docliiiia  est. 

iH.  Natus  nnte  sircutn,  crcuius  a  s(CCulo,quid.  Qn: 
initium  ria:  cperum  Uei.  Quniido  el  cw   treat.s.  ■  - 


lihns  me  subnanllam,  et  Ihcsauros  eorum  iinpleam  bo-  j^  l']i  quan  ndum   ei>i ,  qiiid   (it   natum   ante  Ftccnl.i 


nis  (/ftirf.,  29,  51).  Qunli-linnuin  opus  muni  Sapicii- 
ti.'\  iiiMi  tacct.  lit  prinium  univciso.s  olisccrans  nio- 
net ,  ct  simpliros  Inirlligcre  asluii.m' ,  ct  ind.  ctos 
cor  .ipponcre  ,  nl  veibornni  dislinclas  (tiicretasque 
virtnics  velieinciis  ac  diligens  lcclor  expcndercl. 
Suis  iiaque  niodis.suis  coiistilulionrbus  universa 
a^i  ,  iiitelligi ,  laudari ,  obiineri  {nl.  tcncri)  docct : 
<'l  iiilra  sc  rcgn.'»  rcguni,  et  polcntium  prudcniiani, 
et  prlncipum  famosa  opera,  cl  jus  lcrrain  obtiiiciw 
liiini  lyrannoruni  contlneri  ostcndit  :  se  quoqiic  iion 
adniisccri  (nii|u1tatibus,  nequc  injiisiiliis  inicrcsse; 
ci  hoe  ob  irf  ,  nl  [t)  (r)  uni\crsis  .cqiiit:itis  ae  jii^li- 
line  operibiis  inlcrcodcnJo  ,  diligentibus  sc  .xleriio- 
runi  lionornm.  et  incorruptorum  llicsaiiroriim  opii- 


Dvum,  rursum  in  iniiiuin  viaruiH  Dei  ct  iii  0|.i'r:i 
crearl.  (juij  Mbi  anic  sxciilum  ett  iiatlviias,  (■?)  in- 
tiiiil:c  ijciierationis  u^icriiiiss  esl  :  ubi  vcro  a  sn;c)ilo 
est  crcatin  eadcm  in  vias  Dei  alque  io  opcra  ejns , 
operibui  ac  viis  causa  crcationis  apieia  est.  Ac  pri- 
miiin,  <|uia  Chrislus  sapieniia  est ,  viJeiidum  c^t  an 
ipbC  fit  iiiiiiuiu  vix  opcrum  Dei.  Nec,  iit  opinor,  ani- 
bigiliir  :  ait  cnini ,  Ego  sum  via  (Joaii.  xiv  ,  C) ;  ei , 
iVciiio  vadit  ad  Patrem,  nisi  pe-  me  (Ibidcm).  Vla  est 
dux  cuiitiuni,  fcslinantiuin  ciiritus,  igiioranliuni  su- 
ciirilas,  ct  quxdain  neftcilaruiu  ac  dejiideraiarum  ro- 
ruin  maglilra.  (/)  Ergo  in  viaruiii  iniiium  in  opcra 
Dci  crcalur  :  qiiia  cl  vin  est ,  el  dcdueit  »<i  Patrcin. 
Scd  crcaiionis  liujus,  qtix  a  sotculo  est ,  ralio  quas- 


lcniinm  subinlnistrci.  Ergo  ca   se  ,   qux  quoiidie  (]  rcnda  cst.  Nam  uiliuix  dispensatiunis  si^erameTiiuiii 
liiml ,  enarraiurans  professa,  mcmorcm   sc   quoquc      csi,  Ig)  quo  cliam  crealus  in  corpure  ,  viam  se  Dei 

(5|  r«-.-v.'tij  me  initium,  iit  perpeluo  in  boc  ms.  leg. 
(i)  Inila  doelrina  esl. 

viit,  elc,  castigantur  auctorit;ile  potioruin  mss.  Ilic 
litibeliir  ro-poiibio  (|Uicstioii!  pro|i(iMt,i- ,  ciir  c.ideiii 
Sapicniia  dicaliir  nala  anie  5;;'(iila,  fiimul  el  a  sj'i  ulo 
rrcata.  Quia  (supple,  »iniiiu!i;)  aii  ante  sicculum 
cil,  clc.  ,  ubi  vero  ladcm ,  qu.c  aiilc  s.cculuni  nali- 
vii.Ts  esl ,  crenlio  est  a  cwrnto  in  vias  Dei ,  clc.  Vias 
Dci  iniclligil  Hilaiius  Utiiipiis,  quo  Dcus  pcr  coin.pi- 
c:iliileiii  speciciu  degil  in  sajciilo.  Undn  proxime  :iiitc 
ii  ibil  :  flerum  a  stecido  ycitatum  siginficiiiio  i.na  cl  : 
ei  iii  Mallh.  cap.  2i,  n.  6  ;  Scvpisime  viam  leinpiit 
sifculi  intelligcndam  monuimn^. 

(f)  Lips.  ei  Par.  Iijc  pracponunt  pronnmen  linee  , 
rujtis  Idco  iiitelligiJur  (jlirisius.  Tuin  sola  tosmi 
edilio  ,  ergo  viaru»:  initium  ;  ac  deinde  cum  ilad.  ac 
duobus  iir  .  tt  m  j^i^b  Dei. 

(ij)  lii  vuli;;ui,,  qucd  e:iam.  Concinnius  in  ms';. 
(yi;u.  Diiplcx  bic  di.iiiigniiiir  Verbi  dispenintio ,  ul- 
liiiKi  scilicel,  qu;i  iiovi-,iimis  lein|inribus  lioinn  f;ic!us 
iiilcr  liomincb  tonvcrstilus  cil ;  yllcra  vcin  ;ib  inilio 
s;i'Ciili  :  cx  quo  varias  v.iri;iruni  trfjlionum  spccies 
assumcns  louliirarie  miiliisque  modis  visiis  esi  Pa- 
inbus  :  CHiK  ex  illi>  iisqnc  i.emvore  ,  \,\iy.\\i  Euscliius 
lib.  V  Dein.  Ev.  c.  «!l  :  Satu.tr.rcm  tuiin,  ad  lio- 
mincs  aduenlum  exordinlur.  Qund  anieiii  Dei  illins 
modo  iii  forma  ai;gi'li  ,  iiindo  in  loriiia  liominis  , 
ni(i'.lo  in  ;is-!impla  igms  ;ie  iijiliij  sp.'cic  -.i^iis 
sil,  ul  singulii  pro  c.iijusijiiL'  affcclioiie  .  Dnunic- 
rei ,  ediisTii  idciii  Eiiseliius,  iiiid.,  a  cap.  0  ad  \'}. 
U'.ii!ius  toiis.'iitilAiii;u^ti!!iis,  epiil.  cmv,  ;ij  Evod.i 
n.  17  :  Ab  inilio  gsiicrii  .■ik;»i<I"J,  vc!  ad  ur.^umiiijs 
nutioi ,  sicui  ad  Cnin  ne  priv.f  od  ;psm!i  .idum  nx^ 
reinque  cjiis,  vcl  ad  consolandot  bonos,  vcl  ad  ulroiivn: 


(\)  In  doctrinam. 
(2)  riiiii.Tisa;. 

Ai  in  mss.  .iiitiquiuiibu«  Colb.,  Vat.  bas.,  Carniu., 

Miirlin  ,  Ccrni.,  Itcmig.,  clc. .  per  id  ipsum  in  enquce 
profiler  <^f>pra  :  inendosc  qiiidci-i  ,  sod  qiiod  ficili'  ad 
uic.jitent  Dilarii  rcdusefis  ,  fii  j  corrtftas  ,  pcr  trf  i;i- 
.-^iiHt  ca  neque  propler  cpara.  El  vix  i|uideui  lcmpcra- 
\iiiiiis  iioliis,  quiii  icxiiiin  iia  cnieiidaluin  olTcrreimis. 
Nitfii  iri»  hic  3\)  flilario  siimil  conijiroliari  rotistal ; 
prinium,  n?icrii:iiu  e.sse  S.ipi.  ::ii:im,  qnae  Palri  niun- 
diim  ab  .'clcru4'  pj-xpnianii  ii..i,'r;il ;  aiieriiin,  rrcaiam 
caiii  iion  rujssc  iirojitcr  lciiiporariaiii  inundi  coiidi- 
lioiiein,  ?i  (Hiidfiii  cl  ali  ;\'l'rno  er:il,  cl  Dalcr  ipse 
iiiiiiidiiiu  ipse  coiiipii^-ui^se  pr.Hicnlu';  posirciiiiiiu  , 
il;i  a  Pairc  iniimiuui  ruiKbe  coniposiliiin,  ul  Sapientia 
riim  canipuiicnic  cumponerci;  nc  luendax  Scripiura 
iiivfiiireiut ,  qux'  iii  Sapiciilia  facla  csse  oninia  com-  _ 
memomi.  " 

u)  Tola  li.ic  s;'nlenlia  desiJeraiur  iu  VulgJin 
iioslrs  :  apiid  LXX  aulein  exsial  post  ea  qii;v  vcrsu 
^21  coiilinenlnr.  Mox  namque  cum,  perinde  csl  aii|:io 
ncmpe  luin 

(?■')  Edili ,  fii  doctrina,  omisso  dciiide  aulem  :  cor- 
-iguiiuircx  potioriliusinss.Colb.,  Garn.,Ileinig,  ctc, 
CDnf-^jittlentt'  ptr'co,  «jiaiQtuTOt  ?£.  Sic  ei  infi  a  ;  .Mo  • 
»t'(  ei  timpiices  inteliigcre  et  indoctos  cor  apponere. 
Mox  Bad.  ei  Er.,  sfiimr,  pro  scribuni. 

(c)  iiiiii;;'.  iiis.  in  umversa.  Plenque  alii,  liiii- 
i>r«i.  Hinri  fdilc  verins  Marlin.  cl  alil  ucnnulli,  uiii- 
i'..'r«e. 

(:/)  lii  aotiiiuioriiiiis  niss.  \at,  bas. ,  Culb. ,  eic. , 
itrilii.  if  M.-frtin.  iiiilruf.i. 

(?)  I'<}iii  ,  HKc  infinilo' :  ct  «iu\  ,  fudeinquc  in  vi,:s 
Dei  atque  in  opera  ejur,  osteiiditur  :  illic  opcribus  uc 


4b5  SANCIl  IIILARll  Enscori  i(\i 

opciiim  oM  iTofosstis.  Cicams  aulciii  csliii  \i:is  Doi  A  li"iiom  sciliiol  Dei  ti  nosli  r  alcriiiialis  |ir.'fci'liiiii. 


a  sxciilii  :  cum  ail  coiispuabilcni  s|ii'fioiii  ^^iibdiius 
crcuturx,  li;<biiun)  cruuiioiiis  assiiin|isii. 

4(1.  \iiv  Dei  a  strculo,  tptciet  crenra-  n  Vi'r6u  m- 
smiipnt.  Cur  vnrias  aiiunipsirit.  —  Vidcaimis  iliKiUts 
iii  ([Uiis  Dei  \ias,  cl  in  <|u.e  opera  »  s.vculis  crcala 
Ml,  nau  anlc  sxculi  cx  Hoo  Sa|)iciilia.  Voccin  (n) 
«lcainlnilanlis  iii  parailiso  Adain  audivit  (Ccii.  iii ,  K). 
Vtilai^nc  dcanibulaiilis  ineessuin  nisi  iii  spccic  as- 
.-uiniila:  crcaiiouis  3'idiliiin  ;  ul  in  aliqua  crcalionc 
436coiisi5lcrcl,qui  (l)(6)inamliul;\nsfucril  audiiu.-? 
rson  rci|oin)  qualis  ad  Cain  el  Abel  el  Noe  lociiiiis 
sit,  ciljoiicilicciisqiioiiue  Eiiocli  (c)  qiialis  adfnoril. 
Ani!c!us  ad  Agar  toquilur  ( 6't'n.  .\vl,  9,  13)  :  cl 
ulique  idciii  Dcus  est.  Numquid  spccici  ejusdem  cst 


Quid  liic  nunc  Uxc  biiiiiaii;i'  salulis  tli^pcns.ilio  laiii 
inipiam  u^tcrnx  nativilatis  iU7  (onlumcliam  mc- 
liiur  ?  Crcaiio  isla  a  s;vculis  csl  :  cxlerum  ante  sa:- 
cula  inflnila  nativitas  esi.  Vim  sanc  (()  nos  diclis 
alfcrre  coiilcndc,  si  rrojilict.i ,  si  Doiiiirius  ,  si  Apo- 
slulus  ,  si  scriiio  ullus  ai!  diviiiiiaiis  :cteriian  naiivi- 
talein  crcjiur;i;  rciiilit  iioincii.  In  bis  eiiim  omnibiis 
Dcus  ,  qui  igiiis  cousuiiicns  csl ,  ila  crcalus  incst,  ut 
crealionein  oa  virlute  (|ua  assump>i(  absumercl  :  po- 
tciis  aliolcrc  nirsum  ,  i)Uiid  lantuin  ad  cauNatn  coii- 
tcmpluiiiinis  cxstitcrat. 

iS.  Cliristum  ul  homiiiaii  dixil  Pautui  (acluin.  Dixil 
cl  crca/uiii.— Beatam  autem  illain  cl  vcrain  concepl;c 
iiira  virgiiicni  oarnis  iiativiiaiem,  quia  tum  creatunv 


iii  ;iiigolus  videtur,  cujus  est  in  ea  iialuraqiia  Dciis  B  iiosti;n  el  naiur.c  ct  spccies  nascebatur,  crcalurain 


csl?  C:rie  spccics  ungcli  ostcndiliir  .  nhi  posica  Dci 
naliira  niemoralur.  Scd  quid  dc  angclo  dlcam?  Ilonio 
ad  Aliraham  vcnit  ((.'cn.  xviii ,  i).  Numquid  seciin- 
dum  lioinincm  in  creationis  isliu^  liabilii  C.brisius 
lalis  assisiil ,  qualis  ct  Oeiisesl?  {i)  Scd  lioino  lo- 
quitnr  ,  ctcorpore  assislit ,  cl  <ibo  alitnr  :  vcriimia- 
mcn  Dcus  adoratur.  C^erlo  qui  anie  argelus  ,  nuiic 
ctiam  boiiio  csl :  nc  naluralcm  biiiic  e-se  Dci  spc- 
cicin  diversitas  hujus  ipsius  asuinipuc  crcaiioiiis  pa- 
lci-ctur  iiitelligi.  Adesl  aiiteni  »d  Jacob  ctiam  iisqiie 
ad  luct  V  comploxum  in  babitu  bumano  ,  ct  maiiuiii 
conscrit,  ct  inenibris  niiilur,  ct  laieribiis  inflcciitur, 
cl  in  oinni  nioiu  iiostro  incessuque  consistit  (ten. 
xxMi ,  ii).  Scd  idem  p^isiea  ei  Moysi  e>se  ignis  os- 


cl  facturam  .\postoliis  noininavit.El  ccrlc  cuiu  co  (sc- 
cunduni  ciiin)  ver:u  sccuiiduin  lioiniiicm  iiativiiuiis  liuc 
iii>incn  csl,  ciitii  ail  :  Ai  ubi  tenii  adiinpitiio  teiuporit, 
miiil  />i'iu  ftliuin  suuin  fucluin  dc  inutiere,  (acluin  tub 
leije,  ut  cos  qiu  .siifr  lcge  lunt  rcdi:nerel,  ut  adopiiunein 
filiorum  [y)  cons  iju^reniur  (diif.  iv,  i).  Filiiis  itaqnc 
suus  cst,  qui  e>t  iii  bomine  ot  ex  liomiiic  (actsira;  nc- 
quc  r.icliira  tantuin,  scd  cliam  crcatura,  ut  dicitur  ; 
Sicnt  ett  eeritas  in  Jc^u,  deponere  vot  tecuadum  prio- 
rcin  conversaliuium  telerem  homiaeiH  eum,  tfui  cor- 
ruinpiiiir  sccuiiduiiiconeupisce»ii<it  dcceptionit.  Inno- 
foiiiiiii  autein  tpirilu  sentus  vetlri,  et  indiule  norum 
Iwminem  euiu,  qui  teiuiutuin  Deum  cieiifui  etl  (Eplict. 
IV.  21  ciseqii.).  Indueiidiis  itatjuo  novushumoillc  est. 


teiiditur  (Exodi  iii ,  2) :  ut  naliirrv  crcatic  lum  poiius  C  qiii  socuuduiii  Douiii  crealus  esi.  Qui  cnim  erat  filius 

nd  specicni ,   qnara    ad  substanliam  natnra; ,  iidem 

discercs.  llabuil  luai  iii  so  potestatem  contlagrandi , 

non    t.inieri  natnraleiii  suscipieiis  urendi  iieccssita- 

tcin  :  quia  sine  rubi  dainno  conQagraiio  igiiis  a|ipa- 

ruil. 

47,  Sine  alernitali.^  damno  asstimpsit.  Ea  virliitc 
qua  nssumpsit ,  obsumpsit.  —  Curre  per  leinpora  ,  ct 
iiiicllige  qualis  vlsus  sit,  vel  Jcsii  Nave  nnmiiiis  siii 
pioplictae,  vel  Esaitc  etiam  cum  {Jonn.  xii,  i!)  e\aii- 
gclico  lestimonio  vS-um  prsilicanii  ,  vi.1  (3)  (</)  E/.c- 
cliicli  iisquo  ad  conscioiuiam  resori'ociioi!is:i.s>iumplu 
(Fzech.  xxwii),  Ycl  Dauieli  bominis  lllium  iu  ^'tcriio 
saeculorum  re^no  conlttcnii  (Ddii.  vii,  13,  li),  c.c- 
lerisqiic  aliis,quibus  se  in  babilu   vari;c  crealionis 


Dei,  iiaius  crat  ol  niius  liutniuis.  Oniu  non  diviuitatis 
cr.it  iiativiias,  sod  creatura  carnis;  significalinnem 
sui  geiicris  aecopit  iioviis  liomo,  Ncciinilnm  natuni 
anie  sa-cula  Deu:n  creatns.  Kt  cur  sccundum  Deuin 
Loino  novus  crcatus  esset ,  osiciidit  sccuiulua)  Ikcc 
adjiciens  :  lnjusiitiu,et  snnciiicte,  et  terilate  {Ibid. 
2i).  Dolus  enim  iii  eo  non  fiiii  :  ct  facius  cst  nobis 
jiistitia  et  saiictificatio.  et  ipso  cst  verilas.  Huiic  ergo 
Cbrisluiii,  qui  gccundum  Deiiin  iiovus  homo  creatur, 
iiiduiiiair.  [(4)  (h)  Socundum  Douin  aulcm  crcatur 
qui.i  secunduiii  Dci  iastitiam,  et  s.iiiciiricaiioncm,  ct 
vcritaiom  bomo  peccati  uescius  esi  crcains.] 

■49.    Crealio  nativilali  (PlcrniP   nfcjni:  depntari.    — 
(i)Si  igitiir  S.>picntia,nieniorcni  se  eorum  qux  a  so;- 


ngcssil,  (c)    in  vi;is  Doi  ol  in  opcra  Oci ,  ad  cogni- D  culo  gesia  siint  dicons,  in  opor.i  438  ^^^  alque  in 


(1)  /iiiii(i6!i/a«ii«. 

(2)  Sed  et  hoino. 

(litmonendos  ,  nt  ttlii  nd  sulntein  iimm  etedcrenl ,  atii 
iid  pitiiain  snan  iwn  ciederMl,  ipsii  nliqite  (Christus) 
niiii  iii  i'ariie,  scii  i/i  spiriiu  veniebni .  visit  foniyfiii»  at- 
luqucns  quos  volibal  ,  ticul  voti-l)itl  llll-in^.qii.!  biiius 
ili>pciiKalionis  elogaiileiii  Itabes  coinii.iratioiicni  lib. 
V    i   17. 

(i)  lii  dtiobus  nus  ,  Dei  de initinlnHiit. 

il')  Aniiquiur  codeiL  Colb.  ciitii  M.irtin.  el  Uorm. 
fuveiiK;  Roiiiig.,  in  unibnl-inlss :  noii  dinpliccl  sic  (iiio- 
bii'.;  11  rbi-i ,  in  v.'\  :pi;i'ti;  tjcita  iiil'.'llimHir 

('■)  ldoi>«  ciiJc.it  Colb.,  fju.i/i»  fiteiil. 

{<!)  \n  plerisqiic  inss. ,  Eiccliieto,  et  iiiox  .  vcl  Un- 
iliclo. 


(3)  tii  codice  Veron.  Eiecielo;  posloa,  Pimielo. 
(i)  Unciiiis  iaclusa  codex  quoijuc  noblcr  umitiit 

(,)  Vctbiim  iin).'(i»i(  iii  lus.  Rfmii{.  hic  rciieiilur 
rtijii'.  ropctitionis  liicn    iii   iins     V.it.  bis.  ,  .Marliii.  , 
('oilt.  ot  S'<rlK>n.  babeliir ,  iiici's.«i(.  Mot   aputl  Lips. 
01  IVif.  el  r(>,;'iWi()'n'm,  pro  ad  coffniliouim  ,  laslt. 

(/)  .\|'ii.l.  Tar.  ciiiissuiii  erat  Ho*,  sufirajjiiuic  ve 
iti''  111-  l.olb.  cniii  Germ. 

(ij)  iii  iiiio  iiis.  r.olb.  et  allcro  Siirboii.,  coHieiiHi:- 
I  "i;i;(r  ;>c'' /'(/i'm  ;  dissidciilibus  aliis  I  bii;;  uc  sacru 
Irvlti  gr.cco  ul  latiiiii. 

(/('<  Qii;o  uncini.'!  i:u  i>t  luiitiir,  uiniituiii  cutii  c«lii 
Rul.  omiios  iiis>.  uiiul.oib.  cl.iltero  Surboii.  ctcoplis. 

(i)  l  Ips.  ot  i'ar. ,  ^iii;  iyi(Mi' .' roniiuniibii»  U.iJ  , 
l']r.  ct  uiss. 


tlij 


liE  TRIiMTATF,  LinFR  XII 


id; 


viasDci  crcatini  cssc  se  dixil;  aique  iia  crcainni,  A  unusex  uno;  sed  ad  impiissinium  scnsuni ,  nc  Doiis 


ni  fund.iiam  se  aiiic  s.icula  docerel ,  ne  assumplx 
illius  varic  ac  froqiioniei  fre;ilionis  sacranienlum  de- 
niut  isso  naluraui  viderciur,  cum  lund.iiionis  firmitas 
cunvelicndi  slaius  no/i  rcci|ierei  periurb.aioneni ;  at 
vero  ne  fundaiio  aliud  i|uidi|u:mi  (juani  naiivilalem 
videreiur  osiendere,  anieoninia  pinressa  esiessesc 
geniiau) :  uuiic  vero  cur  creaiir.  ad  nalivilaiem  dc- 
put.ilur,  cura  qii.e  geiiiu  anle  uoiuia  est,  ipsa  fun- 
daia  aiile  sxcula  est;  qux  auiem  fundata  ante  .<~x- 
culuiu  esi,  ea  ipsa  ui  tniiium  viarum  Dei  et  in  opera 
ejus  creala  a  sxculis  csl :  ut  creatio  a  sa^ulis  dilTerre 
inielligeretur  ab  ea,  qux  anlc  siccula  et  qux  ante 
univcrsa  nativilas  est.  Non  iiabet  (1)  salteni  im|>ietas 
veDiain,  ui  prjeieadaiinipiekitiserroreni 


nalnrali  nalivilaic  sul)«isleret,  cuui  creatura  poiiiis 
ex  nihilo  439  subsiilissel.  IIoc  prinuim  infflici.i 
nieniis  lu:c  virus  c^i,  n'in  naiivitatem  creatnrani  no- 
niinari',  sed  pro  nniiv:(:ite  (c)  fiJcin  cre.iiioni  aplare. 
Quamfjiiani  id  quidcni  ini^pis  ingeni:  osset,  sed  ta- 
meii  noii  admodum  irreligiosi ,  creaium  idcirco 
dixissc ,  ut  impassiliilis  ex  Deo  lamquam  uiiius 
ex  iino  iiativiias  noscerelur. 

Sl.tldes  constantde.a;lnna  Filii  naliritale. — Sed  ni- 
hii  iiorum  constans  ali|ueaposiolica  fides  patiiur.  Scit 
cniin  in  qua  dispensaiione  leniporis  Clirlslus  crcaliis, 
et  iii  qua  tcinporuin  xierniiale  sit  natus.  Natus  aii- 
lem  ei  Dco  Deus  est,  et  verai  nalivitatis  iu  co  rt 
perfeolse  generationis   non   ambigua    divinitas   est. 


50.  Quo  teiitu  ciit  iiiiperiie,  non  tavien  impi^  postet  B  Nihil  enim  in  rcbus  Dci  nisi  natuin  ei  X'tornuni  con- 


deiiulari.  —  Nijnque  et&i  inlirmitas  intelligenii:n  sen- 
siim  (u)  reliyiosn!  opinioiiis  iiniiedirei,  ne  niinc  qu;»i 
crealioiiis  piopruiias  esset  cunsequi  possct;  (:imcii 
vel  secuiiduiii  Apo..luli  dicuiin  fjciuram  vera-  nativi- 
lali  (6)  depctaiileui,  crealiuiiem  qiioquc  el-i  indiKle, 
taineu  oon  iiupie,  ad  geiieraiionis  fidein  proOcerc 
0|iorlere  cxisiiinare  debuerai.  Aposiolusenitn  videtur, 
uiilus  cx  uiio  ii.itivilalciii,  iiJ  esi,  ff)  Don)ini  ex  ^ir- 
gine  biiie  paskiitiuiui  buiiiaiiarum  coiicepti;  prxdica- 
turiis,  noii  e&lra  istioneiu  [iiclitm  de  rm/irre  locutus 
eise,  qucm  iihIuim  sciebai,  Ire^juenterquc  itiiisset  : 
ul  ct  ;iai>vitisi  Viiritaicm  geiicraiiimii  osteoiicret,  el 
factuia  tmif.s  ex  uuo  (4)  (rf)  n.iiiviiaieni  proli»siare- 
tiir;  quin  'i«mi'i.e   perinixiionis  concepliim  f.ictura' 


lllemnr.  Nitiim  autein  nou  post  alii|uid  ,  sed  antc 
oninia  ;  iii  n  ilivitas  tanliim  lestolur  auctorem ,  nou 
prsEposterum  aliquid  in  se  ab  auctore  siguiiicet.  Et 
quidcm  coiifcssione  conimuiii,  secunda  quidcin  ab 
aiiclore  nativiias  esl,  quia  ex  Doo  esi ;  iion  i:imcn 
separabilis  ab  auctore  ,  quia  in  quanium  sensus 
no-ler  inleliigentiam  teniabit  nativitaiis  cxcedcre,  in 
lanium  necesse  esi  etiam  (f)  generalionis  exocdat. 
(5)  Solus  itaque  bic  piiis  de  Deo  sermo  est,  scirc  Pa- 
trein  :  scire  ct  ciiin  eo  eum  qui  ex  eo  Filius.  Ncque 
saiie  aliud  de  Deo,  pra'ter  qiiam  palrem  eiim  essc 
uiiigeuili  Dci  etcreatoris,  doccniur.  Ultra  sc  iiaipie 
iiiririiiitas  homana  non  tendat  :  et  loquatnr  lioc  so- 
luni,  in  qiio  solo  ci  saliis  est ,  ante  caruis  sacramen- 


nomcn cxolud>;i et,  eum  facius  esse  ex  virjine  ijibce-  C  """  '"  Domino  Jesu  Cbrisio  lioc  se  semper  scirc, 
rsitr,  i|ui  naiu;  s-ya;.':»  esse  iioii  anibigebsiur.  .^l  viuc~l    quod  nalus  est. 


lu,  quain  gjs  iiiipius,  o  hxreiice.  Creatum  Jc^iun 
(^liristum  poiius  ex  Deo,  qiuim  Dstiint  esse,  sormc 
nullus  aut  prepboticiia  aut  evangelicus  am  itposlolj. 
cus  est  locutus  ;  lu  vcro  naijviiatem  negas,  ei  aflir- 
nias  crcaliiruni,  iiom  socuuiiiini  -igiiilicationem  \pu- 
stoli,  factuni  esse  diccnlis  ne  natiis  esse  anibigereiur 

{\)  Saliim  wo  saliem  habct  quoqiie  alibi  scriptiis 
liber  mtUic. 
(i)  Diriiiinuem. 

(oj  Editi,  irreligiota:  :  cnieudrinlur  ox  ^criplis. 

(b)  In  vetusto  UkS.  Colii.  ac  l!eriu.,  depulaadant. 
M  illi'iiius  i/cuu^iii/is,  scil.  a;)uj:(?/i.E\eiiiplu  Apusioli, 
i|Ui  Christuni  ct  natuin  ilixit  el  faoiuni,  iit  ciiin  vora 
cssel  illiiis  iialiviias  ,  eaiii  t  iineii  non  ex  comniuni 
Ifge,  sed  cx  uiia  Yirgiite  csse,  factur:p  vocabiilo  dc- 


f>2.  Huic  se  adhmrere  profiietur  llHmiiit  quain  nec 
sensu  tuo  pra^linil.  —  (3)  Ego  quidcin,  in  quanluin 
concesso  inihi  lioc  a  te  spiritu  vigebo,  sancie  Pater 
oninipolens  Deus,  «I  «lernuni  le  Deuni,  ita  ;eternum 
ct  pntrem  conlilebor.  Neijuo  ia  id  uniquaiu  stulliti;o 
aiquc  inipioiatis  eruni;  ain,  ul  omnipoienliu;  lu;e  sa- 

(5)  Solus  Iric  ilaque  pins  de  Deo  senno  ett.  Nc(|iic 
ultra  procedit  ms.  Iiber,  postrcni;i  cliarla  diiiii- 
nuius. 

(d)  In  antiquis  mss.  Vat.  bas. ,  Marlin. ,  Car- 
uiit.  et  aliqnot  aliis,  divinilatem.  Recliiis  in  vetore 
Colb.,  Corb.,  etc.,no(iM/ai€wi,  ciim  sermo  sil  de  leni- 
poraria  Cbri&li  ex  Virgiiic  naiivitate. 

(e)  Loco  vfibi  fidem.    I.ips.  et   Tar.    cx   Erasmi 


Ifge,  seu  cx  (ilia  yiigiiie  csse.  laciur:p  vocaDuio  ac-       ,„aVei:ie  friisira   siibsiitueruiil  coiiliimeliam.  An>iiuii- 
clar.aret ;    doccl    llilaruH   iitruiiiqiie    illud   verbuni,  1>  ,„^  i.jjretici  ,  noii  qnod  a-loni;iin  Sapieiilix  incre:ii;r. 


quo  Sapiciiti:)  prliuum  se  genilain,  .ac  deinde  croa 
lain  lekiifu^ata  csi,  xd  xiernani  illius  geiierationein, 
cisi  iiidocie,  licuis^e  tuineii  referri ;  inodo  cre:itioiiis 
numinc  non  exjcludereiur  iiaiivitatis  veriias,  scd 
osicudcreiur  tauiuiii  ratio  singiilaris  ,  qua  unus  ex 
iiiio  absquc  ulla  |>assione  iiatiis  esl.  Hac  indocia,  scd 
iion  iiopi:i  iiitcrprelatioiio,  eadem  S»pieiiii;e  verba 
intelle\isse  leguiiiiir  Basilius  Ancyr.  et  Georgius 
L:i,idi.'.  ai>nd  Epiphaii  um,  haer.  lxxui  ,  11.  ^O,  ubi 
aiuiit  ;  Fitiiii  cum  di.xitset,  Dommus  creavil  nie;  ne 
commuHem  ejut  cuia  crealit  reb»t  ccetcris  naluram  cisc 
lutpicatemiir,  necetsmio  iubjecit,  Anle  cmnet  coltes 
yenuil  me.  Quibut  piani  nobis  ac  patsionit  omnis  esper- 
lem  iptiiit  ex  Potre  proprielatem  expreuil. 
-  (c)  Gxcusi,  id  ett,  heum  ex  Vrryiiii!  ;  emendantur 
cx  niss. 


oneraiioiiem  crcntionem  indocie  iioiuinent,  scd  qiiod 
iinpie  cti:im  credant.  Tolo  boc  iiiiinero,  seil  pra^scr- 
tim  verbis  snbsequentiliiis  iiot:iri  videtnr  inierpreta  • 
tio  B.isilii  elGeorgii,  quomui  verba  siiperius  reliili- 
iniis.  Cuni  auteni  IiXk:  illi  scripserint  Ancync  congro- 
gati  ante  dioin  lestuni  Pasobai  aiini  5r>8 ,  conjeotarc 
esi  litiiic  libruiii  synodoilla  esse  posleriurem. 

(0  Editi  ,  e\ce(>to  l';ir.,  genenuio ,  paiilo  aiilc 
onii^sa  vocc«iili<'!i(/(is.  Post  vocabuluni  (leneraliunis, 
salis  inlelligilur  tacila  vox  iiitelliyenliam,  q!j;e  iii  in-. 
Pratell.  eliam  oxprimitur. 

(y)  Iii  ms.  Cariiut.  hic  tiiuli  in  niorem  prxnoLilnr, 
Oiaiio  ;  in  aliis  receulioribus  ,  Oratio  sancii  lli- 
larii. 


4G7  •^aN.  Tl  llll  .M«ll  M'lsrori  KiK 

<rann'.ilorui»(|iio  .•.<lii(ci-,  hiiitc  ii.liiiniiaiis  iit«.T5  »c'i>-  A  "|tn'  "riiilianmi  xirliiic  <  .■111:1111111    mi  1  (iijiiii;i   m: 

ci-pu  Jijbolviinl,  (llssoliiia  vivilicnni.  vivlllcal.i  iinii- 
lipllcunl,  iimliiplicaia  c.nfiiinaiit ;  iiiliil  iii  lils  n\Hiii, 


!<uiii  iilira  iiiliiiiCiiis  liix  leliKiusain  0|>iiii(iiieiii,  cl 
hi^lliliciiliiiu  uiilii  :<;lerniUli$  liileiii  Hrigiiii  ;  ul  U!  ali- 
(]uaii<lu  »iiiv  Sa|iii>iili3  ot  \iiliilo  ct  VciIk)  tiiu ,  uiii- 
gcuild  heu  [Uiiniou  iiieo  Jviiii  (Ilirisio  fuisso  frxfi- 
niiw.  Nou  oiiiin  iirajudical  do  tu  srii^iii  meo  nnlura; 
ijj|4)  iiu^lr-ii  iiiliriuu:>  impvi'roeiii<«i|uo  bvriiio;  iii  li- 
(It^m  iltlr.')  filfniiuiii  slr^iiittulel  luuina  (^lixiueiidi. 
N.ii!i(|ii(^  cuiii  vcrliiiiii  et  i>3|ii(<Hiia  ci  virtiis  iii  nobis 
iiitorioris  inotus  HOMtrl  opiit  '^osilruin  nii,  (a)  leeuin 
tainen  perfcill  Dui,  qui  et  VArltuiii  iiiuni  ct  S.tpioiitia 
oiViriii.scsi,  :ib»oluta  ^ecjratio  cm  ;  \t\  iimti|Mi'ubilis 


<iuji'  inti^lligero  seiisu  me(i  pnssoni  :  netl  i)(ii(ira(ii>  nica 
•d  intollig<>iidiini  te  pnillcit,  dutn  raniiil:iiilis  iiiilii 
n.iturx'(/i)  iniperiiiis,  nsu  Ui  triMiiiin  mrai  uiilil;itis  in- 
tellino.  ipsuiii  nie  (iii(ii|iie  iicsciens,  ila  seiilio  :  ul  lo 
ni.igiii  eo,  (|ii(id  mci  sum  ignnrus,  adinirer.  ^ani  ili- 
jiulio;intis  menli.s  hic:p  «m  molum  aut  rali(»iiein  ;.iii 
vitain  tl  iioii  iiitelligeiis  senlio,  cl  se iitiens  lilii  delico, 
c«i  iiltra  iniellig.riitiam  naturali»  rxorrtii,  sonsiim 
natnnc   obleciaiiti»   Imperii.is.   El  ciini  lc   (i)  ineis 


scinpor  a  te  &it,  qui  in  liis  iviornwrum  propriiiiaiui;!  i^jiiuraiiii  iiilellifiam,  el  intelli((ciis  Tcner.T  ;  441 
liiaruiii  iioiniiiilMiit  ex  ie  zcitus  OkttttiUiiur  ;  iiatiis  *ii-  nM  eijo  iii  (iiii  rcbus  lldem  omnipoten(ia'  tiia; 
li^in  ita,  ut  niliil  aliiid  qii:)iu  lu  Hil)i  liignilicel  aueto-  laxaiin  ,  qiiia  no«ciam ;  iii  sen<iiii«  meti^  ongincm 
rcni;  iiuii  uliaiii  fidor.)  iiiniiiiaii^  nmittal  per  id,  D  (j)  Unigoiiiii  tui  ocoujiei,  ci  silii  Mihd:it,  el  «liqniii  iii 
{bi  ({uod  anle  (empcra  xtcrna  irntus  cise  memo-  me  Nit,  qiiod  ei^  ullra  el  Oeatoreni  ct  Oeiini  meiiiii 
raliir.  leiid:im. 

54.  FiHu$  ex  P«frii  siilManlin  nalu»,  adeoque  tc- 
cundiu  ab  »0,  ted  erlernut  el  inriivici«Ht.  —  Naitvilas 
cjus  ante  a^lerna  tcmpor:'  cni.  Si  ali.iiiid  in  reliiis  esi, 
i|ii«il  auloMiiil  a'ieriiiia(ciii ,  ent  aliijnid  prorpcio  , 
quo4)  senaum  «^tcnuialis  excedai.  riiH  eri|in  res  csi, 
u|  liiiigenilus  ttius  csi  :  iioii  iiuiiio;  iion  proieiisio, 
non  kucuitduin  innicietiiiaruui  upinieiiem  nnmen  ali- 
«|uiiU  inaiio ;  sed  Clius,  iiiius  ei  t«  IWm)  patre  [)eiis 
voriis,  el  (i;)  a  le  in  natiirai  lu»  uihiiIi-  gonitus;  posi 
le  ita  GOnfitendus,  ui  leeu(n  :  qitia  :i'ierni«  urigiiiis 
suan  auclor  aKterniii  ei.  Nani  diini  01  le  est,  se€otii|ii<; 
9  le  eil;  duin  vcro  lini<i  e>i,  non  {i)  sepannduii  ab  10 


IZ.  In  auttU  naluralibu^  ubti»  ,  quttrum  lnui 
Cdiiin,  utecurril  /Si/ci,  quonlo  utagis  m  tiiiiinit 
—  .Miilta  ouiin  istitis  iiindi  in  rebiii  liumaiiis 
1'r.csiitisli,  qiiorun)  cuin  rausa  ignoreiur,  elTectus 
tamcn  niiii  ncscitur.  Ci  relifliosa  ost  liilea,  ulii  eit 
eiiuiii  o:iturali&  (c)  inscicnlia.  N.im  cuni  ur«.xi  in  ctn- 
luiii  tiiuin  bni  luniinii  inei  inritma»  oniloi,  niliil 
nliii(t  esie  quam  coeluin  luum(<()  orcdidi.  iios  enim 
astriffros  in  eo  circulus,  ot  anniKis  recursus,  ct 
(.')  vergiliai,  ei  septemtrionem,  «t  lueireruni,  (()  <li- 
vcrs:i  minisleriorum  suorum  sorlitos  ufiicia  rotiipi- 
cieiib,  [>etiiu  le  in  liis,  iiunruin  intelli^enii^im  noii 
complcctor,  intclligo.  Cuin  vcra  niirabilas  elntiun^  C  es  :  quia  uoc  tine  luu  lniiso  coutlK  tulus  aliqnnndc 


niaris  lui  vidi ;  non  soluni  aquariim  oi  iyintun,  sed  iicc 
mndini  (g)  diinenban  liujus  vici»8iliidinis  assriii- 
(iis,  lideiu  i:imou  raiiunis,  milii  impcr»pica!iitis 
licct,  apprclicn.icQi.  in  bis  w  quoqua  qu:8  igiior», 
iiQt)  uebcio.  Jam  verocum  iii  terras  iiientu  oonvertoF, 

(a)  In  velero  ms.  Colb.  ct  Germ.,  yoti-ji  inmen,  non 
lccum  lamen. 

(b)  Vai.  has.  ms-,  i);io(<a 'f  Hfife,  ctc. 

if)  i'-d:li.  tnsciJia.  'Veierriini  codicc»  Yat.  ba».  el 
C(..h.,  6cifn!i<i.  Yerius  CTnut.  imcientia. 

{<t)  H  esl ,  le  iinuin  ;llius  auciorein  ac  modcr'»- 
toroMi  crediili  uuiar.eKio  cotlum  coniueiu  Dcimeisi: 
iion  smiidi,  ul  lni|,iiiur  iii  Ps.  nv,  n.  10  ,  scd  ralio- 
iiem  qiia  illnd  inoderaris.  non  suiii  asscciitiis. 

(t)  Aixul  ISail.  ui  in  inss.  viryiliai  :  inconcinne,  si 
liiitc  verg.li:e  dcromiiieiitnr,i|uod  oriiim  suuin  veriiii 
leni|iOrc  'tabeant.  T>im  in  excusis,  at'pl<?niti'iaii<im, 
siiie  <:<.  1'orru  idvm  e->t  set^iemirio  quod  boaia,  iriu- 
nes  eiiiiii  .tiilii|nis  erant  boves  aratoros. 

{()  lii  viilg:iiis,  et  diisrsa  :  nialo  addit*  conjnnc- 
(ioiie.  Antea  vttu»  ins.  Goll).,  nuii  /uci/cnitu  pra.'rert, 
sod  liiijiis  luco  piuiarurii.  Mciii  liabdl  nis  G(:riu.  in 
tuxin,  (i  iii  luargine  v»i  vtinduTiiiti :  qux  leclin  iiobi.H 
iiuii  probatnr;  cuin  siipeims  iiieniorai:t:  sint  vtnjiliiv , 
(juod  latiiiuiii  iionieii  <^l  vcrlii  gra-ci  t:/:i«8i,-. 

(g)  Vai.  ti:is.  todcx  ciii!i  .M.irliii.,  iimiu-n.^ir  lii{iiis 
vatliludiiiit.  M.igls  platct  librornin  aliuriim  lcclio, 
qiia  m  irls  ii.sin«  ciiac^iliir. 

(/1)  Iniisdeiiims!!.,  im^f('(i/iu  kjmki/*  Wn/fini,rlc  , 
cdiniptc. 

(i)  Sic  poiiore.H  mtt.  ubi  Corb.  a  becimda  manu 
nliii|ii>i  rccuiiiiores  habont  in  meit  :  eudtiii  lonsu. 
r.ilili  vero,  rwe. 

{])  Aliqiioi  ex  antii|uioribiis  nts».   primoi;<!ni(i  lui. 


«s.  iic  aul  imperfeottis  sir.i»  g<^iioi«ti.in« ,  »iit  kitp^i- 
llutis  posl  gtfiieraiior.oin  ar^tixrin   .^iqno  iiaitd  Id  iin- 
luiii  nativitas  prulicit  aiterna,  ut  nnigenili  :iul«  K-lcr- 
ita  lempura  ei  te  filii  palrum  le  k.  iziniii  .'«teri.uin. 
S5.  Sphitut  lanciu*  iwn  eii  oreotura.—Kt  niihi  qni- 

Mox  iii  vulgatis  quo  ego,  ubi  e\  rass,  rcotuiimus  qnott 
tgo. 

(&)  F.tGiti|ilar  Vaticanse  tiasilic»  ,«(«(«  naftinc 
f<i»,^(ciirf'i.s',  aliis  omis.:!».  IJad.  ci  \Lr.  cxunoreceii- 
lii.re  ms.  Golb.  valdc  ilubuo  lidei ,  el  a  I*  in  naliiiii' 
tiiii:  vciilaleijeiiilus,  tlc.  .MterColb.  cuni  iinoSorbi.ii  , 
<!.'  n  I''  in  nalur't  tua  unigcnitiit  gckitut ,  elo.  Marlin., 
Romii?.  ac  Tlieod.,  •(  «  l<  in  natiircr  (Mie  IngeKittr  iic- 
iiitui  yolettale  :  iia  ex  te  confilendut,  ctc,  quod  [.i|is, 
c(  Par.  .srripuero.  Sed  vaUle  sitspoitiim  csl  vorali:i  - 
litm  potCittHe,  pro  pc3/  te,  ciitn  additautcnto  vociil  1- 
riim  ex  le,  hi  veiustiorc  ms.  Colb.  iiccnon  Cor'i., 
"  Curii.,  ['ratell.  cl  «liil,f(  a  le  in  uiitura-  luiv  Miii^riiidi.' 
(jmiliit,  ute.  Maxttiie  arriilorc),  et  a  te  niilHne  tiia;  ci 
ruiiijiciii/is  j;i'ni(tii ,  seenndutti  illitd  lili  dc  S)'niii(is 
11.  A\i  :  liiiellicio  ex  Deo  Deum,  iio/i  dii.^lmilis  csseuliie, 
noii  diviitim,  ied  niititm,  el  ex  Inna^abilit  Dei  svksliii: 
lia  coiNCGNiTAM  in  filio.trcitnduni  timililudineni,  um- 
tieiiituin  iia/fiiKiilcr».  Ncqiie  cllam  iltsiilucrel  superii.r 
iectio,  si  jiarticula  in  alicssei  lii  liitiic  moduiit ;  ri  .1  ic 
nalNro!  luK  iiiiigeiiitiv  genitui :  ot  fllii  et  P:ilrt!<  uniits 
vci  bis  iiuturiii  (uie  iistciiUatur,  <piibus  sultjiiiiga!tir 
tiritf/<'iii(it! ,  iil  Filii  proprictas  d.clarcltir.  Sic  lib.  i\, 
II  iiH,  Iei;itnii9  Filli  natnrain  a  1'alcrtta  tion  dlffll>ric  , 
yMi|)/>c  (;m(1'  cc  (o(ii  lola  lli,  i/uiT  tl  dnm  iiiiinciil(ii  esl, 
palrem  in  se  habeni.  Vcititn  iiiiidior  viia  esi lcctlonK. 
iiioiiuslcrii  SilvLU  ina]ori.<i,  i|uain  co  nundiiinvliu  prc- 
ferendaiii  conjectabamus. 

(/)  Sic  iiiis.  tdtii  vero,  ».111  lefnrandus  a  le  eii. 


m 


DE  TRINJrATE  LIBER  XII. 


470 


tlem  parum  cst  lioc.  fiJei  mex  ac  vocis  oflicio,  Do-  j^  Nam  ul  lii  eo  ,  quod  aiite  scterna  lcinpora  (Jnigenitus 


iiiinuinetDeum  mcnmunigeiiilunituum  Jesiim  Chri- 
filuin  creaturain  ncgare  :  hujus  ego  noitiinis  consor- 
tiuin  nciasanrto  qiijdem  SpiriiiiHio|)aii  ir,  exle  pro- 
rccio,  ct  pereum  misso.  Magna  442  '^^"^  '"'*''  ^•c-'' 
rcs  tiias  rel  gio  esl.  Neqne,  iiiiia  te  soluin  (n)  innas- 
ciliilcni,  e(  unigenitum  ex  te  naium  scieiis,  geniuim 
(6)  lamen  Spiriiiiin  .<^anciumnon  diciurus  siin,  dicaiu 
uinquam  crealiim.  Hujiis  cgo  dicti ,  qiiod  mllii  ciiin 
facleris  a  tc  sub^titnlis  cominune  esl,  (c)  ad  tc  quo- 
que  prorepentcs  limeo  contumclias.  Profunda  tm 
sanctus  Spiritus  tuiis ,  secundum  Apostolnni  (1  Cor 
II,  iO) ,  Borutatur  et  novit,  ci  inierpellalor  pro  mc 
tiiuii  iiienarrabilia  a  me  lilii  loqiiltur  :  et  cgo  iialurjc 
sux  ci  le  {d)  per  unigenitum  luum  mam-iilis  pivtcn- 


tiius  (g)  cx  (c  naius  est,  cessmie  omni  amhiguiinie 
scniionis  atqiie  IntelligentisD  riifliciillate,  solum  (pioJ 
nalus  est  m;iiict  ■  iia  qnod  e\  te  per  eum  sanctus 
Spiritus  luus  csi,  elsl  scnsu  quidem  non  perclpiam  , 
scd  taiiien  lcneo  conscientia.  Iu  spirilalibus  enim  rc- 
Iiiis  uiis  lielics  siim,  Unigenilo  luo  diccnle  :  JVc  miic- 
ris  qnod  dixerim  libi,  oportei  vot  nasci  dcrtuo.  443 
Spiriltis  uH  vult  spiral,  et  vocein  ejm.  audis  icd  nc- 
scis  unde  ''eniat,  et  quo  eai.  Sic  esl  otnnii  qui  nalut  isl 
(A)  e-  'iqiia  et  Spirilu  sancto  (Joun  iii,  7.  8).  Hi^gft- 
iierationis  iiip:c  lideiji  obiiiiens  nescio  :  clquud  igin)- 
ro.jam  tenco.  Sliie  seusu  eniiii  mco  rcnnscftr,  tiiui 
cfiicieniia  reiiascendi,  Modus  aiilem  S|iiriiui  iiiillii« 
cst,  (i)  loqiienti   ciim  TClil,  quod  velil,  iibi  vclil.  I'"t 


liain  crcaiionis  nomine  non   modo  (c)  cloqu:ir,   scd  n  cnjus  adeiiiiils  atque  abciinlis  causa  ,  giib  ansiBlcniig 


ctiam  inramabo  ?  Nulla  te  nisi  res  tua  pcnclrat  :  nec 
profundura  immens;c  majestatis  tua; ,  pcregrina}  ai- 
qiie  alienx  >  le  virtutis  causa  mctltur.  Tiiiim  csi 
quidquid  te  inil :  iieqiie  alienum  a  te  cst ,  quldquld 
*irtute  (D  scriitaniis  inest. 

56.  IntnarTabilis  est.  —  Mihi  aulem  inenarrablHs 
csl,  ciijus  pro  me  milii  inenarrabilcs  siint  loquekv. 


licet  conscicniia  ,  ncsciaUir  ,  hiijus  nalurani  iiiier 
crc:iliiras  rcfciam,  el  originis  sua^  (;)  dclinilionc  iiio- 
deral>or?Omni:i  quidem  facia  perFiliiim,  qui  ap>id  ii; 
Deuin  in  princlpio  cial  (>c;'.s  Verliiim,  Joaiincs  iims 
loquiuir  (J«an.  t,  \  3)  Scd  crcala  omnia  m  eo  lii 
coBlis  elin  lerr.i  visiliilia  et  invi.sibilia  Paulus  (/»)  eiiii- 
mcral  (Cohss.  i,  Id).  Et  cum  universa  in  Cliiistu  ct 


(a)  Hiinc  locum  Erssmus  in  prsefal.  een«ori«  vir- 
gula  notavit,  quast,  inqiiil ,  Spirilus  tuncttit  nauatur 
et  ipsf  0  Patre.  Scd  cuin  ililarius  Spiriluiii  saiictiiin 
gcnilum  iion  esse  diceinliim  pioxiinc  alliriiiet;  Pa- 
irem  tolntn  innatcibilem  salis  inlelligltur  praedicarc  , 
non  qiiia  solus  slt  iiativiiatis  expers;  £cd  qiiia  solus 
siiic  principio,  solus  slne  aucture  ,  soiiis  (-r.seniinn 
suain  lial>e:it  ab  alio  :nin  acecpiam,  scu,  ut  vocant, 
incommiinicat.im.  Qua;  loqucnifi  r;iiio  .•ipiid  Tlicolo- 
gof  iia  etiamnum  recepla  est,  ul  innaic^bititas  «piid 
ilios  (^atris  nntio  ccnseatur.  Noa  allo  sciisuSlriniense  /-< 
cniicilium  an-  S5I,  analh.  19  .  Si  (lui^  Siiirilnm  San- 
clum  Paractetum  dicens ,  innascibilem  Deiini  .iicat, 
anatketna  lit. 

(t)  Non  leviter  pr.Ttereundus  est  bic  locns,  tibi  Ili- 
larius  diserle  raietur  Splriium  sancuim  non  csse  gc- 
niluni,  cum  tamen  lib.  v!i,  n.  4S,  asscrat  qiiod  natu- 
r<p  (eqitaUtoieift  sola  postit  prceitare  nfttivitai ;  et  iiuiii. 
26  :  Sola  ei  nativitas  /ilii  non  impie  per  limililudineiH 
erediiur  wqualis.  Ima  in  hoc  ijiso  libro  pnixiiiic  au- 
diviiiins,  n.  Sl  :  A'i7»7  i?«im  in  rebvs  Dei  nisi  natum  et 
arlernum  confiletnur.  K\  quo  scquiiur,  Spirllum  san- 
ctuin  iion  esse  Oeo  a>qiiaiem.  Iliiiis  tameii  cum  Dco 
iinilalcm,  ei  aeqiialititcm  ciiin  Patre  liic  tain  lucu- 
lenler  adstruiL,  ut  siipcrioribiis  in  locis  nativitatcm 
conditioni  vel  ex  iilhili>,  vel  ex  allena  s'ibsiatitia,  dii- 
liio  procul  iiitelligendiis  sii  opponere.  Uiiile  po£t  4I- 
iala  ex  lib.  vii,  n.  iO,  verba  Sola  ei  nutivitat ,  elc, 
proxime  subjicit  :  Nam  quidquid  extra  euniest,  etim 
contuinetia  ei  honorutee  vktutis  wqiiubitur.  Ncquc  vcro 
Spiiitiim  saiiciiiin  aut  ex  niliilo.ini  exallenasnbslan- D 
•  ia  cste  (Dinusclare  negat,  quamipsum  Filiuiii.  Naiu 
sicul  de  Filio  dicit  ;  T<«>  cnim  res  esi  :  iia  ct  «le  Spl- 
ritu  sancto  :  Nulta  te  nisi  res  tua  pcnelrul...  luuni  esl, 
quidquid  te  inJt :  siciit  Filiiim  lib.  vi,  n.  3:>  ct  alibi, 
iion  ut  essct  ccepisse  ex  iiiliilu,  sed  exiissic  a  iiiaiiente, 
ila  et  l)ic  Splriuiiu  sauctum  maMentis  cx  Deo  natura: 
piorueiur.  Iliiic  Spiriins  !<;incti  coiiiuuiolius  lii  Ipsum 
Pairein  redundare  declarat,  sicut  doccresolcl  Paircm 
ah  bis  ipsis  inlionorari,  qui  Filiuni  iuhoiiuraiit. 

(t)  8ic  duo  mss.  Colh.,  iiiius  Sorh.,  clc.  Pleriqiie 
alii  Ciiin  liips.  et  P^r.,  ad  te  quoqve  prorepentii  tiiiieo 
cpntumetiam  :  pro  quibus  pessime  apud  B.id.  et  Lr., 
prcetendisli  tensui  meo  contuinetiam.  Priiiia  fronte  pla- 
ccicum  ms«.  Vat.   bas.  et  Man.,  c  le  quoque  proce- 


dentis  ttmeo  contumeliain  :  Carn.  etVind.  boc  f.ifcn- 
libus,  quod  iii  iis  prcferaiur  a  te,  non  ad  /«,  Verum 
lim-c  leclio  co  niagls  csi  suspci  ta  ,  quo  iii  aniuinni  la- 
cilius  cadai  qiiaiii  aliera  •  nia.vime  ciiiii  iii>n  ocnurr;it 
iilsi  iii  ils  iiiss  iii  i|Uilius  llbrarii  nnniiiilla  sibi  pci- 
miseiuiil.  lleiiide  oralionis  lcges  tii  piocirdcii/fm  ant 
procedenti  posliilanl,  iion  procedentit.  Uemuiii  paili- 
cula  qtioqitc  iiiilicat  coiiliiiiicli^im  dicli,  ipin  Splriuis 
sniiclus  i'reaiu>  assuritiir,  noii  in  illiim  soluni  ciilc- 
re ,  scd  et  iii  euiii  cujus  cst  apiriuis.  Quod  eo  lere 
niodn  domoiiilrare  liccl,  qiio  supra  niiin.  li,  osicnsiiir. 
esi,  Paircm  esse  crcjiuram,  si  crcaiura  sit  Filiiis. 

(d)  Pervcrsc  apud  B:id.,  per  unilam  tuam  maneiuii. 
Quiid  Kr.ismus  noii  niut  111?  ,  lanium  ad  or.iin  libri 
aiiniilavit,  c«m  uuigenito  luo.  V,x  quo  poslea  coiifecit 
Lipsius.  ctim  unigentto  tuo  inananlis.  Ueformantur  e( 
Par.  ct  niss.  In  iiis  doccmur,  Spirltum  sanciuni  esss 
poieiiiiam  naUirm  stim,  liot  esl,  qu;c  sua  ail,  ppr  sc 
siili.-istit,  ct  iioii  alleri  iiilia;rc;il ;  neqne  ita  nntura: 
stice,  !Jl  iioii  a  Patie  pcr  Dnigenitum  ipsius  origincm 
babeiii  :  sed  ita  lamen  esse  ab  utruqiie,  ut  sil  ««iKro; 
nianentis,  hoc  esl,  ciijus  pro|irium  sii  esse,  et  iiiiiiMiu 
nesclre.  Huc  atiinet,  quod  lib  viii ,  n.  19,  Spirilu', 
sancti  proccssioiiem  consittenlit  egrestionent  exisii- 
liiaiidaiii  iniiuil  .  egressiiifiem  quidom,  ob  subsiatcn- 
tiaiii  Ipsius  dislinciam  ab  co  iiiide  proccUit ,  coriyis- 
tentis  vcro ,  quia  iioii  recedlt  ab  eo  ex  quo  subsistlt. 

(e)  Er.,  Lips.  et  Par.,  ho«  tnodo  non  eloqtiar  :  cas- 
ligani  mss. 

(/■)  Vcinsiior  nis.  C'>lb.  ciim  Germ.,  fcrul^nlii  en 
Allcr  ciim  tino  Sorbon.,  scrutautis  in  te  est. 

(g)  Ex  mss.  revocamus  ex  te  nalus :  quod  in  prius 
vulgaiis  dcsiderabatur. 

(k)  Erasiiius,  iiatits  esi  ex  Spiritu  sancio  :  puto,  ul 
lioslris  Si'iipliir:B  exeiiiplaribus  congrucrcl.  Sed  iii 
oiiiiiibus  Iiii:iril  cdit.  ct  niss.  Iiabelur  ,  nalus  eat  ex 
aqiia  ei  Spiriiu  sanclo.  Quamqu:im  non  exsiat  sancto  in 
inss,  iilsi  iii  M  irliii,  iiiio  Tolb.  ct  altero  Sorbon. 

(t)  Iii  iiiss.  loquendi.  lo  eiimdem  Scripliir.c  locum 
pariler  (ibsei  vaiGicgoriiis  Nazianz.  Or.  xxiv,  n.  'i.i, 
tcsl:it;iiii  csse  S|>iriuis  saiict;  diMtillalein,  nempe  exeo 
quod  herili,  non  auiem  tervih  modo  accedit,5i9rcoTitu; , 

o\i  5ou ),(/&);. 

(j)  Vns.  Val.  bas.,  Colb.  ac  Germ.,  definitionein. 
(t)  Marlini:(iius  cddcx  ,  cnanat. 


471 

pcr  Cliriiiiiim  crc;iia  incinorarol:  dc  S|iiriiii  saiiclo 
suHicieiiiuin  aibi  signilioaiioiicin  eaiii  rxistiinavit , 
«juoU  liiiiic  Spiritiiin  iiinin  «Jicerei.  Cuiii  lii^  c^^o 
Vioprie  electis  libi  viiis  li;cc  itii  sefiiiain,  ul  sicut  iii- 
liil  aliiiil  ullra  444  ^'''■■^''■"i  iiitilligciili.eniou'  seciiii- 
diiiii  eos  ile  lJiii(;eiiiio  luodicam,  (|iiain  csso  iiaiiini, 
iia  quoquc  ullra  iAgeiiii  humani  o|iiiiiuiieiii  secuiiduin 
cos  niliil  aliutl  Jc  saiicio  Spiriiii  luo  loi|iiar,  quaiii 
Siiirituiii  luiiin  csse.  Neniie  sil  inilii  iiiutilii  (nigna 
verboruni,  scl  iiicuiiciantis  fiilei  cosistans  prolcssio. 
.'»7.  Orn/io.—Conserva,  oro,  lianc  fiJci  inex  iiicoii- 
taininaiain  religioncni,  et  usquead  escessuui  sjiirilus 

(n)  Vcrli.i,  iiiia  let^um  adoreni :  sanrlum,  desirtrraii- 
tur  in  msa.  Cnlli.  ac  Cerm. 

(6)His  subjicitur  in  iiis.  Corb.  :  Explicil  tiber  xu. 
l.ege  ciim  pace  Domiiii  iioslii  Jesii  ("/inj(i  (eliciler  :  in 
iiiio  Sorbon.  F.jplicit  liber  xii  ///7(ini  episcopi  Triui 


IN  MBHtM  I)E  SVNODIS  Mi 

A  nici  don.'<  miliilianc  ronscionti:!'  nie.e  voccm  :ul  qiiod 
iii  retjciieralionis  iiiim'  Synibolo,  liapli/.alus  in  l'aii'C 
ei  Filiu  cl  Spiritu  saiiclo ,  prufessus  sum,  scinpcr 
olttiiicam  :  i'alrciii  scilicct  le  iioslruni,  Filiuin  luiim 
(n)  una  tccuni  adnrein  :  saiicluni  Spii  iliini  luuin,  ijiii 
ciL  tc  per  iini^eiiitiiin  luiiiii('st,|>romcri  ar.  Qnia  inilii 
idoiieiis  ad  lidcin  lcslis  est,  diceiis  :  Pnter.omiiia  meii 
lua  swii,  el  lua  mea  (Joan.  xvii,  10),  UuiiiimH  mciis 
Jesus  Cliristus,  mancns  in  lc  el  cx  te  ei  apud  te  sciii  - 
pcr  Deus  :  qiii  est  bcncJicius  in  sxciila  sxculoruni. 
Amcn.  (b) 


latis  [elieiler  :  iii  Silv.  Explicil  liber  xii  Hilarii  epi- 
scopi  de  fide  «(incrtMtmir  Triiiilalis  adversut  Itan-elicoi  : 
iii  Yiiidocin.  Expiuiunl  /(frrixii  tuncti  iiiimilubilis  viii 
llilarii  de  fide  1'alrit  el  FiHi  el  Spiriliis  saiicti. 


***'^IN  LIBRUM  DE  SYNODIS 

PR^FATIO. 


I.  llbi  el  quando  unplus  sit  hic  Trailntus.  —  Noii 
esi  sejungendus  a  libris  de  Triniiate  liic  iract>tus , 
quem  niss.  piope  oniiiescum  illis  iia  conjungunl,  ut 
in  duobus  Colbcrliiiis  el  Germancnsi ,  iino  a  Cas- 
siodoro  liber  decimiu  lertius  nuncupeinr.  Neqiie 
ctiani  disiat  tenipore  aiil  materia.  Nam  ct  Cdei  illu- 
straiidae  causa  suacepius  est,  et  ex^ilii,  non  secus  ac 
|1li,  parlus  fuil.  iam  enim  Hilariiis,  iiii  deciarat  ipse 
num.  i  et  65,  loiinn  trieimium  in  exsilio  exegerat, 
ei  adhiic  inlra  detem  Asije  proviiirias  coiisistebat, 
cum  illuin  edidii.  Quotirca  poslreniis  hujus  libri 
verbis  fraires  suos ,  ui  iii  oraiioiiibus  sanciis  exsilii 
sui  memores  siiit ,  rogul.  Si  lamen  Scultcium  ( in 
nnalysi,  pmj.  39'')  auuias,  scriplus  ett  hic  tiber  vet  Se- 
leuciir  in  ^ynodo ,  vel  Conslanliiiopoli,  vcl  in  ipta  re- 
(orniattone  ecclesiarum  llaiicaruin,  cuinjam  nb  Orien- 
lis  pttrtibiis,  in  quibiis  exsutaveral ,  reJin^set.  Usquc 
adco  aiiiiiiis  dunuu^ilur  inoliui  d,i  rebus,  iion  secuii- 
duni  ipsas,  sed  secundum  proj>ria  placiui,  judicandi 
consiietiido!  todem  vitio  implicatus  Erasmus  iion 
niultiim  aitendit  quid  diccrei,  cuin  quein  memurat 
llieronymus  Itilarii  librum  Arimincnsis  et  Seleucien- 
sis  coiicilii  hisioriain  coniiiieiilcm ,  liuic  forsitan 
tractatui  adniixlum  pronnntiavil.  Quid  enim  in  cn 
reperit,  quod  non  ante  pruMlicta  cuncilia  sil  gestuiii , 
aut  quod  pcr  se  ad  eorum  bi>ioriam  perlincai  (Frasm. 
piiefal.  in  //iiur.)?  Veruni  cx  Ililarii  ipsiiis  verbis 
iiuiii.  8,  perspituum  cst,  scriplum  esse  liuiic  libruin, 
tuni  jaiu  propter  ierr.-B  motuni,  qiii  an.  358,  die  Au- 
Kusti  il,  coiitigerai,  conciliuin  Nicomedi.T,  vcl  ctiam 
Micxx  in  Bithynia  congregandi  immutatum  esset 
prupositum :  rumque  iionduni  derretum  es«;rl ,  ut 
onincs  qiioiqniit  possent  .\riminuin  ahjiic  Seleuriam 
cngcrciitiir;  scd  laiitiim  ut  bini  ant  siiiKiili  ex  singiilis 
provinciis,  iiqiie  Ancyram  aiqnc  Aiiiiiimini  convc- 


iiircni.  Quod  cuiu  anno  55i!  dcsinente  slaluluni 
fiierit,  nenio  nou  facile  coocedct ,  hunc  iractalum 
.inno  3o9  incunlc,  vel  eiiam  excuiiie  558,  fuisse  edi- 
tiun.  iloc  cerie  consiat ,  ct  pusi  ujcusem  Auguslum 
.in.  558,  et  anle  Maiura  an.  Zb\),  cpocbam  illius  csso 
ligeiidam. 

II.  Qua  cccasiom.  Quo  fine.  —  Liller.x  a  Caliicanis 
cpiscopis  paulo  jiost  damiialam  ab  iisdeiu  Siroiicn- 

C  setu  formulam  sccundam,  nec  longe  antc  Ancyrana- 
syiiodi  celcbrationem,  adeoqne  circa  niensem  Mar- 
tium  aniii  358  accepio; ,  rc^cripio  buic  occasionem 
prxbuerunt.  Cujus  scnpus,  1*  comrounionis  domi- 
nicx  reddere  vicem  ;  t'  nonnulloriim  optaiis  f:iccrc 
salis,  qui  quid  Urieiitiriet  in  fidei  professionibus  ge- 
rnnt  aui  getterunt,  quidve  iiipiT  oiiiniiiij  roriim  diciis 
ipse  sentlret ,  rescirc  cupicrant;  5'  id  elaborare,  ut 
Orionlales  et  Galii ,  qni  coulra  erumpeiUeoi  novis- 
sime  Aiiomfleoruni  ha^resiiu  conspiraraiit ,  sed  inii- 
tuis  lanieu  inter  sc  $us|iicionibiis  laboraiiies,  ctsi 
forle  non  admodnni  seiiientiis ,  cerie  verbis  adhnc 
4^7'448  dissidebaul,  iii  syuudis  pruxime  babeii- 
dis  j.im  in  ununi  convenirenl ,  ac  siispicioiie  oiniii 
de|)Osita  fidem  unam  complcciereiilur. 

D  III.  Lihri  iiiwiH«.  —  Ilujus  rci  graiia ,  poslquani 
Gallis  dc  iiljesa  ei  consiauti  illoruMi  fide  verUs  ami- 
cissimis  est  graiulalus ,  primnm  Siriniciiscm  blas- 
plieiniaiu  refcrt  cique  oppoiiit  quas  Oriciiuales  Au- 
cyrae  coiitra  Aiioinueos  edidcraui  lid<i  defiiutioiies; 
iis  tamen  suppressis,  ijuas  coriiin  lcgaii  Sirmium  vc- 
iiientcs  rclicucrant.  Tuni  fiJei  oinnet  snbjicil  posi 
saiiclam  kyiioJum  Nicoiiiam  diversis  tciu|Hiribus  el 
locis  conscripias,  AHlioclienam  videbcrl  an.  541, 
|iseiidii-Sardiceiisem  an.  517,  ei  Sirmicnseni  conlra 
riioiiiium  aii.  531,  qiins  omiii';^  scsc  iuiiijdecti  cpi- 
scopi  Aiicyra:  coiigtcgiii  in  sua  svnodica  epi^ioU 


i-5  rU^.FATIO.  474 

njiud  Cpitiliaiiiiiiii  li:ir.  i.wiii,  ii    -,  iioii  somci  lisii-  A  nis.  Sallcm  ncgari  iifquit  Siinii.MiSiin  ,  qii;*  prxci- 
ficaiilur.  ilos  ciiiiii  poti^siiiiuiil  llihirius  Orichl:iliuiii 


iioiiiiiic  iiitelligit.  Quos  .aniice  ail  vcrilatom  revocari! 
&tu(leiis,  iia  laudai  eo^,  (jiii  aviia  ct  ai)Obloli(a  (ide 
conteiili  Jcri/iM.'!  fides  nesciunt,  ut  lamen  prolcssio- 
nuiii  pluralilatem  excusd,  el  quiilquitl  iii  eis  defcndi 
poiesi  beiiigne  iiil«rprcieiur  aique  defend;it.  Imo 
quidquid  conira  o(xo^(7(ov  solcl  oppoiii ,  non  t:icet; 
licc  dissiniulal  quod  in  gratiain  verbi  of*otouT(ov  po- 
tcst  afferri.  Postrooduin  laiiien  sutijeclo  ^icseno  sym- 
bolo,  reiineiidum  csse  oaooiKriov  vaiidiisiinis  ralio- 
num  monienlis  coiincii  alque  c(fi>cliidil. 

IV.  iVon  [uit  vcisus  e  grwco,  sed  laiitum  Symbola 
Vrienlaliwn.  Symbola  ilUi  ad  lillerani  vertii.  —  liaud 
scio    an    propler   pro-dictas    fidei   coiilessiinies   la- 


puiim  iii  liuc  libro  locum  nhiiiicl,  iion  contra  Arin- 
nos,  scd  ccnlra  Pliotiniim,  Anlioclienani  vero  contra 
Aliianasiiini,  :.(^,  dcimini  pseiulo-Sardicenscm  advcr- 
sus  eumdeiii  alios(|iic  catlidlicos  conveuisse.  Miiius 
nnlc  in  aniiiiiiissimo  Iiasilicr  Valicannc  codice  inscri- 
liiliir:  Libcr  ralhulicir  fulei  449450  fonira  Arianot 
et  pr(cv.  Ariiimfacqiiiescrnhi  :  niaxinie  cum  iinn  c<>n- 
tiiicat  iilecodrT,  ni«l  primam  Iiiijns  liliri  partcm  cum 
Aiicyran;«  lidci  di'(iiiiti(iiiiljus,  quibiis  aucloros  Sir- 
miensis  blas|iliL'nii:e  lisqiic  .icquiesfientcs  rclclluntur. 
Neqiie  sufficieiiteni  Ibii  liiijus  noiiiiam  pr;pstat  in- 
scriptio  de  Syiiodis,i\u:v  in  niss.  ab  annis  JiOO  obtinel 
lliijiis  aiictoreni  cssc  conjcclainus  llieronymum,  qiii 
ciim  non  babercl  (|iio  noiiiine  lioe  Opus  hreviicr  indi- 


line   redditas,  a   Sculteto  post   Gilluliiim   ( /)r(r/a(.  H  caret,   nppellarii  (/e  Sijnodis,  puta  ad   imiialiunem 


in  Hilar  )  dicalur  liic  liber  versut  de  latino  in 
yrcvcum ,  non  apfiensis  verbis ,  sed  reridilo  sensn 
longe  niiiiiis  coiisiat  an  l>asinus  eadem  etiam  dc 
causa  vcluti  pro  comperlo  asserat  :  llmc  liiirum 
llilarius,  til  ipse  lesialur,  vertil  e  (jrceco,  sed  Iiac  li- 
berlate,  ulubique  neglietis  verbis  senlenliam  modortd- 
dat ,  el  vbi  locus  iiivilal ,  /iliquid  de  suo  adniisceat  . 
quam  libertatem  sibi  perinittii  cl  in  pialniit  scribens. 
Naiiciiim  feri  communis  sermouis  utus,  ut  opiis  la- 
tinum  dicatiir  e  grxro  versiini,  (|iiod  quKdain  moni- 
menia  conlineat  e  gnrco  iransl.ila.  Sed  ,  quaiiivis 
uliud  omnino  sonont  Erasmi  pra'8eriim  verba,  demus 
tamcn  cos  in  unas  Oricnlaliuni  forinulas  Imic  lil)ro 
ndniixinsrespexissc.  llndc  babeiit,  llilarium  neglectis 
ubiquc  verliis  taiituuiinodo  reddidisse  scniculias  ? 
AfTerunt  quidcni  (|iiod  lestaiiir  niini.  9,  sc  Ancviana 
decreta  vcrbis  qiiam  potorii  nlisojuiissiiiiis  cxpositu- 
runi ;  nun  quod  non  :ili  nliis  jaiii  fuerinl  cdila  ,  sed 
quod  ex  yrceeo  in  lalinuin  lul  verbum  expressa  iraiisln- 
tto  o/ferl  pleTtimque  nbscuriinieni,  dum  cuslodita  vcrbo- 
rum  collalio  eunuleiu  absolulionem  non  pulett  ail  inl  l- 
ligenticp  simpliciiiitein  consi-rvnre.  At  priiiio  de  solis 
Ancyran.c  synodi  delinilioiiibusscrmuneui  liic  liabct 
Deindc  eipressara  ad  verbtim  traiislaiioneui  plcrum- 
quc  obsctiram  csse  iiisiiiuat,  iion  quaiciiu.;  verba 
rcddit,  scd  quateniis  ^imdem  verboruiii  niiniLTum, 
ordincm  collocationemquc  scrupulosiu'!  custodil  : 
quod  apertc  in  Psal.  lxvii,  n.  i\,  declaial,  sc  nimi- 
rum  jam  monuisse,  plermmiueinierpretettmrtos,  dnin 


libri  Atlinnasii  cadcm  r.itione  inscripti,  cuin  quo 
qiiamilaiii  Iiiliere  vidctiir  affiniiaiem.  Qiinmquam 
npud  Atliaiiasium  spccialis  esl  titulus  de  Synodis 
Arimiiiensi  ei  Selenciensi;  dcqiiibiis  prinuim  agitdain 
oprtra,  ac  postea  vclut  c\  ocrnsione  plures  rcfcrt 
fidei  confcssioiies  ;  iioii  ul  eas  qiiidem,  quemadmo- 
duni  llilarins,  licniguc  cxcuscl ;  sed  iil  Arianoriim  in 
(ide  iuconstanliain  dcmoiislrot.  lliide  fit,  ul  cliauisi 
ulriusqiie  Opiis  in  lioc  siinile  sil,  qnod  ambo  cxlii- 
beaiil  plure?  Orlcntnliiiiu  ridci  rtcliiiitioms  :  cnm  ta- 
men  iitriiisqnc  vjldc  divorsnm  sit  consilium,  nec  li- 
tulus  Atbaiiasii  libro  pr;vnoialiis  ad  cnin  proprio. 
parteni  perti»ieat,  qnaB  ciim  lioc  llilarii  Opere  similis 
apparet;  iiiiiim  iiisrriptlo  non  dclient  essc  norinn  al- 
C  lerius.  Ilaqiio  hoc  Opiis  iion  «lio  nnmiiic  nb  ipso  Hi- 
lario  inscriptnni  fmtaiuus  ,  (pinni  eorum  »d  qiios  illiid 
misil.  Et  qnidem  in  omnibiis  prohtc  noljc  mss.  sim- 
pliciter  epitlola  nniiciipnliir  :  nequo  nlitcr  laiidnlur  a 
Facundo  llcrmian.,  lili.  x,  c.  6  ;  li.  Ililwint,  iuquil, 
Arianorum  potentistimuf  iilqiie  ncmimut  expiiqiiator, 
et  conslnnlissininx  fidei  (lirisliniiir  de(eiisor,  in  cpistola 
quam  de  cxsitio  scripsit  episropit  Gi-rniamiV  pTiniir  el 
riermwiiir  secuiidir,  clc  Veriini  iil  nbsit  novilalis  mn- 
lestia  ,  tiliilnm  recepliim  de  Synodis  non  mutamiis  : 
cui  l.imcii  adjicimiis,  seu  ile  fide  (hientaliuni ,  ul  iii 
froiitc  linticat  lcctor  brcvem  eorum  qiKC  tractnnd:i 
sunl  iiidicciii. 

VI.TinrintKJ  liie  aiirtoriinte  cnnmeiixliilur.  —  lliinc 
Irnclnliiin,  qoein  orniionis  frucliini,  p:icis  semen  ,  et 


collocationcm  ordinenique  rcrbornm  demnlare  nc  (pm- D  };ermcii  caritalis  Cdgiioniinare  licel,  Viyiliuni  Tnps. 


perare  non  audent,  niinus  dilucide  proprietalem  rieclii- 
ratse  diclorum.  Postrcnto  qui  grieca  cxenipla  cum  l;i- 
lina  Hilarii  versioiie  eontendel,  fncile  asseiiiiciur  vix 
ullam  potuisse  confici  littera;  tenaciorem  :  et  pcrinde 
Erasmum,  Gillotium  alqiie  Sculteluin  de  re  sibi  uon 
comperia  verba  facere  voluisse. 

V.  Tiluliit.  — Si  eiiam  propios  inspeTissenltotius 
hiijus  Operis  raiioncin,  displicuisset  cis  viilgaius  ti- 
luliis ,  De  tynodis  fidei  caiholica:  contra  Aiianos  et 
prievaricatores  Ariatiis  acquieieentes.  Quasi  vero  syii- 
odi,  quarum  expositiones  compleclilur,  a  dlholicis 
conlra  Arianos  habii.i;  fiierint,  et  non  poiius  ab  ip- 
sismet  maitimnm  iiartem  Ariniiis  aui  ccrU'  Sciiiiaria- 


vidisse  liquei  ex  liliro  ipsius  vconirn  Emycben,  niioi. 
o,  nec  sntis  advertisse  quo  S|icclaret.  Eiiindein  Inii- 
davit  Faciindiis  non  soliim  lib.  x  ,  cap.  (i,  sed  ct 
lib.  XII,  cjip.  5,  Atigusiinus  vero  epist.  xciii,  niini.  5i 
et  3*2,  advcrsns  Vincciitiiim  Rogatislam  vindicavil. 
Tanti  autcm  llliiui  lccit  llicroiiyinus ,  ut  proprin  eum 
inaiin  dcscrlpscrit.  I'rclixnn>  viilde ,  inqiiit  epist.  vi, 
ad  Florenlium ,  librum  de  Syiwdis  nancii  Hilarii , 
quem  ei  apud  Tr^viros  nianu  nieu  ipse  desrripterom  , 
teque  «(  )iii/;i  Irnnsferas  pclo. 

VII.  Speculum  en  virtutnm  Hilm-ii.  Prirtertim  leni- 
tatis.  —  Neque  ob  lioc  soluiii  coiiinieiidnndtis  esl  , 
qiiod  pliira  coiiiiiicl  gcsta  qiia;  lii^toriam  illiislrani  > 


475 


iN  uniiiiM  nF  bVNonis 


i7b 


s<>t  el  quuil  vi'i.iiii  :\c  \iv»ii)  |ira'  -e  Sisnl  iMiicibsiiiii  A      X     Im  tim  (rniimtitiu ,  aii  iivim.  Au  nHUnm  ttmpliux 


i'r.ei>iili!i  elli|{ieiii.  Iii  ui>  cniiii  unu  iracUln  veliK  in 
speculu  reii|)loiiilcnl  |iro|iu  oniiies  llilarii  viriuic* , 
1^1  iideiilia,  rondJiitia  ,  vniini  luaKniliido  siiuiil  el  du- 
iiMHiiin  seu  liiiimliiiis  Otiriiiiiaii.'),  c;iiius  :iuiiir  patii-v, 
suiiuiiiiii.  piicift  kiuJiuui ,  liilcM  tiiu-eriuk  nique  iuti:- 
(iniati,  eio.  M.ivii|ic  .lutem  igft^ii  ilU  ciiniili.iiiilig 
>il>i  omniiiiH  aHiiuis  naiii  loniia»  »l(\m  uindesli.i, 
ijiia  pratdiliiiu  cuiii  liiinie  lu»(aliir  Kuliiiub  (lib.  l 
lliil..  c.  51),  :i<li'0  ub>i|ue  clucel,  ut  vcliiinhluui  .iu- 
iliiii  lliiliiii  (cbiiinoniu,  piu'roiicr|iiuni  vulgi  opiiiiu- 
ii''iii ,  <|uu  aiiiiiii  1'Uiii  paiilo  conciiuliurU  ac  vclie- 
ii.iiiliori^  liii-.se  puiaiii,  sladm  fncusiirrmius  iiii  fal- 
saiii  c(  iuiquam.  Qiia  in  scnlciilia  uuii  iiii-iliocriiei- 
lOiiliinuiniireK  Hfdaliiiaciiioilu  ciiiidi(ii>  retpoiiKis  ad 


</i'kiiiiTaHi/iiMi.  —  Da  tii8  aniluKcre  licci .  Keleciaii 
sint  ainplioris  «iiologia:  rragnieiita  a  sludiosu  ali<|uo 
siiik  l|ici«  aptala ,  nii  vero  siiil  taiitiini  nota!  el  ii|i- 
pciidiceii  ad  illuslr.-indo!»  Iiujus  libri  loco«,  (|ui  rcprc- 
licn^iiini  loiuni  dedcrant,  ab  ip«oiiict  ilitaiio  ad- 
(evl.c ,  ii  id  ceiisiires  sii08  ciini  liliru  iis  nolis  iltii- 
Sir.iio  iiii^&.c.  1'robabile  Uiiieii  putamus,  illiiin  a 
LiKilcru  de  iis  qiisi!  luiii  sidi,  liini  alii>.  in  tiocTraclain 
displicu>'iaiit  adiiioiiiiuin ,  einndcin  i|isi  Tiariaiiun 
brevibus  iIIik  res)ioukii>  auciuin  iiiisisse,  i|iiibiiK  <iiiiiies 
do  liilii  su.i-  siiiccrilale  cciliorcs  facercl.  Au  vero  c\ 
illi.^  rcspoii^i«  nulluni  aniplius  desidi-raiiduin  sil,  iion 
aiisiin  asseiure  :  »i  quidrn)  vel  e%  iis,  quai  nuiic  pri- 
niuiii  eduuiur,  cudicea  alii  ntia  liabent ,  nulliis  qui 


e.i,  qu:c  iii  liocce  tuo  iracialn  iioiiiiulli  nialc  rcpr»-  1)  oiiiiiia.  lii  iiiuliis  nulluin  occurrii.  in  pliiribus  repiTire 


bitiidcriiiii.  Iii  iis  ciiini  clirc  apparet  iiivirla  illa 
:'iiiiiii  traiiqiiillitas,  (|ua  poiiijt  uiiain  l.isii.^,  pncaiaiii 
ilicioruni  ruliuiiein  rcddeiidu,  !.uos  deliuire  ccnsores, 
ira.ci  propriu  in  lausa  prorsus  ne&rivil.  Sed  dc  illiii 
rcspunsiH ,  <pun  uiinc  prniiuiii  e  (encbris  eruuiilur, 
iioiiiiiliil  bie  priubiqucniluiii. 

Mll.  Ihsde  eruta  tint  apotogelicu  liiijut  likri  rt- 
spoiiio.  —  tu  cudico  Cariiuteiisi  lluiiianis  liiieiii 
sriipto  anio  aiiuos,  uii  videiiir.^iUO,  neciiuii  in  Micbaa- 
liiio  buiic  libruni  inveniiniis  v.niis  in  locis  auciiorciii. 
I'ia  ,  qiiibus  auctiores  tuiil,  neque  oraiioni  rcliqnu) 
saiis  culiareiii,  iicque  oniniiio  »d  4<|il'45S  ^■''H 
niiii  poniiienl,  llilariuni  veru  prursus  spiiaiii ,  queni 
c),liibaiil  pro  se  proprio  iiouiino  rospondcnlcin.  Ea- 


c«l  priniuiii  sinu  aliis  :  tccundun)  antcni  niii  ins. 
S.  fclri  il<-  Urliu  dobciiiu*  :  deni>|iie  iii  ('..'iriiutensi  <>l 
nliis,inquibusc;cieiaeiisi.iiii,desidor.')niurdiii»prior9. 
XI.  Vh4*  tc  purgel  //t/ariut.  —  Siiigiila  anlcin  iid 
suspicioiies  uinoveiidas  eo  inagis  sunt  idonea ,  qu»d 
ex  iis  ipsis  locis  i.ese  puifot  iliiariun ,  in  quibiis  ru- 
prcheiisus  ruerat.  Neccssarium  cerle  erai  lioc  scan- 
daluin  :  ut  ab  ipso  ciini  jucunda  quadKin  aiiiini  nd- 
miraiione  audirenius,  quanla  iii  ieiiiperan<lisoiiiiiibus 
libri  sui  verbis  prudeniia  usus  essci.  Qnit  eiiiiii  jani 
NOii  niireiur  siiniil  ct  .luiei  ileiiiunsiranteni,  tr  Oneii- 
laics  quidom  laudusse,  sed  absqiie  adulationis  viiio, 
tiipute  quos  ubjurgarc  tiio  locu  iion  pririericrit;  >c 
licct  blainlus  cos  scruioiic  allocutus  sit,  id  sc  pr-.vicr- 


deui  addiiaiiienia  iisdcni  iii  loris  [its  so  icruiil  n>^s.  C  liiii  lecisse ,  ut  prucacia  ciTugicns  roiivici.i ,  occulia 


Tullcriaiius  et  receutior  Carnuicusis,  sed  ud  niar|{i- 
iiciii  diiiiilaKal  ad^cripla.  Uciiiigi.iiius  vero  ulia  iii 
i)>so  texiu,  alia  in  ura  liliri  tiabut,  pixiiiissa  adinoiii- 
(iuiie  qiiod  ca  cxsteni  in  <{uibusd.in)  ekcuiplanbus. 
I)('iiii|uti  iii  pcrvrtiislo  basilicx  Vaticauit;  eteniplari , 
qiiod  priiiiaiii  luiituiu  bujus  libri  parlcin  coiiiinciu 
jaiii  dixinius,  duo  bujusinndi  aildilainciiU  rcpciirc 
i'Si  ipsi  teiitui  parilcr  iiiserla. 

IK.  Eoium  Hiiliiat.  —  Ea  autem  oninii  llilarii 
cssc  lain  perspicuum  est ,  ul  id  )irubaru  vclle  su|ioi'- 
v:ic»nouin  vidcatur.  Al  sicut  ipsis  libri  diciis  iiii- 
inixta,  curuni  urdiiicni  cunruiidiini ;  it.i  senrsiui  suis 
locis  puMla,  magiio  prxjidio  sunt  ad  ciiod.-)ndas 
i|iiesiioncs  noiiiiullas,  ile  quibus  cliamnuiii  di&;>uia- 


eoriim  ex|)usiiiuiiiiiii  scaiidala  uiilius  drinde  proilo- 
rcl  :  neque  veru  se  oniiicni  ab  cis  suspicioiieui  adu- 
niissc,  quiis  iioh  ti^rnni  liJem,  scil  lantuui  verii'  /ii/ri 
r^^vocandiK  ipem  allulii>t<  dixeiit  :  se  deiii<|uo  li^mwM- 
sioii  invitnin  ac  solo  pacis  studio,  ne  tiilclicel  a  Ln- 
cifuiu  illud  prtedicanie  dissidercl ,  cauiela  qnaiiia 
iiiaxinia  suscepisse? 

XII.  falta  oedilur  Oiieiilalei  ul  oiikodoxo*  ha 
iiiitsc  —  Lx  quibus  jani  ninnire^ie  rerelliiur  vulg.i  - 
1  is  opiiiio,  qua  llilarius  Oricnlalcs ,  qui  Seniiariani 
viilgo  cignoiniiiMiiiur,  velu^  orlbodoxoa  habuiiitc, 
eiiriinii)ue  furiiiulas  lainquam  caiholicas  approlMM<c 
cxistiinalur.  Vidii  quidcni  eos  ad  verain  lidMi  |H'it- 
i^rcssiini  tacer« ,  vidil  curuin  forinuUs  aensu  caib<  - 


tiir.  Aliqiia  uliain   cos  duceiil  Itilarii  gcsla  «cilu  <li-  D  lico  iiilcUccta*  qiiodani  iiiodu  luiri  posso;  tau<lavit, 


);iiissiiiia,<)ua)lia(:tciius  lulueraiit.iiimirum  piissiinuin 
l'r;csulcin  niale  apud  qiiosd.im  ob  Iiuik;  tractatiin) 
au<liisse,  eumijue  noiiiinaiim  a  Lucifcro,  hand  ilubie 
Oalariiaiio  (quein  ludolis  paulo  durioris  atque  auslu- 
rioris  fiiisse  iicnio  ncscii),  ciilpatuni  fuiste  laniquaiii 
vcrbi  of<.o«<u<7('jv  a)i)irnliaiorcin ,  ct  adiilaioreni  ni- 
miiiin<)iic  laiidaiiirciii  Oriciitaliun),  quibuscum  rcniis- 
siiis  ;'i;ciis ,  illos  vctuti  ver.c  lidci  pr;cdioalorcs  cclfi- 
bias^el.  Ncque  n  iiiajinibus  audilunl  crat,  uuin  apo- 
l»;.;<-liciiiii  iqius  iiistilii.ssc  :  ()uod  sullcin  ex  )turle 
iiiitiii  ri'|ir.cscniant  pr;i'ilicta  corollsiia  ,  quic  iipo/o- 
ij.-liin  iid  leprelieiiiortl  tiiri  ilis  ^ynui/ii  rei-poHiii  i<uii- 
cn|>ai'c  plarct. 


ct  qu  iiituni  polnit  proniuvil  acccdcntcs,  iisque  vcniiii 
ciinfessionuiu  tu.iruu)  tentuni  (ut  iiadicain)  dige^sil, 
el  (|iiasi  liqiiatuin  blande  propiiiavil  :  at  ul  ivrurtins 
caibulicos  babuil  nuiuquaiu  ,  ucqau  tuspiciuiiem  ub 
cis  adiniere  voluil. 

453*454  '^'"-  ''"'«*  ereditur  i«  t*rum  fiN- 
tiiv/it  diveria  ab  Alhaiiatio  leniiiie.  CaHtilialnr  di- 
vtrtn  ulriuique  iO'iueiiiit  ralio  ti  icopi  dmrulaU- 
—  Uiiic  quoqiiu  evaiie»cit.  quod  pruptf  in  oiuniiini 
aiiimis  insedortt ,  llibiiium  in  buc  irauuiii  do  lnr- 
niulis  Orienialium  divnisa  ab  Aibauatiti  iii  libro  )>-i- 
ritcr  de  Syiiodii  iusiript»  suii>i»*«,  «i  quud  illo  «|<ciiu 
daniiial  Uudaisc.  Si  cinui  vHit.  qui  Auiyra)  cotniri'- 


1,-jn  PH/F.FATiO. 

•  .11  .^iiiinitf!  s  iniiicr  ii-iili>i!iiit,  Kiliiqiie  ciim  l':il'<»  A  '"<«  «'  tfuld  riliose  iwi-iV  intcltigitiir,  nemo 

iii  siilisiiiiiiU  siii.iiiHiiiineii»   loi  lifcretis  ssnxftriiiil, 

neqiio  veram  (idem  uilulMe  scnsit ;   !onge  minus  ens 

aiiulisse  sen-orii,qui  avit  AiiiiociiiiP,aiil  i'iiili|ipopoh, 

niii  Siimii  iiniiiliiin  ii.i  prope  sd  verain  liilem  .■»cccs- 

sor.ini.  Si  autcm  quis  quitrut,  cur  non  diveisa  sen- 

tieiis,  l:iiii  diver.sa  lo  iiiiinr  :  iii  pr.iniplu  est  respoii- 

iii).  Attoiid.Tl  cnjai  utriissqae  5cei'iiiii :  «(  fetile  coo- 

ciliabii   iilriiisqiie    sernioiiem.    Qnis    enim    nehciat 

iisilcin  de  rtbiis ,  |>ro  consilii  diver«ii;\ie  ,  diversaiii 

sermoni^  ineiiiidfliu  esse  ralSonem?  .Ujiaiiasio  iiaque 

ijui  iidc  sibi  suo  libnt  pr.escripser.tl  ,  iil  .'riali.is  ex 

(idei  foniiiilis  loiies  eilitis  ti.iiesqiie  mutaiis,  iiicoii- 

sl:int  »  adeoqu.-^  pcrv<:rs;e  '.iile!  cunviucerct,  pal:iio  et 

apertu  iuipii)|iand;i  it:iI  tinla  ftirniulaniia  vnrii'tjs. 

At  vern  liiiarin,  qiii  lioc^ihi  ina»iinc  |iri'ipoJtiC!aJ,  iit  B  litriim  flJei  laina  c]ui)\diim  Oiieutalium  episeopos  sero 


178 
Ai  riMiiH 

pottil  a^si^nnre  dKlorurn,  i».'.ri;i!JiiiiJ.  (.'.'.ffii,  ii!  ro^ir- 
(lis,  «KiM  ipte,  non  conditor  ;  si  illas  «b  oninl  vilio 
piiriis  evistiinsssei?  Qniil  sibi  viiri  quiHi  iiia  pfnxiine 
subjicit,  Eqvqum  getla  swit  /idelitfr  traiinnhi:  tot  im 
callfjiica,  aii  Itcerelica  svit,  fnli  i  vcilrij:  judieio  coinj»')- 
bale ;  i.isi  se  ea  ne  ab  li  eresis  (iiiideiu  f  ii6i'icioric 
aliftoa  j.  dir-ara  *  Vui^um  cxpo^iMa  (iiiinibiis  Orienl'- 
liiim  foriiiulisf,  ndlbiiu  cariiut  sihi  prob.ni  biCiilenler 
indical,  iii:!ii.  65,  iibi  mis.riiiii  Orieiirisslaiuin  deplo- 
lan»,  Timium,  inrjuit,  (ucir.iiaruin  OrifniaHviii  peii- 
i-u'um  ^il,  «I  /arTim  sh  hujits  pdd  (qiia;  «j«i7/i«  sit,  ro\- 
jiidieate  )  nut  sacerdotes  out  pnpnl^m  inrcniri.  Maxime 
cum  id  !i.'£uirt  deiiiio,  niiiii.  Gfi,  ouiii  i|und;im  einpl.asi 
repolit.  yiiiii  piistreiiui  siui  it  ilb.ul  iiuni.  5,  quiid  G.il- 


et  Orieiitaliuiii  beiievoleiitiain  caiitandn,  el  iii  eorum 
f.ivorciii  noiiiiiiiil  Hcilen.lo  Oec  idenl;iles  ,  iilriisi|;ic 
sd  fiincofdiain  ct  paccin  in  synndls  Jaiii  indiitis  iii- 
eiiiidamprflcpanirti,  "im!»a  fnciui  l  dissii>Hil;inda,bir- 
ninl.irum  ilerai.i  comiendariim  excogitainl.B  caus;r  , 
ac  deiir.pie  dicta  quibus  enuntiabantur  beiiignc  iiiter- 
prctanda. 

XIV.  ConeiValur  ex  divcnilale  lemporis.  Lilni 
nd  Conttartium  i;iMl  habenl  qvod  cum  hoc  pug- 
iiei.  —  PrtBierea  lis  iinn  tina  riUioiie  loqueudiiin  rult, 
qui  non  un6  leinporc  scripseriini.  Scrip>lt  nam- 
que  Hii.irliis  aiite  Ariiiiineiisem  «ynodum.  cuii)  ei  spes 
erai,ut  quemadmodum  Oiieni^ilei  adversusAnoiiirrns 
a  Constiniino  audili  crniit,  it:i  ipsc.  iiuod  In  optitis 


;aiu  od  aliqnein  puilonin  iiulrila:  exind-^  hmreseos  an- 
(Urque  tomniovil ;  nisi  ab  iisdein  Oricntilibus  usquc 
.id  AiirjTanam  syuodiiirt,  (iroindequc  et  .\ntiocbi;e  et 
Pliilippis  et  Siriiiii,  uulritim  riiisse  lia^resiin  alqtie 
Diiclam?  .455"456  '""^  'l""*'  '"  'P^'*  .^ocyr.ina 
synodu  ausi  suiii,  imptum  essC  non  slnd  dutoris  sui 
lOSli*icationcdccl'.ir.'l  iiuul.  9. 

XVI.  Falsnin  synodiiui  Sardicenseni  nim  habuit  pro 
vera.  — fjii.x  euni  it.i  i-int,  non  occurrit  nobis  qiia  ra- 
lione  liitaiitur,  qui  voluiit  sanctuin  confessorom,  ciim 
hunc  iibiiim  scnberei,  faljam  syuodum  S.irdiCeusem 
[To  vera  ii;ibuisse.  Aii  quod  fidem  illius  non  vocavc- 
ril  Piiilippopolilaiiaiii  ?  .Vt  Imc  piuJenilae  fuit,  iie 
qiios  coiiciliare  pernptaliat  Orleiilales  alieiiaret.  Sed 


scmpcr  babiierst.  .idvirvis  Vitlcnlein  et  l!rs.tciuni  C  neque  eani  Sardiceuscm  dixlt,  iic  dccip.-rel  Occideii- 


lienigiio  aiidireiiir.  Hots  aiitein  si  sibi  umiiumti  dare- 
tiir,  duos  illiis  Ariaiiae  seit*  duees,  (jui  Orieiileiii 
Occidcntemque  'Otnni  C'iin:i:;i't'';.int ,  l;ici!c  dcviii- 
cendus,et  iiuperstoreiH  ip.6U'.ii  iaudeui  ad  veraiii  b- 
(letii  revucHnduni  Cise  coiiiidebal.  Oiiod  ruio  coufita- 
ret,  liiles  OrienlalStim ,  quibus  tum  inire  favebat 
Coiistaiitius ,  damiianila  ci  non  erat,  sed ,  quanlum 
licebat,  laudandaet  ^pprobanda.  Atvero  Allianasius 
gcri|tsil  post  prscdictaiii  eyiiodum,  quaiido  jam  posce- 
bat  E?ele;ie  utlllMs,  ut  quod  in  tot  fidei  confessio- 
nibus  viiiosnTi  ?rtt,  nOn  dissimularetur,  ei  quindo 
ipso  etiam  liibirius  nac  dissiinulavit,  iiee  pepurcit. 
Tum  enim  libnilu  ai  Coiisiutiliuni ,  rursumijue  iibro 
aliero  adversus  eMuidem  loipor.ifnrcm  ,  ioriiililarnm 


tales.  Koaiiteiu  lcmperuincnto  ill.im  iiisrrlpslt ;  Fldes 
secunium  Orieiilis  synvduni  ;  iit  illx-sis  Oiicuiaiibtis , 
satis  sigiiifitartl  iltaui  enrum  essc,  nui  ab  Oocideiiti- 
libus  Isardicat  coiigiegAtis  s6cei>s«Faiit ;  ([oud  periudo 
csl  ac  s^i  Plilllppopolitniiom  voc;iSset.  SurUicensem 
qiii.lcni  eam  dixit  libro  iii  CoriSlsiitiiim  ;  Si;d  non  laiii 
ex  sua ,  quam  Constanlii  ipslus  qucin  aiioqiKtbaliir 
seiiient'».  Kt  sane  de  rebiis  Orieniis  tunc  eret  instrit- 
clior,  qu.ifii  ut  vcrx  ac  falsx  ■^yiiodi  Sirdirensis  dis- 
criifiou  igiior.irel. 

XVIi.  hiininsi  auli'm  nonniliil  suaiioetp.m  balicret 
Oflenlaiium  flilcm,  quam  tamen  cis  h-.jc.  li!i'o  patufe- 
cii  Leiievoleutiaiii,  ctiam  poslea  Sclcuciai  et  Couslau- 
linopoli  toiiservavil.  Ne<:  aliier  fei-ga  eos  sese  gess'i 


multiludinompabim  etapeneiiiiprobavit.  UisiUKiiiel)  Aihanasim,  qui  eliam  post  annum  3Qit,  in  lib.  de 


libris.  miiliito  jam  rerumsiaiu,  Hiuiavil^iylum;  aoii, 
ut  quidaiii  Yoltinl  ,  ptignaiilia  euoi  iis  qu^e  iibro  <!c 
Syiiodis  dixerat  loculiiS  est. 

XY-  Quaiu  muliis  hajus  libri  looii  indiceJ  Orientulium 
fidem  sibi  naii  pr<ii>»ri.  —  No:^ue  veio  ex  verbii  »\y.i- 
Idgia;  iantum,  sed  et  ex  ipsomet  ivacliilu  rieispicuuni 
es!,  Orieiitaliuiii  i:onressioiie,.j  iU'i<i  tcriiioris  ipsi  uoii 
fui^u  per  se  ei  abiiulute  pruuala«.  (Juorsuui  euiui, 
nuiii.  ti,  (urcunK)ue  iiuiu.  SH,  lam  unixs  obie^tatiis 
csl,  iie  dc  se  aiiie  sermonis  cousummaitonem  judl- 
carelur,  ni»i  qm;!  et  beoigiiis  inierpreialiunibus  guis 
de  se  pessc  inale  judiciiii  pnr.tideret?  Qiiaiii  ob  c»u- 
s;uii,  num.  7,  de  foiinulisa  so  eiponoudisait:  tnifKi- 


Syifid.  pag.  9iG,  scribit,  cuiii  Bftsliio  Ancyrano  cjus- 
que  sioiilibiis  sic  ageiiduin  cs?e  ,  voluti  ciiiu  iis  (;«i 
noii  lont^e  abfuiit  n  rei^ipienda  voce  conttibgttinlhlis.  A'e- 
<i;ie  enim.  Inqull  pauk)  anie,  adcerivs  eos  velitti  adver- 
»HJ  tUiPiiianUas  aut  advcrsui  PaVum  hosies  (u^itradi- 
cimus;sed  veiiili  fcalre»  eum  fratiibus  disceptamus,  ut 
eum  qmbn.i!  ncbi.',  indem  sJr  sri;;!,'ii!<';i,  coiiircvcrzia  au- 
tem  dc  verbis.  U\  ouo  iiicliiis  do  Orieutalibus  scitsisse 
vidcfur,  quam  nostar  Hilariiis  iqui  puin  siniiUn  qnx- 
dani  dicat  siib  liiiem  iium.  8,  ea  se  non  t:im  certo 
asseverasse ,  qiiatn  pia  (juadaii!  aniitti  propensionc, 
qux  neeiljnn  sine  formidinc  crat,  iuculum  esse  plu 
ribus  alii»  senleritii!  demonslrai.  Iia  duo  iill  cbirissL 


479 


SANflTI  llir.ARII  KPisropi 


480 


nii  vlri  iios  rxomplodocueniiil  pixclarmn  ill.ini  llrc-  A  «/tm/i.-wm».  SeJ  ad  llilariiiiii  iiosiniin  quod  aliinet.  de 

gorii  N.1Z.  Or.  xxi,  n.  19,  senlenliain  :  Sic  enim  exi-  vcro  illiiis  crga  Oiienlales  sciuu,  nullum  ul  dixinius 

i/imo  ifi  dubiU  el  incertii  rebui  (ucitndum  etie,  ui  ad  diibiuni  rcliinneiit  ipsiiis  n^spoiisa  apolegclica,  qux 

benigniiatem  et  humaiiilalem  proi^ensiores  simut ,  eos-  ct  seorsiin   in  noiis,  el  posi  liunc  libruin  simiil  in 

qne,  qiii  in  culpa  tuni,  obsolvainus  potiu$  quani  con-  uiium  collecUi  enliiliebiniiis. 


**'*"*  SANCTI    HILAKII 
LIBER  DE  SYNODIS, 

SEU 


DE  FIDE  ORIEISTALIUM. 

(StRIPTUS  C1RC.\  FINEII  ASNI  5S8.) 


Dilcclisgimis  (a)  el  beaiissioii&Fratribuset  (6)  coepi- 
scopis,  proviiiciae  Germaiii*  prim.^,  elGermania; 
secuiidx,  et  priinx  Belgicx ,  ct  Belgicx  secund;e  , 
ci  (c)  Lugduneiisi  prima;,  etLu),'dunensi  secuudx,  ei 
provinci.c  (d)  Aquitanicae ,  el  provincise  Novenipo- 
pulajioi ,  et  (<)  ex  Narboncnsi  plcbibtts  et  clericis 
Tolosanis,  ei  proviiiciaruiii(/')UrilaiiniaruiiiC|)isci)> 
pis,  Hilarius  servus  Cliristi ,  iii  bco  et  Uomiiio  no- 
slro  ictcrnara  sal-jtem. 

\.  Hilarii  de  GaliitE  epiicoporum  pdeanxH  proposi- 
lum.  —  Constilutuin  niccuin  liabebxm  ,  Fratres  ca- 
rissimi ,  in  lanto  silentii  vestri  tcinpore  nullas  ad  vo:i 
ecclesiaslici  sermonis  lireras  iniiieie.  Nam  ciini  ric- 
quciilcr  voLiisexplurimis  Komanarun)  provinciaruiii 


B  urbibus  signiGc.issem  ,  quiJ  cum  religiosis  fratribus 
iiosiris  Orieiitis  episcopis  fulei  sludii(|uc  esset. 
quaiiluqiie,  sub  occasionc  temporaliuiu  ,|uotuuin  . 
diabolus  vcnenatn  ore  alque  liiigua  niortiferje  doc- 
irina;  sihila  protulissel;  vcrens  ne  iii  lanlo  ac  tani 
plurium  episcoporum  calamiliisx  impiel.itis  vel  er- 
ruris  pericdlo,  taciluniitas  vcslra  de  polluuc  atquc 
impialo!  conscieniix  essci  desperalione  (</)  tuscupla 
(iiaui  igiiurarc  vobis  rrequenter  adinooilis  nou  licc- 
bal; ,  mibi  quoquc  apud  vos  lacendum  arbiuabar , 
dominicti'.  sententi^c  fldmotlum  memor,  qua  post  pri- 
mani  aiqiie  ilcralain  conveiilionem,  eus,  qui  eliaui 
gub  le.siimoitio  459  Lcclesix  iuobedicules  exMsiu- 
reot,  liaberisicui  etlinicos  publicaiiosque  jussisset 
(tlalllt.  xvui,  15  ctuqq.). 


(«)  Sic  omnes  mss.  uno  cxceplo  Vaiicanae  hns.    ct  C 
receiitiiire  Cirn.  qwi  ctim  virisjalls  pr>ferunt  OominiK, 
nnn  dileeiitiinat.    At  epistola  adversiis   Auxeiitiuin 
nia^iio  codiciiiii  consensu diiecti»siv.mfTtttribiii\\\i,i:\.- 
liiliir. 

(t)  Pliires  in«s.  non  tamen  poiiores,  «  epncoph , 
nniisso  deiiide  pr«tiinciiK  ToMbnlo.  Ai  in  lecentioro 
Carii.  totiis  litdlussic  inierpolalur  :  Coepiscopis  6'tr- 
HKinite  primce ,  iii  qva  ett  prima  Mnguntiit;  el  Germn- 
nia:  secwidie ,  iiiquii  primaett  .iijrit)pina,  id  cttlolo 
nia;  el  primie  Belgicce  ,  in  qia  prinia  eat  Treteris ;  cl 
llelgica;  tecundw  ,  in  qua  prima  eM  Remit ;  et  Lugdu- 
nensit  pTiiiiit ,  in^uo  prima  cst  Lugdunum;  el  Lugdit- 
Hciisis  teenndee ,  in  qua  pi  ima  est  Hotnniagum ,  el  Nnr- 
boneiiti  plebi ,  in  qna  prima  est  Sarbona ,  el  Ctericis 
Tolotami,  clc,  quod  dcsuinptum  videturex  liis,  qiue 
iii  mss.  nioiiaslerii  Silva'.  majoris  et  S.  Remigii  Kc 
incnsis,  in  froiiie  toliiis  Tr.ictatu';  sic  pr.enoiantur  : 
lii  Germania  prima  esl  Mnguntia,  in  scciinda  .igrippi- 
nu  ,  id  ett  Colonia ,  m  Belgica  primA  Treveris  ,  iii  Hel-  j. 
yir»  tccniida  Iteinis  ,  in  Lugdiiiicnti  prima  Luijdunnin, 
iii  Luyduneiui  tecunda  Itotomagiis  ,  in  Notcnipopuln- 
nii  est  Tolotn  :  nicndose ,  i|iiaiitiim  ad  postremam 
liane  iiieiro)>ornu.  N:iin  Noveiii|iopul.ina^  primaria  ri- 
vit.is  Klusaiium  in  Corlii-iensi  coilice  s:eculci  scxlo 
exarato  coiisignalur  :  JiiloniliKm  aiilcin  in  prima 
Narbonensi  post  Narlionani  ordinaliir. 

(<•)  Kdili  liic  el  infra  ,  Lugdunentis   :  refraganlibus 
potioribus  iiiss. 

(rf)  lii  novi-in  mss.  dcsideritiir  tl  proviiiritr  Aqiii 
liinicir.  In  vctiisio  Cotli.  cl  Ccriii,  bilH'-.i'r,  el  pro- 
viiiciii-  Aqiitlnnie  :  iii  dnidiiis  aliis  ,  i*'  prnviifi,:  .1(/h«- 
(«iniir  .  in  I.  irn.  el  rrtinnriiv  Anuiliinicir  prini.".  S:iiio 


in  provinciariiiM  GaMicananim  partilione,  qnaiu  ex- 
bibei  janulicins  codex  Corbeiensis mcdios;Mulo  kciIo 
exaratus,  dii;p  recensc-ninr  «quiunicaR.  ct  pritua- 
qiiidem  nii:lropo!is  civiUii»  BitUiigjoi,  ««cuudx  uu- 
iciii  Uiirdli;:ilciisiuu:.  Ila  cliaDi 'liic.uuraiilur  quatuor 
l.iigi(iiiii'iiscs  ac  Narlionenses  dii.r.  An  data  o;iora 
llilaiiiis  provincias  illas  nun   dislincle   nuncu|viril  '! 

(f)Corb.  aliique  complurfs  niss.  eC  Narbonrnti 
plebi.  Ucilncxda  ctim  veiu6tioi  ibus  (ioib>,  C^u.,  ac., 
viilgaui  lccliu  :  qu;>si  dker^  iiibiius.  ei  ex  oiiiui 
Njilioiicnsi  proviibcia  (  cujus  inelropolia  Narbona 
et  sub  e»  Tolosa  recensetur),  prn^seTiHw  Tolosaiiis 
ptebibus  et  rli^ricis  :  de  quibus  pr.ccipua  ipfet  cvra 
fuil,  quod  lilNXtaniuui  iUorum  cpiscopuiu,  i?i<! .  Sul 
picio  Scvcio  lcste  ,  iwliiru  iiriiiur  nou  lani  tuit  riribus 
quaii:  lfi'(irii  sociclale  ."tridnis  iioti  cctteral ,  eadeiu 
cxeilii   coni'iiio  iinplicncrau 

(/')  Bntannlas  jam  tua  a^4ate  Chmtiana*  fuis«.e 
tcstatiir  Terliillianiis  adversus  Jiidcos  u.  4,  iibt  Hii- 
lunnorKm  iiutccena  Itomanif  loca  r/.'ris/ii  vero  iitbdim 
incinorat.  Hosmeiliii  sa»cii1ose.'ur.do  ,  Liifli  regis  ei 
Kleullierii  l'apa>  temporibiis  lidein  sitscepisse  scrlliii 
llcda,  lib.  I  liisl.  geiilis  Ans|loruiu  &ip.  4.  Nequeaiios 
speciare  vidclur  llilarius  ni  l'sal.  xiv,  n.  3,  «ibi  iiarrai 
eliiii»  in  IK  cnni  intulit  pliirimiii  lUo  lubilalioii.'!  :ili 
A|io8tolis  p.iraias.Nunr  vcro  indical  ipso»  Brilaniiia 
rum  epiftcopos  cum  Callicanis  conti^iravse  ,  iil  dei  er- 
tareiil  adversus  .\rianaiii  pcsicni ,  qiuc  ipso  llcd:i 
tcsie,  libro  laudato,  cap.  8,  perfiiliir  •mi'  virk»  no/i  io 
Inm  orbit  loliu»  ,  sed  et  innitiirnrH  eteltmi  itdtpeint, 

(g)  Kdill ,  «iispccta  ,   cmendantur  cx   inelioribiH 


-2.  GalUiv  i'j'i.scopis  gnituloiiir  ob  vcrjntam  <niuriiiiio  A 
fomimtiiionem,  ob  dniimaliim  Siiiiiii  fKUin.  —  ScJ 
l)ealx  fidei  vcslr.T  (n)  litieris  siimiiiis,  qiioruni  lcii- 
titudineni  ac  rflrllalem  de  exsilii  niei  ct  loiiciiiKlino 
elsecrelo  inlelliKO  constilissc;  gniliiUitiis  siiin  iii 
Duinino  ,  incontamin.iios  vos  et  illnesos  al)  onuii  con- 
tagio  detesland»  haereseos  persiilisse,  vosqiic  cnm- 
parlicipu'*  eisilii  nici,  inquod  iiie  Salnriiiiuis,  ip^-ain 
conscieniiam  siiam  vefiiii5,circiimvt-nio  (6)  impera- 
tore  dclrnscrat,  negata  ipsi  iisqne  lioc  lcmpiis  tolo 
jamlrieniiio  commiinioni! ,  fiile  inilii  .-ic  spirilu  co- 
lixrere  :  etinis^ain  proxime  vobis  cx  Sirniicnsi  np- 
pido  infidelis  fidei  impict.ilem  ,  non  inodo  iion  sus- 
ccpisse,  sed  nnntial.mi  ctiain  sii;iiilic:itamqiic  daiii- 
ni«se.  Neccssarinm  mihi  ar  relipiosiim  inlellexi ,  iit 
nonc  qiiasi  cpiscnpus  cpisc.ipis  meciim  in  Chrisio  JJ 
commiinicanlilms  salularis  ac  (idelis  seriiioiiis  collo- 
qnia  Iraiismiitereni  :  ct  qiii  per  mctiini  incortonim, 
conscieniia!  tanluinaiiiea  mc;r  ,  qiiod  ab  liis  oiiini- 
busessein  liber,  gratulabar,  nunc  jam  commiinis  li- 
dei  noslrajiiitegritategaudercm.  O  gloriosa;  conscien- 
lisvestrx  inconciissam  ji»bilil;itfm !  0  lirniani  (c) 
fidelis  pclre  fundaiiiine  domum '.  0  interaerat.-e  vo- 
luiitatis  illsesani  imporlurbatamque  ((/)  con^tanliain  ! 
M:>iisii  nami!iie,atqiie  ctiain  nuiic  4fiO  permanei  , 
post  synodi  Bilerrensis  professioncm  ,  in  qua  (e)  pa- 


Di;  iiDF,  oiui.M.\Lir\'.  m 

Ironos  Iiiijus  li,-'r.'vi(is  iiigi  rrml.e  qiiiliu-dam  voLis 
ic-;iiliiisdeiiuiiii;ner.ii:i  ,  iiKKiceiis ,  (/)  iuviolaia,  rc- 
ligiosa 

5.  Iltrrcai  proruplura:  iion  ceduiit ,  proruiiipcnlem 
(rangunt.Xd  res^ipisceiiliam  Uriciilalcs  cxemplo  suo  cont' 
movent.  —  Exspeciastisenini  sancix  et  iiidemutabilis 
perseverantiae  gloriosuin  Iriiiiiipliiim,  non  cedeiido 
S;iiiiriiiiii  niinis,  potesialibus ,  bellis  :  cl  com  omiiia 
inchoandap  blasphemia;in  Deiim  cerlamina  niovercn- 
lur,  manciites  nunc  usqiic  iiieciim  in  Cbristo  fideles , 
ncquc  antoa  ad  occasioneni  proriipliira;  Irvreseos 
ccssistis,  cl  nuiic  omiiein  cjus  petulaniiain  in  pro- 
niplionis  congressione  frcgisiis.  Vicisiis  eiiiin  .  Kra- 
irrs,  cum  ingenii  liilei  communis  gratulalionc  :  ct 
gciiiin;im  h:ibuit  ilbrsa;  (g)  oonslaiitia;  vcstnc  lionur 
gliiriam,  <Ie  inlegriiate  scilicct  consiienliie  ,  cl  dc 
c\ciii|'li  auc'j>ril;ite.  N;ini  lidei  ves(r.'c  iinpcrliirbaliu 
incoiicuss.T(|iie  fania  ,  qiio^^dam  Oriciilafium  episco  ■ 
pos  scrojam  ad  aliquem  pndorcmniiinUKCxiiide  liaj- 
rescos  aiiciaqucconiiiiovit  :  el  aiiditis  iis  (pi;e  apiid 
Simiimn  conscripla  iiiipiissiine  Cfaot,  Jrreli^-iosnrnm 
audaci.e  qiiibusdam  senlciiliarnni  suaruindecrctis  [It) 
coiiiradixeriint.  Et  licui  noii  sine  aliquo  a'iriiiin 
scaiidald  <t  pia;  solluiiudiiiis  ofTensione  reslilerinl  : 
lainenadeo  lebliieruiii ,  ul  ipsos  illus,  qui  luiic  apud 
Sirmiuin  in  scnUMiliam  Polamii  atqiie  (i)  Oiil,  ila  ct 


(a)  Si  quidcm  ii»  litleris  diilicit,  Gallcs  ediiain 
aiiuo  3S1,  tonlessionciii  .Siriiiiciisem  ^vel  iii  coii- 
slaiiler  exsial  in  niss.  ^/rHU'/(sf»i)  noii  inodo  iioii  sus- 
cepisse  ,  seii  et  damnasse  ;  liqiicl  eas  aut  exciiiitc  aii. 
357  antan.  358  iiieunte  ab  ip>o  fuisse  accepias.  Cum 
aulem  incoiiciis&a  illa  in  dainn;iuii4  pra;dicla  roiifcs- 
sionc  iiatlorum  conslaiilia  Orienlalibus  iiinoluerit  G 
anic  1'asciia  aii.  ^iiS  ,  linc  esi ,  priiis  qnani  Ancyr:c 
tonvenireni ,  nccet^se  esi  ea^^dein  liiteras  iiiin  f>osi 
meiisem  Marliiiin  an.  o.">8  Hilario  fiiissc  rcdililas. 
Valde  eniin  probabile  est,  Orii^nt.iles  prr  ipsnni  aii- 
diisse  qiioil  in  Calli;!  f.icium  cst.  At  ccrie  abOrienia- 
libtis  ipse  iiofi  aiidivit  priitiu.^  ,  qiii  anie  bas  lillcras 
de  Galloriim  fiile  incertus  eral  ct  nn\ins. 

((>)  Constnnilo  scil. ,  qoi  tuin  MeJioiaiii  di~gobat. 
Vide=i- liLi.  1!  ndConsiant.  n.  2. 

((■)  Gallii;^  liic  lauJaie  vidclur  llilarius,  qnod  coii- 
lessi  sint  liliuni  Dei ,  rilliidens  iiimiruiii  ad  confcssio- 
neiii  l'etri,  de  qua  lib.  u  t(«  friu.  n.  i5  :  Unuin  igi- 
tur  huc  til  imiiiobile  (^'tiiluineniutn  ,  'cifl  licee  (clixjiilei 
pelru  Pelri  ere  conjessa  ,  Tu  es  ;ilitit  Oei  vivi;  ct  bb.  vi 
II.  30  ;  Siit.t-r  !^s'ic  itfitur  confetsicnis  peiram  Eccieiiiv 
ledifuMio  t"*. 

(d)  Aliguoi  niss.  corTcicHiuin  :  male  ;  jam  eniiii 
cuuscieiiii;)' slabiliist  i;iiiii.ua.  .Mliius  inale  in  Carn. 
ienlenliam.  r) 

(e)  lii  sex  mss.  pairomioi,  qticra  comuiode  inieili-  ' 
gere  cssei  Saiurniiiuiu  Areiat.  Ariaiia.'uin  p;irtiuiii , 
lili  eum  vocai  Sulpidijs  p.  iiG5,  duceni.  Sed  cum  iu 
Tciustiuribus  ieg.imus  pnironos ,  iina  ciim  S,;turiiiiia 
dcsignati  bic  videiiliir  LV.^acius  c.  V;deiis,  quoruui  in 
conciiiu  Mudiolan.  nt.  355,  ad  ingereiiUaiii  li;ciesiiii 
conatus  ei  .Trtes  n^nrat  iiiciii  Sulpicius  p;\.g.  iVi. 
Quibus  favet  quod  aiUiilanm  in  CoiisUiil,  o.  i,  se 
cum  Galtio.i:ns  epi.scopi^  pi-oxinie  post  Mediolaii. 
Conciliuio  aSmurtuni  el  Uisaciiel  VuieHiit  coinmunio- 
Hi^  disce^sisse  ,  induUa  ctvurit  coruoi  consorlibns  rcsi- 
pif.eiuii  facuUalc. 

(f)  Editi  cncej.to  B.ni.,  i/iiiio(aiH</ii«  !(;/i(/i',>  •  qiixi 
ct  babeiil  diio  mss.  siiii;  pariicuta  que  C*tcf  i  auieiii 
CUMI  Bad.,  iimoi.ala,  religiosa  .  siipple,   rontlnnlia. 

(j)  lla  pr.cciimi  msb,  Al  excusi  ,  conicicitii<v. 


{Ii)  llic  iiotaiitiir  Ancyran.e  synodi  decteia,  Deindc 
posl  vcrbiim  f(in(i(i(/ijcni»if ,  iu  priiis  viilgaiis  suliji- 
cielialiir  :  Kl  si  diligenter  senteniia  hrrc  cxpcnsa  cssct , 
forlc  totins  Tractatitt  mei  rifio  non  jvistel  stispiciosa. 
Son  enim  lacuissem  illic  ,  quod  non  rasi  cum  icandalo 
esset  audicndum.  Qux  vcrba  reiiqux'  oratioui  iion  co- 
b.-creiit,  iicqiie  exslaiit  in  iiiss.  prob.i;  iiot;i' C)lberti- 
nis  duobiis,Gerin.,C.arn.  Habentnr  tamcn  in  velerri- 
nio  ecclesi;r  Vaticanas  codice,  Corb  aliisqiic  plnribiis. 
Qiiis  iioii  vidcai,  ex  nons  apoiogciicis,  de  <iuil>us  iii 
pncfalioiie  diclnm  est ,  liai)C  uiiain  esse  ,  qu.c  respi- 
ciat  vciba,  Kl  iiceliioii  siite  oliijuo  aurimn  scaiidulo, 
eic.  Ke  ipsa  enim  Inc  iina  seiiieniia  probe  expciisa  , 
rolicliis  noii  crat  lociis  siispiciiiin  ,  iii  quam  liitarius 
ob  hunc  iracta:um  venii,  (iu-ij:  jri?n(jies  caiholic;<j 
veritaii  per  omiiia  congro.eutcs  exisiiiii;irii :  ciiin  con- 
ceplib  verliis  iiioiicai,  i|u.cd.i.'.i  in  prjcdicta  synodo 
decrcl;i  niisse,qiiie  pias  aures  oilciidereiit.  Ubi  ii;)!i 
obscure  iiotai  duo  po^tmna  dcci  cia  ,  ;ib  Epipiianio 
rebitj,  h;i;r.  hw.u.  n.  il,  quonim  altcro  Palrcin  noii 
su.bstaiuia  soliini,  scd  cl  aucioiilate  patreiii  asserc- 
bant;  atlero  aiiteiii  boiiiousioii  dainii;ibaiit.  iila  qui- 
(iem  lii  boc  i:'actatu  prudens  suppriiiiii  llilarius  ,  quia 
niinjnim  0'-'ealales  ip>i  Sirmiuiii  acceuentcs  ea  pri- 
nii  relicueraiit ;  peilcoriin:  luiiieii  .sc  coiiscium  lui.s- 
sc  ,  tum  liic  ,  luni  alil>i  indicat.  Quocirca  in  apologe- 
lica  nola,pro«o«e)iti)itnci(;s.sc)«ii7ic,baiiddubielegen-- 
di!m,n()Heiii)H  iar.Mei>,eiU:c.  Iipiiiiii  priiiiis  verbis  A'isi 
di/ijeiiier.,  supervacanca  esiparticulart,  ncqiie  exsiat 
in  inss. 

(i)  tii  a.T.iquis  libris  Ojiii  nonien  cuni  duplici  ss 
coiisliuler  pingitur,  puta ,  Ossii.  Tum  invulg;itis, 
ita  niipsi  coiisei.tieittes.  Ex  poiioribiis  mss.  rcsiitiii- 
nius  tto  e(i;)fi ,  e£  oraiiibus  auiem  sfitiieiitei.  Qood 
hicdelibat  liilariiis  ,  picnius  proscquitur  nuin.  7«  ct 
79,  nbi  declar.it  quosiiain  coiic/i!  ignorantia:  stin;  pro 
fcssione  ci  iiova  subscripliono,  qiianivi»  sibi  siispecia, 
daniiiassa  quod  fccoiaiil ;  liiin  vero  Urs.iciuni  ct  V:i- 
!eiUeni  iioiuin.itiiii  exagiiat ,  iii  quii>ii$  ignorantiaoi 
.•jbiciidcre  iiiiiiiine  licuerit.  Quiu  U.ec  illoniin  coati.. 
.sub.-icriplio  proxiriic  posl  Ancyranan!  synoduni  coii- 
tiycril,    quaiido  scil.    li.isilius  aliiqnc  leg.Ui   (Hijus 


m 


SAXCTI  Hll.Allll  flliSi.uri 


iH 


ipM  461  tciilii-iit.-g  timllni.iim.  y:,\f\  iMMii  rss.  r.ail ,  \  ejc  .illccln  cliiiriUiiii  .ulili'ulc9,  i.l  i|ulil  Ijiiu  k»\w  om 


ad  piulcii^iiinuiii  i^iioi.iiiti.iM  rnirisi|uu  i:uiii)K'lliMfiil; 
uc  i|isl  lui^uiii  subscnbiiulo  il.iinii;ii'i'nl  iiiin'!  frcc 
iHiil.  Qiiuil  uLii|ii<:  iiku  (i)  fctcruiil,  ui    aliud  ^inti': 

ll:|llllljrcllt. 

1.  Quvrumnain  dtvileiii  communioium-  —   Siil  le- 


iiibus  liiclik  1'iiriiii.  kciiiiuiii  iuiliciiii ;  ciiiu  ilillicilli- 
iiKiiii  iil  scitsuiu  ipiiuiii  )iruiiriJC  iiii'X  liilci ,  «ccuii- 
(liini  iiiicliigcntix  (i)  iiiiciiorik  .lUcriuiii  loqueitdo 
|ir<.fcri'c,  iicilnni  moilii  [ncilo  kit  iiiicll4;ciitiaiii  eu- 
riiiii  1)11.1'  ali.iliiii  dicuiiinr  c\|  uiicru. 


^i    cliaiii    iiiinc    iiivicia    liilcs   vobli;i  spoitiibilcm   x.     0.  Qiu  condiiioHi  ilibcuileiii.  Operii  uiiiil.ii.—  Oio 


[l<)  coii^i  ieiitix  SUJ!  )(luruiii  ;  ci  nilnl  snbiJoliiiii,  luliil 
iiiiibigiiuni.  iiiliil  trcpiJum  j^jcre  conici)i.'«.  (rlhccurc 
iti  Cliribtu  libcrtutis  ^iix  pni|c:>iiiiii.c  pcr';!)!};,  ab  co- 
luiii  &e  ciiiijtuuiiiuiic,  qiii  cpiscupos  bia^|iliuiuii!>  i>ui.s 
ciintrailicciilc^  iii  cxsilio  (lcliiiciil,  absiiiiciiilo,  iio- 
i|uc  80  III  iiijicili  juilicii  reatuiii  pcr  a^sctisuiii  iliiSi- 
iiiiiliitioiiii)  iiibilol.c  a;;grcg.iiiilu.  Niiii  pu:>l  uuiliuiu 
ci  gr.ivciii  uiiiiiiuii)  nnstruiii  ub  cai>  ics ,  ijux  irreli- 


:ii>;i  III  vos  pcr  Uiiuiiiii  iiii>.criroiil:;iiii,  iitijuia  (/)  luilii 
:iJ  vos  dc  diviiiis,  ui  462  ^oluislK  ,  n  bus  ct  dc  U- 
(lci  iiosiru:  iuiciiicraia  i  onsciciiliiiciit  pcr  li?.siillcr»» 
siiiuii,  iic  (|uisi|uaia  dc  iiiu  aiilc  sc.riiioiiis  cuniuiii- 
iiMiiniiciii  pcr  litlcr.^iruiii  cioidia  cxisliiiict  jiidic:iu- 
iltiii.  Iiiii|iiiim  citciiiin,  noii  coiiipcitausi)iioii(lliiii«in 
i:iiiuiu'  dicioruiu, pi  •'.ludicaiaiu  i>ciil4!iiliam  e\  iuitiis 
i|>iuiuiii  ciiuiia  iidliiic  igiiorclur  adcfrc  :  cuiw  iioii  do 


};iii.'.c  ab  inipiib  licrcbaiiiur,  doUireiu,  cx  cu  ((i)  iiiiia  Uiiiiciioaiis  iid  coi;i)ut.icuduiii  ,    Bed  du  abtioluiiii  aJ 


iios  taiiiuui  cuiiiuiiiiiiii  doiuiiiica  cviiiiiiciur ,  cx 
i|ii'i  liis  pcrturtiiitiuiiibiis  vexari  tccUsla  '..'ucpta  est, 
iii  cxsulcnl  cpisuipi,  ilciiiutci'l<ii  s icudoics,  plcbcs 
tcrrc.uitiu  ,  lides  pcncliictur  ,  Ituuiauo  arliitrio  ac 
I  tilcsiatc  JuciriiiJC  Jooiiiiicii;  dccrcLa  wtaUiiilor.  Uoc 
liitcs  Ul.o,!  vcsti'a  iic(|oc  iit^scirc  >«  wiiiuUt,  iii>]iic 
pdi  poksc  protiloiur,  iioit  so  ciitr»  coikScieiiUie  cri* 
iiicii  iuiuraiu   iiilcliigeos  ex  Ipsu  dis>iuiiil.ill>mis  ai>- 

SCII$U. 

I).  Epitiolai  huiut  uctoiio.  Operi»  dif^cutun.  —  Elt 
(|iiidciii  (luniiivis  iii  oiiiiiihiis,  i]ux  gessi^iis  cl  i^ci  itls, 
ciiiistnnttiiD  lidei  vtolrj;  lihortaicm  ei  securllatcDi 
ipnteniini;  tatm^n  cliaiii  in  cn  liTVCiilis  .<;piritiis  .•iido- 
rcio  prub:\lis,  (|uiiJ  iiuniiulli  cx   vobis,  i]iiorum   aJ 


jcxgnilioncui  kil  judicaoJuiu.  L^i  eiiiin  inilii  jioi)  Jo 
vubiii.  ut  Doiniiins  scti^in  iuco  cuiiM;iuk  cbl,  i^  Jo 
(Iiiibiisdam  iiiniiuiii  i;piid  st-  tautis  cl  prnJcutilius 
iiictus,  ((/)  iioii  liiiclligt:ntibu«  pur  liciituiu  ApuaUluiii 
vihi,  11«  Kupoi-saperciit ,  pivucupluiu  (/(i»ni.  xii,  3)  t 
ijuiis  vcrcjr  nollc  ouiiii:)  cii,  guuruiii  at.:>olulio  a  nie 
111  C(iiieuitiiii,-iti(ine  crii  priV.stJiiJa,  i/ij  4'o>;nP£Ccro  , 
(luiii  vcruiu  iiilollitti  cx  u»  ()iix  aL.solvcmiir  cvilaul. 
Sc^J  i)uis(|ue  hi£c  logcnda  oi  cogiiusceiiJ:i  t.u&c«pcrilt 
iiiodum  sibi  atquc  iiiiUi  patieiitia:  liJolis  iiiJu|i((Vi.l , 
01  UMiuc  aJ  absoliiliotfMii  uiiivcrs.1  (i)  iicrcciisc^t. 
loric  ciiiin  oinniii  liic  lidei  mc«  sernio  prre«tabii,  ui 
iicqiic  furtivi  hTrciici  (jnnd  voluiit  fallant,  ot  perfecti 
cailiulici  quod  desiJcrant  consequaulur. 


me  poUivrunt  scripLa  dcrcrri,  qux  exiuJc  Oricntaies  C      7.  Qtiid  compleeiaUr.  — Obseqoor  i$ilur  ChnritaUii 


iii  lidei  profissioiiSbjs  gerHiit  ei  treBSorntil,  sij^nirK-nri 
vnhic.  hii"iilit»iis  uicie  litlcrisdcsidcrasiis  ;  cliaiii  lioc 
ituui  oiius  iiupcritissiniu  ai(|ue  indoctisMmo  oiiiiiiuni 

.'^j-iiodi  iJorrcia  .id  Iin(ioraliircin  deluleruiil ,  iinliu  vi- 
Jcliir  (liihiuiiJi  ralio  Rod  el  ingcns  suspicio  est,  Iiiic 
rolorooda  essCj  qu.i'.  :iit  (Jerniiuiiis  Fr.iginciito  xv, 
n.  3,  niniinim  Basilio,  F.lcu^io,  Viilenie,  olc,  pra;- 
seniilms  enram  impHralore  haliil:inMisi|ue  ad  iiocicm 
(lc  (iJe  dis|iuiail(\ncm  (ni  faMii  coti*cciiir.i ,  illis  .\ii- 
cyrana  dccroia  ,  hi'-  snf.jOciamOsii  lilaspheiiii.Tiii  do- 
{(•ndrniibiis  )  ;  tiini  voin  omni-im  cnlculo  eloiiiim 
liiisseMarciim  Arelliiisiiini  ad  (■onscriivciid.Tiii  rdrniii- 
l.nin  ,  cui  si:;i;uli  suliinilc  sithscrlp^ciliil.  E\isi'iiiiini 
1'tinin   posscl  Gcrmii.iiis    foniiucc  hnjns   a   .M.irco 

k""l:'|i!mCiil 


poss 
imiori|>i:i'  vcrba  oxprossi!i 


xiii,    iibi 


Vcsirrc  impaticnlis<iiinx  rohiniati  :  et  omnes  Mes  , 
qu.c  piist  sanciani  synodum  NiciBivam  divcrsis  teiu- 
(lurilius  cl  locis  «dita:  »unl,  ciiiu  sciileiilDinim  ont- 

(fi)  Cariiiilcnsiscodcii  ciiin  p:iiicis  :lli:s,  cumlaiUiw: 
nialo.  Quip;ic  Jlilatiiis  prtmiim  pnsiiit  ('•;illi,ruiii  con- 
siaiiliam  (lii|ilici  glorii  ornalam ,  oli  exemiiliiiii  sci- 
lici'l,  et  uh  ciiiiscieiitiii'  intopilatcin.  1  iiiii  ipiiJ  Ufo- 
fiierit  euriim  exo"i|iIiiiii  expliciiit.  Nuiic  (]ua:  sit  il)ii:- 
s;i'  iiisiiriim  coiiscienfi»^  glnr.-a  onarr;»i. 

(c)  Sepicin  niKs.  tecura. 

(li)  (^>uos  spiT<(?t  iltnd  i»>irn  nos,  i»p>rit  nmn.  8,  uhi 
qiii  iil  >yii(i(l:im  ln  'tllli>ni(»  orani  mili,  l.iiidxniur 
iIiKid  1  fjrri".'.^  exiru  6'n(.'ia»  iibtiinereni.  Ne{t*iii  an- 
iiiii   vidcinr   liltxr.ifmii   JniiilftXiil  rc   m^siorioiiiMi 


yemm  Dd  miHm  anle  nmnia  i,enitii,iui!ivimu,te,clui-  ^  foinmiiiim,  mm  olloqutornm.  M.m  (pHH.qii.iiii  cnm 

ritale ,  mcjeUate ,  tirluie  ,  clarilule  ,   liM ,  tapieniia  ,  ^  l'.'rc!iiis  oi.lli.qui,  ii>imi|u:iiii  so  ,  i  ii is  Kt,-..  Jutlvie 

s.i.ndfl     Piiiri  pn  omnia   smilem  pr.illfjtnr.    Il;cc      '«'«""«ir  Hilariii«  ipso  hh.  tn  (.onstaul.  n.  8. 

■      ^       -.    "  !  —  ■.».-     I---  -■-.  j^,^  Viicahiiliini /»(i'ri(.r.'s,  qu.iJ  In  iiii:i  i.intum  Mi" 

r.i  i  cditiuiiu  c\iu'iit>ilur,  c\9l:it  iii  (iiiinilais  m.ss.t}itaiii 
in  oxplicanil.i  proprla  ndc  sibi  difliil.it  ililarius,  vi- 
dcsls  lih.  II  Jc  Trtn.,  n.    5  ct  seoq.,  ct  lili.  xi,  n.  il. 

(/')  f.lpi.  ."t  Tar.,  ijdfo  nihil  nd  vo!  :  cmciiJant  alii 
lil.r!. 

i(/)  1n  n>S9.  non  fufcifiyentluiTi.  Mnx  in  Ciirii.,  nt  tn- 
y.rtii:  sap.ren:.  Sn<.'i<rli.  a  socmnla  inann,  ne  iuperi^ 
iip.-rcnt:  ijuwd  csitidc  in  jiliirilius  .itiii  ubiiiiuil.  l,i- 
i.rormu  utiiirnm  lcclidneni  conUrmat  er:i'.  us  «crmo 
■n;  >ij,j^ovjr»,  iicciinii  W{iA  lii».  »  ooTrln.  U.53 : 
iVdiiiit'  iiiiHiiibff  ju;iiT»rt(>t'n'  nifcrtliSii.'  ^lfiftiiia  . 

{!,)  Ili  niss.  ubl  in  vulf;:itl^,  ic^i/no.^sfi. 

(ij  VctiisioilovC.iilt'.  ciiiii  liciii!  ,  pf ri|f nj  «jf. .\(Jci> 
iinii  crcdit  Hilariiiii  faiholico»  css.*,  quorum  confes- 
siiiiic.s  r.ilholicc  r(|>onil,  iil  ccs  riiaui  ^uriin.-i  Aivrr- 
Mii;t  rii.itimari  pns&o  Mibiiide  iiibniuct. 


ciiiiii  videniiir  ci.nsulio  opposita  Osiaii.i;  bfah|)heiiiia\ 
1)11.1  rtiireiii /lonori",  ctctrilaie,  majeslrle  otqne  i;>sti 
lii^iiiiHc  |i(i(ru  rido  cjii^  ijwjiicfm  |)r(!omiti.ihaiil. 
Unum  taiiicn  inK'  nos  iiiDvet,  n.r  Hiliiriits  iii  lioc 
Ojicre,  lii  i|uoomiiesOrien'.alimii  fnriii.nas  poriice- 
tur,  liaiic  pi.sirciiiain  r.:iii;ucrit .  quaiii  ut  piihlicaret, 
iiiiuiinc  ad  soopum  ipsius  pertlnebjt.  0''->''><l"»i" 
rciinDi  qiicnl ,  hor  onum  dc  IMi'  co.i^r«sn  tuin  dis- 
seniiitaluiiiessc,  (luod  UrsacluB,  Valciis  alili|'jo  sc 
prr  igiiofaiiilam  cleliqiiisse  prorcssi,  iJ;lsiili  socin- 
riiiiu|ue  pbcitis  siihscripslsscni ;  rormulaiii  vcro  ihi 
( iliisiii  sini^.tili.s  apitil  se  secroiam  tcmiissi^. 

((j)  Filiti,  fpferu/it.  .\t  inss.  fecernnt :  qitod  div  Orion- 
tilibus  iliciiiin  vlJiltir,  ct  scnicnli.o  pnperioris  iiua'- 
il.iiii  rip.  tiiiii ;  put:i.  iilpn  cor.^rntiit  iltos  nd  su^sorl- 
liriiditm,  tit  hac  subscrlpltDire  (hiinii.ircnt  qiioJ  Siriiiii 
aiitc.i  CRoratit. 


485  DHKR  UE  SYNODIS,  SEU  UE  FIDE  ORIENTALIUM.  481) 

iiiiiiii  :ii<|iic  cliini  vcrltoruiii  addiiiii  per  nio  expo^i- A  >b  Oricnulibiis  cpisoopis  e^set  olTeituin  ;  ei   \m  , 


lioiiiliiis  ilcstinavi.  Iii  iiuilius  si  qiiid  (n)viiio.seiiic&6C 
iiitolligiliir,  ucmo  inihi  viiiiiiii  poiest  aisijnarc  dicin- 
ruin  :  iiilernuiiiius  cniin,  iit  vului$li8,  snm  ipse,  non 
conditor.  Si  quid  veru  reciuin  aique  ex  ductrinis 
.ipostolicts  (b)  prscscriptum  dcprehendiiur ,  ncino 
iiuibigil  non  inierpretaiilis  in  eo  esse  gloriani,  sed 
nuctori&.  Ego  lameu  qu£  gesta  sunt,  ridcliier  traiis- 
niisi  :  viis  an  caiholica,  an  bxreliea  unt,  liitei  vcs- 
tr;«:  jiidicio  comprobate. 

8.  Quu  teopus.  Orientalium  «i  Gutlorum  mulua  su- 
tpicionei. —  Quaniquam  enini  responderi  litieris  vc«- 
Iris  iicccssariuin  fiieril,  qnibus  coniinunionein  luihi 
ilnminic;im  lidet  vesirae  scriptis  mts«ratis;  el  quidam 
cliam  ex  vobis  ad  synoduiii  quae  in  Bithynia  (c)  fu  - 


quos  maxiine  vclloui  (iiuiris  syiiDdi-,  prnb.ihilcs  clu- 
ccre,  non  p:itorcr  unn  aiijue  eodrm  a|iosti>lica;  lidoi 
siMisii  (^cntlinlica  scniiciiies,  aliqiia  saliciii  a  caiho- 
licu!  fidei  «iiicerit^iie,  ignor.ita  vcrborum  opiiiione, 
difTerre. 

0.  Oji>n/n/iuin  advcnus  Sirwil  jormulnm  decrela 
cur  hic  ritaia.  • —  El  qiiideni  rccliini  ac  convcniciis 
ctistiiiio,  ut.intc  qiiani  dc  vcrboniin  sus|iicioiiibiis  .ic 
dis*en$ioiiihus  iiieo  scrmnnem ,  ea  qun:  ab  Orient:i- 
libua  episcnpis  adversniii  i'onscript:iRi  .ipurl  Sirmiiiin 
hu;rcsiin  dicia  el  ronsliiiila  siiit,  verbis  quaiii  pMsvini 
absolulissiuiis  dciunnstrom : iinn qnodnon  sbaliix pb- 
nissiiiiej^((4  ""'">■'  cdiia  siiii ;  sed  qiiod  (<;)ex  ^ricfo 
in  laiinumad  verbnin  cxprttssa  inin-lstio  affcrt  plc- 


iura  videbatur  463  acciti,  firuiissiina  fidei  {d)  con-  Q  riimque  obsciiril^item,  diun  ciisl'>dit»  vertioniiii  col- 


stantia  intra  coinniunioncro  se  meam  continen- 
tcs,  a  ca-icris  exlra  Gallias  abstiiierenl :  etdignum 
saiie  erat  episcopali  mioisierio  ac  vncc,  in  tanio  lue- 
reiicoruro  furore,  aliqua  vobiscuui  pcr  litieras  pi:r 
bdei  eonsilia  conferre.  Non  eniin  cnm  corporibus 
nnsiris  cxsnlaiH,  vinctuni  ac  detentuni  csse  potuit 
l)i'i  vcrbuin,  ul  lion  cominunieari  vobiscaro  posset 
ubicumquc  ( Vii^.  l.  i  di  Trinitale,  n.  i).  &»\  iiiaximc 
cuni  coiiiperissom  sjiiodos  («)  in  Ancyra  atquc  Ari- 
inino  conigrcf andjs,  et  a  singulis  provinciisCallica- 
nis  binos  vel  singulos  eo  csse  venturog  ;  ea,  quae  in- 
tcr  nos  aiqiie  Orientales  cpiscnpos  mutnis  suspicio- 
nibus  deiineiitur  ,  per  me ,  qui  in  Oricniis  p:irtibus 
continebar,  cxponciida  vobis,  liceljam  scieniihus  , 


latio  cxntdem  absnlutioneinnon  poiest  ad  inic!li{;<*n- 
liie  siHiplicilMem  conser/are.  ~; 

10.  Sirmii  («rimila  quid  teninUtm.  —  Meininr.tie 
naniqiie  in  ca  ipsa  scripla  proxiinc  apud  Siniiiiiiii 
blaspheniia  id  icntatum  ac  labor.iiHin  fnissc,  uti  diiiii 
Paler  uuus  el  soius  omniuin  Ucus  prjoJicuur ,  Dens 
cssa  Filius  nesnrtlur  :  ei  diinn  do  hosnouslo  ac  dc 
biinicsiisio  taccri  dcrcrnTtirr,  id  dwieium  esse,  ut 
.'lut  cx  niliilo  ul  trcalura,  aut  ex  aliaessfnlia  ul  cun- 
suqueulia  creaiur:irum,  c(  non  t»  hvo  Falrc  Ueus 
FHius  iialns  coiiflnnareiiTr.  Tnm  porro  in  co,  qnod 
lioiiorc,  dignitale  ,  claritaie,  in.ijeslaie  Paler  niajor 
iliccieliir  ,  id  esse  qua^situin  ,  ut  Filius  his  ociiiihus, 
ipiibus  Pater  major  est ,  indigrnit.   Posiiemo  duni 


:iiqueedenda  esistiniavi  :  ntcum  hanc  prorumpcn-  C  igiioniliiiis  nativiias  ejiis  asseriior,  per  lioc  ijnoraii- 
tcm  a  Sirniio  h.*cresini  et  vos  cnndemii.isseli$,  cl  iUi  Uu;  decieiuin  ,  ncscire  qnod  ex  Deo  sit  julicrcinur : 
ciim  anatbcmatc  judicasscnt,  sciretis  tamen  in  cujus  (icrinde  qu:isi  juberi  dercrniqne  possit,  ni  quis  aul 
lidei  profossioiic  id  i|»sum,  qiiod  vos  gnsscralis,  etiain      qnmJ  ignoratnrns  sit  sciai,  aut  quod  scierit  ignoret. 


(ii)  Editi,  rifto»itm  :  rehagantibus  mss.  Vcrba  liifc, 
w"  (imd  viUose  itusic,  iiocnon  internuntiui  tntn  ipse  , 
iion  condilur  :  iiquld  veroriclum,  ctc,  in  iiis.isUrieii- 
liiliuiii  rormiilas  cadunt,  iioii  iii  earnm  int  riirelatio- 
tic^;  suntqiie  liuientis,  nequas  benigiie  excusal,  ap- 
probare  videatur. 

(<i)  Addiiiius  ex  niss.  ct  Mir.,  fjrirsfri/nfum  ;  quoil 
iu  iliis  cditis  oiiiissiini  crat.  Proxiinc  lliliriiis  .  m 
jani  ob^crviinini,  pru,lciilcr  icliLCiis  qiiiil  dc  Oiieu- 
i.iltnni  HiJe  Ipse  scniir-t,  eain  ciiam  hxreticani  possji; 
jiidicaii  iioii  dilliletiir. 

(f)  rSicomedi*  viiielicct,  i:bi  proi.ter  terr»  inotum 
(|iioha-c  urhsdie  24  Angiisti  an.  558  coiieidil,  nenuiit 
rclebiari,  nti  nariani  Socrates,  lib.  n,  c.  57,  cl  So-  D 
zonicnus,  lib.  iv,  c.  16. 

(d)  Plures  mss.,  sed  non  putiorc«,  contcienlia.  Ex 
iis,  qux  liiC  scriiiit  IMarius,  coiiiici  quiuaiii  pu!a:it  , 
«pisciipos  Gallicaiios  ad  sju.'dujii  ISjconuidicnaeiM  ac- 
clios,  jani  ad  ipsiiiiiinei  tu  i'lirygiani  uiquc  perve- 
nisse.  cuui  bocnpus  aggressus  cst.  At  non  neccssaiia 
esi  hauc  consccuiio.  yuid  ciiini  \eiai,  quoniiuus  eos 
iiiira  siiaiii  ipsius  coniinuiiioncm  sc  coiitinentes  eo 
cciisu  nunc  dic^l,  quo  supcrius,  iiam.  i,  dixii,  Gal- 
li;ifuin  episcopos  sibilide  ac  spirilu  coh*:rer8,  ei  quo 
eosdcin  oiiin.  4  iaudavlt,  quod  iii  propusiiu  persis- 
tcrcui  ab  coriun  se  coaimiiulone  abiiiiiendi,  qm  epi- 
scopos  liacn  si  advcrsantcs  iii  c\ilio  detineni '!  ijuod 
s;ine  eliani  Galliaruin  Oncs  nuu  cgresBis  praesiare  eis 
liciiii.  Scd  ijiiidguid  sii,  ilii  ab  epiacoiiis  qui  noo  es- 
scni  GaUi  absiinticruul,  ut  decrelo  supQrias,  uiui).  i 
inenioraio  parereut. 


(t)  .Uiesi  iii  a  mss.  Soliis  llilarius  inctiiiiiil  Ancy- 
raiii,  post  Nicnmcili.i'  cl;vdciii ,  cougrc^jainJu;  synodo 
fuissc  desigiiaiani.  Noa  ic|iiignat  tuiicn  Soiiyuiciius, 
lili.  IV,  c.  It),  ubi  rcfert  v..'ii;ia  divcr?is  lota  ad  lioc 
fiiis^c  piojiositi.  Nequc  alienum  eral  ab  ingenio  Da- 
silii,  (uii  linjus  rei  cuia  dcniandaia  crai,  nl  ipso  civi- 
t;ilciii  ciii  pr;i'eral  eligtirel.  Illiid  iiucqiie  siiifjulars 
cst  ijuod  ait,  aiiquos  diiiiitaxit  o  singolis  proviiiciJS 
Aniiiiiiiiiii  ci  .^iicyrjiu  csse  vcnturos.  SoioiiicnQS 
euiiii  eti-i  nieniorat,  lib.  iv,c.  i",  episcoposequalibct 
gcnic  sclectos  Nicoinedi^uii  aecersiios  riisse,  ui  vice 
oinnium  provinciiv  skc  cfiicopwum  iii  •.onctli.i  reside- 
rcnl,  et  judicio  intcref.unl  :  ibidi'.,i  lamcii  leslis  est 
Iiiiper;iloiC!ii,  ubi  iuulandnin  ("lucilii  loeuin  icscivit, 
niaiiilasse  ut  noii  jsm  ex  si'.i.;ulis  proviutiis  siiiguli, 
seii  oiiines  quotquot  va!i'i..:il  couvocaieiUur. 

(()  Aliijuol  niss.  culholice. 

(i^)  Baroiiius  ad  an.  5.^7,  n.  H,  f;'.lsu  existimat , 
li:!;c  ail  blasphe.^^an;  ^iriiiiensis  fiik-!  proft;ssioiiein 
referfiiida  esse  :  alquo  iiide  perpcramconcliidil,  n.  13, 
itiiari»in  in  gerrnaaam  prudiclai  confessioiiis  edillo- 
ncm.quai  luiiiie  cuuscripla  fuit,  nequaqnam  incidisse, 
:>ud  in  j{r:c,;:iin.  Quis  enim  iioii  videt,  liu!C  de  iis  dicla 
csse  qii.ft  Orientales  Ancyr.ie  C'*nstit<i(>rini  ?  Sed  ma- 
gis  Kinpenduiu,  (|uoni(i<l«  ex  hoc  loc»  decipi  potxie- 
Mitt  Erasiiius,  Scultelus  uique  Giiiotins,  ut  intuni  lioc 
opus  a  <lr:ecised'tuiii,  ei  al>  llilario  laline  diiniMxal 
dou;ituin  putavcriitl.  Hic  mireri  subit  aiitiquurum  in 
traiisiciendis  it  griisco  i;:  h',!nuiTi  scriptis  rcligionCHi. 
Vix  eniiii,  oli  pra;monniniBs  ,  magis  ad  viiibuni  ex- 
prlnij  qucanl  scqueiiies  Uilarii  versioues 


.SANC.TI  IIILAUII  l.l'|S(.{>l'l 


■SS.^ 


l(is:iiii  aiiloin  c\  soliJo  iiiipiissim.v  bl.«.s|)lieiiu.r  jios- A  (lcl)i're  pra-ilicari  ;   qiii:i  i|>sc  noiiiiiiiis  dixil ;   IbodU 

fiiilrem  meum  d  adpalrrm  vetlrum.  od  Daxm  mcum  et 
ttd  tteum  veslrum  {Joan.  \\,  47).  IiIko  onininm  Dciis 
(3)  imus  est ,  siciil  .Xpiistolus  docuU.  Aii  Jtidivorum 
Deus  ttmium  ?  noiine  et  geniium  *  Imo  et  genlium. 
Quoniiiiii  qnidem  unus  Den$  ,  ffui  (A)  justificat  circiim- 
eiiiiinemex  lide.el  pra'puliiimper  fidem  (Rom.  111,  20, 
30 ).  Scil  cl  c:rlcra  convcneruiit ,  nec  iillani  Iia- 
berc  poiuerant  (liscrcpanii.nm.  Quod  vero  (i)  quos- 
(l:im  aiit  miiltos  mo\cliat  do  siibslanlia  ,  qux  grxcc 
iisia  nppclhUir,  id  c«t  ( iit  cxprossins  intelligatiir  ) , 
hoiiioiisioii,  (j)  aiii  qncd  dicitiir  hoinoeusion,  nullaiii 
omiiiih)  fieri  oportere  incnlionem  ;  ncc  qucmqiiani 
pra;dit:)ro  (fc)  oa  dc  causa  ci  raiione  quod  ncc  in  di  ■ 
vinis  Scripliiris  contino.iiiir ,  ct  qiiod  siipcr  bomiuis 
scieiiiiam  sil ,   nec  qiiisqiiaiii  possU  iialivUalcm  Filii 


loiii  iiiiilus  lic>'t  aubilidi  ,  ut  ^kI  ivspDii^iiiiiiiim  ,  i|li,i- 
c  diverso  ab  Orioiilalibus  posila'.  suiit  ,  abs^iliitius  vl 
\irUis  cl  ratio  iiosocrcliir,  (|uibus  (6)  siinlii  Cuit ,  ul 
socuiidum  iiilelligeiui.e  sux  sciisuiii  uniuilius  li:i.'rc- 
licoruiii  artibus  cuntrairont. 

(0)  fiymp/uMi  Uliisplieiniic  Apud  Sirmiiim  /ur  Oiium 
el  Potamnm  eonteriptai  (aiiiio  357). 

I(.  Deuin  ette  unum.  Subtlaniia.'  voccni  taeeiidum. 
Pairem  Filio  este  mojorem.  —  1  Cuin  nonuiilla  piitarc- 
tur  cssu  do  lidu  465  discoplalio  ,  diligeuler  oiuiiia 
apud  Strmiuui  lract:iia  suiil  cl  discussa ,  prxsenlibus 
saiictisaimis  fialribiis  ci  cuopiscopis  nustris,  Valcnic, 
lJr&a(io  el  Germiiiio  ^</).  liiium  (o)  consial  Dcum 
csso  oiiiiiipolrnloui  (/')  et  patrciu  ,   sicut  pcr  uiiiver 


suiu  orboiu  orcdilur :  el  iiiiicum  lilium  «jus  Je.sum  "  enarrare ,  do  qiio  Scriplum  csl ,  l,eneraiionem  cjns 
Olirisuini  Doininiiiii  salvaiorcm  iiostrum  ,  ex  ipso  qtiis  ciiariiibii  ( /<,'siit.  i.iii,  8  )  ?  Scirc  aulein  maiiifcs- 
anlc  s^Mttla  geuitum.  buos  auiom  deos  ncc  possc  noc      lum  csi  solum  rairemquomodogeniteritriliuin  siiuni, 


(u)  Rcsponsioncs  Anoyranoium  ralnun  uou  suiit 
quidoiii  por  sc  priino  posiia'  aJvorsus  siibjcci:iiii 
Sirmionscni  formiilaiii,  sed  advorsu*  t^udoxii,  Acaoii 
alioriunqiie  Aeiii  l;mtoruin  Aiiiiochiaicoiigregaioruin 
sentcuiias  ol  verba,  qux  ab  Kpipbaiiio,  iiar.  Lixiii , 
II.  21,  dcsoiibiiiilur.  Quia  l.iincii  iii  lii-.  KuJoxiiis  :ic 
socii  ciim  Sirmiriisi  (ornuila  oonjruobanl ,  alqiie 
illiiis  nuctomnt  exempKi  pruvocati  ad  ea  iii  publicuin 
prufoienda  auiiiiuiD  adjoccraiit ;  cadeui  dticrela,  qua' 
aJvoisiis  Eudoxii  el  :issetlaruiii  houiciitias  persc  po 
siia  siini,  noii  dubium  cst  posiia  csse  adversus  Sir- 
miensem  bUsphemiaTii. 

(I>)  Lxi.iessa  esi  Uic  iu  aliquulmss.  vocula  iit,  qu.o 
iii  poiioMbu>  rclicoiur. 

(r)  Titutum  liinio  ali  ipso  Hilario  pr.Tfixiini,  niliil 
esl  cur  apiKl  .\ihaiinsiiiiM  el  Sooraiein  rcqiiirainiij. 
Subjcclaiii  aulem  forniiilaniOsius  iioii  laiii  sciipsisso 
putaudiLS  csl,  u.uam  subscripliuuc  sua  i;itam  iVcisse  : 
ot  !ioc,  uli  tesics  suiii  Soor:itcs,  lib.  11,  0.  il,  acSo- 
zoiiicnuj,  lib.  iv,  c.  G  el  12,  vi  tormeiitoriiiu  coinpiii. 
sus,  el  itt  Sulpiciiis  Severus,  lib.  11.  i:\  p^rdiiis  llila- 
rii  cpistolis  tradU ,  ceutenario  major.  toi ic  tanieii 
cain  Osii  essc  ideo  scripsenl  llilariiis,  qiiia  ipsius 
noiniiie  illam  circumrorebaiit  Ariani.  Qiia  dc  re  Plitf- 
badiiis  Agenn  :  A'o):  sum  nescius...  autiquissimi  sacei- 
dolis  el  promptoe  icinpcr  /ic/ti  Osii  numen  qiiusi  quem- 
dam  in  nos  arieicm  lewpcriiri.  Qui  iinmissiim  arictom 
priidoiiler  ictorqurl  liis  vcrbis  :  .'^i  iioiiagiiKn  [eic  an- 
«is  malecrtdidit  :  ijo.fl  noiKnjinta  itluin  rcclc  senlire  iwii 
credam.  EamJeiii  Osio  adscripiam  viJis.-c:  viJciur  Kpi- 
phanius,  lia-r.  lxmii,  n.  l-i,  ubi  :iit  :  Eccletiiun  con- 
demnare  ic  posae  pulwnnl  iis  litterit,  quas  al)  leiiciii- 
bili  episcopi!  O^io  pcr  [raudem  abilulerunt,  in  quibiii 
ditsimilis  csseiiti'i  legilur.  <>iii  sufTragalur  Sotomomb . 
lib.  IV,  c.  X^i.  Intcr  cos  (|uoqiio ,  qiii  liaiic  foriiiulaiii 
conscripsorunl,  Os-lom  rcioasoi  Vniilius  Taps.,  lib.  v 
coinra  Eiiiycli  lll.iisluioen  auolore,-;  pr:ocipuosluis-e 
Ursaciuui,  Valeiilcm,  aujiio  l'utaii<iiim  PliOEbadius 
iiuii  obbcuro  signilicut.  liuc  speolal  illud  Sutumeni  , 
lib.  IV,  c.  12,  quod  cuni  agculibiis  llrsacio,  Valeiiie 
cl  Gcrmiiiio  ooiibCiisissoi  ().-ius,  ut  netiuo  homousion 
iieqito  homoeusioii  usiirparclur  ,  clc.  :  .\it  eot,  utpw.c 
qiii  Osit  .SMfkT  «n  rc  tillcrus  (;j;pii'i'i»(k(i(,  epiitolum 
mi.>it  tuJuxiut,  griili.is  aqent  \  alcnli,  llruicio  ct  Ccr- 
miiiio,  coruinque  miniitcriu  aifjoritoiis ,  quod  Occiilcii- 
tiiUt  rcclc  tciilirtni.  Uoiiium  llilaniis  ipso.  cum  lib.  111 
Consiaiit.,  11.  i-V,  cjiisdoiii  l"iimil.o  clii:la  (ii/irnm./iM 
«,\ii  ct  ineremenlu  Vrsaiii  cl  V  ii/iiifi«  miiiouput ,  ipii  I 
bibi  vult  aliud  ,  uibi  caiii  ab  O^io  ((iiido.ii  cx  paiio 
Acriptam ,  ab  Ursacio  autcia  ol  Valciilu  aJauttam 
fuisso  .' 


((/)  Apuil  Atbanasium  et  Socratem  additur  liic  ,  el 
aliis.  Nullos  :ilios  EuJoxius  loco  Suzomciii  moi  mc- 
iiioralo  nominat.  Iliiicnc  coiivoiiiiii  inierrucrii  Coii- 
staniius,  incerfiim.  ScJ  si  inlcrfuissct ,  noniie  Ursa- 
tii  cl  Valenlis  intcrerat  ul  id  dcclararenl ,  quo  for- 
niulx  sua;  acccderet  auctonlaiis  robur  '  An  veru  lioc 
l.ioiioro,  ul  ('atlioliois  sobim  Osii  iiomeii  magisimpo- 
iicretTCortc  iiiicrosse  potiiit,  qiiiannoSo?,  Sirmium 
bis  accessissc  logitiir.  .\mmianiis  qiiippe,  lib.  xvi  , 
siribii ,  Coiist.iniiuiii  4  kal.  junias  ab  IJrbe  profoc- 
tiini  por  Tridonlimi  iii  lliyricum  itcr  fosiinasse  ;ic 
Siriiiiiim  veuisse.  Rursiiin  Sirmii  ciim  cxstiiissc 
nionse  decemlri.  lidom  facit  dal;i  ab  co  lox  i7  Cod. 
Tiioud.,  de  Apcll.itionibiis  ;  cum  interinedio  tempore 
MoJiol.iiii  ouiii  moi.itum  csse  paicat  ex  variis  lcgum 
sub-oiipiioiiibus.  Jam  dc-  leiiiporc  hnjiis  synodi ,  aii 
C  niedio,  aii  cxeniite  lioo  aiiuo  liabiia  riicrit,  quaTilnr. 
Ex  Hilarii  vcrbis  en  inlcr  h.inc  el  Ancyranam  syuo- 
Jum  dobu  iiiiercoJore  tomporis  mora,  ul  comniudc 
polnorii  illius  forinuia  in  Callias  dfportari ,  deiiidc 
Gallioanortmi  episcopornm  coiivucan  synodus,  hiijiis 
syuodi  Jetroi:)  iii  Asiani  aJ  Hilariuin  ,  el  ab  Hilario 
;id  Oriiiit.ilos  pcrferri  ,  qiii  Galloriiin  ciemplo  c\ci- 
l.iii,  Ancyianam  syiiodum  coegerint.  Quocirca  pro- 
babiliur  est  senlentia  eoriiiu  ,  qui  hunc  conventum 
Sirmieiisem  ciica  mcdium  annum  357  habitum 
ceiisent. 

(<■)  In  griccis  oiemplaribns  Atlianasii  ct  Socratis  , 
f7'i-AnTDx:-» ,  cuHs(iii(.  I  hcetiadius  tamcn  cuni  iiosiro 
Hilario  legit  conslnl. 

(/)  Sic  inss.  At  parlicula  el  in  vnlgaiis  ,  iiccnoii 
apinl  Pbcebad  ,  Atbaiias.  olSocrat.  desiikratur. 

((/)  Atbaiiasias  ci  Socralcs  uon  oiprimiiiii  voca- 
buliini  Niiui. 

(/1)  lii  potioribus  mss.  jusiificaitt.  Cuin  gra'ce  hi- 
I)  boalui'  S(x«tu7fi,  nec  qiiiclqiiam  in  antiquis  libiis 
solenmiiis  sit,  qiiam  ut  6  in  h  niutclur,  facile  dainus 
legcndum  essc  jutlificabit. 

(t)  Lips.  et  P.ir.,  quusdum  haud  niullot.  Alii  vcro 
llbri  qiioiidum  aut   multoi  :  qiiod  grxci   vertcrunl  , 

n")),^OU,-  TCIK,'. 

(!)  Sic  opiiiuus  ciHlex  Culb.  ciim  Gorm.  sioqiio  lo 
gciidnm  couslal  ex  (^rxois  exompUiribus.  At  vul);ali 
/toifii^u.^iiuii  quvd  liicilur  aut  liominuiion.    l>ccst  auloiil 
in  ms9.  Cuni.,  Corb.  uc  pluribus  alii»,  aut  quod  dici 
iiii  /i<iiiiieu«iun. 

(/.)  Bad.,  Kr.  ei  Mir.,  eadein  etse  raiiuRc! ;  Lips.  el 
Pai.,  ea  (/«  causa  roiione  omoiidaulur  ex  iiiss.  ct 
f;r.ec;«  versioiic  Sii.  t«Ot)i<  nlv  wtiAV  kaI  Sti  xifjT>\ 

■"4*  /'J'|I7M((V. 


^89  LIBES  nr:  SYNODIS,  SLU 

ci  Filiii!ii  qtjomrd'!  geniiiis  sii  n  Paire.  NiiHu  nrabi- 
c:"ii:is  isl,  ni.ijoiri;i  csiii  ralrcin.  Nulli  P'itc>t  iln- 
liiiini  cssc  ,  Patrcni  lionnrc  ,  digtiitiae,  («)  dariiate, 
majestatc,  cl  ipso  noininc  paiiis  niajorcni  ossc  Filio, 
ipso  tcslaiite,  Qtiimc  ninil,  mnjorinc  esi  {  Joaii.  xiv  , 
28V  Et  iioc  callioliciim  cs>e,  nrnio  ignor.it,  duas  por- 
sonas  esse  P.ilris  rt  Filii  ,  iiisjorcni  4G6  Palrcni  , 
Filium  (b)  subjcclum  rum  oinnibiis  liis  iiiia;  ipsi  Pa- 
lcr  siibjocit.  Paircin  initiiim  non  habrre ,  invisibilcm 
cs>c ,  imiiiorlalcm  csse ,  (<•)  impassibileia  eiSe.  Fi- 
liiim  aiiloin  natuin  esse  cx  Patrc,  Deiini  ex  Deo  ,  lii- 
i.icii  cx  luininc.  Ciijiis  Filii  generaiionciii  ,  ui  aiitc 
dicliim  esi,  nemincin  scire  nisi  Patrem  sinim.  Ipsum 
auicm  Filium  Dci  Dnminum  ct  Deiim  nostrum,  sicnti 
lcgiiiir ,  caniem  vel  corpus,  id  est,  homincm  susco- 
pissc  cx  iiiero  virginis  Mari;c  ,  sicul  Aigcliis  prxdi- 
cavit(LMC.  I,  31).  Ulautum  Scrlpiurxomnesdocnii, 
ci  prxcipue  ipse  m.igistrr  gciiiium  .\poslolus,  Iu/aii- 
iicm  siiscepis^e  dc  .Maria  Viiglnc  ,  per  qiirni  com- 
passtts  esl.  Illa  aiilrin  (d)  clniisula  csl  loiius  .Odci  ct 
illa  confirmaiio,  qimd  Trinitas  senipcr  scrvanda  est, 
sicut  leginuis  in  l;'.vangeliu  lie  el  bapiiiale  omnes 
geiilei  in  nomiii;  Palris  cl  Filii  et  Spirilus  taiicli 
{Maiih.  xxviii,  19).  Iiitcgcr,  perfcctus  niimcrus  Tii- 
iiilatis  est.  (e)  Pnraclclus  aulem  Spiritus  per  Filiuin 
csi ',  qui  missiis  venit  juxla  proinissuin,  ut  Aposlolns 
ct  omiiei  crcdenics  insiruerel,  doceret,  sanctiGcarcl. 
ii.  Esseiiiia  et  substaniia  quid.  Ancyrar.a  Synodus 
nnii.358.  Filius  ut  imago  iwn  soln  nomine  aliui  a  Pa- 
ire.  —  His  iiaque  lot  et  tanlis  impielatis  professioni- 
bus  cdiiis  ,  has  rursum  e  contrario  Orientales  epi- 
scopi  in  unum  congregati  scnleniiarum  definitioncs 


i)E  Fir.E  OP.IENrAI  '.iJM.  490 

A  Ci^ndiiloninl.  .Std  i|iii:t  rrcijiieiis  iiobii  iiiiiiriipaili)  p«; 
srnli.c  .ic  siilist.Tiiiia'  not.  ss:iria  cu  ;  rdgnoseriKliir.i 
cat  quid  sigiiiriceicsscniia  ,  nc  dc  rolms  Incuiuri , 
rom  vci  boriim  ncsriainus.  F^soniia  csl  ros  quoc  cst, 
vol  (/■)  cx  qiiibiis  csl ,  et  qii.e  in  co  qiiod  inanesl 
.subsistit.  Dici  auiciii  es>.eiiiia  ,  cl  nauira  ,  ct  iieniis  , 
cl  siibsianiia  uniuscnjusque  rei  pnlorii.  Proprio.  aii- 
toni  cssentia  idoircn  (g)  esl  dicta  ,  qiiia  sonipcr  es!. 
Qiire  idcirco  eliam  sulistnntia  c;-t ,  qiiia  los  qii.e  esl, 
467  neccssc  est  siibsislal  in  sese  ;  qiiitl(|iiid  .-iinciii 
subsislit,  siiie  dubio  in  gcnere  tcI  nainra  vcl  siili- 
slaiitia  maiical.Cum  ergo  essenliam  diiimiis  sigiiili- 
carc  naiur.-iin  vclgenus  velsubsianiiam,  intelligimus 
rjtis  rci  qiix  in  his  omiiibus  scmpcr  cssc  subsisini. 
Nunc  igiiur  pr.TScriptas  ab  Oriciitaiibus  Gdei  deflni- 
Q  tiones  (/()  rccenseamus. 

I.  (  Si  quis  aiidiens  imaginem  essc  Filium  Dci 
invisibilis  ,  idem  dical  csse  imngiiiem  Dei ,  qtind  ct 
Dcum  invisibilem  :  quasi  non  coiilileiis  vere  filium  , 
an  itliema  sit  (t).  i 

13.  Item  alius  est ,  vt  accipient  a  Palre  tilnm.  — 
Exclusa  est  assertio  volontiiim  nomiiiibus  lantum 
Patrem  ct  Filium  pr;rdicarc  ;  ciim  quaiido  iinago 
omnis,  rjus  ad  qucm  rrimaginoiur  specfcs  iMdifTerens 
sit.  Ncque  enim  ipsc  sibi  quisquam  inuigo  esl ;  scd 
eum,  cujus  imago  esi,  nccesse  csi  ut  imago  deinnn- 
stret.  Imago  ilaque  esi  rei  ad  rem  cosoquandx  ima- 
ginata  et  indiscrota  sin^ililiulo.  Esl  ergo  Paicr  ,  cst 
rt  Filius  :  quia  iinago  P.itris  esl  Filius  ;  et  qui  imago 
esi,  ^j)iil  rei  imago  sii,  spccicm  necesseesi  et  natu- 
Q  ram  el  essentiam,  secuiidum  quod  imago  est ,  in  sc 
habcat  aucloris. 


(a)Hoc  ipsum  loiidem  vrrbis  cxnrimil  Pbocbadius. 
Al  \ix  duse  vdces  elnritnle,  majcstaie,  «na  graeca  Oeo- 
TTiTiapiid  Aihanas.  et  Socral.  redduniiir. 

(6)  Apud  Alhanns.  subjectnm  Pairi  Filium  ,  qiio- 
modo  legisse  videtur  ei  PhcEliadius. 

(f)  Priidenler  in  liaec  1'lioebadins :  fla-c  id^o  pro- 
potiunl,  u(  roiKrarin  his  Filio  adscribaut  . .  .  quisi  iiii- 
livm  habere  probaliir  ,  merilo  niorlnlit ,  mcriio  passi- 
bilit  rreilelur.  Priinnm  li.Tieilooriim  confessionem 
siinili  arle  citniexi;iin  advenil  ac  nionuil  nosier  llila- 
riiis  lib.  IV  el  vi  dc  Trin.  Maxime  vcrolaiid:>loPhoe- 
badio  diKplicenl  subjecia  inroriiis  verba  per  qnem 
compassus  est:  quasf  scil.  duo  riierint  paticnle»,  ho- 
mn  assiiinpttm,  et  assumens  Filiiis.  Uii(lr  Atlianasiiis, 
lib.  de  saltitari  Ailvenlii  J.  C.  p.ij,'.  645,  eos  cum 
Arianis  blasplicmare  incusal ,  qui  Deiim  per  camem 
patmm  esse  el  resurrexissc  dioiint ;  cnm  Siriplura  do-  J) 
ceal,  per  Deuin  in  cnrne  ejus  pas.iicnrmcontig'sse,  iion 
Veum  per  rarnem  patsum  essc. 

(rf)  In  viilxaiis  ,  clavis.  Reciius  in  mss.  elausula  , 
id  csi,  iiimma  :  quod  gr.vre  versum  est  r.tfcdaiov. 

(e)  Iii  mss.  ronsi.intrr  Pardclitus,  aut  Paraclijtus. 

(I)  Siipple,  res  eoium.  IIoc  altero  oralionis  mem- 
liro  explic.ilur  esscniia  gcnita  ,  siciit  snpcriori  non 
naia. 

(g)  Nnn  aliam  prreslat  Phoebadins  snbsiaiiii.TC  no- 
linnem  ;  Svlslnnlin  cn:m,  iiiquil,  dicilur  id  quod  teni- 
per  ex  setc est,  Iwc  esl;  quod  propria  inlrasevirtule  sub- 
sistit:  qiia:  vis  uni  et  soli  Deo  comprtit.  Vocis  ulrins- 
que  ilisiincla  ralio  cxpiicatur  Fra^monto  ii,  ii.  3:'. 

(h)  Qijas  scil.  Ancyne  an.  353  ,  p:itilo  aiiie  dicni 

rnscli.^E  coiigregaii  conscripseniiil  nd  coinpiimrndnm 

Aniiinajoiiini  ini|iiel.item.   EuJoxius  enim  ciiiii  aii- 

ilissel  qui.l  Sirinii  rgissent  Ersarjtis  ,   Valens  ac  so- 

r.MRni.    X. 


cil ,  mulium  inde  eis  praiulaius  ,  ipsc  etiam  Aeiii 
Iwresim,  qiianiiim  poierat,  iiromovere  siuduii.  Qua 
de  re  ,  qui  e.clesia!  drdicaiida>  ciatia  Ancyram  coii- 
vcnerant,  Georgii  Eandireui  lilirris  nrtmoniii ,  qiiot- 
quoicnmmodrpoluoruiit  ronvocarc.sibi  adjunxrrutii, 
iiiF.udoxii  ronaliis  rciiinderciit.  B.isiliusepisi.  lxxiv, 
Concilii  liuju»  mcminit,  vnciiquc  o-O/W/ov  :  qii.r  vox 
non  ,  ut  ptiiat  vir  alias  rriiditiis  ,  colloquium  snnai, 
sod  conventum  .  iiimiriini  a  rrjXi.i-/'j  convoco.  (icsi:i 
illiiis  narrai  Sozomeiius  lib.  iv  ,  c.  13.  Consulendtis 
ea  de  re  E|iiphanius,  hTr.  lvxiii,  n.  2,  eic.  Qi:i  qiii- 
dcm  ihi,  num.  10  ei  H  ,  syiiodi  liiiius  decreia  pliira 
refcrt  qnnni  nosler  Hilarius  :  quia  vidrlicei  ea  receii- 
set  (|uai  Anryr*  sunt  edita  ,  llilarius  vero  ,  nti  ex 
iiola  soqiienii  palam  liel ,  qtio!  a  synodi  lcgaiis  Sir- 
initim  dclala  et  publicnla. 

(i)  Proxime  posi  anatliema  sit ,  apnd  Dad.  ,  Er.  , 
Mir.  rl  in  pervcluslo  ras.  S.  Pclri  Vatic.  sub  uno 
eodoniquecoiitexlii  sequilur  ;  Expctiiionet  omnes ,  si 
quid  habent  crinUnis,  inlia  se  habenl ;  cceterum  non  ha- 
bere  in  publiea  facie  exittimnnlur.  Scd  qnia  tcirem  ca 
t^ila  Sirmiumesie  delala.  Ilnc  allera  nota  apologetica 
declarat  Hilarius,  iiiilias  dolinitioniim  earum  ,  quas 
solas  ab  Ancyrnno;  synodi  legaiis  Sirniium  essc  dc- 
lalas  sciret.  in  puhlica  facic  ct  secundum  verbortim 
snnos  ,  quidquam  hnbere  quod  rcprchendcndiim  vi- 
doalur  ,  qtianivis  fraudem  «ub  speciosis  vrrbis  laien- 
trni  noii  iiegei.  Quae  noia  male  quidcm  in  pr.Tiiiciis 
liliris  looum  in  texlu  olirninil  :  sed  tamen  iion  siiic 
iiijuria  a  Lipsio  prorsns  suppressa  fiiil.  Cum  atilcni 
:cqtte  respiciat  omnes  Ancyranasdertniiinnes  inreiius 
leliiias;  primai  biiic  noii  piwponi  debtiil,  sod  polius 
aiiieiinni.  Magis  etiam  placrrel  eassolas  .  .  .  delahts. 

(j)  Kdili ,  nl  vcrc  imngo  sit.  Exprcssiiis  mss.,  'i(  rei 
Iti 


49t 


SANCll  lllUnil  EPISCOPl 


in 


II.   I  El  si  <)>''«  suilions  Filinm  di<-cnieiii  ,  Skut  A  licel,  virtulis.poicsl.ilis,  iuviaibililalis,  (rf)  essoniix  ? 


cnim  Paier  hiibft  vimm  in  tcmeiipso ,  iic  el  Fitio  dcdil 
xium  hnbtre  iii  semeiipto  {Jonn.  v,  2G  ) ,  oumilem  di- 
cat ,  qoi  accepil  a  l*atre  viiam  ,  <|ai  coiilitctnr  («)  ci 
hoC  Idctn  ,  Kjo  vito  propler  Paircm  (Jvan.  vi,  r>7  ) , 
i|un(lel  iiliim  qui  dcilcrii  :  nnallieiua  sit.  » 

14.  Fillu»  fKentianon  disiiniilispa\rl  eo  quodimnijo 
i/fhti  Mt.  —  Discemilur  persona  accipleniis,  Cl  dan- 
lis  ;  nc  ipsc  idcm  sii  iiniis  cl  soliis.  Ciim  enim  in 
aii'.iilicmaie  sii,  qni  solilarium  nique  unicumin  acci- 
pieiiiis  ct  daniis  profcssioiie  credideill;  non  potcbl 
liiiclligi  ipsft  atquc  «mis  a  se  accepisse  ,  qtiidcdciit. 
Neqoe  ciiiin  46S  'P'-'  ^*^'"*  •=*'  •  1"'  *'*''  >  <^'  l^^ 
qivcm  vhil ;  qiiia  Sll'is  esi  sibi  vivens,  allns  pridiions 
se  \ivere  por  auCtorem  :  el  unuiii  atquc  «umdem  ne- 


.\ii{iic  il:i  iii  tiis  paiibus  diviiiilaiis  bonis  inielligilnr 
ncqiie  illc  niinor  essc,  cuni  flliits  si( ;  no(|tic  hic  prx- 
si.irc,  ciim  paiorslt:  cum  palri  riliiis  cl  ciiima^iijUus 
ad  speciem  sil,  ncc  sit  dissimilis  iii  getierc  ;  quia  di- 
versiiaiem  substantix  gcniii  ei  subsuntin  patris  lilli 
slmililudo  tion  recipit,  ol  omnein  in  sediviniiaiis  pa- 
tcrii:e,  qualis  ei  (e)  qtiani:i  rorina  esl,  invisibilis  Iki 
filius  ct  imago  complcotitur  :  et  hoc  vcre  est  essc  li- 
liiiin,  |i:itcrna^  scilicel  rorm.-c  vcrilatcm  colmagiiiaWe 
iii  sc  nalliru:  perrecla  simililndine  retiilissc. 

IV.  I  Et  si  quis  aiidicns  hoc,  Quomodo  enim  Patcr 
liiibet  vitam  in  semelipto ,  tie  et  liliu  dedit  vitum  ha- 
bcre  in  semeiipso  (Joan.  v.  26) ;  (/)  similem  non  Jical 
eli:im  juxia  cssentiam  Filium  Pairi,  (g)  lestaiitem 


luo  prorilebiliir  ,   qiii  vita  uiatur  ,  el  per  quem  sil  B  qund  sichabct  quemadmodum  ^CO^^i^il  -  ^'"'^^'"^ 

sil.  f  (/i)  Manircslum  est  eiiim  ,  qiiod  (i)  qu.-e  viia  in 
Palre  intclligilur,  subsiaiilia  signincala  ;  viia  quoque 
Uiiigeiiiti,  qux  cx  Pairegcncraia  est ,  essentia  intcl- 
lecla,  ila  simlliiudinem  essentix  ad  esscntiam  signi- 
ficat.  I 

16.  Conncclflur,  lafi  confcSsione  originis  suae,  in- 
discteiac  naturac  perfecta  naiiTilas.  Quod  eniin  iii 
utroqtie  vita  est,  id  in  utroqut!  sigiiiflcaltir  esscniia. 
tt  (;■)  in  viiaqiiregeneratur  M  vitr,  id  csl,  essentia 
qu.i^  det>sscritia  nascilur,  dum  non  di^slmitis  iiasci- 
tur,  ^ciricet  qtiia  vita  et  vila  esl,  lenet  in  se  criginis 
st).t  indissimilem  nainr.im  ;  qoia  nat:e  el  gignentis 
esseirtis!,  id  esl,  vlts  tjuK  habelur  el  dsta  esl  {nempe 
a  Pairc  vt  data  c>t  Filio),  slmtlthido  noii  inscrepel. 


caosa  vivciuti. 

III.  I  I-!i  \h)  si  (|uls  audien.s  uiiJi;eiiiium  rilium  iii- 
vi:  iWlis  Del  simllcm  ,  Hon  dixcril  esscnlia  Filiiim  , 
qui  csl  iiiiago  Doi  invisibilis  ,  ctijus  iniago  et  jnxta 
c>sentitm  inleP.igitur  :  quasi  non  vere  dicens  fillum, 
aiiallicma  sit.  > 

15.  liem  to  quod  sicnt  Paler ,  ita  ipst  vilam  habel  in 
Sfmetipso.  Viia  Patris  el  Fitii ,  ip%a  utriusqne  esien- 
tia.  —  Indiscroli  or.tlrmalur  indisSimilisque  natui.l. 
Ctiin  enim  unlgcnitus  filius  Dei,  et  imago  invisibllis 
Uei  sit ;  necessc  e.st  per  speciem  atqne  nsinrjm  si- 
m51is  (c)  essentire  sit.  .\iit  quomodo  intcr  Flllum  ai- 
quc  Patrem  iiaiura  difcernilur  generis  indifiTerentis ; 
cum  in  his  ,  qu;e  Pairis  sunl  propria,  subsislens  Fi- 


lius  per  naluram  iii  se  genitaro  consistat ,  gluri»  sd-  C  Quod  etilHi  cl  se  DetrS,  cum  (t)  et  natutx  sax  sinti- 


fiiiftijo  sit,  id  est ,  non  soiius  spcciei  ac  formx  cxier- 
n:"-',  std  iatern.e  rei  ac  luiUir.-e.  ]m:gines  enim  cieiene, 
ut  dicilur  iih.  vii,  de  Tiin.  ».  37  :  ex  divcrsit  aut  i.i«- 
lallit  aui  (iicis  au!  ijcnciibus  aul  nrlt^ut  reddnnt  eormt 
siiecies,  qiimum  suni  imngines  tntiitutie  ;  scd  non  prne- 
siatil  re.s  ipsas.  Hinc  facile  apparci,  in  superiori  de- 
crolo,  nbi  d.iinn-Jlurniii  imaginoin  Dei  JdotKdicat  csso 
quiid  Deum  ,  iniisjineiii  noii  iicgiiri  iilcm  iiaiura  ,  sod 
subsisi(;iilia  .tc  porsoiia. 

lu)  Parlioulain  ei  addimus  e<  ui")  ms.  Coll).  c$ 
altcro  Sorbon.  Deinde  in  plensiiiio  ,  iioc  id  esl ,  non 
liociilein.  Mox  soti  volg.iti  qucm  cl  ittum  .  pro  qiteii  cl 
ittnin.  H.cc  senieniia  sic  gra-ce  eiiuiiiiatiir :  rauTOK  Ufu 
■:  jv  irArit-ara  irwpa  rnO  n«Tj50j  r>i'>  tw^v,  xai  o/jtoio-jnOvrce 
To,  /.aiit  {«  3iii  Tov  li«T«fia,  Tii  osSwxiJTt,  «v«!/j_n«  stim. 

(6;  (;r;tce  apud  Epiplian.  dcliiiiiionem  siiperlorcm 
li;i;e  iinlecedit ,  «:i!jus  iniiiuin  sic  eniinliatur  :  e'  Ttf 
ci/.'jva  a'/.0'j'jv  rov  jtotoyt/^  TtAv  tou  «ooo:rov  6j.jO  , 
<<vo^H<iv  /iyot  -/«i  x/t"  o-jixiav  tov  Viov,  lioc  c»t ,  Si  quis 
tiHitiens  migeiiitum  liltuin  esse  mvisibilis  fht  ininyinem, 
riistimitem  eiinili  secuiidum  essentinm  tiliuin  dixeril. 

\c)  Sie  mss.  dnubiis  excupiis,  ouin  quibiis  edtli  pr.^e 
sc  fi.'reb:<nt,  etsentin  sit. 

(i()  1'liiros  iiisB.  tssentta.  t\ciiiii'tidiim  ctim  pniiori- 
biK  f,55?ii.'iir ;  iia  "1  voi  ,  bi>m.t,  atii  similii»  laciia  in- 
iclligatur :  pu^a,  cnin  niliisbonis,  iflurne  tciticel ,  <•;>- 
(ici^,  otc. 

(o;  r.diii,  r?M  iiiln  ojl,  foriiuini.  F.ndom  scnsu  intolli- 
(>i>ii  1.1  <  sl  looli.i,  qn.ini  ox|i|iiiiiiiiiis  e  mjit. 

(/■)  Pfii  Umitem  iion  diciU  ,  tji XCO  liabotur  avouotov 
Acyoi,   "I  e>l,  !<i»»imi(c>M  tlieat. 

(>/)  Sic  inss.  Al  cdltl,  ipio  i(!i(an(«.  Gr.coe,  Si<j.u»f.- 
Tjcoiisv');. 

(/i)  lii  eti<u6is  et  scripli.^,  in  qulbus  llilarii  ei  sy- 
iiudi  vuiba  litulis  uc  noiis  quibusdaip  disiiugiiuuliir, 


subscqucns  sententla  notatur  vclut  Hllarii,  quamvis 
S)iiodi  eain  esse  ex  Epipbaiiio  pers|n««mm  sii. 

(i)  Ita  mss.  Edili  vero,  quod  tila  in  Palr^  htc  inlet- 
ligiliii..,  viia  quoifue  i?j  unigenito...  jiiiBiAcwri  conittc~ 
litur.  Grxcis  liucri»  dnm  soriipulo.se  adli.-esii  Hila- 
rius.  illas  paulo  oliscuriiis  laiiiie  roddidii.  S»c  .■Milom 
gnvcc  habotur  :  yavifov  yiip  ort  Tik  Cni*  «*  f?  n«T;/i 
voovai-ntK  0'jjiaj  (n;(t«tvo;ir»i!f ,  x«i  rVis  Jk*<  Tf|f  zvi  fiv- 
voysvoOf  ri;?  £x  toO  HirTvof  ')is-/£vv>-, ^tiviif  trjemt  wiv^i- 
vi)f,  To  nvr-o;  TiTv  o.uoioniTa  Tiif  ovTit?  i:po(  vj^rin 
.<T,^ivi>,  Id  ''sl,  Maiiiltslnin  fst  cniin.  civn  qatv  itM  iti 
/'o<r^  intelligitur,  significttur  esseniin ;  rrtn  ^uone 
IJri^'niti,  qute  ex  Pttre  gentrata  eist,  tsstiiiii  ir;fi(i- 
^atr.r  :  ioce  iia  (in  liis,  iia  ci  Fitio  dedit,  etc),  ttsrn- 
tiw  entn  etsentit  tintiHiudinem  signilieari.  .Ilenlofli 
.<(aam  «tporiuitl  Orieniales  lii  pramissa  eiistola  apud 
>j|iiphait.,  n.  S,  his  pr,i'seriitB  verbl»  c  Neqne  enim 
l»«/ii((<  Pnior,  ii/iii'<  riiw  timc  esl  in  tpso ;  sett  ipte  sine 
ullu  compoiitiunt  vtin  esi  1'aler.  Porro  tictit  habel,  sic 
■il  Filio  dcdit,  niiiiirum  tilra  tonipo^itioiiem  :  q«'J»i 
dioerenl,  sicni  Paier  viiam  hab»»  i;i  sem''iips(»,  itl  e>i, 
viiain  «ine  eimiposiiione,  vium  qux-  iion  alia  sit  :i 
seiiieiipsu,  alia  ab  ipslus  osscniia;  adeo  ui  lp>o  sll 
vita  stia,  viiQ  ipsius  sil  ipso  :  iia  Filiiis  cnm  acolpial 
vitain  iii  scmelijtso,  h.ibei  quotpio  viiani  com|io>iiio- 
tits  experteiti;  etcum  habeai  slciit  Palor,  luboi  cj- 
«enttaiii  esjoiiii:»:  ipsius  similein.  lliide  Hilarius  iiilra 
Tcrlia  illonim  in  liunc  ferc  modtitti  oiplio4i  :  Mliil 
alitid  habi»l  Palor  qnam  qiiod  ilodil  :  liotltl  •tilem  »«- 
(nm  i\u,o  ab  ip-iiis  osscnlia  ihhi  'lisori'p'>l  :  r»lri  i(l'- 
tur  Filius  seoiiiiduiii  "SseiUiain  siiiiiIik  esl. 

(j)  .\tljiclmus  in  .-tiictorliale  inss.  lindc  i-l  eadom 
pariicula  miii  suppleuda  c.sl  anic  eneniia,  qita.si,  ii/ 
oi(  iii  esttntUi. 

(k)  liH  mcliorisnoiaBm.^).  Alii  voio  oiuitluut  pix 


m  fAm\  DE  SYNO0I8,  SEU  OE  FIOF,  OUIENTArJUM.  194 

litudint;,  gvnuit;  n^n  def-xTiiil,  (a)  in  ((tio  ingoniia  si    A  duerit)  se  «lixil  el  gcnilam  :  crealioiicm  rrferfns  ;iiJ 


militii(l<i ,  nalurali»  proprieial«!in  subslantia;.  Non 
eniin  aliud  haltet,  quain  dedlt  :  <n  sicul  vitnm  lia- 
bens  M  li:il)flndaiii  dedit  ('iiaiii.  Ae  lic  quod  de  cs- 
sinii.i,  tam<|nam  viia  es  viia,  siniile  sui  srcundtnn 
cssi^itiam  naMiinr,  niillam  divorsiti>tcm  »r.  ditsiinili- 
tndinf>.in  admiiiU  (d)  nascentis  el  gigiieniis  meiiiia. 

V,  «  Si  ipiis  condidit  vel  creavil  me  {I'tov.  v«m, 
ii),  fi  genmi  nte  Hbtd.  i&)  ab  codcm  iiiidieBS,  lioc 
tftnud  mc  (c)  iion  tam  ex  siinilitiidinc  e^senlia-  inlel- 
li(;.it,  sed  {d)  id<-in  et>se  dical  geHuit  me,  H  coiidid.t 
tiie  :  q:i»si  iion  dicens  Filiiiiii  (e)  dc  I)eo  pirrfoo- 
iiint  (/')  v\  dutibiis  noiitiiiiliU}  sigiiilicBlum  liliiiiu 
(sed  iicr  dnu  noiiiiiia,  bitc  esl,  condidil  me,  et  geniiii, 
coiidiiioiiein    t.iii(uinmodo    dicefls ,    et  nequa(|uain 


parcniis  indeiiintabil<;iii  naiurani,qitae,extra  Iiuuiani 
partus  speciem  ct  tons<iiUudinem,  «ine  iinminutionc 
iiliqna  ac  dentul»tione  sui,  creavit  ck  se  ipsa  qiiod 
ifeiiiiit.  Creanlis  eniin  opiis  iioit  liabet  passii>ncin, 
aiii  perniixtionis,  aut  partus.  Essc  enini  aliqnando 
iiicipit,  qnod  creatnr  ex  nibilo.  Et  qni  creat.  eflicit 
pro  potesiaie  quod  condit ;  et  est  opiis  virtulis  cre:»- 
lio,  noii  n:i(iii:v  e(  natora  gii{MO«it''  n.itivi(:is.  At  vcro 
nadviias,  le^itim.c  originis  cl  genniniu  nuturx  {g)  |icr- 
ffi  lus  profe<  tus  c»t  ;  cx  iiaiura  eniiii  geucraiuc 
iiAiumni  sunipsit  g<>ivia  n.itHni.  Sed  quia  Dci  (ilius 
iKiii  riirpiiialis  pariiiudiniK  i>st  feniiiis  e\enipi»,  scd 
<'\  471  pcrfetio  Deo  perfe<(ns  Deus  n^itnscst;  id- 
circo  :iit  crcat.im  se  esse  Sapientia,  oninein   (h)   In 


liliuiiil ;    hiciil  470  iradidil   Sapienlia  ex   duobus  g  gencratione  sua  iiaturani  passionis  curporalis  exclii- 
piuui  iiitcHoctuiii  :  aiiallioma  sit.  i 

17.  Voa  ci<ndi'lit  iiie  <;jc  «fueii/^  gonu  l  nie  i'i'c//r- 
ifittda.  Nunuitalis  et  cyeatioaii  dihcrimen.  —  Diucnli- 
bus  (.'realurniu  vd  cinididonem  esse  liliuni  Dei,  coii- 
IrMiiiir  raiioite  siilijccta.  Nanique  iiiipiet.itis  h.LTcii- 
coriMii  liinc  iirolai^a  prjKSuinptin  est,  quod  iegisse 
.'-c  dii  anl,  Z)omiiius  ro)i</i</i(  vcl  cr«avj(  m«,'  id  ipsum 
ciiiii)  cuiidiliii  Tcl  crcalio  videtur  iiKelligi :  sed  conse- 
qiisiiteiii  soiiietitiam  subtralteiitos,  ex  qua  iiilclligcii- 
liiitn  prior  suiuit,  ex  prinia  arripiunt  iinpiei.iiis  sux 
auctoiiliteHi,  ut  crealurain  dic;ini,  quia  Sapicntia 
di\(^>  il  hecroitim.  Qux  si  ciuala  cst,  quomoJo  po- 
tuil  ul  nasiif  quia  nativitas  oiiinis,  quxcum(|uc  est, 
iii  iKUiirani  sii:iiii  ex  naluia  gigneuie  consistil :  crca- 


(lens. 

18.  Creatam  se  iiniul  el  geniiam  dicent  «rigitti*  nutK 
nnlmcmt  quam  nple  explirrt.  SoUim  nrliitis  simHitndi- 
nem  Hlio  tribiieiite*  diimiiuniur.  —  At  vcro  iit  o»l(;n- 
deret,  ncn  crcatioiiis  in  se,  ted  nalivi;aiise6se  n.iin- 
rdtn ;  sulijecii  ct  gcnilam,  ul  cum  crealam  sc  et  gc- 
nitam  roiiUtetur,  absoliitani  naiivitatis  siinR  iiitclli- 
grnliiin  pra'Sliirul  :  dnm  et  ifideniut:il>ileni  Patris 
naluram  in  creaiione  signiricat,  ut  lcgitiinam  :ic  pro- 
priuni  ex  Deo  palre  genita!  nainra!  sux  oslendit  essc 
sulibtaiiti:im.  Alquc  ita  perfccla;  naiiviiatisiniclligen- 
tlaui,  urealiunis  ei  giiicr^itioiiis  nliulit  seriiio  :  ciim 
alienim  sine  dcmiitatioiie,  alierum  in  proprictate 
itaturflR  est.  Fiti|ue  utrum>|ue  unum,  ei  unuin  utrum- 


t^io  :iutuiii  suniit  exiirdiuiR  do  creantis  pnleslaie,  po-  p  qiie  pcrfecium :  duin  ui  Filiiis,  ex  Deo  ac  eiiie  de- 

miUaiione  Dei  («)  n:itus,  sic  cx  Paire  iiasuitiir,  ut 
creutur;  et  iiideuiiitaliilis  ex  se  ac  nainralis  Filio 
Paler  sic  Filium  condit,   ut  generel.  Ilxresis  ergo 


tente  scilicct  Creatore  ex  iiiliilu  cundure  crejluriini. 
Sa|>icnlia  itaqiic,  q»K  ^e  diiit  rrcatant,  e.idem  iii 
Cdiiscqueiiti  (Scil.  v.  25,   Sapieinia  cur  creaiam   se 

posiiionem  £x.sc(]uunlcm.  Ediii  vero,  pro  cum,  pr:i!- 
fcrcli.iiitrtim. 

(fl)  fcdiii,  i«  eo  genitnm  siiiiiaiudinem  naticraht  pro- 
fyrieiatt  KHbUaniiic  :  rcliici.Kiiilius  oiiiiiiliiis  iii^.s.  qui 
liic  «lulluiii  intor  sc  dis-idriit.  Niinqiie  iii  novciu 
|pj(iiur,  in  loiicjcnita  .•iimiliiniluu',  utc.  In  Vuliistiori- 
Imi5  Coib.  »t  Cnm.s  ineomir^riia  iiimHtntlo.  Allcr 
Ciilb.  ct  UIIII6  Sorb'111.,  iii  ^Mu  iiii/ciiiio  siinililuiiiHe  ; 
:ic  deilide  Clliii  dilob;is  .iliis,  nnlurfilis  prvprielaifm 
sub-ilanCitf .  Il'ruiii  lccl.oiicni  pr:rrcruni'aiii  rcusiii- 
mns,  viicu  timiliiiido  ex  pi  ms  i.iinhi^s  ins.-?  repcirta. 
iloc  i!f)iin  siiii  vu'i  :  id,  iii  ipin  iiigei.ila  suo  iiiius  gc- 
nita  et  Jioii  exiriusuciis  .idumbraia  cst  slmilitudo, 
niiii  doseriiit  ncc  perdidil  naiiicilis  subst;iiiii:e  sibi 
debiiani  propiietaieni.  Idciii  vcrbi  (/i-sernit  ususrst  iii 
his.  Iib  IX  de  Triii.  n.  36  :  Auii  deseniit  igitiir  Dius 


(d)  Ex  jirec:»  lectioiie,  TowTov/ivoi  to  ycvvi  fii  rtj 
exTio-e  fjLS,  ilarius  paiut  liic  repreheudi eos,  qui  cred- 
vit  me  ct  s^e/iui(  me,  \U  idem  essc  dicnnt,  tit  gciiuit 
me  velint  ex  verbo  ereavit  me  explicandum. 

(e)  llic  Uil.iiiHS  I.Tgisse  videtiir,  «»ro  ©reO  TiXseov ; 
riiiii  inelius  .ijiud  Epipli:iniuin  exslet,  «7r«e<;,-  TsXetoj. 
l)u  iM)i|ii:iiii  nuque  li:iiiu  leulioiiein  ignotaiii  illi  (uisso 
liipii-iex  •■nbsequeniibus. 

(D  Apiid  Epi(ihaniMiu  grcce  ei  lalinc  du.sideraliir 
<r.i:  duobut  Homimbut  sigiiijiatlum  (Hinm,  ted  :  «c  pra;- 
teie:i  hiijus  ducrcti  ver>io  I  nina  Oriciiialiuiii  sentcii- 
ti3E  pror>.lis  coiilriria  cst.  Pnrro  itli  danin.int  eos. 
(|ui  rnin  andiaiii  Saplcniiain,  <]uu  riiristus  usi,  .se' 
crc:a:iiii  siiiiiil  ct  geiiiiain   piuliiuiitcii),  volunt  cam 

-.~^.-.. ^.».      Iiis  veibisoiiginem  siiau),  noii  ex  Dci  esscnii:),  si  d 

nMu^lallia  suiTpr^pr^ietaUm^^^  sig,.iflc;,re;  ila  iit   Clirisluj  non  sit   Filius, 


MluraHi  euani  deserit  ex  iiicorporali  atque  indaituia- 
bili  hfu  inroi  (KiiWts  alifue  indemulnbilis  Dei  perfecin 
iiatiiilat.  Ncqiiu  vi>c:<buli  ingeiiiia  vis  dubia  est,  ciiiii 
cap.  ]0  in  Matili.  n.  2i,  du  corruptclu  qiinm  nas- 
ceiidu  anv-riiDus  liabcalur  ;  Necesse  est  ut  iuiicniii  ef 
vetiisii  operis  contuetudinem  oderimus  :  El  paiilo  pnsl, 
Ea  vero,  qiiiy  ingenitu  el  a  qitodam  protnpiee  aii(ii/»t- 
fnftf^ft/iir/fi.  «tc. 

(b)  Iii  \ul;;;ili^,  yeiiili.  .Min  oinnibus  mss.  nBscen- 
lis.  TuiH  iii  alii]iiut  ruceiiltoribus,  et  gigiiiiiilis  etseu- 
iue. 

(c)  kr.,  Uir.,  Lips  ei  Par,,  non  tamen  :  iil>i  Dad. 
riim  onHiibui  mss.  iiflii  taiii.  Gr.-^M-u  :iiitcin,  f/./j  int.  «0 
avToO  /«t  iv.-z'  cvTtKV  iv;o£t,  iioa  de  ci/i/cw  et  bCiUr.dum 
atiiiliiim  iiilillii!iit. 


sc;l  faiiluiiimodo  conditio  ;  cuin  Sajiiciiiia  verlio 
rrcapiJ  nii;  ad  bot  iH:ilui ,  ut  rum  subji<'it  ijenuil  vie ; 
ut  liliiimi'uni  esse  iiidicei,  ct  »iiie  passionu  gciiiiuin! 
Q>i:iin quidcm Oriuiilaliuii)  iiilurpreiaiiuiicm  Hilaiius, 
lili.  XII  de  Triii.  n.  .SO,  iil  iiiductani  ihki  jinib.it,  scil 
f.tictur  t:in)cii  iiiin  inipiain  :  (|uainvi$  bic  ad  eoriiui 
seiiteiiliara,  |iropriam  rulireus,  sesu  accouiinodet. 

(g)  Verbum  perfeciut,  aiitea  oraissum,  fcsiiiu  tiir 
e\  iiiss. 

(/i)  lia  iiniiics  iiiss  Al  excusi,  omnes  iu  gencraiiuni 
ma  rorporaki  pattiones  excludent. 

(i)  Bid.,  »!<./»«  sil  et  ex  Palre  mtscitiir.  Mir.,  t:a!as 
cil,  sic  el  ex  Pnlie,  clc  Edili  aM,  <wttis  csl  a  cx  l'u- 
iic,  uit.  Ca>t>g'iiiiur  opu  ins«. 


VJi 


SANcn  wn.ARii  Ei'isi:on 

b'i  Miiii'1  |irofiieri  aii-n,  ihinn.ilur  :  \      VII.  <  Ei 


m 


I  ronitiraiii  o 

ijiiii  iinpiiiin  crrj:  111:0  r\  ii'liil.i  O|iiiiioin<oi,  iiii|i:;--,i 

hlii  pcr  cun   ii<)  <lisii:il:ilis  |itr:cc.iiono  immiilrai.» 

(Oiiseqiieos  |ir.'lcssio  inuiralis  sjRntTationis  ox^tii 

Ijual. 

VI.  I  Eibi  qiii>  in  H  i>,  [b)  rniri»  ^iiiiillnuiin.-m 


([iiis  Piilrrni  oi  r'!'i|i:)  rr.  Her.;  l.! 
|iroi)iilleiis,  1'ftirem  dissiinili-i  Rilii  f  s^ii-nii.''  (/'•  p-»- 
licm  «lirnt,  seil  sir.iili:.  ••nirnri.»;  qtwsi  pmisnas  i» 
iiov.is  vihOj  rontr»  iJH.piijin  Filii  loi;iU'iis,  fl  iniiv 
rimciii  (<f)  vern  l>"''  l',;iiiiii  rsse  :  .-.rai!:i'ma  t>il.  » 
iO.  lltFrctici  d.  loic  Pu  r^m  i ;  t'tl.;im eoafii.enUi,  Itc- 


socuiiiliiin  r."»stnii:i»i  i|ui«lei)i  ipsii  Filio  roveiante  per  f.HiiniuT  FiiistmHfgnnitta  l'uire(.liiim  ob simiiiiudinein 

lin^c  qii.t;  dicll  :  Si.u»  cniiii  Paier  habet  viuim  m  ie-  iwtnr,'-. — Coiifiisi-.  pwii.iMistiucvorbisveriiaioni  fre- 

rieiipio,  tic  il  Filiii  ilcdil  habne  viiam  in  itiuelipiO  (jucniissimc  h.cptiri  <  liiJusii,  cl   iiK-iiiiloiuin   .iiiros 

(.loaii.  V,  iCl ;  iuvi.i  cflir.iciam  anifm  perea  !|ii:e.  ronimv.niunt  vo^aliuiorum  sono  f:ipii'ni,  l\itri'iii  el 

»liH:i>l  :  Qu<r  enim  Pnl-r  (acii,  ruilcm  ,'(  filiut  iiiiiili-  Filiuiii  solis  r.oiniiiilins,  iion  di.-.in  per  ▼rriiatem  ua- 

li-r  jncii  {IbiJ.,  U»),  .-o!am  scciinJiiiii  cfliia,  i  im  siini-  |:ir;ilis  cl  g^i.uin.T  esscnlix  pr:t(licantes  :  quia  cin- 

liiiuiiiicm  c<)iiriilens,  (r)  juxl:!  esseniiam  vero,  (|iiod  iiinm  cre:iiioniim  scimil  Jici  Deuin  p:»lrem,  el  saiic- 

isi  priniipalissimuiii   liilei  i  osir»,  Hiiuiii  frauricl  :  los  qiicsqiic  nunciipari  mcininrrint  [>ei  lilios.  Qiio 

i|ua-i  ^rineli|isuin  Irauitans  (rf)  CKgnitione  vit:c  p.'r-  ciomplo  Palrom  el  Kiliuni  sariindum  coinmunia  uni- 

polii.i!,  qu*  esi  in  1'aire  el  Filio  :  nnattiema  sil.  »  B  vcrsiialis  nominaconliti-nlar;  iil  l^ater  ct  Fiiius  «li- 

•lO.   Mrtnt)»  fiir.ilitudn  non  c%;  ni)i  ex  miura:  siint-  ciniiir  poiiiis,  qunm  sinl.  Diriinlur«niin,  non  eiiam 


hmiiiie.  Vita  t'ttcttiit\  significriur.  — (jonciusi  liacrc- 
lioi  Srriplurariim  aiirt<iri'rili!'iis,  linc  solnm  Iribiicrc 
snleiii  Filio,  1)1  Patii  lantiim  viriiitc  .'iiiiiilis  s:l,  aJi- 
11)111)1  aiiicro  ri  siinililiiiliiiom  iialtire  :  SMilli  alque 
inipii,  noii  iiiiclligciitcs  noii  nisi  ex  naiuru  simililu- 
<liiie  siMiiliUidinem  css.i  virliitis.  .Noqiic  cnini  a!i- 
<pi:inJo  infcrior   nntura,  S!i|'ori')ris  a  sc   potionsquc 


sii':t,  si  in  his  diUVroniis  csseiili^c  discrCa  iiaiura 
csi  ;  fiim  non  possit  patcmi  noMiiiii,'*  veritas  nisi  ex 
ii.i;ura'suc  progonic  |>£qnjn.  PaioritaTie  noii  potcst 
;iiii.n:E  a  sft  .-»0  dissiiiiilis  Mihstaiiii.c  paier  tiici;  qHia 
iiniivit:is  porfecla  iion  liabo,tt  dissidi-iiiem  originalis 
siilisiaiili:c  divcrsUstetii.  Roptidiatiir  orgo  li;rc  omnis 
impicias,    qii;c    Palrom    sioii    sociiiidum    naliirain 


naliira!  virliti^^m  cnusequiiiir.  .\ul  qiiid    U.vc  asse-  snnm  (/ij  fniii  c\   se  filii   palrem  loqiiatiT.    Ncqiic 

rciilos  de   («nuiip-.ioiito    Dco    i.atro   prolilel>iiiitiir  .  .nim  por  id  pat.-r  ilicetiir  Doiis,  >i  li::l*eat  virluii  al- 

si  (o)  viriiiti   siiaj  viriiis  iialnrc  iiifo.rioris  a^qitaltir  ?  q.ie  crii'' icia!  suo  simileni  oreaiionom  ;  sed  si  gennc- 

Noii  cni.ii  poicsl   ni'gari.  qiiin  Filins  idom  pnssit  ;  iji  iti,n  iro^timilis  aiqucalicn.i!  a  se  essentixnnlut  j.is  : 

cuin  dixcril  :  Qtuvcuiniuc  farii  472  P'"'"''.  <'<»''«>"  oi  (juia  divcrsiiatcin  paler''.a;  n  ^lurc"  naiivitas  naiural;S 

Filius  faiil  timiiier  {Joan.  v,    JiM.  Sed  similitiidini  non  r.'ci|<it.  .\iqac  ol>  id  anailiema  siiiil,  qni  473 ''^* 

viriuiis  iiatunc  siiDilimdo  fucreilii,  riim  ilicil  ;  ^ic-  C  ircm  asseranl  <iissimilis  vibi  natiirx  pairem  rsse  :  i.' 

«(   tiitbet  Pc.ler  viKim  in  fc,  iia  <i  Fiiio  i!c  lit  titam  t>\  Deo  alind  quam  Deiis  n.itus  sit,   el  palcnt  cssen- 


linbere  in  temetipto  {lhiil.,tC)).  Iii  viui,  ii;iliir:c  ct  cs- 
senli.T;  signilio.iti.)  est :  quiv  siciil  liahclur,  iia  d.ita 
osse  dccclur  nd  haljCiKlinn.  Tciiot  ergo  \Ux.  siuiili- 
todo  viriulis  similitudiiiom  :  similitiido  ciiini  virtiilis 
iion  polest  c&>e  dissimilis  nninra'.  Aii|iic  i;a  nercssc 
c&t,  iit   cs^enti.''^  similttMd<i    virlnlis   simililudiiiom 


liaiii  Pairis  a  sc  in  Filio  dcgcnerasse  gignemlo.  Per- 
inviiii  i>;iii;i,  qtiaiiliim  iii  ?c  ost,  ipsam  illam  innas- 
oil)iIci:i  Pairis  ol  indor.iulabilom  csscnliani,  (i;  (|iii 
a\i<i  simt  ci  in  I3iiig;uiti  siii  niiivitaic  dissimililiidi- 
iioin  detrcr.cr.ils;  essenliaj  naiiiralis  iiigorcic. 

VIII.  «  Et  si  quis  inlclligons  (;)  siniilcm  sccundum 


consequatnr  :  quiasiciit  ca  quai  1'aior  f.icii.Ciidcm  et  esscnli.iiii  Filiiim   cjiis,  ciijus   cl  niius   intelligilur  , 

Viliiis  facil  :  iiasiiut  h:i!).'iis  viiam  l'?ior,  sic  h.ibcn-  eiiindctn  d:cciis    Filium  qucni  Patrom,   aut   paricm 

dim  Filio  doil  t  vii.im.  Condemn^ilur  orgo  iui;  i.o  pro-  Pnlris,  aut  por  enianatinncm  aiit  aiiquam  p:issionei'.i , 

ffssionis  lomtTita?,  qM;B  viriuiis  similiiudinein  ron-  qiioinadinuduin    corpornlcs    Clios  ,     ab  iiicorporali 

lilcns,  dis>iiniltluuinrm  ansa  sit  predioare  iintura!  ;  Paiie  iiic.irpiralem  Filiitin  suhsislent 'lu  :  .loaihom.i 

cum  principalis  spci  nnsiijc  lidos  sit,  iiulifTorcnlem  sit.  » 

in  Patrc  el  Filio  .liviniialis  subsianiiam  cmliiori.  'i;!.  C.ivclur  iu  omnihiis  advorsom  singularuni  pcr- 


(/i)  Sttpple,   jirofetttoneiH,    vcl   rorjin  qua  niiiiiirl) 
jirA'.iicla  opiiiio  impia,  piila  rr.-ni-ii  nsc 

(b)  llic  posl  Pfldii  aiinilitudinein  (gr.TCC,  -jii;  riv 
e;;^jro'J  r'iT5£!r  riix:ilirr,-:y\  sncploii.liim  nibi  eise. 

(.')  Cl.^^niis  libi;  ita  oiiitiiiiarcinr  ;  iimilitudiiie  nii- 
<-n;  /m.t(;i  o.»5.'iili«')i,  ivod  ett  princiiialifsimHm,  olf . 

(.<)  Fr.,  Mir.,  I.ipi.  ci  l'ar.,  cogniuivne  ;  inaic,  ut 
p.^rspioiinni  esl  o\  i.;rxi"u  ;iern)0'ic,  i.'i,-  iu-ir.-t  xr.yiti- 
r.orj  T,.;  i'v  y^r^ici'  IlKTS-.f  *xi  Y«'rj  MM-.iw  w'..;,-  :  quoni 
iiiiiiiis  tiinl.f.C  r.^dileri!  sic  liccicl ;  (/iiii.yuaiii  te  i;isiiin 
fiiiiJani  rii-t  irit->h'i,  ijinr  in  r.ai\'i;tiiiiie  Piilris  el  Fi- 
lii  iitii  •■il,  jii.vla  voili  1  Ji)..n.  ^v.i,   ">. 

(o)  Kditi,  i>ii'(i(l'i  scir  ;  mcn.liise. 

(/■)  F.d.li  liic  Miii  rcpeluiit  ;Mtr.'iii  ;  cl  antra  I,ip«. 
«t  t'ar.  vociliiiliiiii  iifri  snppri-SNeriini.  lto^laiir;inliir 
.ipe  I1IS1.  ot  e\  gncco,  xi,->  Waztpx  u,j  oni'^;  o/oi'/; 
»i:.i>    '»■/,'    r.j.ii:v,   K>\i    iv:;i-/ii»;  :   quihus  Vorbi* 


damnaiilur  qiii  volunt  Palrom  gigiierc  ac  parorc  es- 
seiiiiam  s'>i  ii<ni  similcin. 

(j)  Sie  iiiss.  <  onsonticntc  gricfn,  xx«  inmianr*  to 
£<v»i  'i^io^M.- Ykv.  .\l  rxrusi.  vrrum  />«i  Fitiutn. 

(/,)  l'.r.,  Lips.  ot  Par.,  (ji^HidflKO  e.t  lo  ;  rastiganliir 
ev  Itiil.  ct  p'iii()ribu$  mss  Mox  vocalmlis  DcHt  el  pa- 
ter  looo  miitatis,  clarioi'  sio  eflicerclur  oralio  :  Seq:ic 
cnim  ;ier  id  Deut  iliceiur  laier,  si,  elo. 

\i)  Sin  mss.  Mdiii  ver.>,  iniu  auM  tuKt  m  uiti'ie- 
nili  tni  iinli^ilatetti. 

( r)  MiniH  obsonri  eriini  li.oc  ila  nnliiiata  .  f.'l  ii 
f/i'is  i:il--lli.jens  Filinm  iceiiHdum  fiJoiiimHi  tin4i/<riH 
<';li<,  ritjiit  et  litins  iNtr/fiifilNr  ;  <in(  <ruM<fiiM  dtcul 
(>!'/ji).  (iMl  mirt<i.(  Po/ris,  ulii  in  vnljali»  nieiiit.vs.', 
ni<(  palreitt  Pairii.  'Vuni  in  ni' 


i| 


;;  r  fni  tia  in 


noii  i{h(  )'i 


(lolb    rt  <; 

>l(..'Hllf)<')!llll. 


9S 


i9:  I.IUfK    Dh  >^YNODIS,  SEU  DK  FlOf:  «HMF^NTAI.IUM 

vci-5ii:iiutn  v;Ik;  iiiijue  ofcasi.i  liauiiis  avliiiilliUir.  A  ilS.  yHnm  idu/c'  riw  l.icrti:^  cor.:ii:  lio',  jlium 
Kim;es  c.nitii  l!:cieii«o,iiiii  iiiclKo  siniil.jni  peiiii:i!um  p 'nm/Ka;. —Dicliiin  ad  Aposiolos  LW.iiii  Csl;  Eitoie 
(liviniutom  pssn    i'aiii  Kiiium  dicunl.   «t  i.ec  '.imiii-      prmlriUs  iii  sm/)?   itiyer.U!,  ct  s;nipUces  vl  culuud-te 

{Mriili..  X,  16).  l'fii-  t|uoj  dissiili-iiiiiiiii  a  se  animaii- 


(udinie  proinieiaiefn  cumdcm  r.ilifeiri  csso  (icei 
Filiiim  ccniiriiitiil  :  ijuiu  indiserrla  siiiiililuili  a'i- 
ii>i't"r«  videadii'  uniri  ac  siiigiiiaiis  orrasi.niein. 
Oiioil  eiiiiii  iioii  ilisieiiiii  in  ger.ese,  id  viiloUir  iii 
iiiiioni*  manere  iiatur.-e. 

ii.  FiiiHi  eo  ami  r.nlut,  vec  ipsi  ifui  Pi:icr,  iicc 
Oiiud  quam  1'nl.r.  Fiiinm  n  Vuire  iliudvol-nfes,  oh 
di^linclionem  perfon<e.  —  Sed  nalivilas  non  ft;liii''.'.it 


eiuiu  incsse  noHs  voluil  naluian!  :  soil  iia,  ut  scr 
|«>iiiin^ii!  prutleniiam  cnlumb.c  s.ini;!lip'tns  lcmpe- 
rjrti,  et  siniplicit:il.Mii  colmnbx  jiiuileiuia  scrjK'ii- 
tis  instruciLit  ;  licrelijue  ei  snnpir\  ^apicmia,  ets:>- 
pieii^  sini|>!iiilas  :  q.ioi!  ir.cccplum  in  .hnjiii  lidei 
cx|icsitiou«  .spivaiuiu  ost.  Naniqui;  ciiin  Siipcior,  de 
ijiia  loruii  suinu^,  seutfiniia  j'i   cnvi.csci,  iu^  yer  ni- 


l'.inc  r.tljalani  ;  <]iiia  unio  noii  iiabei  n:\liviialt;in.  iiiilitinlinei»  c.-s>.'nti:p,  perjonalis  u;ii©  pniilicarciiii- ; 
Oiinil  enim  nainni  c»l,lial»Pl  nativit.'lis  su.v.  oJlreni.  iieniie  >.il  nalura>  im1itfi;renti.i  periRicrcl  F;!ii  naiivi 
iNeque  quia  indiscreti  est  iiascenlie  a  gignenic  (iivi.  laleni  ;  ei  iinus  .'ic  soliiariiis  iioiiis  cssei  in  spnsu. 
niliis,  ideu  ip-sc  esi  ol  giinorator  ei  geniius  ;  cuni  nn;i  qiii.i  alier  ;tb  ailero  non  di.Terret  in  genere  :  icd  con 
(iisMi  ftisi  aiiiis  atijue  alius  csse  rl  gemvKiis  cl  iia-  p  seijaeiiti  senteniia  illi  iinidcniiR;  serpeniis,  cui  c..»i 
liis,  ne<|ue  riirsiiin  (f)  disiiniliscNse  possit  iatiH_ci      rijjtiraii    cuiu  coiuniliic   siiiiplicrlaie  pra-cipiniur,  p.;r 


t^fiiiTan».  Anaihiiiia  ergo  esi,  qui  in  I'atre  cl  Filio 
iiaiiiric  siiiiililiidinem  ad  ;i))'.)leiid:iin  Filii  person;'.- 
leiii  sigiiiliruiiiiam  predicnblt  :  (|uia  ciiiu  in  luiilu 
dilfiTalres  a  re  pcr  niuiuani  siinilitudinbni ;  siinili- 
liido  lanieii  ips:i,  tion  recipiniis  iniioncin,  P.'.tre<ii  et 
fili  iii!  |;cr  id,  ((tiod  riliiis  iiiTfen!Ul.'bilis  .siiitililMdo 
l*alris  csi,  conriicuir.  Noii  cnini  aut  tnrscs!  Filins 
l':itris,  ul  nniis  dici  po.ssii  ei  nitu!-  el juinerans.  Ne- 
qiiecnianatii)  csl,  «I  coiitinaoii  fluxii  p:'r  cor|:or?.ieiii 
Cl  indlviJiiiiin  prociii.-uin  i.lcm  ipse  lluxii.s  r;"leiili!i 
In  oiiijine,  {'iij  ip^uiii  sibi  sit  srrie  aique  irac!u  ro- 
ii»'rcr.ii  origo  ijuod  fluiius.  Scil  pcrfect:",  iiaiiviiaK  cs'. 
et  cum    naluran   simiiiiudine  manciis  :  nun  conceptti 


iiiplicoin  atf]i:e  !ipo-.ioliram  pimientiaui  rm>iim 
occursiini  ftsl  ;  no  forle  per  id,  i\wt<i  persoiiali>Miiiti) 
nuii  r-'cipereliir,  quia  aiias  sii  l';»i.3i,  aiii.is  el  Fllius, 
pr;tdii;;ilioitorii!n  di^siniiiis  nalurx  possil  obiepero  . 
lie  ciini  aliu^  csl  i|tii  inisetit,  c!  alii!sasli|ijirr!iS..iiis  fH 
(quia  non  uiius  e.^^t  inissibel  iititieiis),  discicia;  a.; 
dissiniilis  nalur;e  ejtislim.nentiir  c.sse  iiiissusct  inii 
teris,  ciiHi  nivers.T;  essenliai  esse  iinii  posiiit  iiaius 
ct  {Tigncns.  Ptciinenir  iia(|uo  iti  Pairc  ei  Filiu  na 
Hir.Y.  inaiireienlis  similitudo  per  csscmiaii  nativita- 
leiii  ;  tion  tanicii  daiiiinim  person;K  .lil;;^.  ut  iiiiis 
sil  missiisel  niiituns,  similiiudo  natuia;.  Ne.itJC  lui  - 
suni  ii!    persoiia;    pioprieiaic,  cum    noii  possit  ipsis 


ei  jiarlu  lorptiraU  corporaiiicr  incoiiatii,  svJ  secun- (;  sibi  tinus  ci  filius  ol  P;'ler  dici,  auferlnr  .similii.udo 
dum  ejiijdein  iiatun;  siiiiililuJinein  iiicorporaiii;  naliir».  Aiquo  iia  el  iiativjfalis  vciitas  ad  siinililu- 
474 '''■'''S  P'^ '•'''^■'''■pC'"»'' **'''-'"c  ■?ul.'>'i.-!e;>s.  uiiiciii  prolicit  esseiilii',  ci  siniiliiudo  csscniiK   non 

I\.  «  Kt  si  quis,  pi'j;itcn-i  quod  minKpi.iui  Palop  (/ )  amillil  nativiialis  pcrsoniilriii  vcritalein.  Nem.if: 
Filius  iniolliiiit'.!!-,  1 1  (j-.iod  Fi!iiis  umniiu.im  Pater  in-  lUrsui!!  pmfessio  gignentis  el  geniti  475  siiniMui)!  ■ 
lcilii^iltir  ,   aliiir.i   dic.^ns    FiMuni    pnvier   Pairem,       riO'»  «Ni:Iud!lesseiiti;c  ;  oiiia  cnm  Ki?'i6ns  et  jjeuitits 


iropiciea  «piodalitis  sii  Paler,  alius  sil  Filius,  se- 
( uiidmn  (jucd  diclitni  csl  ,  .Hins  csi  i'ui  lesnmoniinit 
ytiliibet  [c)  iiiilii,  qui  ma  iiiisii  Piilcr  {Jviui.,  v,  M)  : 
('/)  pioptei  lianc  piani  in  Fc.lcsii  iiitclli;.;enda!!» 
l>iopricl:ili'm  ('<;isuiii'  Pntri.';  et  Filii  ,  linieMS  ne 
qii.iiidu  ideiii  iiil'jlli;;aiiir  Filiiis  cl  Pater,  siniiicin  (c) 
iiiiii  dicai  ciiaiii  ju\ta  esseiitiam    Pairi  :  atiatbema 

Sil.    I 

((•)  lii  iiiss.  .'/(rftisim;/(S  ;  ac  deiiide  in  solo  Yatic. 
tsne  H:iit  f)Oisit.  i.'M  su|ira,  n.  '20,  pro,  sed  si  geuueri: 
uiiii  (i!.ssi(iii/ij,  iii  oinmbiis  prope  uiss.  exitabat,  tiou 
iiiilisniimlsi  :  qii.c  lcciin,  linl  lor^ilan  ."iiicfriur,  iil  sit 
iiK//.s.si«(i//,'! (iiiasi  t)i(/i/i.sffi(s  (.'issi/iii/ii;, a  iiobi>  l-jmcii 
ii.iii  revoi-aiiir,  iie  i-rr.iiidi  sil  occisio. 

{b)  Vetiistior  CDdcK  r.ull).  iptud  :  ly.ix  vox  rurstim 
iiili':!,  num.  23,  et  ahbi  eadein  ratione  in  eo  enuii- 
tisiiir. 

(t)  In  uiic  liis.  I",(>1!).  et  iillcio  Smboii.  pcrhibel  de 
Hif,  gracc,  o  u.:'pTuc*)VTr€6i£;.t',-j,ciiHm  coiisciiii.nie  : 
iii  quo  deiudt  pio  veibis,  qiti  niinit  ine  Poler,  sub- 
jicitur,  rv.i,  TH«(.rafj-L  -lap,  y>io-t  0  Tr£f*-|5tr  at  Iltcrrio, 
qaa;  senien<ia  alia  vsit^x  ioaii.  \,  ri7,  ad  conlirma- 
lionein  ejiisdeiu  dini  aliata. 

(</)  l.'i  versiore  latiiri  Fpiplianii  .  luajnris  clarita- 
tis  crgo,  iicii  i!iale  liic  adjicilur  si  ^iijj  iiK/iri. /i,  etiasnsi 
^I-XCC   noii   liabeijliir.    -e;!  l.ioliini, '?•;;  Ta'.iT/,-/ tiv  £■>- 


!!niis  esse  rion  possii.  iiijn  tanien  diversiu  naiura;si!ii 
paUiielgenrra  ns . 

X.  «  Et  si  quis  iii  aliijeo  leiiipiire  paiiem  (y) 
Deuiii  uiiigcnili  (ilii  iiiielligai,  el  non  .sujier  tcRipor;'. 
til  super  oiiini;ni  huinanam  ;e^!iiiiaiioiieni  ■/()  un;^-,,. 
nitijm  (ilium  siiic  passione  exstiiisse  :  quasi  pnvicf- 
gredieiii  evaiigelicani  pr.cdicalioccm,  quiB  (i)  tem- 
{loiuni  quidem  iiilercapodiueiii  de  Palre  et  Filio  ad 

i)  '.'*f>^  z^J  zf:  Ev.yXy.Tiy.-jo^j^juv.-CJ  tijCjTrjra  r^Ctv  -.t', ■>'7oi,tc..-j, 
VMTpb;  ft->j  xui  Xi'j'j  :  ipiod  pnsscl  Vf  rti,  prvpi.r  liai-.,  . 
(iiiir  pia  {niit  pie)  iu  Fccleiia  intelligiliiv,  pcr:;utuiriuii 
Patris  ei  Filii  proprieiul.iu.  llinc  liquet,  i;i:ib.'  ajiiivi 
r»r.  ct  Lips.  miiiiti  in  !''tcle.',ia. 

(c)  Gra;ce,  avouotu,/  )2'/''j',  ii'.!"iJ  est,  diibiniilem  (.'■- 
cal. 

(f)  5i=.  Coi;b.  aiiique  nomiulH,  non  aaimit. 

[g]  \n  gr;cca  p!tn<si  repcrniir  vox  patrer.i  loco  vo- 
raliuli  Dewii.  .•\i|/.iii!iir  iiic  doctrina  Arii,  (jiii  Dcuuk 
ex  se  isieiimiii,  ia:ti>.ii)  ii>  teinpore  patrciii  fuisou 
asserebat. 

(h)  Cr,«rc,  iri^TfJ/e  tov  fiovc/^v^  uiiv  6/  toO  naT/-  .ic 
«^■«Owv  u^6aT<>:v«i,  ciedat  uuigeiiilum  filiuin  ex  Pihi  .■ 
sine  passiove  subftilissc. 

(1)  Vi^s.  smiirco  ci!r..'f;nsu,  tcmporum  quideui  ir.irr. 
prci-.titnem  :  q;iMl  :ircfo  uiio  verho  cnuntiaiiir  Toi/f 
ui-j   y/.v.t.j;   l;(J!|i.l';  C';ii!  veriat  Hijariii';   nii^pctnoia 


4t)0 


SANCTI  im.AHII  flllS.OM 


>|ii>rii3U  csl ,  (idelitti'  auli^ui   m*  iliMuii,  ijm'»!  iii  A  (<|ui-i  m  r<s  i'«sel,  >i  Piit«rcsH<>i  lu  lCHipori! 
fimcipio   irut  V«r6uiii,  tt  Verbum  erat   opud  iVnw, 
ti  Detts  (Tal  V<r6uiii  {Joou.,  i,  1) :  aii.iili«uM  kil.  > 

ii.  /'tiliT  aa»  inlra  Irtnpora.  FiliMm  mugi$  jtitn 
esne  quoin  iiaici  Uotei  Evan^Uuin.  —  Piu  profciksio 
csl,  Piilretu  uun  iiilra  leittpora  couliii«tri  :  oiuiiem 
iiiiin  intelligentix  i>eosuni  cnCKilii  iiiUiniioralii  1«' 
tcrni  nuniinis  veriu&.  Dui  iti&»  p.ilcrni  muiuiiis,  («r 
i|Ui>d  iwpa&iibilis  oxigu  iiaM,'«niiii  es(,  ruliciosa  lou- 
lcsslo  est  :  nuu  i.inicii  lenelur  in  tenipore  ;  qniu  iiuii 
pi>tc»t  xteriius  ct  inllnltuii  Deu»  paicr  intelligi  iviu- 
l>oralis ,  et  sccunduiu  evaugclicaiu  pru'.dic»iionfui 
coguosciiur  unlgciiitub  Deus  Vei-buni  iiiu);i$  jajaln 
principio  apud  Ueum  essc,  quam  nukoi. 

XI.  «  El  &i  quis  seitioreni  (a)  lcntpore  Pairein  di- 


iii  leiii- 
pnie  «uleiii  rs.<el,  si  Filiuii  teiiipuri  &ulNlerolur)  :  ut 
pei'  luuc  o|iporiiin:'.aieui  luuiporiK  abm^ili ,  kuI) 
tMii  iiunciipaUoiic,  I'aier,  4111  iiiuiu<cil»ilis  vstel,  gin- 
gularit  at^Me  iinictis  ipse  !tll>i  cl  paler  el  Hliuii  prc- 
diuirelur  .  ijuia  ubi  nai><'Cii*U  li-uip^M  oxcliidiiur, 
iltic  opialo  videtur  iniiaiiriliilituiit  adutitii ;  ut  nMut 
iioii  pitietur,  cujiis  iiiitivlia-  uou  sit  in  tcuk|iore.  Ui- 
circi»  ne  |>er  lianc  occasliiueiu  vcmporiii  *biic(:iti, 
lixrcsis  (.Sahclliaua)  uniouis  irrepetet ;  tutc  inipictas 
ilnmaatur,  qu»  atide^t  lotcmiiaraUiiii  iuiivil»t«in  »d 
uuicaiu  ac  siugulareu)  iuiiakCiUiti.>i  csttmiiK  roivrre 
sulkstaiiii&ra  :  cuiii  aliud  sit  iHli-iktpiiraluHi  eue, 
aliad  sil  csse  iioii  iiatuin  ;  quoruiu  uuuih  luliei  {t) 
^licci  extra  leiopus)  iiaJiviUtotii,  aliud  iii^uiu  «llit,  ad 


rnt  Fillo  ex  se  unigeiiila,  junioreiu  autein  Filiiiui  g  id  qnoilest, solii.s  alque  idoiii  auotiiru-lrruus  •j\. 


1'atrc  (b)  :  aiiuthema  sit.  1 

35.  Filiui  ut  PatTi»  imMgo,  non  e$t  eo  jumcT.  Kx 
eo  quod  Deus  temtl  paier,  seinpeT  (uii  paier,  «u:;ier 
r(  fiiiitt.  —  Sintiliiudo  esscnilai  conligur.iia  iu  <^c- 
nere,  iiidifferens  quo<|ue  doceiur  In  icupore  :  ue  qui 
iin:igo  est  Dei,  qui  Verhum  esl,  qui  Deus  esl  apud 
Deiiin  in  prlnripio,  qui  siiuilis  est  Pairi,  ioterjecto 
inier  sc  ac  Palrem  tenipore,  uoii  perrcctum  iu  se 
habeai  quod  et  lm:igo  esl,  ct  Verbuiu  est,  et  Deus 
esl.  Si  eiiini  teoipore  junior  prxdlcitur,  amisii  ei 
imaginis  et  similitudinis  vcritaicm  :  quia  sliiulitudo 
jain  non  sii,  qtise  dissimilis  reperl»tur  iii  leinporc. 
Quia  i|isum  lllud,  quod  Driis  pater  esi,  leuipus  ali- 
i|iioil  non  potest  liabere  ne  Pater  slt  :  cx  quo  ncc  in 


37.  DefiHilioHum  harum  raiio.  lixftQutio  ^itwit  4(1 
Hilario  adhibila.  A  quiius  earuat  tuhtcripiio  «jd^rta. 
/i.irnm  ii/a«p«i(.— PercMciirrinius,cUarissiiui  FrMre&, 
oiniics  (/)  Orlcnuliuiu  eplscoporuiit  ediu»  ftdei  di»- 
rmitlones,  quas  advrr^itm  emergcntcm  proximc  b;ts 
rcsim  ,  (g)  congrcgata  Intra  se  synodo  condideruiil. 
Et  nos,  quantam  poluiniu!:,  (()  ad  iiitetligiMiiix  co- 
runt  seDsuni,  eipi>sitioiiis  nosirx  senuoiicm  coapLi- 
vinius,  famulantcs  pntius  eorum  dictis,  quain  dirio- 
rum  alienorum  attciores  existiniandi  :  quibus  ad- 
vcrsum  noTam  et  profanam  impieutem,  luec  cnii- 
rcieuiiu:  sux  et  adepl:e  jfun  pridem  ilociriuB  (i) 
insiilata  deceriiuni,  ei  eos,  <|ui  banc  «pud  Sirmiuui 
bxreslm  cnusrripserant.  vel   coMscriptam  giiscr|v- 


Filio  leiiipos  polest  esse  ne  (llliis  sii.  Mque  ob  Id,  ('  r;iiil,  ignorationem  confiientes  ad  subscriptKincm  i(<'- 


nec  Paier  Filio  seiilor,  ncc  Fitius  P.itrc  jtinior  cssc 
i1i<'ciidu$  csl  :  qiiia  iitriwsquc  nuiiiinls  vcrilas  iion 
potcst  essc  sine  altero. 

476^^'-  <  ^^  ^i  Q^is  inleniporalcin  unij|ti;tiiti  Glii 
de  Patre  (r)  substantlani  ad  inn:isciliilciii  l)ci  esbeniiatii 
roferat,  qiiasi  Filiufii  (d)  I^.itrciii  dicens  :  anatticnia 
sit.  » 

m.  Filius  elsi  inleniporalit,  non  lameii  inuateibilis. 
—  Dedlsse  supcrior  dcfluiilo  occasinnem  b.Trclicis 
videbatur,  cum  lempus  naiivitatis  Filii   neg.irctur 


rreioruin  t:ilimn  cocgerunt :  ubi  Filiiis  Patrlfi  lui:<gi) 
piTrecla  est :  ubi  sub  iiidiffcrentis  imagihli>  prQ|ui«- 
l:ile,  per  iiroranam  fraudem  Filius  1:011  aboleiur.  ut 
patcr  sii :  ubi  477  i>n'.<(oPalris  Filiiis  prxtlii^atu^  i<ij' 
siinilltudlnis  vciiiatein ,  a  tubstniilia  Patris.  cujiK 
in.tgo  esl,  subsiaiilia:  diversiute  una  dlfffri :  iil>i 
per  haUiUin  a  P.iire  viiaiu  et  accepuma  Fili»  vit:iin, 
nibil  difTereos  in  snbsUnlia,qux  slgniflcalur  ia  \ila, 
habest  P:iler,  quam  Filius  accepii  »4  habendum  : 
ub|  non  crcatura  cst  Ftlius  genitus,  sed  a  uaiura  Pj- 


M(,  pro  itapuaiiient,  qiiod  est  rejecit,  )e{;isse  \iile- 

tur  xaOopaiausw/,  :iut  aliud   vcibuiu  aU  opiu,>,  noii 

ab  uOu  coniposltum. 
(<i/  fn  allquot  inss.  dcsldrraiur  lempore  :  quT  roi 

gr.Tcc  exstat,  nou  untutn  hic,  sril  ct  iiifra  post  ju- 

tiiorem  __ 

(M  Mss.  a  Pairr.  D  iti  eiiiscopi   .«nrvrx  conjireeati,  apud  Rpiphaniiini 

(«)  (,rici::im  voceii»  ukixttmiw.-  vcmi  llilariiis  «i.fc-      i,^,   m,„  „  |.^  ^  19.  Aiion.«oruin  »ppi-il.nt  «0 


lur  Basllius  C»>ar,  «pisl.  lxiiv.   ubi   mnaik^inii- 

miim  roufra  AoiMtiNiioii  in  coNMiilti  MMijrc  habilo  eum 
scripsifie  niemnrat.  Nisi  qiiis  vcrbo  ypi^qit  inl>  lli- 
geiiduin  putet  subscripsiste, 

(y)  lia  lii  niss.  At  iii  vulgalis,  roiij|r«9«ii  iiilru  >;/ii- 
o<fMm.   Uuomodo    hic   llilarius  ^oximr  mrrj^nriiM. 


ttuniium  :  quouiodu  tib.  iv,  n.  15,  ubi  gr:rce  h:ibclur, 
■rpiii  ilaiv  \ntO)na<Ttii,  ll«Ti^,  Tfo;,  xai  oyiov  HviO^a, 
laliue  leglt ,  tret  tubtiMiue  timt.  I'ater,  Filiut  et 
Spiriius  tanctut.  Al  ubi  re|ierlt  ajaiav ,  coiisl:iiil(r 
iransrert  (ktriiltaiN. 


(d)  Gi*-*M  UiiO  verbo,  vionaTocx, 


Aulccrle  ikoi»  eictitdit  nitivaatoiii.Uox  in  iiih. 
Coib.  aiiutf  iptud  :  quud  nolimus  ul  sdverUtiir 
il>iiim  neiitro  goiicrc  csse  iiiiclligciiitiiiii. 

(()  Uitis  nlinlruiu,  uti  iiiiMiuiitius,  Siriiili  ptiMn'»- 
iiiut,  iion  qu.is  odidtrunl  Anc)i.r.  Ili:.  cinm  Kpi|>h.i- 
iiiiis  aluii  i|uli'i|Ui'  prjeinittlt,  ar  hubjiiit  duJH,  qii:k- 
luiii  lu  pukiiciiia  daiiiuaiitur  qui  Filium  Pairi  t:iu- 
loitsioii  aut  liimioukioii  |>ropii)(iuiit.  lii  liiijus  quldcm 

III lurcm  ciic  Lutuibium  ScL>asiciiiiiii  iioino  viilr- 


tiiiiN  heeresim,  ejMS(|ii<-  asieriorcs  ii«i'<m  kirrelifot. 

i/i)  Plerii|iie  niss.,  ad  iiilclligeuiiiimi  eorum  ttu'ii. 
licilc  cavfi  1111:1^111.«,  iie  dictorum,  (iitoruin  rst  <ii. 
tcrprcs,  .<iuctor  jiidicelur  °  riiiisiini  st'il.  llileiH  ilUiii. 
quam  excusni,  uon  esse  omnliiu  puraiu. 

(t)  In  vulgatis,  t<i><'lriiiir  (i.«r.  Abcst  *ii<r  a  nii«-i 
Novilaii  doilriii:»  Auoinicorum  upputtit  llilarius  .m- 
liqitiutciit  ductriti.c  Urifiiialiuui  :  qui.i  uiniiruiii  lUi, 
:i|iud  Lpi|>li:iu.,  Iiur.  lixiii,  it.  i,  p«aU|u:iin  .\ulit»- 
ciiriii  Ciiiicilii,  au.  Ml,  lldci  sesc  adli.irfre  piulo^i 
siiiii,  hoc  eiiaiii  siilijlniiui  :  <'oitip<-i>riiii  i//iitM  n<m  /(• 
dem  quum  aposlulicis  mde  temiHiiibut  ctuiinuaia  iM 
l'iilret  uattrot  luqw  !>Mii.et»t.'iii  itccepimat,  velul  (h 
iriiNviiiiim  itirii  iir  di  lendtit. 


sot 


LIBFR   DESYNOWS,  SEU  I»K  m>li  OJi!ENTAUlM 


'j{yi 


ir.s  iiidi&crcu  subslantia  esl :  ubi  sicul  iiilw  Patren»  A  fucru  corjscrilji,  qu«  quales  siiit ,  ex  ip:>Js  inwUigt^ 

tur.  Omnilms  ciiim  qu^  ai)  iis  gesia  suat  cogwtis, 
facilius  tuiii  el  plcuius  earuni  rerum,  Ue  quibus  iulcr 
nos  quseslio  esi,  absoluiioiicBi  religioiam  e(  unilaii 
CQiigruam  aifKrciuus. 


ci  Filium  iiHiiiirerens  virtus  cst,  iia  iiulUuk  inter  sc 
(liversiiatem  patiatur  (u)  es«cniia  ubi  Paier,  gciic- 
raado  Filiuw,  Bibil  ex  se  {h)  in  eo  degeuerai  diver' 
ftitate  iialurx :  ubi  quia  niliil  diderai  in  utro^uti  (t)  si< 
miiitHdo  natur:» ,  pruprielas  tauieo  stiuililudiiiis 
personaliuin  noniinuni  respuat  unioueni,  ne  ^ubsi- 
stens  unus~8il,  qui  e(  Paier  dicaiur  et  lilius  .  ubi  quia 
pie  dicilur  el  Pater  mititius,  cl  Filius  misbus ;  ia 
nullo  tauteii  inier  Paiiein  et  Filium,  id  est,  iiiii^i: 
mi$sumaiqu»uiilteutem  discerii:ituresseutia :  ubiiiioo 
intra  teinpora  paterui  uomiais  veritas  coiitiiictur : 
ubi  Filius  Pailri  non  est  pofitcrWr  iu  tenijMire  :  ubi 
ultra  tempus  oniiio  perfecia  naiiviias  iuuascibilita- 
(it  inse  non  adiuittii  erroreui. 

28.  Decrela  tiuo  temjwre  edita.  Qua  «ccmsHMu:,  cur. 
Fidet  mbiitU*  atia:.  —  El  bxc  quideiu,  Fratres  caris- 
simi,  oninis  qux  cdiia  esi  tidci  doctriua,  pcr  pau- 
cos  (U)  juxta  unjversilatiii  nutduitt  Orienlales,  sub 
bis  ipsis  prope  diebus,  quibus  vt>$  iug.«slaiu  lut,TOMm 
respuUtis,  cmersit .  cujus  expotteitdae  ea  btit  rjtio, 
quod  wiius  substaiui»  i^78  siKiiiium  («)  deceriia- 
ba(ur.  Sed  jam  superioribus  divcrsisque  (emporibus, 
muliis  bis  causis  pustulaiiiibu&,  lides  alias  nccesse 

(a)  Editi,  esietitiie.  Rccliiis  niss.  eittnlici.  Respici- 
tur  eniiii  decreium  ii,  quo  Filius  virUilc  pariier  aiquc 
esseiilia  Patri  siniilis  asseriiur. 

[b)  Bad.  cuiii  uiitnibtis  pr(i|ic  mss.,  in  eadem  gtHt- 
rat  :  bveaie  deciilo  ~i  suniniatiiu  bic  reiracuiu,  (|uo 
/*a(rf;n  (ii»si»»ii/is  siii  es.sfriliir  prtfrfMi  i'«si?  iliccns  dam- 
nafur.  Ediii  alii.  iii  eudem  dcgtnrrM.  Rclinoiiais  cum  C  lib.  de  Symid.    priCiCiite  Coii^laiii 


nis.  (Jarn.,  «noCdlh.et  .■»ltei'o  5<irl»or(.,  ci  eo  deiisne- 
ral :  luaiiake  euni  supra,  n.  2i>,  in  pia-Jicii  di:cicli 
ciurratiitue  cos  Ililarius  |ir.obt'i  rite  cssc  danin^iios, 
qiii  pulent  etsentiajn  Pntris  a  «c  in  Fitio  dcgenerassc. 

{c)  Pervcrse  in  vulgslis,  uulurw  provrietas,  lumen, 
omissa  vuce  similiiiiUo  :  qii:e  biic  rcvor:iuda  fiiit  c\ 
ittss.  Siiv;e  niajnrii  ei  rcgin.i:  Suucuruiii ;  nisi  furlo 
quis  malit  natura,  locu  naiunc.  Mox  iii  ins.  C:ini., 
refuiai,  inm  mpuai. 

{d}  Quniqiiot  scilicet  post  acceplas  Georgii  Laodi- 
ceni  lideras  cnm  ii-',  qiii  jain  Ancyrx  ad  cuiisccran- 
(lam  ccclesiam  coiivcncraiit  ,  celeriter  poiucrmit 
cnnvorari,  ui  narrat  Sozoiii.  liii.  iv,  c.  15.  .^pud  Epi- 
pbaniuni,  li:('r.  1.1x1:1,11. 1^2,  tantum  duodeciiii  leguii- 
tur  uibscriiui.  Seil  in  iis  noii  mcmur^intur  Klcii.siiis 
Cyzici.  ei  Le(>iitiiis  prcsliyicr,  quos  cum  ii:isilio  ct 
l<.'iist:ithio:ibliac  syiiudoad  iiii|ierjlorcm  legalos  esse 
scribit  Sozomcnus  luco  l:iii(L(lo  :  quud  imiicio  cst 

iion  omnes  ab  Epipliaiiio  csse  rccensiius.  P:»Iso  aii- ^  (A)  Baronius',  ad  an.  341,  iiuin.  2^2  mimn  itlun 
lcm  crcdidit  Vigiliiis  Taps.,  lib.  v  coiitra  Eiilicli.  ^  puiat  fuisse  Crcgoriuni,  ciquc  obkcUim  csse  uiioJ 
n.  5,  duodecim  illas  scnleuti.is  ab  uimi.'r*u  Orunia-      prava  seiiiiiet.  cuin  primuni  iii  co  cooveiim  destina 


Ex|iosiiio  (an.  341,  editu)  ecclesi.tsiica)  Cdei,  qux  cx- 
posiia  es(  in  synudo  (()  lialiila  pcr  Encxnias  .\ii- 
liocbeiia;  ecclesi.c  (.'onsununaiae.  (<,)  Exp<»sueiuiil 
qui  adlueriint  cpiscopi  nonaginl;i  sepicm.  cum  iii 
suspicioiicin  vcnisSfil  unus  (/1)  cx  i;psscopis  ijuud 
prava  scutircl. 

21).  «Crcdimus  conseisueiiter  cvangeiica!  etaposto- 
lic;c  iradiliom  iii  unuiu  Ucum  i>atrem  omiiipoiortcm, 
[  cunctoruui  qu;c  suiit  a-dificaiqiem  e(,  factof  in  (i)  ci 
provisorcm,  dc  quo  omiiia  e(  iii  ijnum  lii.minum 
Jcsum  Cbrisluui  lilium  ipsius  unigeruium,  Devm  pcr 
qucm  oniuia,  qui  gciieratus  cst  (j)  ex  PalrC;  Mcimi 
de  De«,  totum  ex  loio,  uuuni  c\  uno,  pcrfcci  m  dc 
perfccio,  rcgciu  de  rege,  Dominum  de  Do  uiiio, 
(/;)  vcrbum,  sapieuiiaaj,  viiam,  lumen  verum.  via»!  ve- 
ram,  lesurreciioneia,  pasiwem,  jaauani,  (/)  ii./ou- 
venibilem  et  imuiiiiabiieiu,  divijiiiaiis  «sj^eutij.-nio 

conira  Eulychen,  u.  2,in  e.-xsdem  raspicicns  asfieve;:,!, 
nimimn  inipinlus  et  temcrarios  tiM-,  cy«i  nciriatil  tnnl- 
ius  lidei  ruiistitutiones,  pot;  Pficanatii  ninodwn,  cimtrn 
nuvorum  hareltcarum  iiuunnt  eiu)titviies,  ditiertii,  in 
lecis  coiiyteg/ilvs  cpiscvyvt  cdidii^e. 

(f)  Celcbraia  esl  li;ec  s^nojus,  tii  ir;idil  Atb.-inasius 
I.  prieiCiite  Coiistamiu.  Sliirccifum  01 
l'robiiio  Coss.  iiidicl.  14,  aiinu  a  niori''  Consian- 
tiiii  J>,  proindtqiic  JuUi  Ruiiiimi  P«i»iiliti>i.  Cluisti 
541,  ex  oecasione  dc(licaiid:i>  ei.'clcsix',  (ujui  luini:i- 
meiilaabamiis  decem  jcceral  Consianiinus.  Episco- 
pos  9«  in  ea  Cunveiiisstaiiint  Ailiaiiasiusei  Socraies. 
Iin.  11,  c.  8.  Soioii>en»m  «uiem,  lib.  v,  c.  ;>,  es  edi- 
lioae  Valcsii  cum  uostro  lliUrio  eonsenlil. 

(ti)  Aiebant,  Si  Sozomeiio,  I.  iii,  c.  5,  iiabcnda 
lidcs,  re(".ritse  se  lianc  ftdeni  scriptam  mauu  iynut  Lu~ 
ciani  ejus  qui  fiicomedia;  marlyriitm  perpessus  est.  Vo- 
rum,  ui  riox  ostendemus,  qujdam  ex  ipsa  Ailiaiia- 
sius  adscribit  tamquain  ab  Acacioei  Eusebio  iii  En- 
cwniis  prolala ,  Acacius  veio  plura  ejusdem  vijrba 
Astcrio  atiribuit-  Neijue  oliscure  iiidicat  Hilaiiu^  , 
eos  ipsos,  qui  syiiodo  intereraiit,  formula;  Imjns 
exsiitisse  auciorcs.  Obicrvamus  obitcr,  loiige  alunl 
cs.sc  Aiiiiocbena:  eccU.-iiic  Bymbolum,  (jiiod,  lib.  \i 
de  Incarii.  c.  3,  describii  Ca.ssiaiius. 


/i6us  episcopis  in  unum  coiigregalis  fuisse  editas :  hoc, 
pulo,  dcliisiis,qund  llilariiis  Oncnl.ibrs  <-impllciler  ci 
generaiim  laudare  solcl  ut  eaium  auciorcs. 

(e)  Hoc  iia  intclligere  quis  possei,  iit  01  icnialiuni 
lideni  ideo  sibi  expunim(l:im  duxcrit  llilarius,  quia 
illi  uniHf  tubtlonlia:  vucabuluin  posdema  (letiiiiliuue 
sua  damnaverant.  Nihil  lamen  sibi  vullaliiid.  iiisi  u( 


tus  estepiscopus  Alcxantlnniis.  Aii^im  biyus  (mnn- 
Ix  coiiscribeiid*  causani  aacrt  Athanasias.  fil-.  du 
Synod.  p.  89l,quod  nimirumcuni  non  unus,  scd  jiic- 
riipie  ct  (|ui  in  liac  syiiodo  j.rimas  ngebanl,  ab  amiii- 
btts  de  lia;resi  niale  avdirciil,  :imliigii:!S  profossioiiCS 
cdcndosaltem  fncum  laccrc  coiiati  bini. 
(•)  Voci  pioiisoreiii,  nulla  grsca  respomlet  apud 


Orieniales  benigne  excusct  quod  fidcin  iteraio  expo-      Sucralcm,  scd  aiiud  Ailianasiumin  novissima  edi 


sucriiit;  ciini  cx  h.ercsis,  qiu;  siibstaii(i:e  £:leniium 
deccrnebai  (lum  Sirmio  j>i'ip  Valentem  ct  Ursacium, 
(um  Aiiiiocbia  per  Eiidox:um  emeigcnlis)  orcasionc. 
ad  id  pra-siaiiduiii  fiierini  adducli.  liitic  aiiprime  te- 
uiiilur  :  Sed  diversis  temporibni  fidei  aliai  necesse 
fuerit  conscribi.  Qnibus  Icciis  Vigilius,  Hib.rii  consi- 
liiim  non  saiig  prudcnicr  advcrlcns,  ''atbolic.is  puta- 
vil  synodos,  <|uas  illo  bic  exciisare  cunaiur  :  ei  lib.  v 


restiluelur  ex  mss.  xai  T.povwar,-j. 

(j)  GT»ca  exemplaria  hicaudunt  rrpo  rm  «(ivoov, 
ante  uecula. 

(k)  In  gr.xcis  excmplaribu.s,  Wyo'^  fwvra,  «rof^iav 
fwtrav  :  et  niox  apiul  Ai|iaii.is.  o3ov  itlrMti-j ;  et  ajmj 
Siicral.  ooo'.;  '>)/,0£(«j,  pro  viain  viriim, 

(/)  .Ms.  Coib.  ciim  pliiriliiis  aliis,  iHcoiirtrlidJ/is  e.i 
immKlabilis  .'  ((uoniodo  alias  cxbibcbaiur  liic  lncii-. 


SANCTI  llll.VUII  KPISCOPI 


501. 


el  virlulis  {!<)  il  tjliiii:!'  iitciiiiiinulaljiioiu  479  iiiwyi  \  iiriii,  ■iciu  siinl  laelmuL-,  rl  1:1111  \'umI  ili\iii;i' Sciiplii- 
iiem,  piimuiu  cililuiii  luluis  cicalur.u,  i|iii  ll»)  scm|Ki'  im;  li-.uliiloiuiil  siii';ul:i  (|ii.ii|iie,  480 '1"^"  Miperiiis 
luil  in  priii<.iiiiii  apud  Itfua»  Viirliiini  Keiis,  jiiiLla  ilicu»  .'•uin ;  fi  i-i  (|ui>  :iliinl  dncd,  .ii.i  cvaMgpli/..it 
quod  iliclumeslin  l.vaiigclio,  i'.'(  Bi;iis  e.fl»  Veibwn      pia-icr  (iuuiii  i|iimiI  acc;|i)i»ius  :  aiialliem;i  sil.   Nds 


(Joun.  I,  1),  |ter  i|iieiii  uiaiiia  lacia  !>uia,  cl  ii)  ijiio 
uiuiiia  cuiiiilaul  :  (|ui  iii  iiuvis&imis  liicbus  desccmli; 
ilesuisum  ,  el  iiaius  esl  cx  vifgiiic  sciuiidiim  ikri|iui- 
i:is,  cl  (c)  aguus  faclus  csi,  mciliaim  I>ei  ei  liouii 
iium,  pr:cJ.'siiuaiiis  (idei  nitblr;i' ,  cl  Jux  vil.c.  Hixil 
.|ui(vpe  :  iN'o/i  cniin  desceitdi  de  cah ,  ul  {aciic.n  vo- 
luututem  meam,  ad  voluiitutent  ejus  qxi  i)i<;  misit 
{Joait.  VI,  r.S).  (jw  passus  Csi  et  icsurrexii  (d)  pro 
iiobis  tcrlia  dio,  cl  adsccinlil  iii  cajias,  ci  sedoi  i:i 
ilexlcra  Pairis,  ei  ilcrum  veiituruscsi  cuin  gloria  ju- 
dic:i!e  vivo»  el  mortnos.  Ei  iu   ^piriiuiii  ••aiicluiil, 


cnim  omiiiliiis,  ipi  >■  di\iiiis  Sori|>luiis  tradita  cuiit  a 
piupliclis  ci  :iba|ii'Stolis,  vere  ci  cutn  limore  e(  crc- 
diuius  01  S(:(|i  iiiiiir.  > 

51 .  Fides  hoec  quatemts  sutpcclu.  —  Miiuis  forle  ox- 
prcssc  vidcliir  dc  iiiiliilcreiiti  siiiiililiidiiic  Palris  ci 
Filii  liilcs  li;i-c  lucula  essc,  iiiaxiiiic  cum  de  Patrc  ct 
Filio  cl  S|iiiilu  suiiclu  it.i  scnscrii  t.i};i)illcalaiii  iii  iio- 
iiiiuibus  proprimn  uitiatcujusiiue  iwniiiiaionnn  substin- 
tiain  el  ordinem  ct  ijlurium,  ul  iiiil  quidem  per  mbslaii- 
liam  iriu,  per  coHionnntium  tero  iiiium. 

5i.  t.xcu.utui   es  tcovo  coiiritii  llierer.it  nova  poit 


(irti  in  paraclosin  cl  s:iiiciilicaiiu.ieiii  cl  cuiisuuimatiii-  jj  lSicu:iU(ui  ^ynvduin.  TiiHituiis  subsiuiiliiv  Ires  qni  npud 

iiem  creilemibus  datus  csl,  juxia  (juod  cl  Uumiiius 

Jesus  Clinstus  ordiiiavit  (e)  disciiuil  is  dicciis  :  /'c- 

lite,  et  docele  uuivcrsus  yentcs ,  buptizniilc!,  coi  in  iio- 

miMC  Piitiii  el  Filii  iJ   Spirili;i  Siim»  (Mullli.  \xviii, 

ta) :  (/)  maiiileslc  iili  |ue  Patris  vcre  patris,  ceri  iiii- 

.|uc  Filii  vcrc  lilii.  ci  Spiritiis  sancli  vcic  spirilus 

sanctt ;    liisque   noiiiiiiibus    iion    siiii|ilii  iler   iicqiiC 


Oiieiitatex  recte  dicaiilitr. —  El  |.iimiim  srienduni  c?l, 
iicii  aJvcrsiiiu  li.cro.Nim,  (jUa:  dissi  ::ilis  stil»sunli.i' 
raireiii  ct  Filiuiii  (i)  ausa  csl  pr.Tdicare,  iii  Aiitit- 
cliia  luissc  couvcntuiu;  scd  aJvcri^us  eaiii,  ij)  i]ii:t' 
post  sanctam  synodum  Nicxnam  iii  id  |'r.)ri>pcr.-il, 
ul  tria  iiumiiia  Patri  velictadscribcre,  dequusuo  loco 
Iractatiiuius.  Memiiii   cniui  mc  iu  exordio  scritioni» 


otiose  propositis,  sed  signiGcaiililus  il:li^cntcr  pro-  patlenliam   cl  %i|uaniiiiiialem  legeuliuni  ati|ue  :>u- 

priam  uuiuscu]iiM|uc   1:1;  .ii(i;il'iium  stilit  nitiam  c'.  dieotiuu)  usquc  ad  absuimionciii  umoiuiii  dicinrum 

ordiiibin  et  ^loriaiu,  (</)  iit  siiil  quidctn  pcr  substaii-  incorum  poposcis.se ;  ne  leiiicrarius  quiS(|uaai  in  nio 

tiaiii  tria,  per  coiiMjiaiili^ii  vero  unum.  judex  atilc  ciiyiiiiioucm  pcrfecli  sciiiuiDis  evsisicret. 

30.  i   liaiic  cr;;.'  Ii:ibentcs  liJeiii,  ei  ab  iiiitio  et  Yuleiis  igiiur  coogrcgata  s:iULiurum  syaodus  impic- 

usquc  ia  liuem  li.ibituri  iii  conspectii  Dei  el  (Jiri>ti,  latcm  caui  perimerc,  qii;c  veriiaicni  Pjlris  ct  Filii  ei 

oinucm  Ir.ciciicam  el  i.ravam  sectain  aiialbeiiiatiza-  Spitiius  sancii  numiii.im  uaiiieio  tliiderel;  ut  ii.'n 
iiias  :  ei  si  quis  pr.cler  s:ilul.reni  Scripluiaiuui  ct  C  S'*'*-'*''-'"'"^   causa    auiusciijiis.nic  nominis,    triplcx 

reciam  lidciii  doccl,  dicciis  aiil  tempiis,  aiitspalium,  iiuiicupaiio  obliiicrcl  sub   falsitatc  nomiuum  uiiio- 

aut  sajculum,  aut  csse  aui  fuisse  priu^,  i|uaiii  (A)  gc-  iiei;i,  et  1'aler  solus  at.pic  uiius  iilciii  alquc  ipse  l).i- 

iicratus  Filius  :  anatlicma  sil.  Ct  si  quis  Filiuia  coii-  ,beicl  ct  S;iiiiiis  saiicii  iioiiicii  ct  Filii ":  idcirco  tivs 

diliuucm  dicii,  qucmiuliiioJum  uiiutii  coiiditiomim :  buUstaiilijs  Csse  dixeiuiii,  sub.siblcHiiuni   persoiias 

aut  nalivilatein,  sicut  sunt  nalivilates;  aut  factio-  |H'r  6'ubsiaNfi(is  (A)  edocenlc-,  noti  subsiantiain  Palris 


lib.  in  Consianl.  u.  !i3.  Veriiis  poiioics,  Carii.,  diio 
Culb.,  Gcriii.,  Soili.  ,  jiixta  gr.icum  ,  iucoiivcriibilem 
:>i  «■"'i)iii/.'f<i(ciii.  Iiitcgiam  ill.im  senlciiii;tin  ul  :>b 
Acacio  ct  Euseliio  in  Eiica:i!iis  prol.ilam  proditAllia 
iiasius,  lib.  de  Synod.  p;'g.  'Jil.  .\cacius  aiiiciu,  apiid 
Epiplianiuni,  h;cr.  i.xxii.  n.  6,hxc  cl  plci aiptc supe- 
liora  verlia  Asicrio  aliribuii. 

(a)  Cra;cc,  S-jvwasojj,  r.ai  i^iouXiir,  y.ai  So5>lC  r(j\i 
IlaTPoj. 

(i)  Abcst  teinper  apud  Alhaiias.  ct  Socrat.  Ob  lianc 
vocein  .  a  >|iia  Ari:inos  veliciiientcr  abli'>iritisso  lli- 
larius  lib.  IV  dcTrin.  ».  .>.  iinlicii  ipso  iulia,  11  55, 
significatcaiii  foriuul:im  ^ibi  iiiiiius  i"uissc  siis))cct;uii.  D 

(f)  Ex  gi;rc:i  plirasi  lc^"'iidiim  /io»io  /(.c/«*e5<;  ct 
iiiox  Hjjoii<o/u.'i  fidei,  111.11  ;)ia('<.-s(i;i«(Ms  fiilei. 

(d)  A|iilil  Socrileiii.  tov  it«Oovt«  Oitr<»  %:<wv,  x:«t 
«v«(rTi.vT«  iJTTi',  i,j.v/.  Iloi;  seciiitdum  u-?f  «;«•">>  abosl 
apuil  Alliaii.is. 

(e)  Sic  U.iil.  cniii  inss.  Ali*  vcio  cilii.,  disripui.s. 

(f)  E.lili.  Maiiifetta  iKi/u!  Putris  ^hic  addit  b:»d. 
pcrioilil),  iicx'  piilris,  ccitiViuc  Filii  vcrc  jilii,  uotuque 
Spirilus  suncli  :  tasliBaulur  cx  graco  cl  poti.iri- 

bU.S  lUNS. 

(<;)  (JriCCC,  ci;  scjk'  rJ.uiv  uTToTtiTtiToi'/,  t;".  iJi  iJy.- 
^(j'«-<  fv  .  qilx'  vcrb.i  v.  c.  Ilueiius,  li'.).  11  Origcii. 
<I.  t!]  n.  3,  dcprompla  luiss."  coiijei  tai  cx  OriRcuo, 
lib.  VIII  ciiiitra  Celsum,  as-ercnle,Paireiii  ct  Filium, 
'.>:;..  5-0  T>i  JTTodTWTJi  T.^u/ii'jitiA,  !.(  5s  -it  ijW/u'x  xxi 
T;'i  0).;jy6)vix  x'/.l  T'']  T<'.(T''.t.'.Ti  •:'.ij  IjO'^).»./*^'.;. 


(/()  Lips.  ct  Par.  (|(')ici(Uc/uc.  Er.  cuiii  vctusiiorc 
ms.  Colli.  cl  Ger:ii.  iiciicuilur.  B.id.cuai  cx'loris,  gc- 
ncrulus  Gr.ccc,  roo  to-j  tov  yijv  tov  tJioO. 

(i)  lii  priiis  \ul!{:iiis  adjiciliir  hic  et  Spirilum 
tuiuium  ;  ab^que  aiictoriiaie. 

(j)  lliic  saltcni  oliiciidebaiit  Eu>cbiani ,  (;>ii  sil.i 
advcrsaiiles  ,  tSabc.iiaiia:  iiarc^is  iiomii.c  sulcb.i)il 
iiifaiiiaie. 

(k)  Quod  ciiiin  vertit  nosier  iiilcrprcs  lciii  subit.in- 
liis,  illi  T.oif; -JTOijTiicrii.- dixeruul.  VViuiM,  liti  iiioim 
Epipl:;iiiitis  liiT.  LWii  ,  n.  t7,  ne  quclH  htlfottoic.in 
iippelitiuo  perliirbel,  ob  iJ  cnitit  liypjilases  ui>  Oricnlii- 
libuii  usH.  iKtnlur ,  ut  ;),'rs.'nitruiii  propiiclutCS  iiifriiiiiii- 
(.';>  c.vi''.w '(ffsi/ne  d.c/iiic.ii.  Ei  posl  pauca  :  i/.  ../o 
itubiistenlis  ctt-sleitiisiine  /'../.. ■1  c»  Filit  el  Si>iiil  'i 
suncti  proprieliites,  sui:>ii>/t'iiliM(i  fi.-rsniKiruiM  '.j/^ionih- 
ses  appclLtul  OtiCHlnlits;  >tuit  ut  ircs  illts  hijpiiilus^i 
Iria  principin  Iresve  lUo^  etsc  dicai.l  :  tuim  tot  unu- 
Ihcinuw  d.tiniMnl.  qtti  Ires  dot  iticuiil.  Nc.|UC  veio 
tunc  lcm|K)ris  li.vrcsis  su.p'cii>:io  bliorah.inl ,  qui 
fiid  iii  di>'inis  prj^dieabaiii.  Iluc  ipsnni  einni  callio- 
llc'!  ctiaiii  p.)stca  pricdicavil  Grcgornis  M.ii.  0.. 
wix,  11.  r>.  ct  aldji;  i.r,cil  cavcroiil  ci  (Kciilcnl.ilcs, 
yuu\.  Coiis.Mitiu.'!,  c|.isi.  u',iiiJ  .\o^>ii^tiiiuiii  >:\ix,it.  ), 
Kcriboiis  :  {i''((i  iiirliii;  eil ,  (juic.i  Iriiiu  |<..<<.i:i;(.'/  lirlKi: 

IIIKI  .>Il/>(i/il(l/lll    iT.vl,    1)1    qiiU    lci.l    «Hlll    (/N,C    »M&t.></MNI. 

AiigiisiiiiUs  ipsc,  cpi»t.  i:t  XX,  .id  Maxiiiiuiti,  u.  o  :  Fl 

Itac  oinniii,  iiiqnii,  11:1;  1  ..ii /'11. \t>  iini.n.'  sm',  .'i>°i'  ('.j- 


I.IBFTR  3F.  SYNODIS.  SEU  DK    hlUF.  ORIFNTAl.llM  m 

>iiiiilis  cssoiiiii;  ti"i';iiMiiic;.  \  Mibstaiiii;»  lialttt ,  iio  ilcifiuiabili.s  ii.il.  Non  eiiim  in 


505 

Cl  l"llll('l)  iliviT--,;i,;l 

Qiiod  auiciii  iliitinn  tsl ;  Vi  tini  q><ident  jjiy  fiihii(t,i- 
tiamtria,  ihr  coiisoitcmliam  vuronuiim,  noii  li;iliot  ti- 
lllililii.tin  :  qiii.i  [b]  coiinniiiiinld  Sjiiiilii  ,  i  1  t>M 
|inriiclcto,  c<iiisonaiui:L>  |i<  lius,  qii.iin  cssoiai:c  481 
pcr  giniilididlneiii  sub^^taiilia)  pr^t-ilicari  coiivonit 
iiiiilalem. 

55.  Hac  formvla  etimilein  Patris  ac  Filii  esscnliam 
pricilicaii.  NaHvilaiis  ei  itinaicibililatia  (iifcrimcii.  Fi- 
iint  immutabilis.  —  Cat.Jruin  (luinii  siiporior  scrmo 
iii  iinlloi'alrem  el  Filinin  i^isenli;!;  .ic  iialuiM'  ilivcr  • 
silali'  discrcvil.  lll)i  enim  dicinrr,  D.nn  dr  lh\i,  Iv 
liim  ex  Ivto  ;  iion  aiiiliigitiir  lotiini  \)c»m  ex  I  iin 
Deo  n.ituni.  Nani  cl  Dci  de  Deo  naliiia  iion  diireil. 
ci  totus  cx  lotii  iii  ils  esi  ij'se  ,  rjnilins  f.itcr  esi. 
Vnutct  U!w  p.issioncs  liuniani  p;irtiis  ct  coiiccplio- 
iiis  cxcliidit:  iit  duni  iiniib  e\  iiiio  csl,  noii  aliiindc  , 
licc  diversus  aul  (c)  ulius  sit,  qni  esl  iiniis  c\  uiio  , 
pcrfccliis  i»  pcrfccto.  Non  dintrt  prxi.i  origini,. cau 
sani  ab  innascitiilitalc  ii:itivii;is;  ciiiii  p<'rfuciio 
Ulriu8<|uc  iioii  dill'er:il.  Urx  i/c"  ftr.jr.  iNiiii  adiniliil 
iiiio  aiinieeoilcin  n"iniiie  poicst:;s  cnnnuiKiip.ita  dis- 
siiiiilitiidineni  polcslatis.  Uomiuiim  dc  boiniiio.  l)o- 
niiiiatus  qiioque  aNjnaliir  in  Koniiii  >  :  ncciecipil  dif- 
lercniiain  cnnfossa  iii  ulrorpie  sine  divcr-ii;ito  donii- 
iialio.  Fltud  vcro  ,  nM  id  posl  innlia  alia  sulijcclnni 
csl,  iiicviivcr:ibilini  ct  iinmuliibilem  ,  riiviiiilalit  el  cs- 
«i.'»ii(r  cl  virtiilii  ct  (ilorii''  iiicoinmiitalilim  imniiiiieni, 
iibsoliilnm  ost.  Nriiu  o.v  IV-o  Deus ,  ex  loin  toins  ,  e\ 
iino  iinns,  ct  ex  |)erfccio  pcifecins  ,  cl  ex  rcgc  rcx  , 
ctcv  Doiiiiiio  Oimiiius  ,  cuni  iii  ca  oiniii  dniiiit:ilis  ^ 
gloiia  :ui|iic  natuia  ,  iii  f|iin  I'::li:r  pcrni:tiicl  ,  iiulns 
cjuoipic  sebsisi.it  ei    Fili;is  ;  cliain  b')c  ex  p.ilerna 


jnncle  tria  tunl,  tcd  >'i'm  iinl  uhinn,  Iriu  iuiil ;  cl  ciim 
siiil  tria.  tmum  si.ui. 

(«)  Iliirsuin  li!i;c  ie:>!0\iniii.i  vnces',  et  Spiritiis 
timcti,  a'JjeCI:iS  alisqiic  iiib.s.  aiicliirii;ili:. 

{b)  lii  Villg::li3  ,  coifiiominulo.  (Juiiciiiiiius  in  iiiss. 
COlinuminr.to.  Qn.ni  voro  .sei;iiilur,  :in  ila  iiiltlli'xeril 
llil;>riii.s,  iii  Si^irJiis  .saiiciii>  ,  qiieiiiaitiiiodiiin  tlicilur 
iil  Sclio!;.';,  vi  piiiceisiotiis  sii:i-  noii  prin  e(l;it  a  l':ilii' 
(■orni.iliicr  ul  siniilisr  Certc.  Iili.  xii,  n.  .'»>.  i:i:i.;ii.i 
lidc  priililoliir  se  ^iiiiliun  sanLiuui  nuiuquaiii  di' lii- 
liiiii  essc.  aiil  g.  niiiim,  :i!il  cieali.iii,  tluiiiii  ai.!riT; 
Inciiieiilei  a;isiiii:it  b|Miiius  sai.cii  diviiiiuilcu  ,  j.iui 
osicndinu.s  pra'lal,  iii  liinos  d-;  Triii.  n.  lo.  adco  iil 
ku.^-pceliis  nciiiiiii  vidcii  jiin  dibc  '1  islc  l,.eiR. 

(c;)  Sic  iii.ss,  potinres  ,  liiio  (!iilli.,  Ciiii.  ,  r.puii,, 
Soilxin.  .Uii  vcro  |i.')ii  ,  nimd  sil.  lll  sj'i.i-  llilsiius 
uliiid  u^uip.it  :id  distiiicluiiiciii  pcisiilue,  ita  iiiiiu; 
iilih.i  ad  ilisiiiiilioneni  nalui.e. 

(</;  llic  ;iucli.:'icis  i.on  ai|iid  si>ii;!l  ae  ui.cti^r :  p,il,i, 
iiiiliisev  ;:uciore  ciijns  c^)!  iiauii:i  iiiileiiiiualiili^. 

(c)  Edili,  (•«»1  priiWK  cdiliis  cnfet  lolius  cieaHiru- , 
tli  cilur  el  ipu'.  ilU  ;:i'i)ij).'r  [nime  in  piDi.ij/io  iiffuil 
heuin.  \efbuin  Deus  dkiiar,  dum  primui  ednur.  iV^- 
IM  fuisse  ontt  nditur,  eic. 

(/)  L'iius  eodex  CdU).  cuiii  Cnii.,  Mie.  cl  vulgaiis, 
iiit,:i<i(f(i<!i(ii!.  Allcr  Cdlb.  eiiiii  Gerin.  ,  SMliiiiiiWiHiii. 
rr:clcriiiiiis  eiiin  ceicris  ii(()».'aii(iuii(m;  cuni  liie  e\- 
ciiscmui  Oiieiilales,  quod  iriiiam  liyposiusiiii  inini- 
duxerint,  ac  verliiim  gr;ecuiii  \nxiijr«ai;  l.ilin.j  iui'- 
{((iiiliit.' nijmine  Ki!arin;>  rcudai. 

((/)  TUiiliiii!  luinc  apiid  ff.iii.  Oiriissiini,  cl  iii  .).'i':o- 
nil)ns  ;iliis  .1-1    i:ir.rjirif:;;<  du;iil;,x.u  ailjiClum  ,  5Uo 

/ 


eo  iinscente,  ca,  dc  qu:i  naius  est ,  de.mutata  naiura 
csi :  scil  iiideniiitaliileiii  cssciiiiain  naius  ol.liiiuit  e\ 
iiulcniiu.liilis  (((■)  audo.iute  naliiiie.  Kam  qiiamv;:. 
im.^^go  ca,  Idiiieii  iiicoiiiiuniabilis  csl  inuigo  (noa 
comuiuiata  in  co  seilicei  |>cr  dissiniilliudiiieni  pa- 
terna;  csscmiic,  cx  qiia  csl  genitus,  nalura),  qnia  in 
eo  imagn  paiernx'  esseniiic  iiasierelur.  Jam  vero 
cum  priiiius  ediins  (c)  csc  loliu;;  cicatiir.i;  doeetur, 
ct  ipse  illc  siiiip  .r  fiiiv.;e  iii  piiiicipio  iipiul  Denm 
Yerlium  Oeus  diciliir  ;  duiii  piiniii.^  cditiir  ,  naliis 
fuissc  Ostendiiur ;  dnm  sciiiper  Inil ,  ncc  tempore  sc- 
p;iratiir  a  482  t'»lic.  Ncii  crgo  videri  polest  divi- 
sio  sulislanliaruni  (s«/ ;).',',  ab  liac  Sjiiodo)  (qiia; 
niliil  aliiid  studuil,  qii;iiii  iil  per  trlum  (/")  sulislaiilia- 
B  nim  iioincii  ,  iiiplieis  voe.ibiili  e^eluiji  rci  iiiiioiicni) 
ail  scparaiionem  divcisa:  iii  Filio  ei  in  Taire  sub- 
slaiili.i'  rnlKiiliirta  :  ciiiii  luiiiis  lidei  expositio  !'atrem 
et  Filinm,  iniiiiscibilcni  ct  unii;ciiiiiim,  i.ec  lcinpore, 
lice  iiomiiio,  iuc  essentiu  ,  iiec  dignitalc  ,  ncc  doiiii  ■ 
iiaiionc  di-eernal.  Digiiiini  :intcm  cst  consciciilia 
communi  ctiam  ca-ieras  corumdcni  episcoporum 
Or.ciitalium  diversiscl  locis  et  lcniporibns  coiiscrip- 
tas  lldes  iioiccre,  nt  pei  pliiies  coiifessioncs  since- 
riiiis  consciciili.e  possii  iiiielli^i, 

(y)  FIDES  SiXLi.NOUM  Ol.l^lMlS  SViSObH.'*.'. 
(an.  3''.7.) 
Sancla  syiiod.is  iii  (A)  Sardica  congrcgala  c%  diversis 
provinciis  Oiieiiialimu  paniiim  ,  Tlicbaida ,  JE- 
gyplo,  Pal;c=liii:i  ,  .\rabi,i  ,  i  hu-iiico  ,  Syria  Ciule  , 
Mesnpolaiiii.i,  Cilicia,  CippaHocia,  i'onto,  l':iplila- 
gonia  ,  Galatia,  Biibyiiia  ,  IL^iliHpoiilo  ,  (i)  .\si.i , 

ioco  juvla  niss.  resiiiuciiduni  cnraviiiiiis.  E]us  loco 
in  miii  iiis.  Colb.  li.ilicLur  ,  iXjmitio  fidei  secnudtim 
Orieuin  stjniidiim  :  eodciii  sciisii.  Sed  iioii  auiliendiis 
iceciUior  ilciiiig,  iii  (jUO  evslal,  fidcs  Herdicd  lon- 
icriiilu. 

(/()  .Mss  constadiei  cl  iiia'-iio  coiisesisii  ,  Serdiea. 
liice  iiieudax  iiiscii|)lii>  pliiriiuos  fefcllii ,  eaijiic  Do- 
iialisl:c  ,\ii!;iisliiiiiiu  ilccij  eie  leiil:iriini  .  iii  ipse  les- 
libcsl  episi.  ai!..s  ■-Lxiii,  iiiiiic,  Xl.iv,  II,  6.  lilo  iiiiiius 
( Mulii';  luil  Vi^iliiis,  lii).  V  loiiiia  F.i-lyrhen,  ii.  3.  At 
llil£iiiim  iiosruiii!  iioii  iii;:!!  ,  :i  ijuilnis  jniKlierii  sc- 
i|iii:iis  loifmjia,  qusirvis  noii  apeiie  inorliderit  i'iiit(i 
II'. 11  S.iMica:,  sed  Pliilippo|ioli  iii  'fliiiicia  cdita  fuit 
;ili  iis,  (|ui  sibi  iiiale  ei.nscii,  S,ii(iiccnsis  synodi  jn- 
ilieium  foriiiidiibiiit,  Quiiiiqnam  ,  cvcc|itis  posircniis 
D  liisee  vei  liis,  Siiniiter  eO'  .  qm  ilieiLnl  iren  e.ise  dnos  , 
elc,  piiiiuiiii  vulgaia  esial"  Eiiscliii.iiis  atiipiot  mon- 
s«s  posl  conciiium  Auriochix  in  iCiic.riiiis,  fi  in  Gal  - 
lia,s  pei  N.iicissiic.i,  rMariiii ,  'rheoiloriirr.  ci  Marcuni 
:iil  <',i'iisl;i)tleiii  1111,151  :i  s)  iiDilo  d."i:ila  ,  ul  Ithii.s  e.^i 
.Mlianasiiis,  lih.  rie  Synoij.  |i.  !JUu;  iiuti  iit  ibidcm 
subjieit,  iidem  iiieniii.i  piisl  iii  coiisc.ssiiii;  vcnieiiles 
eaiiiilcin  pr;ciliclis  :ip)ii^!i;li(  ibus  Simiitir  con,  eie.  , 
aliisi)iic  ;iu;;l;iiii,  per  I')ililii\i'uii.  M.irlyruiin  ;iliosi|»i! 
iii  ll.iliam  eiiiiii;:'iiiil,  Di'n;iiiii  (',113;  Iiie  mnv  subjiei- 
li!r  coiitia  PholiiiHin  ,  ab  li.c  liuii  dillcrl  ,  iii.si  iina- 
tlieiii:iluii!  ad.liinmcniis. 

(!)  .\liipioi  II. s^.  priib:e  uolJC ,  .'t.via;  Plirijyiis.  bic 
iiifra  ii|iiid  D.ul.  iii:eiioii  iis  vcicie  ms,  Colb.  et  aliis  , 
Aiiic^iiT  7/(;i(ri'(  .•  i|'it  d  ci  apud  V.i^iliiirn  legjiui'  htt. 
v  eo.itia  tiiUrli.  neiilia  leetiu  coidiriiiaiur  Fr;ig- 
iiieiilo  i;i,  ui.l  Ifger.j  csi,  .Uia,  Emopii,  lleUesvoiitu, 


Ktt7 


rikrys;iis  «luubus  ,  PisHliit  ,  Cyclinliini  iilsul;iruui  , 
Pawpliyiia,  (larla  ,  l.yili.t ,  Euruii.t ,  'rhracia  ,  l:)iiii- 
moiito,  (a)  Mysia  ,  P:uiiiuii(ii>  duabiu,  Uaiic  eiiio- 
suiuitis  liiJeiiK 

54.1  Crcdimus  ii>  uiimii  D>'um  patixiu  otnnipo(cBl<;iii, 
01  calorein  et  faitorou)  univKisorum,  e:\  i|uii  onini» pa- 
teruitas  iii  CQclki  el  iii  terr.i  iioiaiiiatur.  Crediuius  el  iii 
uniKenitmnejiis  liliiini  Doaiiiinui  nostruui  Je&uni  C.liris- 
tuiu,  qui  auto  uiiinia  siecula  et  Pa(regenitus«>t,  Deiiui 
ex  Qeo,  luraen  ex  luaiine  ,  por  queiii  facla  &uni  aiw- 
nia  qux  ia  cijelis  ei  qn.i'  in  lefra  ,  vii^ilNUa  et  invi^ti- 
bilia  ;  qui  ett  verbuiu,  et  ^apieiitia,  el  virlus,  ci  \iia, 
el  lumou  veriirQ  ;  et  qui  iu  novissiiuis  divbus  prupter 
iiwi  incarnaliis  c^t,  el  iiatiis  cx  suncta  Virgiiie  ,  qiii 
cruciUxus  est  ,  et  inortiiiis  ,  et  seimlius  ,  ctsurreiiii 
et  aioriutstoriia  die,  ci  recoptus  lii  i^iclocst.ct  483 
6cd«l  iii  deitcra  r;ilris ,  voiiliii  iis  ((>)  jiidiwire  vi>os 
eluionuos,  ci  reddore  uuituiiiiie  sccuiidura  ojicra 
ejus ;  cuiu'5  rot;uuiu  sine  cftssationc  p<;nnauel  iii  im- 
niensa  sxcciila.  Sedci  cnini  in  dcitlcra  Palris  noii  so- 
luiQ  iu  boc  &;i;culi>,  sed  cl  in  fuiuro.  Credimus  et  in 
Siiiriium  sanciuui,  boe  esi  ,  paraclciuin  ,  quein  pro- 
iiiittens  iV|>ostoiis  |)ost  redituui  iii  cuslos  niisit  docere 
cos  ac  nicmorxri  oiiiiiia,  |>er  queiii  el  6anciilic:inlur 
siiicere  iii  eum  crcdcntiuiii  aniinx.  (c)  Eos  auteni  , 
qui  dicunt  de  noii  exsianiitms  ettso  filium  Dei ,  vci 
cx  ulla  subsiaiitla,  et  nou  ex  Deu  ,  cl  quod  eral  ;ili- 
quando  lcnipus  aul  saxuluui  r^uitudo  ifOu  eral  ^  ali«r 
ikos  novit  s.iocta  et  eutliolica  Ecdesia.  Siiniliier  ei 
eos,  qui  dicunt  ires  esse  deos;  vel  Clirisiuiu  nou  esic 
DcHin  cl  aiilu  saxula ,  neque  Lliristuiii,  iie<iue  filiuui 
etiin  esse  Oei;  vel  ciuu  iiisum  cssc  Palroui  ct  Filiuiii 
et  s^inctuiii  Spirituiii  ,  v<  I  iiiii;isriliilcin  liliiini ;  vd 
qiiod  ncque  coiisilio  ner|oe  vuhiiiiaie  Paler  );eiiu«rit 
Filiuni :  anatlieniatizai  sancta  et  catllolica  Eccte- 
$i;i.  >((<) 

35.  Fide$  Iikc  Filii  oriqinem  leleniam  slaluii.  Ham- 
que  tx  Det  nubslanlia.  —  Drevibus  expositio  (lilci 
liiijus,  sedabsolutissiiiiis  usa  csl  dcruiiiioiilliiis.  Nnu 
coudeiiinaiis  eos ,  qui  de  >ioa  exsiaiitibus  esse  tilium 
diccrcnt,  originem  ei  iiou  c(Ppiam ,  sed  manentcm 

(a)ln  viilgatis,  Masiiliacum  Mtftia.  {»  niss.  habe- 
lur  lanluni  Mysiu  ,  vcl ,  ui  iii  iiiss.  Colb.  ct  Geriu. 
piiiL'itur,  Hirjiia.  Prouiirl.i'  totidem  cl  oodem  or- 
dme  rrceiiseiiiur  apud  Vlgilium.  At  iiifia  ['r;i^nicii(u 
CKi,  iioiiniilla  esi  lu  or<!iiic  d.scrrpautia. 

(b)  Frngineiito  cxi  bic  adjiciiur  in  pne  muiitfi/ct  in 
grxcis  foriiiulls ,  gu;is  supra  aiiiiul:iviiiius  post  cou- 
ciliiim  /Viiiiocb.  in  Galliai  cl  llali.iin  luissas,  iizi  tuv- 
Ti).jia  Toj  «(uvo;. 

(c)'Episiuli  pscudosyiioJi  Sardic.  Fragmcnlo  c\i , 
liic  cxliibet ,  Credimm  iu  tumiani  FciU$ittm  catlivli- 
ciim ,  iii  i6'iMit»io»(W  piiciitorum  ,  iii  curHi$  rciunec- 
tiuiicm  ,  iii  cifam  a-lcTnam  :  (|u.c  verba ,  omissi*  tii 
ciirnit  retuirectioncm,  iiiile  liuc  revocaia  sunteditioiie 
P.ir.  cuiii  iiei|uc  iii  aliis  odit.  oiStciil,  iicqiie  iii  iiis>. 
iiei|iie  iii  gr.rcis  formiilis. 

(d)  Vclus'kiiir  rodcx  <'.olli.  ot  Germ.  Iiic  aitjicniiil 
ila  liiciiiteii:  ubi  :ipiid  ttad.  ,  itii  i/iiciu  ,  In  aliis  ,iu- 
lciii  edil,,  lliliiriin.. 

(«)  Mt.  Sllv.  ,  ex  uiiii  poliHi  quam  de  DA  ,  clc. 
Pro.MUium  vcrbuiii  mdiuiii  iilciii  cs^iC  ijiiod  trifH/n 


^>.\N<:TI  llll.ARIl  EIISCUPl  5i>H 

A  dedit.  Ac  ne  lyec  origo  lijus,  «x  qiia  iiaia&  esi  tiiancii^ 

(e)  atia  potlus  quam  Dci  intetligcroiur  csse  gubsian- 
lia  ;  eiiaa)  cos  l)laapheiuo«  proiiuniiat  ,  i|iii  cx  alia 
aliijua  subslantia,  ct  iioji  ex  Dco  Filluni  nuiiiin  rsso 
loqacreiiiiir  :  alquc  iU  {()  cuiii  uoxi  ex  iiiliilo  uibsii- 
lit,  iioqiie  aliunde  quani  ex  D«o  quo4  esi  extiiiil,  iion 
poiest  aiiibigi  in  bis  natus  csse  i|u:c  Dei  suut;  liuia 
iiequo  de  acn  etst:iulibiis,  neqiic  alia  (|U3i»  de  incas- 
cibili  Palris  ei  a'tcrua  substantia  ((«)  unigeuiU  Filii 
gciicratur  «sscniia.  Itesputt  vcro  ct  iiiiervalla  teui- 
poriim  ac  «.'eculorum  :  iit  qui  pcr  naturain  Dtii  dif- 
fcri  ,  non  p«ssil  seiarabilis  essc  per  tcmpus. 

56.  Vtiit  non  niti  tinu»  fsl;  quatcnns  ditanlur  yiu- 
rei.  Fide$  tupirier  unam  PiXrii  ac  FiHi  (ukttatuiam 
pradiiai.  — Kx  omiii  auieni  p;irlc,  qua  sc  circuiii- 

B  agerc  solMcitiido  poiuit,  ba^rcticoruw  iiigciiis  zditus 
olislruilur  ,  ne  quid  ossc  divcrbilsiis  pri-^H^ftiir  in 
Filio.  Anaili<:iii:>ti2:tt  nanique  cos  ,  qui  ircs  deoti  di- 
cant :  qtiij  .^ccuiidum  4S6  iiaturx  veritittcui,  uumo- 
rum  nuiicupallouum  subsiaiitia  i^ta  uou  reci|iil,  iiisi 
ut  in  homiiiibiis  alqiie  Aiigelis  solct,  cuiii  niinicniri- 
Uiiiur  ox  lioiiore  iiieritoruni,  iiattir;c  tamen  iiiicr  co.s 
et  Deuio  (/i)  diiferentc  sulistauti.i:  ct  idcirco  dli  plii- 
res  iunt.  Cxierumlia  natiira  Uoi  Oeus  oiius  cst;  iia 
lameo,  ut  ei  Filius  Deus  sil ,  quia  in  eo  natura  uon 
diflerens  sii:  et  cuoa  Dcus  ex  Dco  $il,  nou  p>  tcst 
non  ulcrque  Deus  essc,  quorum  per  Kcucijsin.lilfc- 
rciitiaia  uon  disceruaiur  essenti:r  Mumcriis  aitteio 
iioiiiinis  in  uuocupalionc  respuitur;  quia  noii  cst  iii 
imluriv:  qualitaie  divcr&itas.   Cum  igitur  aiiailieiua 

C  sit  (i)  deos  dicens,,  el  aiialbeiua  sil  Filiiiiii  Dcum  dc- 
uogans  ;  absuiule  ostcodiliir  uoius  ad  utrunii|uc  iio- 
uiiiiis  iinlLaiem  de  propneiale  indilTcrentis  essu  snb- 
slaiiti.c  :  cum  in  confossioiie  iiinascibilis  Dei  p:\lrls  <  t 
(inigenili  Dei  fiiii,  nciitro  s  s«  dissiniililadiiie  c$s»ii- 
tia;  diflTerenie,  (J)  uicrque  cum  Deus  sil,  Deus  lamcn 
uiius  ct  creileiidus  sit  ei  pnedicaiidus.  S<>llicila  iUx- 
qiic  iiiuliuin  diligentique  cuulela  episcoporuni  Udos 
miiiiii  n  iturx  gcniiic  ct  gignoniis  intilQci-riiilain  no- 
iiiiiiis  (/;)  uiiioiic  coiinrtuans. 

37.  iVoii  lcuicn  fiUdt  soiiHuimM  Deum,  Filimm  rccle 
docel  inr.aicibilem.  Qui  ex  voluiilalg  nninMNr.  —  Ta- 

llqiict  ciini  et  plurlbus  focis  ,  lum  cx  nnii:.  4d,  utii 
ciidoni  seiisu  legere  esl,  Non  csi  de  no»  txstantHns  , 
11/  ei  extiJnt  orfgo  sil. 
D     (f)  IJps.  ct  Par.,  noK  cum  e*  nlhilo  ttthislii :  cas- 
tig;inliir  cx  aliis  libris. 

((/)  In  \ulg:iti3,  unlyenlH.  Vcrjos  in  ms».  aiihjenlin. 
Sic  cnim  aiitea  iiiuaiciti/fj  ei  Kiirna  »d  |,airis  siil  - 
sianii.tin  rcfcruiilur  ,  i;on  ad  Ipsins  palrls  voc.<bii- 
liiiii. 

{h)  Editl .  diifitta»  ett  titittamta :  rorrigunlur  o 

IIIS4. 

(i)  Rr.,  Mir.,  Lips.  et  Par.  perpfram  liic  .idiiciuiii 

diiot:  ciiin  cx  <lcieriniiial:i  Uricntaliiiai  prtiposltioiit), 
i|iia  daniit.>iilur  iion  qiii  duot ,  si-d  i|ui  irts  dt«*  ill- 
caoi,  cwiiiciat  lliUriiis  iudetiiiiiaiii. 

[j)  lu  vulgali»  ,  duilut  ul  uui^ue  :  inlerp<'i.lU>r<s 
oprira  et  kbsjuc  aiioloriiale  niss. 

(h)  Fdili  cxrc|>io  Uud.,  kNioin^M.  Keclius  alii  libii, 
MiKiNi',  liiic  rsi  ,  liiks  uiiuiii  in  geuiio  t\  gigticnlo 
iiutui;c  iiulilTorciiil.im  ,  qu.iin  cunlirmai  uunmm.' .ic 
siiit;ul.iiilai«  iiouiinis 


sn.)  ! inii;  jm: i,ymm,  sku  m:  riPF. oniENTAi.u m. 


m 


I  r..^'et.ie  &iia  ^'jliiarii  Mei  velii  alfir.i.arei-.ibstai.tiom; 

sutioi  haiic  eoi.kleni..at  le!Detiut.:in ,  (|itje  >|iii4.  l>««s 

i.i.u»  esJ,  miuni  ac  solitaiiuui  l>euin  pairein  ,  liaben- 

irm  iu  se  nomrn  «l  patris  et  filii  ciMiliiereiur:  cum 

iii  gei.erante  ralic  ol  i.asteiiic  Filio  Deus  umisessct 

ol>  imliflerentis  ub  invicei»  naiur«  subt>ui.ii;im  pra- 

ilicMiiiMS.  Iiu.as<'ibilem  qi..<(;iio  Fil.uni  siincUir.im  H- 

i!es  nes  'il ;  (jnia  i.aiura  Hlii  nisi  i:\  iialivilalc  iion 

evstat.  Nniiviiaiiii  aiileui  in  eo  aileu  |M;r(ccla  iialura 

esl,  ut  qui  cx  &ubsiHiiti3  Itei  i.atus  est,  eCi:.in  ex  con- 

silio  ejus  ac  Tolui.iiite  nMC:itur.   t%  vuliint:>t '  rnira 

.'itiiuc  Cousilio  ,  nOH  ex  corporalis  |it<i.skii.«  ..aiurae  , 

essciiu»  Dei  de  e*sentia  Dei  genii:i;*l>.s<.lui!t  i.crfcc- 

lio  est.  C»ii«f  queii*  auleiii  est,  ui  eain  1111.»«  fidcin        -  '      '  1 

relr»cieraus,.{.«*  no«  olm.  (,.)   «m  J'b«.irMS  rH-  U      V.  ,  Kl   si   Qui»  tecundau»  {()  prr&.ie«l.am  vel 

l>r;ixl<y>iiiiau"i.e-..i  :'  Maria  di«l  F.lium  e.sic,  d  naa 
aiUe  8u.tuU  ex  PaUre  lUUiui  apua  Deuiii  cise.  el,  per 
eum  latu.  e>se  ^mnia  :  aj.aiiieiaa  a»i. 


(icniiiim  ii.  euiu  biiiceriier  aiiimx.  (dl 

I.  t  Eon  amew  ijui  aicmii :  Ue  i.ulii<  cx^uuiibus 
Filius,  <e.l  ile  alUf«  substHutii .  «i  tw.\  ei  Uco-,  «l 
.|i.<i(l  eral  tftmpus  vel  sxciilum  ()U'.iU(lo  noa  cral  : 
alienos  sciisancta  elcaiUohoa  Eaiet.i.i. 

II.  «  Si  q^tis  autem  Pairutn  c(  FiUum  Ouos  dicii 
(l.'0<: :  a.iatheina  sil. 

Hl.  (c)  »  Kt  si  'iais,  ui.ura  riiccj.s  Deuio.ClifUlum 
auiem  Ueum  anta  sacula  Olium  Doi  obsecuiuin  PJ' 
iri  in  ereaiiotie  oiunium  non  conlitetur  :  atwulicma 
i.ii. 

IV.  «EiiJ  tiiiis  iniiascibilem  !k»mi,  vel  parleiii 
cjus,  (le  Maria  iiatmH  6sse  aua^t  406  «1'*«^  •  '"*** 
»lMrTia  sil. 


s('0|)atii  dejeeius  cst,  coii8c.»i!.t»  est. 

433  F.£-'mpluin   fidei  Sirmw   (6)     ab    OrifnlaHbus 
cOHlra  1'lioliiium  itripiw  (aiin.  y,>\) 

5S.  4  C.reJiinus  ii.  uuuni  Ueum  palreua  «viiiitm- 
liMilem.  ciealor«iu  et  coodkluiciii,  ex  quo  oiunis  pa- 
t.^riuus  ta  c(bIo  e(  in  (erris  nuu.ii.aLur.  Et  iu  uuivuia 
ejus  Filiuiu  Poii.uiium  noslrum  Jesuu.  Chi  isimi. ,  qui 
auie  oiutiia  s.-ccula  ex  Paire  uatu»  est,  Oeum  ex  Deo, 
lunien  ex  lmi>ii>e,  per  (juem  fatta  su.it  om.iia  in  coe- 
iis  el  in  terra,  visibilia  et  invisibilia.  Qul  esi  ver- 
bum,  et  sapieniia,  (t)  et  virtus,  et  vita,  el  lumen  vo- 
rum  :  qui  in  novissimi,  diehus  propter  t.os  iatorpu- 
ralus  est,  et  natus  de  sai.cta  Virgine,  et  crucilixus, 
ct  ii.oriuus  est,  et  sepulius  :  i|ui  etsurrevit  ex  nior-  Q  sit 
luis  tcrtia  dic,  ei  adscendii  inccelum,  ei  t>edet  in 
dexlera  fatris,  et  vei.turus  csi  iu  coi.si.ii..i.aiiui.e 
Sioculi  judicare  vivos  et  n.oriuus,  et  redJere  uiiici.i- 
(Itic  secuudum  opexa  sua  :  cujus  regi.uui  sine  lii.e 
(«nevcrstts,  penna,i.et  iu  perpeiutt  s;ecnla.  isrii 
ciilm  sede.is  in  dcxie.a  i*airis,  iioii  sol.i...  in  lioesa^- 
rulo,  vcru.n  ctiam  et  iu  fiituro.  El  in  Spiriium  sauc- 
tum,  id  tt>t,  paracleioiB,  quem  promiiieus  Aposlulis, 
poslea  quam  c«etinn  «dscendit,  misit  docero  eos  ,  el 

(a)  Niininim,  uli  notal  Socrales,  lib.  11,  c.  2U ;  pal 
ContulMam  &ergii  el  iVtjrtRiaiii  :  quaanno  pruplwi  lu- 
i.tititus  beUicia  uemo  soleatuem  gasiit  CunMlulum  ,  bt<e 
est ,  ai.uo  ccci.i,  cuiii  Velrai.io.ie  dt-jecio  Sirniii  uio- 
rarelitr  G<iii»Uiittu$. 

(h)  bocrHl<»,  iib.  n,  e.  50,  vari&!«  variis  leii.tmtibwi 


VJ.  <  Siquis  sulisiauiiaiii  Uci  dtlataii  et  a'iitr.t!ii 
dicil :  atialbeoia  sit. 

VU. ''  Si  qtiis  dilaialamsubstaniiam  Dei  liliiuudicat 
fucere ;  aut  laiiiudiacm  subsiauiix  ejus,  (y)  sic.iti 
sibi  videlur,  Filium  nomiiiet  :  aiiailiema  sii. 

VUI.  I  Si  quis  insitum  vcl  prol:ilivum  vcrbum  Dei 
iitium  dicat :  ai.aihcma  sil. 

IX.  «  Si  qiiis  homincin  solum  dii.it  de  Maria  Fi- 
lium  :  aiiatlienia  sit. 

X.  «  Si  quisDeum  el  horainein  de  Maria  naluin  di- 
ceus  ,  Deum  innascibilcm  slc  inlclligll  :  anathema 


XI.  •  Si  ntiis  reiftimicaro/Vjcdtin  ett  (Joon.  t,  1!), 
audicns,  Vcrhuiti  iii  c.iinem  transtjUiiii  pmel ,  vel 
demuiationem  (h)  susiinci.icm  atccpisse  cartiem  di- 
cii  ;  aiiatbeii.a  sii. 

XII. «  Si  ^uisuiucum  lilium  Dei  cructfixum  audicus. 
de.:itii3teiti  (9£»t»tk)  »j<is  corruptioneii.  vel  passibiii- 
raleni  (iraSoi)  aut  de.nuiailonem  :«tl  demiiiuii<»lici.. 
vel  inicxfcciioneiu  susiiuuisse  dicat  :  anail.ema  sil. 

XIII.  f  Si  quid,  Fatiatiutt  liooiiKem  ( lUn.  i,  26), 

t'sov  10V  '/^pLtrri^i  ■Kfl  oiiJvaiv  uio'<  Toii  OeoO  ,  uitoUfi* 
■/nxaTo.  -if  U«T|ii.  PHBlerei.da  vtdeiur  letUo  llibiii 
i.i>»iri,  cmn  ;ilteri  nou  couveniai  su  1'Uoiiii.iio,  (tui 
Iteam  uiiinu  co.iiiien»  ,  Ohrisiu.-n  anie  .Maii.-ini  exiii- 
lis^e  uegabnl.  Uujus  auleio  decrcli  dupltx  C-si  sen- 
11&  .  ol  NCilicet  itiiaiheii.ti  sil,  qui  cum  ut.iiut  dicat 


Siriuti  coKAcriptas  furniuias  variiii.(|u«  w.tciurcs  coik-  J)  Dcum,  Cbri>tui.i  lameu  Deuiii  iie;;et ;  siciiue  ii.fra  iU 


fuudei.s,  bai.c  a  Mjrtu  A<eibiisiogiu!ce.scripUiu  u>u- 
tiii.Ml.  Veritis  nuster  Ilih.riii^  cain  Oi-ioiiK/tius ,  id 
est,  lutt  bvi.udu  ^kiU.buil.  C.iuci(ium  illiid  Vigiiius,  lilt, 
v  cutiira  buiycli.  ii.  r>,  cathi.liciim  vocat  et  cx  toto 
Oiicuie  cuu^regaUut.  NiiUi  auietii  Oc.^i<lcntatiuti., 
t.isi  forie  tjuibusdj...  cx  iny.ico,  ad  .llud  acccd.:r« 
lu...  licuil.  (|Uod  .Ma^iM;i)ti-as  lyi-atiiius  iransalpiuas 
i-ej;ii.ti(!->  ainiii;  lt..l.atu  occuparel. 

((')  Ex  ui.o  n.!i.  Colb.  et  uUero  SurLioii.  :i.lJimug 
liic,  ei  vtttus  .-  t\iii.-.  vox  cxsiat  tu  supen.ore  fortnula 
S.irdiccnsi.  ab  Imc  iioiv  dissideiitc. 

(</)  Ludov.i  i.b  .Mira:us  :id!.iiintiit,  iti  uno  codice  ms. 
M'  rL'|)eris»c  dccreits  sc(iue..iibiis  pr.clixuni  tiuuc  ti- 
Ulit.i.i  :  Depuilionet  caUiolicuTum  propvsilionum  '2G 
rutttru  PhoUiinm  hiTreireaiii  ei  conlra  oinnei  oplnUme» 
inliileliUiiii  iHereiiciS. 

(e)  Apud  AifiunaSiUm  ct  Socralem,  yeti  i*  ti:  Xiywv 


lud  inierpreianir  Hilarius :  alter  vero  ,  tni!  mib.s 
praeci|iuu»  videUii  ,  ut  anaihet.w  sit ,  qui  t.brislitm 
in  condiii»».ie  uiiiiidi  adsitliste ,  el  pcrinde  aiite  5ia- 
riam  Fuisse  1.0»  coi.liteaiur. 

(/■)  Verba  .11..,  fnJi-inenlium  vel  pTftdeitiiuHioiiem  , 
uiio  grjK;o  voedbiilu  ■r.f.vi\'bi(ji-i  emmtijntur.  Deii.de 
quod  vepiil  Uilarius  a  Uiitia ,  tegisse  vi.lcti.r  cuni 
Socrale  iy.  Ma/iiaf  ,  IWU  Cm»t  Atbatiasin  npo  Uixpiu;  . 
iiiiU  MariaiH  ;  i|Uiid  taiueii  iiifra,  11.  •45,  Ivgit,  se  1.1:1- 
gis  ertaiii  l.ic  placcret  :  nl  sil  auail.ema  ,  qui  Cli.i^- 
tut.i  sccundum  prjcstientiam  tantmti  ai.ie  Mari.im 
cssc  Ci:mtedat. 

(i()  In  gr;ficjs  «Oditibt.s  nibil  CsC,  quod  respomlnil 
vcriiis,  stculi  »(4i  tijiienir;  qux-  quideto  mfra,  n.  *5  , 
otiiiiliii.lui'. 

(/()Gr:ecc.  Oircys/ievoxoVa.  hoc  est,  demmalliintin 
sttstiituis.se  ciiiii  uccepll  eftriicni. 


511 


SANlJl  IIILAIUI  Kl-lSroil 


51? 


iioii  I'.ir.'i.i  s,l  IMiiim  rtixi.-,?^r,  »c,l  ii>suiii  ad  ^eiiiei-  a      XMII.  <  Si  ij.iis,  <]ium  <II.'|iiiii  e.-.« :  ;.>  /V(u  )hi- 

iiiu$,  et  tgo  Deui  mvisiiiuui,  i/  pratir  vic  non  .•..« 
Ueut  (L"j,ji.  xuv,  6),  ad  dcstruclinneiii  iil(.'|oruiii 
Jiciuiit  cl  fonim  i|iii  itoii  miiii  du ,  iii  dchiiutii.i- 
i.em  {(j)  uiiigi!iiiii  .tiiie  sa^ouia  Oi-i  jud.iice  inlclligai  • 
auailic:iia  sii. 

\XIY.  I  Si  quisv.iluulale  Dei,  Uimquaiu  uimin  uli- 
qiiid  de  creaiura,  fjtmm  dicai  Filiuii»  :  ausihema 


ipsuiii  ttic.il  Dcuiu  l.icuiiiiii  ;  aiiailicma  iiil. 

XIV  <  ^^i  <|itls  liliiiin  iioii  dic.il  \lii'ali:t;  vi&iiiii 
(Gen.  xviii),  »fd  Deutii  iiiiMScibilcm,  vcl  i.)  |)arioiii 
ejus :  aiiaihcnia  si(. 

\V.  <  Si  ijuls  ciiiii  Jacoli  nnii  Filiuiu  qu:.si  lioitii- 
lieitt  colluclaluin  ((.iu  xxiii ,  -Jt),  sid  I>cuiii  iniiaiii- 
Lilem,  vcl  (laricin  fjus  dii.tt :  uii:iilicina  sit. 

XVI.  I  Si  quis,  (*)  IViiil  Dumiiiiis  n  D<'miiio  (Gcn. 
tix,24),  t.oii  dc  Filioci  P:iirc  iulcll.ijai,  SiJ  ipsiiiii 
s  se  dic.it  |ilitis&(; :  aiiailtcina  stl.  IMuit  ciiiin  Du.ni- 
UUS  Filius  a  Doiiiiiiu  l*a(i'C 

XVII.  (()  <  Si  i|:iis  DDiiiiiium  ct  D.iiiiiiitim  487 
Palrcni  ci  FiliDiu  (ijuia  Douiinii^  a  Dominu  li-.ipjile 
|>liiii]) ,  dii03   d:cjl  deus  :  anailiciua  i.ii.   Koii  ciiiiii 


XXV.  I  Si  ()tii.>i  iKilciitt;  r.iiic  naluiu  dical  F.lium 
aii..iliciiia  sil.  ^oii  e.ii;i   (/;)  nolenic   l'.ilie  coaciiis 
Palei',  vc!   ii:iturali   nccessitale  diicius,  cuni  nolltt 
i;ciiiiit  Filiniu  :  sed   (i)   niox  voluii,  sine  lem;ore  ct 
iiiiji:js>il)ilitcr  ex  sc  ciiiii  (;cniluni  d-^iiioiislravil. 

XXVI.  <  Si  (juis  iiiu.iS' iiiilcm  (■i(i)  binciniiiudir»: 


cx:cquaiuub  vel  (d)  toin|iarainu4   F.liu.u   rairi  ,  sed  B  Filium,  ti,iuiiuaiiii!u..  »iiK'  liriiicipioct  duoiuuascibiiia 


sul.jectiim  iiilclii^iiiius.  Ncque  cr^iiii  dcscvndil  iii 
Sotloiiiani  siiie  1'alri'i  vdtuuiaic;  iipqu.;  pltiii  ex  se, 
scd  a /.lonK/iu ,  uuclorilito  .^tilitot  l'atiis;  iicc  scdel 
in  dc>;t'.'ra  asemctipso,  scl  audii  diteiueni  raircm, 
SeJ:uil  Jijiiaain  11103«^.)  (/■'>j/.  cu,  1) 

XVIII.  I  Si  quis  Paireu»  ci  Filiiim  ct  Spirilum 
S.iiicttiiii  iiiiani  pcrsonaiu  diiiai  :  auatliema  sii. 

XIX.  <  Si  qnis  Spiriiuin  saivium  pancleittiii 
dicens  ,  in'iascibilcin  Deuni  dtcai  :  ntiaihcma  sit. 

XX.  <  Si  <|iii'!,  situii  •lncnii  1105  1'oiiiiiiiw,  iioii 
alium  di.at  P.iracleluni  :i  Filio  ;  dixli  «^iiiiit  :  K(  atic- 
rum  pnradititm  miHit  xob'.}  l*n;ri ,  qif^m  rcijubi)  (|) 
ego  (Joaii.  Mv,  16)  :  an:.llii-in:>  s  t. 

XXI.  <  Si  quis  Spiri;tuti  sanclitm  partcnidi-^at  P:i- 
Iris  vel  Filii  :  ai>.nh*>mi  sii. 


i  duu  iniiaia  diccus  :  dnos  laciul  deos  :  aiialticiiia 
»ii.  C.ipiit  cniiii,(iuod  csipiiucipium  oii.niuiu,  Filiuf; 
t:ipiii  aiiicni ,  quod  et.t  printipium    Clirislj,  iV-is 
488  >'■  '-'■>>o  >i<l  uiium  qui  t^i  siiie  piincipio  om- 
iiiiiiii  |.rincipiuiii,  pet  Filiimi  !Mii\ersa  refe.-imus. 

XXVll.  <  Ei  itcriimconfiriii.i.itosCbiistiamsnti  ni- 
tellociuui,  dicii;;u5,  quoiiiain  si  qiiis  Ciirist-iin  [>et:m 
(iliuni  Dei  anto  sa.-cula  sub:;isicnScm  ct  iiiiiiistraulcm 
Patri  »d  oimiium  perfeciioiicin  non  dicat ;  f.e<l  ex  t\v^) 
dc  Mir^a  naiiis  est,  e\  eo  et  CtiriMuin  ctfiliom  iioin; 
iialuiii  cs.ie,  el  inilium  accepisse  ul  sit  Deus,  dical  • 
ai.ailienia  sii  {k).  > 

5D.  Vliot.ni  fruus  muUipUx  reiunJilur.  FHiut  a  Pti- 
li-'  mc  stibstoniia  (liifiTi  nec  tcmpote.  —  Nec(>ssiiS5  .-■? 
C  temp'js  admomiit  eos,  qui  tum  conver.craiil.  p'.'r  iiiu!- 


XXII.  <  Si  quis  Palreiii  irt  Fiiiitni  etSjiiriluin  sanc-      t-ptices  ^iiiysiiones  latius  ac  difTiisius  c\positioi..';fi> 
luin  Ircs  dicTl  deos  :  analhema  si'  iidei  ordi;iarc ;  (luia  inultis  el  occuliis  ro:iioulis  iii  ca- 


(a^  F.diti  liic  e!  ariicnio  siihse')iien!i  nern')n'2!  , 
IMUr''!!! ;  reuiieiitibiis  m«s.  e>  srjec:i  voca  ufoor. 

(b\  In  i.ntiqiiis  lihris  coiistaMtO''.  vlwiil.  p/iicitS':. 

(ci  15.id.  .Si  (Jiiis  Dnmtnum  el  Desii:  ni>n  Paim:'  c( 
l'iliuiii  iii-eliiuul ;  iiuio  Dni>iiiivm  t'  Itiiiin  (iMD<r  di.  «i 
rir.iS' iiiiHtli  E'"  C!  Mir :  Sm"'S  OoiirnM."  el  Deurti 
t!'ii:  l\-!'tiii,  cl  r,liniii  /i^iiui  DcKiiinm  a  Dcmino  in 
lelhgai.  fU .  .  11!  Had.  Al  vero  I  ips.  ei  Par:  S'i  ((/ii'i 
Dummutii  el  Unminum  1'iU  .in  d  i'ilium,  iinisi  Dnmi- 
r,um  n  Di>ihiiu'  iu>cll<qal :  (fiia  Dcniinum  et  Dnminvn 
iluQt  il.ru'  iltc :  anut')  |p  vcinslo  codi'''' rolherlino, 
SS  .luis  D'um  ci  n.iminn»'  l'aircm  et  filiimi  i}ua  Do- 
tiiinjtn  n  D.iiiiiiio  ilnot  ilicii  d.'.)'.  ;  a<>at'i. ;  leclio  iio;i 
Sp8l';ieoi'.i,  t!ii  favei.  r.<t'jiiilus.  lil.  x,  cao.  (>,  ilhi  Hi- 
larii  Itfc  v«r^ii>  inendose  r:\liib»-liir.  M  sitiPiTiiir 
csl  nu:.m  cx  (' «-icris  nis?.  evpriiiiittiu^  ,  gr:cco  .\lln. 
na-iii  lcxlii  snll><i?aiit(3 :  oam  :oiiitl  S'>cralcm  men.lis  I 
ciidm  «c.lel.  Porro  liie  (l:>tiiii:ilur  .  <|iii  cuni  .lUiliat 
Doitii„ux  II  lliinmn  i)'Mi'f  ,  |';V.r.Mii  Doinintini  et  Do- 
miii..m  i''itiiim  ila  iiilcllijji»!  .  iil  voc;.liiitis  Don.iiii  f\ 
Dotiiiiii  ilnoi  diiiat  deo«.  Sic  enim  Kr;ee.>  hnhi;ltir  : 
I.t  XI.;  'AVi\it,rt  fjaii-)  riij  flxrio-j:  vxi  tov  tli-i  vjnwt.  y.i 
<'.'."<»  i '.V  naTSf.u  yac  T'iV  Tiw  (frit  yjiitt  ty.  njci',-j), 
<iyi'l'.,;iOi'.j;-  ujii'lij.'.(. 

(il)  Ita  inss.  ,\t  odili  ^.rtri/Mrtiiins  vel  eonfori  lumus. 
Ili<  ■Inohiis  vi»rl>is  iinieiini  tji,/rJTao'jiiv  in  er:tco  i'« 
spo.idcl.  .Siipcrius  jatn  olisf rval/ in  ,  iiiian  vocm 
i.,''i'/v!uiTive.iit.-ni  riiioni*  (liiil.ns  fuisso  re.tiliiain  , 
<|u.'»3i  anc"ps  Mil;irins  (pi;r  ap'io\'  fortt,  etraiiiijue  se- 
liijciidam  propoiiirel. 

ft)  A|>ud  .MI.anisiiuM  !■!  Socrftl.  hir  Kiib|iiilnr  ivic 
Ot(ii<,"e-u:   ei   in   versifi;i.;  IhiI  1.1 '.■loisiiiorDai,  <ino 


ihenia  «?; :  quod  ninnino  si!por!iuit.  Hic  ciiiin  n.>ii  00 
viis  an.itheniniisiniis  esi ,  se-i  proxinie  ullnli  cxpi;- 
taliii. 

//■)  Sic  niS':.  At  edili,  i}Ui'in  roggko  ciini. 

(n)  ln  ex^-nsis  i-l  scriptls .  h"i'ii".' u!>i  ct  f.frt,t 
v.-ii.;.  uovv/frtvi,-,  01  et  Hilarii  inlerpietaiitntf  iiquet 
|H|rendi>m  esse  nniaeniti.  Po^ilen  ex  tribiis  ins».  repo- 
iiioiiis  .h'.(l'iice  intclliqnt,  contii^nlifiile  f:rx<i)  lc-jJt  ■ 
x.J..;  E/)i!i'f«voi  :  iiM  in  '•is>.  (jdh.  ei  (■tiiit.,  <;i.«j! 
Judnice  inlflliiiens,  iii  vu!;;alis  auteni,  Juaaite  riic^njR 
inlelliaiii  :  qnai  leclio  i'  fra,  num.  fil,  ohliiict  in  o.n- 
liibns  lihris. 

(/.)  Kr.  ri*mo verat  no.Vi!fc  Vntte :  ipiod  quamvis 
g'in.'rniiere  videatur  ,  noc  poslulcl  g.;ioii*  sernic  ; 
resiiiiiiiniis  lamen  aiictori>ale  Dati.  ei  oiiii.iom  inss. 

{i)  Mir..  Lii'.s.  e!  Par.  pnsl  Kr..  t';.'.i'  ui  f<itit''.  Ilio 

'  tt    infri  ahcM  vt  1  H.kI.  ei  il><s.  ftr.i-ee  ,  >D.>'  «u«  T< 

iaOj)»!5»    /2t  i//5'-'v5o;  vfxl  KrraOit;  i*i:vjr'i'j  «'^-rov  ■,iv- 

vtl^Tu;  UHlOitiiV. 

(j)  Graeani  vocem  uwy/_'.v  hii  diiinl;ix:il  verrt 
llilarius  tiiic  inili:)  ,  iiifr;»  'aiilcin  iine  iriuiipio.  l)!>i 
enim  i-ta^ce  hnheiiir  <i:  Ilt,  !!•/■)(>/,•<  .  r.-r;(«  (RinfN.i:*.' 
rfiio  j''re  pr':nei\>in  :  et  p.iiilo  pns!  d;  uitiv  «mp'.('jv  -r-i.-. 
iT-.iv  io/m.  lurm.'  reihtii  nd  i"iam(,'Ki  (gr«<us  «.enno 
posiut»' (?ui.iO  eil  itin<  ;'rf/'C»('io,  (».'i«ii'iii  priiteipium, 
f.r  FiliHin  i(Hi'!'.Ti:i  ('jr;vec  lilc  suhjitiiur  t-jvt^.^; , 
;i.'Ci  tefi:ti>,iui. 

ik)  ^pud  Sorriiiem  liis  .tihlilnr  u,  «  ):'4ut9>tr(i.f  : 
ouod  reiinere  si  placet,  noii  sic  itiitllitrcitluin  esi.  tii 
Panlui  S.-iiiioti:i'n<it  n.snereb.il .  .|ncmadiiieil(tni  in  U 
liiiis  Suciaiii  iHlilioiiibns  ntile  Vnle.^iuiu  obliiiuil'  set' 
;i|  fui^fru  tieui  e'i  S«'iiM«'«"«.* 


I 


^\l 


5i5  I  iRF.u  r.i:  SYiNODis,  SEL' df:  I  ide  ouii:nta!  IUM  r.ii 

t!i..lic.'im  <Ionuiin  on,  qnne  pcr  I'iiotiniim  ronov-ibi-  A  '^sl.  orcnsiinicm  !,aere'''is  i.:x5l(irrt.  ni  innisribilcii» 


liii,  li;vre.sis  lenlarct  irreiierc  :  «t  persingnla  gcncra 
inicnioratac et  ill-vsx  fidei,  )!nicuii|ue  gencri  Iixrcticu 
ac  fiirlivx  fraiiiliiK-iilinc  cnntrairetur  ;  cssentiiisp  (i)  tot 
fi  tci  nbsoluiione;,  quniidem  esscnt  quxsit»  perliilix 
occasiones.  Ac  piimiim  pust  gcneralem  illaiii  atqne 
inJabitatam  sacrninciiiomm  eitpositionem,  hinc  cx- 
P"ncnJu>  lidci  itdvorsuin  lixrclicos  coppil  exordiiini. 

i.  I  Eos  auleiii  qiii  dicunt :  De  nullis  cx^laiUibus 
Filius,  vel  de  alicra  sub^taiiiia  el  iion  ex  Deo;  et 
qi:od  erat  lempiis  vol  s:c<.ul'im  qiisndo  non  crat  : 
aiicnos  scil  sanria  et  ratiiolira  Ecrlcsia.  i 

40.  Quis  hic  amliigiiitatis  locu»?  niit  qi.iJ  ex  sin- 
ccrx  Ddei  consricnila  reliqmim  cst  ?  Non  est  de  non 
cxsiaiitibus:aieicxstans  orixo  sii.Nonest  exslaiis  ei 


Doiim,  vcl  pnrlcm  cjus,  ii;isri  d-;  Mari.i  pra;dicarcnt; 
occursuin  cstsalularis  dcfi:iiiionc  sciilcnti;e,  ntnna- 
tlioma  ossct  lioc  cinCicns.  iNon  cnim  rcliijiosa  iinitas 
nominis,  ex  indifTerentis  natur;c  os-finii;i  consiiliit;!, 
pcrsonam  genii;r  .iJetiiii  esseniia;,  iit  (rf)  unioi  ac  siii- 
giilaris  Dci  substaiiii.i  pcr  unionom  nniuinis  inlclli- 
galiir  :  cuin  utriusi)uc essciiii.e  noiinn  unum,  id  rsl, 
Dous  iinus,  ob  indiscrot.c  in  utroquc  natura:  iiidissi- 
milein  sulislaniiain  prxdicetiir. 

V.  f  Si  quis  scciiniluiii  pncEcieiitiam  (c)  et  pr.tdcs- 
linatinnem  a.iie  Mariain  dicii  Filiiim  csso,  iion  anto 
sa-eiila  c\  s'airo  n.itnm  :ipuJ  noiiin  csse,  clpcrcuin 
facla  esso  nini^a  :  an.iilit  i.i.i  sit.  » 

•!3.  Dciim  0!iiiiiiir:i  nostiiiin  Dci  illiiiin,  antc  qii;ini 


ad  erigincm  substaiiii:i  aiiqn.i  alia,  nisi  sola  qux  Dei  B  corporciis  nascitn.-,  nog.iluri  tainen  seciindiiiii  prx- 


cst :  iit  in  co  nihil  aliud  iiatum  esse  possit,  quain 
omne  (b)  qiiod  Dci  sit ;  qiiia  non  cx  i.ibilo  cxstans, 
aliunde  ncn  siibsistii.  >on  diQeri  in  lempore  :  ui  cum 
P.itrc  sil  iiitei:i[.or.ilis  et  Fiiiiis.  Inseparabilia  itaquc 
iiiicr  iniiasribilcin  r.itrem  ct  iinigenitiiin  Filiuni 
ciiiict;i  sunt,  (|iiQs  in  icnipore  parrs  Ipsa  iHa  iiiiius 
t:j;itum  (f)  patcrau'  exsister.lis,  c\  qua  naii\it;is  sumi- 
tii'-.  iiidifferoi.iia  iii  niiilo  (lisccriial  esscnlix. 


sciontiainet  pr.rdcsiiiiaii  in;'in,  iion  sccundum  iiatunc 
subsistciilis  cssoisii.ini,  fni.^sc  cniillrinai:!  :  iJrst,  ut 
per  piNescioiitiaiii  T^iiiis,  qiiin  cuni  prxdestinavil  nt 
csset  :iliqii.Tndo,  siilirciKignoiidu-,  o!i  viigine,  nuntia- 
tus  nobis  fiiorit  poiiiis,  (iiiaiii  aiitc  .-.ccula  in  iritur.x 
divina-  subsi.;ii;ia  naiiis  exstilont :  tilquc  o;nnia,  qu.c 
ijise  iii  proiiliciis  dcorjVMMiionis  siun  ae  passionis  .sa^ 
1  raineiitislociitusosi,  ipsa  ill.iscciiiiduin  pr.Tscicnli.im 


489  "-  '  ^i  <I*»^  aiiicin  rai.-eni  el  Filiuni  duos  490  ^<^  '''>  ^  P^lic  sim  dicia.  luiqnc  docirinx  Iiujus 

«licii  (leos  :  aiiathoma  sit.  porversii.TS  roiidcinnntcr  •  ut  cogiiiiiis  nnbis  iinigoni- 

iil.  l'A  siqiiis  iiniiin  dictins  Dcum,  Cbiislumautem  lus  Dei  rdlus,  n:iius  potiiis  cx  ratro  anie  sxcula,  e  t 

Dousn  aitle  6;ccu!a  C.iuin  Ooi  oiisecutuni   Patri  iu  ipsa  sieciila  cum  creninris  oiniiil:iis  condcns,  quam 

trcalidiie  omii^iim  non  co:'litct(ir  ;  anaibem.i  sii.  »  pra>desti:M!iis  ill  esse  ((igiioiiiius. 

■11.  IJt  entittia:  nomine,  iin  $viit  unum  enentia!  ge-  VI.  i  .Si  quis  subsLiiili.iin  Dci  dilaliri  ci  contiahi 
itcre. —  Renini  nnbis  .liis.diitain  inteUigoniiam  ipsa  C  *''Cil :  analUcina  sit.  i 

illa  noiniiiis  rcl^insa  professio  iiiunit.  Ciiin  enim  iii  \\.  Dilatntio  et  conlracii.j  in  Dcuin  noncaduiii.  Nec 


ii:ininati<inc  sii,  raircin  ci  Filiuin  duos  uoos  dicerc  ; 
cl  riir?um  analiieim  si; ,  Filiiiin  Dciiin  iiog:ire  :  sii!;- 
sl.!!ili.'c  divcr.->;="  aiioriis  ali  aliera  opiiiin  in  pr.cili- 
caiidis  diis  diiobiis  cxcludiiiir.  Nnn  ciiini  csl  alia, 
jT;rii;r  iliani  D.  i  pairis  c\  iiui  Dii  liiiiis  Dous  inicm- 
poralis  csl  n:iliis,  e5senlia.[lN:im  ciim  nrcossario  Deuin 
iatieiii  cdiifileiiiur,  ct  .ib.-oliite  Cliristuin  Doi  Ciiuin 
Dcnin  nrj^diianius,  cl  inlcr  Iixc  dnuin  donruni  sil 
urcii^i^isa  ronfessio  :  noii  possunl,  srcnndiirn  iialiiriO 


/•'i/iiu  ctt  (lh<m(V  si<bsl(iii!i)t  (tili:l2lio.  —  Conlialii  el 
dilat.iri,  corporalis  est  passio  :  Dcns  anttm,  qui  spi- 
riliis  Cbt,  ct  si.irai  ijii  \iil!,  non  se  por  deniulalionem 
siilistaiiiia;  .Jiiliiilai.il,  aiit  coiitraliii.  Fxtra  coiporalis 
o;iini  ii:i'.!'n"  iuNOssitaiini  lilior  iiiaiiciis,  quod  vult, 
ct  ciiin  viil!,  ot  iibi  vuU,  Id  pricsiat  rx  srsc.  Impiuni 
or^o  ost  E';bilantie  ilomulalioiicra  libcrtati  tantx 
viituiis  aJsc.jboic. 
VII.  «   Si  qiiis  dilatatam  su!v-t.iriiiain   l>ci  Filinm 


iiidifrc-cMiam  ct  noinsM  iniMiTere!;?,  noii  iinii!n  cssc^  i!i;^nl  faocre,  aiit  laliiiulinfjm  siibsl.inivv  rjus  Filium 

in  osso;ili;ic  genoro  ,  <;i;oriini  cssonii:c   nonicii    iiun  iioiiiii;ct  :  an  liiiema  sit.  > 

i:o,:t  esse  nisi  unuin.  i:>.  Siiporior  seiiiciitia,  cim    indeniulabilem  Deum 

IV.  «  Si  qiiis  iimascibilcni  Deuin,  ve!  partem  ejus ,  docere  vtJuerii ,  ad  h?nc  se  tamen  seqncntem  li.-crc- 

co  Mari:>  ratiiin  cs-e  anJel  Jirorc  :  onaiheina  sil.  >  slin  pr;>'paravit.  Qiidam  cnim  ansi  suiil  innasoiliilem 

^i.  Filii  et  Patiis  non  una  pcrw/iu.  Cpntia  cot  qtii  Douin  usque  ad  sanctani  Virginein  siibstaiitix  dilata- 

iisseruni  Fiiivm  ttiiit?  Hlariam  non  ene  niii  pcr  prcedcs-  lione  protendere  (  Vid.    (ib.  i  de  Trinit.  n.    iii  et 

i:'Hf;r.'oi>cr>i.  —  Ne  ipiod  nuiicupatc  cssenli;c  in  Patio  l.b.    x,n   50)  :  nt  latiliiJo  dediicta  qnndam  naturx 

c:   Filio,   ;>cr  indissimilcm  naluram,   nomen  uiiuni  siiu;  iraciu  assumensquc  lioniineni  Clius  nuncnparc- 


(u)  Iii  vuigaiis.  lotidem.  At  in  mss.  lot :  e;  mox  (jnot 
c.Jcin,  pro  quotidem.  Ladem  li  qi.ionJi  raiionu  1i;iIk;- 
iiiii-  cap.  1,"  iii  Malili.  n.  10;  /n  lol  parlitim  nvllia 
tilcii'i  dinHincTala  sn'io(iir ,  qiiuiiiicm  dc  piiriiijna,  i.-li . 

((1)  rxnisi  txreplo  Mir.  oiniltniil  oiiinc,  qnoJ  p.Mho 
c\Mal  in  nmnibus  inss.  Excliidemlus  enim  esi  crror 
li  creiiconim,  qni  Fiiiiim  parlem  Palris  esse  assere- 
Ivnt. 

(.:)  EJili  ,  palcrtur  iiiiHriihililntia  aieriiilas  ,  cx  q-:-' 
no.ilaun  mniilnr  :  \:\:'.\  OiJ.  .  i:id-.(l\rnili!i-:i  iii  irit'j  : 


Er.,  Mir.,  Lips.  ei  Par. ,  indiffercnli  in  nullo.  Casli- 
gaiitiir  ex  scripiis. 

\d)  \a  yiilgatis  ae  pliiril.us  niss.  unicn.  Reciiiis  in 
Colb.  ei  Gorm.  umci.  id  est  soliiarii ;  uiiica  est  ciiim 
Dei  natura,  sed  non  singularis  ac  soUlarins  Deus. 

(e)  Iii  nis.  Ciiib.  ac  iJiiribns  alil.s  oon  habotur  et 
prccricitinaiiunem.  Deinde  ei  nis.s.  prope  nmnluin  con- 
sensu  rcsiituiiniis  anie  Mariam  :  qiiamvis  superiii'^ , 
ut  hic  in  excusis ,  exstcln  W nrio.  Ilanc  opinionem 
Piiiilo  SaninsalcnNi  iioinipalini  adscribil  Aih:i!iasius 
i,v.l)  uneiii  liliii  d;;  Iiioaiii.  Cbiisii. 


SIS 


SANC.ii  iiii.vuii  i;i'is(;oi'i 


Mo 


lnr;  iieijiio  Ftlms  ante  sx'Ciil:«  ixrfccttn  IU'iis  iKiiiis,  A      M-  «  Si  qiiis   Verbiim  enro  faiium  en  aiiilii:ii> 


iiloin  postea  i-i  tioino  n'>iiis  »11.  Toiiiui  liuc  ii.Kiiiu 
c^itliolica  ftilcs  il.ininat ,  iii  quo  el  df  muinliills  PDt<  r 
(liriinr,  ri  iiatiis  Filius  abnrfjntnr. 

Vlll.  «  Si  <|iiis  insiium  ci  prolrtliviim  verlHim  D<'i 
flliiim  (Jicui  ;  anatliema  sit.  > 

ili.  Hceri-tici  quo  srn»u  lilium  /)ei  verbum  pKrdiceril. 
Filitisde  WnnVj  Dens  <•/  honio.—  llcrntiol  porimeiiK^s, 
()ii3iiiuin  iii  i|isis  cst,  Dci  filiiliii,  vcrljimi  esse  t.intnn! 
<'niiriti;ni:ir,  proilciiniem  scilicel  Ifmucnlls  ore  ser- 
iiioiiem,  <'l  '<i)  iiisnbsianliTrc  vt»cis  iiii'orp<imlein  so- 
iiiiiii  :  iit  Dfo  p:iiri  isiius  iiioili  sil  verbiiiil  Filiiis , 
cuinstiiotli  per  iiisilain  nobls  loriueinli  iialiitaiii  vcr- 
liiimotiine  proferiiirin  vurim.  Fraus  ergo  b.Kc  omnis 
iii  damuaiionc  esi  :   (iiiae  Deuni   Vorbiidi .  tiuod  in 


> iTiiuni  III  i':>riieiii  tr;)nsl:iliiin  putei,  vel  dcniuia- 
lionem  S'islinentctti  acicpissc  ranieiu  diral :  ana- 
ilionia  s't    I 

-iS.  l'iiio  Dei  erufifixo  corruplionem  von  di  fir r;)r.«a 
deitn.  —  (  oiiscrv.iinr  dignitss  (rf)  diviniiatia  .  bl  in 
co,  qiioil  VLrhmii  <  .irn  l'at  tnni  eirt,  duin  VcrliMin  fcar») 
lit,  noii  :\iiiistrit  pcr  c:irnem  (pi.jil  rr.it  Vi>rl)Uin ,  nc- 
quc  tr.inslalnin  (e)  in  rarni-msii,  ut  Vct1>iiiii  e>>c 
desiiieiei ;  sc.d  Vcrbuiu  raro  fjduin  cst,  ul  ciro  po 
tius  hoc  inciprrct  esse  {fj  (luoil  Vcrbnm.  .Mi.H)iiiii 
iii.ile  cariii  in  operibnsvinules,  (g)  iii  monti'  nloiinin, 
iii  ro(;it.it:ouibus  liiiin:uioruiu  continm  scif^iiii  nn  ,  iii 
l.assiuiift  scciiiiiatein,  iu  inone  vitain  ?  Scd  deinula- 
lionem  l>cus  n<^scicne,  niliil  ox  snbsianiiie  »«■«  botiis 


priiicipio  apud  Dcuiii  eral,  tanqiiaiu  verltuui  essu  in-  H  caro  farlu^  amisit. 
siiiC  ac  prolat.TB  vocis  aFrirmet. 

W.  I  Si  qiiis  homiiiem  sohim  dlcit  dc  Maria  Fi- 
iiuiu  :  .-)iiallie(iia  sil.   > 

Fibuiii  Dei  de  M.iria  nor.  pranlicanius,  ui>l  ct  ho- 
miiieui  t'i  Dcum  pr.i-Hicemus.  (t)  Scd  ue  id,  qu  i(1 
DcuiM  el  liomiiiem  pro^dicanius,  fraudis  habcat  ucca- 
sioiKMn ,  couiinuo  sulijccil. 

X.  I  Si  qitis  Deum  cl  ti«mincm  dc  Marla  nalum 
diecits,  Deuin  innasribilcm  :sic  iiitclligit :  .'innthcihH 
sil. 

4".  Filiut  soii  tiurmlnic  11  Put.  e  disccrni^ur.  Cnrmfit 
arxHmeni  tion  danutuliis  ett.  —  Coiiscrvatur  snbsian- 
ti  V  ct  iitiiiieii  cl  491  virlus.  Ciim  cnini  iii  .inaihc- 
inaie  sii,  qiit  et  Maria  Dri  liliiiin  lioininem  sinc  Oco 


Xll.  1 8i  quis  iinicuin  Filiiim  IVi  cnh'ifixiim  -aiiiliciig, 
ilealitaiem  cjns  corruplionem  vd  pasvibilii.-^irm  ant 
deinutaiionem  vei  dcmiiiiitiimem  vel  iiilerfectii^nein 
sn.stiiiuisse  (lieat :  anathcma  sit.  » 

■19.  Passihililni  cl  ptissio  ifuid.  Filinm  palfibut  vi- 
sum  cf^se.  —  Absolntc  osiemlitur,  ctir  Verhum,  lici'l 
caro  f:icium  sii,  nou  tamcii  trarti,latiini  fm-Mt  in  car- 
iicni.  (;uin  etiim  \nc  passioniim  gcoera  inliimnaicni 
carnis  afHcianl,  Dcit*  laiucn  Vcrbiim  cam  ladtw  uoii 
p^iiiiit  (li)  a  sc  ilcmutabilis  esse  patiemto.  Ncn  cnim 
itt  lp<:Mm  cst,  p-.iti  ei  dcmuiari  :  i\m»  ofi)ne.ni  <'aniciu 
passio  cujusqac  f;encris  dcmuiet  seiisn,  d.itr  >  e,  (i)  to- 
lcraiiiia.  Ycvlmm  :iui<u),  (|iiod  caro  faiiiim  esl , 
licct  se  passiopi  Mibili.lcrit ,  492  ''""  **mcB  demii- 


(lixcrit;  ei  iii  eodeni  jiidicio  sii,  i|ui  ia  hoiiiiue  i:ina-  G  latutu  est  passibiliiate  ^.ilieodi.  iSani  ())  paii  puluH, 

et  passibile  csse  iion  potiiit  :  qiiia  passibiliias  natune 
inlirmis  significaiin  est ;  passio  Hutcm  c.i^t  eonim  qti.-e 
sinl  iliaia  perpessio  :  (A)  qii.v  (jiiia  inilemuiabiHs  Dcos 
Csl,  cuni  l.imcti  Verboni  caru  r<iclum  sit,  liibiioninl 
iii  co  pa'sio!i!S maicriam  sinc  passil<ftitaii#  infuinitate. 


scibilcm  Dcum  dixeril :  uou  Detis  is ,  i|ui  in  boniiiie 
esl,  111)11  cssc  Dcns  diciliir;  scd  Dcus  ini)S!<cibilis 
«liiiegaUiv,  Palrc  a  Filio  non  natiirx  nominc,  (]iih 
nec  (<■)  divrrsiiatc  subsianti.r,  sed  sola  iuiiascibililatis 
aurtoriialc  discreto. 

(n)  l'i  prius  vulgaiis  vocabulum  hnc  p-irticram  in 
(liio  diwsuin  fiiigvc  lii|i!el  cx  iil>.  x  de  Trin.  11.  21, 
iilii  ai-^uunliir  iiilciu  liar(;;iri  votrn:es  tiiiiqeniliini 
Iteum...  noii  s«frslHH^!'i<»'i  Dcuiii  csse,  sed  seimnii-.m 
tods  ci.rrssn',  elr.  Videsis  ibid.  n.  .SO  cl  Tcrliilli:iii. 
contra  l^rax.  n.  7  el  K. 

(/))  lituis  vc.rsus  subseiiufii.cs  in  aiiii'  vuli;:ilis  siio 
loco  iiKiios,  <.i  iiiierpoliiliunibus  dcpravaiOs,  rcslitui- 
mu^  ci  rasiigauiiis  opc  inss. 

(r)  Apqd  D.id  ,  quia  nec  divertiliue  ,ffel,  tola.  i*ejus 
iii  cililis  aiii'^.,  (/iiJn  ik-c  i/ivei .ti(<i»  t'>i<'l,  iola. 

(d)  1(1  csl,  siibsiaiilia  d:viiiililis. 

((•)  (,)ii(i  s.-iisu  ipiidaiii  h:i  retiri  lunc  icinpotis  assc- 
riieriiil  Viitmni  assuiiicndo  carncin  tvanstalmii  e«s« 
iii  r:irii.'iii,  rc|ictKiiduiii  ex  lii>.  v  dt;  Triw.  11.  C.0,  ulii 
ar|;iiiiiiliir  (|iii  defecisse  omuino  !)evin  \  erbwii  inani- 
iiiiHM  foi^porii  ri>/im(,  1«  iwn  idem  fiteril  Jisus  Clnifius 
linmmii  /i/iii*,  (/«(  <"(  filius  /l.i ;  r(  lU  s,-  d,ficeru  Ueus 
Vnbuin,  dHin  ('«ipns  oflido  iniima;  viviftcat.  Ilioc  Vor- 
biiiii  iii  ciiriiciii  liiiiisliiiiiiii  caiciius  dixhse  i)itL.'lli(;uii' 
lur,  <|u:it('iius  Verlniiu  iii  aiiiin.iin  <:iirporis  dcfeciiisu, 
scu  viccs  aoiiiia!  sil(ipic*is««"  «enticlKint  Sic  vero 
f.iiaiiiiuiii  ndiiiinaiiiii  wnusve  mauifi.-iiiiim  «tsi  tK 
l>l:(elia>lm  Aneiiii. 

(/)   Non  III  laro  esse  desiiicret,  sed  ut  Verbi  pirti^- 
li-»',  t:l"ri:c  aliaruiiiiiiic  doiuiii  coiisorn  f.u-iii,  divini- 
lali'>  III  s<;  ('vpriiiicict  ii:itiir)iii,  riijiis  virinliK  iflnii 
(liTcl.  Si'.l  iK'1-i'ie  errorl  Iwinn  p«!Hiiiiiiii  1  mhiicxa. 
>idcsispag.  f)"i,  iiijt.  i'(i'0(.(lr.  /,  8oii.isi.'u  cditioiiis). 


(g)  Omiies  propc  m.ss.  in  morle.  Retincndum  euni 
iino  rotl).  ei  iliero  Sorbao.  lu  nionte,  piita  in  quo 
iraiisliijtiraius  est  (;iirisius.  Sic  lib.  x  de  Tnii.  u.  23  : 
Nntiuir  proptiiv  nc  stttr  corins  Hlttd  rs(,  iitioH  in  c<c- 
leiieni  qloriam  lonformaiur  in  monte,  elr. 

(/(!  .\|iiii!  I.>ail.,  «<■  deniuiHliilis.  Posica  cxpuncto  se 
rcicniuiu  esi  lauluni  d^mniubitis.  F.\  mss.  et  Mlr.  r.> 
siiiuimus  a  se,  hoc  csi,  qii.iot.iio  atl  iiainmm  <>ii:im 
aiiiiiei,  licet  dcinntabilis  u.iii  ucgetwr  <|uantuui  ad 
c:>rneiii  assuiupiaiii. 

(1)  Iii  edil.  Iiic  ad}icili:r  paiienlia  :  qBod  ribest  ab 
oicuib  is  iiiss. 
D      (/■)  U;<  mss.  AlcKCusi,  pati  tiuidem  poiuii  pastioiic, 
led  passib  l.tale  i>aui^i(it  es»e  nnn  polutl. 

(i)  !ii  >nlg.ilis,  iliiiftie  quiii;  ct  nn.x  fjn»iii)H.'s  iicif.'- 
ritini,  loco  pussiviti».  Mojius  in  m^s.  quiF  :  hoc  est , 
qna:  illalt  huiiI  ,  ijuia  Dcus  Vcrbum  caru  faclus  csl , 
i.aliii.riiiit  iii  co  |iassiiiiiis  ui:iU'ri.iiii,  cx  cujus  aflW'- 
tiniii!  passus  es;'c  pr:vi<icarclur;  scd  lubuoruut  L»iiK'n 
sino  |ia»iiibil:uti4  iulinuiiate,  quia  idcui  indeiiiuu- 
biiis  Duus  cst.  Nri|uc  :i!iiiil  hic  Mbi  vidl  Hiliiiius, 
iiuam  i(uud  in  l's»l.  lxviii,  11.  U,  licci  aliis  vurl>is  xii, 
A'ju  fAit  in  'iniijtiiilo  llen  iiiituiatis  iii/Siiiiiliij,  ttd  u»- 
ttimpia,  el  ruisiiin  11.  18  .  (;nii<'I<i'  hwiii<«',  quet  m  ro 
fufruiit,  iH/iyiuitaHt  it«n  unfKr.i/ci  (iinI,  *></  u.itumplir  : 
quod  pciiii.le  cst  ac  si  diiri-et  :  lullrii>it.ilc!i  ila  m 
Vi  I  l>i  |it'rs  II  iiii  t.i.liiiil  piiijilcr  iissuiiipiani  rjrnciii 
41S1  siilisOiiii  iiiir  uuii,in«,  ulVcilii  cjiisilcm  nMliir  uu 
iiun  nlliciani.  Iluc  qjiifiic  (msmI.iIii.iIcim  vik'MIi  ijiiiHi 


sn  LIBER  PE  SVNODIS,  SEU 

.M :<nci  itnqiie  indemulabiiis  piiani  in  paulone  nalnra ;  A 
ijiiia  aiirtnri  <>no  iddiffcroiis  In}  e\  inipnssibilis  cssen- 
lia.-  iiJia  subsi.inlin  csl. 

XHI.  <  Si  quis ,  t'acimnu$  hominem  \fJen.  i,  16), 
iion  ralrem  ad  Filiiim  dixisse,  sed  ipsuni  ail  seinci- 
ipsuiM  (licat  DcHin  iDriituin  :  an:ilbcm:i  sii.  i 

XbV.  •  Si  quis  Kilium  iioii  dii.il  Abr.ib.i!  visum 
{(ien.  xviii,  I),  s<>il  Deum  iiin.isriliilem  vcl  priein 
cjiis  :  anaitiema  sii.  > 

XV.  »  Sl  quis  cum  Jacob  non  Hlinn),  quaei  bomi- 
nein  colluclatum  (Cni.  xxiii,  30),  scd  Denm  inn.isci- 
bilcin  vel  p.trlem  ejiis  dioi  :  analliema  sit.  i 

\VI.  I  Si  quis,  Pttiii  Ooiiiiiiu»  <i  Domino  ((.>«.  xiv, 
;),  non  de  Filiu  ei  Paifc  inielligai,  scd  ipsum  a  se 
plui.-:sc  dical :  analbcma  sii.  Pliiit  enim  Dominus  Fi- 
liiis  a  Donilno  Patre.  >  R 

50.  Plioiini  Milentid.  —  ll;cc  qula  Ptiolinus,  ad  • 
vcrsus  qiicm  lumconvcnlumeral,  ncg.ib:it,  inscrenda 
liilei  fucruiil :  ne  quis  anJorcl  non  .inie  Dei  filiu!n 
ipiam  virginU  fiHnm  prsRdicare,  ei  biipcriora  ninnia, 
qii:c  propri:)  Dci  niio  suitt,  stulii:<sima  hnprcticxin- 
Sniii.-»!  perversit.nle  Deo  iniiascibili  coapla^ci;  ct  diim 
li:rc  ad  Patrcin  referrel,  Filio  (ubstanliam  dcnegarei. 
Oii:c  qiiia  absolUla  sunl,  necessiiaiem  nobis  inlcrprc- 
i;iiidi  non  rcliqucrunt. 

XVII.  I  Sl  quts  Dominuin  etDominum  {b)  Paircni 
ci  Filiuni  (qiiia  Dontinut  a  Domino) ,  duos  dical  dcos  : 
anathcina  sit.  Non  enlm  cxsqiianius  vcl  comparanuis 
Kiliiiin  Patri ,  scd  subjeclum  intelligiiiius.  ISei|ue 
493  €■■■■>■  dcsccndit  iii  Sndomain  siiie  PAtris  vuUtii- 
(:ite ;  neqiie  pluil  cx  scsc,  scd  n  Domino ,  auciori-  C 
iiiie  scilicel  Pairis ;  nec  scdel  in  dexlor.i  •  scniet- 
ipsu ,  i^ed  audil  dicenlem  Pairein,  .Se<J<  orf  dtMJcioiii 
vMi-nm  (Ps.  cix,  1).   » 

icihir.ini  afncil;  p.issioncm  anlcm,  qnnd  petsonEal- 
liiliuitiir.  Ai  p;i3sii>  inin  nttribuitiir  Vr;rl)(.i,  nisi  quia 
allii  il  carneiii  qM;im  n^siinipsil ;  cl  iil  |iroxinie  dor.iiit, 
OKiiifiii  (•«nt«iti  (ne  (Jliristi  (|uiilc!ii  excipil'  pntiio  ra- 
;iHi/i(C  geHerii  demiilal  ten.iu,  doiute,  itileiinilia  :  noi! 
NOMiii  igiltir  C.liristuin  secumliiin  carncui  a  dolorci 
iiMniuncin.  El  ccrte  .'lic  peispicuuin  est ,  cuni  iiiii 
Vcihit  lioc  privileginm  vimlic;ire. 

(a)  Edili ,  et  impaftibitix  ,  aiilc.i  p:vrticula  qtiia  ct 
piist  verbo  eii  omissis.  Ilcsl:inr;iiilur  ex  niss. 

(b)  Kr-  et  Mir.  nunc  cinn  Uad.  lejunl,  Si  qvis  Bo- 
iiunuin  el  Deiim  iion  Palrein  ei  Filiinn  inteHiyut ,  quia 
Dunuiittin  tt  Deiim  duot  dicnl  deos,  anatli.  t.ips.  e.l 
i  ir.  :  ^i  ijiiis  Dijwiiium  el  Ihimimm  iwn  Palvfin  el 
l'ilium  inlelHgal,  ciiiii  iJomiiivin  et  Domtnuin  ditos 
dkiu  deot,  uniiih.  .M:igis  sibi  consi;»  ii  mss. 

(c)  Sic  mss.  tdiii  vcni,  ci  indilfmenti  ip»  qiti  ijeni- 
!'(«  cil,  ai  co  qiii  gciiiiit,  nnii  poluit  c.sse  •  iiam  if.dtffe- 
renlis  uiiiim  nonien  est  uatiir(r.  yiind  sulgicil  lliinriifs, 
iil  cx|ili(.cl  qiiaicmis  Filiuin  P;ilri  sion  cicc^iuandmn 
iiile|l:gnt,  illtisir.ilur  |i!s  iraci.  Psil.  nxxsviii,  n.  17: 
/'.'s'  en.m  Pater  major  Hlio:  gi-ntratimie ,  non  genere. 
t^tittt  enim  csl,  et  cx  eo  exivit :  et  ticel  paternce  nun- 
iiiputicnit  pmerteias  diffnat,  tnmen  tiatura  ntin  ilif- 
/ti!.  jVafws  Miim  0  Deo  Dcus  ncn  disiiniilii  est  a  gi- 
giienie  snh$!C,nlii:.  Xon  petest  eryo  ud  eim  (j:  guo  est 
e.ricquari.  In  qnihtis  Ftllum  Palri  subjcctum.qnatcnus 
.ib  co  cst,  eiiine,  qualenus  ipse  non  csi  a  se,  non  com- 
P^T.-indimi  ii:i  fatetur,  ut  ipsi  esscnliae,  natiirac  ac  snh- 
sif,ii!ice  iinitMcin  constantc;  asserr.l.  Qu(n;irc:(  iiiiqux 
iicpKlxiiileicotiviiicituTaiiouymusqaidamCalvinista, 


DE  FIDE  OniENT.\LIL.M.  Si» 

51.  Definiiio  hccc  a  tuspiciiine  iibirciur.  Filiin  qiin- 
teniit  Palri  non  irquatidnf,  minrnie  natwir  ic lualilnc. 
—  El  superiora  fl  coiiscquciiiia  ftiitpiciuium  ,  si  qua 
es.^c  in  liis  diciis  vijHliiiiir,  pcniiiis  cxtliidunl,  nc 
diver^titas  dis<;imiliuin  dclt3i'Jin  in  Domiiio  et  Doniiuo 
pr.rdicettir.  El  in  co  non  conip.iratur,  qiii:i  duos  dcos 
dici  impiuin  sil :  nim  aiiiein  idcirco  iion  comparainr 
Tcl  cx.TqtMtur  Filins  Palri ,  nc  Dcus  ipsc  noii  essc 
credaiur.  Cum  enim  anailicma  sii  Chrisinm  Denm 
dcncgans ,  non  poiest  idciico  profanuin  vidcri ,  duos 
dcos  connoniiiiari,  nc  cl  Cliristus  Deus  pr:cdicc!ur; 
cnm  pcr  essenii.T.  naiuralis  propriciatem  idcirco  Deus 
onus  esi,  quia  cx  innascibili  Deo  patrc,  qui  unus  est 
Deus,  unigeniius  lilius  Deus  nutiis,  non  aliuiide  quaiii 
cx  Dco  habcai  esjc  qnod  Deus  est :  et  indilTerciili  {c) 
ejus  qui  genltns  est  ab  eo  qui  genuit  c;scn'ia  ,  tion 
polcsi  non  liidiffercniis  ununi  nnnienesse  n;iiiii.i;.  Et 
vcl  in  eo  (jiiiilem  maximo  noii  coinpar.inir  ncc  co.tc- 
qiiatnr  Filius  F'atri ,  dum  suhdiliis  per  ubcdiciifi;C 
obscquclairi  est ,  duin  plnii  Dominiis  4  DoininO,  nfe  a 
sc  ipsc  sccundum  Photiiinm  aiit  SabelliOin  pliicrii,  ut 
DoMilnns  a  Oomino ;  diim  ad  dexier.im  Dei  tum  conse- 
dii ,  cum  sibi  ul  ctinsidcret  dicliim  sil ;  dum  miliilui', 
duin  accipit,  dum  In  oninibus  voluntati  cjus  qui  se 
niisit  obscquilur.  Scd  pietatissubjeclio  non  esl^cssen- 
tiy  diiiiinutio.  nec  religiotiis  oriiciuni  dcgervyem  efii- 
cit  njtur;iin  :  cum  per  id ,  qiiod  cum  et  innascibilis 
paier  Deuscsl,  et  uiiigeniius  lilius  Dei  Deus  esl,  Detis 
taincn  unus  sil ;  ei  suhjcctio  lilii  doceaiur  ct  dignilas, 
(i/)  diim  el  ipsi  illi  nomini  Filius  nnncuparidus  eiibj!- 
ciiur,  quod  cum  Dci  patrij  sit ,  tamen  siW  ex  ita«yra 
sil  iiomcn.  Il;ibens  nomen ,  sed  ejiis  cnjos  ei  filius 
est ,  flt  Palri  et  obscquio  subjectus  et  nortiifie  ;  ita 

qui  luin  oli  liiijus ,  liiin  oh  lertii  canonis  comniodam 
iiilcriir-il.ilioiiciii  llliiiii  cx  allo  CatiiolicoriiiM  d..ip'jii- 
gii :  hnc  iuagis  iiiiqims,  (piort  pin«.  rr:i'sul  st3;im  nione 
iii  ip^i<;  C.onrilii  diclis  snspitionem  nonnuihui  c-ase, 
si'(l  c.t  supcrKinbtis  et  coiisrqiieiitibiis  eiiii  exciudi; 
scd  ei  liis  loijueiidi  inodis  rcrcrli  suiil  libri  aiitiquo- 
niiii,  qiii  propierca  :ipud  noniuilhis  de  Triniiatis 
iiiyslcri')  hniid  s;tlisrectc  sentire  inimcrito  andierunt. 
Lintin  ex  Jiistino  dial.  Ciini  Triph.  excinplum  profc- 
riini!?  in  ciiindem  Gcncsis  locuni  sic  lcquenie :  Duos 
prcpliflicus sermo  mimero  esse  indicnt,  attcrum  in  teriis, 
qiti  dfsccndisse  se  ait,  ut  tlamcnem  Sndomorum  ■fn«;i)- 
fctv^ ,  nllsrum  in  cielit,  qni  eliam  Doniinus  c.st  Doiwni 
in  icrni  npparentis,  tit  m!e}<  et  Deus  aiquc  auctfir  ipsi . 
VI  iit  ct  poieiis  et  Domiitus  ei  Deus. 

(</)  iii  vulgalii,  dttm  ei  ipsi  non  nisi  fiiiiis  nuncit- 
)  priiidits  subjiciiiir.  Quod  cttm  Dei  pnlris  xi/,  tamen  sibi 
e.c  natura  sit ,  iionicn  halieus  jlienuin  ,  srd  ejus  cujijis 
el  [llius  cst,  nt  sii  /B;id.  .f  sit)  Pniri  ei  obsequio,  eic. 
Sc;|iiiMiur  niss.  In  his  h:iheiiir  catholica  lolin.q  sujje- 
linris  cannnis  expiicatio.  Di:m  P.iirein  cl  Filnnn  (io- 
iuinum  ot  Doniinuin  voeaiit,  uH^iquc  tribuiint  uuuin 
(lattirrt  iionien  Atqui  ul  dkitur  lih.  »  dc  Trin.  n. 
li:  Si  in  Filio  nadirrt  nvn  »i ,  nalura;  non  cowpclil 
nortipn;  »i  aulcin  nalurir  in  co  nomen  cst,  non  polesl 
nb  eo  rcritas  abesse  iiiiturrr.  Diini  aiitem  ita  Domi- 
iiuni  et  Poinimmi  vocani,  u'.  nolint  csse  diios  dcos , 
scquitiir  Patrem  et  Filiinn  uniini  essc  Dcum  :  ita  ta- 
inen  uniim  ,  ut  aliiim  Paiicin  ,  slium  Fillum  n-im  u- 
penl ;  qni  proinde  filii  nominc  sic  ostciKiitur  subjoc- 
ii;s,  lit  codeni  iiominc  tesietur  propriam  8.ibi  e&so 
ipb.iin  Patris  siibstanli.ini 


51« 

lamcii ,  iil  MihjiiNio  nonrnls  fir.'.pricl..loia   n:iiuinl  s  A 
:ilTiie  iiiililTiTciiiis  ii<<ii"iiir  os-cuii*. 

484^VIII.  I  Si  quis  Kiirom  el  Filiiiiii  una-n  p.M- 
soii:un  dicil :  aiKilheMia  lil.  i 

l'i.  PaUr  rt  Filiut  i'0)i  unn  perinna.  —  Noii  1i:iIk'1 
iicrossii;iicm  ooiiiradiiomii  sibi  al>soliil;i  |'crvoi>,iliis  . 
el  laiiicii  Mulnis  i|ii(irunnJ.iin  furor  in  ni  prorii|ii' ,  it 
|iorsfinam  unain  <lmiiii  iKiiniiiuin  ausii-  sil  iifa,'ili(;ir«. 

XIX.  iSi  quis  S|iiriuini  sanclum  p;iraclciiini  di- 
ccns,  iiinjfi.ibiicm  l>eum  'jict:  aii;ilhcni.i  ^i!.  > 

o3.  .Sfiiiilni  sanctus  iioii  hiiiascibilii  Deiit.  \(iui  al 
(i  Fitio. — Adji'tiio  niiiic  {'.ir.icleii,  an.iiliiMiiaii  nb- 
iioxiain  fioii  inuasnliilis  ln  cii  Dei  prjdicaiionoiii. 
lm|iiissiii:iim  cnini  osi ,  iiinascibilem  DoHm  enm  dioi , 
i|ui  ad  ooii.'o!ationci;i  noslrain  csl  iiii-sus  a  Kilin. 

XX  «51  quls,  siculidotuil  nos  Doniintis,  iio:i  alium  B 
dical  l';;raclciuin  a  Filio;  dixil  ciiim  :  Et  ulienim  Vii- 
racUlum  niiitft  vjbis  Paier,  qucm  rofjabo  eyo  :  analhe- 
inasii.» 

54.  Cur dicalwmiiii  a  Paire.  —  A  Fliio  Par.i(!oiurn 
missuni  mcininiinus  ,  ol  iii  piincipin  h"C  liJcs  ipsa 
oxposuil.  Std  nuia  fii:i|uonicr  Filiiis  pcr  indilfrrenlis 
naiurc  viriutcm  opera  sna  opcra  Pairis  csse  dixii, 
dicens  :  Kgo  opeia  Pairis  mei  fado  {Joan.  x  ,  37  ), 
iiiissuriis  quoqiic  Par.icleUiin  ,  siouii  fr<"i[iioiiier  sini- 
pondil,  inlcrdiim  ciini  cl  njillendiiin  di\il  a  Palru  , 
dnni  oiiHic  qiiod  agerel ,  pic  rcfcrro  (<i)  cst  soliius  ad 
Paircin.  F,i  qiio  h;rrctici  occasionnni  freqniinier  arri- 
piunl,  ui  ipsiim  csse  Filium  Paraolclum  dicant ;  ciim 
in  co.  quod  alium  Paraclcliim  miiieiiilnm  a  Paire  sit 
precaiurns,  differenli.im  niissi  roganlisqiie  significel.  C 

XXI.  i  Si  qiii-i  Spirituin  sanotiim  partem  dicat  P.i- 
Iris  vel  Fi!ii :  analii>>nia  sii. » 

5.">.  Non  eu  pars  Patris  aut  Filii.  —  Slulliti.i  Iia'- 
rotioi  furnris  li;;o  riiogil  in  scripta  referrc,  iion (|u.ts- 
lio.  iNam  cuin  Spirilns  sancii  nomcn  liaboiil  siinii 
siguillcaiioiicin,  et  Spirilus  sanoiiis  par.itioUis  Iia- 
IxMl  subslantiop  su;c  ct  ofliciiim  cl  ui-dincin  ,  el  cuiu 
ubique  indcmulahilis  P.itor  oi  Filiiis  pr;c(licetur 
qiiomixlo  pars  ossc  aul  P;iiris  aul  Filii  Si.irilus  san- 
clu>  asscritiir?  Sed  qiiia  siciil  i:ilcr  cilera  insania- 
rnm  genoia,  eii.iin  lioe  qiioquc  prnferri  ab  iinpiis 
Sdlct ;  idoiico  .i  .'■.ii;olis  dobiiit  iniproliari. 

495  XXII. «  Si  ijiiis  Palrom  et  Filiuin  ct  Spirituiii 
fcanclum  tres  dicit  rtoos  :  an.itlioma  sit.  » 

'M.  Dii  .'ro;  Hcjiiifur.  —  IHuim  dcoriim  professio  D 
cuni  irrt-ligid^.i  :ii ,  qiiia  nusqiiani  iiisi  uniiin  Dcuin 
prjedicatiiin   memineriniiis   ri  pr.^-diOi-mus  :  quantn 
inagis  triiim  de<iriiin  in  Pnre  ci  Filio  cl  Spiritii 

(a)  Quod  piar^tat  «alv.i  nainr.o  su:r  irqiialitate.  fl 
ciiiiii  lialHMiir  iii  l'sjl.  r.\.xxviii  ,  u.  28  :  Conteilnla,n 
de  %e  potestatem  pci  rei'irerili,r  Iwiw-em  ci ,  imi'  omni,i 
iiwmiiier,it  conlilcndu  ,  mbjecn  .  tion  .yibi  adiineits  qiiod 
tinitlia  Palri  |ii).sn'(  ,  s,  U  iiiiii  pe,  qiicin  snnilia  puisil 
osleiuieiis.  Vnlc  iratl    r?al.  i.xi.i ,  ii.  6. 

(6)  VoMbiiluiii  se  hii.  ailjiciiinis  aucturilatc  niss. 
Colb.  01  Germ. 

(f)  lia  mss.  At  odili ,  nalurali  liuje  eoaclus  inriio  ■■'e, 
clc.  Filiuin  vuluuiaic  natum  dioi  co  m'iimi  pciiniiiit 
llilaijus,  qiii  lih  \ii  do  IViu.  ii.  .".ll ,  ct  sii|ioriiis, 
II.  17,  •^eiioniliiiiiriii  illiiis  iroaiicnrm  voonri  sinil , 


SANCTI  im.Anil  F.PISC.OM  520 

lancii  iiiiiiriipaiin  diiiiiiialiilis  csl !  Qnn.l  taiiion  .|  lii 
li  iroiioi  dioiMit.  rorii;  ca;h(ilioi  conilomnanl. 

XXIII. «  Si  qiiis  qi:nd  dioluin  c-l,  Eijo  Deut  primiin, 
et  egii  V.us  hovissimiis,  ct  prwier  me  tion  o.si  Dcut 
(lisni.  XLiv,  U),  ad  desiriiciioiiem  idoloruiii  dicliini 
et  coriiiii  qui  imi  suiit  d;i,  iii  dcslnioiionem  nnigcnili 
aiile  sacii'a  Doi;udaico  (licliiiii  inlrlligat :  aiialliciiia 
bil.  > 

.')7.  IHud,nrii\  ost  Dtus  prvtor  iiic,  Filiim  iion  ns- 
gal  Deum.  —  Dooriiin  nuniorosilale  daiiinata,  ol  Doo 
t.iiiluiii  uno  pra'dic:ilo,  nog;iri  Dciis  liliiis  Dei  nnn 
poicsl.  Vernm  ii;iiiir.T.  istiid  prosial  genuina  proprie- 
las,  ut  nninen,  qund  iiogaiur  ad  iinnicrum,  debealiir 
csscntix  ;  et  i<l ,  quod  non  eti  Ueus  prcrler  me  ,  non 
possit  Filio  auferrc  qiiixl  Dciis  osl :  qiiia  Dcus  alius, 
pra-tor  qiiani  qiii  est  ex  Deo,  iiiilliis  est.  Kt  pcr  hanc 
vowm  Dfi  palris  iioii  pdlcst  non  Deus  os*c ,  qiii  ex 
{b)  se  indinorciiti  ad  iialiiram  siiam  csl  natus  csson- 
lia.  Quod  idtireo  Jiida;i  ad  iinionem  Dei  refcriint, 
<iuia  unigoiiiiuiii  Deiini  nesciunt.  Scd  iios  ciini  diios 
doos  iiogamus.  divcrsiiaiein  iii  Palrc  ct  Filio  n;itii- 
ralis  aboniinamur  essoiitix  :  quia  id ,  quod  iion  otl 
Deus  pra;terme,  inipi:im  de  falsis  diis  perimit  opi- 
irinnem.  Ciini  vcro  ununi  Doum  confitcnlcs,  Filiom 
qiiOi[ue  Deuin  (litimiis  ;  nihii  iliversiim  pcr  subsian- 
tiam  in  utroquc  sub  nno  nomiiie  prxdicamn^. 

XXIV.  <  Si  quis  voluiitalc  Dei  t.imqu.iin  iinuin 
nliquid  dc  crealura  Filiuin  faciuin  dicai :  aiiallioma 
sit.  > 

58.  Filius  ex  Dei  fubstantia,  non  ut  crcatiira:  ex  xo- 
liiniau.  —  Oniiribus  creniuris  substantiaro  volunias 
Dei  aitulit ;  scd  natursro  Filio  dedit  cx  impassihill  ac 
non  nala  siibstanlia  pcrfocta  naiivilas.  Talia  cnim 
cuiicta  trcala  sunl,  qualia  cssc  Deiis  voluit:  Kilius 
aiiteni  iintus  cx  Deo  talis  substiiit ,  qualis  ct  Dcus  cst. 
Ncc  liissimileni  sui  ediilil  naiura  naturam  ;  sed  ex 
suhstantia  Dci  gcnilus  n.iiur,x  sooiiiiduin  originom  at- 
tiilit,  noii  ><ocuiiiliiin  crcaiuras,  voluniaiis  esseiiitinii. 

\XV.i  Siqiiis,  nolcnte  1'airo,  iialuui  dicalFilium  : 
:inailiein:i  sit.  Non  enini  iioleiite  patrc  cu.ioius  Pjter, 
vel  n  itiirali  iioccssilate  duclus,  496  <*<>">  »u!let  gc- 
iiuil  Filiuiii ;  sed  inox  vulnii ,  sinc  leinporo  ei  iiiipas- 
sihilitor  cx  se  cum  uiii^cniium  denmiistravit.  > 

!>').  Non  tamen  ex  invito  Pulre  Filius.  —  Cuin  iinn 
ex  voluniate,  iitc.iiora,  Filius  subsistcre  doccrelur, 
ne  socundiim  voluniatenfi  laiiiiim,  iion  eii.mi  ^eouii- 
duin  naturam  haborot  esscnti;im  ;  daia  hrrciiois  no- 
tasio  vidcbaiiir,  ut  neoossit:iteiu  Dod  cairi  gignendl  o\ 
sc  Filii  adscribcrcnt ,  laniquam  (c)  nilura  Icgc  ro- 

ad  rciiiovcndain  soil.  omiiom  Palris  in  Fil  i  genora- 
lioiie  passiunem  ;iul  ropi^;iiaiiti;iiii.  Vertfduiu  eiiim 
cvfof,  iiii|uit  ;i|i|)osito  Crcgoriiis  Nai.,  Or.  x.\xv,  ii  i, 
ne  coaclaiu  quainduvi  generaiionem  iiivehereniut,  ac  ret- 
iit  nalurnle  i/uoi/i/<iiii  ^-^ri-romciK/iMi  (««piTT^ouR)  rOi'i'»- 
luquc  (/i//i<-i7o  .  III  dii'iiiilii/(iH  miiiiiiii!  qiiadnms.  Paiilo 
nlller  .<!iil>iii(lo  Iik  nli  siint  Thoologi,  i|iiAs  iiilcr  autlcr 
lih.  duTniiil.olunii.  Doi.  apuil  Aiigiisilnniii.  oap.  j: 
Xec  volunliile  nec  nccciiil,ile  geniiit  P,iltr  Fitium:  i">m 
iKVOssilJlti.  quia  neeetiitas  in  D.-o  nem  esl .  iiiiN  rui'N<«- 
fiilo,  quin  voUmtas  pnrire  (<ipio>ii«im  non  poiesl,  </mio  o.vt 
Filins.  Iiiitur  priuf  nl  roiioiiabililcr  iii/nn',  i/n,iin  iii- 


521  LIBEU  riE  SVNOOIS,  SEU 

goiilc  iiiviliis  oilideril.  Soil  li,i'c  passioiium  moh  csi  A 
iii  Don  |ialrc  i;oiuiilio  ;  («)  cuin  inciiarraliili  cl  perrL^cla 
iialivitaicFilii,  ncc  voliinlas  sola  gonuilFiliutii,  ncc 
dcniutatfl  aul  coacla  imperio  iialuralis  lcgis  cssenlia 
csl.  Nec  ad  gigiienduni  qiixsiia  subslaniia  osi ,  iicc 
{;i(,ncr!(is  in  gcnito  divcrsa  natura  cst ,  ncc  in  leiuporv! 
patcrr.i  noniinis  soliiudo :  sed  anlc  lempora  omiiia 
Patcr  cx  naiunv  su;i:  cssoniia  ,  impassihiliter  volens, 
Filio  dedit  naturalis  {b)  oaiivitatis  essenliam. 

XXV!. «  Si  qiiis  innasciliilcm  ct  sine  iiiitio  dical  Fi- 
iium  ;  tamqiiam  duo  sine  priiicipio  et  duo  innascibiiia 
ct  diio  innata  diceus,  duos  faciat  dcos:  anaihcma  sii. 
Caput  enim ,  quod  est  principium  omiiium ,  Fdiiis ; 
capui  autcm,  quod  cst  principium  Cliristi,  Deus  ;  sic 
cnim  ad  unum  (c)  iiiinitiabileni ,  omniuin  inilluii) , 
pcr  Filiuni  universa  rertiriinus.  »  B 

00.  Filittm  iimascibilein  uiiitat  Dei  mm  patilur.  — 
Filium  iiinasciliilein  confitcri,  im|ilis.simum  est.  Jam 
cnim  non  erit  Deus  unus :  qnia  Dcum  iiniiiii  prxdi- 
cari  natura  iinius  innascibilis  Dci  exi};ii.  Cuiii  crgo 
unus  Deus  sit,  duo  innascibiles  css:^  iioii  possunt. 
cum  idcirco  Deus  unus  sil  (cum  ct  pacer  Dcus  sii , 
cl  niius  Dei  Deus  sit),  quia  innascibiliias  soia  pencs 
uiium  sit.  Filius  autem  idcirco  Deus ,  quia  ex  iunas- 
cibili  cssentia  natus  exsistat.  Respnil  ergu  inna^ci- 
bilem  Filium  prxdicari  iides  sancta,  ul  per  unum 
innascibileni  Deum ,  unuin  Deum  prxdicet :  nt  natu- 
rnm  unigeiiitam  ,  es  innascibili  geiiilam  (cf)  essentia, 
in  uiio  innascibilis  Dei  numine  complcciatiir.  C.iput 
cnim  omnium  Filius  est ,  scd  capiit  Filii||Deu8  est. 
Et  ad  UDum  Deum  omnia  hoc  gradu  aique  hac  coii-  G 
fessione  rererunlur:  cum  ab  eo  suroanl  universa  prin- 
cipii:-n  ,  cui  ipsc  principiiim  sil  {scil.  Deus  pater). 

XXVn.  I  Et  ileriiiii  confirnnntr^  Cbrisliauismi  in- 
inlelleclum ,  dicimus,  Qiioiiiam  si  i{uis  Clirisium 
Dciini ,  fllium  Dei  anie  s;iccula  497  subsisicnlem  , 
ct  ministraiitem  Pairi  ad  oninium  pcrreciioiicin  nou 
dicai ;  sed  cx  quo  de  Maria  nalus  cst,  cx  en  ct 
Christnm  ct  flliuni  iioininalum  esse,  ei  initium  ac- 
ccpissc  m  sit  Deiis  dicai.  an^itiicma  sil. » 

01.  riwlini  li(ncm.  Fidei  iioslra:  piincipale.  — 
ConcKtdi    damnatiu   ejus    h^eresis,     proptcr  qiiam 

lionabiliter  velU.  Unde  nec  volanlnle,  nec  neceisitnle, 
srd  mUuraiitcr  sola  saiieiUia  Paler  gcnuil  F/Vicj!. 

(«)  lii  niss.  Colb.  cl  Gcrni.,  cut,  iion  cttiH 

{b)  Edili,  nalivilatcm  ess.entia:. 

(c)  lii  viilg;iiis,  ininUinbile :  qnod  rcferrc  lic^^t  .id  j\ 
principitiin,  idiiue,  iit  suiira  observainiii  cst,  po^ti)l.)l 
jtr.vcus  sernio.  M  ciini  idein  verbuin   avcc/xo.'   ii.  53 
vfiiSiim  sil  qui  csl  sine  principio ,  iion  qncd  esl ,  icli- 
neinns  ctini  niss.  ininiiittbilent. 

(d)  In  mss.  euentiani.  Fiiles  sanct:i  in  iino  inna- 
sciltilis  Dei  iiomine  naUiramiinigenitiincomplcciilur, 
ciii  Dci  noincn  ita  iribuil ,  ut  lainen  rcspiial  dtios 
deos. 

(e)  In  vii'gatis,  inleUigemiiv  sua.  .\Iiest  siuv  a  ms^ 

(f)  Iia  putiores  niss.  .\l  eiliti ,  mliil  ant  periculo- 
suii: 

(g)  Hincmarus,  lib.  denon  trinn  Deii.,  c.  10,  rela- 
•is  hisce  verbis  addit :  Propter  slijios  plme:  a  S.  Ili- 
luric  diclic  sml  pturali  numiro  fides,  el  propter  plitia- 
litniem  scripiionitm ,  noii  propter  ercdulitaiis  diviuo- 
uein. 

Patrol.    X. 


I»E  FIDE  OniENTALIll.M.  522 

coiivcnUiiii  erat,  ejcposinnnf.  todiis  fidci  cni  ad- 
versabuiur  ,  oportnil  :  tjui:  iiiitiiini  Dci  lilii  c.\  p:ir- 
lu  Virgiiiis  menticbatur.  Huc  eiiini  lidei  no5tr;e  sc- 
cuiidtini  cv.ingtilicam  ct  ^ipostolicam  dncirinam  priii- 
cipale  csl,  Dominum  nostrum  Jcsum  Clirisiiim  Dcutii 
cl  Dei  filiuin  a  Patre  nec  honoris  confessione,  ncc 
viriutis  potcsiatc,  nec  subslantio:  diversitaie,  nec  iii- 
tervatlo  lcmporis  separari. 

62.  Difficutias  de  Deo  paucis  loquendi. — Mullifaric, 
ut  iiiteliigiiur,  cpiscoporum  consiliisaiqiie  senientiis 
qux.-ila  veritas  csi,  ct  inlelligentix  raiio  cxposiia  csl 
pcr  sicgulas  .scriplx  fidci  profcssiones  :  siiigiilis  qui- 
busque  gencribu»impi;e  prxdicationis  exstinclis.Non 
cnim  infinilus  ct  immensusDcus  brevibusbumani  scr- 
monis  eloqiiiis  vci  intelligi  potuit,  vel  ostendi.  Fallit 
ciiim  plerumque  ct  audicnics  et  docenles  brcvitas 
verborum  ;  et  compendio  sermununi  aut  non  inlel- 
ligi  polcsl  quod  rcquiritur  ,  aul  ctiam  corrumpitur 
qund  significalum  niagis  ,  quani  enamitum,  ratioiiis 
absolutionc  noii  constal.  Et  idcirio  episcopi  (e)  in- 
tclligentix  sensu  loquciitcs,obdiflicullaiem  naluralis 
intelligeniii:,  et  plurinns  defiiiiiionibus  cl  copiusio- 
ribus  veibis  usi  sunl  addoceiiduni  :  utcl  scnsuin  aii- 
dientiuni  distinclionc  edilx  per  niulla  vcrilalis  iiii- 
buerent,  et  de  divinis  rebus  niliil  {f)  allud  periciilo- 
&um  aul  obscurum  iii  liac  nuiliiaiiida  pliirium  scii- 
tonliarum  absoiuiione  loqucrcntur. 

05.  Fidis  «rt  Orienie.  Frcquenler  cxposita ;  in  pancis 
tana.  Utius.  Fidci  coactm  subscriplionet.  Occidenlalcs 
scriplas  fidt^  ncsciuni. — Nihil  auieni  miruni  vidcri  voliis 
dcbct,  Fralres  charissinii,  quod  lani  rrcqucnlcr  4d8 
exponi((/)  lidescoeplx  suiit :  ncccssilaicm  bancfuror 
hxreticus  iinponil.  Nam  lantnni  Ecclesiarum  Orien- 
taliuni  periculum  est,  ut  raruin  sii  biijus  fidci  (qiix 
qualis  sil,  vos  judicatc)  aul  saccrdolcs  aut  popiiliim 
iiiveniri.  (/i)  Malecnim  per  quui^dam  iinpiclaii  ;iufio- 
rilas  data  cst :  elcxsiliis  episco|>oruni,  quordm  caii- 
sam  nun  ignoi  aiis,  vircs  auctx  suiit  profanorum.  Nuii 
pcrcgrina  loquor,  ncque  igiioraia  scribo  :  audivi  .nc 
vidi  viiia  pra^scntiuin  ;  non  laicoruni,  scd  e|iiscop(i- 
nira.  N.im  absquc  episcnpo  (i)  Eicusio  et  pautis  cuiu 
co,  cx  niiijori  parte  Asiaiix  dccem  proviiicia-,  iiitra 

(/()  Mss.  Corb.,  Prat.,  I\em.,  F.-iur.,  Mullt  cnim. 

()■)  Elcnsiuiii  lanieii  inlor  SeniiirianosreceiHcll^pi- 
phiiiius,  lixr.  Lxxiii,  ii.  23.  E(  a  Sociiiie  qiiidein, 
lib.  ii,c.  40,  aculc  rciii-ilicndiliir,  qiiod  agorrinic 
ferret  iiiiioviiri  Euciiciiionim  lldeiii,  ciii  .NiiM-nani  ipsc 
posihaberct.  Libcrio,  iil  iiomiiiisinii  ropnerei,  ipsnin 
cuni  aliis  auciorem  fui^se  Sozoiiieiiii>;  lcslis  est  lih, 
iv.  cap.  13  ,  qui  cuin  Sotraic,  lib.  ii,  c.  58,  sciibit 
eumdcin  Maccdonio  conjunctuin  el  crudelilaiem  il- 
lius  imiiatiiin  esse.  lii.mo  ,  si  ( idcm  Sozoiiiciio  lib. 
IV,  c.  20,  habenda  lides,  coiisubstanlialis  dclciisores 
divexavil  yuatiiquam  vabie  prnbabile  esi  ,  li.mc  ei 
lum  a  Socratc  luin  a  Sozonieno  iniistam  fuisse  cru- 
deiii.iti--  noiam  ob  ea,  qn;i-  ad  iNov  itianos  rcpiiincii- 
(ios  egi'.  Elfatetnr  qiiidcnt  Soziiiiicniis,  iib.  iv,  c.  «0, 
ct.met  Macedonio  iiiiiinrem,  'H  vita  Idiia  ei  tntcgra 
oxsiitisse.  Hunc  igitur,  queni  vit;c  intrgrilas  coiniiien- 
dabal,  ab  iis  qui  Ociini  iie^cirent  extipiens  Hilarius, 
non  s:c  speclavit,  ul  .|iii  iiiein  Nicceiiam  profitcivtur^ 
sed  ut  quia  ;id  cuni  [.roviine  ."cccdercl ,  cl  ndversiis 
.Inoiiiocos  acerriiiic  dccci  tarei.  Cnin  enim  Aetius  iii 
17 


5i;.  SANCTI  IIILARII  LPISCOIM  Sii 

(|uas coiisislo,  vero  Dcum  (u)  nesciiiut.  Aii|ui^  'itiii:im  A  gcitiid';  Vt.m  csi^  luniqnc  urigo  sna  iiiii:i5..'iliiii>.  snli- 


pcniliis  ncscireiil,  cuiii  prucliviuro  eiiiiii  Vi^iiia  i;{no- 
lurcni,  quam  ubircctirenl.  SuJ  lioruin  episcujioiuiii 
(lolor  sc  inlra  siientiuui  nun  coiiiiiinns,  unitaioni  li 
(lei  hnjiis  qiiirrit,  qnani  i:ini  piideiii  pcr  nlios  ainisit. 
N:iin  ill.i  (b)  in  prinio  cull  >t.e  cxposilionis  lides  hanc 
haliiiit  neeessitaicui :  qula  aputl  Sirinluni  per  iminc- 
luoicnt  gestoiuin  suuruni  dietoruini|ue  Osiuin  novx 
ct  tamcn  (c)  suppuratic  jaiii  diu  iinpiolatis  doctrina 
prorupcrai.  Sed  de  co  (d)  nil  loqiior,  qni  idcircu  csl 
rcservatus  ,  ne  jndiciu  huniaiio  ignuraretur  qualis 
ante  vixisscl.  Ubique  aulcni  scaiidala,  ubique  scliis- 
inata ,  ubique  perfidia;  suiit.  Ilinc  illnd  cst,  ut  ad 
jirolcssionem  subscribend*  lidei  aliipii  eorum ,  qni 
aiiie  aliiid  scripscrant ,  cogereniur.  Nec  qucror  dc 


siantiacst  N  ni  nniini  snbii.st  iilrni ,  si^ii  (/1  siiliil.ni- 
ti:iiii  nnn  diiTcrenteni.  Noii  uniiiii  in  «lissiniilibiis  na- 
luris  Dei  nuinen,  sed  unius  nouiinis  atquc  n.ilur.i;  iii- 
dissiinilein  cssentiain.  Non  prxstantPin  qncmqnani 
cuiquain  gcnen.- suiHlantix,  sed  subjecluni  alieiuni 
alteri  nativitaie  n:itma^  Patrein  in  co  m.ijorem  esso 
quod  paier  c.l,  Filiuin  iii  co  nini  iiiinorein  cs^o  quod 
lilius  csl.  Si|jiiincati>inein  inlcrcsse,  nnii  iiitercsse 
n.itiirain  Palreni  non  inlra  tonipnn  conlileri,  scd 
coiniemporalem  Hatri  Filium  non  negare.  Palrcm  in 
Filio  prxdicare,  quia  niliil  in  sc  linbeat  Filius  a  Pa- 
tic  dissiinilc  '  Filiuin  in  Patre  confltcri,  quia  non  es( 
aliuiide  qiiud  filiuscst  Muiuain  bibi  acsiinilein  invi- 
ecin  natuiam  non  neseire  ,  quia  par  sit  '  qnod  unus 


paiiciitissiniisvirisOrientalibuscpi^copis,  quibussuf- B  sit  iion  cxisiiniarc,  quia  uniiin  sunt :  uiium  eos  tic 


fctit  pusi  bbisplicniiw  voUintatcra  coacijo  salteni  fidei 
prufcssio  :  gralubiuluin  enim  videtnr  in  tanla  blas- 
pluMnantiuni  ciiiscnporum  hxretica  pertinacia,  a!i- 
(]uciiicx  his  suscipi  poDnitentein.Sed  inlcr  ha;c,  obea- 
lus  viis  in  Dumiiio  et  glurio.^us,  qui  perfeciani  aique 
aposiolicam  lidcin  (c)  conscienti.o  499  prufessiune 
leiinentes,  conscriptjs  fides  huc  iisque  nescitis !  Noii 
cniin  cgiiistis  liiiera,  qui  spirilu  abundabatis.  Neque 
oflicium  naanus  adscribendum  dcsiOerasiis,  qui  quod 
t,urde  a  vobis  credcbaiur,  bre  ad  salutcm  proliteba- 
mini.  Nec  nccossarium  habuistis  cpiscopi  lcgere , 
quud  rcgenerati  neophyii  tenehaiis.  Sed  necessitas 
consuetudincm  intulil,  exponi  fldcs,  et  exp<isitis  siib- 
scribi.  Ubi  enim  scnsiis  conscicniix  pcriciitatnr,  il- 


pcr  indissiniilis  natuia:  indifferentiam  pncdicare,  .le 
nnus  sil. 

65.  HilaTio  desunt  veiba,  non  sensus.  —  Bsposiii  , 
Charissiini  ,  qnantiini  liiiinani  serinonis  consuetudu 
i):uicl)aiur ,  et  Ooiulnus  mihi  (g)  seniper  ut  ipse  scil 
a  mc  oratus  indulsit,  coiomunis  fidei  conscientiam. 
Ki  si  qiiid  rainiis,  immo  quia  oilnus  ac  prope  niliil 
dictiim  cst,  iiiementote  non  seiisum  inihi,  sed  verba 
deesse.  .\rgnam  forlc  in  eo  naturam  meam ,  non  la- 
men  arguuin  v(iliiii(:)t"m  :  el  ignosio  nalurx,  si  loqui 
dc  Deo  qtiod  vult  non  potest,  cujus  suffiriat  ad  salu- 
tcm,  crcdidissc  quae  Dei  sunt. 

6G.  Tramit  ad  alteram  libelli  parlem.  Ante  pneni  ne 
judicdur.  —  Nunc  quia  (A)  lides  mea  alqne  vciira  , 


lic  liilera  postulatiir.  Nec  sane  scribi  impcdit,  quod  q  quaniiim  nii!ii  conscius  suni,  apud  Deura  500  "O" 


salutarccslconfiteri. 

6i.  Hilarii  fides  de  Patre  et  Fi/io. —Confilemursanc 
in  siiicii  Spiritiis  dono  semper  innocentcs,  ct  scribi- 
mus  volenles,  non  deos  duos,  sed  Deum  unum  :  nc- 
quc  per  id  non  el  Denm  Dei  lilium ;  esl  cnim  cx  Deo 
Dciis.  Non  innascibilcs  duos,  quia  ancloritate  innas- 
cibililatis  Deus  unus  csl  :  ncqiie  pcr  id  non  et  Uni- 

Syria,  ct  Photinns  in  Illyrico  aliisque  prnvinciis  Filii 
dfviiiitalcin  pcmliis  rcjccissent ;  cpiscopi ,  qui  illis 
iinpenvc  restiierniii,  a  iioslris  liabori  cippcruiit  veluli 
c^itliiilici  cl  divinilatis  Cliristi  defcnsore^  :  ol  luin,  nl 
loqiiitiir  Giegorius  Naz  , Or.  xxi,  ii.  45  :  lerior  imjie- 
lui  pieintii  opiniomm  (erebat. 

(a)  lioc  lociiulini  aliiiiobalurVinccnlins  llivgatisla  : 
ad  i|uein  Aui;iisliiius,  eiiisl.  aiias  xi.viii,  niiiic  xciii.n. 
ftl  :  Hifmii  litiroi  milti  opijonis,  uti  neyes  t.cclesium 
cri'scf)i/i'/)i  in  oiunibus  (jentibus  usiiuc  in  finem  saiculi. 
Qiiil)  is  illi-  ic,s|)oiidol  II.  31  el  32.  Vnlc  ct  qu«  ea 
(!e  ri*  aiiiinl  iviiims  (jio(.   b  cal.  157  riosl.  edit.). 

(i))  Kdili,  i'i  |iriui'i  (ollala:  ixpositionis  synodo  fides 
limc  linbuit  uiCf^i^milan  ,  cnni  iipud,  clc.  At  niss.  in 
f>riiiio  (iiiiplc,  l'i  ii)  coHaiie  (C:irn.  conlocntiE)  exposi- 
{i,<uis  fhlea.  cic.  Ilie  cxciisanlur  qiii  Aiicyra;  convene- 
riini,  quod  iiiivain  rulci  expo^iiiunein  auursi  sint. 

(c)  Uccciiuoros  niss.  so()or«<fl.'. 

((/)  In  oicu-i^,  iiiliit  //ncior.  Ciim  iiersuasnin  hahe- 
rct  llil:irius.  liilei  iicrvcisllalcin  cx  nioriiin  sc:iluriic 
)n'a\iiate,  adou  nt  Fi:i';i»ento  ii,  n.  10,  dicat :  fC(  liuc 
1/(1  sivpe  wi/,  Ml  fiiii  iiioriiitnffl  vitiofuin  dclriineutn  in 
•I  nurc  Oei  (ccermtl  ,  iii's(/)iHm  depruvotir  scienliiv  slu- 
(liuin  incretciil  :  facilc  ciedidil  lianc  Osii  inlidcllla- 
lcin  iion  fuibsc  Mibiiain,  scd  latciitciii  jani  diu  aniini 
pr:iviua<'in  prodiilis.-c.  0"  >mquain  furlu  hunc  suppu  - 


pcricliiatur;  etostendi  vnhis.sicnt  volnlstis,  quxa:iic 
exposiiaj  fidcs  essent  ab  Orientalibus  episcopis,  scd 
paiicis  (repetani  enim  ,  q«ia  sccnnduni  iiumeiMin 
Ecclesiarum  Orientaliuni,  episcoporum  p:»ucorum  fi- 
des  isia  est ) ,  ipso  quoquc,  quid  de  divinis  rcbus  sc- 
cundum  doctrinam  .ipostulicam  senlirem  ,  professns 
suni :  reliquuin  est,  ut  (i)  qux  errorein  nobis  ex  sim- 

raiam  impiclalem  non  de  Osia ,  sed  de  doclrin.i 
pr.cdical. 

(i;)  In  viil<;atis  et  aliqnot  mss.,  coiucientia  el  pro- 
/fssici/c.  Mclins  in  poiioribus  Culb.,  C;irn.,  Genn., 
elc,  eoitscientia;  professioiie.  Nanique  alludil  Hilarius 
ad  piuin  Ecclesi.-c  iiiureiii,  quo  Svnilioli  lidem  Cnui- 
petentiiini  cordi  nnn  carl.e  solebal  coinmendare. 
Rursuni  ad  cuindoin  iiiorcm  respicit  lib.  in  Cinisi. 
nuin.  6.  Ulique  autein  illi  luco  illiislrando  valei  illnd 
Aiinnsliiii  Serin.  ccxii  ,  ii.  'i  :  .Vei-  ut  eadem  verba 
D  Symbnti  lenealis ,  mWo  modo  dchflii  sfribere  ,  se<l  n«- 
diendo  perdiscere;  nei  luia  didiciiritis  ,  scribcre,  scd 
meinoriii  scuiper  lciirrr  uinue  recotere.  Quod  non  ticel 
scribi.  coniiiiinuruitu  l>l  jifomil.iioni»  Dci.  uU  per  pro- 
phetnm  prcrnuntiaHs  l'r-iiiineiilum  Norum  i/i.r\' ,  lloc 
est  lesfanicntuin,  qunl  ijrjinabo  posl  dies  illos ,  i/u«(<o 
legein  iiieain  in  luenli^  curum,  «t  in  corde  eoriiiu  scr.bum 
eam.  Iluiua  rei  significanrtx  causa ,  audiendo  Sifaibv- 
lain  disiilnr,  iiec  in  inbutis  vel  in  aliqua  nuucria  ,  sctl 
in  rordc  hcribiinr 

(0  Kilili ,  stii  unain  substanliam.  Abesl  un«m  •  iiui- 
iiUM'ii|iiis. 

(;/)  R  'inaiiiis  codox,  alias  Heginse  Chrisliiix  ,  sirpe 
(qiiiiil  ctiiiii  habcl  Silv.  asucunda  iiiaiiu)  iiun  uMpiiT. 

(/))  lii  vcuisti'  iiis.  Coll..,  ('<•  /iJc  iin''i. 

(;)  l!;»>l.,  Er.  el  Mir. :  ul  piuf.tsio  iiuiv  errorem  mw- 


o23  LIDER  DE  SYiNODIS,  SliU  1«K  HOE  ORIENrAHLM.  Siii 

|ilicii^lis  sccuiiialc  ;:nu:iinl,  cogiioscaiis  siiic  tiii.~{ii- A  |><>s£U'it  videritis^sccoiisorics.  At<|iiiaitauii.isul)siaaiiA 


a^ 


ciuiic  alii|u:i;  i]irr.i  j:iiu  iiec  reliclD  est  audieiidi.  Rl 
i|ii:(ni(|iiain  jam  iion  vcro:ir<lc  inc  judicari  gccuiKluin 
cxp(;<^iiiiiiicm  toiiiis  lldei;  t.iiiicii  paliiniiii,  (a)ul  vclini 
(lc  iiic  nilliiic,  nisi  ab.Milutis  uninilius,  judicari. 

(j7.  Uoniouiion  qitando  recte  priediielur. — Mulli  ex 
iKiliis,  fratrcs  cli:)iis>iiiii,  iia  iiiiaiii  sultsl:intiain  Ta- 
Iris  cl  Filii  proidicant,  iil  vidcri  possiiit  non  inagis  id 
pin  ipiam  iinpic  prcilicaru  :  liabct  ciiiin  lioc  verbiiin 
in  86  cl  Dilei  coii^cicnliam,  ei  rraiKlimi  par.ilani.  N.iiii 
si  sccuiidiim  oaliirc  pruprieUlcm  ac  simiiiiudiueni , 
ul  siinililiidi>  iion  gpcciciii  {b)  sulainafferaliied  genus 
tencat ;  rcligiose  niiani  substaiiliaii)  pr:Kdic.'iiniis  , 
diiiMiiiodi)  uiiain  siibslanliain  pro|iric(atis  siMiiiiludi- 
hein  iiilelliganius,  ui  quod  iinuni  sunl,  iiun  sii>giil;i- 


P;itris  ci  Filii  praidicala,  aiit  iiniiin  qui  duas  mincu- 
p:iiio:ics  h.ibnal  subnistciiicin  sigiiiiicat;  aul  ilivisaiu 
uiiain  subslantiain,  iiu:ts  iinporrcclas  feii.-.se  substan- 
tias;  aui  lertiam  piiurein  subsl;iiitiani,  qiix  :i  duobus 
ct  usurpata  sil  et  asstinipta,  qii;r  idcirco  nna  dicaliir, 
quia  iiiduas  uiiadcsecta  sit.  Etubi  puslhxcnativitis? 
Ubi  P.iier,  iibi  Fiiius  i  'lelligilur  ;  si  Pairem  ctFiliuiii 
vcl  dcsectio  poiius  ,  vel  anlcrioris  substanliu.' cdiu- 
niuiiiu,  (iuam  natura:  iiaiiiitas  praxiicabil? 

C9.  Uoinouiioii  i/ku  Ioco  Iiiio  proferaiur.  —  lii  bis 
igiiur  lut  el  tain  giavibiis  Tidci  periciilis  ,  verbiiruiii 
brcvilas  loiupcraiida  csl ;  ne  iinpie  dici  cxistiinctur, 
qiiod  pie  inielliyiuir  :  nesccura  ati|ne  iiinncenle  coii- 
scicnlia,  per  occasionem  h.crcticam  ,  reus  sernio  iii»^ 


rciii  sigiiilicci,scda>.|uales.  yU.|ualiial:>ni  dico,  id  est,  B  Diciurus  uiiain  catbolicus  substaiiiiam  Patris  elTiJii, 


iiidilTcrtiiiliain  siiiiilitudinis,  ut  siiiiiiitddo  b.tbeitur 
xqii.iliias  ;  xqu.ilit.i',  vcro  ununi  idciico  (c)  diciliii' 
csse,  quia  par  si';  uiiuiii  aulcin,  iii  (juopar  si);ninc:i- 
lur,  non  ad  unicMin  vi-iidicelur.  Uiia  i^itursubslaniia, 
si  noii  |)erjon;ini  siibsisicnlem  pcriniat ,  nec  uiiam 
siibslaiiiiam  partitani  iii  tluos  dividai,  rcligiosc  \nx- 
dicabiuir  :  i|u:e  ex  nativiialis  propriclate,  ct  ex  na- 
liirx  siinililudiiie  ita  indiirereiis  sil ,  ul  nna  dica- 
iiir. 

()8.  Vocit  ejiitdem  Iriplex  leiKUt  pruviis.  —  At  veru 
si  idcirco  unius  substaiiti;c  Palcr  cl  Filius  dicaiur,  ut 
liic  subsi>teiis,  subgi'jni(ic:itionc  licctdiiniiinoniiiiuiii, 
nntis  ac  solus  sil  :  cuiircss<iiii  iiuiiiine  Filium  coii- 
6cieiili:i  non  icnemus,  si  unain  vubslanliaiii  toiifilcii- 


non  inde  incipiat :  ncquc  boc  qtinsi  maximum  le- 
nc:il,  tamquaiu  sine  hoc  vcra  fidcs  nulla  sil.  Tiito 
nnani  subsianiiam  dicct,  cura  anle  dixerit,  P;iler 
iiigeniins  est ;  Filiiis  natus  est,  subsistit  ex  Patrc, 
Palri  i^iinilis  est  virtule,  honure,  nalura.  Palri  sub- 
jecius  csi,  ui  auciori :  ncc  sc  per  rapinain  Dco,  cu- 
jus  iu  rornia  maiiebat,  .'cqiiavit ;  obcdicns  usque  ad 
nioitein  fuit.  Noii  csi  ex  niliilo,  scd  {[)  nativitai 
c.st.  Noii  cst  itinascibilis,  scd  cuinieinporalTs.  Nun 
csl  p.itcr,  scd  cx  eo  filius  esl.  Noii  Cst  porlio  aliqua, 
.scd  lutus  esi.  Non  csl  atiiinr  ipsc  ,  sed  imagu  est  " 
iniagu  Dei  cx  Deo  iii  Dciiiii  nala.  Nun  esl  creatura, 
scd  Deus  cst.  Non  alter  Dcus  in  goiiere  substanti;c, 
scil  iiiiUS  Dcusper  sub3i:inli;v  indifTt^reniis  cssenliam. 


tcs  ipsum  sibi  UMicuiii  ac  siiigulareiii  et  Palrcin  c  se  C  Non  person.i  Dcus  iiitus  csl,   sed  naiiira  :  quia  nibil       ^ 


dicimus  ei  Filiuin.  Q  liiictiuii  cl  biijus  (c/)  .staiiin  cr- 
roi  is  uccurril  occasio  ,  iit  divistis  a  scse  Pater  inlelli- 
g:iiiir,  ei  partcin  i:xsecuisse  i|u  r  essel  sibi  lilius.  Id 
cniin  b.crclici  niuiii  tub>iaiiiiaiii  pra;di;'aiites  ton- 
tenduni  :  et  iiis  niullum  pi;c  i  otircssionis  nostrx  scr- 
iiio  blaiiditur,  ut  duin  bocverbuii  iiidcliiiiia  brcvilaio 
diibium  csl,  ptoficial  ad  errnrcin.  Est  prxlerca  crrur 
bic  501  lerlius,  ut  cuni  uiiiiis  subslaiili.cPalcr  et  Fi- 
liiis  esse  dicatur,  si^MiiOcari  existinielur  siibsl.inlia 
priur,  quain  ititcr  se  ddo  parcs  babcanl :  ac  sic  trcs 
rcs  scrmo  significct.siibsiaiiiiaiu  uii:ini,ct  duo^uiiiiis 
subsianlia;  veliil  cobtrcdcs.  Ul  ciiiin  ('oli;crcdi'S  duo 
sunt,  cl  lixrtditas  ;inlerior  csl  cujui  diio  sunt  cob.c 
redes  :  iia  uiiius  subsianlix  aiilcrioris  diio  (i)  parcs 

ms  anperg.re  videlar  simpticilalit  cx  sennone  siiie  tus-  J) 
picione  iiiujua,  quiu  jmu  ncc  relala  at ,  aiulicnilii  sil 
Lips.  cl  rai .  :  nl  qua;  cirorein  vobis  e.l  siiniiliiilalii 
seciiriKiti'  iilfefiiiU,  cognoscatii  sine  sciseitationetiliqun, 
quia  jam  iiec  relicla  e.il  audientia.  Casligaiilur  c\  innS. 
Tiineiis  llilanus,  no  T.rle  ni.<ie  audiat ,  iibi  boinaeu- 
sioii  prima  rioiile  approbare  vidcbiltir,  qnainvis  posi 
lain  diseruiin  fidei  suo;  declaraiioncin  nulla  iclicia 
sil  male  atidlenJi  ucc:isio,  bis  verbis  oiunein  a  sc 
biispic40<it>iii  ainovere  ctiral. 

(u)  Sic  inss.  nisi  qu')d  in  rcccntiorcCarn.,  ut  iwn 
velim.  At  cditi,  tt(  iioliin. 

{b)  Pjr.  posi  Lipsiuin,  speciem  luam.  Rcciius  alii 
liliri,  speciem  solam;  id  csi,  uiiain  subsiaiilcim  si 
pra;>licamus  cum  hiiiiibludinc,  qti;v  non  rormaiit  (liiin- 
latiil  cxiernam,  scd  ci  ^ciius  ac  naiuram  tencal,  rc- 
lijjiosr  pra:dii:aiiuis. 


iii  scdivcrtiuiii  acdissiniite  habc.it  iialus  ei  gcnerans. 
El  post  lia:c  ,  uiiaui  substantiani  Palris  ct  Filii  di- 
cendo,  iioiierrat:  aut  unam  subsiaaliain  nrgand», 
jain  pccral. 

70.  Ne  nuile  et  anle  alia  prcrdicetiir.  —  Nemo  itaquc 
iiiiam  substaiitiam  iicgari  a  nobis  puiet :  ctijiis  idcirco 
ralio  osiendilur  ,  nc  ncgetur.  Ncmu  unyru  substan- 
liain  brcviac  iitido  scrinoiie  putet  pr»tlicandain  •  ut 
possilreligiose  diciuna  essestibsianiia.  Noneiiimego 
auilio.Cliristiis  ex  Maria  natus  502  ^^^'  "'*'  •^^  •"'" 
di:iiii  ,  iii  prinripio  eral  Verbiimel  Deus  ernt  Verbum 
(JonH.  1,  \).  Noii  audiaiii,  Clirislus  (g)  csurivit ;  nisi 
piisl  quadraginla  diertiin  jcjunlum  audiam,  Non  in 
pane  solo  vivit  homo  (Uatth.  iv,  i).  Nun  audiaui,  si- 

(c)  in  viilgalis,  dicilur.  Vcrius  in  mss.  dieatur, 
pr.cposiia  prius  purticula  ut  id  poslulanle. 

(d)  Sic  inss.  Al  ediii,  linjus  tutui  erroris.  Mox  co- 
di'\  iioin.,  ex  se  sectisse.  Cunlcr,  si  lubct,  lib.  iv  dc 
Trin.  n.  -i. 

(')  Vo\  parcscuni  sequenti  verbo  es3«  desideralur 
in  prius  vtilgatis. 

{()  Lipsiu^,  ac  poslctitn  Par.,  sed  naius  est  :  non 
alio  seiisu  ,  scd  l;inirii  absque  autl<iril:itc.  Pcs- 
sitnc  autem  posic.i  contempoiutis  ciiiii  rclii|uis  editis 
b;ibel. 

(ij)  Obiiur  obstirvarc  est,  quam  iion  ncgel  llilariu.s 
Chrisium  esoriisse,  si(isse,et  pasu->ii  csse  scciiiidiiiu 
liuininciii  :  diiiii  lixc  ila  c<>ni>iderari  vuit,  ui  aliml  in 
co  alt«>;id:ilur ,  ipiod  prorsus  cxpcr^  cral  htijusiiiudi 
afrcclionuni. 


557  SANCTI  niLAWI  EIMSCOn  m 

tivil ;  nisi  audiiim,  Qui  hibitil  df  oijtta,  qitant  ego  dc-  A  Pradieniilcs  i(»qiio,  Frntres  «iKirissimi,  siniilem  Fi- 


dero  ei ,  noit  tiiiet  in  ivUrnttm  (Joaii  iv,  15).  Ndii 
auJiain,  Cliristus  pas<us  c&t ;  nisi  autliain  ,  Nuiic  ett 
hora  u(  liHus  homiitis  clarilicetur  {Jonii.  \h  ,  31). 
Non  niidiam,  niortniis  cst ;  nioi  audi:im,  resiirrvnit. 
I  Nihil  solitariiini  ex  diviiiis  sacramcniis  ad  suspicio- 
ncm  audieiitiiim  et  ad  occ:isioncin  bliisplioniantiiim 
]irororanius.  Anlc  naiiviias  Filii ,  antc  subjeciio, 
nnic  siiiiiliiuJo  iiaiune  prxdicanda  est:  ut  non  impic 
iinius  essc  ei  P;iter  el  Filius  substaniix  praidicelur. 
Et  non  iiiteiligo,  cur  anle  c^etera  lainqiiam  maximiim 
ct  poiissimum  et  solitarium  prxdicandiim  sit ,  qiioJ 
ncc  pic  posslt  anle  cxlera  prxdicari ,  el  jain  impic 
nccesse  sit  post  caclcra  denegari. 
71.  Et   pie  dtn  polest,   et  pie  taccri,  —  Non  cst. 


liuni  iii  uinnilius  P.ilri,  niliil  .iliiid  i|inm  aM)u  iIimii 
prxdicainiis.  IVrrocix  irqn.nlii.iiis  sigiiilicnniiam  li:i- 
bet  similitiiJo  -  ni  bnc  cx  saiiciis  Scripluris  iniclli- 
gcnduin  cst.  503'-''l{''"*'^  (<')  namque:  Vixil  auient 
Adamdttccnlis  liigiiitit  annit ,  el  geituit  iecundum  e[fi- 
giemtuam  etieciinditm  siinililndinem  suant,  et  cognotni- 
navit  nomen  ejiti  Seth  (Gen.  v,  5).  Quarro  ciijusmodi 
similitiidincMi  elerngiemsii.imAdam  inScthgenueril. 
Tolle  corporum  inflrmilatcs,  tolbi  conceptus  iniiium, 
tolle  dciores  (e)  pariitiidiois  ,  ct  omnem  humanam 
ncccssil.item  .  (^uxro  similitudo  hxc,  qiixin  Sutli 
ost,  utrum  per  naluram  disseniiat  auciori,  aut  ulruni 
ultcrius  gcncris  essentia  ruerit  in  utroque  ,  ne  noii 
nniuralem  habuerii  \dx  Sclh  naius  essenliam.   Sed 


Fratres  charissimi ,  una  Patris  ct  Filii  negandn  sub-  B  similiiuilo  Ad:c  esi,.(r)  cliamsi  negemus  ;    qiiia  noii 

si.iniia:  («)  sed  noc  irralionabiliicr  prxdicanda.   Sit 

uiia  subsinnlia  ex   nnturx  geniix  proprietate;  iinti 

sil  aul  c\  poriione  ,  aut  ex  unionc,  aut  cx  cnmmu- 

iiione.    Poiest  una  suhstanlin  (b)  pie  dici,  et  pie  l.i- 

ceri.    Habes  naiivitalem,  hnbes  siniililudinem.  Quid 

■verbi  calumniam  suspiciose  tenemus ,  rri  inlelligon- 

tia   non   dissidenles?    Crcdamus,   el  dicimiis  csse 

unam  subslanlinio ;  sed  per  nnturx  proprielatem, 

noii  ad  significiiiionom  impi.\!  unionis.  Una  sit  cx  si- 

militudine,  non  cx  solitudine. 

72.  Yo.x  homceuiion  an  minus  propria.  —  Sed 
forte  pariim  proprietatis  in  se  liabere  siinililudo  vi- 
dcaiur.  Hoc  si  est ,  quxro  quo  modo  possim  alle- 
rum  ad  alium  nisi  per  siinilitudinem  coxquare?  Aut 


ost  nntura  dissimilis.  Similitudo  nuiem  naiurx  nnn 
babuii  in  Scih  alicrius  generis  natnram  ,  qnia  non 
aiiundcSeth  nalus  cst  :  ila  similitndo  res  ipsas 
((/)nalurnlis  coxqnal,  per  simililudinem  non  indiffe- 
reniis  essentix.  Omnis  ittqiie  lilius,  secundum  nalu- 
ralein  nntivit;iteni,  .'C']unlila$  pairis  est;  qtiia  est  el 
simililiido  naturx.  Et  bealus  Jonnnes  docet  in  na- 
tura  Pntris  cl  Filii  ,  qiiam  Moyses  in  Seih  ei  Adam 
simililiidincm  dicit,  liaiic  cnmdcm  .x>qu  iliintem  esse 
naturx,  ail  enim  :  Propler  hoc  enm  magis  qnarebant 
Judoci  inlerficere  ,  quoniam  non  solum  tottebat  tabba- 
liim ,  sed  et  patrem  suum  dicebat  Deum,  (Bqualem  se 
faciens  Dco  [Joan.  v,  18).  Quid  tnntorum  virorum 
dnclrinis  aique  dictis  inserimiis  torpcntia  pcccatis 


nuinquid  non  idcm  esl ,   cssc  (c)  similes  quod  xqua-  C  gravilms  ingenia  ,  el    sensus  liebeles  alque  temera- 


les  ?  Si  unum  dico ,  habet  ct  unici  suspicionem 
si  siniilem  dixero,  habct  indiffereniis  comparaiio- 
nem.  Inlor  siniilem  ei  unum  quitro  quem  locum 
liabeal  xqualis  :  ei  inlerrogo  utrnm  simililudinis  po- 
tiu^,  aut  .<>uliiudinis  rcs  sit.  Non  cst  xqualit;is  in  dis- 
simiiibus  ,  nec  siiniliiudo  esi  iiilra  uiium.  Aiil  quid 
diHcruiit  similcs,  cl  aquales  ;  ul  ab  uno  iierum  dis- 
cernalur  xqit^ilis?  Non  sunl  ilaqne  illssimiies  a-qua- 
lcs  El  quid  aliud  pnssiint  essc  similes  qiinm  xqua- 
lcs,  ciim  in  dissiniilibus  non  sil  u:qunliias? 

75.  Aiquadlatem  per(eclam  sigiiifical  simiitludo  na- 
tiira;.   Quod  Stoysi  similititdo,  id  Joaani  a'qualilas.  — 

(a)  Lips.  Pl  Par.,  Sfrfnc  ;  lum  ciim  c.Tteris  cdit. 
scqueiiii:t  bic  onnjunRcntcs  ,  ii  ni(Jo»!(i(ii/itiT  prcedi- 
cnnda  sH  una  subtlimlia,  ctc.,  crririunl  scnsuin  ab  Ili- 
Inrio  alii^nnMi. 

(b)  lin  in  m<;s.  nisi  quod  in  Cnrntit.  ut  in  vulgntis 
t\:t-il,   vupie  dici. 

(c)  Sic  ms.  Carn.  Alii  autcm  ,  similes  et  wquulcs : 
ni>i  ediii  lialiciil,  ^imilc  quoil  av/iin/i-. 

(lO  OriKciies,  lib.  i  Pcri:iroli.  c.  i,  i'\  iisdem^Scri- 
piiirii)  ciiiilirmal  imngiuem  inioriluiii  id  diii,  quod 
(•inH  uujiis  im,igo  eslnalurnm  ubliiieat,i-:iquc  rntionc 
r':Iiiiii>  Palri-i  iiiinninem  iiiiiiccipari :  ^ihit  secvndiim 
liiniin iiiM  dicimm  imaijiiwm  Ailir  ctse  liliinii  ijiti  Srlh: 
iiii  eiiiin  icriplum  fii,  b't  iieiiuit  .\ilaiH  Scih  scciinUiiiu 
ijieciem  sitiim.  Qua'  imugo  ttiaiii  iKiiiiitt'  ac  subiiantiiv 
Viitrii  el  1'ilii  continet  unilatein. 

(lUn  plensqiiH  inss. ,  )>m'i(iii/j/iis.  VticabulunifitiU/- 
iiiiliiiii  juiii  occurril  n.  17 


rios  (A)  adversiim  indissolubiles  prxdicationes  impii 
fatignmus?  Por  Moysen  Seih  Adx  similitudo  est,  per 
Joannein  Filiiis  Patri  xqualis  est  :  el  quxriinus  lcr< 
tiiim  ncscio  quid  inter  Palrem  ot  Filium  ,  quod  na- 
tiira  non  rcciplt.  Similis  osi  Patri ,  lilius  Pairis  cst, 
cx  00  nnlus  csi :  pcr  hnc  solum  pic  polest  quod 
unum  sint  pr.Tdioari. 

74.  Simililudiiiem  sine  etqualitatc  confilentes  re(et- 
luntiir. —  Nec  mc  fallii.Fraircs  charissinii,  quosilam 
csse,  qui  similiiiidinom  cnnfltonles,  negant  .Tquali- 
taiein.  ScJ  loi|iinnlur  ut  volnni,  et  blaspbeinix  sua; 
virus  ingerant  ignorantibus.    Si  intcr  siroiliiudinem 

D  (f)  Lips.  ol  Par.,  eiiam  sine  genere  :  contra  m«s. 
fideiii  cl  Hilarii  iiienleni.  Vctus  nis.  Cnrn.  ouin  Mich  , 
Tell.,  iiccnon  ojil.  It.id.,  Er.  et  Mir.,  eiiamti  gcnui. 
qiinj  commoduiii  animo  olTeri  seiisuiii,  piit.i,  St'lh 
oti:inisi  genus  Ad.i;  obliiieal,  ipsius  lainen  siinililu- 
diiicin  <o«noniin»ri.  PrielVrimus  lainen  cum  Corb., 
Prniel.,  Silv.,  Koniii;.,  Tlieod.,  Koin.el  alioio  tlarn., 
eliautii  ncgemus:  m:uiiiio  ciim  num.  '!.">,  rursnni 
oocurral,  a-qiia  pluiieest  rliuntii  M<i;i;inMi;  ubi  doouo 
Lipsiiis  de  siio  p''.suil,  fiiiiiM  sinegenere. 

(g)  lii  exousis,  iialnritles  ,  elog:inlius  jc  verius 
iii  IIIS5.  ii/idini/ii.  Tiim  in  liis  verbis ,  ptr  simililH' 
diiiiii>  iion  vidiffi-rentis  .  :ihundat  i|uideni  parlicula 
iiogans,  iioc  mnle  iiiiiiltiiur  in  iiis.  Koiii  ,  »t'«l  huju>- 
mudi  loi'uiioiils  jnin  ntin  st.'iiicl  t'xempl;i  vidiums 
V    iili.  VII  dtjTrin.  ii.  75. 

(/i)  lla  m>s.  .\l  oJili,  advertum  iHdissolHbHii  prn- 
iltcationis  aurloritiiiem  ;  el  moj,  fjtrn  te^fualilai  nl, 
iiuii   iviiitaUi  csl. 


5^^ 


550 
tl  ;cijii:iliinieiii  rtiirerrc  diciiiit ;    qu.xTO  unde  compa-  A  aut  aliuil  aliquid  inicr  simili;  «iifierl ,  et  «q.ia.'c ;  suin 


549 


LlBi:f{  DE  SYNODIS,  SF.U  DE  FIDE  ORIENTALU  M 


rctiir  xqiialila^.  Maiiii|uu  si  sccuiidum  esseiiliant  cl 
viitulein  et  gloriani  ci  ieinpu:>  Palris  Filius  similis 
cst;  iiitcrrogo  ex  qiio  noii  vidcalur  504  '")  -i-quu- 
lij.  Nam  eiiam  hxc  in  supenori  lide  consliluta  dam- 
naiio  est ;  ulaaatlieniucssei,  qui  1'airem  dissimili'- 
sibies&enlixdicerei  pairem.  Si  crgouaturam  neque 
aliani,  ncque  dissimilem  ei,  qucin  impnssibiliter  gc- 
iicr.ibat,  dedit ;  non  poiest  aliam  dedlase,  nibi  pro- 
pi  iam.  Ita  similiiudo  proprielas  e^t ,  praprieias  x<- 
qualiiasest,  eixqiialiias  niliil  diQeri.  Qux  aiilom 
niliil  differunt,  unuro  sunl ;  non  unioiie  persuiia'. 
seJ  asqualilaie  nalurx. 

75.  F'\i\i  el  Palrii  eadeni  virtus.  —  Quamquam 
vcro  et  comniuni  scnsu,  el  divinis  aucturiiaiilius,  iii- 
|i-r  siiiiililiidineiii  ei  .i:i|ualitatcin  niliil  differre  inlct-  3 
ligiiiiir ;  quipi>e  cuiu  seciiiidum  Moysen  ei  Jiiaiincni 
Palri  Filius  el  similis  sil,  ei  xqualis  :  lamen  \idea- 
inus  .lu  Iiniiiiiius,  Judu;is  irasceutibus  quod  Paireiii 
sibi  Deum  dicendo  Deo  sc  coxquassei,  se  esse  do- 
cuerit  Deo  aiquaUin.  Ait  eniiii,  iVaii  poiest  filius  ab 
le  fuctre  quidiiuam  ,  tiiti  i/uoii  uideril  Patrem  facieii- 
tein  (Joaii.  v,  19).  Aiiciorem  di^crevit  cuin  ait,  Noii 
potetl  ab  se  facere:  (b)  obcdicnliatii  signiflcai  cum 
:iddil,  njsi  quod  viderii  Patiein  facicinem.  Nun  eniin 
virluiis  dilferenlia  est,  iion  posse  iiisi  videai ;  quia 
\irtulein  magi^  prxslat  iiatuia,  quam  visiis  .11  vero 
obspquela  esi,  tunc  posse  cuiu  videai.  .\.ii|ue  ita  per 
id,  quudtuiic  poteslcuiii  videi,  signilicat  non  ex  visu 
se  accipere  viriuleia  ,   scd  auctoriiaie  visus  prxsu- 


qu*  simililer  liunt ,  cadcm  fiei-i  iiilelliganlur?  Nisi 
forle  quisqiiam  qua;  eadem  sunt,  negabit  aiqualia  ; 
ui  qua?  siniilia  sunt,  non  dicantur  xqualia :  cum  quae 
similiie.'-  liuni ,  non  modo  xqualia  fieri,  sed  eadem 
praidiceiilur. 

505  "^^-  HotruBusion  recte  dianosse. — Carel  igitur, 
Fraires,  smiiliiudo  naturx  comuineli.e  tuspicione : 
nec  potesl  videri  Filius  idcirco  iii  proprietate  paler- 
nsG  n.ilur»  non  esse,  quia  similis  e^l .  cum  similitu- 
do  nulla  sit,  nisi  ex  xqualiiaie  n:itor.i: ;  .'equalitas 
auiem  naiur:e  iioii  potesi  esse.nisi  uiia  sit,  una  vero 
noii  persoii.-e  uniiaie,  sed  generisj  IIkc  fides  pia  est, 
b.ec  conscieiitia  religiosa ,  hic  saluiaris  sermo  esl, 
unain  siibstaniiam  P.itris  et  Filii  idcirco  non  negarc, 
quia  siinilis  e.^t:  similem  vcro  ob  id  praedicarc, 
qui.1  unum  sunt 

77.  i;.\posita,  Chtirii^simi,  unjiis  substantits,  qua; 
gra;ce  liomoiision  diciliir,  et  similis  substanlise  qua; 
lionia^iision  rpppellaiuv,  lldeli  ac  pia  inlelligcntia  (e) 
ct  vitiis,  qiix  c\  verborum  vel  brcviiate  subdola,  vel 
pcriculosa  iiudilatc  accidere  possint,  absoluiissinie 
demonstralis  :  reliquus  niilii  sermn  ad  s.inclos  viros 
Orieiilales  episcopos  dirigendui  est ,  ul  quia  jam  de 
fidc  noslra  nihil  intcr  nos  suspicionis  relictum  esl, 
ea  qua;  adliuc  in  suspicioncm  cx  verbis  veniunt  pur- 
gcniur  :  et  dabunt  veniam,  es  comniunis  conscien- 
tix  fide  secum  liberius  locuiuro. 


78.  Orienlalium  taus  ob   hceresim    coercilam 


0 


mere  poiesiatem.  Non  ergo  differt  n.itur:e  virtus  in  Q  studiosi  landcm  apostolic;c  atque  evangelica;  doctri- 


P.itreet  Filio  :  cui  Loc  po^e  quad  P.iter  possit,  non 
cx  iiicreuieuio  aliquo  iiaturic  profectus  iribuat ,  scd 
(c)  auctoris  excinpluni^  Denique  honorem,  quem 
stibjuctio  conscrvavii,  naiura;  virius  a;qiiavit.  Siibje- 
cil  euiiii  :  QucecunKjiie  enim  itte  facil,  eadem  el  Filius 
timiliter  (acil  {Ibidem).  r\umquid  siiiiililuJo  {d)  non 
a;i|iia  cst?  iOqua  plane  esi  eiianisi  negeinns  :  cadem 
ciiim  iimililer  facit.  Nnniqiiid  i>iinililcr  facta  non  ca- 
deiusuot?  aut  eadem  non  recipiuiit  a;qualitalem  ? 

(a)  Riirsiim  liic  in  vuli^.-ilis,  a'9U»/i(us  (;s{.  Ycrbis 
sc'|ueiiiibus  laudaiur  .\iic)raii.e  synodi  dcriniiiu  sep- 
tiraa. 

{b)  Olielienlie  nnnien,qtind  hic  snno  sensu  adinii- 
lii  llil.iriiis  :id  significaiiilain  Filii  a  1'alri:  oiiginein, 
simplicitcr  respuit  Gregoriiis  Nazianz.,  Oi.  \\\\i 


nx  viri,  qiios  Cilei  calor  in  laniis  lenebris  hicrciica: 
noclis  acceiidit !  Quaniam  spem  revoc.inda;  verae  0- 
dei  atiulisiis,  const.inier  audacis  perOdia;  impetum 
retundendo!  Aniea  eniin  in  obsciiro  atque  in  angii- 
lis  Doniinus  Clirisius  Dci  esse  secundum  naturam 
liiius  ncgabaiur :  el  essenii.i;  inops  paternae,  acce- 
pisse  cum  creaturis  originem  de  non  exstantibus 
prxdicabaiur.  At  vero  nunc  publica;  auctoritatis 
professione  ha:resis  prurunipens,  id  quod  antea  fur- 

probarem;  el  tamen  selam  piam  esse  smiliiudinis  in- 
tettigeniiam  adinonerem,  qua:  unilatem  siibsiniUKE  pra:- 
dicarel. 

In  eovero,  quod  taudans  tos  (Orientales  scil.  ho- 
nioeusion  pro|iugiiaiilcs)  in  invidiiwi  dcducor  a  uuibus- 
dam;  parum  inlelteclus  suin.  .\on  eniin  eos  vcram  fi- 


I  <  fniiit  VeiiiMni,  iiiqiiii ,    iiec  ohediens  erul ,  iiec  ino- D  deni.  sed  spem  REVoCA.Nn.c  veb.*  f\i>Ei  uuutisbe  dixi 


bedient,  w;  uev  '/ap  Xoyof  o/re  uTrrixoo»-,  out»  «vri/.oof 
((-)  Micbaeliiius  codex  cuai  'ielleriaiio  ,  uuctoritaiis 
exemplum:  quod  iion  abhorret  ab  Uilariana  locu- 
tiuiie.  llic  aiictorii  vel  auctuiilalis  excmplum  perindo 
cst  ,  qiiod  supra  auclorilat  tisut  ,  (|uod  lib.  vii  dc 
Tiin.  n.  iS:  virtuli$  ac  naturie  in  se  paterna;  con- 
scienlin. 

[d)  Lips.  cl  Par. ,  noii  mqua  ptane  eit  eiiam  sinc  ije 
tiere?  corriipte. 

(e)  In  anliqiiinre  nis.  Carnut.  ei  tlicliaelino  nna 
scrie  liic  adiexiiur,  qund  in  allero  Carn.  ac  Tclle- 
riano  ad  libri  orain  estrejeclutn  :  Non  pulo  quem- 
qmim  admcnendum  in  lioc  toco,  ut  expendat  quare  dixe- 
rim  tiiiiitit  subslaiitia;  pium  tf.teltiqentiam,  uisi  quia 
iiitelligerem  et  impiam ;  el  ideirco  simitem  nun  sdluni 
a-qualem,  sed  etiam  camdem  dixiisc:  ut  neque  tiiniliiu 
diiiom,  quamtu,  frater  Lucifer,  pra;dicuri  tvtuciifi,  im- 


\it  sicut  illi  uudili  iunt,  ila  ei  nos  ex  lioc  conlra  Vaten- 
tem  el  Ursncium  possemus  audiri,  el  (iu  nii.s.  Micli. 
coapiundus,  in  Cariiutensi  auteiii  ct  Tcll.  coavta  ea 
Deus  :  an  pro  quo  aptte  ad  cos,  vel  coeplus  ad  eos)  al- 
loculionis  sermo  btaudus  niliil  aliud  (luain  procacium 
ciynviciorum  effuiicret  ftedilaiem ,  cuin  nmarius  alqug 
eltam  probrouus  in  consequenlibus  occulla  exposilio- 
num  cifcm  scaiidala  proditarut. 

Adest  jam  (eriiuin  reiiponsuia  libii  hujus  apologc- 
licuin  cujus  prima  (>ars  i:adii  in  iia'C  verba,  pia 
inietligcntia,  altera  vero  ad  nuiiieri  sequeiiiis  iniiium 
aiiinet.  Cx  eo  liqitet  T  liunL  librum  Lucilero  dis- 
plicuisse  ,  2"  Hiiariiiin  eliam  quibusdavt  proptcr 
eumdem  librum  in  snspicioneiii  venisse,  5"'  euiii  vc- 
ram  iion  cxisliinassc  Orienlaliuiii  iideni,  i"  quo  cos 
cimsilio  101  laudibiis  c!)'oiai,ac  deinum  cur  laiu  iiiul- 
ta  cdisscral  in  gr.itiani  sirailiiudinis  essenii  c. 


s.»i  SANrri  !i!i  AHii  1  Piscoi'1 

liii)   ii)iH<>il.tliat,  iitiii"  iii)  nnii  i  I^tii)  vinriv  g'flri'.ibi-  A  lciS   cti-iri-Ki 

tiir.  506  Ouit"!^  cniiii  antpa  (uiiiriilis  in  catlioli- 

tjm   Kfclosiaiii  noii    teiitnvil    irropcre?    Qii:is   non 

(i)  ex^eriiit,  f:il»a!  ri<ligioiii'<  blandiiiionlo,  s:f  cnli  (lOlc- 

Slntei?  Honiinrs  eiiim  perversi  eo  usque  |vrorupe- 

rant,  nl  riin)    lioo  ipsi  prxilifaro  publicc  non  aiiile- 

reiit,  linp«r»loreiu  taineii  fallereni  ad  (c)  .ludienduin. 

Fcrellerunl   enim   i^norantein  rcgein,  ut  isiinsmodi 

p(T6dia'  (l(iiii  lielli>  iHrupatns  exponerct,  «^t  creden- 

di  formara  Kicli-siis  nnnil<iiii  rc^^einT.ilns  inipocTel. 

r.iintradiioiitcs    cpibCopi>s    ad   cxsiliuiii   co'gcruiit. 

('ocgernni  «niiii  ikih  nd  votiiiitJlu:n  cx.sulan<ii,  ilnni 

iiiipieiatU    iin|ioiiunt   nm'S%it;)ieiii.  Se>l  u^sulciiitis 

sempcr,  iliiiniiiinJo  incipi:ii  veruin  prcdicari.  Itcnii- 

ii>>  eiiiin  graiias,  i)ii(>d  igiinraiioiieni  pcr  vus  ndiiio- 


35« 
falliiiii ,  i|ii.'i  siiiipci  r<jlcll.'iiinl  :  et 
ip-^a  ill:)  pr.cbcns  niiiic  Mibsrnnlio  noii  carct  f:ilsit:)- 
lo.  E\rii>::>nt  ciiiin  si^  idi  irco  lionxiiisiiin  ct  linniccu- 
bion  tacerl  vnluifiAo,  (jiiii  tiiiiint  a:qiic  idein  »igtiiflciii 
\crbo  iilroi|»o  exi^liniarciii.  Hudcs  criHln  episonpi 
et  icnorantcs  ttoinouf^ii  signilirniioncn) :  ipinsi  nuni- 
qitam  de  lio<'  nut  syiiodns  fiiisscl,  aut  lites.  Sed  eslo 
ignor.iveriint  honionsion,  (f)  aiit  nesciolianl  tiiima'>i- 
sion  id  sigiiifio.^iri,  qiind  &iiiiili.sesset  csseniiae.  $07 
Jant  si  hdcnosciebaiit,  ctirnesciri  vulcluntgeiieraiui- 
iieni  Filii  T  (y]  Niiniquid  si  incn:irr:il>ilis  csl,  iJeo  ct 
i.:;nor:ibilis  est?  Soil  si  i|;noin(itr  qtiu  modo  n.iics 
cst ;  iiiimquid  ignorari  vd  lioc  pniost,  qif^ii  Filins 
Dens  non  cx  alia  «ubsinnlia,  sed  cx  Doi  ii.itiis,  non 
«liversani  liatieai  essiiiliani?  Numqiiid  iion  lcgerunl. 


iiinis  imperiiinr  agnovit,  el  errorcm  iion  suum,  scd  B  sicut  Patrcin.  itn  et  Filiniii  ii(iuoriric:inditin  (Joaii.  v. 


<rf)  ailliort  iiiiitini,  pcr  lias  (idei  veslr.x  senleiiii:)s 
ri;r(>gnovit :  et  se  iiividia  apiid  Oenni  alqiic  liomi- 
nos  iinpiae  voluiitatis  exeinit,  cuin  legiUionciii  ves- 
lr:tm  lioniirilicc  h:it>C(iS,  falsilalem  eoruin.  i|iiiiniin 
atictoriiatciii  invidianideducebniur,  coacta  (c)  :i  vnbis 
ignornnti:"'  su.c  professione,  cognovit. 

79.  Sirmicntit  (ormuUe  aurtores  semvcr  faUucci 
Lepide  cnrfiunW  ac  refelluntur.  Chrislus  unns,  von 
duo.  Vateniis  ei  Vruicii  suspecta  subifriplio.  —  F:il- 
lunt  eniin,  qu:iniiitii  ei  vereor  et  inilii  vidclur,  Fra- 

Ia)  Editi,  nune  victrix  :  luni  Mir.  qtoriabilur ;  Lips. 
'ar  t/iorinlnr.  Veieresmss.  Colb.,  Carn.  elGiTii)  , 
tmnc  jnm  ritlrir  glorinbatur.  M:isis  plnrctciimCiirt»., 
rm..  Faiir..  Rom.,  Uem.,  Silv  ,  >'tc..mtnc  nofi  r/.;i« 
offlrix  gloriahaiur  :  srit.  po.stciiMeiliuui  Siniticnsc,  aii.  q 
o57.  Anlc:i  ciiiin.  iil  Siil|iirii  Sevcri  vrrliis  (iiaiiiiir 
iili.  II,  pig  iVS:  Ariani  perfiiiinm  snamofcullubaiil : 
non  iittsi  pnlriDi  errori»  tui  dininin  nrwdirarc,  c>il!iotf- 
cot  te  gercbaiii.  <,hio  Si>:-ct<t  i!l>;<!  Lniilcri  siili  li,.C!ii 
lib.  1  pro  AtKiuiisio,  ubi  Couslunio  c\;ii'iibi'a:  q'ini 
egcrii  iMori;  mcrnnrvm,  quw  priino  clnii  scorlenlnr. 
potlea  rero  ita  sunt  fuverecundee,  ul  velinl  scoitnri  in 
1>ropalulit. 

{b)  Sic  niss.  .\t  Edili,  exercvit. 

(c)  Longc  iiiilteiniis  ad  wideitdnm.  Ccrtft  cum  Iiis 
apprime  coiivcilil,  quod  Sulpicius  Sever.,  lili.  ii,  n:ir- 
r.il  Mediotincnsi  synodo  an  .'»55  raciiiin  essc  :  ijuod 
nimirnm  Yaleiis  el  Unnctut  cieteriqiie  metu  plebis  non 
ausi  piacula  profileii,  cpitt/ilnm  sub  Imperatoris  iiomi- 
ne  niiHMill  orwii  prtwiliile  referlam,  eo  nimirnm  eonni- 
lio,  vt  ti  ea  iri/uit  nuribus  populus  recepissrt,  pnblica 
uvetorilate  eupiln  prufeirenl.  Sin  aliler  fuissel  exccjita, 
omnit  invidia  estct  in  rege,  el  ipsn  etiam  neniatit  ,  quia 
tliam   luiR  eateclittnuiius  tacramcnlum  fi^tei  merilo  vi- 


3r>) :  u(  Pnireni  lioiiorc  poiorrenl?  Nuinqiiid  iiico- 
gnituai  li»bebiiit  P:itrcm  in  i''ilio  videri  (Joiin.  xiv, 
9):  ut  Filiui  apiid  oos  digniliile,  cl^irilale,  mnjestalc 
«liiTerr'!?  itii  .lliocex  ignorniiiii  v.Miit,  iit  cuin  cx- 
leris  I'aiii  ftlijectus  sit  Filius  -  .:i.  liuincuin  cxieris 
«■ubjiciiiii-,  inii  disccniatur  a  cu.ioiis?  cuin  subjcctio 
Filii  nalunv  ih)  pietas  sit,  sulijuclio  autem  cxterorum 
creationis  inliiniiias  sit.  Passuni  quidem  sciebant : 
sed  dicant,  cru,  coinpassuui  (i)  qtiando  cognove- 
runl?  Evitant   lioinousinn  el  lionioBusiuii,  quia  nus- 

wiTHni  Aomiru.iion .'  Apud  Ancyrati.i!  synodi  legatos. 
qiii  hoinoitsian  rcs{iiier:inl,  ca  v;ilcbnt  c\co>alio,  qii 
iiomnitsii  et  homoe.usii  un:iin  et  eatndein  signiflc:! 
liniieii)  se  cxistiinnssc  reponclinnt. 

(g\  ll.)u>l  aliier  Ariic  iiii  jnssii  Hunei-ic.i  iii  iinu'ii 
coacti  siilijecio  Esain(>  loro  res.ioiidcit  apml  Yictn 
rein  Vil.,  lili.  iii  de  Peiscc.  Alric.  :  /)ii>iiin  riiim,  ii>- 
iltii(i'il,  f/ciiuialij  inennrriibilit  esl,  nnn  ignoriibiii^'<. 
iVniii  iio/ai;  i.deo  nitu  est  ignoritbilii.  iii  >'<( ,  ho>i  i(/'  «- 
r.iliir  umtc  tit,  m  el  Ptier  desc  ipn  grnuiste,ei  t'i 
linsde  Palri'.  ^e  naiiiin  scepitsime  prnieHelitr.  Aller.t  i;i 
tiitne  1'htcli'iiliiis  Siniiiciisis  rnrinuld;  aiKliire^  sic 
sugillai  :  Itlud  anlem  quit  f.rre  posiiil,  ul  qnan  ini- 
tum  liiibere  pro  certo  asserniil.  knjns  iialiviintem  lin- 
beant  in  incerliim?  Kodom  spcciat  illtid  Vicloriiii 
iiiitio  lib.  I  conlri  Ariuin :  A(((fil  Eusehius  piimi- 
pium  Fih.i  sctri  nec  ab  ItomiNe  potte,  nec  ub  nliq  ■ii 
tuperiore  vcl  poienlia  vel  excogilalione:  et  audeltiinwi 
dicerc  liginenlum  esse  Hlium,  volunlale  el  teiileiilia 
Pairit  siibsitlere.  A|ipositc  Leoniius  liniie  h.ci'eiii-<i- 
riiininditinis  ntysteriisigMiirai:li:L>  professiuncm,  11:1:1 
inrfriliilia  e)  esse  voliiiit,  vocit  revcrrcnliam  a  ri-vofi 
lia  i'«i'fra  a/imaiN.- quii<pc  qiii  u(  lirenler  impieti.tc 
abutanlur,  ad  lionetln  noiiiina  tamqiinm  ad  propugiin  ■ 


drrelur  poluitte  nacire.  i.x  h:ic  poi-ro  bvnodo  Luci-  D  ciilum  quotldam  validum  cl  inexnnqiKibile  eonfugiinil. 


ier  C:it:irit.  ut  ipse  n'jrr:it  inilio  libri,  qiicin  M»rien- 
dtim  essc  pro  D  :>  (llio  iiisci'ip<it,  cuni  Coiisinniin  iii- 
tra  vcluni  si:iiiU  couiraitixisset,  in  exiliii  1.  i.nlsii.: 
est.  Pulsi  cliaiii  sunt  c:)iiidein  ob  cuusain  l.uscb  iis 
\ercell.,  bionysius  Modiolan.  ac  poslm>:duiii  l^tbe- 
rius. 

(d)  \n  escusis,  nsriitifiiim.  Coiiciiiniti'.'  iiy  mss.  ait- 
liortaiiliuin,  vcit.  Eiidoxii,  .Xcacii,  llinnii,  Valcini'. 
>itc.,  quorum  lucrcsis  per  l<  imIiuiii,  Fu<iatliiuin,  F'.  1 
sium  ct  Leontiiiiii  Aiicyraii:e  sy.iodi  legnius  paietar- 
la,  continuo  ab  liiiperalore  d:itiiiial:i  ost,  ul  iiarrat 
Sozoineiiiis,  lib.  iv,  c.  iiet  15. 

(e)  Editi,  raarfa  a  Mufri* .-  niendose.  Sevino  eniin 
esi  nd  lcgaios  Ancyranos,  qiii  V:ilfntcm  et  Lrsirinm 
roegeruni  igMor.intiaiii  fnieri,  uli  jaiii  indlc:iiuiii 
c£iiiiiiii   5  ei  (i3 

(/1  lu  aliquul  mss.  hic  jJJitiir,  niiiii'/ii  d  ignota- 


Cuntra  cliristi.)iia  pieias,  in  divinis  mysicriis,  111:1- 
giiuin  iiiter  rein  reii|ue  iiiuiliun  iiovil  ponrri-  discii 
iiieii  ;  neque  reni  in  dubiuni  voc.il  eo  obicnin,  i|U'iil 
iiiodiiiii  n(>sci»t;  «ed  duceicn»  scniil,  i|uml  dc  lii-o 
seitliciiiliKii  Iradil  Hilarin.s,  lib.  11  dc  rrin.  u.  7  :  Pci'- 
ferla  irienli  I  eit,  tic  Deun  leirt.  mI  nom  ><;Hornti(<;iii, 
<iiiN«ii  iHeniirrubilcin  sciat. 

(Ii)  llio  loi-usnpiid  U:id.,  F.r.  el  Mir.  est  omiiinii 
.lepravntiis.  Id  cdilioiiilins  :itiis,  niilnrtr  pr.'ipnV(ii«  , 
iioh  piclas  :  qiiod  m.iluiiius  cum  i)is&.  Sic  supta,  11. 
li\  :  Pieialit  lubjdciio  uon  esi  cfseniiaf  diiuiiiutio. 

(i)  Kilili,  quonwdo  cogitoiiirunl.  K:idcn)  Siriiiicnsis 
bl.isplioiiii.e  vcrlia  paiiicr  ngnos -ii  Plia>kidius  (i-aii- 
di  ac  vciieno  rcfertn,  e:iipiQ  poiie  «luiili  r.iil-inn 
couvebit.  fVimuii',  inquii,  ii>>h  ciiiiM  rur  inuiueriil 
fiii-ipasubilepi  dicere,  iiti  iin  /ik.  r.-  |»i'«.>i6i.'i'i>i  ro«*i  i-(i. 
Qrnsi  Vir^  nliud  ui  r<iiiipi(t.,yMii.<itf'i.i.',  fViti*  uifl.>i<  iti 


LlllEn  I»t  SYNODIS.  SEU  DK  I!T)li  ORIENTAI.IIM. 


5^i 


•Iti.iin  soriptiuii  sit  :    qii,!;ro  cnnipassiim  esse  iindc  A     81.  F.pitrola  Sinniuih  ddiila  de  fwmnu$ii  et  homicu- 

fT*snmpserinl '!  Knl  uumqnid  vnliini  clnos  essc  qui 

]iassisiini?  id  ct:i.ii  lonip.issio  lesi.ttur.  Lhi   illnd 

eM  JeiM  Christui  Filius  Dei?  .ui  nuinqiiid.ilius  esl 

Jesus  CbrisiUF,  alius  filiiis  Dei  ?  Si  non  idein  aUpie 

nnus  iiilra  extraqtic  D»-!  filius  cst ;  crediic  («)  in  lio- 

mousi»  igiinraiionem,  si  h.ve,  ignoraii  licci.  Si  ait- 

lein  iu  liis  ipsis  ipsa  illa  ignoralio  impin  csl,  (jnx 

laiiien  non  pntest,  nec  falso,  extusari ;  vereor  ne  et 

(6)  lioiiKBnsii  ignorationem  prcfci-sio  incniialnr.  Noii 

qiieror  adinodum    de   venia  qiiam  508  dfJisti*  ; 

religiosiim  est   Deo  siia  rescrv.irc,  <  i  ignor:i!i<inis 

error  liuinaiius  est.  Scd  ignosonl  milii  janiduo  epi- 

fcopi  Valens  el  Uis.-icins,  qiiod  eos  (r)  iiro  ;i  laic  ;il- 

que  exerciiatione  sua  igiioras^e  non  creilo.  Kt  difli- 


sii  exposittoite.  Uomousion  ob  nntivilaum  mate  resjnii- 
tuT. — Episiolani  ,  qiiam  a  vobis  de  hnmousii  i.t 
de  honioensii  exposilioiic  apud  Sirniinin  \alciis 
ci  Ursacius  et  Gcrminius  poposcernnt  lej!i,  iiit'l- 
li^o  m  qiiibusdain  noii  nrniiis  509  cirvttinsin-c- 
tain  esse,  quain  lilieram.  Et  ipsa  lioiiiousii  et  honiaMi- 
sii  domnnstratio  nibil  reliijuit  (linicultatis.  Et  qiiidnu 
lio  lioniceiisio,  qnod  csl  slniilis  esscntix',  coniinuiio. 
juiliciuin  csi.  Dc  bomoiisio  vcro ,  qiiod  esi  unius  cs- 
scntix,  trarlanics,  primuni  idarco  rcspuendiim  (^iro- 
nimtiasiis,  (|uia  pcr  vcrbi  hiijus  enuiitiaiionem  suli- 
staiiii:!  |irior  intclligcieiiir,  qu.tin  diio  inler  se  parti^i 
e-bcnt.  Intelligo  vitiiim  in  inielligcnii».  Et  profaniis 
liic  .scnsuscst,  et  coiuniuni  judicio  ab  Ecclesia  re- 


cillimum  esl  ne  meniiri  existimentiir,  qtii  se  in  alio  B  spuendus.  Secundo  quoque  id  addidislis,  quod  patres 


(d)  iiegotio  iion  poi<simt  r.isi  mendacio  pingare.  Sed 
D.iminus  hoc  ni.igis  tribii:il,  ut  nos  nialc  opineiniir, 
qu;ini  illi  («)  non  ignoraycrini.  Malo  eniin  ego  niale 
cxisiiinans  judicari,  quani  fidein  vestraiu  bsereticc 
conscientiic  LOinmuniunc  violari. 

80.  Uro  aiitcin  vos,  sanetissimi  viri,  ut  cum  bnna 
vcnia  sollicitudines  meas  xslimetis.  (f)  Testis  cnim 
D  imiiius  cst  conscientia;  mc.T,  in  nullo  me  exp'isi- 
tioiies  bas,  quas  Sirmium  deuilistis,  fiJei  vcstroe 
velle  convcllerc.  Scd  date  vcniani,  si  qiiaidam  intel- 
Iis!<  rc  iion  possum,  el  consolauor  lue  :  quia  lcgi :  Spi- 
rilni>  propheiarum  prnphelis  subjertus  est  (1  Cor  xiv, 
Zi).  Ex  qiio  forle  iion  iiupudenicr  ctiain  a  mc  pr.T- 
.sumiliir,   ut   cl  cgo  intcllig:im,    qtiod  alius   ij>iu>rct. 


nnbtri,cuin  Paulus  (g)  Samos;itcus  hairelicus  pionun- 
lijtus  est,  ctiam  homoiisioii  repiidiaTcrint :  qtiia  pcr 
hanc  uniiis  esseiiiiic  nunciipniionem  sidiiarium  alque 
unicum  sibi  csse  Patrcm  ei  Filium  pra^dicabat.  Et 
hnc  sane  nunc  qitoqnc  profanissimum  Ecclesia  rcco- 
giioscit ,  Patrcm  ct  Filium  in  his  nnminum  profe>- 
sioiiibus  :id  unioiiis  ^ic  siiigularis  soliludinem  negat.i 
pcrsonnruin  proprietaie  revocare.  Tcrtio  etiam  ha^c 
c.iiisa  improbaiidi  bomuusii  commeiiiorala  a  vobi:^ 
cst  .  qiiia  in  synodo,  qiia;  apud  Nicxam  fiiil,  coacii 
palres  noslri  propter  eos  qiii  crealur.im  Filium  dice- 
lianl,  nomen  liomoiisii  iiididissent  ■  quod  non  reci- 
picndiim  idrirco  sit,  quia  nusiju.im  scripiunt  reperi- 
iciiir.  Qiiod  a  vobis  dictum  saiis  tniror.  Si  eoim  ho- 


Non  quud  qiiidqiiam  vos  sccuni!uni  mcnsuraiii  scien-  (]  moiiaioii  (iropter  novilulcin  repudiaritluin  sit ;  vcrcor 


lia;  iguorare  ausussiin  dicerc;  scd  super  lidei  catbo- 
licx  imilate,  palimini  niiii  niiiius  in  iiobis  csse  sd- 
liciiudinuni,  qnam  in  voliis. 

impassibitii  Deus,  utique  incompa.^sibilis.  Tam  ergu 
foiiipaisuf  non  esl,  (luam  nec  ;ia.s<u$  est,  ex  ra  tnnien 
tondiiiitne  qua  Deus.  Ex  qiio,  tilctev  ncslro  Ililario 
inaiiift'bt<iin  esl,  ha;relicos  dicenles  tilii>m  hd  Itomi- 
nem  de  .Haria  iui-rcpiste,  per  quem.compasstis  est,  ttuos 
in  Chrisio  nKseruisse.  qunruin  iinuscssci  suscipiens, 
alier  s«-ccpiiis  ,  iiiciijiie  vcro  passibilis.  Nani  si 
dinisscnl  ptT  qtieiii  pn.ssus  esi ;  scquerelur  Iniitnin 
Chiistum  p;issiiiii  essc  sccuiiduin  iiatnram  bominis  . 
al  Ciini  scrihnm  per  quein  cumpassui  est,  passione  ho- 
minis  iiaiur:im  Vcrbi  siiiiiiiicr  aflici  signilicant. 

(ii)  Omiies  mss.  iii  humousion. 

(*)  Noiiiiiilli  mss.  ciiin  eicusis,  hoiwusii.  Riciius 
Colb.Coib.,  PmIcI.,  Faiir.,cic., /lomtriisii.  Ilie  rcdit 


nc  et  homoeusion  pcricliletur,  qiiia  nusquam  (h) 
scriptum  repcriatur. 

82.  Que  srnsu  judir.hi  fomiiit/iii  damnetur.  —  Sed 

r:is  a  Valente  et  Ursacio  ad  Juliuin  post  S.irdicense 
concilium  conscriptas,  quibus  expressc  confessi  sunt 
fa!sa  eifeomnia  qux  .id.ersus  Atlianasium  divulga- 
rai;t. 

ie)  \best  non  a  quibiisdam  mss.  male. 

([)  F.rasmiis  nioiiel  se  in  receiitiore  quodam  codi- 
ce  repcrissc  hic  addiiiim:  Pro  prudenila  vesira  expen- 
dite,  quid  sil  a  sanctissimis  viris  poscere,  ut  cum  bona 
venia  audiant  dicciitem ;  et  an  ejusdem  sit  aditlari,  el 
objurgare.  Hoc  ideo  ita  dictum  esl,  qma  ea,  qvte  ad 
privsens  tticila  ab  his  (uissent,  ernm  prodiluriis,  non 
tnmen  in  his  qiue  possenttamquam  excvsabilia  defer.di, 
ride^er  ciibiniHiari.  Erasini  noiain  ac  verba  reliiiuit 
,Mira'US,  qu;ein  sccnentibus  edil.  prorsiis  suppressa 


llil.irins  ad  id  quod  j;im   (lclibaral  diciMis,  Fi  i/;s.;i  .    siui!.   Qtii   aulem  Keinigianuni  ciKlicem  antt;  annos 
illn  nune  prwsens  siibscriplio  non  caret  falsilale :  Uii- *^  .100   pin\it,  • 


inceusii  autein,  iioii  homousii  professioni  subscribcre 
co:"Cli  snnt.  Scd  qii:ttn  vere  de  Uisaiio  et  Valente 
suhi<doratus  sit ,  eos  noii  cx  aniiiin  boirceusicn  siis- 
.cepissc,  .it;slis  cst  Gerniiniiis  Fragmenio  xv.  n.  3 : 
Miro^  ttutem,  inquil  noniiuaiim  de  Valeutc,  fnciiic- 
li^m  Vntentein  aut  obtiiiim  ehse.  aut  celrte  subdvie  itis:i- 
tnntare  quod  in  pnvleiiiunniefluinsil,  M.,quamlo  Fi- 
lium  similem  Patri  per  oiinii-;  esse  niunit  nuslra  iul)- 
scrifsinius.  Qnippe  islidno,  ul  iintat  Socrates,  liit.  ti, 
t:i|i.  57  :  StHipcr  ad  enruin  parles  Iransiuant,  qtit  ;;( (s 
pos::e  viderenlur. 

(f )  lU  poie  qui  anno  335  Tyrio  cor.ciliibulo  iiiter- 
fueiMnl,  ct  abbiiic  per  23  :i>inos  innuinoris  piope  cuii- 
vciitibiis,  in  quibiis  stilemiies  erant  de  pr;(  dictis  vo- 
cibus  coiitioveisi.c. 

(d)  Saiis  itdvcrttini  iuudcntes,  hic  iiidicari  litle- 


eadem  ad  niarginem  cxscripsit,  pr.i!i;0- 
iicns  ea  in  quibnsdnm  e.rempluribus  baberi.  Ex^iant 
in  receniiure  Carii.  etTell.  ad  oiam  iibii ;  at  in  al- 
tero  l.;irn.  anie  aiinos  9(i0  scripto  et  Mich.  ciiaiii- 
in  ip^o  texiii.  Ilis  (|uarlo  se  pmgat  lliiurius,  osico 
dilque  se  non  adiihiliunis  vitio,  sed  cbarilale  dictaiile 
Oriint:iles  sanciissimos  liros  app;'!l:isse  •  qiio  scil. 
prodessel  concctio,  qii:iiii  lis  adhibiturus  erat. 

((/)  In  veinsto  codice  Colb.  ct  Geim.  ISonteus.  An 
Paiilnm  sic  vocai  Hiiarios  a  Noeio,  cujus  liaeresim 
quddaoi  moilo  iiistaiiravit  ?  Epiphaiiius  eniin  iradit 
h: 'r.  Lxv,  n.  1,  Paulum  cpinaiiim  csse,  filinm  Dei 
snbsisleiilinm  habere  per  sese  nutlain,  sed  in  Deo  sub- 
sistcrc  :  id  quod  Stibeltio  qnoque  plncuit,  Novalo,  el 
SoeUi. 

(h)  /Vrgiiiiienlnin  a  vocis  novilate  pelitum  Athatia- 
sius.Or.  ii.pag.  51lict536,eiEpipliaiiius,ha'r.Lxxiir, 


53.%  SiVNCTI  IIILAIlll  KPISCOM  55ti 

liinr  nnii  calumiiior.  Mulo  oniin  aliquiJ  iiovuni  con)-  A  l>ulc  sernioni  noslio  noii  irreligiosc  inseiemus. 
niuniorasse,  quain  iiiipiu  rospiiis.SL>.  Pr^mferniissa  iia 


i|iiequTSlioniMiovilali&,iiein  liis  quidcmrcsiileiqiiu!!>- 
lio,  i|ux>  eiiniinuiii  oiiiiiiuin  iioslrumjiulicio  itimii^m- 
liir.  Otiis  eiiiiii  s.in;u  iiieiitis  tcrtiain  subslnnli:iiii, 
qiKi-  el  1'atri  el  Filio  CMiimniiis  sit,  prxdicabii .'  Vcl 
quis  secuiiduiii  S.imosnteniii,  in  Cliristo  renattis,  cl 
Filiuin  conrcssui  :ic  1'aiiciii,  qiiod  Cliri.^lus  in  se  siLi 
<'t  j.aler  el  lilius  sil  coiiriieliiliir  T  Par  iiaqiic  in  con- 
diMiMVindis  iiii|>ie;.iiibiis  Si.crelicoruiu  iioslra  seiitcn- 
li.i  csi  :  el  liiiiic  boinousii  iiitelligenliam  iiuii  mudo 
ies|Hiit,  seil  eloilii.  510  ^'<l*ie  ita  ii»ii  reliiiquiiur 
vitiosx  iiilellifeDtix  quxstio,  ul>i  in  vllii  dainiiutiuiic 
roniniiiiiis  .is^ciinus  rsl. 
83.  Quod  pie  a  Niewiia  lynodo  tuteeplum,  iwn  de- 


<  Crcdimus  in  uniim  neuiii  pairriii  oinnipotenlcin, 
oniiiium  \isil)iliuiii  ct  iiivisibiliuin  raciorem.  El  in 
uiiuin  Doiiiiniini  nosiruni  Jesum  Christum  liliuin  Dei, 
naliim  cx  P.ilre  iitiigeniiiini,  hoe  rsi,  <le  substaniia 
Pjtris,  Douin  ex  Deo,  lunieii  cx  luiiiine,  Druin  veruiii 
du  D(>o  vcro,  nainiii  noii  f:icluin,  iinius  sub.slaiiliu! 
cnni  Patre,  (d)  (|uo(l  grxcc  (liciiiii  liiiinousion,  pcr 
qucm  oinnii  f.icla  sunt  qu:c  in  ctelo  ct  in  lcrra,  qui 
prupter  nosiramsaluteni  dcsceiidit(i'),  incarnaius  esi, 
ct  liomo  511  fieitis  esi,  ei  passus  est,  et  resurrexil 
tcrtia  dir,  ct  adscendii  in  coelos,  venturus  judicarc 
vivos  ei  iiiortiios.  Et  in  Spirltiiin  sanclum.  Eos  :iii- 
tom,  qiii  dicunt,  Erai  quando  iion  erat,  et  ante  quani 
iiascereiur  non  erat,  ei  quod  de  non  exstnntibns  fac- 


bcat  imprvbori.  —  Dicturo  aniein  nie  laiidem  de  ter-  B  tus  cst,  vel  ex  alla  sulistanlia  :iut  csientia,  diccntcs 


tia  quuislioiie,  oro  vos,  ne  uLi  pax  conscieniia:  esi, 
ilii  sit  |iugna  8uspici(inuiii  :  nrquu  quidquam  nie  nisi 
:id  unil;ilis  prorectiim  profcrre  exisiimetis.  Inane 
riiiiii  esl,  rnlumni.ini  veriii  pertimescrre,  ulii  rrs 
i|)sa,  cujus  vcrlniin  csl,  non  liabcat  difflcultalcin. 
Displicct  cuiquain  in  synodo  Nic;ena  lioiiiuusion  essc 
siisce|itun)  ?  Koc  si  cni  dispiicct,  placeai  necessc  cst 
quod  ab  {'i)  Ariis  sit  negatum.  Negatum  enim  idcirco 
est  liomiiusioii,  iie  ex  sul^tantia  Dei  piitris  Deus  fi- 
lius  nalns,  sed  fccrundiim  creaiuras  ex  niliil»  toiidi- 
tus  pra^dirarelui .  Nihil  noviini  ioqiiimur,  pluribus 
cdita  liilKiis  ip^a  Ariurum  perlidia  sibi  le»iis  esi.  Si 
proptcr  iirganliuiii  inipictr.iein  pia  tuin  fuit  inieili- 
genlia   coiiliieiiium ;  ({luero  cur  hodic  loiivellatur, 


cuiivertibilcm  ei  dcniiitabilen)  Deiiin  :  hoj  anallicma- 
tiz:it  ratliolica  Ecclesi».  > 

Noii  iiic  sanctissima  reiigiosorum  viroruiD  syiiodiis 
iicsrio  quam  priorem,  qiix  in  duos  divisa  sit,  suli- 
st.iiitiam  introdiicit,  sed  Filium  natum  dc  substanlia 
Patris.  Numquid  et  noS  iiegamns?  aut  quid  aliiid 
conriteniur?  Ei  post  e:etcras  conimuiiis  fldci  exposi- 
liones  ait,  i  Naiuni  non  facluin,  unius  siibsianti:c 
cuni  Patre,  quod  gra^ee  dicuni  linniousioii.  >  Qnxhic 
vitiosx  intelligenii;c  occasio  est?  Nalus  e$i>e  de  sub- 
slantia  Palris  Filius,  non  facius  prscilicatur  :  iie  na- 
tivitis  divinitaiis,  faetura  sit  creationis.  Idcirro  au- 
lein  miius  suhitantKr  :  non  ut  iinus  subsistat  aiit  so- 
lus,  sed  ui  cx  substaiiiia  Dei  naius  non  aiiuiidc  sub- 


quod  tuiii  |iie  siisecpliim  rst,  quia  inipie  nrgab.itur?  Q  sistai  ,    ncqne  nt    in   aliqna    diasideniis   substanii.c 


Si  pie  sugccptum  est  :  cur  venit  constituiio  pieiaiis 
in  crinien,  qu:c  iinpi''t:itein  pie  pcr  ca  ipsa  qnibus 
(b)  impiabatur  exsiiiixit? 

81.  yicwna:  tyiivdi  scopiis-  Syvibolum  yica'!iuin.  — 
\ide:iimi$  igitur  quid  Nicspiia  synodus  (r)  sludurrit, 
linmousion,  idcsi,  iiniiis  subslantiaj  conliicndo  .  iion 
iilique  liaTcsiin  partiirire,  qux  de  lioniuusii  vitinsa 
upinione  concipilur.  Nun,  opinor,  illud  Iu4|uentur. 
()iiod  iinam  anteriorem  snlistantiam  Pairr  et  Filius 
iii  subslaiitiain  suam  parlieiido  divisnint.  Ei  ipsmi 
quident  religiose  luni   scriptam  lidcni,  iiuiic  qiiuquc 

11. 14  el  19,  iii  ipsos  h:vfeiiros  pariicr  relorqurnl  : 
quipiic  qui  palreiTi  dixerc  intiemlum,  Filiuiii  vero  ex 
non  ente,  el  nnn  (witse  priu.i  qnam  naseeretur,  el  ali:is 
voces  excogitariinl  Scriptiiris  prorsus  incogniias.  Ve- 
rum,  iit  doeel  Aihanasius,  !ib.  deSynod.  p.9l5,llila- 
rio  nostro  hie  «uHraganie,  iiiAii  id  refeii,  ti  iiiiit  voces 
tn  SiTi/jIiirii  Hoii  rrfwrfui  u.^iirprl,  quaiu  liiu  piiis  seii- 
ti'iiliat,  eomplectilur.  Conlra  h(rrnicut  taiiictn  voces 
sniit  e  taerii  lillerit  utiirpel,  nihiloniiuui  luipeiliit 
aiiimoqtie  rortuplus  audiel  a  Spirilu,  Quaie  lu  eiiivrui 
justiliat  meat  ? 

(fl)  Exrusi  liic,  ouod  ab  .Aiianii  ril  tieffnlum  ;  rt  iii- 
fra,  Arianoriim  ;  ((issentieiilibus  inss.  Sic  el  apud 
Phtebadium  Arii,  non  Arinni  nuncup:iiitur.  O»'0"'odii 
liicllilariu':,  ila  Alli  ;nasi(is,  lib  dc  Syii.  p.  i)iO,  idein 
vornbnliim  lioinouaioii  rortccl  ab  .Aiilincbriia  syiiodo 
roiitra  Saiiiusatrum  rcj(;ciiiin,  <'l  a  Nici-iin  coiitra 
Arianos  siisceplum  probal  rx  seopu  ulriiisiinc  coii- 
lilii. 

(/')  Sir  mss.  Ediii  veio,  im^  r6amr.  Vcrbo  inipinri 
i.bus   c^l  1'lautus  :  quud  qiiidcm  ad  iiislar  ^rject 


(iivcrsiiaie  subsistat.  Aui  nuinqiiid  nou  li%c  riilcs 
iiostra  esl,  ui  non  aliuiide  subsistal,  neque  quod  In- 
dissiiiiiiis  suusistat?  Aiit  alTud  hic  lesiatur  humou- 
sion,  quam  ui  una  atque  indissiniilis  duum  sit  se- 
cuiiduni  naiurx  {()  prugcniem  essentia,  quia  essen- 
tia  Filii  iion  sitaliundc?  Qu:c  quia  aliunde  uon  est, 
uiiius  rcclc  csse  ainbo  credcntur  essentia; ;  quia  sub- 
siaiiti.im  nativiiaiis  Filius  non  habeat  nisi  de  pateni;\> 
aurioritaic  naiur.T. 

8'j.  Hoinousion  nuni  iinprobandum,  quia  vitiose  to- 
leat  iiiieUigi.  —  Scd  fuite  o  coiitrario  dicelnr,  id- 

uattsiv,  i(l  est,  iiiipietalem  agere,  conlicliim  vidr- 
tiir.  Porro  illud  imphibaiur  ad  Saniosalei  lia;rcsiiii 
relcrri  eomniodc  queat :  ut  ipia  ille  voco  iiude  posita 
U  impietalem  suam  enuntiabai,  ra  ips;)  per  alias  supc- 
riorrs  ex|M>siia  Arii  iinpielatein  Nicx-na  synudusex- 
stinxcrit.  Nisi  furtc  quis  niallet  liic  nlludi  nd  c.ini 
ratioiirni,  qna  voccin  homoiision  adversiis  Ensebii 
argiiiias  Nir:ea>  snsceptam  narral  .\iiibrosius,  lib.  iii 
de  Fidtf  c  lo,  n.  4i5,  quod  ininus  probabile  rsl. 

(c)  In  viilgatis,  iiaiuerit.  Veiiiis  inss  siudwirii  : 
cuiii  iion  tain  qiueraiur  aii  hoinuusiun  sialutniu  sii, 
quiiii  ipio  consilio. 

((/)  Aliqiiot  mss.  ut  Fraginenio  ii,  num.  37,  quoU 
liricii  dicwii  Itoiuouiiun.  ll.ec  auteiii  vcrba  iiun  haliel 
r\riiipl.ir  Cnrb.  s:ecut)t  srxlo  r\ui-aluin,  qiiod  lior 
Syiiibuluiii  cuiii  aliis  aiili(|uis  niuiiuiiienlis  coiitinei. 

(i;)  .Addiiiil  rdili,  de  ea)tis  :  quod  iiei|iie  liic  iii  iiiss. 
rx^i.it,  iii'<|iic  Kragineiilo  II,  iiri|uu  apud  l.ucileiiiiii 
lib.  ili'  iiuii  parcriido,  rii 

{/")  Iia  iiiss.,  iilii  III  vu;,'ulis,  jiri»;Mi.|iHriM. 


.S-,7  ).!(!!■.(;  DR   SVNOniS,  SKL  )>r,  FIOE  ORIF.NTALIUM.  r,38 

firco  iinproliari  (tporiiTO.  quia  vitio.-e  iiitcltigi  i-nlcat.  A  roieaiii  qiioiiiu',  si  viJei.;:r  (ijdoiI  noii  ogo  dixeriii!. 


Uoc  si  limennis,  (J('lcar.ius  iii  ApDStolo  quod  liictUQi 
esl  ;  ilidiatuf  Dei  et  lioiniimm  homo  Clirislui  Jesut 
(!  Tim.  II,  5);  quia  atl  aiictoriiatiin  lixresis  suae  Plio- 
tiiius  lioc  iilltur  :  ei  noi\  lcguiiir  a  iiobis,  qiiia  ab 
iilo  inalc  inlelligatur.  Peicat  qiioijue  ail  Pliillppfnscs 
srripla  epistola,  aut  igniaut  spnngia :  ne  in  ea  .Mar- 
cion  releg.il;  Et  liabiiu  rei>ertus  ut  liomo  {Pliilip.  ii, 
Tj^^plKintiisi.iiii  corporis  conliiens  osse,  non  corpus. 
Noii  exstet  Evaiigeliuiii  Joannis  :  iic  Sabellius  discat: 
512  ^ff*  *'  l*"'^  umm  suiiius  {Joon.  x,  50).  Neque 
isli  iiuiic  crraiurtc  (irajdicaliros  scriiitiini  li;i!)c;uit  • 
1'iilcr  major  me  est  {Joan.  xiv,  28)  Neqiie  iili,  qui 
ilissiinileni  Patri  Filium  afnrniaro  volunl,  legant :  De 
ilie  aulem  et  hoia  nemo  sit,  ueque  Anyeli  in  cvelis,  ne- 


sed  rcs|ioiisioiiis  nccessiins),  oiniiia  iliviua  illa  et 
sancla  Evangelia  salotis  tiumanx  :  nc  sc  invicem 
coDiraria  diclorum  opinione  compugiieiit ;  nc  missu- 
rus  DoniiiiusSpirtiunisanctiini  ipsedc  S|>irilu  sancto 
iKitus  li-g:itur  :  {(■}  iift  niortem  t;laiiio  'iciiuntiaturiis 
usiuis,  cnii  gladium  passurus  iodicat  {ilaitli.  xxvi, 
b'2) :  iic  ad  inferos  desccnsurus,  in  par^diso  sit  cum 
lalrone  (Lucie  xxii,  56)  :  ne  postrenio  aposloli  repe- 
riaiilur  in  crimine  ,  qui  l):iplizarc  in  noniiue  Pa- 
Iris  et  Filii  ct  Spirilus  saneii  jussi  {Matih.  xxviii, 
19),  lantiira  in  Jcsu  noiiiine  ((/)baptizavcrunt(/lc(.x, 
4S).  Vobis  eiiim,  Fratrcs,  vocis  dieo,  quijam  noii 
lacie  aliinini,  sed  lirnio  cibo  valetis  (Uebr.  v,  12)  ; 
Nuiiiquid,  quia  ista  s.ipientes  iniindi  non  intclligunt, 


quc  Fitivs,  nisi  1'ater  solus  (Marc.  Xiii,  5;i).  Non  siut  B  et  liis  siutlu  sunt,  nos  cum  inuii'!o  sapientes  erimus, 


(|uoque  libri  Moysi  :  ne  tciiebric  Dco.  qni  iiii!.iscibi- 
lcni  lucem  iiabitat,  cua.'V>«  sint;  qiiia  iii  Geiicsi(i,  2) 
post  noctem  dies  coRpia  sit  :  nu  aniii  (a)  Malbiisalue 
a-taiem  diluvii  exccdant  {Gen.  v,  2()).  cl  iion  lantuni 
octo  sint  aninise  reserv:iirT>.  (I  l'et.  iii,  20)  :  ne 
cbiinorem  Sodoinoruui  rcplviis  jain  pcccaiis  Dcus 
aiidiciis,  t.ini(|uain  ignorans  clanioreiii,  dcscciidat  iit 
videal  an  plciia  sint  cuni  clanioni  peccata,  el  rcpo 
riaiur  Deus  nescirc  qiiod  scirei  {Gen.  xviii,  21) : 
iiequisqu.)m  quni|ue  sepelieuiiuiii  scpulii  (i)  Muy^i 
sciai  sepiilcruin  {Deut.  xxxiv,  d) ,  ne  perbcc,  ut  lix-- 
rciici  putant,  diversa  lex  ips.i  sibi  hostis  sit.  Et  ijuia 
lixc  ab  bis  non  iiitelliguiilur,  non  legaiiiura  nobis. 

(a)  Dc  annis  Matliiisalai  lcste  .^ugustin'),  Ii!>.  xv  di! 
Civ.  Dei  c.  i3,  ulim  fiiit  quivslio  f.imotissimn,  iis  |:i- 
iiien,  (it  Idcm  docet  Mb.  ii  ue  pecc.  Oii^'.  c.  2i,  .-iii- 
iiumeranila,  quic  igiioi-ari  s:ilva  Clirisiiaiia  lide  pos- 
sunt.  llaiic  qu<ii)iic  llieronyiuus  iii  ^u.tsi.  Hcbr.  dicit 
disputaiione  omiiium  ecctesiarum  veiitiliitam.  Dispiila- 
tio  hinc  nai;i  csl,  quod  .^ecundum  LXX  iiiterpretuin 
cditioncni  Matbusala  14  annos  post  diiuvium  vixlssu 
coinputaietur :  aKpic  adeo  aniinu;  plus  (|uum  octo 
ruisscht  reservala'.  Secuiidiiiii  Hubru'ani  lanicn,  cui 
iioslra  Vulgata  consmiai,  nulla  est  difliciilias  :  cuiii 
i|<so  (liliivii  aiiiio  dcriiiicfis  rcpcriaiur.  Ubi  nulein 
cudices  dissentiunl,  ei  potiui  tinnum  credalur,  iiiquit 
Au^Ujlinu.',  loco  jani  laudalodeCiv.  Dei,  undc  est  in 
(iliam  per  interpretes  facta  traitalntio .  Uu;iinqiiain,  ut 
idcm  ibid.  subjicil,  in  quibusdam  coditibus  greecistri- 
biis,  uno  latino,  el  uno  elinm  Syro  inler  se  consentien- 
tibus  luvenius  est  Mathutalem  sex  annis  anle  diluvittin 
fuisse  defunctus. 

{b)  Non  negat  llilarius,  iiii  Scultetus  lnquitur, 
iiiiTiem  Mnysi  conlra  ipsissima  Sciipiura!  vciba  : 
soil  eani  iia  in  .<;acris  litteris  exppcssam  docel,  ut 
sumiiiam  ^ub  earum  verbis  diriiciiltaieni  laterc  iiidi- 
cci.  Videsis  qudd  ea  dc  re  aiinoiaium  estad  nain.  10, 
cap.  20  cotiim.  in  Mattb. 

(i;)  Ediii.  ne  mortem  el  gladium.  Rcctius  mss.  iii; 
morteni  gladio,  scil.  usuii^ 

(((■)  Id  ftsi,  bapli2;isse  legiintur  iii  A.ctis,  quoniin 
prciiide  loculio  concilianda  csi  cum  pi"rcepio  Do- 
inini,  (luo  jussit  baptizare  in  noinine  Patris,  cic. 
Agnoscii  Hilariiis  liiic  airosioiis  a  Cliristo  prxceplum . 
atqui  procul  abest,  ut  apostolos  prj-cepii  Clirisii 
traiisgresson  s  cxislimet  :  Bupercst  itaque  ut  duliita- 
virii  saltem,  an  aposioli  iii  sol.i  Clirisli  iiomiue  hap- 
lizaverinl,  i;uidquid  adversus  Buil.iriiiinuin  iccl^imci 
Scultetus.  Bapiismus  in  noiniiie  Je^u  dici  potuit,  qui 
iion  ut  priiis  Juaiinis,  scd  Jcsuidiiiai  aucioriiatc  in- 


ut  li:cc  stiiU;i  crcdainus?  Va  quia  h;ec  impiis  ca;ca 
sunt,  nos  nui!  luceliimiis  iniellecia  vcritate  doc- 
trina.'?  Male  saiiciis  rcbus  pra:judicatur.  si  qula  non 
sancl^  a  quibusdam  liabcaiitur,  («se  nun  debent. 
Non  crgo  gloriemur  cruee  Clii  isli,  quia  scandatuni 
inuiulo  est :  iicqco  i:i  vnenlc  Dco  luorlcm  pncdicc- 
nms,  iic  ab  iinpiis  inorluus  bmis  aryuatur 

8G.  An  quiii  ab  NO  epircopis  rcjectum.  —  Male  in- 
iclligitur  lium.)U:5ion  :  qiiid  ad  iiic  benc  intciligen- 
teiu"?  Male  bomoubion  513  (*)  SauiobalLinis  con- 
fessus  esl :  sed  nuniquid  melais  Arii  negavcruiu? 
Octogiiita  (0  episcapi  olim  resiiuerunt;  sed  trccenti 
cl  decem  oclo  nupcr  rccepcruul.  {q)  Et  niihi  quidem 

C  slitulus  s.it,  quam»  is  dandus  in  iioiniiie  Palris  et  Filii 
et  Spiritus  saiicti. 

(e)  Ailianasiiis,  lib.  de  Synod.,  p.  919,  iasiiiuare 
velle  vidctur,  Pauluiii  S:)u^osatciiuiii  non  vcrbu  lio- 
iwusion  liwrcsim  suam  expressisie,  scd  cuni  declinare 
teiilarct  coiideiiiii.illoiiciii,  illuil  pci  sopiii^ina  sic  ob- 
jeeisse  :  Si  Christus  nun  ex  liomine  Ufus  jactus  est ; 
igilur  consubstuntiiilis  eit  Palri  :  et  necessario  sequitur 
tres  essesntsuinlifis,  unumquidein  quw  prior  nl  u<  priii- 
ceps,  reliqiius  veru  duas  ex  ea  oriundus.  Adeoqiie  itlc 
non  sinccro  animo  lioinuiifiion  conlessns  esl,  quam- 
vis  aliud  bic  asserat  nosier  lliiarius.Cujus  lanieu  sen- 
tentiiim  conrirm:it  legatoruiii  Aiicyranoruui  episiola 
su|ierius  siiiiimaliui  rclat;i,  qu;i  vucem  homousion  a 
Patiilins  Anliocli.  idco  rcpudiaiain  esse  icslaiitiir  : 
Qiiiu  Sumosateut  per  hanc  unuis  essentiw  inuicupalioiiem 
solitiirium  atque  unicum  sibi  csse  1'uirein  ct  FUium 
pradtcabut.  Et  vcro  Alliaiiasius  .\iilio(;lieii*  syiiudi 
coiitia  1'aiilum  coiigrcgai:e  cpistulam  sibi  lia;c  scri- 
leiiti  deiuisse  pr:ciii<ineiis,  saiis  iiidicat  iiou  exigen- 

^  daiii  a  se  esse  accuralaiu  rei  narrationeiii.  Niliiio  ta- 
ineii  uiinus  ciiiii  Hilariodefeudii  vucaliiiliii!,  homuu- 
sioii  c.iJcm  lide  el  ab  Aiiiiuctienu  cuiiciliu  rcpudiamm 
el  a  Nicaeiio  rccepiuui. 

{f)  Septuagiiila  lantum  inemoraniur  :ib  Aibaiiasii) 
lib.  de  Sviiod.,  p.  918  et  019.  Coiiira  liasilius  diac. 
aliiqiie  monaclii  iu  liliello  i|ueni  in  l.pbcsmo  coucilio 
oliiuleruiit,  ceiituni  octoginia  recciiseiit  t.  lii  Coiicil. 
p.  425  :  scril.'it  vcro  Eusebius,  lib.  vii,  c.  itU,  pio|ic 
inniiiaerabiles  iu  eam  syiioduiii  couvcinsse. 

((i)lta  Liberius,  apud  Socratein,  lib.  iv,  e.  12,  ad 
Oricntales  rescribcns  :  Non  forinito  cinu,  iui|uit, s«r/ 
divino  nuta  tot  epiicaporuni  numerus  adversut  Arii  ve- 
saniam  conyreqaius  est  ;  quaulo  sciticel  nnmero  bentus 
Abraliam  lul  lioslnim  millia  per  jidein  proiliqavi!.  Qui- 
biis  conseiiliiiiit  prologiis  Amlirti'  ii  iii  lili.  i  dc  Fide, 
II.  .^,  et  pnclatio  lib.  i  do  Siiiiitu  saiicio,  qui  l'as- 
cliasio  diaconu  vuigo  tribuiiur,  de  quo  si  quidcm  in- 


U',<\  svNrri  tniAnii  EPisropi  tiu 

i|i'U  illc  nuintiiis  liio  s.rv  iuf;  ,'.| .   ni  i|iiii  Al>i,ili.iiii  A  cnii»  vidori  polcsi  iinpic  ili<-t,  iii  i|tii;i  iiciitniiu  >rii 


viclor  n-guiii  iMi|iiuriiiii  {licii.  xi\,  14),  jb  i'0  qiii 
xwrni  «jcerdoiii  est  forma,  lM>»«di< iliir.  Illi  coiiira 
lia'reiicuin  iniproliaverunl  :  niiini|iiid  Cl  isii  nnii  »>U 
versuin  liuTeiiruin  prukivcruiil?Gr:ivis  :>iiciiii'iliisrsi 
veleniin  :  iiiiiii(|iiiil  et  linriiiii  lovis  «Anrliing  e^l?  Si 
ouiittitiia  iiivirciii  senseru  il,  di-beinus  i|iiasi  j.itlices 
|iriiliarc  ni>'lior:i  :  si  vcro  et  itrnliaiido  1 1  iintiruliaiido 
Miiuni  (li)  uiruin(|iie  staiucrunl,  i|iiid  bciie  constiniU 
('Onvclliniiis? 

87.  .tii  quod  lacendum  decreml  Otiui,  qni  Nir.iva; 
iiiU'r(uii.-~Sed  r<iitcdl<*eiur  miiii,  Alti|iii  liodie  ex  bis, 
qui  luin  syn<i>l<>  inlt>rl°r!criiiil  ,  Ui  eiKliiiii  {b)  d«  lio- 
ii:uu!>io  csse  detTcvertinl.  Et  <{jo  invitiis  {/)  licet 
respnndebo  dicenti  :  Nui»i|iiid  nou  el  iiisi  taceii<liiin 


pttiin   repcri.ilur,  aul  nentruni  ronliioiulutn  sii,  :t  s 
ulrunique. 

88.  Uonwuiion  quid  iiilelligat  Htlaiiun.  Aihertui 
humousiou  scruruli  lcviiiUHr. —  lluiiiousion,  sanciis- 
si.iii  viri,  intilli;^»  ei  Dco  Detitn,  nmi  dissintilis  ci:- 
seiili:*',  iioii  divisutn,  sod  nniuin,  et  es  inuasci!  iii': 
Dei  siibsliintia  {d)  coiigcnil:ini  in  Filio,  secuttdnni  >i- 
miliiutllneni,  unigenilam  naiivlialeni.  ll:t  nio  :inlca 
inlf  llixeiilein,  iton  niedi>irritcr  :id  id  ciinnriii:ivil  li  :- 
niousiiMi.  Quiil  riileni  iiie:iiii  in  liomoiisinn  d:iuii>:i.i, 
qu:)ni  pct  (>')  hoinieiisii  prores>iuiieiii  iion  pi<ii:s  iion 
pro!i:tri; '!  Daniiias  eiiini  Gdciii  nicain,  vcl  p'  t  ik 
liiam,  cuin  il.imnas  iiitrlligeiiti.nn  oius  iii  noiiiinc 
Sed  in:>l<'  :ilius  iiitelli»it?  Dainncinns  iii  cniiininn<'  vi 


de  lioiiKBnsio  esse  coiisiiiiiuiii  ?  Oro  vos,  nC  <|uis-  fi  iiosamiiiii'lli;;i:iili.tni,iion.nufcr:unusfideisccuril:tti'ut. 
qiuiin  aliuscx  liis  pr.-glcrseiieiii  Osiuni,elipsuinil]iiin  Syiiodo  {[)  Sainos:«tcn:c  siib^-cribeiiduin  piiias,  ne 
niiniuin  se|iii!(>bri  .sui  aniaiiien>,  Vepci-iatiir.  q<ii5l4  secnndnni  S.inios^ilcni  iiiielliKeiiiinin  qiiis'|n:i'ii  s-lii 
taccmliini  essc  cxistinici  ilc  (ilr<)i|iin.  I'^t  qu»  laiidciii  usurpcl  boiii<>iisiiin  ?  Siil>s<  rilctiiins  et  Nici':v5l5 
iii  laiitis  liirrclicorum  fnroribits  recidenius,  si  dum  syiiodo,  nc  bomousion  (9)  improlient  Aiiani.  Sod  i'i) 
i.oii  iitiuniqiie    reoijiimus,  neulrinn  rciinenius  ?  Non      verenduin  est,  no  secnnduin  riJein  nnn  hi>iii(riisiiiti 


citlil  sernio,  iion  grivabiUir  lccior,  si  i|U.i'dain  hic 
inoiiieMta  :ifreranius,  qtiibus  ilnos  libms  de  Spirliii 
:^ancl<>  ipsi  ftilsii  udscriplos  es-jp  ciiittiriiifinus. 

Oli<;erviiruiil  jaiM  iioiiiijtlli,  Itbros  illos  in  Valiraiio 
ms.  F.iii-lo  lUiciiiensi  aitribtil.  Citi  i'isiriplioiii  s-if- 
Iritgattir  GeiiDailii  aiicloritas,  diios  libros  de  S|iiriui 
sancio  iiiter  F:i«sii  0|iera  reci  nseniis  :  f.ivel  vcrn 
pliiriiiiiiin  iiiira  illoiiito  libroriim  ciim  caeieris  Fan-ti 
Opcribiis  coiiS','iisio.  [Namqiii-,  vei  lii  griiia,  lib.  i,  c.  5, 
objeciuin  contra  Filii  :pteriiitaiem  cadciii  diluitnr  ra- 
tionc,  qtia  iii  epislola  F.nisti  xvi.  Il' 111  lib.  n,  c.  I, 
non  seciis  ac  in  prLcdicta  e|iistola  ,  propu^n:iinr 
Deuin  soliiiii  incnrporeiim  essc,  uoii  auiinain  liunia- 
n:ini  aui  angi^los.  1'liira  snpjieitiiii  Itujiisioodi  argu- 
iii>'nt:i  ;  se.l  res  noii  esi  liujns  loci.  Nobis  t.iuieii  tc 
rnin  ignoscai  lecior,  si  cuin  binc  plnriiniim  adjiivaii 
pnsse  inoneainus  ,  ad  plerai  tiniqns  pscnilo-Rnscbti 
(•:illicani  h  iniiliarnin  aiictorciii  in<l:i};.iiiiiiini  :iii|iti; 
recKgnosceiiilnm.  Cnnfcr:!!  enini  piiiitiiu  lt«riiin  li- 
bronim  pr:«f;iiioiieiii  ouin  iiiin  piidiiii  Ku-ebi  b  1- 
'  inili  I  de  Sy  nbolo,  iinii  liinc  ctiin  altcr.i  dc  Synibolo 
panicr  iiisoiipi:i,  ac  ileiiide  uli:iiii<|iio  iiiin  diiabii, 
ilc  Niilivtlule  .H-  pleii-qiie  dc  l':iscb.i,dc  Asc^nsiooe, 
etc.  :  laiilaiii  porro  io  ils  iitvriii<'l  oonseiisioneiit,  iit 
iiei|ni'  de  pjreiil*e  aiiiplins  ditliiiaiitfus  sit.  Pr.eloica 
qiii  Fu^iebi^inaiii  honiiliini  io  fosto  S  Triuiiaiis  riiin 
cap.  9  el  ii  pr.i-dieii  lihri  1  <le  Spirito  eanclo,  nec- 
non  cuin  lib.  11,  c.  i,  compararil,  uirnnHoe  upusaJ 
ciini<leiii  pcriiiKMc  fai  ili  negoiio  depreliendcl. 

(«)  Sic  cinn  Bad.  mss.  nisi  quotl  iii  Heinig.  et 
Micb.  uierqiie.  .\i  Er  ,  Lips.  et  l'ar.  ulrifine.  lllia  iiie 
illa  rt;s,  scil.  Iininonsii  probaii<i  ct  ii<iproli:itio,  uiia 
est  ob  iiiiiiaiein  linis,  qiio  in  uiiain  Filiidivinit:iiein 
XlcrniLiieinqiio  cnnlirinatidain  coiispirarnnt. 

ib)  In  iiiss.  de  homousioii,  ac  poslea  de  hoitieeiition. 
F.ioili!  quisqiio  ;itlvcrlii  ohjecliiiii  illiid  peli  ex  0<io. 
qni  ruin  Nlc:isn:i'  syiiotlo  iiiierfiiissei,  i  1  oonveinu 
Sirniii'nsi  hoinoiisiin  i:icciiiliiiti  esse  decrevit,  aiit 
ccrlc  coiisciisil.  0"'><l  subiiidi!  ilii-il  llil:triiis  eum 
nciiiiliri  ini  niiniiim  aniiniem ,  iiaroiiius  :id  :in.  ?57, 
II  t(i,  inlcrprei:itiir  rorporiiittiinimtNm  iimnnl-^tH.  Sic 
t:iiiicii  lioc  videliir  polins  inlclligendiiin,  iil  niorti 
pioxiiniis  iti  evsiiio  vltaiii  lliiirc,  ct  n:>i  <liuin  sepiil- 
ri'o  carine  inciiieril,  tjuod  apcrtms  MmivcIIiihi»  ac 
Fauslinus  in  libell»  eloqitiiiiinr  his  vcrbU  :  0\iiit 
meluens  ne  seiiex  el  diuei  i:rtiliiiin  pieiCii\>tioneint)e 
fxilfretnr,  dnl  tnnnut  iiiipieinli  Scusiini  itosirn<i>  ro>i- 
llrinat  Ambrnsliis,  cpist.Lxxxii  :id  V  ■reclleii-.c»  n.liil, 
ubi  do  sanciis  Kusubi»  ot  Dionysio  iu  csiailioin  pnl- 


.sis  ait  :  Non  di'shlerarunl  palrium  teputcruiti,  ipiibut 
reiefvatdtur  ctelesle  dnmicilium. 

U)  In  h;nc  vcrba  iiianiresie  cadit  apo'ngclira  iili« 
nol.t  :  Sntis  iibtiilnle-  Doniine  fmt.T  Lucifcr.  coyuinfi 
poliiit,  invilum  me  homoeusii  inenlionem  hnbere  :  s"il 
quia  lu  limililndineni  Filii  ad  Pulrem  i)rirdi;ah'is,iie 
inonslriiiio  eins  a  tiie  (iiit  exponenda  sine  viiio.  In  n'S. 
taincn  Cariint.  ct  abi-.  ex  i|iiilii!S  iiuiio  iiiiintim  criti- 
Itir,  iiiscrl:i  esl  proxiiiie  p  si  b:rc  vcrsus  snpcriortj 
verba  :  Sedforte  dicciur  tnilii. 

['!)  Par.  posl  Llpsinni.  i(>.'ii(>i;)ii'nni.''  inilerl  ccnlr.i 

p  liil<'in  ca'lei't>ri)in   iibroriiin.  lic|iui>itnl  quippo  nt  11:1- 

^  tivii.ts  sil,  et  iiigeiiili.  Noit  disptio-rel  congcnilii  Si- 

tivitatcin   foiiijenilaiu  dicii    Hilarius  ;  qtiia  genita  est 

si.itil  ;it:|ue  exstiti;   innascibilis   essi-ntia.  Addit  re 

atylnm  siniiruudiiiem  ;  ne  dci^oncr  ptitetur. 

(>')  iii  ni-s.  /iiiiii»H.<ti :  qiKid  no»  plaecl.  Ilic  nr- 
};eiit<ir  Urieiiia'<'S,  <]noil  huina!usinn  vcl  siiiccrc  pro- 
filc;nitur,  vel  non  ;  si  siitrere,  id  iiiielligaot  h:>o 
vei  l><>,  qiiotl  llilarius  vore  botnoiisinn  ;  ar  proinili> 
daninaiido  ao  proscriboido  lioinousiiin,  aut  s>::iiii 
ipsnriiDi  rt<li'in  daninare,  aol  oerte  honianision  m^n 
sini  ere  pr>diieri  conviiicaninr. 

(^j  Vcicrcs  Ijbri  (;inii  lt:til. ,  Si(iNOt<(l'>Mo.  Umns  0 
niss.  Cotb.  Samosathei.  Telleri:)iius,  Samosaih-.tn. 
I'litri;s  ;idversits  Patibin)  roacias  esse  syntHb.s  iorfi- 
c:it  1'jisebius,  lib.  vii  llisi.  e.  j7.  iO  ct  3!>,  scil  iint- 
liiis  Saittosateiue  inenMo^iem  {aoi.  Priuiain  nainq  i<> 
el  postremant  apei ;o  dechirtt  cap.  47  et  'i'>,  .\niio- 
<  bi:c  csse  celelii':ii:im.  Kt  cuin  dicat  cap.  iH,  Firnii- 
lianiini  iini  ox  illis  inierfuisse,  postreni;e  synotli  \ii- 
D  lioi'ben;o  episiol;i  iiarr:ii  cinnilctn  jam  anto.t  bis  An 
tiiH-biain  convenisse. 

(g)  Tellerianns  code» ,  improperent  .4riaiii.  Tifii 
ciiiii  duobns  C.irii.  unii  Remi'^.  el  Micb.  snbji  ii : 
yumquid  el  hie  de  honntusione  leqenlem  admnnii. 
non  aliler  otlenJen*  sutcipi  opoilere  .  nni  ad  unilal.in 
suhslnniiai  referretur.  Qiiibiis  vcrbls  pcrgit  tliiariiis  ali 
inii|nis  se  sitspicioiiibiis  pui';;are.  Malleiniis  inilio  : 
yumiiuid  el  hic  homivusiou  el,-iieiilein.  Si-ii  eli(i--Hlcm. 
Kx  Mirei  nmrgitie  posscl  rcsiiliii  :  Snmiiuid  ti  *.<, 
ne  hmuirusion  neglitienler  luscipiiitur ,  non  admonu-. 
Non  h«c  solum  lil'>ro,  sed  rt  lib.  vit  de  l'rinik  ca  iili- 
Inr  caiilcla,  ut  siinilitndiiieiii  pnvdicaiis,  eain  nni». 
ia  rnni  vqualiiaie  jung.tl,  ei  iium.  57  ao  59  r»tu 
iinitale. 

(/()  Iliiiic locinii  in  cdilis  <liv,cniinodc  ftrdalum.  ei 
iti  .<lii|U:>l  iiiss.  niuttlmn,  rrsarciinnt  upe  %clnsli<Mii 
CNeuiplarisColb.,  Gerui.,  Corb..  uiiims  Cani.,  cic 


i-,iJ  Mr.J  11  D!;  f^\.N(tr)IS,  SEU  nt  FUtK    OHKL.NTALI!  \l,  sv^ 

■si 'iiiricarf!  viJoitiii  liotnousion'  Deocrnaiiir  iiiliil  dif-  A  divcisuin  tiK  in  sniiorc.  Simile  iitiro  i|iiidi|ii;uri  iioii 
frire,  uiiiiis  el  similis  (n)  esse  iulisi.iniiii;.  Scd  ho-  polesiess'*,  nisi  anniin  :  siiiiile  laili,  iusi  .sni  (.'riK-. 
inousion  poiesi  male  iiiUlligi  ?  Consiitnaiur  (!ii;iliier  ris  sit,  e  sc  non  pcicrit.  Fefellit  ine  fivqncnitr  lolor 
Itf-ne  poisU  inielligi.  (t)  Ununi  atque  idein  i>\o  supi-  viiii :  el  lamen  (c)  j-usialu,  alierius  goneris  liqiio- 
iiiiis,  logo  iit  unuiii  .iifjMC  ideni  iiiiod  sniiinms,  )>iii!ii      reni  rei-ogiiovi.  Vidi  carncs  cainibua  siiinlcs  :  scd 


jiilor  nosesse  velinius.  Dale  viiniiin,  Krain;-,  iU.im 
friv]iienlcr  pnposci  :  Aiiaiii  iio;i  o.siis  :  v.ir  iieg.itido 
lioniousion  oriis.niiiii  Ari^nii  ? 

89.  IIomcPHriun  noii  carel  nffendiculo.  Siniuilitlo 
fgfa  —  Sed  diris  :  Movoi  nie  cnni  biandalo  !.uiii  ku- 
sii  ainhigiiitns.  Iloruoi  audi,  orn,  siin;  scaiul  in  :  c' 
iiio  inovrrrioni(Biisii  iiiid  l:is  (< )  Miilla  s;i;i>e  f-.IJ'iii', 
f|ii;r  siiniiia  suiU.  Tiiiic.i  iiiiruin  .';i  iioai,  qiiia  nio. 
fallere  possit  iiil^i-iiis  :   et  laiii.i.     ■.!•.)   siniile  esl 


poslea  iiiilii  iialurac  (/i  dissiniiliiudiiieiii  sapor  pru- 
diUil.  IIa~  enim  siiiiiiitudliiC:^,  (1u;t;  ni/U  ex  uniliito 
iiai.iir.'C  sini,  (q)  meiiio. 

90.  Aiicyra:  /ide^  quibiiidim  lacitis  Sirmium  diictia. 
— Vi-reor  onini,  Fiauos,  Orieniis  li  .tcses  in  leni- 
por:i  singula  iiullnlaiilos  :  ol  (U)  iiuiil  vcieri  me  di- 
oaiii ,  jani  ot  logi.  Niliil  iiiiiil.iu  (i)  in  liis.  i|iio  vos, 
dc  Orionlaliuin  qiinrunidaiii  a^sonsu,  susc^pH;  loga- 
li.iiiis  iiiliiistri  suliscr.bcud  iSiriiiiiiiii  dotutisiis,  niliil 


qiiod  Tidcuir.Tiiiic'.  f.ictis  t.imililuu.ii('in,  iie  obliliini  su  iiicioiiis  reliolu;ii  osi  :  sod   lialiuiruni  ;.b  oxonlio 
iiiihi  lac,  non  l:ic  iviuiu  sit  :  quia  c'  iiiiiile  videatur  g  iioii  nihlluiii  otfcnsiujiis,  qua;  crodo  vos.   saiiciissitui 

01  bubuluin.  U(  lac  ovium  lacti  oviuiii  !,iriii;e  sit,  non  viri  Bisili  el  (j)  Liisinthi  ct  Kleusi,  nc  qiiid  scan- 

poiosi  similc  esse,  nisi  ovis   sit.  Siniiliiudfi  v;;i.i  in  dali  \k)  afforrciiir,  abolciida  laouisse.  Qiiie  si  recie 

vciilatc  naliirxosl.  Vciiias  auttiu   iii  uiii<i|ii.,  i.;.iur  o  sori|  ta  siint,  laceri  iioii  dtbuenint.  Si  ;iiitoin  i|iii.i  non 

(d)  non  negatiir  homon  ioii.  Hxc  esteiiini  scouudum  reote  scripla  siiiii  (/)  nunc  laconliir,  cavondum  osi  iie 

cssenliam  siinililudo,  si  in.issa  niass.o  5lg  ci  i..simi.  aliquando  dicantiir.  (m)  Parceiis  ruiio  :>dliiio  de  bis 

lis  iiun  fallai  in  bracio:>.  s»  I  lo  qno.l  coiicolor  osl,  iion  iiibil  dlco  .  tamon  uiecnin  rccognostiiis,  517  i|"<^J 


(n)  Ba.l.  isscntitB  et  $ubfi'"it':iv.  Quidain  niss.,«- 
Mentics  sub^l^^uiiiv,  alii,  essc»  imi:  .s.'(/'s(an(i(r,  alii,  esteii- 
tiiTiubitaJ.ti.iin  Ketinoiiduiii  ouii  Carii.,  unoColb.  cl 
aliero  Sorlum. ,  eise  iHbsianiiiu. 

(fr)  III  vuli^alis,  unMiii  ul(;ui'  iitem  sapimui,  piiim 
iiiter  not,  olo.  liitegri.ir  vis;i  cst  lcclio  aiitiqui  codiois 
r,arniil.,ciii  faveni  i-ici't.ri,  inaximetiolb.et  Gcrin  , 
iii  quilius  ciisut  :  IJnnm  alque  idein  pie  sapiuins;  rcijo 
vt  nimm  alque  idein  quod  sapimus  iiiter  not  e.ise  ve 
liinus. 

(c)  Et  bic  subnoetitiir  in  mss.  sa>pe  nominalis  : 
-■liiiie  qmtqunm  me  exialimnre  ]>olerit  IwniQnisivn  velle 
iuscipere,  de  quo  isia  triictavi .' quod  (Uiii  apulug.'licis 
accen-enduin. 

(d)  Sic  iiiagiio  consensu  inss.,  idcsi:  cnm  voriins 
iialiir;e  in  iitrO(|iie  csl,  i.trumipie  illud  ii>in  negalnr 
boiiiousion.  Al  e.liti,  iion  nrtjaliir  lionxeusios.  1'orrii 
iu  e'>,  ipiod  snbspiiuiiiir,  probalio  linlntiir  snp.^rio- 
ns  pri.piisiiionis,  .Simi/iluiio  vera;  noii  pruxiaiao  liu 
jus,  citKiij  autein. 

(e)  Lip>.  ot  Par.,  gutlu.  Carnut.  nis.,  quslato  alle- 
Ti'tsijaieTisliqttore:miiW.  Nam  boc  ipsiim.qu.xl  viiiuin 
vi>!('liatur,viiiiini  non  essegiislatu  diril  se  rocognov  isse. 

(()  Mss.  Tell.,  Micli.  ot  <;arii.  simililudinem  sapor 
prcdidit.  Magls  i.laict  (iis.simili/uiiinoni.  Tuui  iidoin 
iii;is.  oiiin  alloroCiirii.  vl  Uonii';.  subjungnnt  :  S'um- 
qiiid  el  liic  smiilitudinis  negliijens  /iii .' verba  ad  \[>o- 
lo^iaiii  poriiiioiilia,  qnx  In  seq«ioiileni  soiiieniiani 
.i|itiiis  oaduiil. 

(rj)  Liiisiiis,  )ion  metuo,  pariicula  ii<>gaiilc  do  suu 
pr.ivoaddila,  sine  qiia  snporins  jani  lcgorat  -  Timeo 
antum  bracteiv  :  iio.|iie  laiueu  in  poslorioribns  cdll. 
caKligatiis  foit. 

(/i)  Sio  niss.  Eiliii  vero,  el  quidve-.itir  edicnm.  Jiini 
el  lcgi.  aiilii  quidein.  Jam  lc^it  siipoiiiis  qnoil  liir  di- 
eitse  verori.  Tiiiict  qnii.pe  no  iioi  sinoi-ia  siiOrioii- 
laliuni  liilcs  ;  qnia  Anoyr;c  d.iiiiiiariiiil  lionionsiuii. 
iloc  anioiii  illis  jaiii  nuin.  81  cxf^rohravii  in  lnnic 
niodiiiii  :  Quid  fidein  nie  im  in  homoiision  dam- 
1'iis,  elc. 

(i)  Piiiu  in  duodeciui  dermitionibiis  iracratns  liu- 
jtisce  iiiitio  ri'I:ilis  el  expositis  :  qiias  solas  Sirminm 
f  ii.iso  delalas  (leclarat  secuiidinii  Apologiir  respiiii- 
sum,  rolaiuiii  siipra  n.  15  ,  post  prlniaui  Anryianx 
syooili  definilioiiein.  0'i.i!as  eas  fuisso  ii!  s-ij.soii- 
!it'ri'iiliir,  iiiinc  primuia  discnis  v-ibis  «iy>iifioa.l  ili- 
laiius,  sod  ali  ]iius  ui  iis  sulisoiiliorciii  .Sirmii  c^acics 


cssc  jain  iion  somcl  cn:ii  ravii.  Deindc  qiiod  asseril 
(actnin  (/«  OM^n/a/iiim  ^Nurioiii/roii  aiseiisn  ,  non  ita 
videlur  inioUigeiidnm ,  iil  Orieiitilcs  qiiidain  ccnsiic- 
riiti  duiidcoiiii  laiiiuin  synoill  d,  (iiiiliones ,  c;eleris 
Su;iprossis  ,  Siriiiium  e.ssc  deforoinl.is  ;  liaiin  eiiiui 
supprossioncm  sulis  Biisilio,  r.nsialhio  et  Llctisio , 
ei  i  I  (|iiideni  ox  ooiijcciura  ,  infra  adscribii  :  seu  iii 
i.ilH  svnodiis  .\noyr.itia  siatucrii  placila  sna  Siriiiiuin 
dclcroiida,  el  ab  lis  sub^cribcmla  isse,  qiii  ctnilraria 
C  iiioliaiitiir.  Ido.i  ;iiil(;iii  li;i;o  syindus /)ijyriiHi(f'jm  di- 
cilur.  qiii:i  i'0';ue  Ononlalos  niunos,  iieqiio  adoioduin 
lioqiienies  iii  oaiii  ooi.vcnoranl. 

(j)  In  in-s.  CoUt.  et  Geriii. ,  Eutlachi.  Iii  Cjirn. , 
Corb.  el  aliis  (iu>biisd.im,  hUiiiasi.  rossime  aiileni 
.ipiid  Er.,  Lips.  ol  l':ir.,  Bar.ilii  el  h.uttatliiietEleusii 
iii  seciiii.lo  casu ,  cum  or.iio  ox.i;.t  quintum.  Ilic 
q>iip|ie  llil.iiius  soriiioneiu  l.abel  a>l  Kasiliiini.  Eusla- 
lliiiim  cl  Ll.usiiiiii,  iil  qiti  iiilei  Orii'i>t:iles  .*iioyi:n 
congrecatores  eiiiiiieb:iiit ,  ei  inde  ad  Iiiip,;raiorein 
loi^aii  fiieraiit. 

(k)  Antiquior  ms.  Colb.  ouin  Gcrm.  favcntibiis 
alils,  offeireliir. 

(l)  Edili ,  adliuc  tarenlur  :  onnMidanlur  ex  niss. 

(im)  Verbiiiii  dicnntur  in  ms.  Ucmi^.  oxcipil  .iddi- 
lamcnluiii,  qnud  iii  C:irii.  et  .Mich.  superiori  sciilen- 
lir,  ."^1  ni(/(iii '/uiu  110.1  rocfo  «cr/pirt  suiK  ,  ilc. ,  iiii- 
niis  apte  piX'ligitiir;  Iinbciur  vero  ;iil  uiam  alicrius 
Tj  C;irii  01  Tcll.  :  yinie  exiiiinwr  su.^ipicionem  ub  linaiti- 
mere.  vel  ea  liudnre  quiltus  parco  '.'  i'orcere  eniiii  ,  ol 
OMiii  dilalione  ad  lioc  ( iiis.  .Mich  «/•  livr)  purcere,  niliil 
impiobi  es(  et  reniissi. 

.Iii  /li.  similein  tubstimliiim  aliud  mtior  etie  nisi 
viiam?  qua'  si  non  iii.a sit  uinea  cunfiienda,  jiim  potlei 
iinpie  sil  siniilis  prwdicanda.  Quo  rospoiiso  apposito 
osteiidit  llllariiis.  sc  :ili  Orienlalibiis  suspioiiinein  iion 
:'diiiicio.  Naiii  (jui  liinel  ac  c.ivet ,  iie  quud  iari;i!m 
•  si,  alH|ii.iii>Io  ilic.iiur  ,  tioii  csi  sine  stispioioiie. 
Lntige  ininus  laudat,  qiii  parcciidiiiii  putal.  Non  par- 
cii  ao.lcm  nisi  ciim  dilaiioiie ,  qiii  iiiox  tandoiu  ani- 
iiiiini  siiiim  aperil  iii  hunc  modnin  :  Daie  vaiinni,  /ra- 
Irrs.  dolori  meo  :  impinm  esl  qnod  ludelis.  Qmciii  ii! 
lodiMi  iiielins  rcjicoiolur  socunda  pars  sii|icriiiris 
rcsporisi  ,  ab  his  scii.  \orliis,  .in  liic  siniiUm  ,  e\c . 
liL-i  lic  Oi  i.iii.rliiiin  iinigrossii  iioi'  ila  gr  tiiliilnr  (|iiiii 
(luasd.iiii  iii  cis  iiiipiciaiis  qiiisqiiili 's  adveital,  t!iJ 
qi,iiju:jsibi  duloiidum  sit. 


543  SANCTI  IIII.AIl 

non  i(a  omnis  (a)  conscripla  apud  Ancyrani  liilcs  sc  A 
liabebai.  Non  faiua:  fabulaiit  loquor :  liueraruin  li- 
dcm  leiieo ,  noii  a  laicis  sumplani,  sed  ab  episcopis 
daljni. 

9i.  Ad  homouuoH  luscipiendum  adliorlatio.  Nica- 
nam  fidem  non  nisi  esutaiurus  audivil.  —  Oro  vos , 
Fntros,  adiiiiiie  suspicioneni ,  excludite  occasio- 
neui(i).  Ul  prob.iri  pu^sii  lionioeusion ,  non  inipro-  i 
beniMS  bomoosion.  Cogitemus  toi  sacerdoles  snnctos^ 
ct  (|uiescenieB  :  quid  de  iiol>is  Dominus  jadicabit,  si 
nunc  analliematizaiilur  a  nobis?  Quid  de  nobis  eril , 


II  FPISCOPI  Cll 

qui  rem  eo  dedueiniiis ,  ul  qiiia  episcopi  non  rucruiit , 
nos  quoqiie  (c)  iiec  cfleperimiisf  Ordiiiati  cniin  ab  liis 
suiiius,  ei  eonim  suiiitis  siiccessores.  ileiinniicmus 
episcopatui ,  (d)  quia  olflciuin  ejns  ab  nnaibemale 
siimpseriinus.  Djie  veiii:iiu ,  Fraires,  doiori  ineo  ' 
impiiim  esl  {e)  qiiod  audelis.  Non  palior  lianc  vu- 
ceni ,  ui  in  an:iibemate  sii  lioinuusion  secundum  rc- 
ligiiis.iiii  iiiii'lligciiii:iiii  conlitens.  Nuidcii  iiiliil  babet 
crimiiii^ ,  quod  seiisum  non  perlurliat  rcligionis. 
518(0  lloinaiiisioii  iieseio,  nec  inieliwo,  nisi  lan- 
iiiin  ig)  ali  siiuilis  csaenti^c  coiiressione.|)[restor  Deuui 


(a)  In  vulgatis,  sciipta...  te  habeai  :  et  mox  :ipud 
Dad.  ct  Mir.,  non  a  lecioribut  sumptam  ,  pro  roii  a 
hicis  sumpiatn.  liic  signiricat  liilariu^i ,  non  iia  Aii- 
cyro:  conscriplam  esse   (idem,  qu:ilis  Sirmii  cdita 


aiins  L ,  iiunc  clxxw,  n.  47  :  Hoc,  inquit,  ub  iniiio 
servavi;  Africatia  culliolica,  ex  episcoimrum  senlenlia 
qui  in  Ecilcsia  fiomaiia  iiiler  Cieeiliiimim  et  partein 
Uonati  judiinveiunl ,  dumnaloqne  uno  quodum  l)o- 

esl;  sequc  hoc  non  ruinore  vuIj,m  ,  sed  ex  ipsi»niel  n  iiaio..,  caiicros  correclos,  eiiuiiisi  cxlra  Ecclesiam  or- 

synodi  liileris  didieisse ;  eas(|ue  lillcras  non  laico-      din.iti 


ruin  ,  sed  cpiscoporum  noniine  ediias  ac  siibscriplas 
esse.  Quod  vidctur  dixisse,  qui:i  in  concilio  Medio- 
lan,  an.  55o,quamdam  fidei  rorniiilam  cmiserant 
Coiistanlii  iiomiue ,  ut  si  e:ini  ciiliorrcrcnt  cailiolici , 
babereni  unde  se  cicusarent ,  uli  jain  observaium 
csl  n.  78.  Illas  autem  lillcnis  cxlilbct  Epipbniiius 
lixr  Lxui) ,  n.  2,  qui  taroeii  epistolam  de  homouiii 
ri  IwnuEusii  e.xposiiione  supcrius  ii.  81 ,  suiuiiiaiim  re- 
lulnm  nec  ipse  iiobis  iraiismisil ,  ncc  uUus  alius. 

(b)  Siipplfi ,  viale  de  vobis  icnlirndi. 

(c)  Mir. ,  Lips.  el  PiW. ,  nec  eeperimus.  Melios  alii 
libri,  nec  cceperimas,  supple  ettc-  Postea  omnes  inss. 
niio  e\ceplo ,  suhihs  sucressio ,  iion  succcssores.  Ar- 
guiiieiito  eodiiin  Arianos  urget  Atliniiiisi:},  lib.  de 
SviiOi!  pag.  88S.  Quo  ,  iuquil ,  jure  ipsi  episcopi  esse 
poierunl ,  ti  ab  episeopis ,  qu^ys  ipsi  ciiminaniur ,  con- 
tiitiili  tunl.  Senteniije  btijus  iMiionem  sic  reddit  So- 
craies  lib.  ii.  cap.  40 :  Quonam  niodo  corum  (Sicx- 
unmtc.  Ptinim)  ordiiuiiionem  latnmiini  profram  «c /c;- C  Neqiie  liic  cxpcndinius  quo  simisu  iiieronyiiius  eutii 


esseiil ,  in  suis  Iwnoribus  sincipiciidos  essc  cen- 
sueruHi.  It:i  etiani  intelligi  poiesi  ac  delici  nosicr  Hi- 
larius,  ui  niiniriim  qui  cpiscopaiiis  ofJicium  ab  uua- 
iliemaic  sumpserini,  discipliii.x>  rigore  a  nulla  syoodo 
e  s  rehixalo,  epi^copi  iion  sint,  seu  non  ccnscaiitnr 
csse;  ea  vidcllcet  ralione,  qiia  episcopos,  quamvis 
lcgitiine  ordiiiaios,  eos  uon  cssc  dcclarni ,  qui  in  ana- 
tliuuialc  suiit  consiiiuii.  Yalel  qiiippe  Augiistiiii  raiiu, 
lib.  11  coiiiia  «i)isii)i:iin  Parineni:\ni  c.  13  r  In  ipsa 
pra^cisione  viliuin  ,  non  in  sncfumenlis  .  qiice  ubicumque 
suni  ipsa  ,  tera  tunl.  Quocirca  llieronyinus,  Dial. 
contra  Liicilerianos  morein  defcndens  Ecclesia; ,  qu.e 
ab  Ariaiiis  venienles  eplscopos  rccipiebQt ,  ad  objec- 
tiini  qiiod  S{iiriiiiiii  sanctum  pr:T$iare  non  valeant 
sic  respondci :  Si  Ariaitus  Spirilim  non  polett  dare  , 
ne  baptiiare  quidem  poiesl:  quia  Ecclesite  baplisma 
siiie  Sphiiu  tancto  nnllum  «st.  lUtro  tamen  concedit 
.iiigiisiiniis,  epist.  clxxxv,  n.  47.  foris  ab  uniute 
corporis  Chrisli  S|>iriluni  s:i«eluni  b:«l)eri  non  pos.se. 


<;ifiiitniH  tuireperunt,  qnnruin  idem  velni  falswn  n: 
reprobam  rejecerunt?  Sam  si  illi  non  liabuerunt  Spi- 
rituin  santtum ,  qui  per  ordii:(ilioiieui  infunduur ,  sa- 
cerdotium  non  accepeiunt.  Quomodo  emm  acccperunt 
cb  iii ,  qui  non  liabebanl  quod  dareiU?  Ilinc  ajiud 
Tliedorelum  lib.  iv  liist.  eccl.  c.  23,  Moy>es  a  Lii- 
cio  Ariuito  patriarcba  Alexandrioo  episcopalem  or- 
dinaiioiicm  riciperc  vebcnienier  rccus.ivil  liis  verbis; 
Absit  ui  ego  manu  tua  crdiner  :  le  enim  iiivocoiUe  non 
supervenil  ijr.ilia  Spiritiis  sancti.  lluc  acocdil  quuj 
IniiocciiliuLS  I,  opist.  ad  Maccdnnes  cap.  5,  bubel  : 
Asseniur  eum ,  7111  lionorem  amisil ,  lionorem  dare  non 
pussc;  nec  iltum  aliijuid  accei-sse,  qiiia  niliU  in  diinie 
eral ,  quod  itle  foisci  nccipere,  Acijuiesiimus ,  el  verum 
esl.  Cerlequiu  quod  non  liabuil ,  diirc  iwnpuluii ;  dam- 
nalionem  ulique ,  quiim  liabuit .  ptr  \i\a'iui  ivposilio- 
nem  dedit  ■  ei  qiii  particepi  factus  est  damnaio ,  quo- 
niodo  debeat  honorein  areipere ,  invenire  non  possum. 


ab  Arianodaiition  posse  inllcielur  :  boc  enioipolcst 
eli:im  vcre  dici ,  sed  allcrius  esi  qu;esiionis. 

(d)  Quia  scil.,  ut  loquiiur  lnnocenlius  i,  episl.  nd 
Mncedoncs  c.  3  ,  Riim:ina:  tex  est  EcclesitB  tenienlibus 
ab  hcereticit,  per  iiiaitus  inipofitionirin  ,  laicam  tanluw 
liibuere  coniniunionem ,  elc, 

(e)  had.  ct  Er.  cuin  aliquot  recentioribus  niss.  quod 
audiiis  :  inale.  Deinde  soli  ediii,  iioii  paiiar.  Hic  lan- 
deiii  declirat  llilarius,  qaod  bacteiMis  dissimulavit , 
uliimiiiii  vi'lL'licct  Aiicyr.ina!  syuodi  'lecreluni :  quod 
ciiiii  reiiqiia  episliila  npiid  Epiphaiiiuni  hxr.  ixxiii 
b:ibetiir,  ol  niiiii.  II,  refeiliir  liis  TcrbiS  .EtTts- 
i^o-jniu  rai  OJiriu  if/MV  Tiv  Hars/x»  ituxipa  tou  Tiov , 
ofiotcJTtov  Si  n  TavTOO'j»tov  'U-jUi-.hi  Xurn  t(u  Uotrei.Kv.'.- 
dcxx  ta-TM.  Si  quis  Vutrem  poteslate  limul  el  s:itsiontia 
l'ilii  piilrem  asserens,  coHiiibilanliateiH  vel  ejusdtin 
cum  1'alrc  subitaatiie  Fitiumeste  dirul,  analhema  til. 

(f)  Cariiulensis  codex ,  uiius  Ci^lb.  ot  aller  Sor- 


OU  h:ec  aliai|iie  Patrum  vcrbn  ,  maxiine  ex  Ebbonis  r^  boii.,  Iwinonsiun  nescio,  eic,  quaiii  lcctionem  uliro 

ls<..,..»r.c;o  ..„,.»<!;.>«..     .i;c.,..i., ,  «..•  ....    ..,.l:.l..   ........   V <• -.:    .: . : „..i.„......^ .:.,    _...  .. 


Uemensis  occasione.  dispulaiuin  esl  an  vnlid:i  essct 
episcopi  consecratio  ab  iis  f:icia ,  qui  aiintliemaie 
daintiati  eraiil.  Verinn  e\  verbis  Innocentii  liquei, 
euni  non  lam  iiegasse  collatain  ordinatioiieiii ,  quaiii 
ordinis  hoiiorem ,  et  ipsius  exercendi  |>olest.iteni  : 
(|uia ,  inqiiit ,  iioKnr  tex  est  /•,'rWdsi>;  nec  ex his  aliqnem 
in  ctericulut  Iwnorem  vel  exiijiiuin  tubroqiire.  IJiide 
quod  Aiiisius  sialucral,  ut  a  liono.sn  ordinaii  rccipe- 
renlur.  qu:iinvis  conlra  prisiiiiiim  iiiorem  ,  t:iiiicii 
pro  ulilil:ite  RccI<!SI;l>  rile  sanciiiiiii  essi>  non  ncKai. 
Fuielur  eti:im  ,  Nuvulianis  a  Nic;ciia  synudo  indultum 
'jsso,  'Jt  ad  Kcrlesiain  rcdeuntes  iu  Clero  perinaiic- 
rcnl  :  huc  caelnris  iia  nogatiiin  csse  propiiKnans ,  ul 
cl  potuissc  onncedi,  ei  qiiod  iiegatnni  fiierit,  ex  di- 
sciplinje  consiietudine,  iion  aiilcni  i|iiod  irriia  exisii- 
inu'ctur  ha;reticorum  ordinaiio,  facluin  ossu  satis 
iiiilirct.  Scd  et  Uomaiias  Kcclcsi:u  <|ualc  ea  dc  ru  jii- 
iliriuin  fiierii ,  luntiilc\  iisiis  csl  .■*ii:;iisiiniis.  oplsi. 


pra<ferromus ,  si  sinerent  prinia  subscqnenlis  notu: 
apologetiae  verb». 

(9)  Ita  ciiin  tribus  prxdictis  inss.  alii  duo.  Al  Er. 
ct  Lips.  el  Par. ,  >tmi/is  ^ss^iiliii'  lonfesiionem.  Bad. 
cuiii  pliiribos  mss.,  obsimitit  etsenlia;  confetsionem, 
I.oco  alistmifi],  non  (lisplicercl  ob  simHit ,  vel  ciiiii 
ms,  Ceiiiiaii.  ub  uiitiqua  iiiaiui  ^ocunda  ,  ud  timitis. 
Posl  liaic  vcrba  ^equilur  in  iiiss.  s:opc  jani  Inudaiis 
posln-inu  liarc  A|ioli>gi:e  puis  :  iVuiinfiiid  rideor,  qiiod 
nesciei ,  probare  potuis^e?  iVoit  H<ii)Ui'.  Sed  quia  pilet 
catliolica  iion  dcbeul  niii  per  unliilem  iiiuUitndinnH 
credere ;  til  stinili/icjitit^iii  laiiiuiM  iiii  e.xctudendam  uuio- 
nem  eommemorel .  noii  ad  diicidium  uuil  ilii :  idcirtt 
nw  dixi ,  citm  nombiti  AoiNntiiii  nviue  bomaiiisH  nesns- 
sem  (  mendose  in  niss  uiio  reconiioie  Carn.  ox- 
eepto,  itwiniTil,  el  inox  recemsient),  lameu  ptr  uNilit'- 
lein  limilitudinnu  recepisie.  Iloc  iptuin  itatim  («^N«iM 
•  'ii/,i)/i'i  iihfKil^ii  ■  Tcihir  Ih-iiiii  ovli,  clc. 


«^ 


54" 


ArOLOCETItA  AD  REPREIIENSORES  LlCm  DE  SYNODIS  RESP0N5A. 


r.4C 


ca;!i  alqiic  lorr.o,  me  cniii  DOiitrum  audibseni .  sein- A      9--  ELjressus  snm ,  Fratrcs  cliarissimi ,  liuman;B 


|i' r  laiiicii  iilruinqiic  sciisl^sc,  q!iod  (n)  per  homoii- 
^ioii  lioiQocusion  oporterei  intclligt  :  itl  est,  niliil 
siiniio  sibi  secunJura  naturjm  esse  possc ,  nisi  quml 
rsset  ex  radcm  nalura.  Rcgeneraius  pridem ,  ci  in 
cpiscopaiu  aliquanlispcr  mancns ,  (iJcm  Nicxnam 
iiiimqRam  nisi  exsiiialurus  audivi  :  sed  niilii  liomousii 
el  homoeiisii  intelligcntiam  Kvangclia  ci  Apusioli  iii- 
limaverunt.  Pinm  est  qi\od  volumus.  Nc  damnemus 
paires ,  ne  animeinus  hxreiicos  :  nc  diim  hxresim 
.ipellimus,  hxresiin  nutriamus.  Inierprct.tli  patres 
nosiri  sunt  po$t  synodum  Nics^nain  liomousii  pro- 
prieialem  (i)  religiose ,  cislant  libri ,  m.inct  con- 
scieniia  :  si  quid  ad  inlerpreiationem  addendiim  esl , 
commnniier  consulamus.  Potcst  intcr  nos  opiimiis 


conscienli:e  pudorcin  :  et  hnmililalis  mca;  imme- 
mor  ,  dc  lanlis  ac  lam  recoiuiilis  rebus,  el  ad  usqiie 
iianc  :i'iatoiii  noslram  intentatis  ap  tJciiis  amorc  ves- 
iri  coactus  hxc  scripsi ,  ct  qu.-c  ipse  credebam  lo- 
cutiis  sum  :  conscius  milii,  lioc  me  Ecclesi.ne  militix 
mcse  siipendium  deberc,  (c)  ut  per  has  liileras, 
cpiscopatus  inei  in  Cbrisio  vocern  ,  secundum  doc- 
trinas  evaiigelicas ,  destinarem.  Vcslrum  520  *^st 
in  commune  traclare  ac  providere  atque  agere,  ul 
quod  usque  nunc  inviobbili  fidc  manctis ,  relijjiosa 
coiisrieniia  conscrvetis,  et  teneatis  quod  tcnelis.  Mc- 
menloie  exsilii  mei  in  orationibns  sanctis  :  a  quo 
mc  ,  post  expositioncm  linjus  fidci ,  nescio  an  lam 
jucunJiim  cst  nd  vos  (d)  in  Domino  Jesu  Cbristo 


fidei  sialns  condi  :  ul  nec  ea  qu^  l>enc  sunt  consii-  D  reverti ,  qiiam  securum  c»t  mori.  Dcus  et  Dominus 


Inia  519  vexentur,  el  qu:n  male  sunt  inlellecta  re- 
sccenlur. 

(a)  In  viilgaiis ,  per  hoiiioiuslon  Iwmousion.  Cum 
vcrbii  llilarii  inodo  allatis ,  $e  pcr  uiiUatein  simititu- 
diiiem  recepiite,  in:)gis  consonai  leclio  mss. 

(Ii)  In  excusis,  religiosi  exlant  libri.  At  in  mss.,  re- 
ligiose  :  quod  referinr  ad  verbum  interpretaii  sunt,  ct 
illustratnr  liis  verbis  n.  27  libri  conira  Conslant.  ' 
Exttanl  enini  litlera:,  quibus  id ,  quod  lu  criminosum 
piitas ,  pie  liinc  este  sntceplum  doceiw.  Porro  eiiJiii- 
nnm  apud  Socratem  lib.  i ,  siib  nncin  ca|i.  8  ,  exstant 
Eusebii  Pampliili  lllier.r,  quibns  haiic  vocciii  sibi  pie 
ac  religiose  expositaiu  se  suscepisse  ^cribit. 


nosicr  incontaminatos  vos  ct  ilLcsos  in  diem  revcla- 
tionis  rcscrvet  opio,  Fralres  charissimi.  (e) 

(c)  Editi ,  el  pro  «< ;  et  niON ,  dettinare  pro  desti-     ^'j 
narem :  corriguntur  cx  inss.  Prxferre  lamcn  licct      ; 
ciim  Colb.  ct  Germ.  debcre  per  lias  lilteras...  desli- 
nare. 

(d)  Er.  ,  iMir. ,  Lips.  ct  P;ir. ,  in  domum  Cliritti  ; 
reverii ,  Bad.  ei  oinriibus  mss.  rcniteniilins.  / 

(e)  In  recentioribiis  mss.  sic  abjolviiur  Iiic  liber  : /'/^ 
Homousion  grircum  csr.  Inlcrpretalio  homonaion,  BHiKt'"*''^ 
subslanlim  '  el  liomomsion  inlerpretvlur  simitis  tubslaii- 

tia: ,  scd  per  hoinuusion    oportel    iiKeHigi ."  quoe  slu- 
diosi  aliciijiis  poiiiis  iiota  videtiir,  qiiam  auctoris. 


521522  s^p^CTi  HILARJI 
APOLOGETICA  AD  REPREHENSORES 

LIBRI     DE    SYNODIS    RESPONSA  (fK 


I.  In  luec  iiHiit.  3:  Et  lieet  non  sine  aliqno  aurium  C 

scandalo....  resiilerlnt  Oiientalet  Anomocis. 
Si  diligcnler  senleniia  li.cc  cxpensa  essel ,  forie 
lolius  tractaius  mci  raiio  non  fuisset  suspiciosn.  Non 
cniin  (g)  lacui  essc  illic,  quod  nou  nisi  cum  scandalo 
essct  audiendum. 

II.  Inilio  num.  15  ,    post  recitalionem   piimi  decreti 

Aneyranie  synodi. 
Expositioncs  onines  (Ancuruiue  synodi ,  qnw  hoc 
libro  describuiilur),  si  quid  habent  criininis,  intra  sc 
habent ;  cjeteruin  non  hahere  iii  publica  facie  exisli- 
nianlnr.  Sedquia  scirein  ea  sola  Siriniumessc  delata 
(  (.  eas  solas  dclaias). 

III.  Respicil  isia  mim.  77  :  E.xposila  similis  substan- 
tix,  qujc    hoaiccusioa   appelhtur,    fideli  ac  pia  j) 
intelligeiitia. 
Non  puto  quemquani  admoriem.lnin.  in  lioc  ioco  ut 

expendat ,  quare   dixerim   SIMiLIS^  SUBSTANTLE 

(!)  Primum  typis  m.indala  in  ed,  Yeronensi,quam 
reciidiniiis. 
(</)  Hiic  iia  cvidcntcr  postulat  sensus,  ut  pr.-cfcren- 


PIAM  INTELLIGENTLVM,  nisi  quia  intclligcrem  cl 
impi,oni:  ci  idcirro  similom,  non  snliim  rrqiialem  , 
sed  ctiam  eamdem  di.xissc.  ui  neqnc  siniilltudincm 
qtinm  111,  fialer  Lucifer,  pr.-edicari  volueias,  inipro- 
barem  ;  ei  tsmcn  solam  piam  esse  simlliludinis  in- 
lelligentiam  adraonerem,  quu;  unitaicm  subsianiijc 
prajdicaret. 

IV.  In  mss.  cum  superiori  uno  tenore  continuatum  per- 

tinet  ad  lioc  nuin.  78 :  0  sladiosi  landem  aposiolica: 

atque  evangeliese  docirin«  viri....  quanlam  spcm 

rovocandae  vera;  fidei  attulislis  1 

In  co  vero,  qiiod  laudans  eos  in  invidiam  dcducor 

a  quibusdam;  parum  iniellecius  sum.  Non  enim  eos 

verain  lidem  ,  sed  SPEM  REVOCANDifi  VER.^  FI- 

DEI  atlulisse  dixi :  ut  sieut  illi  auditi  sunt,  ita  et  nos 

ex  hoc  conlra  Valentem  ei  Ursacium  possemus  au- 

diri ,    ct  (A)  coaptandus  .td  eos  allociitfonis  sermo 

blandus  nihil  .aliud,  quam  prociirium  convitiorum 

effugeret  foediiatem  .  cum  amarius  aique  eiiam  pro- 

diimdnxerimus,  qnamvis  exsief  in  mss.  tacuissemillic 
(h)  Ita  ras.  Micb  Ai  Cari,.  et  Tell.  conpta  ea  deus' 
Forte,  71(0  aptd  ad  eos,  ve!  cwptus  ad  eos. 


jH  sancti  hil 

briiius  in  consequcnlilus  (piaseritm  num.  01),  oc- 
culia  expusitiiiiiuiri  cssciu  si aiidal;<  pnnlauiiis. 

V.  i4pM(«r /lij  iiMm.  80:  Oro  aiilcm  \os,  sandissiiiii 
viri ,  ulcuin  boiia  vi.Miiu  sulliciiiidiiirs  nicasasii- 
meiis. 

I'ro  prndeniij  vcslra  expoiidiie,  qiiid  .sil  a  s.iiiclis- 
.••iiiiis  viris  iiosccie,  iil  cuin  liuiia  venia  aiidi.uil  di  • 
cciilein;  oi  aii  ejiisdiMii  sa  adulaii,  cl  idijnrguie. 
lltiC  idto  ila  dirliiiii  cst,  («)  (jiiia  (|ii.ii  .nd  piMt.sens  la- 
cita  :ib  liis  {Li(j(itii  Siniihim  inhsii)  lnissLMii,  ciam 
prodiluius  (iium.  'JO  M  01);  noii  lainen  in  liis ,  qiix 
pi's  cni  taniquiiii  cxcusabilia  defeiidi,  vidcrcr  cajuin- 
niari. 

VI.  Aiiiiiet  ud  hwc  num.  87:  Kl  ego  invilus  litel , 
respoiidcbo,  ctc. 

Saiis  alisoluic  ,  Dnniiue  fr^iler  Lucifcr,  cogiiosci 
pKliiil,  inviliiiii  nii;  bdiiiaMisii  luciitioneni  lialiore.  !>cd 
qii.i  lii  siMiilitndiiieiii  Filii  aU  Paliciii  pr;cdicabas  , 
dcniiiiisiraiio  ejus  a  ine  fuil  cx|>onenda  siiie  viii.i. 

VII.  Ilis  siibiieciitur  num.  88  :  (6)  Synodi)  5;iiiiosa- 
lona'.  subscribenduiii  |iula^..  Siibstrilmiiiiis  ci  Nicica- 
synodo. 

Nuinqiiid  ei  bic  (c)  de  iioinocusiono  lotjcnlein  ,  ad- 
111  iiui,  noii  aliicr  osiendciis  snscipi  o|iorlere,  nisi  ad 
nuilaieui  substanli;c  rcterreinr  ? 

VIII.  liepreheusorum  ocalis  cxponit  hoc  tmm.  89  :  Et 
ine  niove.t  (cuni  sitaiidaio)  lioinocnsii  nuditas ,  elc. 
Anne  (|uisi|iiaui  inc  cxistimarc  poieril  liomoeusion 

vcllc  suscipcre,  dc  qiio  isla  tractavi  ? 


(fl)  Parlicula  iil  videliir  iiir  deessc. 
(b)  Aplius  sutijiin;;ci'ciur  illis  ejusdem  nnmeri  ver- 
bis,  Decernatar  niliil  di/ferre,  wiius  et  simiUs  e»se  sub- 

StdlllKV. 


ARII  EPiscon  •,•,» 

A  IX.    Ilttic  iiffiite,  nililiiciuir  posl  nllntn  exemplu  Cdriiin 

quir  exteriia  tiiiiilitudiiie  fiitlunl. 

Niiinqiiid  ct  bic  siiiiiliiudinis  negligcns  fui  ? 
523  524  X-  Coiweiiit  liis  niim.  90  :  rarcciis  cnini 

adliuc  de  liis  niliil  dico,  (/mo,'  Ancyrx  cum  tcandiilo 

dccreln  innt. 

.Vniic  ('xistiniiir  suspiciuncni  ab  liis  adinicre  ,  vcl 
c;i  l.iiid.iie  qiiibiis  parco?  Parccre  cnim  ,  cl  cuni  di- 
liiliiiiic  ad  lioc  p;irccrc,  niliil  iinprobi  est  ct  iiMnissi. 
XI.  In  ims.  d<'ciino  conlinual.im  cadil  in  illa  u.  91  :  lit 

piobari  possii  bomaeiisioii ,  non  iinprobciinig  lio- 

nioiision  ;  iiem  et  in  ista  rjusdein  nuineri  :  Iinpiuin 

esl  (|ni)il  audilis,  eic. 

An  liic  siniilein  siibbiaiiiiain  aliiid  paiior  esse  nisi 
l^  II;  .itn?  qn:c   ^i  nMi   iina  sit   anieu  coulitvuda,   jani 
|;i>stoa  iinp  c  sit  siinilis  pradicanda. 
\ll  Suhjicitur  post  ha:cnum.  91  :  Hoinoeusion  nescio 

n>'C  intclligo,  nisi  tuiiluni  ab  siiiiilis  esseniix  con- 

fessiune,  etc. 

Nuniquid  vidcor  quod  ncscivi  probare  potuissu 
(accipiendo  homceusion  pro  timilitudine  non  suvniaii- 
liali)!  Non  iiiiinie.  Scd  quia  lides  caiholica  non  dc- 
bcat  iiisi  pcr  uiiiiatcin  similitudincin  credere;  ul  «i- 
iniliiudiiiein  laniuin  :id  excludeiidani  iiiiiuncni  cun:- 
nienioret ,  nun  ad  discidiuni  uniiaiis  :  idcirco  iiiq 
dixi ,  ciim  noinina  hninonsii  aique  homoeusii  ncscis- 
scni  ,  lainen  per  uniiatcm  similiiudincin  recepissc. 
Iloc  ipsuin  siatiin  se<|uens  scnteniia  absolvit. 

C  {c)  Kx  Eiasmi  ct  Miraii  niargine,  ubi  lisc  apologc- 
lica  nota  jacel,  lestiuii  potest,  ne  homceuiion  negligen- 
ler  tuscipialur,  non  admonui. 


AUMOIMTIO 

IN  EPISTOLAM  SEQUEMEM  ET  SUBJUNCTUM  EI  HYMNUM. 


Ilanc  epittvlam  niignmcntum  bominis  oiiosc  iiulo- 
cti  vocat  Hrasmui,  (jillotius  sfiiliil^i  Forliinnlo  sibi  ti- 
dcri  conficlain  ;  idiue  ciim  verissinic  scii/^sisse  Scullc- 
lii.i.  pag.  5il,uss(3rern/.  .ll  forlunatn  ipsi,  qui  illius  sc 
noii  iiiictorem,  ted  leslem  (acil,  fidem  non  dclreclaiidimt 
tiitrito  cenxeiit  a^qiiioies  ri^riim  iriliiHulvrei.  iVut  enim 
cridiiiit,  sanctutn  Piclareiisii eccUiiii'  Prasuiem  meidi- 
tntn,  cuin  ciiiii  propiia  Hitarii  manu  nubscripfim  sua 
celate  Piclaris  pro  viitiiere  comcnalnm  estt  ieslnin\ 
csi.  Lnnge  miiini  vtrilaii  conseutaneum  etl,  M  cum  g  - 
iiMiiiiim  lltlarii  epittoliim  prce  maiiibns  licherel  ,  en 
iipmtsin  adulltrinam  luppoiueril.  Si  quid  aitlcin  in 
SHiiiiiia.  qu  im  cx  eu  cjpriiiiit,  piiulo  aliier  cnuntial 
qnim  in  i//u  njiili/ifmr ,  eo  ipto  pnUim  [acil .  illnm  i; 
jf  («1(1111  noii  fuisae.  A'ifri/  porro  in  cu  iiilvertxim  po  nc 
prHdenleindiqnum  parenle,  qui  ciiisniinam  filiatn  ttinul 
et  piieUiiin  teneninium  Virbinad  ipsiut  captuin  iiccoiiiiiiii 


ilaiis  a  vnnii  stFculi  pompis  ac  delieiii  avocal,  ul  eam 
coelciti  sponso  bonisque  if.elioribus  prceparet.  Cum  nu- 
lcin  senuonis  obicurilules  et  aiiigmala  ad  excilandus 
ingeHii  virei  valde  idonea  linl :  nvn  imprudenUr  iit  uli- 
tiir  solUcititt  p.iter,  mullis  jaiu  aiinis  a  patria  domo  re- 
tnotus,  iit  ex  retponsis  /S/iie  iiit/eiiiiim  ;«:  sludium  illiui 
ciperictur.  Jain  eiiim  tricunio  sullem  Abram  non  vide- 
ral,  cutn  hanc  ei  epislolam  scripsit.  In  ea  liymnum  inti- 
''  (liliiiuiii  paritcrque  serolinum  ipti  se  niitlcrc  hiiiii'>i(i(. 
t.xcidil  seroliuus  :  led  mnlulinum  una  cum  epiilola  ad 
calcem  gcslorum  lliUirii  a  fvitunato  scriplorum  in 
qiiiim  plurimii  iiiss.  rcp«Tirf  esl.  Vtrumque  illud  opui 
III  (iiili()u/s  llilaiii  edilionibus  libro  de  Si/iioiiis  iioii 
III  ,'/i'  .■iubiitiiiiitui .  .Siiin  iil  /iiriMici  l/iiiriioM  Callorum 
lillerii  nb  co  aecepiat  juisse,  iia  *t  illiui  rcicnplum 
eum  hbro  de  Stjnodis  luisswm  ^s>i>  ti(ri  NM>l/imiuM  *•<. 


S*4 


EPJSiOLA  A!>  AmXMi  FILIAM  SUAM. 


525526 


SAi>CTI  IJILAIUI 


EPISTOLA  AD  ABRAM    FILIAM  SUAM 

(CIRC.V  FINCJf  AiNKl  538  HISSA.) 


Ililucligbiiiix  fllia;  (a)  Abrx   Hihrius    in  Domiiio  A  ^'''i  >  '''■'*<  ^'i*''   <)'"«'   tloqui  non  |iossum.  NiiiiK|uitl 


«a'iiicni. 

I .  Abia  pairit  t^taitium  dolel.  —  Acccpi  liKeras 
lu.is,  iii  •iiiiliwi  iiiiolIi);i)  detideraniera  te  mei  essc  : 
cl  <:ertiiin  (tfti.  ccrie)  iu  liabeo.  Seiiiio  enim  qiinn- 
tuin  piaisciiliu  Iioruiii  i;iii  aiiianlur  oplabilis  sit.  Kt 
qiiia  gnviMii  iibl  cs^e  ■.•!'-eiiliain  meaoi  scirc-in,  iie  me 
riiiiu  iuipiuiii  o.sst:  uri;u  ic  «.vistiinares,  qui  tuin  diu 
a  W  alies-iiii  :  t.xiu<arc  lilii  el  profeciinuim  mcani 
vl  iiKiins  \oliii,  ul  iiilelligerc&  nic  nO!i  iinpie  tibi, 
si'(l  ■aiiliier  deesse.  Kuiiiqiie  cum  te,  Glia,  ut  iini- 
c.i'11,  iia,  quaniuin  a  me  est,  et  uiianiiiiein  hubc;iin; 
vclleiii  te  pulcberriiiiain  omniifn  et  saiiissiinain 
v.vcre. 

i.  Ilitarius  abesi,  ut  vi-slem  ti  niargariiam  pretio$am 


n;iii  serieiim  secuiidum  siiblililatein  cjus  (ci  s|iailuiii 
ciat?  N(iiii<|uid  candori  ejus  nives  coinpaiauc  iiuii 
nigresccliant?  Numquid  uuruin  juxta  fiili;iT(mi  cjiis 
ii>>^  lividalur?  Ipsa  enini  iMuiticolor,  el  iiiliil  iiror^iis 
coniiiariiiuin  ci  |ioier;it  xquari.  Post  i|uaiii  vidi  iiiar- 
g:irit:im  :  qua  visa  staliiii  coiicidi.  iNoii  eiiiiii  potuc- 
riiiit  nculi  inei  siisiincre  Uinliini  (Jus  colorciii.  Naiii 
nKCcicii,  iiec  lucis,  nec  maris,  nec  icrru;  spccics  pul- 
criludini  ejiis  poteratcoinparari. 

4.  Llfiusque  fommoda  el  doles.  —  Et  cum  prosii;i- 
tusjaccrcro,  ait  inihiquidani  de  assistcntiliiis,  Vidco 
lc  solliciiiim  et  bonuin  paircm  esse,  ct  hanc  vcbleni 
atquc  liaiic  iiiargariiam  ad  liliam  tuain  desidcraie  : 
scd  ut  iiiagis  dcsidercs,  osiendo  liliii|uid  adliuc  lia:c 


/i/i/i  nmquirat.  —  Nuntialum  crgo   niihi  cst,   essc  U  vciiis  atiuc    niarganta    boni    halicut.     Vcstis    !i:ic 


<;iii'nid;i;u  juvenem,  babcnieiii  inar^jarilani  ei  vesiem 
iiixslininbilis  prclii  :  quain  si  quis  ab  eo  pusscl  inc- 
rori,  siipcr  humniMs  divilias  et  satutem  et  dives  el 
s:ilviis  fierci.  Ad  'i;.'  c  (b)  his  auditis  profccius  suiii  : 
ail  queiii  cuin  pcr  niiilias  et  luiigas  et  dilficiles  vias 
^cnissem,  vidcns  miin  slatiin  prucidi.  Adcst  cnini 
l..'iii  ptilcbcr  juvciiis,  iit  aiite  coiispecliiiii  cjus  neino 
aitdcal  coiisisiere.  Qui  ubi  iiic  irotidissc  vidit,  iiiler- 
1.  ^'ari  me  jussit  quid  vcllem,  ct  quid  rogarcm  '  ci 
cgii  respondi,  audissenie  do  ve»tc  sua  et  niargarita. 
ctob  id  veiiisse  ;  el  si  eam  inilii  dignarelur  pra^stare, 
(ss<:  inihi  flliani  quam  vcheinenler  diligereni,  ciii 
b.iiic  vcsteni  at'|uc  margaritain  quxrereni.  Ei  (c)  in- 
liscc  prostralus  in  laciem  lleo  piuriinum,  et  nnc- 


niiiii<|u iiii  liiicis  coniediiiir,  non  usu  alteiiiur,  iion 
sorde  inlicilur,  non  vi  sciiidilur,  nnn  damno  aiiiiiti- 
iiir  :  scd  sciiipcr  talis  quali:>  esi  pcnnaiicl.  Muigaiiuc 
vcio  ba'C  virliis  esi,  iit  si  quis  eani  induerit,  non 
;rgrotei,  nun  scMCScat,  noii  inoriaiur.  Niiii!  oiiiiiino 
iii  .<;c  h..bci,  qudd  sit  (/)  noxiiini  corpori  '  sed  lacnii 
c:i  niliit  accidii,  quod  aut  morleni  aOciat,  aul  xt;ilem 
dciiiutcl,  aul  inipediat  saiiitaicin.  (jiiod  ubi  audivi, 
lilia,  cxaiiiniari  inagis  desiderio  inargarii*  et  vcstis 
isiiusca'pi  :  cl  sicut  proslraius  jacebam,  indeficienli 
Ibaii  ci  iiileiiia  or;ilioiic  jiivenciii  prccari  coepi,  di- 
ceiis  :  Itcmiiie  saiicie,  niisercrc  preci  me;c,  el  inise- 
rtre  solliciiudiui  el  vilae  iiie;c.  Si  eniin  liaiic  vesiein 
niihi   ct  inarijaiiiam   nun  contedis,    miser   fuiurus 


tibus  ac  diebus  ingeiuisceiis,  rogo  uti  audire  digna-  C  ^iini,  iiliaiiiquu  nirani  {g)  vivciileiii  pcrtiiiurus  .  cgo 


reiur  preceni  ineam. 

3.  Yeslis  h<ec  et  mnrgariia  quanti  facienda.  —  Posl 
(|ii.K,  quia  bouus  est  juvcnis  ct  (d)  raelius  illo  iiiliil 
esl,  alt  iiiihi,  Nosti  hanc  vestem  atque  hanc  laarga- 
niani,  qiiain  a  me  lacryinis  rogas  uti  eani  iilia:  tiix 
coiiccd:ini  ?  I:t  ego  respoutli  illi ,  Doniiiie,  audiiu 
cuguoi  de  ipsis,  ct  lide  credidi  :  et  sciu  qiiia  op- 
liiiiae  sunt,  et  salus  vera  esi  hac  vesle  iui,  et  i>ac 
iiiargariia  oriiari.  El  slaiiiii  iniuisiris  suis  pr;e- 
ccpit,  ui  niilii  cl  vcstein  haiic  ct  niargaritain  tisieii- 
dcreiit  :  ct  conrcsiiin  iia  ru.  .\c  vcsiein  priino  vidi  : 

(a)  In  plcrisque  niss.  .iprm. 

(b)  In  nno  ms.  Colb.  ad  hunc  vtdendnm,  sine  his 
iiinlitis. 

(i)  Sic  inss.  Al  cdili,  iii  <eri'a;ii  jiroslrnuii  [iicie. 

(a)  i;xcni|il:i  sancti  Pelri  de  Ciriiura  Ceiioniaii. 
iiiclior  illo  nullus  esl. 

^  (t)  Uad.,  Er.  ei  Mir.  partem  habuerat.  Lips.  es 
Erasiiii  margiiie,  piir  eral.  Nuvissinia  cdilio  Par  spar- 
»«»»  ernf.  ncccensis  nis.  prirparutum  non  erat.  OUo- 
btjiiiiis,  s;.>«r<i)»  crat.  Signilicut  Hitariun,   niousirai* 


p'.'1'plcr    hanc    vcsteni    ol    iiiargarilain    pcregriiiari 
volo.  Scis,  Domine,  (ptia  libi  iion  ineniior. 

527  ''  lliiarii  filuv  proniitlunlur,  modo  vana  or- 
iiiiuifnia  nbjiciat.  —  Post  quam  vocein  nicam  aiidivii, 
julict  nie  icyare  ;  et  ait  iiiibi,  iiioveruiil  me  preccs  et 
taciyin*  lu;c,ei  Lcnc  esi  quod  hoc  credidisli.  Et  quia 
«li\isii,  le  pro  bac  margarila  ipsaiii  viiara  tuam  velle 
iiiiptiiidere,  iioii  possum  cam  libi  negare  :  sed  scirc 
dcbcs  proposiluiu  ct  voluniaiein  nic.iiii.  Vcstis,  quam 
rgo  dedcro,  lalis  c.^f  iit  (/()  si  quis  volucrit  vesle 
alii  coloiaia  cl  seiica  ci  aiirata   uti,  vesiem  meam 

X)  sibi  vcsiis  sulililitati  comparaluni  scriciim  prorsiis 
spanuin  esso,  ex  quo  scil.  fniies  iiauiici  et  sporla: 
olim  (irbaiit. 

(/)  Ediii,  obnoxium  :  (^mondaniiir  cx  mss. 

(g)  Im  uiio  Mis.  Colb.  JM^LHcm,  iioii  riientem. 

(Ii)  Alicr  e  iiiss.  Colli.  cuin  IJoheri;iiio,  Oiiob.  ei 
Ceiion».,  si  qna  puella  :  el  roox  solus  Ouob.  iii  vesla 
111:11  rupi  iiiiii  poasit.  Huc  speclai  illud  (;y|)ri;ini  de 
DiscipLei  llabilu  virginuin,  Sericum  ei  pnipurain  in- 
dula:,  Christum  induere  non  posstuit.  SicHieronyii  ii 


.'iSl 


SANCTI  IIILAnil  KPISCOli 


559 


caperci  non  posslt.  SpiI  illi  tlalio  cam,  (\»x  coiitenia  A  firl :  Ego  veslcni  allfiramexspcflo,  propicr  quam  p:i- 


sit,  non  ^cricn  lialiiiu,  sod  (a)  nalivis  cnloribiis  ci 
iiisuiiipluoso  texlu  vejliri  ;  ita  ut  propler  consiielu- 
(lincin,  purpurnin  (6)  pcraiigusiain  veslis  liabenl  : 
iion  ciiani  piirpura  ipsa  (c)  «lilTunUatur  in  vesteni. 
Margirita  vcro,  qnaina  mc  pells,  natur.T!  rjuscst,  iil 
liaberu  cam  ncnio  possil,  qui  iiiaii;arilam  aliain  lia- 
iiucrit  :  i|uia  ali.x  niargaritx'  aul  dc  lcrra  aul  dc 
mari  siint;  meaauiein,  u(  inse  tn  viiles,  speciusa  ct 
prctiosa  cst,  iiicomparabilis  et  coclesiis  est,  iicc  di- 
gnalur  il><  cssc  ubi  alijc  sunt.  Non  enim  rcbiis  mcis 
convcnil  cuin  rebus  hominis  ;  quia  ([ui  vesie  mea  ct 
margarita  utiiur,  in  xternum  sanus  est ,  non  febrc 
cxardescit,  uoii  viiliieri  paiet,  non  annis  demulalur, 
non  morledissolviiur;  (i/)  xqualis  eniiu  sempcr  et 
ccicmiis  cst.  Eso  tnnen  hanc  vestemet  hanc  niarna 
ritain  ineam  pelcnii  libi  dabo,  ui  eam  fili;u  Iu:e  pcr- 
fcras.  Sed  prius  scire  debes  quid  vclil  fiiia  lua.  Si 
se  bujus  vestis  el  margarit.T;  mex  digiiam  faciai,  id 
csl,  si  vesies  sericas  el  auratas  oi  infeclns  iiaberc 
nulucrit,  si  oiniieni  maijjaritiim  .iltcram  oderit.,  tuiic 
Ikcc  qiicE  n;c  rogas  libi  pr.-cstabo. 

C.  Filiant hoiialw ul  modenii  ulalur veslibus.  —  Post 
quam  vocem,  filia,  Ixlus  exsurgo,  et  sccretum  hoc  ha- 
bens,  lunc  ad  te  epistoiam  feci  :  rognns  tc  per  iiiul- 
las  lacrymas  meas,  ut  te  liuic  voii  ct  margaritx 
rescrves,  neque  miscrum  sencm  lali  damno  tun  (c)  fa  • 
cias,  si  hanc  veslcm  ei  banc  margaritam  528  "<"> 
habucris.  Tcstor  {[)  aulcm  llbi,  filia,  Deura  cceli  et 
lerrx,  quia  niliil  liac  vesic  aiquc  liac  margarila  pre- 


tiT  nieus  a  me  lam  diu  peregriii;itur,  quam  inilii 
quxrit,  (|uam  iion  po.ssum  habere  &i  hanc  habucro. 
SulTicit  niihi  lana  ovis  nicx,  siiflicit  mihi  coliir  quciii 
nalura  aiiulil,  suflicii  milii  lcxtus  insumptuosiis  : 
cxtcnim  vc$trm  illam  dcsidero,  qux  dicitur  non 
absunii,  noii  ;itii'ri ,  iioii  .scindi.  Atvcro  si  tibi  mar- 
garita  ofTcraUir  aui  suspciideiula  collo,  aut  digito 
coaptanda,  diccs  ila,  Non  milii  impcdimenlosiniislx 
inutilcs  ct  surdidx  margaritic  ;  scd  e\speclo  illain 
prctiosissimam,  pulcherrimam  ct  uiilissiinam.  Crcdo 
patri  meo,  qiiia  et  (/i)  illc  ci,  qiii  iianc  spopondit  sibi, 
crcdidit,  prnpier  qiiam  mihi  significavit  se  ciiam  mnri 
vclle  :  lianc  cxspccto,  hanc  dcsidcro,  qux  mihi  pr;i:- 
siabit  saluiem  ct  xtcrnitatcm. 
B  7.  Filiniexspeclal  rescTiiiluiii.  Hyiniiutmatuiinuscl 
seroiinus.  Abra:  iiiaftv.— Ergo,  lilia,  siibveni  snllicitu- 
dini  mc;p,  et  haiic  cpistolam  nieam  sempcr  lcge,  ct 
huic  vesii  el  margaiil;c  tc  rescrva.  Et  ipsa  iii  milii, 
nullum  iiitcrrog:)ns,  quibu^Iibct  potes  litteris  rescri- 
lie,  uirum  vesli  liuic  ct  margaritx  tc  rcservcs,  iit 
sciam  quid  jiiveiii  i.li  respondeain  :  ct  ut  si  illaiii  dc- 
sideras,  si  exspcctas,  hclus  possim  ad  te  redilum 
cogilare.  Cum  auicm  niilii  rcscripscris  ,  lunc  tibi  ci 
cgo  quis  sii  liic  juvenis,  ct  qu;ilis  sit,  et  ipiid  vclit,  cl 
quid  promiitat,  el  qiiidpossit,  iiidicabo.  Iiilcrim  libi 
liyniniim  inaluiiniim  el  serotinum  misi,  ut  meiiior 
mei  semper  sis.  Tu  vcro  si  minus  per  aiiatcm  liym- 
nuin  cl  epislol.im  intellcxcris  ,  inicrroga  matrciu 
tuam,  qu;c  opiat  ut  tc  moribus  suis  gcnuerit  Deo 


liosius  cst;  ct  lui  juris  est,  ut   lianc  habe;is.  Tu  C  Dcus  qni   le  gciiuit,   liic  c(   in  xternaro  custodiat 
niodo,  (g)  si  quando  tibi  veslis  alia  alTcralur,  vcl  se-      opto,  filia  dcsidcralissima. 
rica,  vel  infccla,  vcl  dcauraia,  dicilo  ei  qiii  libi  of- 


cpist.  VII  ad  Lxtam,  nbi  nanavit  qiias  pocnas  dcderit 
l'r;i;lextata  nobilissiiii;i,  qiiod  viro  llyiiictio  jubenlc 
(ili;c  Dco  coiisecraia!  iiabitiiin  culiuinquc  muiasset, 
coiicludil  ;  Sic  ulciscilur  Chiistus  viclaUires  tcinpti  svi, 
sic  gemnios  el  prtliosissimii  oriianienia  itefendii.  Qiiod 
nuteu)  ibi  dc  virginum  culiii  iiabet,  maxi:iie  vcrn  il- 
lud,  Habeat  alias  nmrtjariuis,  q>iibus  postea  veiiditis 
cmptura  esl  prelioiissiinum  m'irijai;tum,  liaud  iiicdio- 
triter  conlirniai  hanc  cpistol;ii:i  Hilarii  xtaiein  redo- 
lerc  :icqiic  ipsiiis  siylo  csse  ind.gnam.  V.  tracl. 
ps.  cxviii,  lit.  IG,  II.  l6. 

(a)  Nalivos  habiluum  culores  coiiiniend;iiit,  ct  arlc 
i)lixsilos  daomant  cliam  alii  Patrcs.  Neque  enini,  in- 
quil  Cyprianus  de  Di^cipl.  ct  ilabilu  virg.  Deus  coc- 
ciiieas  uiil  purpureas  oies  (ecil,  niU  herbnrum  succis  et 


conrhyliit  tiiuiere  il  colorurc    laiiiis  dueuil.   Qiiod   ex  D  itisi  qiiod  ab  co  abest  le 


nymus  vcro,  cpist.  2i,  ad  Euslochium  dcpingens  c^ 
carpens  quasdani  virgines,  qua-iii  publico  nolabiliter 
incedebanl,  inler  alia  ail,  purpura  taninm  in  ve*le  le- 
nuis.  Noniiiliil  confert  liic  ililani  locus  ad  cxploian- 
dani  gciicris  iliius  iiobililaiem. 

(c)  Ldiii,  tlefuiidalur  in  teslc  :  cmendaiitur  c\ 
scri|iiis. 

((()  lla  omnes  ferc  mss.  Edili  vero,  a^qualis  ictei- 
iiit.  Codex  Ullob.  aqualis  einin  tst  xeHit  mea  ei  a:ier- 
na  :  ct  paulo  uiile  iion  vutiiera  paiiiur,  pro  non  vul 
iuri  patet. 

(f)  Beccensis  codcx ,  ef/icias.  Cenom.  conficia.^. 
Uolieriaiius  cl  aliquot  alij,  neiue  mitero  seni  lale 
dinnnum  tuum  /°iu'i  is.  Unus  Colb.  neqiie  miternin  te- 
men    tali  dumno  luo  te   fuciiis.  Ciii  consciilit  Gcrm. 


Tcrtulliano,  lib.  ii  dc  Cultu  fcmiii.  n.  10,  cxpressil 
Cyprianus. 

(6)  I'ar.  purpwam  per  aiiguslam  le^lis.  Ediiiones 
aliu\  purpureani  pcr  nugustas  veiies.  Diio  mss.  purpu- 
ram  per  angutlai  veitei.  Melius  alii,  peranguiiam  ves- 
lis :  ad  di.stinciionem  scil.  latiorit  purpiira',  cujus  rac- 
initiil  Teiliilllanus,  de  Pallio  nuiii.  l,  iiiidcesl  ctavuf 
talus  ab  cudem  mciiioratus,  n.  i5dc  Corona    lliero- 


(f)  Hiijiismodi  olitestalionis  exempluni  legiMiii) 
lib.  de  Synodis,  nuni.  91,'  pula,  Teilor  Deum  civti 
alque  lerra;  iiiecum  neutrum  aiiJisicm,  elc. 

(g)  Ita  iiis.  Uilob.  Ai  cditi,  lu  modo  quanJo  libi 
vestis  atia  afferiur. 

(h)  Excusi,  i7/i:  i;tii  spopondit  ei  te  tredidit  :  corri'> 
guniur  c\  ins.  Dnher 


529530  s^p^cxi   IIILARH 

HYMNUS    FILl/li  .SUyK   ARR/K   MISSUS. 


Liicia  largilor  splcndidc  (al.  oplimc), 
Ciijiis  scrcno  (nt   bcrnionis)  liimine, 


Post  lapsa  noclis  teoiponi, 

iMcs  rcfusHS  {at.  ri-fiiUus^  p.indilur. 


I 


1 


IN  SKQUENTEM  IJBllUM  ADllONlTiO. 


sr>i 


Tu  \?oni3  niundi  lueifer,  .\ 

i\on  is  qiii  («)  |iarvi  siJoris, 
Venlurx  iucis  nuntiu<, 
Anguslo  falgct  iumine  : 

Sed  lolo  sole  ciarior, 
Lux  ipsc  lolus  et  dies, 
Inlerna  nostri  pctloris 
llluininans  prircordia. 

Adcslo  reruni  conditor, 
1'alcriix  iuis  j^loria, 
Ciijus  (6)  adnioia  graiin, 
Noslra  palescuiil  corpora; 

Tuoquc  pleua  spiritu , 
Secum  Dcum  {supple,  sunt)  gcstantia 
(c)  Ne  rapieiiiis  perfidi 
Uiris  paiesc:ini  fraudibus  :  R 


Ui  inier  actii;  sxculi, 
Vil»  qiios  usus  exigii, 
Oinni  carcnics  ciimine, 
Tuis  ((1]  vivainus  legibus. 

Probrosas  nieniis  casiiias 
Carnis  vincat  libidines, 
Sancluniquc  puri  corporis 
Uclubrum  scrvct  Spirilus. 

IIxc  spes  prccanlis  aniuKe, 
lixcsiini  voliva  niunera, 
Ut  malulina  iiobis  sil 
Lux  in  noclis  cuslodiani. 

Gloria  tibi  Dominc, 
Cloria  Unigcniio, 
Ciim  Spiritu  paraclilo, 
NuMC  et  per  omnc  s;uculuni.  Anion. 


CENSIRA  ALTEP.IUS  ilYMM  HILARIO  PERPEUAM  TRIBUTI. 


In  mt.  alias  Cardin.  Siileti.  lum  Aliciiipcnsis  biblio- 
Ihecm,  nniic  Cardiiialin  OUobnm  ,  liwic  lnjimium  srqiii- 
tur  atler  prolixior,  qui  serolinus  e.tistimaii  possii  i»  su- 
periore  ad  Abram  epislola  mcmoTalus.  Cmc  jii  scroii- 
iium  tcmpus  itpprime  convcuii.  Ab  astris  cnim  cxordium 
diicit,  estque  gencralis  quocdain  coiifessio  antmi,  qui 
lasciviiv,  tuperbia; ,  invidiw  ,  discordim,  inanis  gloria:, 
fjttlaiac  ijesiientis  laHiiia;  vitiis  se  impctitum  inyeiniscens, 
una  Dei  misericordia  ('hristique  meritit  frelus  vcniam 
precattir.  Pra:lereu  .iriaiia;  hivrcsis  icmpora  in  hoc  sa- 

INITIUM.  ( 

Ad  coeli  clara  non  sum  dignus  sidcra 
Levare  meos  infeliccs  oculos 
Gravi  deprcssos  peccatorum  pondcrc  ; 
(e)  Parcc  redempiis. 
Donum  neglcxi  f;icere  quod  dcbui, 
Probrosa  gessi  sine  (ineciimiiia, 
Sceliis  pairavi  iiiillo  clausv;:ii  lerniiiio  . 
Subveni,  Clirisie. 

{(i)  Editi,  panu!>  crilur. 

(b)  lia  ms.  Genii.  ubi  Ollob.,  duo  Colb.  et  :iliiii 
s;iiicli  Pctri  dc  Cnluir.i,  fli''.''i  gratia  nof!tra  pares- 
ciiut  corpora  :  iiialc  In  Viilgiiiis  nnieni,  ad  nuium 
iiralia;  nostra  puletcunl  corpura.  Tuin  in  alio  ins.. 
Germaii.  subjicitur  : 

Tuaqoe  saiicla  deiliTa, 

Tuere  iios  per  sa-ciila. 

1'ost  bujus  viiw  tcniiiuiim, 

Vitani  peremiem  tribue,  " 


pil,  quod  fideUm  auimum  professiis,  Arium  uc  Subcl- 
iuim  nominalim  dcletlalw  ,  n.-:c  ullum  liis  addii  liccre- 
licum,  nisi,  forlead  comp!i-iidos  vcrsus,  Sinioncm  ma- 
gum.  Tnmcn  dictio  non  viihtiir  llilario  diijna.  Vbiquc 
rcrsuum  mciismi  sijllaburum  potiui  quani  pcilum  nu- 
meroterminulur.  El ciiin  scr.iio  deberct  csse  feminini  ije- 
iicris,  si  a  fitia  cawndus  esscl  hic  lnjmnus,  uiiqnc  esl 
masculini.  Exinitio  ct  fine  jndicet  kctor ,  quid de  hijmno 
rciiqiio  sentiendum  sit. 

:  FINIS. 

Hyninura  fidcli  niodulando  guliurc, 
Ariiuu  spcrno,  lalr;inleiii  Sabellium  : 
Assonsi  niimqiiani  gruiinienti  Siinoiii 
Aure  susurra. 
Zeloquc  Chrisii  sum  zclatus  nominc  : 
Sancla  nnm  niaier  lacle  inc  calliolicu 
Tcinpus  pcr  oinne  Ecclesia  nulrivit 
Ubcre  sacro. 

ac  deindc  -subseqniliir  ■  Tuoquc  pleua  spiriiit,  pro 
quiblis  iii  vulgalis  :  Tu  quoqiie  pleno  spiriiu. 

(c)  Gcrmancnsis  codex,  nihil  adrcpenlis  per/nli  oc- 
cullis  pnleat  fraudibus. 

(<•/)  Excusi,  nilainur  lcijibus  :  rcnilentibus  mss. 

(e)  Melius  liic  convciiircl  Subveiii,  Clirislc ;ci  iicsi, 
1'arcc  redemptis. 


531-532 


I.>  SKQUENTEM  LIBRU3I  ADMONITIO. 

NONNULLA    DE    LIBRIS   ALIIS    AD    CONSTANTIUM    PRJ^LIBANTUH. 


I.  Libroruni  ad  Conslantium  ordo.  —  Tres  libros 
subseqiicntes,  quo  eos  ad  manum  habere  qiiisque 
vale;il,  ab  iiiviceni  non  scparanius  :  quamvis  ordo 
temporum  postularet,  ut  eoruiii  primus  libro  de  Sv- 
nodis  pr,Tp(ineretur.  In  illis  lamcn  inler  se  ordl- 
naiidis  liabila  ai lcinporum  r;.lio, qu;c  piins  neglecta 
(iicrai. 

II.  An  idiqui  i.bri  ,i:t  Coiislniiiium  excideriiil. — Aiii- 

1'mroi..    X. 


bigi  possit,  anp'iurcs,quain  qui  nunc  cxstanl.sub  iis- 
deip  lilulis  ab  llihiiio  sciipti  sint.  Nainque  post 
.Sulpicium  Scverum  Foriuiiaius  lcsiatur,  ipsiim,  d-im 
Conslaniinopoli  opperirctiir  rcgis  voliiniatcni,  iiilnis 
libellis  regis  atulieniiaiii  pnpnsci-;se  :  ncc  jaiii  ni.liis 
supercitni^i  uniciis  Coii' !:inlin(ipoli  cdiliis,  qno  au- 
dienii;i  |iosiulcliir.  Dciiidc  in  niillolibroriMn  i-pijiicii- 
tiuiii  rcpcrirecst  fragiiiciiliiiii,  (inod  llilaiii  iioiiiiiie  iit 
18 


S5S  SANCTI  HILAniF  EPISCOPI  SM 

scitbi-mis  .iil  CDUsiaiitiiuii  iinpcralorcin  in  ((iiirilio  X.  iion   inoiJu  ranliiiiis  cs  Arclalonsi  synodo  an.  351, 


l::j.l.ivii  C.ceVsiiiiUs  papa  I,  ct  Arnobiiis  lib.  ii  lic. 
ooiillKtu  cniii  StTaiiionc  iiiscruil.  Posirenio  Hicrony- 
niiis  liliroiii  tljliiril  iiiCiin&iaiiiiiini  jani  viia  riiniliiiii 
iiiCiiiorui  :  cum  vivi»  Coiiilaiuio  livs  i^ios  siTiplos 
fui&si^  (Oiistaiilis^iinuin  sit. 

III.  Qu-.K  licci  ita  siiit,  alios  tauicn  uli  liis  mininie 
ilcsiilcraiKtos  arliiirnniur  el  Foi  tiiiiatuni  iiiiiilom  a 
Siilpicio  ilccepiiim  esse;  liiiiic  vero  iiiinio  brovilaiis 
stiiilio  ircs  libros,  quos  liabciiius,  stib  tilulo  uoruin 
iini  diiiiiiaxnt  convciiieiilc  coinprcliciidissc,  aut  po- 
i:iiS,  ^icul  rt  niulla  alia,  confudibsc.  Ncquc  ulliim 
rcriMdibitiir.  cst,  quiii  llicriinyiiius  libriiiii,  <|ul  icriio 
lo' II  cxliibctur,  contra  Constaiitiuin  vio  liiiiciiim 
(li\crit.  Fi"i"inciiiuin  anlcm  a  Coelesiuio  ct  Ariioliio 


srd  il  c.v  Mediiilaiiciisi  an.  5°>5,  Kusebiiis  ac  fiony- 
sliis  iii  cxsiliiim  cjecii  nariaiiiur  ,  neqiic  eiiani  pri- 
mam,  i|iia  cgregiiiruin  saccrdulinu  ab  CKsilio  redilas 
siippliiilcr  po^iiiaiur.  Moii  ciiiin  anle  pi;cdictas  sy- 
iiniliis  saccrdoiuin  siiuriim  cxsilia  nuvil  Occiiiciis ; 
ciijiis  pncscrlini  iiialis  llilaiiuni  liic  commoveri  (|iiis 
noii  asscnii.iiur  ?  Nc<|ue  niiiiiis  constat,  liinic  libcl- 
luin  al)  co  aiilc  cxsilium  ipsius  sorlpluin  cssc.  Naiii 
pr.clcr  (piani  (^uod  in  iis,  quos  cxsul  srripsil,  laci-re 
noii  solcl  exsiliiiin,  ccrtc  iioii  satis  idonciis  cssct 
cxsiil,  qiii  aliorum  .ib  cxsilio  rediiuin  dcprecarclur 
Cum  autcm  sub  aimi  S.W  iiiiiiiim  relegalus  sit  :  ad 
Barnnii  scniciitiam  rcdiMinduiu. 
\l.  Qiia  ofiasioiic.  —  Porro  lihelli  hnjus  scribendi 


:.ii'iiiOiaiuin  ciim  iiltro  rccipiainus,  ut  llilarii  calanio  6  cx   Ciinstaiilit   litUMis    nnia   videlur   ucca.siu.    Cuni 


ci,  iiigcnio  prorsus  ciiiisciilaiicuni,  ncque  ialso  in- 
scriptiim  putcmiis,  facile  laiiieii  opinaiiiur,  illiid  ad 
(  iin  primi  libclli  parteni  pertiner..' ,  qu*  inuiiileste 
iiiiitila  aii|uc  trtincala  est. 

IV.  iii  prii/io  tibroaliquiddeesl.  An  n/i/uirf  hnbealuv 
Kiiiiiide  iidsulum  — Nonniilla  eiiiin  iii  lioc  priiiio  li- 
bi  (.>  dcessc  jam  adverterui:t  cnidiii.  ct  persiiictoim  esi 
vel  cx  liis  mim.  7  lloverei  eniin  iib.foliiliouem  ejiif  , 
ctc,  qtiop  ciiin  ad  Ailianasiom  rcferri  neccsse  sit,  In 
aiiimiim  iiiducunt  sernioneinde  sancio  illnviro  aiitea 
habilum  desidcrari.  Uiir^uni  nnm  8,  Nicimie  fidei 
iitciitio  jain  fac:a  metiioralur;  quamvis  nullum  in 
superioribus  dc  ipsa  verbtim  occurrat.  Aliqui  tliam 
iltibiiaruiil,  an  nou  buic  libcllo  aliunde  adsuta  sint, 


i|ti;c.  a  nuni.  i  supersuiit.   Nam  ncque  cum  superiori-  q  niala  ciuse  dcpiccatur. 


eiiiin  an.  5^^,  t'slc  Amniiano  lib.  xvi,  (reqiicntcs 
csscnl  iii  Callias  barb.Troruni  incursus  ,  proplcr  quos 
rcpiitiiciidos  iulianus  codem  anno  exeimie  C:csar 
cicaiiis  est;  verisituilc  cst ,  Constaiitiiim  Galloium 
dissidia  cl  sertitioncs  veritiim  ad  eosdem  scrijsi-se, 
quo  eos  in  ofticio  coiiiincret.  Imo  cominoiae  scdi- 
tionis  snspictonem  jam  sibi  ab  improbis  siisurroiiibus 
iiijectam  euni  Gallis  signlticassc  innuunt  ii:ec  iiuni. 
i  :  Kon  quisnuam  pcrierfut  nnl  inmliti  miiliijna  lo- 
qiialur  :  nulla  quidim  finpicio  est,  non  modu  tedilio- 
iiis ,  ted  ncc  aspcrc  ubmHrmurniionis.  Qiiieln  iuut 
omnia  ei  verccunda.  Hanc  igitur  opportuniiatem  nac- 
tus  llilarius,  pliis  ab  Ariaiiis  timciidum  rescribil,  a 
qiiibus  pcrturbantur  omnia  :  el  ab  iis  illala  Ecclesiii 


bus,  iie(|iie  iiiter  sc  salis  cub  i  reie  videnliir  .  niis- 
iliiaiii  ab  hiiic  ad  imperatorcm  convertitur  oratio 
iractaiKii  autem  raiio  niagnam  alliiiitatem  habetcuin 
iis  (|u:c  lii  Fraginentis  blsioria:  Ariniinensis  concilii 
.lisseruntur.  Uunclrc.i  iinn  satis  cerlain  puiant  l!«i- 
loiiii  n|>iiiioncni,  hunc  librum  aiiiio  A-io  scnptum 
iioii  aliundc  probantis,  qii:>ni  qiiod  tlilariiis  nitm.  8, 
de  Etisebii  Verccllensis  txsillo  lociiturus,  reiti  rcrcns 
i^cstaiii  ;.ggrcdi  se  praedlcc!.  Scd  el  ei  oppomint 
Fiagiifjiiti  i,  iiuiii.G,  \erb.i,  iibj  Synudi  Arelaiensis 
iicta  scx  >e|'ii:nive  posl  nnnis  n:irraiuiiis,  ea  tamcn 
(iieai  prn.ximi:  pe^ia. 

\.Qttaiido  scriptus  sil. — neccns  non  cst  llbelli  liiijus 
plaga,  quam  nei|ue  ex  cQ.iicc  S.  Petri  de  Cibe  s;c- 


\ll.  Ciir  primus  dicatuf.  Hilarii  de  /frfci  liberlau 
seiiicntia.  —  llicronymus  libclli  liiijus  noii  incmlnit : 
qiii  primiis  insciibiiur,  non  quod  ciim  secundocon 
iicxtis,  scd  qu.id  priiir  cditus.  Illiim  episiolx  nomlue 
IiIh  iilcnloiiarcitius,  si  cum  auctorii.ilc  liceiel.  Qiiod 
aulcm  in  co  edlsserit  sapieiilissimus  rr.csiil  :«d  libei- 
t:ili'in  (idci  coinmciid.iiidam  ,  iion  ita  intellifcn  luin 
est,  III  iii^reiicos  ad  piofitciidam  (lilein  verain  co- 
gere  iiuiiKpiamlicere  cxisiiin:iril.  Nam  lib.  de  Syuo- 
disOriciilalcs  l:iiid:il,  qnibiis  sutfecil,  pust  Hnsphemia: 
toliiiitiitew,  coiicliv  salleiu  fidci  subscriplio .  qii.c  licci 
iii  niullls  su^pecia  ipsi  nierilo  videalur,  gralulaodiiin 
lamcii  putal,  >alt>"ni  aliquem  exhis  suscipi  pamilcniein 
Sci!  dissiiadcl  liceiit  ani,  qua  lixretici  Callioltcos  co- 


ciilo  quiiiio  iiieiin:e  exnraio  resarclrc   liciiii.  At  cuiii  rj  «jaiit.  ut  avita  cl  api>s.ii>lK'a  GdedcserU,  commrnia  nu- 


in  iciustK  illi-  e\ciiH'l:iri  non  sulum  in  Ironlo  exsiet : 
Incipil  ejusdcm  ad  Cowilaniiuui ;  sc'l  cl  ad  c:i!ceiii  :id 
srribaliir  :  l'xplieil  tiber  i  S.  Hilarii  ud  Constonlium. 
Incipil  l.  II  ejusdem  iid  euindcm,  qiiein  et  ConhHnlino- 
poii  ipse  ttiididil  :  i:uii  videlur  facile  daiidum,  aliiiiide 
ipiidipi:!iii  adMituiii  essc.  Cerlc  533  534  «Ir.ique 
pai  s  c:isdcni  del1clcalainitalcs,e.idcm  I  aiioiic  piTsliln  ■ 
;;il  Aiiaiinruio  violcnliaiii.  lil  neutraiii  quuicm  antc 
jniiitiii  C>S.'i  scripiaii)  Cssc  liquct   iioiiposlrcinaiu,  qua 


IHSr  iiivciila  amplcclanliir.  Coqunt  nempe,  iiiquil  niim. 
6.  HOii  HlClirislitwi ^^mnes  sint.  scdut  .Xriiiiii.  Ouaiit'pi.im 
cpisccpalcnicoiisi.lcransaiiiiiiiiiii.qiiciii.idclcmeiiliam 
scmiMi  pii  iiiiiii  cssc,  ac  veram  ci  non  (iciam  popoloi  uin 
liilciii  ipi.ercie  dcce.il ;  ipsi  coiivciiiciitissiniiim  csSO 
pr;cdi'  at ,  ut  ne  ad  vetain  qiiidcm  fldein ,  vim  cain, 
quaiii  Aiiaiii  per  varia  tormctiia  calholicis  infcrcbanl, 
;ulliilicri  paliaiur. 


557 


AO  CONSTANiltlM   VUr.liPTnM  Lll;IR  PlilMUg, 


SS8 


535  536 


SANCTI  IIILAPJI 


AD    COxlfSTANlIllM    )  AUGLSTUM 


LIBER 

(  Scrlpuis  Jinii' 
{.  h'citeti9  nc  a  fralribiit  affligitnlut.  Judicis 
siecnliiret  n»  cogiiescanl  ciiu.^n.s  rUiicoruni. — l'«'.!ii;:iii- 
fltui  iiniim  tii.«,  ilomiiic  lio»lis>iinc  Augiiti;,  riiiii 
l)>nii;iia  vnliiiilnt^  ci.nrorJal.  El  qiioiiiani  Je  tuiili; 
|ii>lrni:c  1  iclalis  liirc  niiseiicnrili.i  largiter  |inilliiil  ; 
«jiioit  iOi;.iiiiu.s ,  r^icilc  iios  im|ieir:ire  |io-sc  conlidi- 
inus.  N»n  .^olnm  veibts,  si-il  tliim  lacrymisifi-pre- 
camur,  nc  (rmiiiis  cailmlicT  Ecclesic  grjtvi^siinis  iii- 
jiiriis  affuiaiilur,  cl  inioloraliilcs  siisliiicai  t  (/>)  jiei  - 
secutiones  ct  ciniuinclias,  ci  i)iioil  c^t  iierariuin,  a 
fralribus  nosiris.  Provideai  el  dfcernil  clenicnlia 
lun,  nl  omiies  se  [abuudat  si)  ub:i|iiu  iudiics,  i|ui- 
lius  |irovinciiUuiii  adiiiinisiriiiioiies  cri-dii.t!  siiiit,  ad 
i|Ui:s  (<.')  sola  ciira  c(  solliiiliiilo  (lulilicorum  iie,:Oiio 
riim  peniiiorc  debcl,  a  rcli^ios»  se  obscrvaiiii:i  ab*- 
linc.wit  :  neijuc  postliac  pr^vsuinnnt  aiifuc  iisiiri  ent, 
01  putriil  so  caiisas  cognoscerc  cl.Ticoruni ,  <'t  iii- 
iKicciilcii  {(t)  lioniines  variis  ari1icl..lioni!iUo,  iiiiuis  , 
\iileiilia,  lcrroribiis  frangcri'.  :il'|iic  \cxarc. 

2.  Nt  mvlti  vi  tubjiciniilnr  liclcroiloxi».  ('.allioUco- 
nim  opprttiorum  vox ,  ne  rccu,m  locoium  litereticis 
f/ivotem  prtBilenl.  Hliplerioriim  solrmuia,  el  preces  pro 
irge,  —  Iiitclligil  singiilaiis  cl  nJniir.iliilis  sainciilia 
lna  ,  iion  Ji-cere,  nim  O|iorlcrc  c<  gi  ci  (ompclli  i  - 
viios  cl  rcpugn.iiilcs,  ut  se  liis  sulijiciant  ct  ntliiirant 
vi  oppre^si,    qiii  iioii  cnssaiil  adiilicrina;  docirina; 


PRIMUS. 

I    o')'.»  ai;t  .'ijti.  ) 

A  i:i'rriipi:(  siMiiin:ia(lspcrgorc.  Idcircolabii.iiis  cisatu- 
!arili'iscoiisiliis  rcii<pul)licainrcgili-;e\'  ii}i;ili^  cii:ir.i, 
il  vi^i!  il:s  :  iil  oiniies  i|iiilnis  iiii|icralis,  (luU i.,-:ma 
l:b.:lalc  pnliaiilur.  Non  aliar:ili"iii;  (<•)  qui;  lnr- 
liaia  .'iint  ciimpuni.  i|ii:e diviilsa  suiil  coeiccri  possuiil ; 
iiisi  uiiiisiiuisipie  nulla  seivitutis  iiccrssitalc  adsitic- 
liis,  iiilo^f  iim  liabcal  vivcndi  arliilrium.  Ccrlc  (;)  vox 
ciclaiii:iiniiiin  »  tua  mansueludiiic  ritaiKliri  Jelfl: 
CaiholicHS  siun,  nolii  c^sc  b:treticiis;  (>bris(ianiis 
siiin  ,  iii:n  Ari.iiiiis  :  ct  iiicliiis  niilii  in  boc  s:»«iiio 
niiiri,  qiiaiii  aliciijiis  p;ival!  polcniia  d.iiniiKiiiic  cas 
lam  veriiaiis  virginiiaicin  corrumpere.  jEqiiUMiqin: 
dcbcl  vidoii  sanctiiaii  tue,  glorinsissimc  Aii.mi  ic  , 
iit  qiii  liineni  Dcminum  Deuui  et  divinum  jiidiciiu.), 
iiiiii  polluniiiiir  ;iui  Ciiiiiaiiiinciitiir  cx.^ecraiidis  filas- 

1)  pheniiis;  sed  balic;inl  poteslaicni,  ul  eos  scqiiaiiliir 
cpisro|'OS  el  pr;v|iosilos  ,  qui  ct  iiiviolaia  consirvaiil 
f(i;iler.T  cliariuilis,  ct  cu|)iuiii  pcipciuaiii  et  siineram 
li;ilii're  paccm.  .\ec  Itcii  potcsl,  iiec  lalin  paiitiir,  ul 
rcpii^iiantta  coogiiiaiii,  dissiiiiilia  coiigluliiieiiiur, 
vcra  ct  falsa  niisec;iiilur|  !iix  ct  lencbrai  coiifiin^Jaii- 
tiir,  dics  qtioque  et  nox  liabu:iiil  alii|uam  conjuncti.)- 
n(;m.  Si  igiiiir,  qiioj  siiic  diibitKtinne  ci  spciaiuiis  ct 
cri.<liniii«,  ha-c  pcrinoveiit  non  insiiain,  scd  itigeiiiiaiii 
luani  lioiiiiatcm  ;  pt.ccipe  ut  iion  Aiiiiliiiiii,  non  gia- 
ii;im,  non  favorem  ,  !oc  tuih  Kcclorcs  gravisjimis 


(«)  Dcest  AiigHfliim  iii  codifo  Vaiicin.T  basilica;  : 
'm  hho  UiiodciiiJe,  iil  in  viilpalis,  hiilijiiiiur  benigiti- 
ftc.i  ;  cuin  in  cortciis  mss.  li;il«aluf  beniijnn. 

(6)  lii  scx  ms».  pniisiniies  Ari.iiiis  cli.iiii  iin-alboli- 
ciis  criidnlilcr  s;i'V!i;iiulms  liiilce  rralriini  iiiuiicn  noii 
deiipsat  Hil.iiius.  (Jna  r.iimtie  Grcfririu?  iNa7.  ,  Or. 
XMiili,  II.  17  :  l''raircs  ,  iuipiii,  iidhuc  tos  eipneUo  . 
tamelki  /larnm  frnlfnw  erg.i  uos  tilis  tiiiiiiio.  S'i/.oiiic- 
iiiis,  anlcni  lib  iv.  c.  -ti,  smiilem  iivniDr.ni^  P'isecti- 
llonrni,  ii;iirai  cam  proiiler  jii!aii'iam  prudoiiiibiis 
vi^aiii  (!ssc  taiit"!  acibiorem.  qiiaui  qu:r  siil)  e:lii;icis 
liiipi'iaU>riliU4  giNCiSala  fncral ,  quod  et  is  711/  n,  rse 
quciatur,  cl  UU  qui  persecutiouem  snsiinehai.  niitbo  de 
tUcietia  eriinl...  cum  tnmeit  ditinr.  lcx  proMb.ai ,  re 
adveriua  exiraneos  eju^modt  animo  stiitus.  Pio,!ieica 
liiC  ailjecii  Uilariiis,  quod  cst  nejnriam. 

(<■)  Tclleiiaiius  mss.  ad  qi-.oi  solos:  co  scnsii  poiest 
adinltii,  ui  sicut  -oli  causas  s^cularcs,  ita  snli  cpi- 
scopi  ciuisas  ci'gn<)>caiil  ccclcsiasiicas.  Erstai  I.  .\ii 
de  l!>i<lscnpis  et  Olericis  cnd.  Tb(^oJ.  le\  Coiislanlil, 
qiia  vetal  nc  ejiiscnporum  cnus*  ;ipiij  alios  jnd.c  11- 
tur  «iiiaiii  apiid  cpi^c^iuos.  B;iroiiiu8  aJ  aii.  553, 
n.  78.  c.iiii  iiis  ililarii  |recil)us  liiic  anno  dutain  ar- 
bitraiiir. 

(</)  Kvempiar  Vat.  lias. ,  «mocc/i/ti  :  i|uod  iiitelli- 
gerc  sic  licepel,  nec  patent  .^e  inuocc'nler  vexnre  Itu- 
iuiHeti  cic.  M.igislameii  piacci  iili;»  leciio. 

{e)  Iii  eodcin  co^lifc,  itcii  aliu  raiitnie,  quaniul  ([na: 
(wbtita  tunt  componi,  'fue)  difitlia  '■nnl  cohierere  pos- 


sint,  et  ut  iinnsquisqnr  iinllu,  tlc.  quo«!  (iriiiitiin  .iiri- 
serat.  Scd  cini  0:1  ubiaium  ngianim  lalioj^iiii  b  .-■c 
)»i;cmissa  sil  ,  ut  omncs  dntcissima  libcrtate  pultaninr; 
iiicoiiciiinc  veiiii  iliud  110»  atia  ralioue  cu:i»  superio- 

P  rilius  (opulaiiJiim. 

^  (/)  lu  viilf;.ilis,  uow.^ ;  et  m^x,  decet ,  {ini  debci. 
Tiiiii  111  nis-i.  Tcll.  ei  .Micli.  ,  ctnntaniium.  llimc  lii!;.- 
liiiiii  cl.iiiioieni  nicmiiial  p.Tril.-r  ac  l;iuil,ii  Litcirer, 
lili.  McrioiKliim  iiiii  Dei  uliii :  Cernimus,  in'.\mi,unii 
hitc  roce  rcligicsn  .•CKRiSTiAMi  scii.  noto  etisc  ut  lu  es 
(^ijnslnnii  apttstalu,  omne  crimen  excludi,  hac  unu  voca 
tnhni  prirsiilitim  saluiit ,  vincuium  itbe^iniis.  c.lc.  [ii; 
Afiiciiiiis,  ciini  sub  llin.erKO  aJ  Aninain  pclliccren. 
Iiir  b  ciesim,  iJ  ipsuui  aViclore  Vit.,  I  11  ile  l'er-eo., 
iiairaiiir,  illii  ingiitli  lociferctione  cUntaulihns  d  ili. 
centibna  :  caiiiSTi.^M  sumus  ,  caliioltci  .^umus.  (Iticin 
evclariiandi  ini>rein  a  .M;iriyribiis  ilidiccriiiil  liiicles. 
1)1  ciiiin  in  nclis  Marlyruni  Lu,;d.iiiensiitiii  ;<piid  Lu- 
sciiiimi,  lib.  v  Kisi,  c.  1 ,  legiiur,  !Jlaiidiii:i-  crut  rc- 
(■ciio  <■(  qiiiis,  iensiiiiifjue  omnem  prais.-nus  dnloiis 
uit:i:i(.b-'t  pnu.iitio  liotwn  verboniin,  cnnisTnNA  sim. 
Il.i  iii  liideiii  HCli^  Siiiclus  :iJ  oiiHies  ii.tcrroy^iiioncs 
respoiii!;sse  scribiuir,  chuistia.nls  sum  ;  lioc  libi  no- 
men,  pulriam  ,  geiius ,  omnin  ctcttiqne  ■cne.  ri;'.^|ii>nsi 

p  biijiis  sapieniiim  probai  Ciiiysos'OiHu»  miI»  linciii 
liomil.  xi.vi,  clii  S.  I.uciamiiii  laud  u ,  quo.l  pariicr 
:iil  inicrronal.i  qu.clibet  iiibil  aliud  respnlidis^et ,  lioc 
viio  tic  aimptid  nerbo  diuOoli  cupttt  pcrcuiutis.  Ii  liu- 
nicr.i  alia  ojiisdeiii  rei  e.xeinplasiippeditiiiii  acmM;ir- 
lyiiiMi. 


6s<)  SA.Ncn  niLUiii  iTiscoi'; 

Ii.tiriicis  |irx3li'iii.  rrniiiu.it  leiiitas  liia  piiinili»,  iii  A     t>  .ti'/'iii<i  l.<ri 
qiios  vuliii  riit!  (ifijs.   V(>lii;iri,  <|mi>i  |)iil;iu'iiiil  ,  i\uor, 
ilrloufiiiil,  :iii(li:tiil  Jocfiac-,  v.l  (liMiia  itiy^iloridiMiii 
siili'iiiiiia  ioiii't'lclii'eiit ,  537  ("lc'  I"'''  iiietiliiiiiiiHc 
Ct  licntiliidiiic  lU4  ulTcfaiU  prcccs. 

!>.  Su.pirio tediiwiiit  erimilur  Arioiiorumittlui.  -- 
Nuii  i|uis>|ii:iiii  |iuivci'!>us  .tiii  iiividui  iiijligiia  lui|iia- 
tiir  :  mill  i  <|iiiJcin  sii<.picio  (6)  e»t  noii  nindo  scdiliu- 
iiis ,  scil  ncc  as|icr:r  oliiiiurniiimioiiis.  Qtiicla  siint 
oiniiii,  ut  vcrccunJa.  tt  iiuiic,  qui  Aiiana  ct  pcsti- 
lcra  coiilagiiiiic  iiiquinati  sunt,  iion  ccssanl  orc  ini- 
pio  ct  sacrilrgo  :iniino  cv:iiigclio!'iiin  sincrritiicin 
corrninpcrc,  ct  reciaiii  apostoloruin  [c)  rcguLiin  dc- 
pravare.  Divinns  pi-oplictas  non  intclligiint.  ralliili 
ci  asnili  .-triilicio  «luodain  ntuiitur,  (J)  iit  iiiclu^.niii 


r.60 

is  iior. '.'/(;.  —  0"'*  noii  viJi'!  ,  ijuis 
ii''ii  i.ilrlligil'^  Vun  ({iiiiilrini^ciiU^  icrc  uiiikis  ,  posl 
i|m:iiii  I)ci  nni};<'iiiiii$  Filins  liimiaiiu  ;icncii  pcri'unti 
siilivciiiic  (ligii:itiis  rsl,  i|ii:isi  ,li>tc  iioii  :ipiist<-li,  noii 
posi  (>oriim  iiiariYii><  ct  rxccssu:  rncriiil  Cliiisliaiii  , 
iiovdla  nuiic  ct  ici<^rrima  lucs,  non  corrupii  acrs , 
scd  cxsc('r:iii<lor'iio  (/ )  lilas|ilicni(iruin  ,  Ari:tiia  cf- 
fufa  cst.  538  ''''  '"'•  M^'  i"'"^  crcdiilcruiil,  iiiniiciii 
S|eiii  ininKirialilaiis  linlincriinl  ?  Niipor  (liiliciiiini 
conimcnla  li:cc  ftiissc  iiiveiila  cl  a  duohus  (y)  V.»ic 
liiis  el  »  Narcisfo  ct  (/i)  a  Tlicoiloro  et  ab  Slcplnn') 
ct  Acacio  et  Mcnoplunto  ,  ci  (i)  imperitis  aiijuc  in:- 
probis  duobiis  ndoltfScciKilius  Ursacio  cl  V:ilciilc  . 
(;)  qiioiuin  cpisliil.-c  prorcriintur ,  ct  idniicis  tcsiibii.> 
eli iin  coiivincnnlur,  qui  cos  iii:igis  oblatiuiilcs  qnan: 


pcriiiciosam  corruplclam  inquisitoriim  vcrbornmvc-  B  dispuianlcs  audierunt.  (fc;  Quibus  qui  coiniutiiiioiivin 


Inniinc  conlcsant ,  c I  iioii  |iriiis  vcncnatnm  virus  cl- 
fiiiidani,  (\\iMn  siiiipliccs  cl  innocciiic»  siib  pnrtcxlu 
noiiiiois  Clirisiiani  raplos  aiqne  irroiiio^^ ,  (<)  iic  scli 
pcr.ani,  parlicipes  liorrcndicrifiiinisstii  rcos  raciant. 
i.  Sitieriloici  pii  ad  suas  sedes  remccni.  —  Et  lioc 
iiijscciamns  pieiatem  lnani,  ut  eos ,  ipii  adliuc  (egrc- 
gii  vidclirct  saccrdolcs  ,  qiii  lanti  m  uiiiiis  pta-pol- 
lcnl  digiiiialc)  ,  :iiil  in  cxsilio  ,  aiil  iii  d:  srrlis  locis 
tciiciilur  ,  jiilic.is  ad  sedcs  sms  rcmc.Trc  :  iil  nbiquc 
grala  Ii1jcrl;is  sil,  cl  jucunda  Ixlitia. 


buain  iinpnidenler  ct  inratiie  cumiiiisceni ,  quia  sunt 
socii  fcclcnim  ,  parlicipcs  ciiiniiii.m  nrccssc  cst 
(1)  ctiain  ecs,  qni  jain  in  hor  s.rciilo  alijecii  sunt  cl 
:ibdic:iii ,  ruin  advcncrit  dic^  jiidicii ,  pa>i  supplica 
scinpiierna. 

G.  Liliene  et  ti^giuift  po.':t  ulisotutioiiem  Ailionntii. 
Ariiiiiorum  audelitas.  —  Jam  iiciiiliii  dubium  csl  , 
(m)  riijiisrcn:0(!i  ruram  iu  nlisoliitioi:eni  Atlianasii , 
siii:Cii  illi  viri  rcceperiiit  :  iil  posl  syiiodi  srnicnlias, 
qu.is  ,  pro  s:Kerdotalis  judicii  rcvcrentia  ,  r.is  fueral 


(rt)  nesidcMlnr  et  in  mss.  • 

(6)  In  vulgaiis,  dii  :  el  iiiox,  Quicia  sint  omnia  el 
rertcuiida.  Ai  iihiic  Roponiinus  r.vt  aiicioriiaie  ms. 
Vai.  bas.  rujns  ac  (■ilcrorum  con^eiisii  siibsiMiuenii:i 
cmciulantur.  His  Verbis,  iiii  pr.rinniiuimns,  srdal 
JlilariusConsiaiiiii  animum,  nc  Galli  res  iiovas  inoli- 
rcntnv,  extiincsccnlis. 


ria',  Siepliiiuiis  ex  Aiiliocliia,  lieargiiit  cx  Laodicia... 

/tfrtiiiis  ex  Cwiiveti  falwsliinr,  Mtnopliantnt nbEpheso 

Asiiv,  liriiidiit  a  Siiiijiduiio  Micsitc ,  Vatcni  a  Murta. 

Noqticalilir  exsl:il  :ipuil  Sulpirium  Scveruiii,  qiii  lli- 

larii  ipiniitiini   ad  vorcs  ve>tigia   prcinens  lib.  ii , 

p.  Ui,  sic  sciibil :  Pniicipes  mali  ifiius  luibebanur,  a 

C  Siiiijiihiuo  llrsiieius,  Valens  ii   Miirsa,  ab  Heractia 

(c)  Quod  liic  ililariti*  Apoilnlormn  regulnni,  lili.  ii       TIicdiIoius  ,  Swplniiiits  Autioclieuiis  ,  .icacius  a  Cata- 

ail  Ciinsianl.  n.  (i,  iit  et  lili.  ilr  Sytiodis  n.  liS.  viic:il 


/i(/<TiH.i;ios(o/if"iii.  cl  diiHo  lib.  li,  lutm.  i,  quod  in 
ri-geiitraiiniiis sacriimemo  esl  confitiiidum.  (Jiio  !.per- 
Ini  illiii!  lib  xii  dc  Tiin.  n.  .'>''  :  fi^fieiicrn  ionis  inciv 
tidcm  obiiiieiis  iiescio.  Qiiihus  loi)ueii(!i  mOilis  apos;o- 
ioriiin  syiiiboliiin  signilicMi  i  porspirniim  est. 

((/)  Etlili  liic  oniis^o  «',  niov  siilijiciiint ,  exqnisilo- 
ruiH  vcrboritm  vcliimiiic  eoii'eijml,iion  priiiH  vciieimluin 
viriisclfiiuJunl. 

((•)  lii  viilirniis.  irretilos  invotvant,  ne  suli  perennl, 
snl  piiriicipes  llomiiviiiiiisvitrbuin  involviuit  cnm  oiii- 
nibiis  iiis^.  cl  p:irlit'i.laiii  scd  cnin  /'aiiiniciisi. 

(A  Vil.  l':i->.  coil''\  cm  c.un.,  blns;<hemioritm. 

iy)  Nii  oiucdien''!  niniirniii  ( t  C csanrii':!,  dc  quilitis 
Allnmas.  lib.  ilc  SyiMd.  |i.  SSll  :  Euscbiui  .Vicoin^- 
iHensis  Maifnilicis  ;<if/.is  .Uium  in  episiola  liindnvil : 
i.umrecle,  iiiijiiiiiis,seiiliiis.op'ncuiic!osi:aseniire,:cU':. 


1'tacbiiis  (/H(ii|''i:   «  Cii-snrea  Patcslintt!  in  linais  ,id  })  U 


re'i ,  ilenoplianes  oh  F.phcso ,  (iriiriiius  a  Laodicen, 
.\((ii isjiis  n  Nervphi.  Kainilciii  ob  ('aiisam  poslca  re- 
liiiomiis  Aincio,  iion  cum  n:id.,  Kr.  ci  omnibus  m.^^s. 
Arch  :ico 

(i)  tosdom  illnssic  noiai  Conrilinm  .Vlexandriniim, 
apud  .\ili:inasiiini,  p.  753 ,  iilii  lcgaiis  in  Mareoicm 
aii.  55),  iiicmoralis  ait  :  liis  nddtinl  duos  aiiile  ac 
moribiis  juniores  Vrsaciuniet  ynleiiiciii.  Unrsuin  Jiin- 
deciinpti<.taiiiiisSardiccnsissyiio(liis,  Fiagm.ii,  n.  (5, 
ad  Jtiliiim  dc  ipsis  sciiliil  :  Qiiid  attieiu  tlc  impiis  et 
iniptrilia  atlolcscenlibut  Urtotio  et  Va!eHle  tliUutum 
>ii  (irripi; .' (pue  vorba  iniil.iinr  llilarins  ,  hnbiia  ra- 
(iiiiir  li;iiip<iris  1(110  comiiiciila  Anaiia  iiivcnta  coi!- 
(irinaiai|iie  siiiil  ,  noii  (|Uo  ip>c  liuiir  libcllum  com- 
piisuii,  iit  ciinstai  cx  lib.  dc  Syiioili',  ii.  '9,  ubi  eos 
j.iiii  spcci.ii  vi'l.iii  Nciics  cl  iii  rclins  vaMc  cvcrcilatos. 
)  llliid  (fiiuiiiiii  Sculictiis  ati  iiiios  V.ilcnioin  ci 


l.uphittlionein  episcopiiin  iion  vcrilus  ct/  paln:-!  dicere, 
Clirtttnm  non  efisc  vcriini  Oriiiii.  Ila  cl  :ili  Hieriniymn, 
cpi-l.  i.vv  :i(l  I'.ii!i;ii:icb.  rlOccaii..  Kuscbiiis  C  i";i- 
lii  iisis  :i|ipclhiiiir  impiclaiis  Arii  npcrlissinms  propu- 
ijii.ilitr.  Diiiis  ilios  I^iiscliios  liic  nolat  llilnritis  jiiMa 
(  p  sli.|:iiii  sjiiiuii  Sardirc.s-.s. 

(/i)  lii  iiis-.  11  ;i;.'iio  (■•ii.-cii-.ii  ,  Thc.iloto.  Alliaiia- 
Hii-i]iiiilciii,tic  Sviitid  |..i'^.  8Slj,  ii!l<'i'  pnninriits  Aiii 
:  1  cl.itiirc.  niciiioiai  Tlicoil"Uiiii.  .\riiis  i|isc  ci.isl.  nd 
I')!!  cbiiim  Nicoincil.  npiitl  riico.ldrftniii  lib.  i  ,  r.  4. 
iMloi  sicibl'0(:ciiSct.TliC"do'iiiiil.:i<ulicc..'.  ^iliil  lanifii 
ii'.iiiiil:iiiiiis;  ciim  li  1"  lliliiiii-  i'\pii'-si-se  viiloalur 
i'v  I  pi>liiia  .Sarlic'  iisi,  iii  qna  t'licoii..ru.\  logitii. ,  iitiii 
Tlicodoius  :  sic  ciiiin  b:ilict  Fragni.  ii ,  n.  7  :  .Siiiii 
uiilcm  ('.(iiiiiiii ,  pnU  t'.u.^cbios  duos  ,  auetorci  eliam 
lliliuii  r,i' :  ('    llcriiclia,  Nnrcissui  n  Neroiiuidc  Cili- 


:ilii  ad  c.ileros  eiinm  iii.cininiiiiatos  pro- 


li:>liiliiis  rclciiini.  Uniid  llilariiis  liic  pnrnoinliialo- 
niiii,  liiic  Fr.igm.  ii  n.  So  oiiiiiiuin  iKcrrticiirum 
liriipriuiii  essc  siv;nilic.it,  scil.  advcrsus  cailiolicam 
liJiiii  oblnlrare. 

(A)  Kxciisi,  i]iiiifti'i'7»c  romiiiKiiiciiiim ;  cl  mox  qiiia 
fimi  Mcii  :  casii^'aiiiiir  ex  iiiss. 

(/.1  Abcst  ciimM  a  niss.  cx  qnibus  poslrn  revoca- 
iiiii-, /iiiii.  M.ixiiiie  irridcret  ncrrs.i:;  csi  emu  tis  ,  qtA 
jiiin  cic.  I'r:cilicli  aiiiciii  cpisropi  N:ircissiM  ,  Tbeo- 
iliirii':,  cic,  :dijccli  siinl  scnteiiiin  syiiodl  S.rdiceiiMS 
I  iai;iii.  II,  II.  7  ot  lj. 

(tii)  Kxcinplar  Vnl.  I>ns.,  hHJnseeinodi  nira  nbtvln- 
lioiicm.  Kx-I»l  et<am  litijuietmodi  iii  ttllis  Iribus  ;  lit 
.Micli.,  i/Niii  /iiiiu.s.'«iiii>i(i  fmiiSilv.,  in  ttbsolviioHem 
^iincli  AihiiiKMt  illi  riri.  Hatic  curani  iii  se  roco|<ritiiit 
cpi  ciipi  S.irdicu  coiigroji.ili,  qni  toiuiii  »  so  ^csu- 


5SI  AD  (:ONSr.\NT!!iM  MCCSTIM  I.!Hr.n  PltlMLiS.  56? 

s:ici»i(l' I  ili  VI I  (Cclc-i  .siioa  (n)  coiisi  iciiiia  coniiiieri,  A  proiiunliari   i.o<ccreinr  rcii.*;   qMrcicrc;nr  i»  liilem 


scrilii  ad  n  g  iii  ,  lrgaii"iicnii|iic  insinii  oporlneril. 
Scd  qiiid  :iliuil  liis  litd^ris  ,  qirmi  liborliioia  fidei  cl 
«■i.iilaginiicin  Aiiaiii  noininis  dciir^-canliM',  oraiHiMc 
vinonla,  carccrcs,  iriLuii.^ilia,  ct  oinncni  il'ur.i  fcralcni 
iubituin  ,  tiova»  cliani  in  rcos  i{ii.csii(iiics  inliiLcii.' 
Deus  cogiiliioiiciii  sui  ddinit  |i(itiiis,  i|iiaiii  cNCi;it  :  ct 
opcrationum  c(Ble!>tium  adniiralionc  pr.Tcepiis  snis 
luiu.ilians  aiicliiriiaicin  ,  c<iaci;iiii  dmliliMiili  .'-c  ;id- 
S|>crnaliis  cst  volunlatcin.  Si  :id  ridcni  \craiii  isliiis 
iiifidi  vis  adliiliereliir;  cpiiropali^  539  ''cclrin.i  oli- 
viain  pergeret ,  dicerelqne  :  LK'U-i  iiiiiversilalis  est 
Diiminus,  obsequio  iion  cgel  iieccs.*:irio,  iion  rcqni- 
rit  coaclain  cnnfcssiiincin.  Njm  fallcndus  c«t ,  sod 
promerend.is.  Nnslra  p.ilius,  non  sua  cau>a  voiicr:in- 


liilcrariini,  in  jiulicimi  vilam,  in  accusalortiin  ililcni, 
in  ipsiiis  (iiKiqiic  liouimis  innrc;  al(|iie  actus.  Movc- 
rct  ciiiiii  alisnliiiionein  cjus  Arianorniii  jiincla  dain- 
iKitio  :  niagniqiic  peiiculi  csset,  judieium  siinul  cuiii 
reaiiis  cl  iiinoccnii.v  non  (e)  susccpia  nirsnni  iiii|ni- 
si'ioiic  dissolvcre  :  inliqnc  iii  pitriicininin  suiini , 
cuiii  lidei  d'icti'iiia,  aiicu.iiias  sibi  .inli<|uiiaiis  assi.s- 
tcict.  At  rr.iii  ipsi,  q'ii  tiinc  Aiiini  li:civiici  damuali 
siini,  icai  ex^igileiii,  liirbcnt  54O  """"'•  o;!iiicsi|ii(! 
cx  pi.lcialc  ci  ainliiiione  cnrriinipuil,  ri  Ailiaiiasiiii 
si  fuil,  essc  adliiic  rciis  pulcsl;  tc>.l!.'5  lO  |iiaiilur,  vi- 
dcaiit  J!ulicc5 ,  fidei  docirina  pr:i'ccptis  cvang::lici'; 
:il.|i!e  .iposlidicis  cliiccit  :  (Hi;c  olnnsio  iiilclligci'.li;c 
eil?  (lii.T!  c.rdis  bcbcluilo?  (]u:c  iiblivio  spci?  {/')  1]^ 


diis  csi.  Non  possiiin  iii^i  viilciileiu  recipcrc  ,  iiisi  B  anior  sceloiuin?  quod  odiuni  vciitaiis?  iii  daniiiato- 


orantcin  auilirc  ,  iiisi  prolitentein  s.ignare.  Siniplici- 
taic  qiKcrciidusesi,  confcssioiicdiscciidns  csi,  cliari- 
tale  amandiis  e^l,  limore  veiicriindus  esl,  voliiiitaiis 
probitalc  reiincndns  est.  At  vcrn  quid  istud  cst,  (:aiid 
saccrdntcs  liincrc  [leiini  viiiciilis  co^iiniur,  pirnis 
julicniur?  S.iccrdiilcs  carccriiuis  coiitinenlnr,  plcbs 
ii)  cusiodla  caicnati  ordinis  conslricia  disponiiur  , 
virgines  nudanlur  ad  poeiiaiii  ,  et  >r,craia  Dco  cnr- 
pi.ra  ,  (i)  lulilico  exposiia  conspccuii  ,  ad  linciuiii 
speclac.ili  ct qiiuslioiiisapiaiiiur.Conmii  iicnipe,  iioii 
ul  Cbristiaiii  omnes  sinl,  scd  iii  Aiiani  :  ct  conlcs- 
sain  iii  Deo  lidem  ad  coiisorlium  piaciili  sui  (c)  ^cc- 
lere  conipclluiil.  Aiictorilaie  eiiaiit  noniinis  sui  iii 
crrorem  Imperaiorem  traiisducimt  :  rcctuin  alfir- 


ruiii  favorcm,  Oci  amnrciii  iransducnnt. 

8.  Eiifibii  YeicelUiiiis  injiislu  Jmnnalio.  —  Vcni.} 
nunc  ad  id,  qund  rcccns  gc»tuin  csi,  in  qiio  se  riiam 
pri.fcssi.i  scelcris  (</)  in  sccrcto  aiiis  sir:r  dcdignata 
cst  coiitiiicrc.  Euscbiiis  Vciccllcn^is  cpiscnpiis  csi 
vir  omni  vi:a  Doo  scrvieiis.  Ilic  jwsi  .\rclateiiscir. 
synoduin  ,  ciim  Paulinus  cpiscopus  lanlis  istoriiin 
scclcribus  coiiiraissci  (Ar>:!atc  aii.  355;,  vcnire  Mc 
dinhiiiom  pr:ccipilur  ,'jn.  535).  CoUcci.i  jam  illic  nia- 
ligiiaiitiuin  syii:igoga,  dccem  diclius  ad  tlcclesiam  esl. 
vciiius  accedcrc,  dum  advcrsus  lam  sanctum  viruui 
(//)  iiialiiia  se  perversa  consumit.  Suppuratis  doind.^ 
comiliis  omiiibiis,  ubi  libilum  est,  advocattir.  Adcst 
iina  cuJii  llomanis  clcricis  (Hilario  diac.  ct  P.iiiCrd- 


inanles,  ut  sub  specic  limnris  l>ci,  in  liac  perversi-  C  tio) ,  01  Lucifero  Sardiiii»!  episcopo.  (i)  Convcniiis 


laie  subditos  sibi  iradaiil.  Qu.isiioiics  poscuni,  jiuli- 
ci.irum  subsidia  dcsideranl,  auctoritatcm  rcgiam  iin- 
ploianl  :  cl  iiec  sic  pcrversitalem  stelcris  sui  cru- 
bcscunl ,  extorqucrc  (d)  coiinivcniiam  plcbium  ncc 
logeiiili  jiire  poinci  iinl. 

7.  Judicialit  (oimi  t/i  caiisn  .\iliiiiiiiiii  non  aerrata. 
—  H:i'C  si  dc  vctcribus  cliarliilis  prolaM  .iilatis  tios- 
trn>  lcmpus  itislrueicnt ;  aiiibi^'ciiiluin  ,  iit  (ipincr , 
tantis  dc  rebus  fuisset.  El  cuiu  ab  aliis  qnibusqiic 

r:ini  sialiiii  pcr  litlcras  corlinrcs  roccriim  Inipcralo- 
ic>  :  ai  pdslca  tcsic;  TIkoiIiii.'Ii),  1:I>.  11,  c.  S,  Con- 
sl.uis  :ul  rralrciii  Ciiistaiili.iin  duos  ex  iliis  ueleclns 
ciiiii  lineiii  mi»ii.  An  in  luic  };esia  liic  lospiciliir? 
Qiiaiiiijiiani  eli.im  iioiiinilla  iiiil>is  iiRldil  siispicio, 
liaic  dc  Ariaiiis  aclis  ac  liticris  ab  cccle.^iasiica  iiidnle 
el  cpi-icopali  clciiiciiiia  aliciiis  iroiiice  dicla  csbC. 
(a)  Kditi,  contiiieiitia  :  ci>rrigiinliir  cx  mss. 
(bj  Miscrandum  liuiusiiindi  spccljculum  ,  Ceorjfio 
Aloxandriiiam  sedem  iiiv:idciiic,  Sohasiijniisexliibnit; 
ciim  accciiso  rogo,  iili  narrai  Tbiiodorcliis  lib.  11,  c.  M, 
virgiiics  illi  admovit,  ac  nudatas  turpiicr  concidii. 
Scd  anlca  siinile  Qagitium  ab  Arianis  pcrpctraium 
csse  notat  S:irdicensis  syiiodi  episiola,  Fragiu,  11,  n,  3. 
(c)  Sic  mss.  Ai  ediii,  iui  sft/cWs. 
((()  In  aliqiiol  iiiss.,  com^iii.')iIi<(i)i  plehinm.  Tum  in 
edilis ,  iiec  coyi  de  jnre  :  iilil  iii  omnibiis  mss. 
iiec  cogendi  jure,  ,  pr.cmisso  vocabulo  qnod  m 
Siilo  Caiiiiitciisi.  H  iiic  sciilcniiain  pcrinde  iiiie)lii;i- 
mns  ,  ac  si  legcrclur  :  ncc  iic...  crnbescunt ,  quod  c.v- 
lurquere  couniveiiliam  plebiuin  v.cc  cvgeiidi  jure  po- 
lueruni.  Jus  cogcndi  bic  vis  illaia  appellatiir  ca  foie 
riiioiie  ,  qiia  I.  i.v  de  Tiin.  n.  08,  dic.Uir,  .A((  liujns 
110!  mteiliqenlia!  impielulem  iKrrcliccrum  fwor  jiir.' 


iil  iii  .\ilianasiii:ii  siibscriberct ,  ail ,  fie  sacerdclaii 
fi.le  prius  dcbirc  consiarc  ;  coc.ipcrios  sibi  quosdiin 
cx  bis.qiiiadcssenl,  b.rrclicalabepolluios.  Expiisitatii 
lideni  apud  Nica-am,  cujus  superius  mcminiuiits  (/), 
posuit  iii  mcdio  :  spoiidcns  oinnia  sc ,  qii;c  po5iiil.>- 
reni  essc  facluriim ,  (k)  si  lidei  prnlcssionem  scrip- 
sisbeiit.  ilionysiiis  Mcilinl.inensis  rpiscopus  cliariam 
primiisaccepil ;  nbi  profitori  scribendo  cocpit,  Vabiis 
calamiim  ct  cbartam  c  manibus  ejiis  violenter  cxior- 

quodam  ficccssarioi  confcxsienis  compeltit.  L.iiidaJ 
autcin  llilarius,  Fiagniciit.' 11 ,  n.  ii,  Sardicciisis 
svnodi  gest.'. ,  ubi  inserlolione  Ariimonm  onmia  iit 
.■ithanasixm  crimina  conlicla  «.^c  iiion^i/rdiirio',  cl  fix 
adhibiln  pUbi  Dci ,  itt  in  pesiiferriin  letatis  rioctrinir 
conmvenliam  Iransirent. 
D  [e)  .Mss.  excepto  Cani.  non  snxpecta.  Prnxiri:c  aii- 
tca  mallcmus  cu»i  rcaJtis,  tum  iniioceniiiv.  Aibaii.isius 
anie  concilium  Smlicense  rciis  judicatus ,  iii  eoin- 
iiocens  declaraiiis  esi,  absolulioiii  ipsius  jnncla  .\ria  - 
noriim  damnaiione. 

(f)  lia  codcx  Val.  b.»s.  Alii  vero ,  quiv  mors  sccle- 
rnin.  .\nlca  in  mss.,  obtuniio,  Qon  obtiisio. 

(g)  Mss.  et  secreto. 
(h)  In  .mss.,  maliliose  perversa  consumit.  Tum  cx- 

cusi,  soponitis  :  ubi  cx  mss.  V31.  bas.  resiil'.'!iiii;s 
snppuratis.  Sic  lib.  da  Synod.  n.  6^,  iibi  cx  antiipiio- 
ribus  mss.  exsUl  suppurata!  itrtpietalis  dorlrinn,  in  t  :- 
ccniiovibiis  lcgiliir  ioporaliv. 

(i)  Codex  S.  Petri  cum  aliis  mss.  convenli.''  ni  in 
Aihiinaiiiim  subscriberent. 

()■)  Dcsiilcralur  pars  ca  ,  in  qua  raciilio  li:cc  erat. 

(k)  Fditi,  si  proficki  professione:  casiigamnr  cx  mss., 
iti  >]nibii ;  i.crin>:iifeul,  JK^rilide  esi  alfiuc  sii/>.?n');>S-'';sci(/. 


5(3  ^Wi  H  IIII.AKI)   lilM.Ofl  56^ 

sil,  «•l.iit»'n<  iioii  [i-<  >;  li''li  ,  ul  .illiiini  iiiili!  giTiTe-  .  iyiliir  illi  |>i<|iii'i  jmlii  iiini  ,  •  noiiiiiiitM  .ul  |..l;(liiiiii 
iiir.  Itu<  {Mist  clniDOirtii  molluin  tloitiicl.i  iii  «oiis-  ir.iii>ciii:t.  CHjiiSiiinili  scnieiiliain  iii  Curebitiiii  liiii^o 
lieiiiiaiii  |ileliis  et  :  gi.'ivis  Kiniiiuiii  ilulor  oiiii;>  anie,  <]it:<m  fiele.-.iain  (n)  iiigreileri-lur,  scripseritil  : 
csl ,    iiii|>ii;;ii:ii:i  est   n  s:iceiiJotiLu^   tides.   Ven  iilos       dc  $u  luiitiitiir  i|i!iii  senknli:!. 

(ii)  M>s.  kuniniA  cuiis^nsu  ,  iHgrtUertiitur.  Deiiiile  in  sulu  V:<t.   bi^j.  de  u  loquatnr  ipm,  oiiiisso  seHieiiiia. 

541542 

IIV  LIDEIJ.UM  SUBSliQUElNTEM  AD^IOIVITIO. 


Ililaiivs.    Ilifronytno  ler.te,    cum    Coiisliiiiliiwpoli  Ita  elium   liac   aniini   (iii  $ignificalioue  apud  0iMiirs 

vciiiiriiur ,    tihilhim    Consltiiiiio   ipfC   liiuliiiit.    Iltic  paravil  nbi   fidfm,   «(   ciim   paiilo  potl  aiperiorn  iu 

ciiim  Sei^Uiiii  syiwili  liijntos  seculus,  i't  ciiin  Sutpicio  Conslaiitium  tcriplurui,   nulla  te  impalienlia,  nuUit 

Severo  loquiiiniir,  ubi  cxlreinum  [idti  periculum  aiiim-  /lumaiiii  affeclibus  ad  id  impelli  dicerel,  crtderelur. 

advirtil,  audienliuin  rciiis  popuscit,   ul  </.•  fide  cornm  Erasiiw  elti  ininulut  visus  est  liic  liber  :  uiliii  in  eo 

riispiitnret.  Quod  in   liunc  libcllnm  ntminic  coiiviiiire,  lanien  prorsui  desiderandum  est.  Nani  operosum  illud 

Vil  e.r:  tilutu  in  omniOus  niss.  prwnolaio  perspituiim  et  exaclum,   quod    eum  pulticeti  nec  piivsline  iiolul, 

e:il.    Ob/iiMs  es(  aitfem  sub  l:le.  ranios:i,  Juni  alii  sub-  tton   ad  liunc  libellum  pertinel,  iid  ud  puhticam  dc 

stiinliiv  nomcu  relinendum,  alii  rejicienduin  ene  con-  fide  ditputationem,   cuju.i  poletlai  hoc  libello  poslu- 

lendcrenl ;  f,ii\>  ^ynodi»  Jissidenli,  Constaiiliiiupvliiaiia  laiur. 

scilicet,   qui.'  uon  minut  fide,  quam  privutn,  juryiii,  Synop&ls.  —  In  ejui  exordio  Hitariut  se  essulem 

variiu  in  pnrles  rcindehatiir  :  proindeiiue  uuao    5C0  confessus,  pelit  «I  SufuiRinum  prwtenlem  usque  att 

ineiinle,  qno  hcfc  syiwdus  ctlebraiu  etl.   Qua;  cum  ita  confetsioncm  falsorum  quie  in  ea  causn  gessil  adducal. 

tinl,  luni  a   Ferrando  diacono  epitt.  ad  felagium  et  Tum   qua:  sua  sunl  oblilus,  imperntvri  fidei  coguos- 

Analol.   num.  i,  lum  in  vclerrimu  Basiticix   Valicamr.  cendcc  cupido  exponit,  qui  ex  frequcnli  niwaiione  ae- 

tiemptari  non  ideo  infcribilur  litxjr  al   C'>ii5'i:'iiliunj  ciderit  eiangelicK  fidei  corruptiu  :  udeoque  ad  bopiitmi 

seciiiidus,   quod  cum  supiriore  eoliareal,  ted  qnod  fidein  redeundutn  nuadel.  Imperaloris   deinde  sludinm 

tempore  poslenor  sil.  Aliis  liic  luspiciiiidani   relinqui-  laudal,  fidem  lantum  tecundum  ea  quce  tciipla  funt 

iniit    incredibitem    sanctissimi    prwsiiiis    rigilniilioin,  riesidcrnnlis.  Coininonel  tumen,   nulium  este  harrcti- 
[ortlludtnem,  prudeulinm  ae  firicin,  quu  unns  quainvis  p  cuni,  qiii  comnienia  .mi/i  cx  Seripluris  nun  confirnnt. 

exsut,    liarellclt  imperatoris  poleslate  urmalii,  in  ipsa  Denium  potlicilus  niliil  te  non  ex  Scripturit,  nlliil  mtn 

regla  citiiale  sete  non  liinnil   oppiiiii.re,    itno  lui  l  r-  ad  Orieniis  el  Oecidentis  pacem,  nihil  «on  cum  liuiiure 

rorcin  iiiculeie  valult.    Niqne  enim   Inuni  conaiu  sc  riijni  ac  regice  fidei  diclwuin,  quuddaiu  teraiunis  f.i- 

higrtllei(  opposuil,  qui  ticti  non  obiiuuerit  qiiud  Imc  luri  jignus  pKFinillil, 
tibeilo  pttscebal,  eos   eerle  inftnnilalii  suiv  ennviiil. 

543  544          SANGTl  HILARII 

AD    CONST A]>  nUM    AUGUSTUM 

LIBEK    SECUNDUS; 

QUEM  ET  COMSTANTI!<0P0I.I  EIDEM  IPSK  TIUDIMT. 
(  Scriptus  anno  300.) 
i.   Hiliirivt  in  regis   prasentia. —  Non   sum  ne- D  rfligi****.  dijudicel.    Et  <]uia  niihi  a  Deu  prx'seiiii« 

sciiis,  i.iibSiirie  iiut>er3ti.r,  caqux  (a)dc  noimullis  iic-  tu.x'  opporiuiiiLis  pra^siiia  esi,  nec  erga  lixc  quidiiu 

t;oiiis  ad  coustietiii.e  publicx  aiidieiiiiatn  prureraiiiur,  cuiitcienii.T  niex  cessavit  oniciiim  :  ui  in  eiim,  qiii'm 

pro  dignilaie  ooniin  qui  clDqiiuniur,  vel  gravia  exi^^ti-  apud   le  habcii  de  religione  KeriiiGiKm,  indi^iiil:ts 

nviti   siilere,   vel  levia  :  {b}  diiin  dislaiitilnis  0|'iiiiu-  rorie  ali'|iia  leciiin  loquenlls  nlTeiiil.il. 

iiibus,  aiiibiguain  sententiain  ad  stiidtitin  iiitclli^'oiili,u  '2.    Galliie  Eccleiiis  comniunical.    txiukt  fadioni-. 

pruinovct  lioniinit  cunteinptiis,  nut  };raiia.  Scd  iiiilii  De  sua  imioceniia  lecurui.  —  E)iisro|>U!^  e^^o  .siiiii  in 

apiid   t«  ile  dlviiia   re   pia  dirltiro,  niilliis  viilgat:u  oniiiiuui  (r)   Gallleaiuiii  eccle^iaruiii   aique    ep.soo- 

caiisiiuttidiiiis  iiiciits  osi   :   qiiia,   cuitt   sls  buiius  ac  puriiiii  cuiiiintinione,   lieet  in  C!(Siliu,  |H'riiianens,  et 

reliKiusus,   nec  viiiuin  jnilicii  .ipud  prndejiieii  reli-  Lcclesi.a*  adliuc  per  presbyifrus  meus  comiiinnioiieui 

gtnnuni,  qmd  a  qiio  audiat,  sed  an  i|ii:c  audiai  sint  dislribiiens.  Ex^ulu  jutem  non  criiniuc,   sed   laellu 

(ti)  Codex  V:il.  hasilic.G,  dt  ple:i>qiie  dc  nonnuUis.  tierniovet,  noii  piomovtt :  ac  poslea  In  duobus  gloria, 

l''oile,  a  ptniique  de  nonnuUis.  >irii  gralia. 

(b\  In  niss.   dim  h\s  Uuilit  upini'.)i'i(iii.<  *  et  niux  {cj  }iii>.  (tallitiimn 


36i  AD  CONSTANTILM 

i»e,  tl  falsis  (iiiiUiis  iyiiodi  ad  lc  imperalorein  piuni, 
■lon  ob  ulii|uain  criminum  ineoriim  conscieiiiiani, 
per  inipios  lioniiiies  (a)  dclalus.  Nec  levcin  Iiabeo 
querel»;  niea;  tcsicm  dominuni  mcuiii  rcligiosuinCx- 
sarem  timni  Juii.inum  i|ui  |jIus  iii  exsitio  meo  con- 
litmeliir  a  inalis,  quam  ego  iiijuri.%,  periulii.  In 
prooipiu  eniin  siini  pietatis  vesira;  liilene  :  lalsa  au- 
teni  coriiiii  «imnia,  {b)  quic  in  cxsilium  meum  pro- 
curaverujii,  noii  in  ob-.ciiro  suiii.  Ipse  quoque  (Sa- 
ttirniiius.  vid.  lib.  dc  Synod.  n.  2)  vel  niiiiisli.'i',  vcl 
auclor  gesiorum  oniniuin,  intra  hanc  urbein  est 
Circiinivcntum  le  Aiigualum ,  iilusumi|iie  Caesa- 
rcm  luum  ea  conlidcns  consiicnliae  niex  coiidi- 
tione  patefadam,  ul  si  iiidignuiii  aliqiiid  inin  inodo 
episcopi  saiictiiate,  scd  ciiam  laici  ijitegritate  ges- 
fibse  docear,  nou  jam  sacerdolium  per  veniam  cx 
spectcm ,  sed  inira  pceniteniiam  laici  consenes- 
cam. 

5.  Audiri  rogat  exsitii  iui  auctore  prasente.  Libelli 
hujus  causte.  —  Hxc  auiem  nuiic,  dignaniissime 
iniperator,  arbiirio  tuo  derelinquo,  quaienus  ei  quo- 
modo  me  jubcs  loqui,  ct  ea  qux  maxinie  tecum  in 
tempore  boc  ai^enda  suni  prosequor.  Dabis  quidcni 
id  in  pr.Tseiis  iiisiructionis  ud  (viusara,  ui  preseiitem 
eum,  cujns  ministerio  uisulo,  usque  ad  cdnressionem 
falsorum  qux'  gessiiadducani.  Sed  nibii  de  eo,  nisi 
cuoi  jusscris,  loquar.  Nunc  aiiium  (c),  quia  niihi 
metiis  e&t  de  Diundi  periculo,  de  silentii  mei  reaiu, 
dc  judicio  Dei,  cura  auicni  est  de  siic,  ie  viia,  de 
immoilaliiule  non  tam  niea,  quam  lua,  univcrso- 
runique.  Qiia;  (;'iia  niilii  lura  pliiriiiiis  commu:ii5  esl, 
hsc  a  me  ccmniuius  spei  exspectaiio  esi, 

i,  Corisiar.titiS  optut  fitletn  aitdire  ab  epiieopit  et 
non  atidil.  Fides  :n  bnfJtnrno  juruia.  Fides  subiiide 
nota  et  ideo  '•.ulta. —  Ricngiiosce  fidem,  qiiam  olim, 
oplimc  ac  reIigios.issimc  impcnilor,  ab  episcopis  op- 
tas  audire,  et  non  audis.  Dmn  enim  a  qnibus  ea 
requiiilur,  sua  scribunt,  (d)  ei  non  qujs  Dei  sunt 


.UGCSTC.M  LIBKR  II  §66 

A  pr.edienni;  orbem  ;eiernuin  crrors  i-t  le.loruitis  ;•. 
se  .«onii.or  ccrlaniinis  circumiulerinU.  <"'ri;'!iii.>:ai 
ciiim,  bnman;c  infirmitaiis  nimlesii;»,  omne  cogni- 
tioiiis  divinx  saiiaiiientiim  illis  tanium  eonscientia; 
S!iX'  liiiihus  tontiiieri  qiiibus  tredidil,  nrqne  posl 
coiifo^sam  el  j.iralani  in  b.iplismo  lid.'iii  ;n  nomine 
Patris  (i  fdii  el  Sprittis  saucli,  quidqii.tin  aliod  vel 
aiiibigiTe,  vcl  inn(!v;ire.  Scil  qiioiunidam  .■tiit  pr.r- 
suniplio,  aiil  (t)  f;icilii;\'*,  aiil  error,  3pi>sio!ic;c  doc- 
lrin:>:  iiidcmii:aliilciii  545  c.onsiiiulioiieiu  pariini 
fr.uidulenler  confessa  e.si,  jtariim  aud;icicr  eyicssa  : 
dnm  in  conlessionc  Patiis  ei  Kiiii  et  Spiritus  sancii 
veriiatem  naturalis  sigiiificaiioiiis  eliidii,  (f)  no  id 
mancrel  in  sciisu,  qr.od  in  regenerati(mis  sacramenio 
est  confilendiiiii.   Ob  boc   pcncs  quovunidam    con- 

B  scieiiiiam  ncc  Paier  palcr,  nec  Films  fiiius,  nce 
Spiritus  saiiclus  spiritus  saiicius  esl.  Sub  ctijiis  iic- 
cessitatis  (9)  taroquam  improbabili  occasione,  scri- 
bendx  aiquc  innovandx  i<dci  ex!iide  usus  inolevii. 
Qui  posi  quam  nova  poiius  cujpit  condere,  quani 
accepia  retinere ;  nec  veierala  defendii,  nec  innovata 
firioavit  :  et  facla  est  fides  loiiiporura  poiius  quam 
Evaogeliorum,  dum  et  secur.duin  aniios  descnbitur, 
ct  secundum  confessioncin  bsptismi  non  teneiur. 
Perieulosum  nc.bis  aJmodym  atque  cliam  miscrabiii'. 
esl,  tot  nunc  fidcs  CTsistere,  .-juol  voluptates;  el 
tot  nobis  doc!ri!i.is  csse,  qi!Oi  mores;  et  toi  causas 
blasi/iieiiiianim  piiilularej  quut  vitia  sunt  :  dum  sul 
ila  liilos  STihuntur  'it  volum'!S,  a>il  ita  ul  (A)  nolu- 
mus  iniclliguniur.  Et  cuin,  setnndiim  unum  Ueuin 

G  ci  "n'itn  Doniinum  (i")  ei  unum  baptisma,  ctiam  fldss 
ui!?.  ''it,  (;■)  excedinitis  ab  ea  Qde  quae  sola  cst :  et 
ilMra  plurcs  firnt,  ."^d  id  coerieruiit  esse,  ne  ulla  sil. 

5.  Vnde  !m  jides  H^Jbnntur.  Fides  quMler  ;:iutala. 
—  Conscii  cr.iin  nobij  Invkem  sumus ,  pcsl  f^ica:ni 
convciir''!  .synodMTi,  vM'  aiiufS  quam  tidem  scribt. 
Dum  in  ver.'):;  ps.gna  eal ,  jSitin  de  novilalibiis  quses- 
tio  cst,  dum  dcambiguis  oa&m  {k)  est,  dum  (f)  do 


(a)  Vat.  bas.  m».  delaiii.  Ex  subneiis  conficitor, 
Julianum  aut  niierris  iiiti-rfui^se,  aut  non  piocul  ab- 
fuissi',  cmii  iliiarius  iiide  in  e^siliuro  mihsus  est. 
Porro,  ul  ex  Aiiiiniaiio,  tih.  xvi,  cotistal.  iulianiis, 
anno  5SS  exennte  C.vsar  creaius,  blaiim  in  Gallias 
Viennaiii  seietisit,  iliique  inansit,  donec  inde  nii. 
graret  Augusiodiiiiuni,  qiio  Junii  ii  die  iiervenil. 

{b)  lia  tri;^>  mss.  Alii  vere  cum  vnlgatib,  qui.  Hic 
iiidicat  liiUrius  s«,  qiiaaivis  iii  udium  iidei,  sub  alio 
lamen  ubuiilu  eisilio  e.^ge  iiiuliainm  :  qiiasi  ninii- 
ruiii  fceiiiset.  qiKid  ipse  falKtnr  tndignum  non  inodo  J) 
episcopi  sanctilale,  led  eiiam  laici  integritole.  Facilc 
autem  veritatis  iiiiniicis  fuit,  euin  a;iud  inipcratorcm 
aiiimi  in<|uieti  el  ad  spdiiionem  paiaii  accusare,  cu- 
jus  rei  jaro  ab  anno  5S'J  suspicio  injccxa  erai,  tit 
vidiniMs  liltro  superiore,  n.  5. 

(c)  Supple,  toquor-  Tuin  in  eiicusis,  qvia  melus 
est,  «niisso  iiihi  :  tt  iiicij,  pro  ct:ra  autem  i/st  dc  spe, 
prtve  lcgebatiir  cur  o:;te:u  esl  defperandum. 

xdj  !ii  (.'.'niiibiis  inss.,  9t  ncn  Dei  pnvdicant. 

le)  l<>.ei;;p!ar  Yat.  J)as.,  av.l  facullsx.  Korte,  aul 
fnluiiiu. 

(/■)  Vat.  b-'!S,  !RS.  rie':ue  nl  inancrit.  AUi ,  tie  qiiid 
WirtNCi'.'!. 

((/)  Yoces ,  ric<i'ss!iu/i5  tamquum ,  in  ses  nifS.  de- 
siiieiaplur.  Cegiiidum  videiur,  sub  cujus  iiecetsitotis 


tttmquam  ton  improbabili,  vei  cum  ms.  Hemig.,  tcin- 
qti/im  probabili. 

(A)  Ita  mss.  At  cditi ,  v!  ?olvmi$.  R:c.  [lieionyino 
teste  dial  '•onir.i  Lucif.  post  .lri'.Hii»e:.>pm  synoMnm 
iiigemuil  »)/?«  Orbia,  ct  Aricstttm  se  e^.-v  miraius  esl  : 
duni  niniinini  rccte  sentiens,  eo  quo  nolait  uiodo  in- 
lcUectii'  csj. 

(i)  In  quinqite  mss.  bic  adjicitnr  e(  uncm  (idem  . 
qiiuiJ  superTaraneiim  e-t.  iloc  enim  sihi  \ult  :  siout 
ab  Apostolo  Epbes.  iv,  5,  unus  Deus,  uiiiis  Doiiiiniis 
et  uitum  baptisnia  ,  iia  etiain  una  fides  praedicatnr. 
Ex  eodem  Apostoli  loco  Hilarins  inilio  iibri  M  (b; 
Trinit.  et  in  Constanl.  n.  2i,  instal,  apud  hicrclicos 
Cdeni  nnn  cssc. 

(;')  Ijps.  ci  Par.,  excidimus.  Concinnius  alii  lihii, 
excedJmrF.,  scil   ab  una  (ide  »d  plui'es. 

{k)  Supple ,  dispuiandi ,  contradicendi  et  male  de 
se  invircii)  i-iispicandi. 

(/)  Ferrandiis  diac.  his  verbis  In  suam  ad  F.  la- 
gium  et  Aiiaioliuiii  epislolain  tianslatis  ,  po-tmodum 
monel  ea  non  sua  esse  ,  sed  beoti  llilar.i  in  secmido 
libro  qnem  ad  Comtanlium  scribit.  In  »|ua  Ferraiidi 
epistida  Pelrus  Fr.  Cbillleruis,  pro  dutn  de  auctoribus 
querelu  cit  ,  ex  m>s.  Jiir<'iisi  at<|ne  Arveriiensi  edidit, 
duin  de  aur,bui  cmerela  esl :  i;xi»liniaii|iic  aperiani 
hMc  lcciioue  tieri  Hilarii  nicniem ,  quati  dicat ,  dtm 


S67  SANr.TI  IIILARII  KllSCOri  JfiS 

aiiotaiilius  i|ii<''.rola  o>i,   tliim  de  siudiis  cerlainen  A  r.iirisii  fiili!.   rjinMiiluiiiin  ,   i|ir)si  (.')    iii   Spirilum 

saiwUiiin  |H'Ccassc  sil  vi-iiin.  Scii  iii^|iiet:ilis  547  'P" 
5iu<  liliic  vel  iirvcipuc  caiisa  pcrpciiia  esl,  quod  {()  fi- 


csi ,  diim  (a)  iti  cniiscnsu  dirficullas  esi ,  duin  altcr 
546^'^''''  aiialiiciua  c&sc  cccpit  :  propo  jani  nciiio 
Clirisd  csi.  Iiiccilo  cnini  diicirinaruni  \ciiiu  vaga- 
iiuir  :  Cl  aiit  diini  docenius,  pcrtiirbamiis;  aul  duni 
diiectiiur ,  crraiMiis.  Jani  vcro  pro.timi  aiini  lidcs, 
quid  jani  de  iiiimuiatioiic  iii  sc  tiabci  ?  Primuin ,  i|iia; 
liomouMnn  dcccniil  laccri .  scquens  rursum,  qua;  (b) 
liiiiiKiiisioii  dcccrnii  ct  prjcdical  :  iciiiiim  doiiicci'S , 
i|ii:c  ^.''iaiii  siiiipllciicr  a  patribus  prxsiiniptam  ,  per 
!iiiltilgcnti:im  cxcns:ii  :  pristrcmiiiii  (iiMrluiii  ,  qu:i; 
II. >n  c\ciia.it ,  scd  cuiid<  innat.  El  quo  laiideiii  pru- 
i-issuni  cst  ?  nl  ncque  pciics  iks  ,  ncque  pciics 
i|iirii:qiiam  anlc  nos.  sanciiim  cxiiidc  aluiuid  atqiic 
inviolabilc  perscvorel.  Dc  siiuilitndine  autcm  Oci  filii 
ail  Deum  pnircm  quod  (c)  si  miscral/ilis  no,tri  lcm-  B 
poris  fides  cst,  iic  non  aiitcx  tnio  ,  aiii  tDnium  cx 
iiortioi.e  siisimilis;  cttregii  scilicei  arbiiri  cuBlestium 
sacrainoiitoriini ,  conquisilorcs  iiiviribiliiim  myslc- 
rioriim ,  prurcssionibus  de  lide  Dei  caliimniaiiiur. 
Annuas  atquc  inenstni.as  de  Deo  lides  dcceriiinius , 
«lccreiis  pamilomus ,  pccniieaies  defendimus  ,  ilefen- 
sos  aiialliciiKiti^amus  :  ant  in  iiostris  aliena  ,  anl  in 
alicnis  noslra  dainnamiis;  ei  (rf)  mordenies  invicein, 
iam  absunipii  suimis  ab  invicem  ((.'u/  v,  13). 

(i.  Fides  etuiigeliea  corrumpilur.  —  Fiilcs  deimlo 
quDcrilur  :  qiiasi  fiJes  nuUa  sil.  Fiiles  scnbcnda  et 
(Vtrf.  /.  dc  Sv>t.  (I.  f.j)  :  quasi  iii  corde  noii  sit.  Hc- 
gencrati  pcr  fidem  ,  nunc  ad  'iJ'm  docciiiur  ,  quasi 
rcgeiieratio  illi  sinc  fido  sil.  C.lirisiiim  posl  baptisma 


dcin  a|iost(iIii;.ini  sejiluplu  prorerciitcs .  ipsi  tameti 
fidcm  cvangclicam  iioliiinus  conlitcri  :  diim  impic- 
lat' s  iiiislr.is  iioliis  iii  ptijiiilis  iiiiilliIoi|Uiis  dorciidi- 
iiiii'.,  01  magnilni|U(  nii:o  vaniiaic  aiircs  simplicium 
vcibis  f:illeiiiiiiii'i  illuiliiiiiis ;  diim  ciitaiiiiis  dc  Do- 
iiiiiioCliriSlo  ea  crcdcrc,  qiia>  dc  sc  dotuii  credeiida, 
et  per  spcciosiim  pacis  iiiimen  iii  imiiaiem  perlidix 
siibrepiimis ,  et  suli  rcjioicndis  iiovitatibus  rttrsum 
ipii  iiovis  ad  Dciim  vocibu--  rcbcllamus.ei  subScrip- 
liirariim  vocabulo  non  sciipla  mcnlimiir  :  vagi, 
piodigi,  iiiipii,  dum  ci  iniiiciitia  ilonmiamus,  et  ac- 
cepla  pcidimus,  ct  irreliginsa  pr;csiimimus. 

7.  A(l  jidem  iii  biipiisiiio  cuiifcsnam  rcdeundttm.  — 
Oiioil  liicme  uiiduso  mari  nbscrvari  a  navi^antibiis 
iiiaxiiiie  iui(im  ost ,  iil  iiaufrai;io  dcs;cviciite,  in  por- 
tiim  cx  ([uo  solvcrini  rcveriantur ;  vel  incautis  ado- 
loscontilnis  cimvenit,  ut  cnm  in  lucnda  (g)  domc 
sua,  inores  patcriire  oliservanli:c  lr;ingressi,  profus.-i 
libertalp  sua  usj  siint ,  jani  snb  ipso  amittcudi  palri- 
monii  niciii  solus  illis  ad  paiornam  consueludincni 
iieressarius  ci  iniiis  rrnirsiis  sii :  iia  inter  lia>c  fidci 
iiaiilr>gia,  coeleslis  patriiiionii  jam  nene  profligala 
liarcdilaie,  luiissimuin  nobis  cst,  primam  cl  solam 
ovangelicam  lidcm  toiife-sam  iii  baplismo  iniellcc- 
l:iiii!|uereiinoro,  nec  deioiir-re  qiiod  solum  acccpiiim 
atquo  audilum  baboo  bnie  crcdore  :  non  ut  ca,  qux 
synodo  pali  iiin  noslroriim  coniincniur,  lamquam  ir- 


discimus;  quasi  baptisma  aliquod  CjSo  possit  siiic  C  roligiosc  ct  impie  scripia  damnatida  sinl,  scd  quia 


noii  rienHUl ,  //iii  «<!  snrdis  qncranlitr  eecinisse,  adeoque 
sibi  iribui  qutc  ab  illis  nc  reete  oudiln  quidem  ,  neiliim 
iHtellccta  sint.  Al  oum  ediiionibiiS  Hilariaiiis  consen- 
licnlibus  omnibus  iioslrls  lus^i.  tutiim  non  csl  -jb  ip>o 
fonte  ad  rivnluiu  decli  lare.  Proxinio  aiiio  qii:iiii  li.co 
soriberot  llilariiis  qiiercla  fiierai  de  aiicli.ro  blasplie- 
ii.iarnni ,  qnas  Selcncieiisis  synodi  legali  Eudoxio 
lulscribcbaiil,  l-ludoxius  auicm  ii;  Aciiiiin  rejocii. 

(o)  Apud   Ferrandum ,   de  ccnseiiiu.  Iii  ms.  Yat. 
bas.,  de  rcnsessu. 

(b)  Nulla  081  .\ri;inoriim  fidci  confossio  ,  qii '.:  Iio- 
uioQsion  decoriiai  acpr:cdicet:  lioc  cnim  ab  llilaril 
scopo  videtur  alienuin  ,  u(  lioino.ision  iii  Ariiiiiiicnsi 
coiicilio  primum  ab  iis  qui  cum  Valentc  el  Ur.-acio 
slab;iiil  rcjeoium,  a  catliolicis  ilciiide  approbiiium  ct 
prtiidicaliim  fmsse  dic:il'  Qiiooiroa  liic ,  forie  ciiam 
aiilca.  iiro  homousion,  siibsiiiiicndiiinvidetiir /io»/i)fii- 
»0)1.  Neque  suiis  aperluin  esi ,  (|ii:is  liic  iiolei  lllbi- 
rius  lidei  conrt..ssiones.  Sunt  qui  piitcnl,  primimi  de- 
signari  Siriniensem  aii.  5:>8  ,  II  kul.  Junii  e^liiain  , 
tuin  AntiocUeiiam  aii.  541  ,  Seleucia;  siiti.-icriptam  , 
posteaAriininensem,  demum  Selciicienscm  ali  .'\c:i- 
ciunis  viiig:itaiii.  Sed  non  alia  viduliir  lidos  Sirmli , 
alla  Ariiiiini  edlta.  Doiiide  vix  crcdoro  osi ,  Ijic.oiiio 
Viim  fideiii  deiiuo  siibscrlpiam  iu  iiovic  (loiiiiilationis 
1'xeiiipluiii  ab  llilario  fiiisse  alfcreiiilain.  Seil  iiei|i>c 
iii  liac  lioiiiousloii  aut  liomtuusion  pi'a;ilic.aiur.  Ai  vcro 
si  vooes  |ii'(U'iiiii  iiiiiii  non  il:i  slrictc  iit  soiiuul ,  .simI 
paiilo  luiiiis  :icoop'Tis,  priiiiaiii  inti:l!ii^cre  licobil 
Siriiiiisnsuiii  Usii  et  l'ot  iiiiii  iioniino  oilitain  ,  qii:i) 
iion  iiiodu  biunousiiin  ,  sod  ei  lioinuiiiiioii  dencrnit 
laoori ;  alicr,im  AiKYr.inam  ,  qu;u  linuiavisliiii  dcliui- 
lionibii',  5,  'V,  S,  cto.,  ilcoernii  ct  pr.odical;  lerti.iiii 
AriiMJnl  uc  duindc  Niu;e.c  in  Tliraoia  loclaiii,  iii  qii:i 
n.^i.c    a  1'atrilnis  simpliiiioi   |ir.osmii|i'.o  cxous^iliir 


pr;rdicalio,apiid  Athaiias.,  de  Synod.  p.  875,  po.'ilre- 
niam  dciiiqne  Soleuci;e  ah  .\cacio  vulgaiani,  apud 
euoidem  Atbaiias.,  p.  00'»  ,  (jii.x*  siibstaiitia!  nomen 
iion  jam  excusat ,  sed  siiiijilioiicr  ei  absulute  con- 
tloiiiiial. 

(f)  Particula  »i  c\  codice  Yulicaii»  basilicx  liuc 
rcvoeaiur.  qiia  efiiciinr  liir  sciisiis  :  si  de  similiiu- 
Uine  Filiiad  Paircin  id  iiuiic  ycniiamus  ac  credamiis, 
m  Filiiis  noii  ox  lolo,  so\  c\  poilione  sit  siniilis  P:i- 
tri :  profe^sionibiis  .te  lidc  (vel  tle  se)  Dei  caluinnia- 
iiiiir  :  '?^rcg;i  scilicci  arbilri ,  ctc. 

(il)  IJad.  .  Er.  el  Mlr.,  iHortc/itfs  tHorum  i.iVt'.  .Mss. , 
tiioi leitlci'  iNori  tiicireDi.  Forto  ,  tiiori/enie.^  hos  inri- 

CCill . 

(.')  Exemplar  Vat.  bas.  ,  in  Spiritii  MHcM;b;eo' 
caviintii  niiilulio  ficqnons  csl  iii  vott-ribus  libris.  .\d 
iiilclli:.;ciiiiuiii  liU|U-  loci  juveril  ex  cap.  xii  iii  Mailli. 
p.  n.  il,  iii  iiiemnriam  rcvocarc,  bnc  ililurin  peccatum 
essc  iii  Spiriliim  s:,ncluni  ,  scilioct  Clirislo  neijaie 
ijuod  Deui  sit ,  et  consisleiilem  in  eo  PiUerni  Spiiilm 
subHnnliain  iiilim<»e.  Siinilia  lialiel  rap.  v  ,  n.  K>. 
Qnibiis  conseiitanea  sunt  baic  apiid  Athantisiuiii 
tom.  I  ,  p.  !£,)7  :  Ueitalem  cr,jo  Yerbi  ipse  Chrisiiis 
v'))iv(|iiHt  !.'(iiicfHiti  appclUit  :  oi  pancis  iiilorjoctis,  5ii-- 
1(1  (i/i/ ,  qui  in.SpiriUim  funrtinn  iinpiniiunt :  tilquc 
iln  in  i'Jiris:i  divitiitHlem,  olasphemias  duuiit ,  clo. 

If\  Fidcm  avosluticiim  vocat  llilarius  apnstoloruui 
Syr.ibotiim,  (jiio  ioiige  liisl>>ros  oilld>'riiiil  Ariaiii  lidei 
1'iiiircssioiies  ;  noc  lamoii  icliiiuoro  jidem  (iiaMi/dituw, 
iilcst,  qu:i'  b:i|itisini  vorliis  ciiiiiilialnr,  lloc  ila  iii- 
tollixoiidiim  esse  magis  liipiil  ex  |iostrcmis  liiijiis  libri 
vi'rbi'<, 

((/)  (J'iaiu.ir  mss.  ,  humv  mn.  Y.il.  Iia<, ,  iii  tneHdit 
djiiius  iimtris  piiterni  vbierenHtiir  traiistjrtstora  shk  , 
;o'()/i(s«,  oti'.,  inciidosc. 


.SB'J 


M)  r.ONSTANTIUM  AUCIISTUn  Lir.R".  R 


.S70 


|:cr  tcniciilalciii  liiinianitm  iisnrpaiilur  nii  conliaiiic-  A  •l"'''*'^  hlasj.lieiiia! ,  niruii  iiiii'   itinc  cniai  Mnrcclhi& 


liiuiem  ,  (iiioil  oIj  lioc  sub  nomine  noviiatis  EvanRC- 
iiuni  neg.iietiii',  (a)  u>.  pciiculose  Ijniqiiam  fx\\> 
cmciKl.iiionc  iiiiidvcliir.  Qiind  eineiulaiiHn  cst,  scnv 
|'cr  |iH)li<'it ,  iil  (Initi  omiiis  cniciidalio  (lisplicri , 
umciidatioiiciii  oinneni  c^iiicinliuio  conseciila  condciii- 
iiet  :  uc  si  juiii ,  r|iildi|Uid  illinl  esl,  ikid  emcnuatio 
nlii|ua  sii  eiiiciidalionis,  scd  coepcrit  csse  daiiinatio. 
8.  AuJieniiain  rognt  liilnriiis ,  fidem  e  Scripltiris 
oiieiisurus.  —  lii  (|uaii[i)m  cgo  iiunc  licalw  religios.a'- 
(|uc  vuluiiiniis  (b)  VKip  ic  ,  diiiiiiuc  Coiistanii  Impe- 
r.'i:or  ,  aduiirur  ,  ridcnt  lantuii)  rrciinduin  ca  (;u.c 
.sciipla  suiit  dcsidcranlcm  :  cl  niciiio  planc  ad  illa 
ipsa  uuigcniii  J>(^i  clui|uia  §48  '1"'^  fc^iinons ,  iil 
impcraloriie  solliciltuliiiis  capaj!   pecins  ciiim  divi- 


Verbum  Dci  cnn!  Ii'(,it  ncscit.  iliiic  riioiinus  liomi- 
nein  Jesiiin  Christnm  cnm  loquilitr  ignoral.  Hinc  ct 
Sabelliiis,  diim  qi.-od  eyo  ct  Pater  unum  siimus  (Jonn. 
.V,  30)  1100  iiilclligii ,  sinc  Dco  patre  ct  sine  Dco  lilio 
est.  Ilinc  ct  Hfonlanus  per  insan.is  feniiuas  suas  (rf) 
priracleli:in  alium  dcrciidii.  Hinc  (;l  MardcIi.Ttis  cl 
Marcioii  legem  odit  :  fiiiia  litiera  occidit-(II  Cor.  iii , 
ti),  ct  niundi  iirinceps  diabolus  esl.  Oiicncs  Scriptnras 
sine  (e)  ScripUirac  scisu  lo<|Uutitur,  et  fidcm  sine  fidc 
pr:i'ieii(lii!>L.  Srri(ilur;c  cii!i;i  non  in  l'-'g<>ndo  snut , 
scd  in  intcHiijeiido;  iicquc  in  pr.cvaricatione  sunt , 
scd  in  cbarilale. 

10.  Sennoiiis,  ciijiia  cofni  rogalur,  mvdus. — Audi, 
roso ,  ea  qua;  dc  Clirisio  simi  scripia  :  ne  sub  eisc-.". 


iiorum  diLtoi-uiii  coiiscieiilia  pleimm  sil.  Iloc  qui  re-  J\  qn.c  nuii  scripla  snni  pr:vdiccnlwr.  Sulmiitte  »d  «a  , 


liudial,  aiilichristus  cst ,  ct  iiui  siimilal  ,  analbcn^a 
Cbt.  Sed  umim  hoc  ego  pcr  liauc  digiiationis  tu;c 
«■inecram  »udiciiti:un  rogo,  ui  prxscntc  sjiiodo  (Con- 
siaiitinopolit.),  quae  iiunc  de  lidc  litigai,  pauca  nic 
(lc  Sciipluiis  evang^^licis  di[;iicris  andire,  el  loquar 
tcriiin  \crbis  Uiuiiiiii  nici  Jcsu  Cliristi ,  ciijiis  vel 
cxsiil  ium  ,  vel  saccrdos.  Il:>licnl  ciiini  vasa  lcstca 
iioii  ignubilcs  tlicsauriis  :  ct  iiirirmiuia  corporum  ma- 
gis  rcvcrciida  siint :  et  apiid  nos  tnodo  l>ciini  iiidiicti 
pisc:it()res  lociiti  siint.  Supcr  Iiumilem  et  Ircmentem 
vcrlia  SQa.secuiidiiin  pro|dieiain,  n.ms  respicit  (Es«i. 
i\vi,2).  Fidcm  impeiator  qiiaris  :  aiidi  cam ,  non 
di;  novis  cbanulis  ,  sed  dc  Di'i  liliris.  Scilo  et  posse 
eaiii  iii   Occideiiie  donari,  uiide  venicnlcs  iii  regno 


qii:i'  de  lihris  loriiturus  •^uiii,  aiircs  luns  :  fidcm  tuam 
ad  543  l*cmii  crig:is.  .^udiquod  psoficitad  lidem, 
:id  iiiiitalcni,  ad  lelcrnilalein.  Lociiinrus  lecuni  suni 
ciim  lioiKiie  regiii  et  lidei  iii;n,  oninia  ad  Ori«jnlis  ot 
Occidenlis  pacein  (f)  prnficieiiii:» ,  siib  puMica  con- 
scientia,  siib  syuudo  dissldciili ,  siili  litefainosa. 

il.  Piijnu:!  fuluri  sermonis.  — ((/)Pr.i'mitto  interim 
pigiiiis  riiluri  .ipitd  le  sprmonis  nici.  Non  aliqua  ad 
scaiKl.ihmi ,  ncipic  qirjc  cxlra  Kvangcliiini  sunt ,  de- 
feiidam  :  sed  inlclligcs  a  nii>  iu  sacramcnto  soliiis 
Dei  veri.ei  quem  misit  Jesum  Clii-isiiim  (Jodii.  xvn, 
5),  pr.T'dicavi  iiniim  Denm  paircm  cx  qno  omnia,  et 
iinum  Dominnm  Jesum  Cbrisium  pcr  qiiem  omiiia 
(I  Cor.  VIII ,  6) ,  iiaiiiiii  ex  Doo ,  (pii  esl  anie  ti'mpora 


IVi  cum  Aliraliam  ei  Isaac  cl   Jacob  rcrmnbciil.  C  9>terna(ll  7mi.  i ,  9),  ct  eral  in  principioapiid  Deum 

(ilalih.  VIII,  11).  Memeiito  eam  (e)  non  qiucsiioncm 

pliilosoplii:c  essc,  scd  K\aiigelii  doclrinam.  Non  lam 

niilii  aiiicni  rogo  audii'iitiam,  (]iuim  libi  atqiicccole- 

siis  Dei.  Flgoeiiiiii  pcucs  me  liaben  fideiii ,  extcriore 

iinii  cgeo  :  (juod  accepi  teiieo,  iiec  deniuio  quod  Dei 

e.-t. 

9.  Scriiiliiras  liivrclici  siias  nd  parles  Iruliunt.  — 
Sed  meinciilo  tamcii  ,  nemincm  Ii.Trciicoriim  esse  , 
qiii  se  iiuuc  non  sccimdum  Scripluras  pra-dicare  ea, 

(«)  In  viilgaiis  ,  iiupericuluse  :  ubiex  ms.  Vat.  bas. 
1'Cp'iniiinis  ti;  periculose. 

(/>)  iii  mss.,  reiiiin  te. 

(<•)  Edili ,  iion  in  qua'stione  pliilosophiw  essc ,  seil 
iii  F.vniigelii  dnctrina  :  cmenrianliir  ex  ms.  Vat.  bas. 
Verbis  seqnoniibus  non  niiniis  apparet  Hilarii  fides  , 
qiiaiii  cliariias  :  (p(alein  iiiiiiirum  iii  .Martyribiis  exsii- 
lisse  ;inini:idveriii  Aiigii^iiiitis  iii  Ps.  l\v  ,  n.  55  : 
Quiciiiiii,  inquit,  tum  Clirisluin  pTccdiciihanl.  non  sibi 
nnibus  tum  erat  coijiiilui ,  sed  nobis  qui  futnri  mlliuc 
cramus  ,  vel  quibus  lum  cral  incogiiilus ,  privdicabiiiit , 
etc. 

(d)  Priscam  scil.  ct  .Mjximillam,  quas  Ilieronyinus, 
cp.  Liv,  ad  .Marccllam  ,  ad  imitalioncm  Ililarii ,  )ii- 
s«)!r-(s  feimnai  vocal.  Vid.  Te.liiUian.  I.  de  Jloiiogam, 
II.  2,  et  coiitra  Pr^i.xe.im  n.  1. 

(e)  Nomen  Scriiiturie  iii  vulgatis  omissum  ,  resii- 
tiiiiiiiis  ope  ins.s.  Subscquenlem  Hilarii  senteiuiam 
imiiaiur  et  illustrat  llieronymus  ad  calcem  Dial, 
coiitra  Lncifer ,  diccns  :  qijod  S<;r»p»Kr<E  iion  in  le- 
qemlo  eonsistaiil ,  sed  in  inlelligendo  :  alioqiii  si  lille- 
rnm  .lequimur ,  positiiiiiis  et  im  quoque  ncvuin  nobis 
doijiiiu  compoiiere.  Oinnes  eiiiin  lnerelici ,  iiiquii  Au- 


Dcus  Verbiiin  (Jonu.  i,  1) :  qui  csi  imago  Dci  iiivisi- 
bilis  (Coloss.  I  ,  15),  in  qiio  liabitat  omnis  plcnitndo 
diviiiitaiis  corf'Oraliter  (Col.  ii,  9)  qiii  ciim  550'" 
forma  Dci  esscl,  htimiliaiis  si'  saliiiis  nosirc  causa , 
liirinam  siTvi  i\\  coiiccplu  S|iirilus  sancti  i!e  virgine 
accepit ,  factiis  obediens  iisque  ad  mortem ,  mortem 
auiem  cnicis  (Pliiiij'.  ii ,  C)  :  ct  post  rcstirreciioneni 
iiiorlis  deinde  in  C(*iesiibus  scdeus  {Ephes.  i,  20), 
adcril  jiidcx  vivorum  cl  inoriiiorum  (Act.  X,  42),  et 

gusiinus,  cp.  r.\x  ad  Conscnt.  n.  I">,  qiii  casinauc. 
loriliilc  recipiuut ,  ipsus  sibi  ridiutur  scrlari ,  ciim  suoa 
polius  seclenlvr  errores ;  nc.  per  hoc  non  quod  eas  eon- 
lemuunt ,  sed  quod  eas  uon  iiilcliiimnt ,  haretici  sunt. 
lil  iit  observai  Aibatias.,  Or.  ii  coiii.  .\riaiios  p.  313, 
excoiiilntor  iiiveniorqiie  hxreseoii  dinbohis  ,  metu  suie 
D  qrnveul.eniiiC,  Scriflurarum  voces  Wiu-i-pat ;  ut  iltis  ob- 
tectns,  adsperso  ceneno  nw,  siniplices  decipiul. 

(/')  Sic  inss.  Kditi  vero  profutiira.  Dciiide  sub  pu- 
blica  conscienlia,  idesi,coram  et  piiblice.  Iloc  Amliro- 
sius  in  more  Kcclesiaj  fuisse  iiinnit ,  ut  episropus 
in  ccclcsia  ei  c(>rQm  pofiulo  de  lide  dispuiarei. 
Qiiippejtissusul  adiciperaioris  cousisiorium  venirel, 
scribii,ep.  sxi,  11. 17  :  Venisscm,  hnperalor,  ad consis- 
forium  clementicp.  tnre,  ut  licpc  cornm  sutjijererem,  ti  me 
vet  episcopi  vel  populus  pi!rmiss.<;seiii ,  direnles  de 
fide  in  ecctesia  coraiu  populo  debere  traclari :  el  Scrili. 
de  basilicis  tcadendis  n.  5,  loin.  ii,  p.  SC4  :  Ad  pa- 
lalittm  imperatoris  ireiit  libenltr,  si  hoi  cotintueret  sn- 
cerdotis  olficio,  'i;in  painlio  maqis  ccrtareni ,  quam  en 
ecclesia.,..  Cntisam  fidei  iu  ecclesia  ageudam  quis 
abiiuot  ? 

(</)  Antiqn.-fl  cdiliones  ciim  mss,  ))<'(r((?rmiffo;qiiod 
a  Lipsio  iion  inale  concciuin  esl. 


57 r  iim;via  dissikt.vho  5t4 

rtix  oiiiiiiiitii  u'(c-riioriiiii  s.t' •ih)iuiii.  K^uiiiiii  iiiiigc- A  saiirto  iia  cretlidi ,  iit  iiltr.i  liaiii'  ilo  DiMniito  Jisii 
niliis  Uuut  (Joii)i.  I,  18),  ci  Dous  vcrui  ,  c(  Deus  Olirisiu  UJom  noii  pussiin  duceri  :  ii<tn  per  liJic  »Ji- 
niagiiuB.cl  bU|ii'r  oinuia  L)cUb(/<aii(.  m  ,  5)  '  e(  uiiiiiis  inciis  iiatruni  lidei  religioneni ,  scd  seciituliiin  rege- 
lin^uii  roiitUi.-liiuir,  quia  Doitiiiius  Jesus  ('.iiri^^ius  in  iier^ilioiiis  nicx  synilioluni,  et  dociriiix  cvangeliCJi: 
gluria  l)t'i  palriiesif/'/)!/.  ii,  11).  llx'C  cgo  iii  S|>irilu      scifiiliain  ,  sb  ca  j'.!\la  i.sla  nuu  dissnnan^. 

Pll/i:VIA  DISSERTATIO 

IN    LIBRUM    r.ONTIt/V    CON.STANTIU  M. 


I.  Hic  liber  cuni  nlnr:  vulcliir  jiiignare.  —  Quaiii  silii 
s:iiicli$>iiiiu<  Clirisli  cunrrsbnr  i:oiistaiitis  ac  niu- 
derati  .iiiinii  glnriaiii  cuiuparavit  aliis  libiis  ,  c:iin 
lioc  uni>  ii|iuil  plcrosque  pcne  tuiain  ainisil.  Taiita 
eniiii  iii  omiiiuiii  aiiiinis  reguin  rcvercnlia  iusiia  esl, 
u(  uulluni  i|isi  raiiunabileiii  caiisain  fuissc  putenl , 
rnr  in  Cunstantium  velieiuetiter  adeu  iiivcheictiir. 
V.o  illuni  adductuni  diiil  iiiiii  neinnprulixioris  exsilii 
impatienlia  ,  pliiriini  alii  iiin:ita  rorventioris  aiqne 
nnsierioris  .-ininii  iiidole.  Aliii>  eiiani  \isiis  •'$!  in  Imc 
0|iusculn  sibi  non  ciinsiare,  ac  dc  Orieninlibus  eo- 
rninqiie  lidoi  coiirussioinlius  iiec  noii  de  vocabiiln 
lionimiisiun  loqiii  alitcr  qii:iin  libru  dc  syn'idisicripsc- 
rat  :  quasi  in  boc  apertere>puat  acdamnet,  quud  in 
allero  aui  laudavit ,  aut  excnsavit.  Erit  forie  ali- 
quando.qui  cum  uiniinque  illiid  opus  non  nioribiis 
solum  (quia  libri  ile  synndls  verba  omnia  sunimaiii 
humaniiatcm  spiratil) ,  sed  ct  seiilontiis  dissidere 
posiicrit,  aliiim  nb  llilario  liiijnsauciorein  qua-rilot: 
putclque  Itinu  opinionein  siiuin  eo  se  (lOise  conlii  - 
mflre,  qnod  iii  superioribus  ad  Cansiantiumlibellis 
longc  alter  erga  eiimdem  Imperaioroin  se  geral.  In 
iis  neinpa  iniirein  gent  pi:L'  cuiisueiudini ,  qua  ,  iil 
ipsc  tradit  in  Psal.  xiii.nuro.i  :  quii  vnba  regis  in- 
lerpriHnns,  el  priEcepta  £jns  in  aurciit  popitli  deduceits 
ctirat  diligenler  el  caule  per  ojfiiii  revereiitimn  reyis 
satisfaccre  digtiiluti ,  u(  cum  huiiore  ac  reliyione  omvia 
el  Telegiinlur  ct  audiaittur.  Cum  aulem  nuii  cui:- 
£iii.'tutiinc  siilum  ,  sod  ct  ca  clia:n  i.itinnc ,  quod 
oitine  reguum  a  D^o  sit,  potissiniain  rcgi  revcren- 
liam  delieri  Fragniento  i  ,  niini.  5,  approbet  ,  ac 
scnno  ipsius  docirinx  huic  ubiqne  conciii.it;  eum 
lum  subiio  inutaiiiin  esse  srgre  sibi  pcrsuade- 
bil. 

II.  Ciim  libro  de  Synodin  coiiciliiunr. —  Verum  ne- 
ino  oLtinebit  uniqu.im,  ul  libullus  is  llilariocripia- 
lur,  quem  iiiier  upera  llliiis  reccnset  ilieroiiymtis, 
qiiemque  ipsi  Kacundus  llormianonsis  lib.  conlia 
Mociaiiuni ,  nec  !ion  Yauoan:G  basilicx  codcx  a  duo- 
deciiii  pene  sxciilis  cxaraliis  ,  et  uiiinus  inss.  inagMO 
CKnscnsii  adscribiini.  Neijiio  veru  ulla  ost  illiur.  cuni 
librn  dc  '«ynodis  piigna;  scd  quod  in  unu  miiins  di- 
serte  ac  paiiriuribns  vcrbis,  in  aliern  rusius  ot  ajior- 
(itis  dcclaraiur.  Orte  in  uirni|ue  llilarins,  aninio  ac 
soiilcniia  noti  inuialiis  ,  niiKata  roriiin  facie  tlivorsani 
init  disirreiidi  latKinein.  Ulii  cnini  spornvii  Oriciila- 
le«  ad  vcraiii  lidcm  ci  callioliciti  Ktclcsia;  siiium  lo- 


vticare,  errores  ipsorum  ,  qaantiiiu  licuit  illxsa  vc- 
riiaie,  ei  disisimnlavit  et  exousavit.  Ubi  vcro  3)ie 
jain  IriiNiiaiiis,  liniuit  ne  ilissnniilaii  in  pernicioiii 
liilei  orLsceiont ,  eusdcm  el  publicavit  palain  el  iiii- 
probavii.  Qii:iiiti|uain  ul  in  libro  de  Synodis  Oricnt:i- 
les  l'j'clesiai  coiicilia.idi  studlo  non  i(a  abrepdis  e<i, 
ul  quiiil  in  eis  essot  reprehendcndnin  taceret  :  sic  ct 
iii  boc  liboHo  iia  se  (cinperai,  iit  cuni  t>miies  eorntii 
lidei  proressiuiicsimprobcl,  eas(aiiicnni'n  negci  viiiis 
carerepodiisse.  Luculentiimestilludnum  34:  Eiioiiisi 
in  liis  omnibut  (conressionibu^)  niliil  tilioniin  ntbja- 
cere  njfiintelur  ;  non  tamen  caiisa  religiosir  ro/ii/iMlis 
inesset : (]uia  matimeUiUilio  est  bonortim  denmlalio.  Riir- 
suin  cum  nnin.  25,  :triiriiiet,  Nicjcna  lide  rundatos, 
Anljotlioiia  aut  Sardiccnsi  aiit  Sirmionsi  non  cgore  ; 
uliro  tamon  concodit ,  qu.odam  in  his  es>e  verba 
Ari.inis '>ii»iioii(ini«,  qunrum  prufessione  Constan- 
tius  sese  ;:>iu»i  apiid  Occiilcnialos  ineniicl):i(ur.  ISc- 

_  qiie  oiiani  bom(rusion,  quamtis,  nnm.  23,  sibi  ad  fi- 
deiu  otiosum  asserai ,  prorsns  rospuii ;  sed  ea  imini- 
110  raiione,  qua  libro  dc  Syiiod;s,  illiid  apprnbat 
iiiifi.  ii,  uhi  ait  :  Mihi  qnidem  siiiiililudo ,  ne  un:oiii 
deUir  occusio ,  snncia  cst.  Qiiis  deiiii|ue  eiiin  erga 
Oiieoialos,  qui  lioiiio'usion  proptignabant ,  aliter  af- 
feciuin  cxistinipt;  qiieiii  nnn  seniel  aiidii  Conslantio 
cxprobr.inieni  i|uudviiiieis  fcccrit,  ulpristinain  fidciu 
ilo>erironi?  Nun  obsoiire  qoidcni  signifioai  unin.  4i, 
sibi  iion  satis  probalain  oonini  fidein  ;  ibi  laincn  eo- 
ruin  aliqiios  noniiulla  pie  vcrbis  praforrc  lestilica- 
iiir  :  iii  vitiiperaQdo  non  minos,  qnam  in  liudando 
niflileiatus. 

III.  Innata  }Jilarii  leniias  vindicaltir  tx  tettiiuouio 
veieruin.  —  Pluribus  opiis  esse  non  arbitrainur,  tii 
vulgaris  ruai  opiiiio,  qiia  llilariiim  boc  librureirar- 

^  l:isse  ac  revocasse  putant ,  quod  libro  de  Synodis  in 
gratiam  Orieutaliuin  ilisscrueral.  Difncilius  furie  ciil 
saiis  iis  facere,  qiii  iinuiili  euiu  aninio  fiiisse  ex  buc 
libro  arguuni ,  autsaltein  io  eo  ii>i.oiiiia>  bonilatis 
aiquc  loiiitaiis  essc  ublitum.  Illis  '..iiujii  piiino  tppu- 
iiiniusRufiiium  (lib.  i  Uist.  ecet.,  cap.ik),  non  su- 
lum  cor.ceplis  vcrbis  tcslaniem  Qiiod  ni'i»ra  /ci.. 
eral  e'-  plin-iribs  ,  sod  e(  verba  Siia  ei:  gosli»  l|>sius 
cunflriiiaiiteiii  Itani»  corie  .eril ,  apud  «)i!ein  iioo 
ntiiltiim  vibal  tc^liinoniuni  lani  liisi^Mie  '  al  iiul- 
lus  essc  dcbol,  quuii)  nun  niuvo.it  auiigua  \i.cx\o- 
i\x  coiisneindu ,  q:ia  olim  ln  ipao  s:)rii  ^ancli 
tacrillcii   iiii    uiCi!iiul!lo  ,  i<)   l>nKfitlioiKi   tolicoi 


575  IN  LlimiM  CON 

riiite   r.ifiOiie.ii ,  liilaiiiiii)   monm   leniluie    poUen- 
tei»  dcc  'iiiabat. 

IV.  (^oiittnnlii  palliaiu  impiet.is  ac  ae('iria  persc- 
ttttio.  —  Qiiiiius  vero  de  ipso  Iiiclilior  :ilijni  seiileii- 
li;ini  iiijfcii ,  e\penilciidum  est  pi  iiiio  quandM  scnp- 
iiis  sii.  Sciipiiim  porro  invenient  posl  S<'leui.ien>e 
Conciliuin,  eo  ipso  lcinpore  quo  ,  Sozonieno  loslc,  l 
IV,  cap.  2.'),  oiimev  uhique  Ec-lesias  qiuedam  qiiiiii 
perteculio  occupavit,  cujusiuodi  otiiii  nib  elhiiicis  iiii- 
peratoribus  ijrassaia  (uerni.  luiu  uhi  pcrspcxcriiil , 
prtcipiuim  persiHUiioiiis  bnjus  auciorcin  fiiisse 
r.nnstuniiiiin  ,  peisecuti.inis  jjenus  aiionilanl.  Corle 
illc  ilolis  tnagis  i|U:iiii  aperia  vi  t>'iilaiib  lidciii  exstiii- 
gnc."c,  aniinos  lanio  pliircs  orcidebat,  (inanlo  ni^igis 
p:ircebat  corporibus.  ynanivis  eiiiiii  liipiis,  (;\ii  la- 
inen  audirc  ac  viileri,ippeleb:ii.  Nec  decal  unde  (l-- 
ciperci ,  qui  vcrbis  iilebatiT,  verii;ilis  spci  iiin  nieii- 
liciiiibiis,  paceiii  et  iiniiaieiji  cbiendebni ,  cl  iuiiT 
niinas  ac  supplicia  jnctitabat  se-e  coricilinruin  pla-  l:i 
vindicare  Eoautem  periculosiororai  illa  pcrseciUiii, 
quod  episcnpis  ipsis  uiebaiur  CoRsiaiiiitis  vehit  ini- 
nisiris,  qiio  omnessid  lijercsiin  ;|i!a'ii  aniplexabatiir 
aitrahcrel  :  ut  vere  de  eadtin  pcrsecutione  instiiii- 
luin  scrnioneiD  proscqiiens  Soionienus  di.vcrit  :  l'.i 
st  litBCf  qiiudquidcrpad  cruciaiub  alliuet,  remissior  vi- 
dehaliir,  prudenlHus  tiimen  viris  proptn  iii(u'iiiaiii  1 1- 
sa  ett  acer^^ior.  Virniue  eiii  n  ,  el  is  qiii  persequebu- 
tur,el  ilie  qui  pTseciilionetn  iustincbai,  ex  FArlesia 
erani. 

V.  Psendoepisioporum  aiulntioue  laudnUi.  — 
Pscudoepi^copi  illi,  ul  inorio  esi  iis  quic^iuia'  i;iiijU-c 
asse:isioncni  eliccrc  teniant,  Conscintii  noiii)n>', 
aiicioriiatc ,  viriiiiibus  sive  veris  sive  Iii:ti6,  unini 
(leniquc  ratione  qua  pulerant,  riiciini  facerc  coiia- 
bantiir.  Alius  iiaijue,  quaninni  ex  lioc  liliru  snbudo- 
rari  est,  i'xioi;ebit  Constiiniii  in  ecilesiis  conslrueii- 
dis  ei  adornaiidis  magnificenliain  ,  aliiis  rcvercnliain 
erga  episcopos  laudab:»t.  '!le  in  coinpi  imcndis  li«re- 
sibus  ,  hic  in  cogeiais  syisodis  studiuin  ac  sedulita- 
lem  in  medio  poneb.-xl.  Ijse  e!'.ain  Conbt:i!'t'iis  (quod 
Liicifer  fusius  prosequilur)  nop.  nodo  pidalis,  sed 
et  doclrinae  gloriam  sibi  :»rroi;abai.  CoiwJtbat  lidcm, 
cni  ab  cpiscnpis  subscriberetur,  iilos  Ii.ibeniissiiiie 
ausciiltans  assentalores,  qui  tnm  epiicopis  Aiimini 
iapsis  ipsi  rescribcent,  Inlustraii  pielaiis  tv.ic  scrip- 
lis  iiutximns  Dco  reluiimus  ci  TC^erinvis  gratias ,  quod 
nos  beaveris ,  inUmans  ncbisiUa,  qum  cuui  discursione 
pieliilis  fiiii'  (acere  debcremus  (Fragii.  l\,  n.  i).  Pliiri- 
mi  denique  iibi  Coiislanlii  Iiciiigiiilnleni,  reliyioneni, 
pieintein  cninniemlaraiU,  fnntb;«nt  non  pasMiiiin) 
fuisse  Deum  ,  lil  rcx  lani  piiis  iMniqiie  religiosns  li- 
dem  luerctur  iion  redain;  nec  kvcm  reipia  opiiiiiae 
illiiisfidei  esse  not.im  alque  frucluni,  incredibileni 
ipsius  rejiini  prosperiiateni.  Miilt:i  o!ia  prjeleriinus, 
qua;  popiilos  ediciis  ,  minis  ,  suppliciis  lerrilos  ,  pal- 
liat  iiii  Coiisi.intii  perfidian!  luin  di'iirelieiideie  non 
peniiiitebaiii. 

VI.  4«  vao  Patlori  dissimutanda  (uerii.  —  Qua;- 
veiidui»  lijc  venii,  num  Hiljfio  licucrit  palSiiiniaiiiO- 


ili\  COiNsT\NriL.\l  r!7l 

A  verc  ,  linc  csl ,  inim  paslori  licnrtii  lii|iiiiii  fiii.iiieni 
dclegiTC,  niiiii  IVirsuli  liuslein  liilei  iiisidian.UDi 
Cliristiunin  iiianifi.-sluiii  facere.  Certc  ciiiii  Cuiislaii- 
tius ,  uti  moiisiraiuiii  nsl,  pcllcai  ovinam  pr.e  se 
ferrot ,  ei  aiiiiiiiini  iupiiiiiin  ,  alieniliiiin  vidcliaiur 
aniauti  Ccclcsi.i:  pr.tsuli  iiecessario  praisiaiiduiii , 
aut  ipse  iiiiiiiruin  persuadciiJus  iit  liipiniiit)  aiiiinuin 
depuiicrol,aiit  adinoinndi  popiili  iic  ipsns  jiclle  ovina 
dcciperel.  ruinuni  illuil ,  ipiiKl  inodtMalo  viro  inagis 
ciiiisuniaiicuiti,  priiuo  cliaii)  iiMit.iul  llilarius  ,  cum 
libcllo  dato  iiudii.'riti;i:ii  ab  imperatore  rcveienlissi- 
iiic  poposcii ,  spopondiiciue  se ,  si  cofiia  de  tidu  co- 
Miii  ipsu  dinpulididi  sibl  ficrci,  pari  rcvereniia  io- 
cuturum.  Ai  non  oiiiinui:  iliiid,  tjr.o  iiutiitiii  iflcclBiiu:, 
ill;t;:-o    Aii^njii    iioiniiie,    consuliUMi     pcr(>piasse(. 

B  l«i:>Uli'ai  igitur  allcrnm,  ut  cuin  lupum  arccre  aut 
iiiUiare  iion  valeret,  oves  aJvcr>usillius  iiisidiassiil- 
tcin  iiiunirecuiiarclur.  Is  esl  :oLi<s  liujus  lilri  scopiis; 
illiini  enim  ,  not'.  ad  Cciistaniium  i.isullandi  ei  c;tu- 
s3  ,  sed  ad  caihoiicusinsiriir.iidi  ci  etl^orlaudi  gratia 
direciiini  es.-e  infra  dem^^-iuir.'.  niiiU';. 

VII.  Serinonis  vehii.HiHiS  luua.  —  At  aenno  vehe- 
nicnlior?  Fiiijidus  forie  n.iiil  piofecissei ,  ubi  per- 
sccuiio  iiical<:>col.'at  :  nee  sine  cUinore  audiiuii  fuis- 
set  ab  iis ,  quurunt  aiiiino^  jani  pi^riubar.il  i:>3cns 
edicloriim  Coiutanlii  slropiLus. 

V!U  Qui  CoiislaiiUumanliihrisluin  vucel  Uilatius. 
—  Si  aulcni  veiiemc.iiS,  noii  debuilterle  essi;  conlil- 
meliosuK  :  ncc  niudcruli  niiiini  csoC  put.cU,  quuil 
CiinsUniiuni  in  eo  noii  spiiiel    lij^.t.ii  pii;i£lirib(iiin 

C  appellaiiini.  iioi:  iiiii.iruiii  nuinen  liorri.ni  pioi  aiircs, 
quii  iiiiidquid  ev£!-''-r.i;!..ji|i  dict  w\  aii<>iio  tiiigi  po- 
legt ,  cugilaiit.  .VI  (°.oiisl:intiuia  vitlg.ni  illa  m.lipiie 
iiec  dixiinccsensit  nil^iriiu  an;i-.:ltristuia  :  sed  ea 
tantuni  raliuuc,  quu  Joaiiues  iciip^ii,  An^ilniuus 
jvm  venH,  et  mmc  antichrislintiilli  (ncli  sinl  {l  Joan,  u, 
1S).  QuoJ  subiiide  ei.|;!icijns  ,  iiic  est,  jiiqujl ,  onti- 
chiisus.qui  negai  Patrciuei  Filium  {Ibid..  -22),  ll 
enim  noiaturcoiiira  Au.\ei.l.  num.  2,  uominit  nnii- 
chrlili  piopruias  esi ,  Cliyisto  esic  coniTarium.  Al  vc- 
ro  C'jns'.aniium  Clirisio  cunlrarium  quis  nc^el?  tia- 
qiifi  n'iler  eum  a  se  aiiiithrisiuia  vocari  non  ub.scurc 
signilicat  I!iJ<«riuB  bis  nuin.  7  verbis  :  CAriiiiimiuiit 
f?  tKCiiiiris  :  Chrisli  noviis  hoslii  es,  ayUukristwH 
pfCCVfnii ,  U  areanaruni  ejus  myslcria  cpernris.   Kaiic 

C  qui  :,n;i':!iristiim  prajvenii,  a!ii:s  ab  eo  sit  necesse 
est. 

\%,  Xmilam  iilum  earpcre,  quani  Eccleiiaut  ifri 
vult. —  illuiii  igUnr  ul  ho^lein ,  se  vero  it^  iniliiiini 
Chrisii  rcspiciens,  iiidigiinm  pulavit  ui  >-oinniitiicni- 
biis  iion  prodcrei ,  iiufciii  IjiciiiiO  plui  ibu.":  nocere 
posse  priievidebas.  Quod  ila  ffiicii ,  u(  a  ca;teris 
Consiiiiitii  viiiis  carpeiidis  sc.se  ieiiipersrii.  C».sareaj 
ciiiin  niijoslati ,  quaniufn  iii  se  erai,  nlhil  ereptum 
volens,  tiui.T  divinilali  Cliiisii  suij.ni  jus  ei  hoinircm 
inlcg)  iiii;  ol  iititsuiiiaervare  ucuce  i  onii-.inifibai ;  boc 
laniiim  itiJigne  tolit.  quod  de  jure  Cbriiii  siibl.iiiin 
videbat.  Deninuc  cum  Coii3tan'iii!i'  *leci'^iia!  Clnisli 
lon  ininua  iiifes'uii!  existimaret,  qaani  oliiii  fu:^!  >!it 


5:5  rii.*:vi.\  oisrF.p.T.  in  ijb.  r.ovf.  roNST.  stc 

Dci'ius,  Ma\iiiii.)i)us  iiliii|iio  tyrniiiii ;  (ligiiuni   ipsiu-i  A  singularc  siii|;Mljris  vin  r.uiiim  |~ic  vcnenri  lutius 


foriituitine  vidfbitui-,  ul  uiiriyrii   spe  acccnsus  cu 
quo  poiiMul  luuJn  Ri  cicsi.i-  cotisuleict. 

X.  Nihil  i'x  vcliemeuii  sermoiie  contta  iniulmn  tcni- 
latem  confici.  — ■  Si  qiits  riirsuiti  hoc  ciiiii  vciieiiien- 
tiori  sernione  prcstitisse  \oici ,  aJ  iiiciuoriam  qui- 
ileui  rcvocabit ,  quod  Gregorius  Niiziaiiz.,  Or.  xxi, 
iiutn.  .>3 ,  ile  saiiciis  viris  illa  tcmpcsiaic  cxsisu-uii- 
litis  tueinoiavit :  Qui  lainclsi  alioqiii  yaaiti  ac  iiiodc- 
rati  siiit ,  kuctimicn  in  re  Uuetct  (ucilci  eite  non  sits- 
tiiient ,  ciim  iier  iileiitiuiu  ci  qititlem  Dci  cnusa  protli- 
Itir ;  teritin  ittlmniluiH  belluce^  tuiit  alqiie  in  conpiijni- 
tloacret  el  (eroces  :  al  apud  xquoi  rcruui  xslinialores 
nuuiquam  criicicl,  ui  eum  pr.v  iiiiiiia  nturutn  auste- 
rilalc  aniuii  impoicntcm  ciistimeni,  quem  mo- 
ritm  lenilate  potientein  tuni  untii|uiialis  tcstituoniu,  li 
tum  lotius  vi|:e  gcstis  diJiceriiii.  Cum  Spirilus  s.-incii 
impuUu  poiiui ,  quain  bilis  cummolioris  impetu  ,  ud 
lioc  opiis  adiluctum  crcdcut,  ciijus  aiiimus  quitiqiieii- 
iii  etsilio  niliilo  scgiiior,  scd  probaiior  atque  foriiur 
factus  esse  itidt:  ostendiiur,  qiiod  brevi  poslea  illius 
opn  laiii  nberes  in  Ecclcsiam  fructus  redundarini. 
Qiiis  cnim  nesciat  prudenii.c  cjus  ,  quain  singuLiris 
inorum  lenitas  condieb:)!,  tios  deberc  lotius  prope 
Or-ciilcnlis  recniicilialionem?  Hanc  quippe  proiiimc 
posi  liunc  libruin  aggressus ,  (clicein  tamlcm  ad  exi- 
Inin  pcruiixit.  Si  enim  Sulpiciuni  undiamiis  :  i7/)ii/ 
a;)ii(/ omnes  (Oiis()(i( ,  unitis  Hilarii  bene/icio  ValUus 
nostrtis  piaculo  liwrenis  liberaiut  {Suli>ic.  l.  ii).  Quo»l 
aiiicm  Sulpicius  G:iliiis  noslris,  hoc  cuid    Ruliiius 


vst,  quatii  iciiicrc  rcprebciKli  ic.  Si  eiiiin  ob  asieriiiii 
MMiiionem  llilariuiu  :iiiiiiii  imiiiitisargiicre  liccat ;  li- 
ccbit  rnrte  ci  Stcpbntiiim,  nlii  in  Jitd.cos  lain  nccriio 
iMvcbitur,  piiiicr  bili.i  ciiiiiiiiotinrh  acciis:ire  ;  sui 
i|(ini|uc  inipiiifules  fiii^sc  argm-ntur  prophcix*,  qui 
principiim  viiia  tania  libirlale  ri'prehcnderuni ;  ticc 
parcciur  ipsi  maiisueiudiiiis  cxcinplari  Doinitiu  iios- 
irii,  ci  alj  iiinaia  cordis  lcniiate  viJebiiiir  excidis:>c, 
iil)i  I  liarisicos  lam  nmarc  tainque  acerbc  iticrepavit. 
Qiiiii  poliiis  (luod  de  Stepliano  sensit  ac  dixil  Au- 
gusiiiiiis  (iii  Psul.  c.vxxii.  )i.  8),  Qiiasi  saviebul  Sle- 
plianus;  sxvicbut  ore,  corde  diligebat :  boc  seiilianiiis 
ac  dicamus  dc  llilario  tioslro,  Quati  iteviebat  Hila- 
riiit;  saviibat  catnmo,  r.  rdc  ditigebnt. 

\lll.  Epiitola  esl  Catliolicit,  non  ConitaHtio  iiiscri- 
bcnUa.  —  tloc  opiis  in  mss.  Colbcrtino  et  Mariiniano 
eiiislotn  noii  mnlc  nuiicupalur;  qiiainvis  non  placeal 
<|iiod  in  iisdcm  ad  Cnnstanliiim  inipcralorcm  trantniistu 
siibiiide  notciur.  Ad  cus  ciiiin  cpisiula  transniissa 
ceiiscndu  cst,  qttos  iliiiis  scriplor  in  principio  allo- 
(|'.iitur,  non  ad  quos  deindc  pcr  locuiionem  liguratani 
scrmoiicm  convcrtlt  Toto  autem  hujus  Operis  exor- 
dio  alloquiiitr  Hilarius  Ftatret,  ad  quos  etiam  redit 
iiuni.  12,  clc.  .\d  Constnniium  igiiiir  non  est  sermo 
nisi  Ggiiraliis  :  qua  figiira  Oricnlales  diu  copiosequu 
alloquitur  in  libro  de  Synoijis,  qit.imvis  non  ad  illos, 
scd  :ul  Callicanos  episcoposdestinaio.  Non  esl  itaquo 
asscniicndumChimetio,  qui  (noiis  in  Fcrrand  )  bunc 
librutn  aul  tfi  Coiislaiitiitm  aut  ad  Cottstanlium  iiMlilTu- 


{lib.  I  Hisl.  eccl.  c.  31)  liali*  su»  at(\ue  Illyrico  non  C  renler  iiiscribi  }K)Sse  voliiil. 


iniiius  moruin  leniiate  quam  doclriiiapr;cstitisseieR- 
tilicaiur.  Eo  etiam  pacto  prngi-cssus  toinpescuit  I,u 
ciferiani  schismatis ,  quod  a  iiimia  aiibteriiate  cxor- 
tiim,  cocrccri  nisi  coiitraria  aniini  arfcctionc  noii  dc- 
buil. 

XI.  Plura  inodeialionis  Hilarii  excmpla  e.x  lioc  Itbro 
licproinpta.  —  Hevera  Fnciindiis  contra  Moci:iiiuiu  iii 
llilnriiim  velul  iii  tnoderationis  cvemplar  rcspici  jii- 
bct,  et  qua:  iii  hoc  ipso  libro  pr:chct  virliitis  hiijus 
cxcmpla,  adversariis  snis,  quos  zelo  forvcntiuri  pcc- 
carc  existinial,  imilanda  proponit.  Et  certe  a  Facundu 
i)ioi/<ra<t«  ac  prudens  Ecctesiic  gubernator  cx  co  libro 
npprobari  incrilo  potcst,  duni  duubus  tribusve  Ikvic- 
scos  fautoribus  iicgala  coininunioiie,  caiieris  rcsipis- 


XIV.  Vivo  Conslanlio  icripfu;  est  hic  liber.  —  In- 
scribiiur  in  pcrnntiquo  basilicx  S.  Pctri  codicc,  ul  ct 
in  TcUerinno,  iiber  in  Contlantium  imiieratorem;  in 
aliis  aiitem  ross.  iiber  conlra  Conilantium  .\ugtulNm  ■ 
quibus  cum  teuiere  addidissetErjsnius,;um  viia  (mc- 
(ttm;  posterioribus  tanieii  cditioiiibus  casiigatns  noii 
fiiit.  Errandi  occasio  ei  nata  esi  ex  verbis  llicro- 
nymi,  inter  Ililarii  npera  librum  in  Conslnnliuni  povl 
inortcni  ipsiiis  srripiuni  rccenscniis.  Et  Hierotiyinii> 
(piidem  ciim  iiiiiciiiii  Hibtrii  librum  in  Constantinni 
memurct,  cnmque  ex  l:oc  libro,  qui  pr;c  insnibns 
cst,  verba  quxdam,  uti  jaoi  annoiavimus ,  episl 
xxvi!  ad  Eusiochinin  exprimai ;  nullum  fere  dubium 
csi,  quiii  liunc  ipsum  posi  nKirleni  Coiisinntii  scrip- 


ccndi   facultnlcm   iiidulgcndnm  dccernit;  dntn  hoc  D  tum  crediderit.    Ipse  tamen  Hilarius,  num.  2,  con- 


dicretuiii  suum  conressonini  jndicio  ac  placito  pcr- 
inittit;dum  nullam  rcspuil  iiicuiid;c  pacis  lioiicaam 
conilitiunein ;  duni  cisi  inlqiia  raciione  rclc^tntus,  loto 
tinicu  cxsilii  sui  lcmpurc  niliil  contrn  Ircroiicos  scri- 
l)il  fainosum  aut  inulcdiciim  ;  diiin  Seleuci;c  ci  Cun- 
staniiiiO|ioli  itn  cuiii  oninibus  urbinc  se  gcrit,  ul 
.\iioino.'is  eiiani,  a  (|iiilius  vt'li(tmcnicr  abliorrcbii, 
r.icilemad  sc  adiliini  prxbeat,  ac  ptacidc  cl  traii(|uillc 
blasplicmins  curiiin  uusculici;  duiu  dcniqiic  scriuono 
usurus  vebciiicniiuri.  ad  Id  sc  nun  siia  scd  Cliristi 
cauva  addiictuiii  cssc  taula  curu  taiiloi|uo  sliuiio 
pr:rmi>iisirat 

XII.   .\putiiii'ii'  loailiisio     —    Oii.c   ciiin  it:i  sinl, 


ccptis  verbis  tcsiatur,  cum  se  qiilnio  tinno  posl  cxsi- 
lin  Kuscbii,  Lucilcri  etDionysii,  lioc  esi,  qitinquennio 
l>osi  concilium  Mcdiolancnsc  aiini  5'>5,  proindequc 
aniio  3bO,  uno  ame  Cunstantii  niortcm  scripsissc. 
Nciiue  ambigciidiim  videiur,  (|uiii  illuni  tcripscrit 
cum  Constniiliiiopoli  versarciiir,  postqnnin  de  IVI.' 
coiam  dispuinndi  potcslaicin  sibi  licri  ciii\e  popos- 
cisscl,  iicc  impetrasscl,  itiio  cliam  posi  quaiii  ibi- 
dctn  incho:)ssct  Scleucicnsis  aiquc  Ariininenii.^  con- 
cilii  bistorinm.  Ycrnm  propter  verha  llicron)mi  li- 
bciitcr  a.sscnliemur  iis,  qui  liuiic  licel  atite  inorlciu 
Cunsinntii  scriptiin) ,  cdiluin  laincn  vtilctit  dunitaxat 
|i'isl  nnrlciii  ijisius  ;  iiinxim.^  cum  pniil'>  i>'»4  llil.irio 


577  S.  llILAfii;  EPISC.  LlUt.r»  CO.NTUA  CONSTANTIUM  !MPERATOI!E5r.  578 

1.  '>  (itl.iiloin  rrdiiiinli  f.\rw  poUslato,  rciilias  oi  \iumqiiia  l<'t;i  nliosl  a  lainl.il»  :j.  Pcli  i  cuilicc  omnium 
i'a  .1  sil  tioc  apuil  siioii  longo  raciliiis  :it(|iic  lilicrius      loiigc  \ctorii.iio. 


|H.'r  m  |>r.>'kiaiiJi,  i|iiiiU  pur  liiiiic  liliriiiu  Tacere  pro- 
|io»tierai. 

XV.  Ao/i  e$l  imperfeelnt,  sed  a  nuinu  pertgrina 
diicliis.  —  UuiBiiiii  Crasini  npinioni,  qua  liiiiic  libriiiii 
iiiipcrlectuni  exisliinavil,  subscripserc  quolqnoi  post 
ciini  llitiirii  Opera  rdidcruiil.  Noliis  contrn  iion  modo 
iiileger  clab:>oli'itiis,  scd  ci  ab  alieii.-i  inanu  cx  libris 
dc  Trinilatc  noii  mediocriier  anctiis  apparet;  coruiii 
rnr.^-ilaii  opcra,  qui  ex  variis  eoriimdcni  libioiuiii 
1  inlonibus  libros  dc  l'alris  ct  lilii  iinitalc,  iiecnon 
Jc  essentia  P.iirisetFilii  conie\ncr>inl.  Ilicc  acccssio 
,'iilii|iia  qiiidciii  e.st,  cuin  eli:\iii  in  iiis.  Colbcriino  ali 


XVI.  Sijnupiis.  —  Toiiim  lioc  opiis  in  sox  paiics 
disti  ibiii  coniinodc  potcst.  Prinia  oralionis  lain  vcbc- 
menlis  rationes  prsemiilit.  Pcrsiringii  sccunda  pcr- 
scciitioneiii ,  qnam  Conslnntius  a  concilio  Arelatcnsi 
nsqiic  ad  Ariinincnsc,  sive  blandiiiis  nc  sinmlaliiinc 
(ivoiu  se  mciiliens,  sive  miais  ac  snppliciis  liipiini 
agciis  exciiavit.  Gesta  Selciiciensis  synodi  icriia  at- 
tingil.Coiicilii  ejiisdem  fidcm,  qiia  Filium  Pairi  sc- 
ciindum  Scripiuras  similem  dcrinicrat ,  (licuiiiiqiic 
roiislantii,  ?lolo  ijiuc  non  tcripla  siinl  diri  :  Sigillal 
qiiartu  atijuc  coiirutal,  Filii  cl  Palris  dcmoiisirniis 
,cqiialitatcm.  Qiiiiita  Arianorum  ipsiiisquc  CuMst.iiilii 
iii  lidc  inconstaniiani  rcpraiscnlai.  Poslrcnia  dcniqiic. 


.ii.iiis  (irciier  000  cxarito,  d  .Martiniano  qui  huitc  U  >>i  lamcn  libii  liiijiis  pars  ilici  poicst.  i\ax  liccl  llila- 
a.tiquiiaiesupcrai,  ncciion  in  aliis  septcin  exsicl;  ali  lii  vcrbis  cnnstci,  a  pcregriiia  laiiirii  inanii  ailicxia 
auclnrc  laineii  miniinc  prodiissc  facilc  judiratiir,  iiini  esl,  Pairis  naiuram  ct  xlcrnain  Filii  naiivilaicni  liu- 
qiiia  rragmentis  constat  inlcr  sc  oninino  dissoluiis,      iiiaiii  iiigcnii  vircs  siipcrarcdcciarat. 


561562 


SAINGTI  IIILARII 
CONTRA  CONSTANTIUM 


LIBER     UNUS. 

(scniPTUS  AN.NO  500. ) 

1.  Exlivridiioad  ceniiiiluin  pro  pde.  —  Tcmpiis  tffr,  quoiiiam  nicrcci  vestra  copiosa  esl  in  cwlo.  Sic 
eM  loquciidi :  qiiia  jain  pr.olcriil  lcinpiis  I;icciidi.  cniiii  yrrscculi  snnl  et  vrophetas  qui  crml  nnle  ro$ 
Cliii>tiis  c\s|icclctnr.  qiiia  (n)  obliiiuit  nmicliristus.  (i»/rt///i.  v,  11  ,  12).  Sicnms  aiile  judires  cl  polcsln- 
Chnicnl  pasiorcs:  <,iiia  niciren:irii  fngcriiiii.  Poiia-  ,  tcs  pro  Chrisli  noininc:  ([iiia  licaius  est  qiii  usquc 
iniis  :iniiiias  prii  u\iliiis  :  i|(ii:i  rurcs  iiiir.iicrii'il  ,  et  iii  liiieiii  perscveravcrit  {Hnlili.  x,  22).  Non  ti- 
leo  s:pviciis  liiciiit.  Ad  niariyrinm  pcr  iiis  voces  nicamus  cnm  qiii  polcst  coipns  occidcrc,  animani  an- 
e\c;iiiiiis.  ipiia  aiigcliissilaiii' tratislijnravil  se  iii.\n- 
geliiiii  liK  is.  Inlri-niiis  pcr  janii  im  :  qnia  ncir.ovadit 
aj  Palrciii  ni.'-i  pcr  Filiuiii  (Joiiit.  xiv,  fi).  Manifcs- 
1.^'iiiir  in  pacc  su:i  psciidoproplii^ta;:  qnia  iii  Ii:'rosi 
m  schi.^iiMlo  niaiiifi  slabuiilur  proli.ili.  Sii?lin",i!iir 
liiliiil.iiio ,  qnalis  iinii  fiiii  n  constiiijiidiic  niuiidi : 
se.l  iiiiolliganiiir  brcviaiidi  dies  propitr  olccins  Hei 
{Mailh.  \x\\- ,  ii).  lin]ili  la  cst  pro(ibi'I:,i  ,  dioriis: 
Kril  lcnipiis ,  iiuundo  sanom  doilriiiuin  non  SHbline- 
bunt,  scd  aii  sna  desideria  coaecrvabuiil  sibi  mnriislros 
•tcnlpfiiles  aures :  el  a  vcrilaiequidcm  audiliim  avertrnt, 
ad  fiibulas  aulcm  fonvcrlcnlur  (II  Ti»!.  iv  ,  5);  sed 
c^spccioliir  proiiiis^io  pioic.-iaiuis  ,  ftenii  eslis,  citm 
vos  vuiledicenl ,  cl  pcrseipieniur  ,  et  dicenl  omne  mu- 
tum  advcrsiim  vos  propter  juslilinm.  (■andcle  et  exsut- 


(d)  In  Irilins  iiiss.  vhlicuil.  R':cliiis  in  .iliis,  obli-iiiit, 
Siipplo,  Imperium,  aiit  qnid  similc.  Coiisl:\iitiiii!i  an- 
liclirisli  pr;ociirs"roiii  cnrani  \(icare  noii  Iropid.iranl 
Koni  in:i;  Kcclcsia!  loj^aii.  Cm»;  Ic  ,  ail  ad  i|isuiiiiiiel 
Liicifor  lib.  ".  pro  Allian  isio  ,  urgeremus  nos  le/jaii 
hailK  Kcckiiiv ,  scrlain  diimnmdam  Arii ,  el  illniii 
di.risii  mogi»  Cfn-c  ciitliolicain;  prcvnuntinvimit':  td  anli- 
rhristi  {uissc  priccnrsorcm. 

(b)  Pauliiiiim  ab  Arclaiciisi  synoilo  anni  5.S5  dc- 
siiiciit':  c  sua  scilo  piilsiiin  ossn  coiislat  lnm  ex  libollo 
I  ad  Cciiitaniiuii,  ".  ^',luiii  inaximc  cx  Fr.igiiicnio  i, 


tcm  non  iiotcsi :  sed  liincniiiiis  cuin  ,  qiii  polesl  cor- 
pus  ei  animam  nccidcrc  iii  gclioniiam  (Ibid.,  2S).  Ncc 
soilicili  dc  nobis  sintiis:  qiiia  capilli  capitis  iiostri 
iiiimciati  suiit  {Ibid.,  30).  Fi  pcr  Spiritum  snnclnni 
soininninr  verilalcm  :  iic  por  s|/!riiiim  crroiis  crcd:i- 
iiiiis  iiiciidacio.  Kt  coiDinoriamur  Clirisio  ,  ulCliristo 
conrrgnemus.  lllierius  enim  tncorc  ,  dilfldentijc  si- 
gnuin  csi,  non  niddesli.T'  rnlio,  qiiia  no;i  niiniis  pc- 
riciili  ost  seinper  tacnisse,  quain  nuniqiiani. 

2.  L't  lliliirius  in  liienda  fide  semper  paci  studuerit. 
lU  modestiam  cum  adversnriis  servaril.  —  Ego  ,  Fra- 
tres,  ul  mihi  omnes,  qiii  ine  vel  ainliuiil  vel  familia- 
riiatccogniiuin  lialjcnt,  tesics  sunt,  gravissimum  !i- 
dei  pcriculum  Iniige  aniea  pr.Tvidciis,  postBaiiclorum 
virorum  exsilia  (6)  Pimliiii  ,  Kusebii ,  Lucifcri,  IJio- 

n.  I>;  Luciferum  autcni ,  Enochiiim  nc  Dioiiysiuni  a 
.^5;'ilio!anensi  aii.  353.  Neqoe  ignoravii  Adianasiiis 
(piid  iiira.iue  illa  syiiodn  gcsiiim  sit,  de  qiiilni.;  scri- 
liil  ad  Solil:iri03,  pag.  8-2'j:  Cum  riulem  '•ssci  (liiipcra- 
lOr)  Areliiie  el  ilediolnni,  omina  pro  h.vreiii-urmn  ud- 
hnrlahi  suijijcslioneque  fiiciebal :  vcl  polius  illi  ipsi  agc- 
biiiit  insuUiibnnlqne  in  omnes  Cwsnris  pnWslr.lc  snc- 
liiieii.  yuia  iniiicn  illc,  A|>olng.  p:ig.  &H,  quc:i!:idi!io- 
dnn;  bic  nostcr  llilarius ,  Paulir.i  e.xsiJiiim  nna  cum 
exsiliis  Enscbii,  Lueifcri  ;ic  Dinnysii  niciiioial;  fnc- 
iuin  ("^l  itt  Socmios.lil).  ii,  fap.  50,  et  Uiirinii.',,  lib.  j 


570 


SANc.ri  mLMiii  Kriscori 


m 


ny-.i,  >|uiiil<i  nliliiiic  ;iiiiio  ,  a  R.idiniiiii  vi  Ui s  itii  oi  \  C(ill«i|iii ,  nut  siiKpons:)  liict  coinniiinioi:! >  soi ifi;>i<' , 


V^ilmilis  coniiiiuiiioiie  nie  rniii  (jullicM  tis  e|iisC0|iis 
!<cparM\i,  imlHlU  r^irieiis  cuiisoitilni^  einuin  iesi|iiS' 
iciiili  ra('ulii«(f  :  iit  iicc  pacis  nbosscl  vuuiil.is  ,  et 
piinripiiliuiii  iiiorlMiriiin  raMiil.i,  ct  in  ccrrnplinnRni 
lotius  corpiiris  iiiciiibra  ('()  pruliricntia  (lesccnientii)'; 
si  tjinen  lioc  ipsniii  bc:ili.>.siniis  coiiressurilius  Cliri^li 
cditoin  (lccreiuni  (b)  tiiiu  :i  iii'bis  nianerc  pl;iCMissci. 
563  {')  Uoi  posiea  |>cr  rjriioiicm  coroni  pseudo.')- 
pustdloruin  ad  nitcrrriiscin  syiiuduin  conipulsiis,  co- 
gnitidiiciii  {d)  ilciiioiislr.iiul.c  luijiia  luiTesoos  (c)  ub- 
Itili.  Sod  lii  liniciitcs  piililic.i!  Cdnsciciitia* ,  :iuilirc  in- 
gcsta  a  nic  iiolueiunt:  potintfs  sc  iMniirciiti,ini 
su.nni  Clirisio  pusso  nuiiitiri,  si  vulcntes  nestirent , 
liuod    gesiuri    pi>sini>>iliini   rsseiit    scirnies.    Atipic 


orntioiiis  (loiiiuni  .iilirc  .  :iul  p;i<  i  iiptaiula  spcr.  re  ; 
(iuin  i-rroris  iiuinli;ciiii:iiti ,  :ib  iiiiiicliristu  :i(l  tliri»- 
tiiin  (g)  rccursiini,  pcr  pa'iiitciili:im  pra  par:ircniiii 
(  Vitl.  I.  ik  Sijiwil.  n.  'l  et  8). 

5.  QiWil  jam  (/icfuriic  ctl ,  noii  cst  iiii;in/iiiilia°,  !k'i( 
libiriiitis  cliiiniuiKV.  —  Si  (juis  igilnr  piudcns  ratio- 
iicni  siiciiiii  niei  percipil ,  profcclo  ine  iis(|ue  nunc 
rcceiilis  injiirix  accrbit.iicin  ui(ider.iluin  ,  iiunc  dc- 
ii:um  lideli  iii  Chrisin  libcrl:itc  (li)  tcsiaiite,  noii  ali- 
(piu  vitiu  buiii:iii:e  perliirbaiiiiiiis  ,  nd  liicc  srribeiiil.i 
nigu>:t  iiicilatuni.  .'Ncquc  cnini  iiuiiuture  ioi|nar,  (pii 
diu  tariii ,  ncc  siiic  nioile^lia  lacui ,  (|ui  :ili(in.iii.lo 
j.iiii  l'.qu>r:  iicque  injiiriani  qucror,  qni  dissiMiiil.ivi 
rcccniein,  cl  qm,  iic  qiiiil  cx  causa  mca  loipiiexis- 


exiiulc  l»to  liOc  leiiipiiic  in  cxsilio  dol(!iil.iis ,  iiriine  p  lim;iicr,  (ij  taii'uin  adliilmi  ad  sileniiuni   temporis. 

(Icrcdeiuliiin    iiiilil  csse  do  Clirisli    coiifc-siniie  de-  ^uiic  inilii  iion  :ilia  :id  diccoiluiii  causa,  qiiain  Cbrisli 

cix'vi,  iiei|(ie  lionest.iiii  :iliqii:iiii  ac  prxbabilcni  iiiiiiii-  csi :  riii  5G4>  ol  boc  debui,  quod  us<]ue  iiuiic  laLiii; 

d.c  uiiiiaiis  rat.oiirm  siatui   icspuciidain.    l>ciii(Hio  ct  (supple,  cui)  ci  reliquo  ine  iiiiclbgo  dcberc ,  nc 

cxinde  nibil  (/)  iii    lciii,i>ra  iiialodiciiini  ,  niliil    in  taceam. 

cain,  qu.ciiim  scCliristi  ccclesiam  iiiciilitli.uui',  iimio  i.  Ptrsecaiorum  oplat  icmpora. —  Aique  uiiiiam 

auiom  .iniicbrlsti  est  syiMgo^Ti ,  laniosuin  ac  di(|iiuin  itlud  polius,  omiiipilons  htiis  el  univers.irum  crca- 

ip^(irun)  impiciaic  scripsi  ,  :>ut  Uiciuiis  suiii  :  iicquc  lor,  sed  et  ntiiui  I>oiniiii  noslri  Josii  Clirisii  paler  , 

intoriin  ci  inGiiiis  locu  diixi,  quemquain   atii  cuin  \m  a-taii  inex'  ct  lempori  pr:rsiiiisses,  ui  lioc  co.Ucssi.i- 


Jlisi.  Ercl.  c.  19,  Paiiliiiiiiii  ruin  ca:icris  ab  uiia  sj- 
iKxlii  Mcdiolan.  iii  ixsiiiiiiii  iriisiini  csse  oKisliiiiahnt. 
Iiiio  l>is  Hdilil  Riiriiiiis  llriariuiii  atijuo  Kodaniiiiii : 
(pii  a  Sulpirio  Sovcio  p.inlci'  supoiionluis  :iiljunguii- 
(iir.  Lnde  ltliiii(lollns  Hil.iriiiin  ninio  '>!)i  rolcgaiiiiii 
scribii.  Ai  biie  oniiics  cxsilio  conjiiiixii,  noii  tcnipns, 


Dunc  cxxv  ail  Loniicni  c.  i,  in  Calcbcdoticiisi  conci- 
lio  scfvMta  tsl  iii>id('r:iiio,  i((  rel^fllibus  laniumitc  per- 
Hnacibu»  ab  tAclesuv  uniliite  rejeclis  .  >i«//i  correclo 
renia  ueguretur.  (>iii>d  Leo  ipsc  :ippr<>bal,  cpisl.  alias 
xxxu,  nuiic  Lli:  qiiiii  dcvdtioni»  utrumqiie  esi  clirit- 
lianie,  ut  et  pcitimuet   ■entas  jiitla  euerceiil ,  et  coii- 


scd  causa  nna  ,  Allianasii  scil.    ao  lid(.'i  Nicxii;C  de-  ^^^  iitv.is  cliantas  iioii  repellai. 


fcitsio. 

(n)  Apud.  P.ir. ,  priilicitii(lu.  Iii  coilice  Val.  bas. , 
pro/ici.sccH/lrt.  In  Coll».  cl  Mnrliii  ,  prulileutia.  Malu- 
miis  ciini  aliis,  piofuiiulin.  Naniqiio  iil  iii  bniciiii,  iln 
cl  iii  malani  partciii  llil:irio  faniiiiare  c-st  vcrbiini 
proficere.  (}n:iiii  srlcril  inler  lepr.im  ct  lepraiii,  iiiler 
so(!ncloj  ac  sc.diicloros  Ai  i.nms  diji:ilicarc,  iioc  loco 
priib:it;  qiiaiiivis  LiaMiio  alitor  scnlici.'  placuorit. 

(ft)  SiRptcm  niss.  cdila  decretn  um.  Alii  'Jiio  rdi- 
lum  dccremni,  »ine  p:iilicnla  tnm.  Decrcli  hiijus  cnn- 
ilciiUi  llilariiini  aiiciorciu  pi.ccipuom  e\siiiis>e  valdc 
probabilc  csl  lii  liiino  lucuiii  baii>l  dubio  lespicit  ti- 
riiniJu"^  Honiii;>n.  opisi.  :i(l  .M  .>'>aiiiiiii  ,  nlii  ciiiii  iis  , 
(|ui  Cakbeilonoiise  coiiciliiiiii  impiigiial)a:il,  coniiiiu- 
iiioiieni  iion  iiicuiid  >m  es-e  cuiilciidciis  ,  ait :  Hoc 
cuiii  suiseollcijis  lliinriui  [ccil,  ijui  iiullo  utiliiiC  iii  /.•i«- 
^ii(/ifi!'m  Miasni  foiicilii  pi\'cedi:iit,-  dccrilo,  cuiii 
priiiiii  coiiirai  iarum  mvlmiiui  pra'iuiiiptifseni,,proiii-tii- 
vciuiil  iib  eorum  se  cuinmuuione  Uividtre,  IMiisciiliiin 


(c)  Kiliii,  quibus  pofira  :  mox  Bad.  ,  Er.,  Mir.  ct 
Li;>s.  ,  nd  Dili:ren»i'in  synodum  compuliu;  l'ar.  ,ad 
ISfth-^rcnseiu.-^-jnaduin  coinpnlsis:  eiiieiidaiitiir  ei  iiiss. 
c  i|:iibiis  soli  M;irtin.  ct  Coib.  babonl  ,  u  liyiereiisi 
njiioilo  eonipulsus :  niinus  vere.  Hi!arius  liic  paiicis 
poi'.-.iriiigi(  (lui  ad  Bilerreiisem  synodum  an.  3.)t>  vc- 
iieiit,  (iini  qiiiii  in  c:i  gesserit,  ac  tandcni  ob  qiiid  ex 
ca  iii  (■xm1:iiiu  |iii1-ii«  ^il. 

((/)  Nciliuiii  (/iHioi'^ivaii</(r  ,  ab  Erasino  priinuiii 
cxpiinctiini ,  resliiniiiiiis  ex  B>d.  et   niss. 

(c)  Mailiiiianiiiii  e).eiiipl.ir  cum  Colb.  ,  ttudienlibtts 
obiiili.  Sed  lil  limemcs  propi  iai  conscienlue  pondux,  uu- 
dire.  otc.  .Majjis  placl  ouni  aliis  ,  (imciiics  publicm 
cansiitnlice  ,  supplo  ,  n.(m'/"«li  fieTi.  Iluiic  sintm  tl- 
iiioicm  jani  ab  aiitio  superioie  pixidiOcrant;  rerenlet 
cnim  popuii  judicium  e  Uomiiiico  mt  pulatiiim  Iruiisit'- 
iiiiil,  iili  lci;iiiiiis  lib.  1  ad  Coiisl  loliuoi  n.  S  ,  ciiin 
(oiiira  llilarius  niliil  m:igis  in  voiis  b.iliorei.  Iloc  Ui- 
tci  ris  iiondiim  i-xsiil,  boc  exMil  CoiiMaHliiiopuli  eiiixu 


i 


laiiicii  ci  a:iril>uit    Noii  cnim  oimiia   iiiurbi>la  iiiciii-  D  riig;i\li,  ui  do  li>io  si(i>  piii>/ii.-<i  cutiii'ieiil..i  (liSMTend 


|;ra  disecat  ,  scd  in  corruiitioncm  loiius  corporis  piu 
licien'ia  ,  irc^  scil.  cpiscopos  diKniaxat :  neiiiic  boc 
siniim  post  priiii  I  euriiMi  inolimina;  sed  po^iqiiam 
Modiol.iiioiiM  syuudi.  prosccoli  siiiil,  qiiod  ArcUiloiisi 
piimuni  lciilaiaiit.  Klsi  l.ilot  :in  loic  ilocietiim  coii- 
liriiciriiitftancti  confcssoros,  ccric  non  :iliam  rcgnlam 
sociiti  snni,  (|ui  an.  Ziii  Alcvandrix  coiigrcgjti,  uti 
iiarral  Rtiliiius,  lib.  l,  rap.  i8,  s.inxcriiiit,  ul  taiilum 
pnfidiK  nitrluriblif  ainpulalis,  reliquis  SiiCi:iduiibus  da- 
rcdir  oplin,  si  (urlt  Viluil,iibjuriito  erroi,'  perfiduc.  ad 
fuiein  paiium  sinliitiiqiie  coiwcrli.  Deiiule  ,  iili  l.iqui 
lurHicroiiyiiius,  Uial.  Conlra  Lin  tf.,  assnisus  csl  buic 
nentinitir  Orcideus ,  el  ptr  lntn  neeesturium  coiisiHuin 
siilana'  [uucitns  iiiiiiii/ui  ertplut  cst.  Il.i  IiiikicoiiIuis 
papa  palres  cmicilii  Milovitaiil  rc{|;ulj*  eidem  adba;- 
n>ii(es  c>>iillriiial  liis  vcrlns:  fU  aitiniii  arliilnii  (uii- 
iiircii(i(im)>i(iiifi>ri' iiccciiiKi/uis:  ilii  impiiiiii  /uiticu  iiiii- 
iiiiiii  nri^nr^  i'oiiii(ri>i>.  La  quuquc  Lcuno  tustc,  cpisi. 


l.iouUas  s;bi  d.iulur.  On  iii  Aiiaui  coiislaulcr  rclor- 
iiiidaiiics,  ouiii  pu-t  priiinm  |  oiitioticm  iii  exsillum  , 
post  allcrain  lu  pairi.nii  loisotuiil. 

{f\  Bad  ,  Et.  et  Mir.  cmn  nus.  .  iu  leinpare.  Tum 
cx  liis  diKi ,  iiHilcdicum.  Ilis  \eibis  >c  pi  csliusse  si- 
i;iiilical,  qii'i(l  lili.  x  dc  Triiiii.  n.  4  |  rop  isucr.il  , 
iilii  aM  :  y>^  foinpoi  itu»  non  querrmur,  elc. 

(i;)  Kdili,  rfCKrrcriliKm .  obiiilcnlilxis  oniniliU')  mss. 
<|iiiliiis  faxcl  illiul  c;<p  'i  iii  Matth  ,  n.  t,  utii  por  puv 
iiileiili:ini  ri'  /if«j  :ib  crruic  el  rccurtiis  n  . rimiiic  csso  di- 
c>tm.  Iiiiii  ipiatuor  inss  prn'puit'iiiiii.  alii  duo,  |*rir* 
puriinius. 

[Ii)  l>i  mss.  Culb  ci  Maiiin.,/iAii((i'«*fiiNrrM  :  quoj 
n  iiiiimi')  ao  L  iliiiiii»  lo^cuJum  css«  coiijeotarunl. 

(i)  .^piid  Li|iK.  et  l'ar.  ,  (iimtn  iiii/ii6Mi  iii<  ji/i:NfiMiH 
l.iiipiii.  Upciiiis  nliis  III   libii^t,   fiiiitiiiii...  lcmpoiit 
>cil.  i|iiudiio:iiiiuiii,  ijuud  j.tiii  in  cxsiliu  e\o)iora(. 


I 


53 1 


LinER  CONTr.A  CONSTANTIUM  IMPLKATOHEM. 


,-,82 


lis  ntf.i'  iii  (0  alqiie  in  uiiig^irtiini  iunni  n-.iuislerium  A  priv;ilim  occcnilil.  .Nnn  conleiiJil ,  no  viiicalnr ;  s-ni 


^iMOiuaiiis  ,  neciiinisvc  leiii|)iirilii:s  explossfni !  Nec 
cgo  ,  per  misericordiani  Doaiini  et  Dci  (ilii  tiii  Jesu 
Cliristi  ealfPS  (a)  Spirilu  saneto  ,  e<|Uiileiim  nieluis- 
»em  ,  qiii  (Itseclnm  Esaiani  scissein  ,  iiec  ignes  ti- 
iiiuisscin ,  iiitiT  qiios  Helir.uos  pneros  caiitasse  ine- 
iniiiissem :  nccciiiccm  et  rr.igmeiiia  crurum  ineornm 
(i)vitassem  ,  pnstqnam  in  paradisum  tr:insl:itiiiii  U- 
Ironcm  recordarer :  nec  prorundum  maris  Ct  Pontici 
instus  alsorbeiiicm  rlieumam  trcpida-sem,  cuni  pcr 
Jdiiain  cl  Pniilum  docuisses  fidciibus  essc  in  niari 
viiain  Advcrsiis  eniin  absoliitos  bostes  luos  ri>lix 
milii  illiid  certaiiicii  ruissel ;  quia  nec  diiliinm  reliii- 
qiieretur,  quin  persecuiores  essent ,  qui  ad  negan- 
Jum  le  poeiiis,  feiro,  igni  compellereiit :  nei|ue  ad 


ndnlatur,  ul  d<iniiiK-tiir.  Cliristiiin  toiiliieiiir  ,  ut  iic- 
gc>t ;  {f)  uniialfin  i.rorural ,  ne  p^ix  sit;  lu'reses  (g) 
coni|irimit,  nc  christi.ini  siiii;  sacerdoles  lioinirat,  nu 
episcopi  siiti ;  (ft)  ecclesie  iccia  siriiil,  ni  (idem dc- 
ftiuai.  Te  in  vcibis,  le  iii  ore  cirtuinfcrt;  et  omiiia 
omnino  agil,  ne  tu  (i)  Dcus  ita  ,  iil  p:iter  ,  csse  crc- 
daris. 

6.  Hilarius  a  maUdUli  suspicione  ie  purynl.  — 
<<essel  il;U|ue  malrdictorum  opinio,  cl  niendacii  sii- 
spicio.  Veritalis  eiiim  niiiiisiros  dccet  vera  proferre. 
Si  falsa  dicimiis,  infiiniis  sil  scrmo  (/)  iiiaiedicns  :  si 
vero  uiiiversa  li;ec  manifesia  essc  osiciiiiiniiis ,  nou 
suinns  cMra  apusioliciim  libeiiatein  ei  modesliam 
posl  loiigum  li:ri;  sikiiliuin  argueiiies.    Sod  tcmcra- 


lesiificandmn  pius  libi  nos,  fiiiam  mortes  nosiras  li-  p  'bnn  ine  forie  quisqiiaiii  putabii  ,   qnia  dic.-lni  Con- 


cerei  iinpcnderc.  Piignareiinis  enim  palaiii  et  cnm  H- 
diicia  contra  negaiilcs,  conira  torqueiifes,  conira  ju- 
gnlantcs  :  et  iios  popiili  lui ,  tami)nam  diice<  suos,  ad 
conr<-ssionis  rcligioiiem  inlelligentia  persccutioiiis 
pnblica;  cniiiilarcnlur. 

5.  Ccnslaniii  perierutio  qualit.  —  Al  mmc  piigna- 
iniis  c  'iitr:)  perseciilorem  f.illenieni ,  contra  boslein 
(r)  blaiiiliciiteni ,  cuntra  Coi.siaiitium  anticbrisuini : 
i|iii  iion  dorsa  c.udit,  sed  venlroni  palpat;  iion  pro- 
scriliil  ad  viiaui,  sed  (d)  dilat  iii  nioneni;  565  *">" 
liiidit  circcre  ;>d  lil)ertatoin,  sed  iiitia  palatiuin  lio- 
noiai  («;  ad  serviuilein;  non  l:\lcraTexai,  sod  cor  oc- 
cupai;  non  capul  gladiu  desecal,scd  aniniain  auro 
occidil;  iion  igncs  publice  niinainr  ,  sed  gelienuam 

(a)  Auctorilate    nis.    M:irtin.    adjcciimis    Spiritu  C 
inncto.    Ilic   Milarii   locu<  ciim   siinili   Chrysosumii 
opist.  cnxv  Cyriaco  conrereiidos. 

(b)  Martiii.  eiCnlb.  inss.,  i-ruWum  mconm  forim- 
iliissem:  et  infr.i  nnclain  ,  pro  rhftimim.  ^oo  nb^tul-c 
bu' signiil' al  llilariiis,  id  Marlynliiis  pinxiiiic  pusl 
mortein  donaii,  ipioil  lilroin  coiicessiini  csi.  .\lqui 
Paiadisnm  oi  ilalimi  vooal  lii  osal.  cxli,  n.  6,  xorlem 
el  regiium  liceredilalis  fiia'  .  id  osl,  Clirisii;  et  lib.  x 
d.'  Trin.  ii.  34,  consuininaKe  bealiluilini.t  delicias.  Nec 
proiiide  dubiiassf-  vidolur  ,  cuLleblein  bcalilu.liiiem 
Marlyribns  noii  ililT.'n'i. 

(c)  Falsas  illas  CoMslnnlii  blaiulai:is  Liicifer,  lib. 
Murieiidum  pro  Dei  lilio,  paritcr  aiguil  bis  voiiils  : 
In  hoc  veru  tceUsiissiHuii  ludiciuit  ,  qiwd  snb  sprcie 
(iileciioiiis  el  consiJere  cupicns  ,  ad  nus  bluiidiaris  ae- 
jifit;mio.s.  Sic  Allianasiiis,  ad  S'ilit.  p.  8,")S,  iianal 
Usiuiii  a  Onihla  tio  devioluin  nunr  quidem  blanUienle, 
jiinremque  evm  appellauie  ,  Hunc  inlerminuiitc  el  rele- 
galos  enttincriinle,  elc. 

{d)  Muito.>  liac  arl<!  deliisos  esse  lesiillo.iliir  IJiie- 
rius  apjid  riM^odorftuiii,  lib.  ii  llisi.  Kocl.  r.  16, 
duin  ait:  QHicninque  non  diligiml  gloriain  l)ei  ,  i<  lita 
munera  anupnnenies,  ei(iH,  qufin  ipsi  non  videran!  nec 
judicuvrrani,  rondemnarunl  lo  liis  roiamiut,  iii  Faos- 
liiius  et  Mircelliiiiis  lib  ad  linp.  aiiitil :  pi-iiiiuiii  i/ui- 
dem  jidem  catlwlicani  vindicatis  ,  poi\len  vero  pitnnto 
fuiidi  fitciilis,  quem  habere  concupierut,  fidem  prcrva- 
ricalus  etl.  Tnlos  vocat  Crcgorius Naz.,  Ui.  vxi,  uuri 
magis  quam  {'.hritli  ainantei.  fO^oxixJiro-jf  fidiVAfjK  fi 
fil.<)-/_piTTiiv( :  additqne  Conslantiiim  bon.t  |iaiij>ernin 
m  Miabis  illos  osus  iiisiimpsisse.  (>ii.imipiain  in 
mss.  Collf.  et  Martin.  desideratur  ,  non  proacribit 
ud  vilum  ,  .seii  diinl  in  mortein:  neque  hoc  vcic  dice- 
relur,  si  p  otcripjio  soluiii  exsiliuni,  noii  cliani  Iid- 
iionmi  ci  capilis  iiojllsm  soiiarel:  pliirimos  oniiii 
i^N^^ilio  jam  piinicfat,.  Vol   cerie  iuc  eibibolUr  Con- 


slanliiiin  antichrlsiiin'.  essr.  Qiilsipiis  (/()  prtnbiiitiam 
istud  niagis  <|U:iiii  coiistaiiiinni  jiuilc.itiii,  rch-giil  pri- 
niuiii  Joannem  dixisse  ad  ilcrotlein  ,  A't»i  /tl;i  licei 
fnctre  isiuJ  (liart;.  vi,  l8) :  sciit  a  Mariyre  esse  dic- 
tumregi  Anliuclio,  Tk  quidem  iniqnas  de  privsenti  vila 
imperitii,  ted  Hex  mundi  deinncios  nos  pro  sim  leyi- 
but  (l)  in  (rternam  vUuin  lu  r^^urrectione  suicitabil 
( l[  Hoch.  Tii ,  9 ) ;  ol  rursuHi  liojtii  fidcliipie  voctj 
alliim  inorepasse  ,  Polrsloicin  ,  iiiq',iil  ,  inler  Iwmines 
hnbena,  ciim  iis  curruptihilli  facis  ijnod  vit  :  iicli  uuieni 
pulure  genus  nostrum  56S  "  ^^"  ''■''''''  dereliclum.  Pa~ 
lieiiler  susiine,  el  cide  niogna  polcslas  ipiius  iiunlilcr  te 
et  scmen  luuin  lortiucbii  (  Ibid.,  10,  17  ).  Et  quidcm 
it»  pneri.  At  vero  luemiDa  nihil  miniis  pcrfectis  el 

siaiitiiis,  ((ualis  vidcri  ancciabat.  Nam  licel  Lucifcr, 
lib.  Mor.  pro  Ooi  (iiio,  de  ipso  sctibat;  Spolitis,  pl-«- 
.icribit  ,  miictat  (jUUio  ,  oic.  ,  p')sle:i  laiiioM  snbjicit : 
Qiii  i«  innocenies  Itm  rahidc  fa:vis  .  (Uiristiannm  le, 
piuin  ,  prudenlcm  alque  justum  videri  puite  ccniet. 

\c)  Val  ba.s.  aliiqiio  doo  iiiss.  onernt  :  i|iiod  nota- 
iiiiis,  quia  iiilra  logero  est,  saC'  rdo'.es  Imnornt. 

{()  ilaijc  ssltein  ohitniieliai.  I|isa  C.iiisiniilii  in 
("■.'iinilio  M''diolaiieiisi  aii.  335  ,  vcrlia  refort  Liicifer, 
lib.  I)e  iioii  ooMvCii.  cuiii  boiol,  :  Di.ilsii,  l'iiceni  volo 
firiiiiiii  in  m.'o  Iinpnio,  cupieiis  vwlarc  in  nribis  pncem 
duiniwcam,  scindcre  desidcrnni  D,::  p'/puUim,  etc.  Kiir- 
s>iMi  post  paiioa,  IS ubis  dicebo',  ,  1'uccm  vi>lo  p.cri :  ct 
oiioi  iiiitium,  Dixi.sli  nos  (uisse  alqaecsse  ininucos  pa- 
cis ,  liosles  uuilatis ,  ndvcrsarios  eliain  fralernig  clia- 
riiatis. 

ig)  Pliotini  videlicet,  ulideclaniturinfra,  iinm.23: 
(hiincm  rursiim  udcerstim  Plioiiimin  Sirmiuin  callioli- 
cmdoctrinx  luic  cnniinoves  curnin. 
.  [h)  Ita  et  Lucilor,  lib.  '.  \iv<>  .Albanisin,  imperalo- 
re.o  alliquiliir  :  qiiod  cnn  sismcinnnns  Marit)riim  in- 
slaucani,  tamen  servorum  unius  filii  Dei  cruvTem  fun- 
das.  Et  Tlieodoretns,  lib.  iii  Hist.  Eccl.  c.  M,  tcs- 
iis  ost ,  Consiaiiiiurn  sploiulidis  ac  iuagnificis  vasis 
leiii|ila  dilasse. 

(i)  In  lulgaiis  el  aliquot  mss.  ne  lu  ut  Dcus  ,  tia 
paicr.  Pr.ereiiiiiiis  cniii  Vai.  bas. ,  Mariin.  ,  Colb.  ct 
Caiii..  itetuDeus  ila,  ul  Pater,  siipplo  ,  est  Deus:  ui, 
ad  Clirisluni  refei.itur,  Te  in  ore,  ctc. ,  cujiis  diviiiila- 
lein  |ialeriix  inxqiialein  Coiistatitius  induccrc  velle 
repiolioiidilur. 

{])  Kxeniplar  Vat.  bas.,  mulcdicens. 

(k)  in  ms.  Carnut.,  pc/H/aii/ia  isiud  magis  qitam  con- 
slimlia  dici. 

{I)  tjolbeniniis  codex  cinn  Martin. ,  i'«  celerna:  vitee 
rcsurreclionem  suiciliibit.  Cra-co,  tii  a.imio't  ^u^Siwjiv 
i'or,f  i7;j,«5  «■j«(jTvi'Tc(. 


«35  SANCTI  IIIL 

bcjlis  viri»  locula  csi,  tJicons  •  7'u  icro  ,  (/ni  iiiidKor 
oimii»  m(i/i/i<r  (ncliit  cs  nt  Ucbncot ,  iioii  cjfiiiiies  mii- 
num  bti.  Si  enim  nobis  (ii)  tivii  ftroplcr  lucicpalioncin 
(1  coneplionem  Dointnin  inodicuin  iraiiit  csl ,  ted  iie- 
ruin  (h)  reconcilKiliUur  tervit  stiit  {Ibid.,  M  ei  seqij.). 
Nun  csi  ibUid  tcniorilaii,  scd  lidcs,  neqiic  iiicciibidc- 
rnilo,  sed  raiio ;  iie(|Uo  luror,  sed  liilucia. 

7.  C'o)i»((i)i»iMj  Aoroiii,  Decio,  cic.,  conferittr. — Pro- 
cbino  lil>i ,  Consianli ,  (jnod  Ncroni  locniurus  fuis- 
sein  ,  quod  ex  mc  Decius  ct  .M3:«iinidnns  .ludiient : 
Cuiitra  l>cun)  pugnas,  contra  Eccicsiam  sa:vi$,  sanc- 
luspcrscqtieris,  |)r;cdica(i>re$  Cbristi  odis,  rcligiuncin 
toilis, lyrannus  (c) nonjam bura.inoruni,scd  divinnrum 
cs.  Uxc  libi  a  ine  atquc  illis  sociu  al(|uc  coniinunia 
sunl:  at  vcro  nunc  propria  tua  acc>|ic.  Clirisiianuiii 
(e  incntiris ,  Clirisii  novus  liosliscs;  anticliristuin 
{ir:i;vciiis,  et  arcaiioruni  iiiysieri:i  ejusopcraris.  Con- 
dis  ((<)  lides ,  coiilra  lidcni  vivens.   Doclor  profiiiij- 

(a)  Silvx  majoris  ras. ,  uiiiu.  Coil). ,  iit(ii<:.  Mngis 
placerol ,  rirus  vcl  rircii»,  josta  grarum  verbuni  twv. 

(61  In  excnsis,  recordnbiiur.  Reoiius  niss.  Colb.  ct 
Mnrtin.,  reconciiiabitur :  CDiibCnliciile  gr.tco,  ■/kt«>- 

'  !<yT|ff£T«l . 

(c)  lloc  cbt,  iion  jam  hiimanariini ,  scd  divinarnm 
rernin  tynnnus  «s.  Ha^  a  mc  dicia  ,  libi  nti|ue  illis 
socia  ei  cominunia  suiit.  lliide  liic  nou  »oi;»iiiur  (ituc- 
cuin(|ue  bactcnub  dicia  suni  (nnm  Constaniii  inaxi- 
juc  sunt  propria  qnse  anie  hunc  nunicrum  7  conii- 
ncntur),  sed  qure  llilarins  Neroni  ac  Decio  se  procla- 
maturum  fuisse  proxiinc  lesiiiicntus  est. 

(</)  Editi ,  condit  fidem.  Concinnius  ins.  Vat.  bas. 
cuin  ;iliqnot  aliis,  condi$  fidct  numcro  plurcs,ci  per- 
inde  falsas  :  conlmfidem  rivens,  eam  scil.  qu.o;  iiua 
cl  vera  est .  ncc  aiiimo  nec  moribus  lenens.  Fides 
illas  iiiielligii,  frequenics  lidci  cxposiiiones  Conslin- 
tio  pisesenie  ,  vei  favenle  seriptas;  aui  eli;im  libros 
iii'>s ,  dc  qnibiis  Liicifcr  dc  non  parcend»  in  Deuin 
dclinqiionlibus :  Qnantunt  eniin  apnd  le  est,  Irad-.tttsli 
eum  (Christuiii),  dcqno  ellibroiscriftos  deiHsti,  el  prcr- 
dicnlores  beitigni  voli  in  omiii  loco  cnnstiiiiisii :  el  sub 
iuitiuin  ejusdcin  libri  :  Coiirintviit  J-  /ifc(7(i  rcciluli  a 
le,  ac  daiiRoma:  episcnpis  etiam  cdiliolicis.  ad  hoc  vi- 
delicet,  uiin  omni  toro  liia  robvrari  posselblusplicinia. 
Undecum  lib.  ii  pro  .\lli;inasi<>  cuni  lcgisperiinm 
vellu  videri,  ct  lib.  .Mor.  ;iru  Dei  filio  ,  cuin  sese  pe- 
riluin  arbimiri  cl  (iicdilonim  dcsij".n:um  numeni^n 
li;ibirc  niemoret ;  iioii  i)Cg;il  siiliiiHle  ,  quin  scniin 
•lliiis  uil  po/i(!is,  oriiaMs,  qiii  ctiam  din  merealitr  ilt- 
S(Tr/u.<  ac  dulcis  ))*i  artew  iinwtilus.  QuibMs  illuslr:in- 
tur  proxiina  llilai  ii  vorb.i,  Doctor  profauonim  es. 

te)  lii  omnibus  inss.  f ;iisf opn/iis  iiios.  Tuin  in  plt  - 
risque,  donau^.  Ei  bi'-  f.ncifor  audiemius,  lib.  Dc 
non  parccndo  iii  Donin  ilelinq  :  Trnnsfi^uratus  et  m 
Apottolot  Chriili  ,  qni  Inmqtinin  vere  ad  L>  omnis  curu 
Hccletiir  pertineat,  tic  sollicitiis  rideliccl  ne  qnis  alicnbi 
c^itholiciis  pra:sit  K<f(.-»»>  episcopns  . . .  lollis  epiuo- 
pos  callioticns.  ordinn':  liareticns.  Cui,  iniinit  bb.  Mor. 
pro  Dei  lilio,  rrc6ro  sunt  accUimanles  Miniii  dopnnlis 
tui  epitcopi  ,  Eintcopum  tc  eise  eyiscoporum.  De  hno 
bnnorum  epis(  r.poriini  in  inalus  (lcniuutione  videii- 
dus  (|un|ue  Allianabius  ad  Snlit.  p.  8j8,  qn»  specut 
illnd  cjiiMliini  p;iK.  8G0;  Q»in<jMn;;iii/a  sediunt  epitco- 
pos  ciiw  xitlellitio  mililort  ait  iiivilos  popiitos  tubiiwtit, 
etc.  l-^urte  eiinm  Ililarius  hio  rospioi;a  iiiiimil;»lMi- 
iiein  ei  iscoponun  con>t;iiiiMioi>.  syiuulo  |>roximu  f;ic- 
(ain,  de  qut  iiifr:i,  niini.  I.^. 

{()  Colb.  ms.  ttd  errorem. 

Ig)  Martiniaiium  cxfmiilar,  blnndiiiii  reliriiit.  Tnn» 
Culbeniiium,  /^riu/or  im/igaj.  Non  displiooret.  6(iiiii/iis 
i7ii  i»,  |<m/or  iiisiiqnt.  Hic  laiitjunlur  dis.^iunsiones  Sc- 


\m  EflSCOM  fiSl 

A  lum  e<,  indoetiis  pioriim  {e)  episcopndis  luis  don.  s, 
liiinos  iiialis  deinutas.  Saccrdiiles  custodi;i;  m:iiiil:is, 
exeicilus  tuos  {()  nd  lerroicm  Ecclesix  dispoiiis , 
."yiiodos  contrnliis,  et  Occidentnlium  fidem  ad  ini|>ic- 
taicm  cuinpeilis  ,  conoliisos  urbo  (Ariminensi)  uirt 
luiiiis  terres,  f;ime  dobiliias,  liieiuc  conficis.dissimu 
l;ilioiic  dopravns.  Oricntalcs  nuicm  dii^scnsiones  ar- 
tifev  nutris  ,  (</)  blninlos  clicis  ,  faniores  insligas  : 
velerum  567  turbatores,  piufaiini  novoruin  es. 
Oiiinia  s;ovisiiiina  Hiie  (A)  invidia  gluriusaruin  nior- 
tiiim  peragis.  Novo  inaudiiuquc  iii^enii  liiumpliu  du 
diabolo  viiicis,  ot  siuc  iiinrtyiio  perseqiieris. 

8.  ilarlijruvi  Reliquia:  veiiernndai :  earuin  virtus.  — 
Pliis  crudclitaii  veslr;e,  Noro  ,  Deci,  Maximianc,  dc- 
bcmus.  Di.ibuitim  ciiimper  vus  vicinius.  Snncliisubi- 
B  que  bcatonini  Mnriyrnm  saiiguis  excepius  es( ,  (i)  ct 
vcncrnnda  ossa  quoiiilic  lestiinunio  sunt :  dum  in  liis 
d:CinonC:>  (j)  iniigiiiiit,  dum  :vgriludincsdopelluntur, 

lcucioe  cxcitalr,  ac  deindc  Constantinopoli  nutrit.r. 

(Ii)  In  nis.  Colb.,  tine  iiijuria.  Hoc  ipstim  Lucifcr 
liun  in  tiil  lib.  Mur.  pro  Dci  filiu  :  Sic  iios ,  inquil  , 
quoi  l<im  iiifeste  per.--e<jueris ,  varie  excaTiiijicnri  eupis  , 
et  quidein  vivinciilia  omiiibux ;  iulerficiendns  vero  uou 
csse  ilaluisli,  laniqumn  mors  liiiilninmodo  bealos  inili- 
lcs  ('hrisli  fucial,  ctc.  Elcg.inlcr  deiiidellil.iritis  C<n- 
sianllum,  ingeiiio  ct  nrle  Clirisiiaiios  iurqncndi ,  dia- 
bolu  siiperiorcm  esse  enuntiai. 

^i)  Vcib;»,  et  vciieriindu  o!.saquotidie  tesiimoniosuiit, 
iii  nniiqiiu  basilicu:  Vnii<u<nn;co>licc  abntii|un  forsitai 
Eunomii  aui  Vigil:iiitii  iliscipiiln  iirimuni  sup|ircss:i , 
postoa  iii  eciypis  ct  vulg;iiis  defuere.  Conservatu 
sunt  in  iiiss.  (Ji>lbcriiiio  ei  M;iriiiiiaiiu,   (juurnoi  opc 

C  rcstnui.itur  ,  i|iioil  orntiiiiii^  inlegriinii  deflc)eb:it. 
Verba  eiiim  :  Dnm  m  his  da:mones  mugiunt,  etc.  qn:o 
ad  superiora  :  itariyrnm  sangiiis  excepiui  ett,  rclorii 
iiequibaiit,  jnm  appiinie  cuh;vreiil  cuin  his,  venernn- 
da  ossu  icslimonio  sunt.  ILcc  qnippe  portenta ,  ciiin 
CDririi  (jtti  occi^i  sunl,  lum  ejus  pro  qno  uccisi  suiit, 
glorl.im  .ic  virtuieni  pr:>"cl:<rt!  loslnulur.  Qiiod  illu- 
sirniur  lii^  lib.  sli  dcTrin.  n. ':  //luic  (Cliiisliiui) 
Apo^ldlonim  et  .Vur/ijrMMi  loquuntur  scputcia  . .  •  liniu. 
ptuiilorui.i  daimoniini  rcsonniit  n-iigilHs.  Ililarii  vcrbis 
iiilKi  ici  UioronyniusouiiLrn  Vigihuii.,  nbi  saeras  .\|ii>- 
aioloium  Kcliquias  nppelini  sc.iiiii/i(m  iios  uenadiii/n 
Oisa,  (|uns  Vigilantins  cum  Lunomio  vi/<;»i  pttlviscu- 
luiH  viiciiabal. 

{))  Quinqtie  inss.  ii(//ii(ii/.  Piitiores  cnm  vulgntis, 
iiiii<;tiin( ;  quoiiiodu  lii).  xi  de  Trin.,  n.  3,  lcgiinus 
(firmoHiini  muigiilMS  ,  nun  rugilits.  Illis  tamen  l.irol 
llierutiymus  episi.  xxvii,  :id  Eustochiuni,  c.  6,  iil:i 
siinilia  narrnns  aii  :  Cfr>i>>/>rii  (P:inla)  cnrii»  dtrmoiic.i 

1)  rngii'.-  i:i  ud.iliiiis,  el  unte  jopu/rr.i  SunctoruiH  uliilare 
Itomhies  morc  litporum,  voiibuslalrare  caiikih,  fiyiHorc 
teomtut  ,  iniiyne  taurorum ;  atios  rolare  capul  ,  ei  poft 
tergiim lerramvmice  langerc  suspeiniique  pede  (eminis 
vestet  (ndde  nun)  defikere  iit  (aciem,  Qux  |>ostreiii;i 
verba  ad  Ililarii  iiuitniiuncin  cxprussa  ,  indicio  siiiit 
huiic  librinn  Ilieroiiymo  igiio(uin  non  ftiisse.  Euin- 
deiii  quoque  locum  imi(s(ur  Sulpicius  ,  duiii  Mnriiiii 
in  expiillciidis  d.vniDiubus  virdilein  sir  enarr.il  Di;il. 
III :  Cerneres  inocni»  divcrso  exitu  ptrttrgeri,  Itot  tublu- 
lii  iii  su/>/ii»<'  pedibiii  qitiiii  de  iiub*  peitde.c,  uet  liiuu-u 
vestis  defluerettiper  ,''.i<  iifw,  n»'  lacertl  virecumliaut  iih- 
(/(1/(1  pur»  corvoium  Iia  e(  1'nulinus,  in  Na(.  7,  S.  Ko- 
licis,  humiiHMii  »  d.emone  ubsosiiiiiu  repr;v<rni.it  ;id 
lliiiiiia  oiusdem  S;tu>  ii  - 

("urp^^re  tcrso 
Suspendi  pedlbtH  spcchnKiii  leola  .supinii 
(1*01)  Vestlbu4  ul  rii;iilis,  aiil  *ii  vesii|i«  huIih, 


885  LIBKR  CUNTI5A  CONSTANTIIM  IMPEUATOREM.  58G 

clciaii  sinc  l.iqncis  cnrpor.i,  cl  susiiensis  peilc  fciiii-  A  lis  ndniitiiitir?  Ai  vidc  lu.si  pr.xfercns  nomcnDntni- 
uri  siiie  igtiibus      ni  iii  xerbis  ,  volunt.nleiti  cllicias  Uei  p»lris  in  rcbus. 


liis  vft^(csnott  defliicrfi  iii  f:ifii; 
.spiritiis,  conflicri  (a)  sine  inicrrng:iiiunc  vcxalos , 
ngcrc  oniniu  noii  miims  cutn  priirccui  cxainin:iiii!s  , 
quam  incrcmento  fidei.  At  lu,  ouiniiin)  crudelinm 
cnidclissime  ,  damno  inajnre  in  nos,  ct  venia  ininorc 
drsxvi-i.  Siibrepis  (A)  nomiiic,  blandiinciito  occidis  , 
spccic  rcligioiiis  impieialcm  peragis,  Clirisii  lidcm 
Clirisii  mcndax  prx>dicator  cxsiinguis.  Non  relinqiiis 
salicm  miscris  e^cusaiioncs  ,  ut  xterno  jtidici  suo 
pccnas  et  aliquas  bnialoruin  corpormii  (c)  pcrrerant 
cicalriccs  ,  nt  iiiflrmitas  defcndal  ncccssitatetn.  Scc- 
lcslissimc  mortaliutn ,  omnia  persecutionis  m.tla  iia 
tempcras,  ut  excludas  ct  in  peccato  veniani ,  cl  in 
conressione  mariyiium.  Sed  hxc  ille  (d)  paier  tuus 


Clamal  ilic :  Hicest  filius  meuidileclus,  t/i  qito  milii beite 
complncui  (  Maitii.  lu,  17):  et  tu  decernis  non  essc 
(iliuin  ,  neqiic  csse  patrem;  scd  adopiionis  nomina  , 
exlernas  nuncupationes  ,  ct  simulantcm  dc  se  omnia 
Dcuni  nuvus  liodie  religionib  divin.ne  perscculor  in- 
dncis.  Anlebac  palres  tni  (Ncro  ,  Decius,  eic.)  in  so- 
luin  Cliristuni  lioslcs  fuerunt  :  tu  autcin  ad  P:itrcni 
Dcum  cerlas,  ul  mcndax  sit,  ui  fercllorit,  iii  lioo  dc 
sc  professus  sii  qnod  non  cssel ,  qiia.-i  ncqiie  cssc 
pos^-it,  Clam.it  Filiiis  :  Ego  cl  Pnier  tiiiuiii  skiuus 
{Joan.  X,  50) ;  ct,  Operibus  mcis  credite ,  quia  Paicr 
in  me,  el  e.jo  iw  PaUe(lbid.,  38):et,  Omnia,  qmv  Pn- 
trii  5G9  !><"<>  measuHl  {Joan.  xvi,  15):  lu  Cliristuin 


ariifex  hnmanarum  morli'iin  docuit ,  5€8  viticcre  B  objurgas  (>)  verLiatis,  lu  Patrcni  .irguis  profe^sio- 


sine  conlumacia  ,  jngulare  sitie  gladio,  persequi  sine 
infamia,  (c)  ordirc  sine  suspicionc  ,  nicniiri  sine  in- 
tclligcniia,  proritcri  sinc  fidc  ,  blandiri  sine  bonilatc, 
agere  (f)  quod  velis,  nec  maniresiarc  qnx  velis. 

9.  Domini  nomen  in  rerbit  Conslaniii,  non  in  geslis. 
Deum  inducit  fallncem.  —  Sed  me  ipse  unigcnitiis 
Deus,  qucm  in  me  persequeris,  admonuit  ne  tibi 
credcrem ,  tieqtie  me  lioc  fallax  in  te  cmcniitunique 
nomen  itluderct ,  diceos  :  Non  oinnis  qui  dictt  mihi, 
Domine,  Domine,  intrabii  in  regnum  coelorum  :  sed  qui 
facit  volutUalem  Palris  inei,  (g)  qui  in  ccelis  esl,  hic  in- 
Irabit  in  regnum  ccelorum  (  Mattlt.  vii,  Sl ).  Agnoscis 
ne  nuitc  divinse  in  te  prophciix  verilatem  et  domi- 
nic:c  sentenlise  fidem ,  (k)  qua  non  proressio  nomiuis 


nis.  Emendas  Deum  homo,  viiam  inoderaris  rorrup- 
lio,  et  nox  lucem  illuniinas,  et  prnmulgas  Gdeiu  in- 
fidelis  ,  ct  (j)  pietaletn  inipius  nieniiris  ,  el  orbem 
terrse  profana  Bimultale  commiiiis  :  negans  hoc  dc 
Deo,  quod  ipse  de  se  proressus  csl. 

10.  Constantio  veslis  ovina.  —  Sed  (A)  procler  lianc 
cmendationem  falsitalis,  nliud  nie  Doniinus,  ad  in- 
teliigcndum  te ,  dictum  docuit ,  dicens  :  Ailendiie  a 
pseudopropheth ,  qui  vcniunl  ad  tos  in  vcslimentis 
ovium  ,  (/)  ab  intus  aulein  simt  lupi  rapaces  :  a  frucii- 
bus  eorum  cognoscetis  eos  (ilallh.  vii,  15  ,  1(5).  Est 
enim  aliquid  in  cordc,  quod  drssimulalur  iri  viilln,  cl 
velalum  cst  raenle  :  el  ovcm  pulantcs,  lupuin  £cn- 
serunt.  Si  qnx  oviuni  sunt  agunt,  credanlur  ct  ovcs 


in  coelesic  regnum ,  sed  obedieniia  paternx  volunta-  C  esse  :  si  autem  (m)  rapacium  luponim  opus  peragiint, 


f.orporis  omne  sacrum  casto  velatur  operto  : 
Srilicetul  divini  operts  reverentia  tectis 
Corporibiis  maoeat,  nec  pcpiia  dj  non  in  ips,i 
yua  cmcialur  ovel,  nudis  prodeoilo  pudorem 
Artubus,  illsso  graviiis  lorqueUir  tionesto. 
Ilujusmodi   porientuin  nosira  xUle  vidli  Lotha- 
ringia,  uti  fldem  raciiint  Commentaria  Marchionis  de 
Bcauvan  galliceScrlpla,  p.  6. 

(ri)  Et  hunc  locum  rcsuinrnmns  ex  mss.  Colb.  ct 
Marlin.  in  quibus  lamen  exstat  age  pro  agere,  etpro- 
feeto  nnn  profcctu.  Inaliis  au'e:n  libris  faal)elur,  co/t- 
fiteri  tine  interrognntis  inerenicnio  fidei  At  tu  omnium 
crudelitatum  crudelissiine.  Ilic  osiendiL  Flilarius,  im- 
mundos  spnilos  occuUa  qoadam  vi  agi  ac  lorqueri , 
diim  eorum  occutla  cst  plaga ,  et  poena  manifesia,  iii 
loquiturCypriflnus,  episi.  n  nd  Donaium,  ubi  et  tor- 
meiita  ipsi»  per  Exorcisias  inflicia  vidrsis.  Fn  illis 
nuiem  tormentis  confitebantiiraliiClirisiiitiviniiaiem, 
ul  ab  Hilario  audtvimus,  lih.  xi,  n.  3,  alii  totius  Tri- 


nomiiiis  blandimento.  Reciius  in  Val.  bas. ,  Mariin. 
ct  Colb.  .  stibrepis  noinine  ,  supplc,  qito  te  Clirisiia- 
num  fingis,  ut  declarat  nmn.  9  ,  blandinienlo  occi- 
dis,  eic. 

(e)  Evcusi ,  proferanl.  Hilarius  hic  accedit  nd  scn- 
tenliam  Cypriani,  qui  iib.  de  Lapsis  miiius  aftendiim 
ccnsetcum  iis  qui  in  tormcntis  lapsi  snnl.  Quetri,  iti- 
quil,  detormentis  polest  ,  qui  per  lormenla  tnperatus 
est;  exciisalionem  oblcnderc,  qui  viclns  esliii  dolore,  etc . 

(d)  Scil.  inimicus  homo  omniuni  hairelicortim  pa- 
ren»  ,  dum  in  agro  palrLs-faniili:js  supersemin^i  zi- 
zania. 

(«)  In  mss.  Colb.  ei  Martin. ,  occidere  sine  suspcc- 
tione. 

(f)  Vat.  bas.  ras.  cura  Colb.  el  Mart. ,  quod  velte. 
Alii,  quod  velles. 

(g)  Tres  prxdicti  mss.  omilinnt  qui  in  coelis  cst. 
(h)  Solus  Vat.  bas.  codex,  quam  non  .  .  .  adiniitit. 


nitaiis  ftdem  ,  citjus  rei  lucnlentum  esi  cxempliim  D      (i)   In  mss.   Michaeliiio,    pieiaie  veriialis.   Mhiiis 

apud  Ainbrosinm,  cpisl.  nimc  XXII,  n.  21.  .\Iii  viTo  ,       '--  •-        .-•-.-;-.-.         ^.  i,.,„..   ..,.: i. 

nii  lesiis  est  Cyprlaniis,  lib.ad  Demetiianum,  n°u'aii- 
te»  et  qcineiites  vofe  huntana,  et  poletlale  divina  ffngella 
et  verhera  seulienles ,  re»(iin«ni  jndiciiim  confiientur. 
Interdnm  eiiam,  inquii  lib.  de  Idol.  Vanil.  :  Videas 
Hlos  noslra  voce  et  operatione  majeslalis  occulice  flagris 
ccedi  ,  igne  lorreri ,  incremento  pcena;  propagantis  ex- 
tendi ,  ejutare  ,  geniere  ,  depreeari ;  nnde  veniant ,  et 
quando  disceditttt,  iptit  eliam  qni  se  colunt  audienlibus, 
confiieri.  Sed  maxime  oinnium  Sulpioius  Severus, 
Dial.  III,  Hilarii  vcrba  dum  mttiuaiur,  illnslrat  in  hiinc 
inottum  :  In  parle  alia  videret  sinc  hilerrognliove 
vexatos,  et  sna  crimina  confilentes.  Nominn  elimn  niillQ 
iiUerroganie  prodebant ;  ille  se  Jovein  ,iste  Mcrcitiiiim 
falebaiur. 
(b)  in  vulgalis ,  nomine  blandieniis.    In  scx  mss. , 

Patuol.  X. 


dis|ilicerel  inipia(ar,  quast  l.'es:B,  veritatis.  Uttamqiiani 
presso  qiiideni  seriiioiie,  sed  cui  oiliil  dcsit,  lioc  si- 
gnificatiir  :  Cbristum  objurgas  lamquam  non  vera  di- 
ccntcni,  Patrem  arguis  ui  faUa  profitenlem. 

(j)  Scx  mss.,  cwjlrn  pieiatein  :  ei  ninx,  comimsces, 
loco  verbi  contiiiidts.  Paulo  post  in  editis  desidera- 
balnr  de  se. 

(k)  Codex  Martin.  cum  Colb.,  propler  hanc  emeit- 
dationcm  faUilalit.  aliud  quotjue  me.  Magis  placct 
cum  aliis  prwlcr  lianc,  scil.  regulam  ex  Maitli.  vii.  21 , 
pctiiam,  qua  le  falsam  pietatem  .ic  solam  Clirisiiani 
noininis  larvani  osieniarn  recogiiosco;  iinde  et 
enieiiilo  quod  dc  le  prima  fronte  cogilalnr. 

(/)  In  nis.  Coll).  iH(n/isec«s ,- in  Martin. ,  i/i(»$  ; 
oniisso  nb  in  ulroque. 

(m)  Sic  duo  prxdicti  codiccs.  Alii  vero,  rapacia  tu- 
19 


-t,Y  S.VNCTI  IHL.XRll  EMSCOPI  m 

hi|)i  ossfi  p.'i  ii[iiis  sniini  inlolligiii.iui-,  et  cestonim  A  in  ecclesi;islU  is  ((/)  fromibns  scriiiios  meialli(M;  (l;...t- 
friitHi,  *csliniei,lnriiin  spirins  ;»r;;(i'iiir.  V.siLMn  ovis  iiuiioiiis  liuilo  iccciiscri.  Ad.sl  iiieiuni  .\lc)i::n(lrirt 
liiiK,  l«iw  ia|>;<x,  ccriiinius.  .\nro  r"i|iiil.lic:P  sanclum  lol  coiiciiss:i  ticllis  ,  t:inliiin  coimnol:iruiii  .'xpodiiio- 
l)ci  (a)  oncras,  i;l  vel  dciracl^  lcmplii»,  vcl  piiblicats  mitn  p:ivcn5  iiimiiluiin.  (e)  lireviiis  eniia  a.lveibiim 
«ilifli»,  vcl  exiicla  pu^.nis  lico  iii(;cris.  O-scnlo  «.iccr-  r.r>am  .  qoani  :\J\crsiim  e:iiu  :.rnii';  t(!ri:iliiiii  csl. 
dole»  cxci|.ii ,  qtio  ei  Cliris  us  esl  proililiis  :  cr.pui  Mni:ili  pr:ilecii ,  elticti  diiccs,  corrnpli  (Kipuli,  om- 
li.iicd..l.oni  siilHiiillis,  III  lidciii  I  :ili-cs  :  coiivivio  di-  motT  lcgioncs,  nc  :>li  Alliaimio  Cliiisni,  pr.X'di.  .iro- 
viiaris,  i-x  (i«.>  Jndis  ad  pioliti.incm  cgressns  cst  :  tnr.  lacoo  de  iiiinorihns  (/)  popolis  el  civit:.iil»us, 
(/.)  ccnMim  c..|.itnm  r..i.iiiis.  (|ni(n  tliristus,  nc  quibns  |or  t.ilom  Oricnlem  aul  teiT.ir,  aul  l.ellum 
icaiidalo  (:>scl.  cxsol' .1  (M,.."/i    xm.  lii^  :  vcciig.ilia      csi.  r..sli)nnm  oiiini:i  coiiiulisli  arma  advcrsnni  lidum 


l'.x>s:'r  donas.  nt  .id  nci-aii.infm  Chrisiiaiios  invitr:s  : 
•>  i>  «;ia  sui.l  rcl:i\is,  570  "' '■'"■■^'  '**■'  **"''  ^'"''- 
I  Mitur.  Il:rc  im.  lalsa  ovis,  i 'dnmciiia  sniit 

11.  ti:-$in  liiii'.  Qiit:l  fiirpc^u'  \t  .m^ifria.  niiidTrc- 
vri.  qmil  lUeiliol  •nhn,  ijiiiil  Riiiia,  iiiiid  Tolosaiiii.  — 


Occidentis,  ct  cxcrcitiis  inni  convtrlisii  iii  <.ves 
t.l.risli  :  fogcre  mihi  snb  Ncronc  licuil.  Aul  lii  l'aii- 
l'num  beai.e  (g)  passionis  viruin  l.landimcnto  solli- 
citaimii  rclegasii  (an.  553),  ci  ecclesiain  suiclam 
Trcviroriim  lali  sacerdot.^  spoli.isli.  Ediclislid.-m  icr- 


Ai  niinf  frncnM  opcrnm  luornin,  liipc  rapax,  andi.  R  riiisii.  Ipsiim  usi|ue  ad  niorlem  dcmiilasii  cxsiliis  cl 
Ncqii..-g..  alia  p.iiiu^(iiiamnu:v5c-la  sunl  in  Eccl.-  falipsli .  exlra  Clirisiiannm  quo(|ue  nomcn  rclc- 
nn  rrl.ro.  (.1  ant  lyiiimiid.oi  aliam  pr:r'lcr  (inam  g;isli :  (/i)iic  panemanldchorreo  luo  siimcrel,  auide 
l».-i  i.i-.if.-r.im.  N.m  i|.i.'ror.  quia  c.ius:.ni  iL.noro,  scd  .Moi.ian.cMixiniillvqueaniropr.irjiiatumexspcciarcl. 
lameii  <iiiercla  iiinnsa  esi,  ju  sos  a  te  cpiscopos  iion  571  Urdi..laiieiiseiii  piissimam  plebcm  (i)  (iiiain 
c-si',  .jiios  coii.l.-innuc  nnllns  audebat ,  cli.im  minc      lu  lurore  tcrroris  tni  turbasti!    Tribuni   l«i  ;idio- 


r-.rttm  »«>•?  fimrpiiiii.  1.1  sojiTius  hi/hiiI.  ila  liic  piua- 
/fiiMt  ad  ii<cii.l(>iir->ph  'las  i'f-for.'i  d.ini  videiur. 

(ii)  Kdli.  honori^s  :  <>nicii<l:iiiliir  cx  mss.  c  quibiis 
Cnlli  i'l  Miilin.,  .S|.i  if.cii  Da  pp.'iiis,  c(  vel  iletraclnr. 
tcwrilit.  II I  ;)t(f'/'>i'  .•(/:(i.s,  vcl  eriul.n  pici!i!>  oinis  H.i 
vigiiii.  rorl',  cf/  j.ttbliciiuii  cdiiiis...  opes  DiO  inye- 
1/5.  liic  iit.tAitir,  qood  Lncif.  r  ad  calccm  lib.  i.  pro 
Ai  aicisi..  i..iiiia ,  <;('iisi..niiiim  siil.  clce^no^ynim 
.l.r"  s.ilcrp  (/i-  /iiiTi/.wij  n/iciiis,  d.'  PvniM  l'om.i  qui  (/.?- 
norlnri,  mleifici.  pipirrifcii/uc  iiii/Kcriii/ ,  qiiain  Cliii- 


S.N9,  tibi  ait  ■  Uos  quidem  in  Inpidicinis  mnnciparttnl, 
illos  vero  nd  neccnt  perseculi  sunt  :  lioc  cuin  llib.rio 
ii.isiro  Lncifer,  lib.  inor.  pr..  Dei  lilio,  i-dsmbii  <!(in- 
sl  .i.tio,  cnjiis  aii<t"ritatp  facliini  csl  :  Onniia,  in.iinl , 
111'jtiillt,  niniiique  lori,  e.f<ili'i  mcafi  (luo!  pntahanlnr 
iHiinn.  iiostro  tua:  cnlliditiiii  resistciiium  teplesii  mi- 
iHcro  :  releq.tndo  inii/nle^,  [iiine,  siii,  nudiiui-.'  vexando 
iitfii  deiitis.  Porro  ex  hoc  loco  inicll'j;itur  Consian- 
lius  I  e^t:>.tiiMSse  iiiorcm,  qm^m  palcr  ipsius  abrdgar.il 
legc  II  dc  i.oenis  Cod.  Th.,  (lua  cavcl  nl  si  qiiis  iu  lu- 


siiiin  i.enaro.   N.iliim  csl  illnd  Lilcrii  apnd  Thondo-  Q  dnm  [ueril.  vcl  in  mctiiHnm  dumnatns,  minime  in  rjus 

niUiin  lib.  II.  Ilisl.  Eccl..  c.  Ii;  :  /;ri/.,'.<ias  or!)i.s  (.1-       '  '    ■  -       »  -^  -      -   -     j    ..•. ..:..-.; 

rnruin   .'.rvi/n''' ,    d   mihi  ul   damnalo    ekeino.^ijnnin 
aHeis. 

((<l  Culh.  ms.  r.'its«ni  capiiis.  Vociigalis  liiijus  ine- 
'n.i.il  J.isci'b,  lib.  II  do  nollo  Jiiil..  c.  IG,  ubi  .\{;rippa 
n!  pn|.iiluin  c.li-serii.  iirignitudinem  vectig..liuiii , 
i|ii.i-  rloin.iiiis  .■l.'^yiiliis  pci.siiare  snlebal.cx  fi'ii'M 
.siiipii/flrnni  ciffiliim  :pstiiiiaii  por.  .•.  U.irsuni  ;.piid 
('iiii.deiH,  lib.  XII  Anliiioil.  Jud.,  sn  ilnl  AntiorhiiS  : 
/.Viiiifliliir  sfF?i(/iiri6ii.5.  src':  dolihns ,  snibis  templi  at- 
(/'ic'  eaiiloiiftdJ  irihniiim  ,  qiiod  p.-iutilur  pio  ciipile.  Iii 
nratiam  clcrici.rmn  o\st',i  l.-x.  C.  Tbe..d.  I.  i.  Coll. 
jiisirali  dat.i  nnisi'  Iti'.<>iiiliri  an.  ")50  :  Aigofi  i/cics 
(jiiiiies  conefiiil  niiriiiii  ar(/i"ii(m)ii/Mfi  prwbere ,  clericns 
t.mtiim  exiipi.  Ali.i  e-i  llb.  xiv  do  Kpis.  ct  Clcr.  eo- 
<li-m  1111'iisc  aii.  5.i7,  daia  :  Omnis  ii  (.'.'.'riri.s  iinlebim 
foiireiilioni.s  iiijniia  ''(  im.)iiii'  e.vnilwiiis  icp.llalar 
nrerbitai' ,  clc.  Iii.i;.iiiiii;ilcs  aliis  .'is  coiiccdiiiii  lci;..H 
(lai  ■'  an.  3">5.cliac..dem(Jod.,  1.  x,  do  Lpiicoi.i..  i.ic- 
iiiorai:V. 

(r)  l'Miti.  Ht  liiyamiidfm  aliiimpiTter  qnmn  Dei  rc- 

[••riem.  /Voti  r;  .i.i,  oini»so  verb')  (;iii?ror.  Snx  inss.  iiic 

tyniiHuL  III  n/i'ii  I  priVt-.-r  ii-uin  /).'i  r. /ciit!  (/inrn/yMicll. 

(/iii-o)  ;  Jioii  '/11  a.    t!..lb.   cl  M:irliii.  ( «i  it/r.imii(/.m 

#i(iiii'i  privier  qui'in  in  O.iim  p<i>f.roin.    Aoa   (/«a-ro 

ri'1/n,  clc.  Airi.leri.l  illiid  ..'i  Oc  :n.  i,i.-i  jaiii  «cciiii  IS- 

scl,  num.  7, /i/iii""r.'i  iinii  jnm  liumanoium  »•«.  Se- 

(]iiiiii.ir  ('X.-mj.lar  V  .t.  bis.  aiiis  f  .vciilibiis.  Nolilu 

(li:;i.iim  csl,  piiinu.ii  qii.ini  scriipiilose  rcrcr..l  tlila- 

riiu,  t|ii:c  pubbcis  llcet  le-.iiiii.'iiiis  c>ini|iroli;iia ,  pcr 

se  t.inien  nini  s.itis  «'erlo  (■oiniici.'rit  :  dcin.le  qii.ini 

miul.'.sle,  |.ro  r.cclesia  In.jiieiis,  ab  i.s  rcf.'roiidis  so 

i.b^linoal,  .|U:»;  ll"il  <  .nitia  ips:.m  i;.'S!  i  siiil.  Suiicriiis 

|.|iiiii,  |iro(/ii(C  jji'«((i.\i('i(  iii  ivfi/cjid,  iiiclius  logcrciur 

i..  /'V./c«i(iiii. 

((/)  M.irliii.  Cl  C.  'b.  inss.,  In  /•Vr/esini./ni»  proinpli- 

''!(..  Q.:oil  Mban.^biir   Aiiaiiis  aliribuil  :id  S.<lit  ,  p. 


[acie    sciilialur...  quu  [neies,   quoe  ud    siniilitiidinem 
pn''-riludiuis  cieleslis  e»l  figurala,  ni<ninie  maculeinr. 

(c)  lii  codice  Vat  bas.  hic  ad.liiur  magis  qiK.d 
ci  baliei  .Marlin  iii  quo  sicnl  in  Colb.  antca  |ir:cfcrinr 
Inihs  .  iiOM  ^reriH.^.  Ncc  lcve ,  ncc  brev.'  fuil  brlhini 
adver-us  P.Ts.im,  qn.i  postmodum  Julianus  c.'ncidil, 
cuiii  jam  .liuiinmn  fnisset. 

{[1  C.cii;plar  Colb.   cuni   Mariin. ,    dc   n'ii:oribns 
(ama  popnlis  :  et  niox.  PosJ  quir  omnia. 
((/)  Ms.  Martiii.,  ica'^' co"/>v^ioH's  vJiiiiii. 
(/i)  Culbertiiius  codcx,  u(  pnncm  ;  qnamdam  pia* 
se  fcrt  vcritatis  speci.m,  sed  faisam.  1 1  ciiiin  cbser- 
\at  ll;ir.iniiis  ;iil  ;.ii.  .".').i,  n.  29  :  llac  idcifv  di<if  de 
Piiuliiio  Uiliirius,  quml  prius  rtlegntus  (iieril  m  fliri)- 
giinn  .  ubi  ernnt  Ciilnphiyqes  lia-nlici   Sloiiliini  Slnxi- 
milliviiite  .icctiirii,  inde  vero  nd  bi.ihiirvs  nmaiiduius  : 
(|uaM  .licrel.  P:.rum  eral  Constaiitio,  raiili..iim  ii.loi 
(;aia|ilirY!?;is  iimandassc;  cnm  clc.in  ,  .\tra  l  hrisl  a- 
D  iiiiiii   i.oiiKO  ^■«piilit.  Qiind   hic  Moniina'  lcgiu;i.  ii- 
lirarii)riiiii   la;.siiiii   |iiitamiis,  p.:v-.cilini  cuiii  lib.  ii 
ad  Coi.sl.iiil.  cxsiet  ilvntnniis,  iion  .Wi.m/k/ii. 

(i)  0"i'd  liic  priiis  vid.  b.lnr  dcessc.  nnilaia  intcr 
puiK  tioiic  resi.iiir;itiir.  Ali;.s  prilercndum  eR.sctciim 
niss.  C.lli.  i-l  Maiiiii.  i.uanio  (ttruris  lui  terrore  iu^- 
bas.i'.  .Mcdi.iluneiisis  pl.'bii  nicnio  |.iis^iii..i ,  oli  cam 
pr.rseri.m  lid.  i  consianiiam  qnam  aiino  55^>  d.'iiioii- 
siravii.  ^aiii  ciiiii  i  seiidosyno.Ui»  piav:iiii  lidcm  :.pii(l 
eam  diviilnur.'  iiim  aiiderei,  hoc  l.iiiien  leniassei  lui- 
pcratori.-.  m.mino;  lantmn  iii  se  p..puli  liorrtTcm  com- 
iiiiivil,  ..t  ii.tra  ecclc-iam  conveuire  iam  mm  sibi  lU" 
tnin  cMsimians,  in  palaiium  serc^-cril,  uii  j;>m  i.oii- 
ttini  lili.  I  ad  C.iislaiil.  ii.  8.  H;cc  auicni  mili  e  dml 
ai.ii.)  Milcliir  perpossa.  cmii  l>lonysio  expulso  i.Mpw 
iniiililil  ilis  \uxcntius  Mcdiolanensem  ccctesiam  nrwi 
.'  !i'rc/ii((/iic  occupitvil,  ul  Ui.|niiiir  Ambioiius  ,  1  iii  do 
Spiriiu  sanclo,  c   10 


LHft;!;  (,0MI«.V  CaNSTANTltM  IMi'Lit.\TOUKi'. 
l  vi;iin  siUi  oiiini  per  j>0|>ti-  \      !2.  De  SvUitciK  tgnodo 


iiiiii  --.■inoia  snnctorupi 
Jun»  rriiJi'litafe  p.TiiiIoiitcs,  iirotr.ixrniiii  de  attsrio 
saccrdnlcs.  Loviitsie  piilas,  srelcstp,  JiiiLroniiii  iiii- 
piclalr  prccasse?  EffiKlcruiit  i)iiiiliMii  illi  Zarliarix 
san|;uiiiciii ;  sed  ,  quaniuin  in  le  esi,  («)  cniiciirpora- 
tos  Cliri-lO  a  ('Iirisio  (liscWisli.  Vrrii-;!!  ^//1  d  inito 
iisi|iic  ail  lluiiiain  licllnm  luiiin,  cripui  li  illinc  (/.iVt 
rium)  cpiMopuni  :  ct  0  ic  miscruin,  (pi!  nc^tio  iiiiiuii 
liiiijore  iiiipiclate  rclogaxoris,  qiiain  rciuiscris!  ()iit>s 
In  (tcindc  in  cci  lciain  Totosanaui  exoi-cni-li  fi.mii?  1 
Clcrici  liis  iliiis  ccsi,  diacoueA  pluinlio  «lii,  ci  \\\ 
ipsuin,  ot  (r)  ^ancli  inecum  intcltinuui ,  {d)  iii  i|"-um! 
Ckristnm  manos  missx.  Ila-c,  Coiistanii,  si  e  ',o  mcii- 
lior,  ovls  es  :  si  vcro  (u  pera^is,  aiilictiri<(u$es. 

(a)  Solits  codcx  Martm.  <-i'iitor^.ii«';u'i..    «Kx.v^siiri,  B 
rorriiplc.  tVi.^icni/ora'^  vicl  Itil.iriis   acKnliiics.  oJ» 
riiipiis  l>oiuini  qu  'd  cx  allui  pciciiiiuil     i  i;iu>  i  imii 
ilivcllniHui',  n  Mirivin  i|iio<lam  iikxIo  ili-miUniiiir 
i4{li(i'«  en:iii,  inqiiil  Op^aliis,  iil».  n,  udc^  esi  rf),w>h 
«?/  saiijfiiiius  (.7iri.i/i.  l'nilc  et  coiitra  ailaniiiii  cHi»(.i'i 
lcs  suliliCil  :  Qitid  ros  offrnde-nl  l.hr  ilw. .  cujns  iHr 
;)cr  rerfA  rlioiiii'»(ii  corpits  el  uiiiiiiut  h.ibitnbni '!  Tiiiii 
«■■1»  t'il:irii  losiii  iiinie  cniu  Juil:i'is  coiiiiiarans  ;iii : 
//•■:  laiiAo  Juda^oi  eitiit  imiliili.  Il!i  iii/V<ri'Nirl  iiiiiiinj 
f.hritto  «II  ciuii! ;  a  tobin  jjcrrnjMii  c/  iii  tllaii.  N(M|iii; 
vf;i'0   auilio  Jiida-iTum   scelcri    iccie  comiK.ras-icnt 
Ariiiiioriiin  Uonatisliinimve  ciinicn,  iitji  «oium  Cliii^.ti 
torpus  i'x  alian  accipi  creilidi>s<:iil 

(o)  Qutm  in:i|ilii>sc.  qn-.iui  >iolenlcr.  viilc  ;i|'ud 
Aiiiitiias.  ad  Sol.,  p.  b3'2,  iibi  (loiit  iinil  i  :  CVcmV  Ihin 
Homa  expci-iweiilum  Chtii.U  pcrdiicltuiiii.  (.oquuiit 
liindfin,  qiiod  aiiteii  iion  cridebiil ,  iiuviii  'do  hcclifias 
in  iiiigniit  urbibus  deviitluisent 

(r)  Ita  inis.   \i  editi ,  itt  fiiiclisximi.  .\iitc:i  m  ins.  p 
Vai.  Iias..  «( tiR;iic,  nuii  ci  iii  f;Muiii.  ' 

(d)  lii  ujss.  Marliii.  ct  t.olb  ,  iu  CliriiiitKi  i/.  mi/iVmi 
iiiiiiii»  wis.wc.  Ih  aliis  quiuinc  non  i'i'|)ctiliii  m  ifiniii. 
H,x:c  iiust  Biterrenseiii  sviiodiini  pci|irti:ii.i  ("j^r  iiiil- 
luui  lere  dubiuiu  cs(.  Qiiis  ven>  ilii  Clirisius,  iii  ipicni 
iiianus  niisso:?  Noii  certc  Itodmuis,  i|iii  Iklcrris  in 
exslliiim  cjecius,  ad  erclesiaui  sii:iui  iidii.;  iirqua- 
nu.Mn  peimissiis  est.  Velici.icns  sii>|ii<  iv  i;^i  ipsmn 
Llirisiuin  viicari  veoeraiid:i  roi'(jo  is  cl  Min^iiiiiis 
(jhrisii  >acraineiit:i ;  idein  iue  !  ii'  c.>sc,  ui  si.iicii  m« 
cnm  iiilelligiint,  (piod  ;iliis  |-ul..l)ti~,  ulii  ilc  li-ilcui  .-:i- 
n.iMiciilis »cnnonc-.ii  iiabuiilii:C  ii.iliiinrcii:,  vu'g.ilitiii 
illud,  Nuriinl  jideles. 

;c)  Veibiiin  ilicia,  apnd  Rr. ,  Lip.':.  ci  Par. oini'iiU:ii, 
rcviiiiiiiir  cx  Dad.  cl  sc|ilciit  ni.ss.  II  uc  prius  iiuilli; 
iiiiis  mnledica,  jinia  iliud  iiuiii.  (i :  iSi  fiih.t  dliiniii.^i, 
i..fitiilis  sil  seriiio  maleilicus. 

if)  Kdiii,  de  liisjiidicet  quamdo  iii  ae  jndicimdiiii} 
esi :  dissidciiiibus  mss.  . 

(j)  lii  eiciisis,  quia  discipiilnf:  verilutis  assisio  :  lc-  " 
ctis  inuliliis.  Rcsiaiiraliir  cx  iiiss.  V:il.  Iiiis.,  M.iriiii. 
cl  Coll).  Iioc  scnsu  :  ()ui;i  ut  d  sci|iiiliis  vcnlalii,  ilu 
iiiiiic  quiii|ue  leslis  suin  vciitalis.  Ant  si  \crbii:ii  «t- 
ti^ilo  iualct  i|uis  ciiniiecleio  cuiii  suiicriiirihiis;  (inia 
posl  scqiKiur  nbi  reperi  n<iii  ubi  reperio  :  legemium 
dciiide  cril  cttm  duolms  posti  ciiiis  iiiss.  :  Orimiidm-n 
in  SeleuciiisiiiKiduiii  reperi,  ubi,  laiilttm  hla^iplicinoniin 
en^quainuin,  clc  (jiiaiin(iiaiii  lili.  iii  de  Ti  iuit.,  n.  'JO, 
J.iui  Irgiuiiis  :  Duiniiiiiii  jidem  conlirmitunis  o.n.m.s;.'/  , 
pulpandi  corporis  el  conlrcclandi  vuliieris  obliiiil  fittul- 
((i/e.ii ;  ulii  leiiipus  pr.iscii^  a^sistit,  in  uarr.itioiiis 
ojitsdein  scrie  c.\(i|>it  |iraBieriiutti  obtnlii. 

{h)  In  vulgalis,  post  secesswnem  mcum.  l'ro  posl , 
oiiiiies  oiiiiiiii.i  iiiss.  h.iliciii  (iriii:  m  ;  :ic  deiinJc  icl!. 
su(;ci".<5io»iiii  nitvfHi.  Silv.  s.'.«i')iiciii  i'i  ci,- icliipii,  s.-- 
cessinitem  menni.  l-.Niiiiiict  i  liltcr:i  m,  (pi-c  vcl''rtbus  iii 
libris  iu  linc  v-rlmriitii  s.iiliissinic   abundjl ,  rcstil 


iViinc  imia  1.;^'^  f|u;c 
conscieiitia  piiblir.i  572  'crientur,  non  inagis  ;i  mo 
nialcdicia  suiil  (c)  dicia  ijiniii  vcra,  si  cui  in  Clirislo 
rcliijua  spesest,  si  qnis  judicii  dictn  meiuit,  si  (|iiis 
di.ibolo  leiiunliavit ,  si  quis  sc  rcpcncf.itiim  iii  viiaiii 
i-crnrdaHjr,  ,neci;:ial  qna;  dico,  et  (f)  de  liis  jiiilicin, 
quo  in  se  jiiiiicanduni  e-^i,  JHilicct  (,iii;r  ciiiiii  ilictn- 
'iis  stini,  noii  .iliunde  i-ognovi  :  scJ  i|i?e  ntidivi,  et 
praseiis  adfui  ciim  gei  cliaiitur.  Ii:  Cliristo  ilaitie  iioi. 
iiiiMilior,  qtiia  dl.scijiiliis  di)  voriliiis,  lcsiis  (|tioi|uc 
imiic  vcritati».  Assisto  {die  il  Sepi.  an.  550) Oiiciii.,- 
litini  iii  Sclencis  synodo,  iilii  leperi  liiitum  blasplic- 
inoriiiii,  qiiaiitnm  (.'oiistanlio  placeb:it.  Nam  (/i)  pri- 
iiia  secessioiio  in  ea  (i)  (icprcbendi ,    ut    cctiinic. 

iiiiii,-o  seceysione  mea,  vcl  n  ea;  uirniui|ite  enim  io 
iiiss.  iion  aliicr  piiiRttiir.  iX  <|ito  cl/i.  ilur  srukiis  rc- 
niin  !;cstarui:i  vcrilati  (iroisHS  consei.licii-,.  NaiiK|'ii' 
i.riuio  die  .'Vcaci^im  a  C«i'ci!i'i  sccessciaui,  uii  iraiii' 
S.icr.iics,  lib.  II.  c  S"J.  Tum  li;ic  srcessione  f:iit;i  dis 
rrioii'i:>ri  ;!••  dinniiicr iii  (n',ieriiiil  i|iii  iini  paiii, 
.•itiiv..'  ;»li('riadli.»'r.'r'nl;  qiinl  cliani  Vibiuasin-,  jjli. 
(Ic^yiiod..  p.  8.SI,  iml.it  liis  vcrbi»  :  l'osli'n  secessi/me 
faclii  (/i».<(Ui/  sIi)i/,  idii ;ite  .\cacii\  srd  )iii>tei  el  su^hcif 
atUiiocre;  Mii  ttro,  oui  illiim  (■c//V;i'Ci.ii;/,  muqiio  liii- 
mero  fiure.  Ilane  aiii''in  scccssionriii  llil  iriiis  i.tiiii:iin 
iiiiii.'iip:il;  ipiia  iidiiii  ler.iodie  Lcoiia*  opcra  cnnvc- 
iiiiDies  iii  uiiiiUi,  driiiio  iinius  paitis  seces-inne  dis- 
jnitcii  suiit.  ^ci{iie  riiiiii  liic,  tit  iioiinidli  piit:iiil,  ile 
sccc.iida  sccessioiic  bii|iiiiiir;  ciiiii  postca  narrel  (piid 
dic  lcrlio  {;csiui>i  -ii,  (|ii(i  coiiiigi!  altcra  illa  gecessio. 
Ii  ipsi,  piidrnni  cditiiiiii.iii  l.ilsa  leclinnc  nddiicii, 
CMsliuiant  llilariuiii  anle  a  coiicilio  se  recejiissi; , 
qiiaiii  oiniies  iii  iinuin  a  Lcoiiii  coiip;r(>gaiciiliir.  Qnod 
ciinnrniant  ex  vcrbis  Socniiis.  Iib.  ii,  c.  iO,  qiHbus 
meinorantiir  Acaciiiiii  nd  coiuiiium  occurrerc  noliiissc, 
ex  conveniH  ejiciendcs  prius  e.\se  dieeuiet ,  /i(ni  eos  qui 
jam  nutea  depositi ,  lnm  illos  qiii  in  pra^senlia  aceusali 
eram,  iisqiic  laiidcm  cgressis  accessis.sc.  At  e'i  in  lnco 
non  aii  Socrates  ci^rcss.is  csse  qul  diidiiiu  orant  ;ib- 
ilicali  :  sed,  li,  iiiquil,  <;»i  i»  crimen  vnraii  fueraiit , 
cgre.ssi  sunt;  .Acnciuni  vero  intrviere.  Ililario  iiulcm 
iiiilliiin  criiiicn  objccliiiii  liicr.il.  Deinilc  i|nis  creilat 
CMiu  a  coiicilio  cxi  iiUtiiit,  cuin  siatiin  ab  inino,  Sul- 
pi:io  lcslc.  Iili.  11  .  E.''posi>a  fidc  snu  iii  .wielatent  re 
cepiiif  iJii:cihii<iiie  iid..ci  n;  :it?  Oim  eli:iiii  otiiiiiiim 
bciicvolciitriiii  sibi  ila  <  oiciliarii,  ul  vcl  ipsi  Aiio 
nioei  siiii  ci  sciisi  co..li.leiiti;r  ypcriiout.  iNil  itainii; 
ciigit,  ut  ciiiii  ii  C'iii'ilio  rcccssisse  :irlii  itiiiiur.  Nc- 
i]iic  propterca  sc.iln.'iiiliiiii  e>l,  ipsiitii  aiil  Kgyiilifls 
episco|io.i  ci  c 'iiveiiiui  iiiterruissc  ,  iit  (|ii(i  liiiniiil.i 
Antiiicbiic  iii  Liic;iiiHS  cdiia  subscripiiouibiis  ral.i 
Cicta  cst :  pri^alus  ciiiiii  fiiil  illi;  riiiivcDius,  cl  ex  iisi 
soJis  ciiiistitii,  (jui  iKiiiiaiiision  (lereiKleliant. 

(i)  Exciisi ,  deprelundi  ut  (jliri.slnm  .Jesnin  cenluin 
e'  iiiiuiqiie  er.scopi  i3;/oto-JT£0'j.  id  csl ,  dissimilis  essen- 
lue,  iiiidilisiiUibu-iiaiii,  ]iliiiihiisoiiiissib:  rcsiaiiraniur 
e.x  1I1S.S.  Valii:;.i!:e  basilicc,  M:iniiitiiio  el  l.ollieiiiiio  ; 
(^iiiii  a  Ciflcris  eli.ini  idisil  (liiisium  .Ifsum.  Tcsialiir 
qiiiiliiii  Siicr;itcs,  lil)  ii,  c.  jO,  ;i  |i:iric  •Siiouicciiruui 
siclissc  iMgiiila  (|ii:iuior  c|ilscop'.s,  Kpi|ili;iiiius  iinteni 
h:cr.  LXiii,  II.  2().  lics  •-iipra  '|U.i(ir;tgiiii;i  :  scd  iiiajori 
lidc  (!i!;iius  csl  llilaiiiis  ic-tis  oculatus,  favciile  Aili  i- 
iinsiii,  lil).  dc  Syin.d.,  p.  SSI,  iilii  cosdciii  iiniiicro 
p:iuriis  exsli!is-e  i-ciibil.  Iino  Siicia  es  ad  Ilihirii 
sciiieiiliiiiii  (|iiod;im  iiKido  rcdit,  c.  .iO,  duni  iiuiiiin:i 
eoriiiii  locciisciis,  (|iiiis  pars  Acaci;tiiis  ;idvcrsa  aul 
ab  cpi>coii;iiu,  aut  a  conitiiuiiiime  siia  n  uiovii,  uovcin 
dc^.o-.itos  noiiii;iai.,  totiUciiique  cxtra  coiiiiiiuinonciii 
l.iclos.  1'orro  loutiii  coiicilittiii  Alliaiiasitts  cpiscopis 
ciri  itcr  160,  Sociates  dcltniie  160,  Tbci^dorclcs  150, 
coiislitisse  iraduni 


S9l  SANCTI  IIIL 

t'i  t|iiiiii]iiR  cpiscoj^i  hniiiiciision ,  i>l  cst,  siiiiilis  es- 
sciiii  i:  ixxJicaiciii,  ei  iicc<;m  ct  novcin  nnoinuensinn, 
iil  csi  ilissiinilis  essenlix ,  prullicrciiliii',  el  snll 
A^y|iiii  pra'lcr  AK'\aiidrinuiii  li;rrcliciiiii  [(icorginm) 
lionioiisliiii  constantissiine  uliiinereiit.  573  (^fi^fote 
(Coiuitii  y  Jie)  ifjqiie  Lcona  Comitc,  in  uiiuiii 
oinncs  (u)  coiigrognti  sunt,  Ei  liis,  qui  hointrusion 
|ir:i!(Jicabaiil,  aiitjui  iionnnlb  |iic  verbis  pn^rcrcLiaiil : 
(liKiiI  cl  e\  »00  essot,  id  csl,  de  suljst;inii.i  Pei  (iliiis, 
01  sciii|ier  fuisset.  Oui  verii  (j)  .iiioiiiu;usiiiii  ilefeii- 
deb.inl,  niliil  nisi  piuruiiisbiinuni  a&screbanl  :  negaii- 
ics  qiiidqnam  siilistantix'  Dci  siniile  es:>e  possc,  nc- 
<Hic  ile  Deo  posse  exsisiiTe  geneiaiioncin,  .sed  esse 
ChrislHni  creatnram;  (r)  iln  qiiod  creatus  esl,  id  ei 
nativiias  depiilnreiur  :  ex  iiiliilo  nuiein  esse ;  et  id- 
eirco  non  asso  i'!iiini,  nec  Deo  similciii. 

io.  Blatphemia:  publice  recilaim. —  Loquor  auiem 
vobis,  quoil  ego  ip^e  reciiari  in  convenlu  puhlicc  au- 
divi,  (il)  quod  pridicante  episcripo  Antioclii.u  excep- 
tum  li.iliebatui'.  H.ec  ergn  ita  dicla  essc  ab  eo  com- 
iiicmnrabaniur :  <  Erat  Deus,  qiioJ  est.  Paier  iion 
er.1t,  quia  neiiuc  ei  Filius  :  nani  si  lilitis,  necesse  est 
nt  et  femina  sit,  ct  colloquiuin,  (e)  et  scrinocinatio, 
ct  coiijiinciio  conjugalis  verbi,  et  blaiidiiiieiitnm ,  et 
possrcmuin  ad  genurandum  naiuralis  raacliinula.  t 

(//)  lit  vulgnli-;,  congreqali  stiiit  e.T  liis  qni  Jyoio-jcrtc^ 
prwdirabant.  Atiqiii  ewnm  :  vitiosa  inlerpnnciioiie 
lal-iis  erficitiir  seiisiis,  qnasi  soli  ii  a  Lcona  eoiigre- 
g:iti  sinl,  qui  lioinociision  pr:i-dic:<l>aiil.  Ahundat  quo- 
qiic  postruma  von  eonnn,  q<ix  aucioriiale  mss.  Colb. 
ct  .M.iriiii.  reinoveliir. 

(ft)  Kdiii  ,■  /yiii  cero  owoOs-iov  defeiidebant :  emen- 
tlanittr  ex  potioribus  mss. 

(c)  Pnst  ita  siipplendi)  ni ,  iiiienra  crit  leciio  qnani 
cxhibcmits  ex  li/Ie.mss".  ciim  iirins  legcrelnr,  liaqiie 
fiuod  ncnim  eswi.  Titni  ni^s.  Colb.  et  Msrlin.,  m  DH 
iiaiivilaie.  H',erelicns  ilicenies  :  Pater  Dtvs,  temper 
clinm  FHiHs  crealus :  iilcni  eiiini  est  iit  Oio  rrcnre  et 
ijigiiere ,  ab  Antiochenis  Psniliiirianos  vocatos  essc 
'iradit  Theiidorelus,  lil>.  iv  llart^t.  F;il).  c.  i. 

(d)  H.inc  oplini.ini  lectio:iein  siepe  Ijudalis  mss. 
Coih.  el  M  iri.  delviiiiis.  ['^aindcin  expressit  Baronius 
:id  an.  559,  n.  0'.  in  aliis  :iuieni  libris,  qnod  prcedi- 
caluiit  .\iilicchim  e,ieeptuni  Iwbcbaiur...  ab  eo  cnimne- 
tiioranliir  :  priino  decst  nonieii ,  ad  qutid  refcraliir 
illud  ab  eo ;  deinde  hilet  qiiis  ille  sit  hotno,  cujiis 
iiiipiidt^nii.im  infr,)  slii|wt  Htl:iriiis;  postrcmn  imii 
habeiur  iii  quein  odanl  v>rba  piiilo  pnsl  scquenlia, 
lomparasset,  ait.  Jam  vero  et  iiiicsra  est  oralio,  el  iii 
Eudo.\iuni  Aiionncoriini  diteein  appriinc  convcniens. 
Nec  rep»ign.il  .jiiod  TheDil.retus,  lib.  iv  Haiei.  Fab. 
c.  ?.,  scrihit.  illiini  ad  Sclcuciensem  svnoiliiin  ire 
jiissuiii,  acce.ssisse  qiiidein,  sed  iion  aiisiiin  esse  coii- 
sesiutii  iiigredi.  Nnn  eiiirn  llilarius  dicii,  r.tiiloviiini 
lioc  S.^ieiiei  e  prredirasse,  sed  cuin  alias  pra;dicas<ct 
(hau.t  d-ii!>ie  ii;  eo  convenlu,  queni  Aniiochije,  staiim 
aiqiie  iiivi^it  liaiic  seileni.  cimvocavii),  puliliee  lei:- 
i'.im  csss  Scleiieia;;  i-i  i|iiideni  aiiie  i|:i:iin  Arariaiii 
iii.'',:!^!  Ilili-i  ((vimiilaiK  eiiilerenl .  ci  proiiiile  in  coii- 
E';isii  priiiio.  Ilis  f:\v ,1  t|iioil  narnt  Tlietidi.retus,  lili. 
II  llisl.  eccl.  e.  '■n ,  Ijidoxiitm  »b  Kustatliio  iliisquo 
S.!|.!ntieii>i^  SMiiitli  b-galis  aniiil  iniperatDiem  aetii- 
s:.|tini,  i|ti0d  li.irreiuris  in  iK-j  Kiliiiin  lil.isplieiniis 
evomilissel,  Cmstanlil  iu  siii  ipMUs  (;i'at'.iui  qit.iii- 
ttinivi,  prniieiisi  iraui  leniprr.ire  fnii  nlitcr  potei  ise, 
iinain  e.iruni  auctorcm  iion  sc,  sed  Aetiitiii  esseaflU- 
iiundo. 

{<•)  In  vnlK.tlis.  cotloqiiiinn  strnionis,  el  roiuimnclio. 


Allll  EPISCOPI  592 

A  0  niiscias  aiires  tncas,  qu;e  l:ini  fiitiest:!;  vocis  soiinni 
atidicinnt,  hxc.  do  Deo  :ih  hoininc  diei,  ci  dc  Cliii^to 
in  ccclcsia  pra'die:iri !  Post  aiulias  aulcm  isiinsmotli 
inipictates,  cuni  Patrcin  et  Filiiim  cx  nominihus  pn- 
lius  qtiain  ex  nninra  roiop:ira»sei,  ait  :  i  Quantuiii 
eiiim  Filius  sc  cs::eiidit  en^miscere  Patrem,  tanluni 
faier  sttper.:xlen.lit  se  {[)  nu  cognitus  Filio  sil.  i 
Qiiiliits  rciilaiis,  litinulius  cxorltts  cst. 

57^  1 1.  Disiimliiud  iicin  qtto  sensti  dainticiit  ne- 
ganics  i,iiiiiUliidiiiein.  —  (~uin  auieiii  iiilcliexissent  ct 
hi,  qui  di^siinilcm  Deuni  diciinl,  liunianas  anrcs 
lanl.c  impielaiis  verba  non  snsceptnras  esse ;  rursuni 
hi  ipsi,  (g)  fallaces  potius  quam  Ecclesix  episcopi , 
liilem  sciibiini,  (/i)  hotnousioDct  homneusion  et  dissi- 
militudincm  damiianl.  Qitod  cum  conirarittin  (i)  ipsis 
B  scnsit  audiciitium  essct  :  ipse  ego  quemdatn  eorum, 
qiii  forte  ad  inc  pertenlandum  acccsserat,  qiiasi  igno- 
ratis  rerum  gcsiarum  percontitus  suin ,  quid  sibi 
vellet  isiiid ,  tit  qui  unaiii  5nbr,t:inii:im  Filii  csse  ciim 
Palrc  d;imiiassent,  vel  osscsimilis  subsi.iiiii:r  dcne- 
gassenl,  dissimililudiiiem  daninarciit.  Tuiie  miiii  ait . 
<  Chrisium  Deosiinilcm  noii  essc,  sed  similem  Patri 
csse.  >  nnrsiis  hoc  obscurius  mihi  adlinc  videbaiur. 
Uc  quo  cuni  iicritm  iuterrogarem ,  lunc  hjec  ita  lo- 
cutus  esi :  f  Dico  cum  dissimilein  Deoesse,  similem 

R.pontinits  colloquium  et  termorinalio  ex  mss.  Colb. 
et  Mariin,  ac  dcinde  et  conjtinciio cx  Carnul. 

(/)  Tres  mss.,  ne  coqnilus  Filius  $it :  prave.  Siu- 
penda  Eitdnxii  iinpudenlia,  qiii  t  um  hxc  de  Dei  liliti 
blaspheiiiarel,  A^lii  et  Kuttomii  pairociniam  susci- 
jiiebai  :  quorutn  liic  Tlicodoreio  l.-ste,  I.  iv  ll.^t-rei. 
C  Fab.  c.  5,  (;l'irialKiliir,  $e  niliil  de  rebtu  dicinit  igno- 
rare,  sed  ip$nm  eiiam  Dri  estenliam  exacte  se  nosse , 
eniiidcniifue  de  Deo  notilimu  kabcre ,  gttam  Detts  ipse 
liii''ci  de  teipto;  ille  vero  apnd  Rpiphaninin,  h;cr. 
ixxvi,  n.  A.  ausnscsidicere:  StioDenm.e{adeoip$tint 
novi,  tit  ne  qridem  nie  mniiis  noscifn,  qnnm  Deuni.  .M 
jaiii  iihserv.ivit  Aih:tnaSiu$,  lih.  de  Synod.  p  871, 
Ariaiio!  hominihus  trihu^Te  non  dubitasse,  qu.c  Hlio 
Dei  neuarent. 

((/)  Editi  cnin  mss.  Yat.  b.is.,  paUiiio.  Sex  niss. 
pnlaiii :  qiiod  lcg.'iidiimeoiijectavil  Latiniiis,  et  B.iro- 
niiis  ad  an.  ."od,  ii.  08,  praMuIii.  Verius  l;.men  Itbri 
Ciilb.  el  Martin.  fallnre^,  qtios  niminiin  llil.irius  prr- 
conlaiido  experlus  est  aliiid  pr.pferrc  verbis ,  aliuil 
.iiiinio  scnlirc  :  ailei>i|uc  iio:i  esse  cpisenpos,  qtio^ 
nutn.  6,  mtni;(rot  vcritalit,  el  niiin.  12,  rtTitiili]  disri- 
;iNfo$  e^se.  siiii  noniiiic  declaravii. 

(/i)  lia  liail.  cuiii  mss.  Val.  bis..  Mirli.  eiSylv.  nisi 
qitod  tareanl  p.uli.ula  rf  :)nte  (<iiiiini///iiifi/it'm.  Ilanc 
jy  revocatiius  ex  inss.  Ikilb.  et.Marlin.  iii  quibns  taiiHii 
exslat  hoc  alieriiir.  niendom,  qiiotl  pro  Afmiu-HNion, 
lialicniit  (iii(»)i(Ftif;o/t.  Pessiiiie  aiileni  Mir.,  Li|i«.  et 
P.ir.  post  Er;isnium ,  /idein  teribunt  o/ouitio-j  ,  et 
ouo(-/j?to<j  diswnililiidiiieiH  damnitnt.  Piilaiii  esl  llila- 
tiiiiii  liie  respieere  in  fiiriiuilain  ;ib  .Aeaeio  Lcoiia; 
porreelain,  el  iii  lerlio  Seleiiriensi%  sviioili  consessti 
«jiiMleiii  t.enn:e  i!|M'i-a  perleclani,  iii  i|iia  apiid  .Alha- 
iiasiiiiii,  lili.  tlcSyiKid.,  p.  90i,  el  apiid  Soriatein,  lib. 
II,  e.  40,  oecurrit,  to  uh  ofioo-Jviov  x«(  ro  oaoioo^jffiov 
i)!S.'X*o_u!v  (u;  iu^orptov  Twv  raa^dv"  To  tSi  inouoiov 
rv!<0'aaTtsO(tjv.  .'\pud  Epipli;iniuiii  aiit>*ni,  liirr.  itxill, 
II.  ict,  de.>itl,?ratnr  vox  i/xoto.juTiov ,  qiMin  resiituen- 
dini  li(|iifl  luin  cx  Aih.uiasiu  el  Snerale,  luin  e\ 
niisiro  llil.irii). 

(i)  Lips.  et  Par.  ipii  srnwii.  Keeliits  alii  libri,  ip*it, 
.scil.  Aii  iiiuuis;  .Ni'i((/i  iiii(/ic'iiiiuiii,  hue  esi,  aurinnijn- 
dieio  el  qiiatiliiiii  ;id  vocahiiluriini  soottin. 


■193  l.inEn  CONTRA  CONSTANTllM  IMPFRATOUKM.  SU 

Pairi  pnssft  iiilelligi;  (|iii,i  Paicr  voliiissel  crcaluram  A  in  c:c(cris  anic,  ariis  siia^  coiisuctudinc,  iil  |icr  iv<  li 


isiiusmodi  civare,  qiiiR  siinilia  sui  rcllel  :  cl  iclcirco 
biiiiilciii  Patri  essc ,  qnia  volun(:i(is  essct  poliiis 
niiiis,  qiKim  diviniiaijs;  dissimilein  auiciii  Deo  c^se, 
qiiia  iieque  Dcus  cssei ,  iicquc  ei  Itco,  id  es(,  dc 
sulisi.iiitia  Dci  naius  esset.  i  llrc  niidiens  liehtii, 
iieque  rrediili ,  donec  (a)  cnni  imlilicc  cx  coii^fcii-ii 
oniiiium  eorum  profanissiinx  iiiijiis^iinili  ucliiiisratio 
piicdiciretur. 

1-).  Damnali  ruruu  domiiianlur.  —  lli  nuinii ,  qui 
liumoeusion  praedi&ibant,  «mncs  cos,  qni  inaxiinesine 
aliqiio  iropielaiis  pudore  impuileniissiine  li.cc  loqiie- 
bantur.condemnaveruni  {b).  C<>iid.-miiati575ad  re- 
gcm  suum  advol.ivcrunt :  exccptique  lionoriflcc  impic- 
taicssuasqnantapolueruntanibitioneconlirniaveruni, 


specicni  prava  conlirinct,  el  per  r.Uionis  nonieii  in- 
sana  consiiuiat.  i  Nnlo,  >  inquil,  «  verba  qii.x  non 
scripla  snitt  ilici.  >  lloc  landem  rogo  (f)  quis  cpi- 
scopis  jttbeat  ?  cl  quis  aposiolica;  prnedicntioiiis  vetct 
formaiti?  Dic  prius,  si  rccic  dici  pnlas  .  Nolo  adver- 
siim  iiovs  veneiia  novas  meJic.imeiitoruni  compara- 
lioncs ,  nolo  adversinii  novos  hostes  ,  nova  bclla  , 
nolo  aiJversiiiit  nov?.s  insidias  consilia  rcceniia. 
Si  cniin  Ariaiii  h.crciici  idcirco  (f/)  lioma-usioii  lio- 
dic  cvi;:iiii,  qnia  priiis  itegavcriini,  nonite  tn  liodio 
iilcirco  rcrugis,  iil  lii  nnnc  qtioi^uc  (It^negftnt?  Novi- 
lates  vocuin.  seil  (/i)  profaii:is  devilare  julnn  .\poslii- 
lus  (I  Tim.  VI,  20)  :  tu  cur  jiias  excitidis?  i-tini  pr.c- 
sertiinnli  eo  dictuin  sil  ;  Onmis  Si-riptitra  diviniHiS 


siinilem  Deo  cssc,  vcl  ex  Deoiiaiiim,  vcl  naliiralein  C  iiispirai.i  iiiilis  cst  (II  Tim.  iii,    !(!).  Innasclbilcni 


c»sc  Glinm  deiiegaiiie!:.  Panci  pliiriiim  (c)  doitiiitati 
siini.  ConBtantiiis  res  blaspheniix  sux,  metu  c.vtorsii 
evsilii.  Vicisse  sc  jam  Orientales  gloriains ,  qiiia  dc- 
cem  lcgatos  (d)  voluntati  su.-e  snbdldisset ,  coinmina- 
tusque  ct  populo  pcr  pr;ffcriuin  ,  ct  cpiseupis  inira 
palatium,  pcr  inaximas  (e)  Orientis  civiiaies  h.^nre- 
licos  episcopo^  subriigaios  comniutiionu  bairelica 
inuiii\il.Nihil|)roi'Siisaliii(lcgit,quani  iilorbcni  lerra- 
riini,  proqiio  Clirisiuspassuse^l,  dialiolo  condonarct. 
!(!.  Verba  non  $eripla  mate  velal  CohsIuhIius.  Ipse 
iirimittil  non  sciipta.  —  Uiiiur  auteni  ctiain  nunc,  iil 


(a)  Particulam  ciim  adjccimiis  aiictorilate  mss. 
]>iililicc  aiilein  hnc  maiiireslitni  fiiit,  cuiit  locia  Acicii 
formula  qnxsituin  esl,  qua  in  re  Filius  similis  eitet 
Palri.  Et  Acnciani  quidein,  inqnit  Socraie.';  lib.  ii ,  c.  C 
iO.toia  tolunlalt  finiiUm  esse  dicebanl ,  non  aulem 
siibsinniia.  Qii:e  rc>ponsio  novos  luinullus  cxcitavii , 
ci  totius  Conciiii  dissolntionem. 

(6)  Hoc  esi,  deposiicriint :  cncieros  auietn  a  coni- 
iniininiie  segregaruiit.  Jain  iiolaTiicus  a  Socratc  rc- 
ceiiseri  novem  episcopos  dcposiins,  alios<|iic  novem 
a  cominuiiione  scgrcg:>t.>s  Qnod  l.icliim  dicit  ijuarlo 
concilii  die,  quo  Leon:is  et  Acaciana  factio  ail  conses- 
snin  venire  renueruiit.  ^uod  deinceps  sequilur,  ad 
coiicilium  Constaniiiiop    periinet. 

(c)  ]n  e^cusis,  damiidii.  ncciiiis  in  scripiis ,  <<oiiii- 
»11(1,  Acaciani  \idel.  itiiiiicro  puiici  advcrsarioriiiti 
loiige  pluriiitn  .j  qiioniiii  prlin.inos  proxinic  post 
tiniislaiitinnpolicseilihus  suis  deiruserutii.  Iia,  ini]iiii 
Siilpiciiis,  p.  i6i ,  hiiiic  vcliiti  connnciitans  lociiin, 
opliiiiit  sacerdolibus  aut  melu  lerriiis,  aut  rxsilio  de- 
dnclis.perfidia  paticorumcuiicti  toiiassfiant.  Vid.  So- 
zoincn.  lib.  iv,  c.  21. 

(</)  Colhcriinns  coJex  rum  Marlininnn ,  tiolentia' , 
iion  toluntati.  Uir.iqiic  vox  iiifi  a,  num.  iO ,  nbi  de 
cadcm  re  rursnm  incidic  sermo,  siinul  c<ipul:itur. 
Ilinc  viin  icgali  perpessi  siint  pridie  calendas  J:in. 
Uleniiii  narrai  Sozonicnus,  lib.  iv,  c.  i5,  Constantius 
tnluin  illuin  diem  neciiun  maxiniani  inse(|ueiiiis  noc- 
tis  partein  consmnpsit  cum  cpiscopif,  disceptans  do- 
uee  leijali,  qui  a  eoncHio  Seleucieiisi  udveneranl ,  fnr- 
mulw  [idei  ab  Arimiucnsi  oppido  allat(B  subscripsisient. 
Iloc  i|>sura  Sulpicins  sic  expoiiit :  Ibi  repertus  Seteu- 
ciensis  syuodi  iegaios  vi  re.gia  competlunt ,  cxenipio 
Oceidentulium  pravnm  illam  fideni  iiccipere.  Plermue 
abiiuentes  injuriosa  cuslodia  nc  [ame  vcxnti  coptivam 
conicientiam  dtuere. 

(e)  In  ms.  Vai.  bas.  hic  adjicitiir  se.  tjuocirca  p:i- 
rcm  abfuil,  i|uin  cumColb.  ci  M:itliii.  prxf<:rreniiis, 
per  maxiiiius  se  Orienlit  civiliiles  liiPreticos  i'pisci>pos 
j.i.Vc(j,T(»iiiiii.  rntiimuiiioncin  hiVrelirnm  Iwir.nit.    t-.l 


srriplum  ttiisquaiii  lcjjis  :  nuniqiiij  (i)  ex  linc  negaii- 
duiii  eiit,  .i'iia  Movunicst  ?  Di^ceriiis  (;)  similem  Puiri 
Fitiuni.  Esanpcli:!  iion  pi.iidioaiil  ■  qniil  est  qno<l  no;i 
icrii(;is  iianc  vncein  '!  In  iino  iioviias  eligiiur,  in  alio 
siibinovetiir.  576  '"''  i"ipicl:ilis  (irc.-isio  paiet,  no- 
viias  adniiiiiliir  :  ubi  aulcip  icligjonis  .ma\ima  ctsulii 
caulcla  cst,  eicluditui. 

17.  Scriplura  iraduiii  (vquolem  Palri  Filium.  — 
Sed  diabolici  ingcnii  tui  fallciitcni  SLibtililaiem  noii 
lacebo.  Siniilem,  quod  iciiplnm  iion  est,  Patri  Fi- 
liunideccrnispr.Tjdicari:  ulspqualcra  Christum  Deiiin, 

cerle  quod  coinniiiiatiis  crat,  Lrevi  pcrfecit.  .Mox 
cniiii  Macedonio,  Cyrillo,  Itasilio,  Elcusio,  etc,  cpi- 
scopi  alii  fucre  snbrogali. 

(/■)  In  ittss,  Mich.  el  Colb.,  ijiiit_  episcopus  iubeat'/ 
ilagis  placet  ciini  aliis  libris,  quit  episcopis  jubeat  ? 
quia  niiiiinim  princtpuni  cliriSti^iniriini  esi  cieiiendi 
formaiii  ab  e|iiscopis  txp.-tcre,  non  illis  pra;-cribere. 
Uitde  el  .Ailiaiias.  adSolil.  pag.  Kt.'j:  Quando  a  con- 
dito  sirrulo  iiudilum  est  ?  quando  jndiciuia  F.cclisia; 
auctoritaiem  tuam  ab  iinperalore  uccepit  ?  elc.  Ita  ctini 
Valeniiiiiaiius  tonccrtaiioriiioi  Udei  arbiler  scdere 
vellcl,  ad  euni  rcsciipsil  Anibrosiiis,  ep,  nunc  xxi, 
n.  i  :  Quando,  audistictementissimeiiiiperatcir,  in  caiisa 
fidei  laicos  de  episcopo  juilicaae  ?  Qiiod  tgitiir  Coit- 
staiiiitis  sibi  arrogilnii,  hoc  inerili"  llilaiius  testaiiir 
licri  ciMitra  apostolic.c  priciiicasionis  formam  :  ([uia 
ab  aposiolis  traditiiiii  csi,  non  soliim  laicis  in  cpi- 
scopos  iii  rebiis  fidei  jus  nullnR!  esse  ,  sed  e!  adver- 
suiii  novas  bicreses  iio.vn  remedi:i  esse  excogilanda. 

[g)  ]n  noniiullis  mss.  homonsion  :  quod  polest  cl 
rectc  poni.  Hoc  ciiim  sibi  vuit  :  si  iKnteitus  Inerelici 
reftigeriint  vocein  hoinociision  (quanio  mngis  boniou- 
T)  sioii!),quia  rem  eiivoce  sigMilicaiam,  neisipe '/iliiim 
Pairi  es.se  subsuintin  slmiieni ,  iicgaiiant;  tu  dum 
jiibcs  ui  luec  vo\  cvileiur,  iioniic  eis  concedis  ui  rem 
cidcinvoc!  siibjcciam  iiegctit?  Eodem  argitiiicnti  ge- 
nere  lib.  de  Synnd.  n.  83,  iiabct  :  Dispticet  cuiiiuiim 
in  syiwdo  JSicwnn  hoinousion  esse  sutceptum  ?  Iloc  si 
cui  displicet,  ptuceal  neccste  esl  quod  ab  Aiiis  sit 
ncgaium. 

(h)  Silvse  majoris  ms. .,  Sed  et  ranas  ,  tribus  aliis 
favcntibus,  in  quibus  exst.it  serf  arii>cKfl.s. 

(i)  Lips.  et  Par.,  ei  Iwc.  Coricinnins  a'ii  lil.ri,  c.r 
hoc.  Porro  jfmtisci6i/is  setj  ingeiiili  vocai)'jIuiu  lioii 
modo  Scripluris  inccgniium,  sed  et  apnd  ^entilcs 
valde  anibigiiumess.eniuUis  oslendil  Alhanasius,  Or. 
uciint.  Ar.  p.  537. 

(;)  R;itaiii  volcns  ab  omnilius  habcri  Ibrnuilani  , 
quie  primiim  Ariniiiii  proposita,  ac  post  Nic:v;i:  iii 
Tliracia,  Seleiici:<;,  c!  Coiifciaiiliiiopoii  ;ib  Ari:mis  «■: 
liiiilial;.  CS! 


.sAv.ii  iiii .\iiii  i.i'is(;(iri 


596 


i|iMil  sfii^>lii:ii  c.ii.  la(>'a<   Hoiiiiiii  oniin  iiKirii-.  Ii  i .;  A      lU.  '<i  .  c' •'n  /.<iHiri  .1  !/;ii;i/.  —  V>l««  igitur  iiuii 


•  aiisa  cil  :  Piupfer  /mi-  iii^j.;i,s  Jik/iW  quarehanl  . nin 
ucciilne,  iiuia  iro':  mii'!!!»  »o/t'i'()«(  .sf;6(>.  (u«i,  .s(il  quod 
jyuliiiHi^uum  iliiii''iil  Di'uiii ,  («•i/MiiVm  te  (nleun  Ueo 
(Joaii.  V,  |N)  llix  J.' iiiiics  loi|ii  Mis  iin^"  a  vocc  j>ri>- 
(luiiialiul  ul  |iC'l  s^is  ImIiusmIi'  ii;ilrciii  Doiiin,  |irii- 
fi!Mis(«)  s(!  :c.|iia!i:iii  c^m;  Koii  inicl  ii:;»iur  {)wn\  h 
)'()rlc(lici>i.;fi|ii:iiiiai<"iii  >il>i  il  Iti^ii  m  g.i>«  (^lirisliim, 
i|;ii;i  dixci  il  :  IViik  /io/i'*!  Filiut  ub  a  (acere  quuliiiium. 
.  '■  I  ii>wU  vifl.iil  l'ili,-m  jiiiieiiic-m  (Ib'.:!..  19)  :  iiic- 
ir.tjiild  llliriNliiiii  cl  rrt|>i>mlisi;i!  di;  salib.ilu,  (|M(id 
^iolas-ie  ;iigiicli;iliii,  iil  in  Imo  ipso  ralris  tii  se  opc- 
1.1'ilis  |irii-lcrfcl  ;iiicl(iiiiaiem,  ct  ;i'«)iiililatciii  sibi 
^  iriiiis  lioii.iri  qiiiM''!  !iiiiii|isisse  :  OinMia  iiunciimqiu 
/'ir«:>-  (iicil,  eiiiicm  tt  Filiuii  (ncil  simHilcr  {Ibiilcmi ; 


cri|it;i  diri  :  ci  ipse  l.inioii  iioii  icii|itis  iilcrls,  iicitiio 
(|ii;v  suiU  <cii|ila  liKfiicris.  Siiiiilcin  vis  l'alii  Fitiiiiii 
|iru>dicari :  iie  -iili  Apostiilu  :iii'ii;is  :  ()t(i  cnih  iu  (mnm 
l)<i  t'xsfl,  iicii  ra|iiii. iitt  iiibiiiiilnt  etl  csx;  >e  «'.'/"ndui 
/>.'«,  jii/ im: /iflini'/»  sr  /■(iiiiiHiii  .terri  ncci/iifiij  (Plii- 
lijK  II,  (i,  7)  Nmi  i.ipit  (|iiiid  oiai  Clirisiiis,  iil  esl , 
III  riuiii  I  ti>-i  e^iic.  Nuii  est  .i'i|ualilas  Uci  in  roriiu 
|)ci  csvc  ,  <i  iK.ii  :i  i|ii;iliia<  tioiiiiiiis  eM  eese  iii  fiiriua 
M-rvi,  Oiio.l  si  iii  fonna  servi  lioiiio  Clirislus  esl ;  qui  J 
.il'ii(l  iii  luriiin  D.  i ,  (|u;iiii  Clii'istu>  Deus  esi''  Simitciii 
ila<|ue  ol)  iil  |>rj;d>oari  vis,  ne  in  fldc  tiia  s:t  :  F.l  oiu- 
nif  liuyua  con/iUnlur,  </u«iiiam  Dominus  Jesiis  iii  gtcrU 
0,1  Diifiiilris  [Ibiil.,  H). 

iO.   DiJOfa  /■»(  pru(<'i,sio ,  siiiiilis  seciiiidiiiii  Scri|i' 


i'i  itCiUMi.  /■'  linniirijiceiit  /•"//iiiii,  iicul  liiiii«rific,nit  W  lur;is.  —  0  l'':illa\  lilaudiiiienUini  tiiuiii!  Patcis  ciiiiii 


riilniu  (Ihiil.,  i^)  :  el,  y///  non  lioiiorificiil  Filiiuii . 
./«//  limoiificKl  1'tilri'm  qiii  misit  Hluiu  {lbi,lcm).  Si 
virtm  fladeiii  csi,  si  lumur  ideiii  e.-t ;  qu.no  iii  ,|iio 
ileait  9f>yiiatiiai  V 

18.  .Snlura  viium. —  Sod  siinUiludo  tilii  |»l:iooi ;  iic 
aiidias,  Eyn  e.t  hilcr  uiium  tiim.is  (Jouu.  \,  30)  ? 
Miiiiii|iiid  ci  1:00  ()iio<l  iiiiiaiiKumus,  iii  <|uo  neiguc  uiiio, 
nciui;  divciaiias  ioliu.|iich:ilur  ca'iiiiiui..iiiil>ii<  nu- 
suiii  Juda'is  (|ii'id  sc  per  linc  ilii  liini  Ocuin  f.icenl , 
D(iminu<<I<'ii'-f;;ivil,  dicens  :  Si  iwu  (jcio  opera  Ptitris 
iiiei,  iiolitc  iiii/ii  crctlcr,i  :  .•iiii  uiik'//!  fucio,  ctiion  vullis 


(pias  tegis  ,  el  lovc.is  ccspililtiis  occullns,  ct  escis 
I.Kpieos  siippoiiis.  Sjti»l'.iccre  le  i(;iioraulibus  piiias, 
(pii.i  dicis  (c)  nimilem  1'iilii  tectiudum  Srriptiiriis. 
Audi  cliam  niiiic  iiiipiclalis  iu:cartc(n.  Niiniqiiid  iioii 
pie  diciiiuis  iKMiiiiieiii  fiiinitcni  t>co  .seciinduni  Scnp- 
luras  ;  quia  dicluiii  cst  ;  ruciiimus  liomiiiem  ail  ima- 
giiiem  etsiiiiililudiiiem  iwstrain  (Gcn.  i  2(i)?  Hoino  crgo 
ad  iniigiiieiii  et  siinilitiidiiieni  Doi  pntris  ct  Uei  lilil 
(d)  esl.  Et  ciijiismodi  inia^jo  esl ,  c^itlndici  (e)  si  re 
qiiiraiiiur,  doceluint.  Nuiic  ;iuiciii  lioiito  ad  siiiiiliiu- 
iliiicm  ct  iiiiaginciii  l>ci  coiidiiur  :  noii  eiiani  sirail'- 


;iii/ii  crcd,-r,-,  vel  opcriiif  mcit  credile,  qiiia  Faler  in  me  tiido  578  (()  '"'•'•>  f^^XfS'"  <!'  Filiuin  pra>dicalur.  Iil 
cs/,  ( ( (■;;o  iii  Paire  (Ihid. ,  57,  TiS)  ?  Quid  rogo  ,Ti|iia-  eniii» ,  q;ii>d  ail  iw:,lriiiu ,  a;(|ii'tliU)tis  cst  dciuonslia- 
lil.iti  Dci  dccst'  An  opus?  aii  naiura?  :iii  577  P''"*  ('•>■.  *'"'"  """  dilleiat,  ciijus  (j)  in  sacramenlo  ci 
li^ssio?  N:iin  Piileriu  me  esl,  eleijo  t»i  Pulre  (//>.,  ."j.S).  C  iui;igii    it  .t  similiiudo. 

;cqiialilas  esl  :   qu;c  ticiisitiidineiii    ;i'qii;ititalis   e\-  H.  !).■  liiio  iiusijitiim  juiediculiir  mera  siiuilitujo. 

)iiossit,  duiii  iiies>c  ali)ui;  csse  coiniimiic  esl.  Opcia  --  l>,-  Filin  .tiit^-iii  uiiS'|ii:iiii  KtiiiillluJiiiem  ret>crics. 
voro  palris  siii  faccrc,  non  atiud  eit,  quam  virtulciu  Iii;aj;ii('in  aiilenrciaii  Dci  csse  Apnstolus  dicit,  s.hI 
i;i  sc  p:ilcrna>  diviiiitatis  oticrari.  Liiuui  vcro  ()ui/,l  ((nc  ;:ildiia!iiciit(ilidei  ;  no  (/ij  inia^inem  coiifnrmat  (i- 
siint,  lioc  cst  iioii  a;qii;ilitali;iii  alimiere,  sed  iiicie-  nciii  L.:i.liici;.  Ait  eiiim  ;  (/ii» «( iMiHjo  Dci  i>i!/i»i/i./t« 
'iiciito  iiitclligciitix  fldcni  u;qiiulitati>  iiistrucrc.  (Col.ns.  i.  io) :  ul  iiiiago  iiivisibilis  Dci ,  ctiani   )>cr 

id  ((')  ipiud  ipsc  iiaisibilis  esl,  invisibilis  Uei  iiu.i^o 


(a)  In  cditis,  pro(essum  ,  el  moi  desidcratiir  Deo. 

(b)  Plcri()iio  inss.  niiiipsi.^iii-^.  Iloc  polius  iUi  iniel- 
ligcroest,  mtmeuto  Clnislum...  sumpsis.ic:  ciii  vcrlio 
cdit;  ailiiciiiiit  dicens,  icCraijaiililjui  luss,  ciiiii  giani- 
inatic;e  leges  cxi'4creiil  ./i««'»(<-»». 

(c)  A)i)>osilo  Groxoriiis  N;ciiaiiz.  Or.  xvi,  n.  '*(>  . 
Ha'i-  verba ,  simii.e  stccM>i'u  sckiitiius  simplicioribtis 
iltccebra  craul  imineliitis  liumo  circumjecui ,  sliitun  ad 
nmnes  vertriiiiunnict «««;  obferiens,  cic. ,  cl  ixoximc 
aiilc  :  l/iipcdili  witcm  per  scripii  doqmalif  ambiijuiia-  1 
lem  (eiieslraw  (iperutl ;  hoc  i/Miii.  ili  iiratejctu  quasi  scri- 
ptura.u  rcvercrclur ,  ac  |)/ii(>i(/ii>)iii/iiirii(«  vvcum  usiim 
aiupheicretnr :  re  itulcm  iwro  lii./iiismMiii  nu//o  iVri- 
tidiriP  toco  prodttuiu  iu  ip^ius  lucuiu  subtliluciii.  Cini- 
st:inlii  cdiciiiiii  ,  o(  violciiliaiu  nt  liiiic  lidci  sub^cri- 
l>il'ir,  viilcis  iliid.  II.  jO. 

(d\  lii  viilg.iiis,  o»e  fiiciut.  .K\teil  (acius  ab  oiuiii- 
lius  insn. 

(e)  li:i  |i<>ii(ir''s  mst.  Alii  vcro  cuni  cdil.  si  rcqu,- 
rcul ,  docchuiitiir.  Ciijiis  autoiii  modi  Kilius  iiiiu{;o  Mt , 
ddcct  lib  IV  do  Tiiii.  n.  I>*. 

(()  \'.(\'\i\  >oli .  iiidT /'(i(r,;i».  1'osi  Mi)>enora  vei  ba  , 
i((.ii  eiiaiii  siiiiilitudo ,  rciiiciiir,  sed  uMiiastt  iriiuaii- 
('II.  Dt  ciiiui  iii  cuiiidoiii  (lOiicsis  locuni  Jaiii  legiinus, 
Mi    V  (Ir  1'iiii.  ii    '>  :  NosiiiAii  iii  iinn  Au(>ci  MtiivHeiit , 

:i  iipf»  yi(i'"(  dii.rii'''/""  ,  »/""   '''■^■•;  rti.i^rro/oiri»! 


Homo  euim  ad  commuuem  fil ,  secundum  verilalem  «iT- 
i/ioiii.t ,  imigmem  :  ot  mox  .  /.'»4  rnim  eU  imagiHit , 
ad  (/Hiiiii  homo  crtatui  csl ,  tpeciet. 

('/)  Itiirsuiii  liic  lociis  illiistraiur  liis  lib.  v,  n.  H, 
vcrliis  :  hiiliistcabilm  decide.  (/iii/i/i  eiiim  iHut.  quo- 
ruiu  imatiiiiis  cl  simititudinit  unuin  etl  humo  (iKlHt 
excmptuin. 

(h)  Cod.  Ciilb.  ciini  M.irtiii.,  ne  tiiia^iiinit  rur|N>i'a- 
I  tcm  :  ac  iloi^ide  ron/lriniiliuiK.  Vai.  bas.,  cuH(orma- 
tioue  :  ()ii(>il  lib.  viil ,  n.  i'J.  sic  eduiitiatur  :  iie  (oriui* 
piiiiMs  qiiiim  n/Kutdf  cste  iiiini/o  luleltiijeretur .  Auiea 
liico  /Jici.  iii.i);is  arriderol  i»ri>i(ii//j.  .Sed  cumCro- 
giirio  l*a|ia  :iiKtiirc,  liuiii  xxvi  iii  Kvan^.  ,  lidcs  sil 
<iri/Htii>'iiiiii/i  it,m  <i()/iiii/>ii/iHiii ,  ail  tldoin  alliiiel  qiKul 
111)11  csl  xi^iliile.  I>r.i'lcrr:i  ad.liianu-ntuiii  iltuil,  (1111» 
iiiisir.i  ilc  Ci.risli  divinil  >io  liilcs  c.iifirinatur.  Iib. 
VIII ,  iiiiiii.  '18,  olc,  iiiiij  iii  siilii  iiiviiib  /iv  viic.iltulu, 
scd  ctciiii  iii  ;i.ljiiiii  lis  a)»isliili  \orbis  )>uiiilur. 

(1)  .\liqiiot  niss.,  quo  ipse  iiii'i»/ti/i«  ctl.  Tuin  Mirk., 
•//i<iM/>i/u  Dius  imuijo  cssel.  Iliiic  A)>iisluli  Iih'0  ex- 
).ii(ai>do  lliliriiis  (iaia  (i)>cra  iiiniioratiir ,  quia  Ari»- 
01  ni  siiiiilciii  l'alri  Kiliiiiii  prxdicaiilcs,  rauluiu  iii 
(•(>  silii  pr.oivit>e  gtor.abaoltir.  In-lal  qii.iquo  Chri- 
sciiii,  qiia  iiiviMbioui.  iiivimI>iIi>  |it  i  ciiso  iai.i):!- 
t:c>ii.  ue.  ;i*  tuiu*  Uclur,  qui  l'ai;.-ni  iiivisiliitoi;i , 


5^^ 

5^7  MBI:R  COMKA  CONSrAMlUM  lMl'EKArOliL.M.  T.SS 

Ubset.  Siiiiiiitiiiliiirni  vimo  (»)  cuiii  imagine  ad  l)'juni  \  pnipriuin  Deuiii  cs:.c,   iiativiiads  ilcmoiislraiio  o-^i. 
Iiuiniiii  dcputavil  :  nc   vcrilalis  essc  pro|>rietas  exi- 
siiin.tretur,  cui  aj   ininginein  simililudu  esset  ud- 


juncla.  Dcni<|ue  uhi  ad  slgnirKaliuncin  virtulis  {b) 
xqnalur.ct  siinililiiJu  iii  Filio  denionsualur  opc- 
riUldi  :  ciim  profcoius  vero  inlelligriiii.c  pr.idicatur; 
tiim  ila  dicilur  :  Uiiiniu  (luucumiiue  {acii  Paii:r,  mdcm 
(l  Fiinit  (ucil  tiimlilcf  {Jouii.  v,  19).  Facoic  sin^iUltC 
(laruin  visum  c\l,  ni>i  eadeni  licrciit  qua-  (c)  Niinili.i 
llclianl.  Ai'|uc  ila  "^iniililudu  f.icicndi  pic  dcinuiVtrala 
cst  iii  cornindcm  pniprictatc  laiioruin.  Csl  autcm  ct 
Eimililudo  iii  Uomino  carnis  pcccali  (/loiii.  viii ,  :2) : 
scd  ilii  non  similituilo  cainis  csi,  (d)  scd  siinililudo 
cariiis  pcccali  csl  :  ul  quod  in  forma  («)  Dci  e.^l , 
lionio  sit;  quod  aulcni  iii  simiiituiiine  carnls  pccc;ili 


Milii  quidcin  siniiliiudo ,  (li)  ne  unioni  detur  occai.i(> , 
sancta  est :  scd  tibi  a  nu;  non  coucedenda  ctt :  qniu 
a:ipialt:ni  cnmdein  ,  ct  siinilem  postea  pie  falcbor. 
Siiiiilcni  auleni  Pairi ,  simllein  qunquc  (■)  ct  Deu, 
ivii^iosc  pr.-edicabo;  siinlle'!!  vcru  iia,  ut  simlliui- 
dliii  lioc  dictnin  scniper  amcrcram  :  tijo  et  Paicc 
nnum  sumus  (Juuii.  \ ,  50)  :  tu  :iuicin  iiis  oiiiniLii^ 
C<uUradicls,  'Hiia  siinililmlincni  ( ;)  excusalioiic  dflcn  - 
dis.  Kegas  Flliuin  per  nativli:itciii ,  iiegas  Dcnni  per 
naturani,  iifgas  siniileiii  per  ;«:qualitaioiii ,  iirgas  vc- 
rnin  per  unitaiein.  Et  jain  qiia:ro  ,  quid  ei  relimpias 
similitudinis,  cui  niliil  ad  quod  filiuscst,  propric- 
talis  iinpertias. 
23.  ConUaiuii  iii  fide  inconsinniia.  —  Iloc  nunc  a  te , 


cst ,  honiinis  sit  siniiliiudo  ,  dum  iii  lioniiiiis  (f)  sia-  p  Cinistaiili,  requiro,  in  qiia  tandcni  lide  credas.  Pir- 


lura  cst,  ct  entra  boinlnis  iicccalum  csl.  Qu,c  ergo 
callida  rcligionis  lux  professio  est,  simileiu  secuii- 
duni  Scripluras  Pairi  Filiuin  diccrc;  cnm  ad  iinagi- 
nein  et  siniiliiudinein  Dei  lioaiu  taniuia  f.icitis  sli?  QuiJ 
iiaipie  verbls  fallis?  Q'iid  arte  clndis?  Ciir  iion  ie|ua- 
lcni  Dco  (luic  enim  seciinduiii  Scri|>liira^)  pie  dicis? 
23.  f'i/ii  picelata  wqualitate  similitiulo  poicst  pra;di- 
eari.  —  Scd  vereris,  ne  xqiialein  i|iccii<,iiinasciuileiii 
579 ^*'?"^"^'*^'  ^^^  vcrum  iiitclligft,  quod  Iilnc  .rqna- 
lis  Dco  e>so  intcllectus  cst,  i|  <ia  sibi  (g)  propriuiii 
Dcum  profcssus  Cil  esse;  et  protcstari  paticin  slLi 


Filiimi  visibilcm,  iialura  pcrindc  discrepare  conleii- 
debant. 

(rt)  Lipset  Par. ,  cum  imagineni.  Rcclitis  :<lii  libri, 
ft(m  imngiue,  qu.isi  ciini  imiujinis  voc/ibuh  :  piita,  nlii  Q 
Dens  dixli  lioniiiici<i  iid  iinaijiiicin  Dci  condiliiin ,  ad- 
jiiiixit  et  ttd  smiUtudiiiein. 

(6)  In  viilgails,  (vqual.  In  ms.  Colb. ,  (equelur  :  cx 
qno  cnnfccliiins  (Ciiiaiur.  I  uin  parliciilam  el ,  qiia: 
perinde  est  ac  eiiam,  frusira  removcnit  lajisiiis. 
Posiea  pio  ciim  profectus  vero...  tum.  Icgeiiduin  csi, 
runi  profeciu  vero  inlelligciilia:  priedicalitr ,  dtim  ita 
diciiur.  Iloc  enim  sibl  vult ,  nusquam  de  Dci  filio  si- 
inilitudiiieiii  pra^dicari,  nisicuni  iis  a.ljimclis,  qiiibus 
ipsius  cuiii  Palro  iniuiliias  iniclligaiiir ;  scd  hoc 
a)M'.rtiii8  signilicari  siibjccui  Jo.iiinis  loco  ,  in  quovir- 
tutis  xqualiias  non  laniura  siinilitudiiie  opcrail<<iiis, 
sed,  nt  ita  liiquaniiir,  ideiititale  operum  d«iii<insira- 
tur.  Quod  illustranlpoi^trcina  illa  ii.  18  \erba,  (/num 
vero,  quod  sunt ,  liac  esl  non  a;qualii(ilcm  abnuere ,  sc.d 
inciemenlo  intelligentia;  fidem  wqualiUitis  instruere.  ibi 
eniiii  iiicrenieiituiii  iiitclligeiiiia:  i<l  cst,  quud  b  c  in- 
telligciiti.u  profeciu-i. 

(c)  Editi ,  similiter  :  leniieiilibus  niss. 

(d)  Supjile,  quui  ei  cariiis  cst  veiilas. 

(e)  Er.,  Mir.,  Lips.  ct  Par.,  in  forma  huiiiinis  esl  : 
liaud  scio  :in  cuin  aticiorilate.  Tuin  mss.  Colb.  ct 
Marliii.  Deus  sil. 

(0  Reccii;!  -es  mss.  in /lomiiiis  s(a(«)u  rc/ iiadiiu 
«.N< ;  Lips.  el  Par.  in  liominis  naiura  esl :  iiialc.  Qmppc 
hic  vox  itiiiuin  syiioiiynia  esi  verbo  Aposinli  Uubiius, 
quii  signilicatnr  lii  Cliri^lo  slinilltiiibi  ((uidem ,  sed 
iion  vi-ritas  caiiiis  pcccali.  Humpsit  eivm  ,  iiiqnit  ap- 
positc,  Aiiguslimis epi-^l.  iiuhcclmv,  ii.  19  :  ex  Vir- 
ginc  verum  quidem  cumis  substainiam ;  uon  lamen 
liecciili  caniem,  quia  non  e.x  cariiis  iubsiaiilia  sive  se- 
luinaluin  siui;  conccptiim  ;  murlalem  tane  ac  per  a.,^'«.s 
niutiibilcni ,  taniquam  cnrni  peccaii  siiie  peccnto  sin.it- 
liinain.  \idcsis  i|isuniiiici  Hiiarium,  lib.  x  de  Triii. 
n.  25. 

(il)  Lcpcinliim  liic  videtur,  quin  sibi  pulrem  pi(/- 
;)r«iim.  tiia  ciiiin  Juannis  vciLa ,  (iv/Mij/fiii  ic  (acicns 


go  (k)  enim  nunc  per  demuiatlonis  lu.ie  lempori , 
quiUus  n.vque  iii  iiinini  lilas|>licmijc  tu.e  bar.iiliriiiii 
desceiideiis ,  pcr  gradns  propcipites  cucnrristi.  Nam- 
qiie  post  primam  (/)  vcrc  (idcni  syiiodi  Nica;nae  ,  coii- 
gregaio  rursuni  (aii.  3il)  \niiochi,e  concilio,  lidciii 
libi  rcnovas.  Scd  accidil  tibi,(|und  imperitis  sedifi- 
catoiibiis,  qulbus  siia  sciiiper  displiceiit,  acciderc 
solet :  iit  seinpcr  dcstrnas,  quod  seinper  xdKiccs. 
Ac  nc  me  iiiii|uuin  voliiiilaiis  tux  jndiccni  argu:is , 
qiiid  libi  in  cadcin  (in)  Eiuiciiioruiii  fide  dispiiceat  re- 
nuntiabo.  (ii)  Mi  mc  lallit,   illud  qiiod   tuuiii   est : 

/)<;o,  proxime  liis  siibiiccltiiitiir,  (;tioii  piiirem  tuum 
dicebnl  Deiim  ;  ubl  paireintuwn  inierpretalur  Hilarius 
putrcm  tibi  proprium. 

(Ii)  lliiic  iiiaiilfcsl:im  cssc  j:im  praemonnlmns  llila- 
ril  slvc:  in  recipieiida  sivc  iii  n-jirienda  voce  hoiiiocu- 
sion  constaniiam.  Vld.  Ilb.  de  Synnd.  ii.  7i. 

(i)  Non  satis  liabiilt  dixlsse  nmilcin  Patri  :  >ed 
priuleiiter  adjecit ,  similein  quoque  et  Deo  :  qiiia  sii- 
pra,  iiiini.  t  i.ab  Aeiii  et  Eudoxii  discipulo  audlerni, 
C.liiislum  Deo  similent  von  este,  sed  iimilem  Putrt 
esse. 

(j)  B:id.  e.rcMSdtioiiis.  Editiiines  allae,  ex<usaiioni. 
Mss.  excuMtiione.  Nobis  oinnino  vidctur  lcgcnduni , 
ex  ciinseHsione. 

(li)  lii  viilg:ilis ,  f.V/0  enim  iiuiic  ftdcm  tuitm  igiioro 
per  dcmtilalionis  tuce  temiiora ,  qiiibas  quisque  tn  unuin 
blasplteinitestimburatltriim...  cucurrii :  locui  perluiba- 
tiis  ct  inlerpoliitUN,  in  qiio  adjectum  est  ftdein  lunm 
ignoro  |ir;cter  (idein  omiiiuin  iiiss.  quoruin  o|ie  iiuiic 
castigauir.  Quaniquain  ubi  hi  prsc  se  lerunt  ego  vcl 
ergn  ,  restliuciidiiin  duxiiniis  pergo  :  iiec  rciiigeremus 
£0.  In  iiis.  aiiicni  .Mirtiii.  sic  liabeiiir  :  Krgo  usque 
niiitc  per  demulalionis  Itice  temporu  lisi/iw  iii  iinam , 
l^etc. 

(/)  lia  code»  Cdlb.  cum  Martin.  Alii  aulciii,  veiif 
ftdei.  Tiiin.  soli  edill ,  stjnodicen,  iilii  in  ins.  Micli., 
.syiwdi  NicooiKS,  lii  Carn.  sijiiodi  vicein,  lii  icliquis 
stjnodi  Nicani. 

(m)  Ediii,  iii  eiidein  yicwortim  fide  :  cmcndantur 
ex  scrijitls 

(n)  lia  nis.  V:it.  bns.  Piohari  ciiain  potest  euln 
Colb.  ct  Marliii.  ncinpe  iltud.  Minus  beiic  aulciii  alii 
ciiin  cditis .  maiimt;  fallil  iltuU.  Ileiiidc  i/uod  (iiiiiii  est 
idco  dicit  Hllarius  ,  quia  Conslaiilio  pr^senlc  ct  ap- 
probante  exiioslia  esi  Aniioclicna  (idcs ,  ciijiis  Kiiiit 
vcrba  scquenli.i,  i\iuv  iii  prius  vnlgaiis  praeicr  lidein 
iiiss.  sic  iulcrpolaia  eraiit :  1'alrcs  gcncrnium  eut  t.v 
Palre  Fituii.t  di.xeiuiit,  Deum  de  lico,  elc.  Saiie  Hi- 
l.ir:ui  Coiistanliii  spoiidciis,  sc  rciinnliaiurni»  qniid 
iitiiis  csl ,  iiiliil  dcbiiil  aliu  iioinliic  rcnnnliaro.  Qiiis 
i'i;,->iii  ( rcdat  iliuni  glorioso  Pairmn  iiomiiK'  liunoia- 


K'j'j  SANtTI  HILAUII  I  PISCOI'1  6(Jo 

<  Qui  generalus  esi  ex  580  ''''fe,  Pcuni  de  Dco,  A     ^i-  '''''<«'*  11»//»,  ndi  non  una.~  Non  oaliinini:i- 


loluin  «k  lolo,  uuuiu  de  udo  ,  pcrrecluni  a  perfcclo , 
rcgeui  du  rcgo,  (»)  liicouvcrlibileni ,  diviiiiuUs  es- 
tienlijcque ,  viriuiii  ul  glori.e  iiicoinmuiabileni  ima- 
ginein.  •  llis  (|iiidein  cgo,  iiilra  Nic.fuin  sciipta  a 
patribus  liilc  riiiidatu!,  (b)  inanens(|uc ,  non  rgco  : 
scd  lainen  bxc  tu  coiandanJo  resciiidli,  ac  slne  Udci 
nie;«  dauiiio  libi  roqniris  perlidix  occaslonfm.  Posl 
synodum  dcinde  Sardicenscm  (an.  3i:),  omiicin  rnr- 
sum  ndversum  Photiimm  (aii.  3.M)  Srrniiuin  cailio-  1 
lic»  doclrinx  lu;c  coniinovus  cniain.  S'd  libi  sialiiii  | 
biic,  qudd  (e)  niraquo  lide  cimiiiicbainr,  exliorrci  : 
<  Koi  auiem,  qul  dicuiit  de  iioii  exblaiilibus  essc  Fi- 
)luni  nei ,  vei  ex  alia  siibsiaiiiia  ,  el  iion  cx  Deo,  et 
(|uod  erutaliiiunuio  luin|ius aul  sx<  uluin quundo  non 
crai,  alieiios  novil  saiicla  cl  catliolica  Ecclesia.  1  B 
td)  Tuis  ipsis  dissides ,  el  adver^us  tuos  hostis  re- 
bellas.  NotIs  velera  subveriis,  nova  ipsa  rursuin  In- 
novata  emendaiione  resclndis,  emeodala  aulcin  ile- 
runi  cmciidando  condeninas.  Suscipls  ctiam  adver- 
sum  dcbramenui  Osii  ei  incicmenia  Ursacii  ac  Va- 
lcntis,  emendatluiiuin  inaruni  damnationes  :  sed  niox 
(e)  cincndanda  tua  omnia  cssc,  vcl  |K>iius  d:iiiiiianda 
coiistituis.  Offendcns  enlm  liis  p:iucis  Inlmicissimls 
libi  vcrbis  :  <  l^t  si  quis  seniurein  tcinporc  Palrcm 
dicat  Ftllo  esse  unigenito,  juuioreni  aulcin  Fiiiuni 
Patre,  anailienia  sit.  > 

turumruisseeos,qui  Antioclii»  convenerunt  ?  Sed  qiii 
priiis  SitworHni  bico  Encceiuorum  legit,  coiialns  c^t 
liic  silii  cnngiuere. 

(a)  Eilili.  inconvertibilis.  Verins  niis.  inconvertlti- 
lein  :  quod  relerlur  :id  viiccni  fitium,  qii:c  In  snpe-  p 
rioribus  Aiiiioclicn:i- fnrinnl»!  verbis  exsiai,  non  au- 
icni  ad  ima<;in«fii ,  uli  liquet  ex  lib.  de  Synod.  11.  29. 

(b)  Priina  ediliii  Par.  nianeoiiue  non  ego,  ted ,  eic. 
Aliaj,  iuaneo,  qua!  non  efjo,  ted,  eic.  Oiniies  inss. 
manensque  non  ego,  ted.  taniea  evideiis  esl  ibi  eijeo 
pro  eqo  legeudnni  cs^e,  iil  ipsuin  cliain  lexiniii  n<m 
ampliiis  sensu  desiitnenduiii  cssu  dnxeriiniH.  Qiind 
roiilirnial  illudlib.  ti  ad  eniiidcinCiinslanliuiii,  n.  8  : 
Eya  enim  penes  nie  habeo  fiJein,  exleriore  yos  kceo  : 
<luod  accepi  lciieo,  nee  demuto  quod  Dvi  esl.  EadiMii 
riilioiie  inlia,  mun.  2.3, ubi  espnibr.ivil  llilariusCiin- 
sianlio,  (|Uoil  lioniccusiou  ab  iis  aiiaihumaiizari  ju- 
beai,  a  qtiibiis  iisurpaium  esl ;  qiio  scnsu  huc  ci 
cxpioliK^l.  subinde  (l(^»larai  liis  verbis :  quod (iiumeii) 
litmeisi  uobis  ad  fiJem  oliomm  alquc  siipervaca- 
ncum ,  etc. 

(r)  Duo  luss.  leia.  Cxteri,  titriinii;!!^.  Alagis  placct 
ciiin  uil)talis  uiruqiie,  scil.  cl  pseiidu-Sardicensi ,  cl 
Sirniiciisi  coiilra  Plioiiiiuni.  Uiriu.squc  ciiiin  lidel 
sniil  verba  snbiiexa.  PlnlippopiiliianiHn  cuiiveiitiiui  l) 
liccl  Sardiicnsciu  iii>niincl  Uilarius,  ciini  laiiifn  no- 
tcl  ex  ea  conslilisse  racliuiio  ciii  Constaiitiiu  favebal , 
iioii  vidcri  dulHt  01111  lalliulica  Sardiccnsi  synudi) 
ciiiifudissc. 

((/)  Apiiil  Er.  ,  Mir. ,  IJps.  et  Par. ,  (u  lin  ipsis. 
Coiiciunius  Uad.  ciiin  in.ss. ,  luis  ipsis. 

((■)  lik  duiibus  niss.  einendiila.  Furniulain  Sirmii 
:iii.  557  cdilain  vocal  llilarius  dctiriiiuenia  Osii ,  i\u'u 
cani  siibscii|ili>ine  sua  raiani  fecit,  ac  forle  ctiaiu 
(|iioriimd.ini  vcrbnniiii  illius  aucliir  ftlit :  i(it.-rci>M!ii(a 
lh:.i\cH  el  Yuleiilii;  quia  cun  pro  iiiurc  stio  aniliiguis 
(lilibiisdam  Heiitfiilii^  a(liii\eiiiil  :  eiiienilaliunes  Cou- 
iiwilii ;  qiii;i  c.uii  :iiii)ri>liaiiili',i-iiii'ii(ljvil  qiiod  .Aiitio- 
('l|U',  l'liilip|ii>|iiili  it  Siriiiii  cu.itia  Pliiiliiinin  pro- 
liavrral.  Oaiiiuiilioiics  :iiitcin  |ii.rili,  t,>  lui  iiiiila!,  Ill- 
lclli;.:il  Oricntalmiii  Aiicyr;c  uii.  j;>H  1  oii}:rUjialoruiii 


mur  de  rescissis ,  de  qiiibus  niagis  post  Nicxnam  sy- 
iioduin  ([)  Inslituils  conqueriniiir.  Nani  etlamsi  iii 
bis  oinnibus  niliil  viiiorum  subjacere  arilrnielur, 
581  ■>""  l3mcn  causa  relli;ios.x-  vuliiniaiis  Inessei  : 
qtiia  niall  mcdllalio  csi ,  bonoruin  dcinuiaiio  ;  et  noii 
iieccssaria  cniendaiio,  perrersitaiis  occasio  cst.  Ta- 
ceo  cnr  nostra  apiid  Nlc;cani  a  patribns  gcsla  rescin- 
dis;  non  enim  cum  liis  ilbi  convcnii  ;  boc  laniuiii 
quxro  (g) , cur tiin  dainnas ?  Fidcni enini unam ct uniiin 
bajilisma  Aposiulus  pi'a:dicat  (Eplics.  i\ ,  b)  :  jam 
quidi|iiidapiidlepra!ter  fideni  unain  esl,  perfidla,  nini 
fidcsesi.Nam  (|ui  Udeiii  einendandu  cundemiias,  daiii- 
naiioiieni  Udei  essccoiisiituis;  dimi  a|iiid  te  aboleiur 
pcr  alicram ,  qax  per  alieram  rur^us  abolenda  est. 

25.  Nullus  juxla  Arianoi  jam  Hun  revs.  —  Cujus 
enim  tii  exiiide  episcopl  manuni  '.iinoccnlem  rcli- 
qiiisii?  Qoaiii  liiiguaiii  iion  an  falsiloquium  cocgisti? 
Quod  cor  non  ad  daniiiationeni  .anteriorls  seiileiiti:i- 
demniasti?  Damnarc  boniousion  decernis  (/1),  ao- 
liqultaiis  lideni ,  et  pieiatis  sccurilalem.  Anaibc- 
inailzari  (i)  boinoeusiou  ab  his  ipsis,  a  quibus  usur- 
patum  esl,  constiluisii :  quod  lamclsi  nobls  ad  fidcni 
(;)  oilosum  est ,  iamen  rescindcntibus  Ddei  sux 
damnaiio  est.  Damnas  (k)  quoque  ci  subsianlix  no- 
nien  ,  qiio  le  et  Sardicciisi  synodo  ei  Sirmiensi  (() 
piuth  esse  Occidentallbus  ineniiubaris  :  quod  lamcn 

doniiiiiones  :  qiue  mox  ernendaniur,  non  longo  post 
imervallo  edita  lertia  Siriiiiensi  Forinula  ,  qii.-v  crr.nn 
iion  nlliil  immuUla  Ariminiiui  dclata  csi.  Vcrba  au- 
tciii  inCeriiis  laudaia,  sunt  Ancyraiii  conventus  in 
ai<athem.  II. 

(f)  In  niss.  M:trtin.  el  Colb.,  tnstimi  conqueri.  Ex- 
sl;)t  qiioque  iii  ca'teils  iiislittii. 

(n)  Sic  ms.  Ciilb.  AHi  vero.  queror.  Editi,  querar. 

(h)  Scil.  lidei  professione  Acaclo  aiiciore  in  Selcii- 
ciensi  synodoperlecta,  iii  qiia  homotision  et  hxinncii- 
sioii  rpjiciuntnr.  His  haud  dissnna  suut  illa  Gregorii 
Nazianz.  Or.  xxi :  Piiim  cnim  el  vclernn  doeltinam  ac 
Tiiiiiirtiit  palronam,  jacto  tallo,iic  macMnis  impulsaet 
liibe[iielata  consabstuntialis  voce  suslulil. 

(i)  llaiic  Tocciii  a  Macedoiiio  excogilaiam  fuissc 
liailit  Tlieodorcius,  I.  iv  H;cret.  Fali.  <'.  S.  At  rertu 
ciin,iai  ah  iis  usurpalani  esse,  qiii  itli  adha^rebani. 
JNei|iic  niiniis  rsl  ceriiini ,  eos  ipsos  poslmodniti 
Ciinstaiiti^i«poli  co;icios  csse,  ut  ha  ic  vocem  danina- 
rcnl. 

(;)  lia  ms.  Colb.  curo  Marlln.  Inaliisauicm  libri.^. 
i'iiiii.'>uiii  eit  :  qnod  iiun  suliim  pngii:!!  cura  lib.  de 
Syiiod.  11.  ~ii  .  sed  et  cum  his  hiijusce  llhri  n/ 'ii  : 
Mihiqiiideni  siimlitiido,  ue  Nnioiii  i^ditr  occasio,  sanela 
est:  el  num.  'iA:  Eiiamsi  in  liis  omiiiftio  (tormutis 
hooitvusiiiii  asscrciitibns)  Hi'<i<  vi(ii>riim  subjaceie 
affinnetur. 

(k)  Eain  nimlruin  susrioiendo  fldci  exposiiionein, 
i|u:iiii  Aili:in;isiiis,  lib.  dc  Syiiod.,  iit  |iraMeciain  .\ri- 
inliii,  quain(|iieTlieodorctiis,  lib.  11,  c.  ^4.  ut  Mca\c 
in  Tliracia  subscripiain,  et  Socraies,  lib.  11,  c.4l,  ul 
Coiisiaiilinopoli  a|ipri<haiaiii  rofcriini. 

(/)  lil  esi,  cuin  approhasii  ci  piolestui  es  qiiotl 
In  psuiido-S:ir(licensi  ei  Sinniciisi  syiioilo  deflinluni 
Csl.  Eosautem  qui  dicmii  d,-  uon  exslautibus  estetilium 
Dei,  vel  ex  alittsiibstiiiilia.  Ht.  Ad.wnne  perp«'raiH 
Itiruiiius  ad  an.  547,  n.  ti,  ob  Iiuin^  llilirii  lociiin 
ijii.lsd.iiii  cvco^iinvit  Ciiiislaiilli  lillcras  ail  syooduiii 
S:ii.lici.'iisciii  ,  ijiiiliu.  Filiiim  iinius  ciiui  Pairc  suh- 
SNiiiU'  |>r(ilitc(ciur.  hill.-nn  pnst  Ancvrannin  con- 
vcnluni  sobsluniic  nonicii  tu>.-'iliir  uioidcn'  impcr*- 


f;i,l  l.inCR  CONTr.A  roNSTANTIUM  IMPr.i;\TOr,F.M.  «02 

|iroplioiica  aiKloriittfl(/i)  siisceplum  ,    fulei  iiiiclii- A  vins  polcstalis  altoieri  ?   St^r|iiciiUir  tc  quidcni  (9)  in 


gciitiani  «'oniincUt.  Omne  itaque,  quod  proLatum 
anieu  esl,  damnarc  jubes  ;  qiiod  improbnium  sem- 
|icr  est ,  saiiciilicarc  cnmpcHis.  0  tn  scelcsie,  qui 
(fr)  ludikriuni  ile  Eccksia  fucis !  Soli  caiiesad  vo- 
miliini  siinm  redcunt  :  tu  sacerdoics  Ciiristi  resor- 
bere  58S  ^^  1"^  ex.«pucrani  coegisti.  Pri>bare  eos 
id  (r)  in  8c  conressioiiibus  suis  prxcipis,  qiuid  anle 
damnavornnt  :  in  negandu  rcos  suos  absolviint,  ct 
se  ipsos  reos  redduiit.  Oninia  in  ini|iif(aiein  ct  iu 
rcaium  dcliubisii  :  duin  omnes  rcos  so  essi^  aKjnc 
impios,  aut  cx  pracsenlibus  si.ituiinl ,  aut  ex  prc- 
lcritis  confiteniur.  Non  rccipil  mendacium  vciilas, 
nec  paiitur  rcligio  iinpiet;itein. 
26.  Contltiniii  in  Orieninlei  et  Afros  riolenlin.  — 


cinercs  chartul:e,  .sed  criminosorum  apud  Oeum  vi- 
vcnt  damnaiioncs.  Unom  lantum  proficis ,  ut  poste- 
riias  quid  decerncrc  in  cos  debeai ,  in&lructa  sil  li- 
mendo. 

27.  Annni  mortnit  bcllnm  huticmit.  —  Et  0  quan- 
lis  ad  impielatem  proncis  iiicremeiitis '  Et  cxteri 
quidein  morlalcs  semper  cum  vivis  bella  ge«serunt, 
diim  lioiiiini  ad  liominera  ultra  morieni  nibll  causae 
csi:  libi  vero  inimicitiarum  nullus  esi  (inis.  Ilecep- 
los  cnim  jam  in  jciernam  quieiein  p.iires  583  '"*" 
slros  lacessis,  ciin  decreta  coium  ('Crveisus  irniin- 
pis.  Apo>iolus  comniunitare  iios  Eanctoruiii  (/1)  me- 
iiioriis  docnii  (Ihm.  xii,  15)  :  lu  eas  damnare  coe- 
gisii.   Esinc  alii|iiis  liodic  aut  vivus ,  aut  mortuus, 


Cbrisliinom  te  loqueris  (<<)  :  scd  ijuam  non  sis,  ipse  B  ciijns    lu   dieia  non  rcscidcris  ?  Episcopatu<  ipsos, 


lcstaris  :  nec  professioiii  lii.nc  gesia  coiivenitiiit.  Sub- 
stravisli  eiiim  (e)  voluniali  tu.-c  Orieiiialcs  episcopos; 
neqiie  solum  voluntati  iu.e,  sed  ct  violeniix.  Man- 
das  tibi  subscriplioncs  Afrnriim,  quibus  (f)  blaeplie- 
miam  Ursacii  et  Valeniiscndemn;ivcr:ini,  reddi.  Ilc- 
iillciilibiis  coinminari-,  et  poslremuiu  ad  JiripicnJus 
milti'!.  Quiil?  cxislimas  Cliristum  iion  iiisi  per  lit- 
teram  judicarc,  ct  ad  arguendam  vulunlalcm  cgerc 
cbartnla  Deum?  autquod  semcl  scriplum  csl,  et  pcr 
ic  violenter  abreptum,    id   de  consciciiiia  posscdi- 

loris  lilter.x  :id  Anlindionos  contra  Eiidoxium  scrip- 
t.e,  et  a  Sozoraeno  lib-  iv,  c.  M,  relatic  ,  In  qnibiis 
le.;;ere  esl :  lieroeatc,  qun'iO,  in  nienmiam  primos  it- 
lot  fennone$  .  litnc  cum  tle  fide  inqiiireremus  .  quihtis 
tleinonttrabalttr  Salvalorein  noslrum  este  fiimm  Dei, 
el   similcm  Palri  secunduin   siib.Htnnliiim.     tbi  C"ii- 


qui  imiic  vidcnlur,  sustulisii  (i)  pciiilus  :  quia  nemo 
iion  jam  pcr  ie  damnatus  cst,  ei  euni,  a  qiin  sacer- 
dotium  sunipsll,  iion  jam  et  ipse  dainnavit.  Cui  iiune 
saiictnruin  menioricecominiiiiicabiiar?  Anathema  tibi 
ireceiiti  deccui  cl  octo  cnnvenienles  apiid  Nic;cam 
episcopi  suiit  :  aiiaibema  dciude  nmiies  ,  qiil  variis 
cxinde  cxposilioiiibus  adfiieruiit.  Ipse  quoque  pii- 
deiii  jam  mortnus  nnalticma  libi  (;)  pater  luus  csi, 
cui  Nicxna  .synodus  fuit  cura.',  qiiani  lu  falsis  opinio- 
iiibus  infaiiiatam  perturbas,  el  contra  bnnianum  di- 

pauia,  quod  llhjriis,  Itnin  el  Afris  dissidii  et  luimil- 
lus  causa  exstititset.  Uiide  eiiani  exisiiniani  coriiiii 
sentenliam  coiilirmari,  qui  foriiiulani  Sirniii^asein, 
quae  imperatoris  cdicto  iieciion  ininis  .^^e  |iC3iiisilc 
manibus  habeniium  erepia  est.  iioii  ciim  Atliaii.,  lib. 
de  Syn.  p.  914,  lcrtiam,  sed  ciim  Sociaie,  1. 11,  c.  30, 


stanliiis  loeinorare  xjileliir   (iiloni  apiid  ipsos  Aiitio-  C  el  Sozomeno,  I.  iv,  c.  6,  sectinilaiii  iiitelligiiiit.  Qhhih 


clienes  iii  Lncatiiiiscxpusilani  (iiu.ini  primam  censerc 
solub.inl,  qui  respucluni  Nica'nan>),  ac  respicere  in 
lixc  ipsiiis  verba  ,  divinUulis  essentitrque  {y.ai  waia;) 
et  virtiitis  el  glorice  incommiilabilem  imnginem. 

(ff)  Bad.  cl  Er.,snsccpti:m.  Mir.,Lips.  et  Par., sus- 
cepta.  Veriiis  mss.  susccptnin,  pula  substaiiti.p  110- 
meii :  quod  in  Seri|iiuris  usiuiiuiii  probat  Plioebadius 
Agen.  ei  111  Fiiii  ((''neiaiioncm  coiivenire  Proiibeia 
docei,   ciim  aii,  Ex  uitro  nnle  lucifemm  gemii  le. 

((>)  frt.lb.  ms.  cnin  Martin.,  fini  delubntm.  !ii  cae- 
lens,  qui  tudibrimn  :  11  bi  in  cxcusi.^t,  tiiwd  ludibrium. 

(c)  li!  viilgatis  desitleralnr  tciiuod  rcsiiliiiiiir  aiic- 
U.riiaie  inss.  Vai.  bas.,  Mariiii.  el  Colb.  Poiro  iliud 
iii  se  idem  esi  qnod  ailver.^.uin  se. 

{d)  l)uo  niss.,  loqueris  el  prtedirat:  sed  quia  non 
its.    Mox  iu  sobs  eilil.,  nec  cunfessioni  luoe. 

(c)  llic  versus  ,  vobuiluti  lua:  Vrientales  episcopos, 


quam  nonbicait  liilariusexi^ria  lii:iv|ilii'ini.T  llisacii 
ci  Valentis  c:<em)il.iria  ,  sed  (antuiii  siibscripiiiuies 
quibus  iila  cnndemnaia  fuerai.  El  veto  (loiiuiem  vi- 
dcri  Allianasii  scuieiiiiam,  auii^iiiFragiiienlum  post- 
rciiium  ostciidcitius. 

(q)  Abcst  iii  a  niss.  Marlin.  el  Colb. 

(/1)  Modo  exsiai  iii  lalinu  leiiu  necessitmibus  ,  in 
greco  T«ir  xp£'«'f.  Ouamiiuam  Cuicella:us  legilT«r> 
lJL-jzi'/.i;.  Ob  reverenli;im  ergi  palres  catbulici  epi- 
scopi,  Frag.  viii,ii.2,  Arimino  rescribuniConstanuu, 
sibi  nefas  esse  a  Nicxiw  fide  recedere  ,  quaiii  toi 
saiicii  el  Coiifcssores  et  .Mariyruiii  sin  cessores  coii- 
scripseiiiiit. 

(i)  Adjicimns  pcHiiiis  ciiin  oinnibns  mss.  Episcopa- 
tuspeiiilus  tullii  Cunsiaiuiiis  ,  cuiii  novam  amplec- 
lendii  lidem  ,  damnat  uinncs  supci  ioruin  lempurum 
epistopos;  el  perinde  eos  etiaiii,  qui  licei  ipsi  con- 
seiiliaiii,  ab  antiibemate  tanieii  e|tiscopaium  suinpsc- 

il. 


neqiie  solum,   cum  in  piius  viilgaiis decssct ,  revoca 

tur  cx  iiiss.    Ilic  iioiaiur  violeiitia  Orieiiialibus  qui  t\  runt,  lioc  est,  ab  iis  quos  modo  anatlieiiiaie  damii 

bomoeusion  dereiidebani  iilala,  ul  Arimineiisem  blas-      Vid.  lib.de  Syiiud.  n.  91. 

plieiiiiain  snsciperent. 

(/)  Mss.  Colb.  ct  Mart.,  btasphemias..  condemna- 
teriinl.  V.auc  blaS|iliemiam  interprotaiitur  eruilili  se- 
ciindam  rormiilam  Sirmiensem  lib.  de  Syiiod.  de- 
seri|it;iiii.  Idi|uc  piilani  ab  Afris  facliim,  qund  a  Cil- 
lis  :  ipios  llilarius  lib  de  Syiiod.  n.  2,  lestaiur,  rfiis- 
.sam  e  Sirmiensi  oppido  infidelis  jidei  inipietulim  dani- 
nnsse.  Huc  lameii  discrinieii  ponuiit,  quod  Calli  eain 
staiiin  aUjue  ediia  cst,  ab  ip.^isiiict  aucloiiliiis  acce- 
pcriiit;  Alns  aiiiem,  cuin  jam  ;iuclures  illius  puderel, 
iiiissa  sii  o|iei'a  Risilii  accrriiiii  eurum  advcrsani. 
Iliite  opinaniur  Dasiiium  a|>ud  Sozum.  I.  iv  ,  c.  -2'i, 
:ili  .^caeianis  insiiiiiila  um  e.^se  ,  quod  cuni  Gemiii.io 
tt  l'rsac.10  et  \alcnle  colnmuiiionein  se  habcre  f,cribens, 
«vj  tnnuit  apiid  i'/'i>'ic(i33  Afritui  'iccksmfci :  el  pust 


(j)  Hicronymus  in  Cbronico  scribit.  Coiislaniinum 
a  baptismo  iii  iuvresim  lapsiim  esse.  Tradii  qiK>i|uc 
Lncifer  Calaril.,  I.  de  Ueg.  aposl.,  illum  se  ad  Aria- 
nos  contulisse,  el  iib.  1  pro  Ailiaims  ,  ipsi  perosmu 
fuissc  Anianasiiim  ,  qiiod  iiulueiilCf^se  Ariaiius.  Ili 
qiiem  lociim  'lilliiis,  Hinc  npp,irei ,  iiiijuii  ,  Impcro- 
torcm  Coiislaiiiinnin  Hagiiuni  in  feiieciaie  fuiste  Aria- 
niim :  quod  pUrique  e!i:im  hisiorici  narriinl.  Aliiid 
lamcn  seriplis  suis  maiidarmii  iinu  mudo  Uilarius, 
ted  ei  Alliaiiasiiis  ad  Sulit.;  Epi|di3uius,  ii;cr.  Gd,  11. 
12;  Auilirosiiis,  Or.  de  obiiu  Tlieodosii,  n.  iO,  eic. 
Iiiio  Aiiiniiiensis  Coucilii  ca.ibuliei  p:ili'<>s,  Fi'a:;m. 
VIII,  n.  '2,test.iniur  Cunsiaiiitiiuni ,  cuiii  lldein  Me;c- 
nam  icncrol,  baptizatum  ad  quictcm  Dei  comui' 
griiose. 


m  SANCTI  IIILAim  LI'1SC0I'I  LIU.  UKST.  a)NST    IVIIV  601 

viiiuniquc  juJiciuin  ciiiii  |iau<.is  vii<-llilibu»  luis  pru-  A  iiieiiurr.ilnlis  ildrfnMiiiir :  riiiii  :ii|u.t  fli  \iiiuiii ,  ( iini 

i|iiiiii|UO  iiaiiR.s,  !>alui:iiis  i|iiiiii|ui!  tiiiililius  viniriuii, 


r.inis  \u)  iiupuguuK.  Si'il  iiou  licct  lilii  iiuiic  rogni> 
|K>ieuU  eituiii  iu  piitiicruiu  iu.cjuiiicarc.  Kxstaniciiini 
litierx  ,  quilms  iij,  quiuj  lu  criiiiiuo^uiii  puias  ,  pio 
liiiic  e-su  kMSCC|iliiiii  (/')  ilocctiir  Aiuli  vcrliuruiii 
saiicUin  iiitclligiiitiaiii ,  aiidi  Kcclc^i.c  iiu|i>'riiirla- 
l:iiu  ciinsdiutioiiciii,  aiitli  |i:itii<  lui  piuicssain  flilciii, 
iiudi  liuui.iiix'  spei  coiilidiMiteui  scciirilaiciii,  :iiuli 
liiL'iclic:i>  tlaiiiuatiiuns  |iiili|icuiu  siusuui,  ciiiil':llii;u 
tc  diMuiu  ieli|;iiiuiN  liusicui,  cl  iuiiiiicuiii  iiiriiiiinis 
(e)  .saiicloruiii ,  cl  |iat<:ru:i-  piuialis  lix>rcdciu  rcbel- 
lcm.  {(1) 

AddiUiuieulum  fx  libris  Je  Triiiiiali', 

28.  Ex  lib.  II  d*  Tiiii..  iium.  G.  Patcrest,  ex  quu 


citceiito  sexu  cl  retate  relii|ua ,  repleul  fiaguienii-. 
ciipliiiiiis  duiiileciiu.  Ites  ccriiilur,  ct  iie^ciliir;  (il, 
ct  iioii  iiiliirgihir;  ralio  uun  aiiprcliciidilur.  cffi;- 
cliis  iiigi':  iiiii .  Suiltuiu  csi  aiiiciii,  raliiiiiiiiain  iu  c» 
iiiiuisitimiis  inlciidcre,  in  ijiio  cnnipri  liondi  iil  iiiiile 
HnaTiliir  per  iialuniu  su.iiii  iiuu  pot -st.  Ul  enim 
iiicnnrralii  is  cst  l',ilcr  i;i  co  quinl  iiii^fuiiiis  csi  ;  iia 
ou:irraii  Kiliiis  in  coqiiud  niii^cniius  csinnu  poicsl  ; 
qiiia  iiii;i'iiiii  csi  iiii:ij;o  qui  gcnitus  cst.  Cuui  cuim 
scnsii  a»()iie  vcrbis  inngiiioni  .ipprclicndiinns ,  iic- 
cessc  est  (/t|  eiiain  euiii  cujus  iina^u  csi  consequj 
inur.  Sed  invisiliilia  persC'|uiiiiiir,  el  lucoinprclieii- 
siliilia  lcul:iioii$,  quiljus  iuiclligoniia  adconspica- 
nmnequoil  esl  coiisisiit.  lp>o  iii(ilirisio  ci  perCliii- 1)  liilcs  rcs  ei  corporeas  coarrtalur;  nuii  crulie-ciiuus 


i^tuiii  (iri^o  oinuiuiu.  Ca'icruiu  (e)  es^e  cjus  in  .scsi: 
os(  :  iion  aliuiidc  i|U<>d  csi  suiucns,  scd  id  ijuod  cst, 
cKse  atque  in  sc  obtincns;  iiiliuitus  ,  qnia  iioii  ipsc 
in  aliquo,  sed  iuir,'^  cuni  omiiia  ;  scniper  cxlni  io- 
cuni,  quia  iiuii  cniilineliir  in  loco;  sciupur  aiite  :c- 
vniu  ,  <|uia  tcinpus  ali  eo  Ost.  Currc  sciisu  si  (|iiiti 
ci  piitas  iiltiiiiuiu  csse,  cnm  semper  invfiiics  :  ijuia 
cnm  s-einper  iiaend.is  ,  scniper  est  qnod  iutcndas. 
SSinpcr  antcm  lucnm  cjns  iutiMiderc  584  ''^  ''''i 
Cbl,  ut  ci  Cssc  ([)  siiic  iiiii'  est.  Seiin»  in  eo  dclicict, 
iion  n:ilnra  cl.iud;'iur.  licruni  revolve  ten  pora,  cs-o 
scinper  invcnies:  cl  cuin  calculi  iiuiiicrus  iii  scr- 
inotic  dcfeoerit,  Iteo  laiiieii  seiiiper  csse  noii  delicii. 
Iiitelligeuliain  coiiimovc,  et   iuluiu  iiiciite  complcc- 


.stiiliiii  c,  nui  iio.siiieiipsos  iiicligi<isit.'Uis  argiiiiiins, 
l>ei  arcaiiis,  |»ci  virtiitilios  cnlnirii.untcs.  Qiioiiiudo 
Filiii.s,  cl  undc  Fi'ius,  elqun  daiuiui  l>alris,  vcl  ex 
r,iia  sit  poriionc  natus  inqiiirnuiis.  Ilabucras  iu 
cvoiiiplo  o|ieiaii()num,  u(  crcilcrcs  Hcnm  eriiccrc 
posse,  quurnni  inlclligcrc  cflicicniiuin  uiiu  possis. 

oO.  Ex  iiuiii.  19  ejuidtiii  lihii.  Qii cris  (|iianio<lo 
sccnndiiiu  Spirititiu  iiatus  sit  Filiiis  :  ego  le  dc  cur- 
pmeis  rcUii!)  iiiierrogo.  Non  i|inci°o  ituoniudu  u:itui 
cx  virgiiie  sit  :  an  detriinentniu  sni  ca:<i  perfcctani 
ex  se  c.irneni  585  gcncraus  perpcs:ia  «il.  Et  cerle 
iiou  siiscepil  qnud  edidii :  »ed  car-i  caruiMii  sine  cle- 
ilieiitiiruni  iiostrornm  p:idui'C  provexit,  cl  pcrfccinill 
ipsa  de  suis  no:i  inituinula  gciieravii.  Kt  quideiu  fas 


lere  ;    iiibil  lenes.   Toium  lioc  babel  iclii|uniu,   ic- C  csset,    tiun  iuipossiliile  in  beoopinari,  quud  per  vii- 


liquutn  autcni  lioc  scinpcr  i.i  toto  csl.  Frgo  iicqne 
totuiu  est ,  eni  roliqiiutn  esl;  neque  rcliipinm  est, 
cui  est  omoc  ijuud  tutuiu  cst.  Rcliqiiuiii  cniiu,  puriio 
cst ;  omnc  vero  ,  qn<i<l  loiuiii  est.  Ocus  aiiteiu  ct 
iib:nue  Cst,  et  totus  ubii|ue  csi.  Ila  (3)  rogi(inc;u 
iiilclligeiitia;  exccdil,  cvtri  qnem  niliil  esl,  ct  ciijns 
cst  seinpcr  ul  sem|ier  sit.  Ila  e  vcrit:is  ost  s.acraniciili 
Dci.lioc  iiii|icrbpica!iilisnalur:unmiieu  iiiP;iiru.  Driis 
invisibilis,  iiiilf.ibilis,  iiiliiiitu>  :  ad  i|uciii  cteUxjiion- 
dum  scrino  sile  i(,  et  iuvesiigandum  sensus  liebc.it, 
ct  conipleotciidum  iiileliigeotia  coarctctur. 

29.  F.xlib.iit  de  Tiiii.,  uum.  18.  Volcns  it;ique 
Filius  bujus  nativiiatis  sua;  lidetn  ficere  ,  fnclorum 
suoruni  iioliis  pnsiiit  cxcmpla,  u(  per  inenarrabiliuin 


tutom  ciu."  possibile  fuis^e  iii  boiuiiie  cogoosciuiiis. 

51- A"x  itiim.  ^O.  Scd  te  ,  qiiisquis  cs,  iuvestiga- 
b;l  a  scctai.tcui,  et  divinoiuiii  sccrctoruin  ;it<|uc 
VMUtiim  giaveiu  arbilrnm  cuiisolo,  ut  tiiibi  Iinpc- 
nio,  et  tantuin  dc  niiinibus  Dcu  ut  suiil  ab  co  diria 
( icdcnti,  raliDiieiu  saliem  lacti  isiius  atfcras.  Doiui- 
iiuiii  aiidio,  ct  <|uin  liis  credu  qua;  scripta  t\n\l,  scio 
j  i!ii  posi  resnrrectionein  frcqiieiitcr  vi.leiiduiu  se  iii 
(cijiuic  piabuisse  iiiultis  noii  crcdenlibus  ;  (i)  tcrlc 
Tb  iiii;c  iion  nisi  cootrectaii»  cjiis  vuliieribus  credi- 
tnro  ,  sirut  ait  :  Niii  videro  iii  maiiilms  ejiii  (j)  fign- 
Kiin  tlaioruiii,  et  niisero  diyiJuui  iiieMni  ih  lociim  cla~ 
ruiuiti,  el  miilani  miiuum  meain  in  lalux  ejus,  iion 
endam  (Joan.  xx,  25).  Doiiiinus  se  ad   oiunem   iii- 


gcslurum  suornm  cfficieniiam  de  virtulc  nativit;ilis  D  tclligenliaj  nostrx  iinbccilliiatcmaccumtuodai.ct  dn- 


(11)  In  mss.  Martin.  et  Colb.  pro(anus :  e(  niox, 
iiKncre^ni  iioieiitiam  in  poslerum,  etc,  ubi  Bandinus  ac 
Latiniiis  iiialeb.int  reyno  fiolienu. 

(b)  Iidem  iiiss.  doceur.  llic  lu.ninie  respiciiur  vo- 
oabuliiin  boiiioiision,  cojns  aiiibi'^uil:ileiu  nlijeclaic 
li:cretici  solehaiil .  ut  palct  cx  liis  libri  <le  Synod.  11. 
'Jl  :  Inierprelati  1'iiires  nostti  tunt  posl  iiinoduin  /Vi- 
ri7'naiii  lionionaii  proprieiuiem  reliijiote.  kxitunl  libri, 
manctcoutnentiu. 

(r)  Bad.  ol  Fr.,  aucdniim.  I.iid.  Mireus  alquc  1. 1- 
liniiis  ,  (jniriim .-  s.i|icnoniin  inintcninrcs ,  <)uil<iis 
tintciiirum  lucmoriii  cuiuiuuiiiiuudi  pr:cccpiiiiu  cx- 
plicalur. 

(d)  lii  codice  liasilioa'  Valioaiw  liie  abvilviiur  li- 
licr.  V!uidi|iiid  auiciii  supcicit  cx  libru  dc  Tiiniuitc 


buc  Iraiislatiiin  ost ,  iicc  saiis  aptc  adsutuin.  Quo- 
circa  paruin  abfuil  quiu  umuiiio  suppriuieretur. 

(e)  .\best  esse  a  mss. 

(/")  Evcusi  hic  adjiciebaiit  Miiipor;  rcfraganlibus 
niss. 

((()  Sic  Dad.  ct  Cr.  u(  lib.  do  Trin.  Alii  veru  lihri, 
rcligioiicni. 

(h)  Mss.,  iiii-cise  e»l  cum  eo  cujus  iinago  etl,  coiuc- 
iju.^lur  ;  iii:ile.  PcjiiS  auteiii  ediii  ,  'fMui  cii.m  »cn.»ii 
(i/i/iit;  vcrtis  iiiiiniinem  appreheniliiinut  necene  ctl.cum 
ciiin  ciijus  iinaqo  etl  conteifurmiir. 

(1)  Fdiii,  (.■|Y(/i.  TAoma-.  clc.  Mss.,  (.'frr*  TAi-iMUs 
uuii  niii  conliiclis  eins  vulneribus  ciedituruin  >c  uil. 

(j)  lll  IU3>.,  /l.llCIIM. 


IIOj;  AliMONIIIO  IN  i.ii:. 

Iiiiatic^i  iiililfliUDi  s.iiisr.iciiiitis,  arruiiiiiii  \irMiiis 
iiivisibilis  U|>eraiur  :  r»rli  nilioiieiii,  i|ui$i|Ui><  (n)  viis 
(■rcle&iiuni  rcruni  scrui»ior,  cxpoiic,  Frant  (li->ii|iuli 
iiicliibi,  cl  eccrciii  posi  passiniicin  l><iiiiiiii  cdiiinncli 
coiiitcdciaiit.  noniiiius  'riionia:  li'lcni  piupo^iiis  coii- 
ilitiiinibii'>  connnnaiunisi  assistii,  |>:ilpanili  corporis, 
ct  conlrcciandi  viilncii-.  ohinlil  rK'uli;iiciii :  cl  iilii|iic 
i|ui  coiii|  uiicliis  icco;;nos(eii(liis  sil,  nccfsse  ct  iil 
corpus  in  inio  esi  coiii(iuiicius  iiimloiii.  Qui  ro  cr;;o 
pcr  (|iias  clausic  (Ioiihk  (laiics  scsc  coiiinrcus  intu- 
leiil.  |)illgciilcr  cnini  Ev;iii;:clisia  cxprcssii,  (licciis  : 
Vi>i|j(  JciUt  januii  rtausis,  el  tletil  iii  nicviio  (liicipu- 
lorum  {!))  suoriim  (ll<id.,  iG).  An  conslrucl.i  paiietum 
pcnetrant,  golidam  liRnoriini  iiatnrain  iiiipciictrKlii- 
lciii  transcunii?  .Sioiii  iiaiiiijue  corporeiis,  iioii  st- 
iniilaiiis  uut  taiiax.  S,ei|u:iiiiui  cr{;o  i  cnli  lucntis  iu:i; 
|iciii  Iraiilis  iiigrcsMini,  ct  cuni  co  cl:i(Haiii  dunniin 
iiilci!igciili:e  Ui:c  visns  inlracat.  Iiilcgrn  siiiit  oniiiia 
cl  (ibscrata  :  sed  cccc  as^istii  inedius,  cui  per  vir- 
tntcni  snam  univcrsa  snnt  pcrviu.  Invisibililius  c:> 
liiiiiniaris  :  ego  a  tc  visibiliiiiu  cxposco  rationoin. 
Niliil  ccdit  c.\  solidu,  nequc  pcr  n.itiirani  siinin  ali- 
i|iiid  taiiupiani  l.ipsu  insensibili  ligna  ct  lapidcs  ad- 
niiilunl.  Corpus  Dnmini  a  scsc  iioii  dclicii,  ut  sc^e 
rosiinial  ex  niliilo  :  ct  undc  ipii  assisiit  iii  inedio 
cst?  Odit  ad  h:i'C  el  scnsuset  scnno,586  cl  evira 
ralionem  biimaii:iin  esl  vcritas  facli.  Idciico  erf;o  ilt 
de  naiivitaie  (c)  ralliinns,  ita  cl  de  iiigrcssu  Dnmini 
mcntiamur.  Dicainiis  faciuiii  iioii  luisse,  ipiia  intd- 
ligcniiain  ficti  iion  ap|irelieiidiinus  :  cl  cessanle 
•seiisu  noslro,  f.icii  ipsiiis  ccssci  cffcctus.  Sed  iiieii- 
il  iciiiiii  iioslruni  fncli  lidcs  viiicil.  .\itslilil  Dnniiiiiis 
claiisa  donio  in  ineilio  (liscipulonim  :  ct  Kilius  esi 
natns  ex  Halre.  Noli  iicgare  quod  siclcrii,  (|nia  pcr 
liiieiligontia;  inriniiitaieni  c<insisicntis  non  (d)  con- 
•'i;(tuaris  iii(ro:luin  :  noli  nescire  ipiod  ab  iiigeiiito  el 

(«)  Mss.,  quitquis  Imres. 
[b)  llic  u  inss.  abesl  diimlax.il  nuoritm. 
{c)  Kursum  liic  edit.   (allimur  :  denuo  emcndan- 
lur  ox  scriptis. 
(d)  In  iiiss.,  sequarit. 


l.O.M.  .M  XI: NTIIJM.  fioe 

A  pci lecio  Heo  pitrt  uuigemtus  el  perfecliis  lilius  Ucns 
tiaiiis  sii,  (|uia  scnsuni  etsermonem  liuinaiia'  naliiraj 
virius  gcneraiioiiis  exccdat. 

5'2.  f.T  nu»i.  21.  Et  iimiiia  ipiidcni  iiisiiper  imin- 
di  opira  ades^e  iii.bis  in  tcrliiiioniuiii  pos:ifnl,  11« 
ambigeie  de  Dci  icbHsaii|iic  viriuiilius  f.is  cicileie- 
niu>.  Sid  iii  i|isam  vcniaicni  iiiliilclitas  nnslra  pni 
cuiiit,  ct  \ioIciiii  iii  excidiimi  Dci  potcstiiis  irruiii- 
piiiiiis.  Si  iiceivl,  ci  ciiipoia  ci  niainis  ad  ciclum 
lcvarenius,  solciii  astraiiue  calcra  ainiiii  cuisiis  snis 
Jiiiiitibus  protiirbareiiius,  ptiiiiiscercinus  dccessus 
Oicani  ct  acccssus,  flucnia  eli.nn  loiitiuni  inbibeio- 
iiius,  et  iiaturas  aiiiiiinuui  rcrerrcmus,  coiiciiieremus 
fiiiidaniema  tcrr«,  ci  toio  in  hac  opcra  Uci  parri- 
ciilio  dcia-viremus.  Sed  bcne  csl,  qund  iios  iiitra 
B  banc  ni(<dcsiia;  ncccssit.;iein  n.iiiira  corponim  d<  ti- 
iict.  Certc  iKMi  falliiiiits,  qiiid,  bi  bceiei,  csscniiis 
aciiiri  :  namipie  qiiia  (c)  possinrius,  profana  volmi- 
talis  atni:icia  naiinain  vcritaiis  ciiiivclliiiius,  et  bcl- 
l;im  dic  is  Dei  c<iin|iar.iiiiiis. 

5.5.  E.i:  tib.  II  de  Trir,.  n.  l).  Ccs^cl  didor  qticre- 
iariim.^  N;itn  te,  qiiis(|Uis  cs  qiii  li.cc  icqnires,  iion 
revoco  iii  c\cel.snm,  iion  in  ampliiiidinciii  leiido, 
iioii  deduco  iii  probiiidum.  iNnnne  :c(piatiiniiler  igno- 
rabis  Ciealoris  nativitatera,  igiiotan.s  origiiicm  crea- 
tuia:?  lliic  salictii  rtwiuini,  beniisne  |c  geiiilnni,  ci 
(|u:e  cx  le  geiicreiilur  iiitclligisy  !\ui>  quuTO,  scnsum 
uiiilc  lianseris,  vitam  uudc  sonitns  sis,  iiiiclligen- 
tiam  unde  adeptus  sis,  qualc  sit  quiid  iii  ic  esi,  odor, 
sciisiis,  visus,  auditus;  certc  nemoqnod  facil  nescil : 
C  quuTO  unde  ista  liis  (f)  qiid»  gciicras  inilulgeas,  qua- 
liter  sciisum  iiiseras,  ucnlos  ?ccciidas,  ror  aliigas. 
n;i'e,  si  potes,  enarra.  Habis  eigo  i|iiud  nescis,  cl 
iribiiis  quoe  iinn  iniclligis  :  xqu:iiiimiter  iiiipeiitus 
iii  luis,  insoleiilcr  iii  Dci  rcbus  ignariis. 


(«)  El  lilc  cditi  pariiciilam  negantem  pralijjuut ; 
rcnitentibus  mss. 

(/)  Aliqiioi  niss.  i/uiius  riliiicris  :  mo.\  Micli.  ciyr 
affligas ,  noii  cornffigas. 


ADMONITIO 

m  UBRUM  CONTHA  AUXENTIUM. 


I.  Liliro  lioc,  nl  cum  llicronymo  (dr  Scrip.  ecrl.)  J) 
li^qiiaiiiiir,  elcgaiite,  liilarius  de  snis  cum  Auxcniio 
Mediolaiii  gcslis  callioiicos  cerliorcs  l;icit.  Ilinm 
Ctinslanlii  teinpiirc,  ac  |iroindc  aiile  anniiiii  3G1, 
edituni  c«se  rirpngnal;  ipiamvis  lioc  sntiarc  videaii- 
liir  expendeiidn  sito  ioco  Facundi  llenniaiicnsis 
verba  {Farundus,  l.  111  SpicU.,  p.  118).  Ncque  iiia- 
gis  vcrilaii  coiisentanca  esi  P.jrnnii  ac  Olondelli  soii- 
tciitia,  qua  cum  aim  >  500  scriplnm  volunt  ciim 
co  lcinpore  ililariiis,  Hieronymo,  Siilpicio  .Scvcro  et 
i:rcti;f)rio  Tnronensi  aucunibus,  e  vivis  txeessisse 
'iiiiiprulietur.  Deccptus  uteiquc   fnil  cx    nicndosa 


piiorum  editiitntim  lertione,  qua  Ameniius  iia  scri- 
bcbat  miin.  12  :  iion  oporlere  COO  epncoporum  iini- 
IrilCiit  po.U  Inntos  labores  ex  ronleiilioue  paucorum 
liominmn  refricnri  abjectis  dkcbetis  ntile  nmios  dc- 
cem,  ul  de  cdiilemplu  Aritoiiiensium  deirelorum 
anie  annos  decotn  cdiiormn  coiiqueri  viderctur.  Vc- 
runi  ex  ea  ipsa  lecllonc  jain  caslignia  inleriiosci 
verius  pntest  liujiis  o|ieris  tcmptw.  Cum  cniiii  pro 
ahjeclis  decrelis  unle  nmios  decem,  iegcnduiti  sit  ub 
vbiectis  (vite  uiinos  deceni ;  cnmqiie  Auxcnlins  qiios 
tllcs  abjeclot  iniclligal,  subindc  declaiet  liis  poslre 
lii(5  cpislolu;  Stue  vcrbis  :  Sic  oiiiu   ((ii/i^isfc/  .Scii,- 


(i07 


smm  iiiLAmi  chscupi 


60^ 


miat  vesirii,  quia  ijiii  jiiiiiduduiH  depotiii  iiiiii,  hoc  A  inlerpe ll»tionc  siiggcssll,  Aii\iiiliuai  alil«r  crcderc, 


til,  llilaiius  €l  F.usehiui,  conleiiduiit  ubiqne  fcliix- 
mala  facere  :  liiiic  laiiUiin  scqiiiliir  ,  srriplaiii  es>e 
AuKcntii  epi^tulaii.,  el  periixle  rcliijiiufn  opus,  de- 
rciii  annos  post  qiiuin  duo  illi  roriissiini  Prsrsulcs 
abjecli  fuere.  At  veni  Cusebiuni  a  concilio  Mtidiola- 
iicn>i  aniii  3S5,  a  Ddcrrcnsi  autoui  aimi  356,  liila- 
riuin  iu  cx»lliuin  cjeciuin  fuisse  nenio  ignorai. 

II.  Prxierea  ut  o|>eris  liujiis  tenipus  ceriiiis  di- 
gnoscalur,  explorare  juverit  quando  Viilentinianus 
Mediulaii:  verbalus  sii.  Ililarii  eiiiin  cuin  Aufciiiio 
congrcssiini,  illo  ibi  comnioranlc,  habituni  fuisse ina- 
nire«iiim  est.  Mcdiolaiii  auleni  Valenliiii.inum  anno 
36i,  idenlidem  vers.ilum  cssc,  fldein  raciunt  re- 
scriplu  iiidc  boc  ipso  aniio  data  knlendis  juniis,  13 


quaiii  rex  ipse  aul  onincs  alii  cxistiiiiareni.  ilinc 
cuiigresMis,  cujus  gesia  lioc  libro  nuriantur,  jiissu 
regis  liabilus.  El  li:cc  qiiidriii  oninia,  qiix  ex  ipsis 
llilaiii  verbis  assci|ui  aut  ccrte  subodorari  esi,  in 
id  teinpus,  qiio  V.ileiiiiniaiius  Mediolnnum  priiiiuiii 
|;erveiiii,  ac  proinde  in  aiinum  5G4,  longe  niagis 
qiuiii  in  siilisuqueiiicni  coiivcniuiil. 

IV.  Ncc  niovtTC  dobei,  quod  Auxentiiis  Euscbiiini 
ci  llilarininaiiic  a'  nos  deceiii  aljeciosseu  deposilns 
vocct.  K:i  ciiiin  vcrba  h.iiciici  suni  iii  .cslu  dispula- 
tionis,  qiii  quii  niclioreni  caiisnni  siiain  faclui,  liy- 
pcrboliccloqiiilur:qnuiiiudoproxinicaiite.\riniineiisis 
Concilii  (quu  Siil|iicio  lesie,  eiqiie  coniientiente  Alha- 
nasio  {Sulp.   pag.  252,  Atlianas.  de  Syii.  p.  874    el 


kal.  Jul.,  1i  kil.  se|il.,   prid.   non.   novemb.,  nec- R  rpi«<.  nd  .4^r.),  non  niulti  supra  qindringeiilos,  inio 


nnn  15  ct  7  kal.  dcc.  Neque  niinus  liquet  ex  vuriis 
rcsciiptis,  enni  in  cadem  urbe  inaximam  aniii  sub- 
sequentis  parlem  iranscgisse.  Porro  Ammiani  {lib. 
xxvi,  e.  G)  lesiiflioiiio  ac  pluribus  aliis  nioiiuinenlis 
consiai,  Vuleiiiinianum  nie..se  novembri  anni  305, 
vcnisse  Parisios,  neque  aiiiiis  subsequentilius  a  G:il- 
liis  decessisse.  Unde  cuni  pcrspicumu  sii,  praedic- 
liini  i.'oii!;rcssuin  anlc  menscm  nuvembrem  ann.  365, 
fiiisse  liabiluiu;  inqiiiriiiduni  duiiiiaxat  rest:it,  tia- 
bitiisiie  sit  aiino  565,  au  364.  Ncuiniiii  qiiideni  ccrio 
delinire  licct :  postremuu)  laiitcn,  ciinsiderata  coii- 
gressus  hujiis  occusione,  ct  icrum  iii  eo  gesiariiin 
scrie  explicala,  longc  probabiliiis  a|iparebit. 
lii.  Eusebius  Yercclleiisis,  Rulino  leslc,  lib.  i  Hist. 


juxt;i  Maxiniinuni  Arinnuin  (apiid  .iui;us(i/i.  coll.  eum 
eodtm  ilaxini.  ii.  2)  trecenli  et  triginta  duintaxat 
coiivenere)  sexceiilorum  (uum.  ii)  epiuoporum  nni- 
(niftn  jaclilare  non  eiubescii.  .Sed  ct  haiic  synodum, 
qiix  sobirde  ab  oniiribus  cxplosa  est,  liaud  scio  :wi 
fKleiiter  adeo  anno  365  kiudare  aiisus  csset  iiomo  ii- 
dei  simuland.f  sludiusus. 

V.  Ad  hiijus  Tractatiis  complcmcntum  desidera- 
tur  libelliis,  qiieni  regi  sesc  obiulisse  et  cpistolx  sux 
subiexuissc  lestaiur  llilarius  (num.  6) :  desideralur  ct 
Ariniiiicnsis  (ides  ,  quam  una  cuin  libello  suo  Auxen 
lius  se  Valciiliniano  tradidisse  sub  cjusdeat  lilielli 
(iiieni  roininemoral. 

VI.  Neque  defuerc  qiii  aiiibigerent,  aii  eain  .\iixcii- 


Kccl.,  cap.  30,  post  Alexandrinuin  coiicilium  unni  Q  tianue  fldei  expositionem ,  ciijiis  es«mplum  num.  U 


562,  iii  lialiam  rrdiens,  Hilarium  nostrum  ibi  naclus 
est  ad  reslauraudas  hujus  regionis  ccclesias  sedulo 
incuinbcntem,  eique  sc  in  idera  opus  adjunxit.  Sicut 
aulcin  dubiuin  nun  est,  quin  duo  illi  viri  id  tuin 
iii:ixiine  :>diiisi  siiii ,  ni  Italiam  Auxentio  iiiniqu.nii 
iicquissiiiMi  pcste  liberarent;  iia  iioii  est  anibigeii- 
duiii,  quin  lixrelicus  ille,  qui  lidcm  pro  lemporc 
siiiiulare  noverai,  staiim  alquc  imperaturis  iiovi 
opporluniias  dui:i  est,  eos  apiid  ilium  prxverterc 
coaatus  sii,  a  quibus  exiiium  sibi  iinpciiderc  pnc- 
videbat.  Iliiic  faciuin  est,  ut  liilariuin  el  Eusebiuni 
apud  iniperaioreiu  iiiraiiiaret  (num.  ii)  uti  schisina- 
tnin  auciores,  ct  ecclcsi:c  .Mediolanensis  perturbatn- 
res;  dum  silii  (iiimi.  5),  qui  uiia  cum  Kege  Glirisium 


proiniilitur,  gerin:inain  halieremus.  (J.niinvis  eiiini 
subjectus  ad  calccni  hujiis  episto!<e  Auxeniii  tibelliis 
lioc  noiiiine  iiiscribauir;  iii  eo  lamen  nun  ufiTenilcrc 
verba  illa  ainliigua,  naium  Deiun  verum  fUittm,  qu:c 
iii  Aiixeiitii  expositione  frauduieiuer  ad  rallendiiin 
composila  Uil:irius,  iiuni.  7,  relcgit  ac  rcprebendit. 
Ucindc  in  codcm  libillo  akum  illis  videtiir  dc  Nicux 
iii  lliraciu  gesiis  siiciitiuin,(|ua)tamen,  uii  ex  niim.  7 
liqiiet,  Auxciilius  ab  ipso  sennonis  sui  exordiu  sancia 
csse  tesiaiur. 

VII.  At  priiiia  illa  ac  prxcipua  dubit^indi  ratiu  jain 
iiulla  est,  ubi  verbormn  ainbiguitas  apparel  ex  anli- 
qiiissiiuo  codiceS.  Petri  in  Vaiicano  restituta.  Altcra 
vero,  cuiu  cs  diversa  uiiius  ejusdcmque  synodi  ap- 


tieniii  vereqiie  Dei  filium  aiilc  lenipora  gciiitum  pro-  D  pellationc  natanit,  facile  solvitur.  Qux  enira  .\uxen- 


liiereiur  (iium.  12),  iiiii|ue  :i|iud  pnpuhim  iiiurebant 
hxreseos  nutam.  Tum  (uuiii.  6)  rex  p:icis  siudiosiis, 
qui  forte  ticui  ecclesias  ab  Auxentio  occupntas  ipso 
advenlu  suo  per  vim  ci  rri|iere  a  cleniniiia  sua  alic- 
iiiim  duccliat,  il:i  ccnscliui  rcgia  iii:ijest:itc  iiidi;;nuiii, 
ut  ipsc  iii  :iiigulis  religiiuiis  su;c  riilium  cxcrccrct  : 
graiuhitus  ckt  lidem,  iit  sibi  vidoliatur,  cntholicam 
ab  Auiciiiio  asseri,  adeoquc  pusso  se  adveniu  suo 
populuiii  b:ioieiius  ab  episcopo  sua  abhorrcnlem  in 
iinani  coniiiiunioncui  rediicerc.  Iia(|ue  siiic  niora 
cdicto  (/did.)  gravi  vciuil,  iio  deinceps  a  quoquain 
Meiliolaiieiisis  cci'le»i:i  pcrUirbarullii'.  Edicln  luiio 
Ii'.i'i1iii'iiiliiiii  uiiij  IManils    cii;i:ii   lii>|i<'i'iiiiij 


tiiis  ad  cxtollciidaiu  Gdei  sua;  rationcm  itxieulorHin 
liomimim  Ariniini  gesta  mendaciter  jactiial,  ea  (lila- 
riiis  adcamdein  depriiuendamNic.TX  in  Tbracia  per- 
paiicorum  csse  prxdlcai.  Ao  enini  ver»  Arintinensis 
Cniicilii  noii  alia  fldcs,  nisiqiix  Nicx:r  Bilbyula  edila ; 
niilla  proprio  gesia  ,  nisi  quibos  Arii  secialtires  aua- 
ihciiiatu  feriuntur.  Quia  lanien  formula  Nic:va<  iii 
Thracia  cusa,  et  a  p:uicis  tubscripki,  AriniiniUndciu 
per  vim  inducia  est ;  caiu  llilariu':,  quam  atttc«  Ni- 
ca>a>  iii  Tliracia  dixcrnl,  eiiain  Ariuiiiicnsii»  syuodi 
nuncupari  permittit  bis  vcrbis,  Sidde  Auminetiti  ty- 
i:(ii/u  niliit  dicaiiiui,  quibu.i  cum  proximc  adjiciul. 

'ii'-r     ol'  i'i/'ii(6i(i  ,il    i,'Ug„'il     ..'•iJOfiiM    ■    'il    i'lia'U 


60»  LIBCIV  CU.NTKA 

i.ii)Mi>>    Adxeiilii  cniisam  niliil  juvari  s:iii$  ostcnJit.  A 

Mll  liaijue  cx  duplici  illo  capite,  cx  c|uo  dul)ius 
xidebatiir  Auxcutii  libcllus,  iiunccerlius  ei  .isscrilur. 
Cxiera  etiam  convciiiunt.  In  co  quippe  vcrsuius  ille 
iKrreiicus,  nuin.  13,  |>roCtelur,  qiiod  Hilariuseuni  af- 
Hrmasse  nuial,  se  Ariuin  nuinquim  scisse.  IJcin 
conlestaiiir,  niim.  il,  llilarinni  olim  depnsiium  .lul 
nccusatorisauljudicis  personaiii  babcre  non  debere: 
qiioJ  silti  ab  co  objeciuin  slrenuus  Cbristi  conlcssor 
ii.irral,  num.  6.  Qiii  quidem  eisi  iinnnulla  conrulat 
l.iinquAm  ab  Auxenlio  asscrta,  (|ux  in  ipsiiis  libello 
iion  cxsianl,  e.-i  baod  dubic  purtiiienl  ad  i|isa  Nic:e.e 
Tliracix  scu  .\riinini  gesta,  qux  illc  totu  aninio  am- 
plexalus  libcllo  suo  sulijicienda  curaver»!. 

IX.  Toiuin  lioc  opus  in  antiquo  codiccCarnclen- 
sis  ecclesls  inscribiiur  :  Ejntiuia  ad  CaiUolicot  de  £ 


AliXKNTItM.  610 

Aiixenlium  :  iii  quinqiic  .'iliis  :  Trnclaltti  Vi'l  libcr  eon- 
ira  Auxentiiim  Ariannm  Epiicoimm  JU cdiolaiieiiiem, 
Ilis  r.ivei  Hicronymiis,  a  quo  elegnnt  coulra  Auxen- 
liiiin  libellus  appellatur.  \iilgatus  titulus  :  Conlra 
Arianos  vel  Auxeniium  Sledioliuiensem  liber,  ex  veier- 
rirao  nis.  S.  Petii  de  Urbc  esl  exprcssus.  Reipsa 
Cjiislola  est  ad  catliolicos  ciintra  Arianos,  quos  cxor- 
diiiiii  speciai ;  sed  nominatim  coiitra  Aiixciiliuni,  dc 
cujus  secuin  gesiis  llilarius  caibolicos  adiiionci.  lii 
liis  oinnilius  cum  erfja  Impcraioicm,  a  quo  iiiiijua 
passus  crat,  scduto  ac  revercnii  ;iiiinio  .sc  Kcrit;  p:i- 
lam  facit  se  pio  su.i  causa  ncscire  ira^ci,  snoquc 
cxcmplo  conlirm.ll  siimiiKim  principibus  cxliibcii- 
dnm  esse  rcverentijni  :  luni  \ero  maxime  cis  ignos- 
ceiidum,  cuin  cx  iiuprudcntia  aut  nrrors  pcccave- 
riiil. 


^^  SANCTI  IIILARII 
CONTRA    ARIANOS, 


AUXENTIUM  MEDIOLANENSEM, 

LIBER  UNUS. 

(  SCRIPTUS      ANKO     364.) 

Mlertissimis  fralribus  iii  (ide  palcrna  mancniibiis,  2.  Aniiclirisii   pluret.   —  Ac  ne  maicdicls  ver- 

cl  Ariaiiam  li;eresiiii  dctestaniiliiis,  ejiiscopis,  ct      bonmi  in  eos  uii  conviriis  argua.niur,  causam  pcr- 
omnibns  plebibus,  Rilarius  conscrvusvcster  (fl)  in  ^  iliiionis   public.r,    ne    cui  |uam    ignoraia    sit ,   i>.on 

lacennis.  Aniicbrislos  pliires  csse,  eiiain  a|)ostulo 
Joanne  praedicanle,  cognovimus  (I  Joan.  ii,  18). 
Quisqiiis  eniin  Chrislum  ,  qualis  ab  apo^lolis  csl 
pnrdicaliis,  nogavii,  anliclirislus  est.  Nominis  anli- 
cbrisii  proprieias  esi,  Chiisio  csse  ci»nlrariiiin.  Hoc 
niinc  sub  npinione  falsce  pietaiis  cmciiiir,  lioc  sub 
spocieprn^dicalioiiiscvangeiicxlaiiorntiiriUt  Domiiiiis 
Jisiis  Christus,  dum  prsflicari  crediiiir,  deiicgctur. 
r>.  Ecclisia  tubsidiis  humaTtis  finidata  iion  fiiil.  — ■ 
Ac  priiniim  miserari  licet  ntisuic  :ci3!is  lul>orcni, 
cl  |irn;=ei)iiuin  lemporumstollns  opinionos  congemis- 
ccre,  qiiiLiiis  pairociiiari  Deo  [lum.ina  crcduntor,  ol 
■1(1  tiicndam  Clirisii  Ecclesiam  ainbilinne  .sxculari 
(;Vs.  Cant,  sxciili)  iaboratur  (ri).  Oro  vos,  cpiscopi 
qui  Iioc  es3e  vos  crediiis,  quibiisiiani  siilTragiis  ad 
D  pr;)>dicandum  Evnngetium  apostoli  usi  sunl?quibus 


Domino  xtcrnam  saluicm. 

1.  Paccm  veram  frnslra  lenlat  Hitarius  coih/io- 
iim.  —  Speciosuiii  ipiidem  nonicn  cst  p.icis,  cl 
puicra  cst  opin!»  iiniiaiis  .  scJ  qiiis  anibigat  cain 
siilain  Ecclcsi?e  aiquc  Evangclloriiin  uiiiialciii  p.arcm 
csse,  quac  Chrisii  csl?  Qu:ira  ad  Aposiolos  pnst 
passiniiis  su3C  gloriim  est  lofiilus  [Joan.w,  19), 
quam  aJ  xtemi  mindaii  sui  pignus  comincnda- 
vil  (fr)  abitiiras,  hanc  (r)  nos,  Fratrcs  dilcclissiini, 
ct  ainlssam  quxrere,  et  lurljalain  com|ioiierc,  ct 
irpciiam  tciicre  curavimus.  Scd  hiijiis  ipsius  nos 
lieri  vel  parlicipes  vel  aiiciores,  iiec  lemporis  iiostri 
|icccala  inerucruiit,  ncc  iinmiueiilis  antichii^li  prxvii 
iiiiiiisliii|ue  sunt  passi :  qui  pace  sua,  id  est,  impic- 
taiis  sux  unitaie  se  jaciant,  agenies  sc  non  ut  epis- 
coposChrisii,  sed  antichrisii  sacerdotcs. 

(a)  Uas  voces,  iJi  Domino  (curnain  ,  rosiituiiiius 

ox  IIISS. 

(b)  Mss.  summo  consensu  ,  Artfri/Mr/.s;  plirasi  q:ii- 
tlvin  satis  siiigolari,  aon  omni  tainen  scnsii  dostituia. 

(c)  Hoc  de  se  modesie  insiiiiiai  Hlarius,  ijui  paccin 
:iaii-saiii  qiij-reic  non  desiilil  lnlo  cxsilii  sui  loiii- 
pore,  lurb  iiaii)  post  Ariiuinense  cmiciliiim  composoii, 
01  iiiagna  cx  parlc  rcperlaiii  summo  stiidio  lciiiiit. 
Sril  qu;c  relro  sunl  oblilus,  quasi  uihilduio  pixsli- 
lis->ol,  qiiia  li  u<c  Msdiolaiienst  civiiaii  fruslra  loii- 
lassci  procurare,  scqticiilia  schjicit. 

(d)  Kacmidiis  Ilcrmian.,  Spicil.  i.  iii ,  pas;.  118, 
iliini  li,x-c  ila  laudal  :  Saiiclus  llilariut  cpisconns, 
I  oiifessor  (t  doclor  eijrcgius,  qiiibusdam  cpiscopis  icin- 
porc   Coinitanlii  i/ii/iccnfyri.s,  rjtio  Ariimi  sub   noniiixT 


pacit  et  reait  pervasnaitt  uuiversas  pene  loiius  Oibi^ 
localet  eeclesias,  dixit,  eic,  rerinn  ac  teinporuin  igiiO" 
raiitia  videlur  lapsus.  Moo  enini  Constaiiiio,  sed 
Vakntiiiinno  iinperanlc  scripsit  lixc  llilarius  :  qna 
i"iiipore  ad  ccclesias  suas  Ensebius,  LiicilVr,  lliiaritis 
ipso,  aliiqiic  rcdieranl.  Unde  Ariani  saliem  iii  Oi.ci- 
(lenle  noii  onines  pene  erclesias  locales  olilinchant. 
Ciini  lamen  subsequens  Hilarii  declamaiio  iii  id  polius 
cadat  qiiod  Arlaii!  sub  Constanlio  cgissenl ,  qiiain 
i(i  id  qiioii  siib  Valenliniano  agereia  :  commode  pos- 
.suiit  h;ec  F;icundi  verba  inlciiigi.  Quia  vero  Taleii- 
■  iiiianus  nimio  pacis  siudio,  ct  ainore  localis  ecclcsi;»» 
qiinm  Aiixentius  occtipabat,  versuii  liiijus  h.frctici 
liilcm  propius  explorare  tiniuit,  et  professiono  seciiii- 
(!iim  vocuin  sonos  catUolica  contcnlus  iHiiis  comniu- 


i;i1  SVNCll  IIII.MUI  EI'lSCOl'1  Cl< 

;iliiili  pii|i's(.iiiliii>,  (,liri>iiiiri  |>r.o<lio.ivrriiiil,  pci.ic^-  .\  irit  in  liicis  sc  .ingcliiiii  ti^m^niriii.iiiiilius,  ;iii  mh- 


i|iiu  ffre  oiiincs  c\  iditli-;  iiJ  l>i>iiiii  iiari^iiiioiiiiii' 
Atiiie  ;ilii|U.Mii  sllii  {n)  :rssiiiiirbanl  e  puliiio  tli((ni- 
tidMti,  liyiniiiiiii  !>•'<.>  iii  «Mrccre  i:iter  k:i(cn:i-;  e(  post 
ni^fll.i  ( .iiil.iiiie^;  filii  tisi|uc  i'c}'i«  l':iiiliis.  ram  in 
Itic.ilri)  4|M>ctii.'nliiiii  ipse  cssri,  Cliriitlo  K-iTlcvism 
c(ii)^r<  g:ibilT  Ncroiic  si> ,  ci»-!!!! ,  aul  Vci|iasi.iiio, 
:iiu  {b)  0«-cio  |ii)tnH'inan(ibii«  tiicli.itiir^  i|iii<ruin  in 
nos  iNliis  coiifcnsid  ilivin.c  pi:('ilic;tliiiiiis  elRoruil. 
Illi  ni:iiiii  ati|iic  opcrc  »e  :<|c.ii(cs,  imr;»  cnnari:!.! 
SCC:cl:i<|iH!  CiWiiiilc.s ,  vico*  cl  c:i>^tcll:t  trciilP^'ioi' 
fcre  <iniitcs  icri':i  ac  nriri  cniili':i  liciiatiiscunsiilii  c( 
reifiiiu  cilic(:i  (>er:i',!r:tiii<N,  clavcs,  crcilo.  rcjjin  pitln- 
ruiii  iioH  linlM-Uftiil  ?  .\iil  iioii  i<>:)iiirf^(j  .■<c  luni.  IV; 
virdis   con(r:i    «ilt«    liuni;«ii.i    p«ri-n\ii.  ciiiii    lanio 


ninm  l<'io  scnsii  cl  (uiisMoiitia  is  qui  e<il  (.lirisiU', 
:ilMiliMur.  lli  cnim  crrnns  afflriiiaiiu  ccna  sii,  in 
ccrl»  {()  vcri  opinio  .inu-fcrlnr  :  silqiw!  aiilicliriblc 
jain  |icrviuni,  CltristuHi  eiiiii  i-^sc  sc  f.<llcrc,  ilo 
i]iiO  niiiic  usipic  disAcnsiiin  sii.  Ilinc  ill:c  Mirivo|i' 
nicncs,  liiiic  miIi  imius  (3)  C.lirisii  (iiJc  iir:cilic:i(io 
pliiiiiKoniiii,  liiiic  niipcr  .Vui  .'<piiitiis  c\  aii!.'<  lu  di:: 
hiMi  iii  liiris  :ii>geiiiiii  (/>)  iraiisligiimns  :  ciijiis  hxie- 
«lili-  (iji>iii<.»s  ail  >:i%'iileiii,  liis:tc:iiin,  Auii>^iliiii>>, 
l.iTihiitioin,  (i:iiHiii  siicccssii  al(|nc  ilcllnxii.  N:i<ii 
ipsi  niinc  C.btisinm  iiuviim,  per  qiicin  aKiirbnius 
siilircpi Ti'(.  iiidilctnnt. 

(r.  .l«.v.((f'»,    VnlcHli^.  clc,  de  f.hriuo  i-piirowt 
fVi  bi  i'oiMiim  «ofif /((rfc.stj  luieits.  — Volnnt  euiiu  Liinc 


tiia'^is  (!|ii'i»ioH  pr.cilii  :uc!iir  1^11. nito  in  >sis  |ir.cJir.<i i  B  siinni  Clirisiuni  tion'cjus(liviiiiialiscssc  viijosct  F.dci' 


•iib<b(M<<tur? 

i.  l''idti  vii  ill,itii  i-vfirotiiiluf.  —  Ai  iinnc,  pr«b 
(l<ilor!  <livio:ini  llilon  soirrugu  (crrena  cuuiiiicinl  nil, 
iiiopsquo  virlulis  595  ^"-'^  (-liiiiii-. ,  diiio  ;iiitlii(<ii 
iiiiuiiiii sno coiicilia.ur,  :ir,Kititiir. 'Icrrct cksilii> ct  1  :ir 
cirrilHts  Eci  loia  :  crcifiqitc  sibi  C0;(it,  (|u:»  cxviiiis  c( 
carcoribus  c^l  cre>iii:i.  Peiidi  l  (c)  ml  dlgii.'itioiiciii 
ciiininuiiicatiiiuui,  ipijc  p«isc<|iiciiltuni  cst  cnusecrat/. 
tcrrorc.  Fnaai  saci-nl  'les,  qn:c  ftigaiK  osi  saccnlo- 
tiliiis  pr<ip:ig:ila.  Oilittt  sc  g'uiialur:i  i':iindo,  qiiJ.' 
Cbrisli  cssc  imn  |i<il>iil,  iii  i  c:iin  iiDiiiJua  odisitct. 
IUc((/)(lc(''>iup  iia:i(iii'j  tr;idii:<'  iiobisoliin  llcclcsu', 
iiuncquc  dcpcrilit:c,  rcs  ij>sa  (|ii.c  iii  (Kulis  ouiiiiuin 
cst  aique  ore,  claiiiarii. 


esl ;  ^tl  (;)  evsc  poteiilrtu  ei  prrstiitil<'m  «ttcrii  alii!» 
596  rrcadiris  cre»titrain,  ciiiiiquc  pcr  voinnlatcni 
llui  L'x  iiilii'0  sulistitissc  :  ts\  ciiiii  aiilc  oinnia  qiii<b':n 
^«•''ula,  ci  a.iic^^iiiiiii'  oiiiniiio  tciiipus  tiatuut  c\  D':(> 
Itciiiu  cs?e;  scd  iiou  <i.\  subsi.iritia  Dci  essc,  ne<|M.i 
(livin;c  i(it<>naiivil;nis,  nia;csl.iiisque  eju^,  (A|qud;liei 
c  I  nr.i  iliccii-l.^viu  vcrit:«iciii ;  iicquain  \eiu<i  sit  Uru.-^ 
qui  '.uicr  >'>i,  inm  miiis  sit  Itous  qui  iilius  est :  iit  i«l, 
quiiil  uuum  c-'c  Filiiiscl  l*aici'in  Lvatigcliispraidicau- 
liir  {i>i<iH.  \.'JS),  iii  v«li<iitalis  tautuiiisilclcbaril:ili>i 
i-Ociela^e,  ouu  in  divit<«l.i:is  \cri('<le.  Qnv  >i  in  Filio 
iion  c:i>lciti  cst  ipsi  lila  »|u  <■  |i.'i  <>sl,  Ui  i>i  «oKlesslontf 
hdct  Dcus  iiiiu»  sit;  citr  Duiin  Filiiiiii.  cur  aiitu 
t<'mp'>ra  ct  s.i-^.-ul:»  r<>«niciiiur,  iiisi  (piiA  IVi  iiouk  11 


5.  Aiiiifliritli  Iriiipni   /im  cl-iate.  —  Quid   autcm  0  (iaoc(<>  ciiiiiue  i>cr    indiili(i>ii(iatn  (/)  xlcinitaiis  est 


iliiid  sit.  qiiod  i'.'n<<rin(luiii  iilira  uoii  sii  brevil<'f 
cxpoiiam.  Scciiodiiin  p'.;vila..i  Ocn  plcniluilin<'iii 
(oirciaia  s-iut  leuipovi.  |(^  Circiiiisscrijita  ciiiui 
r.iliu  coiuin  tiPli;-tibns  li' lis  linictur  :  ac  ii<'ccs^c 
csi  iii  ipsain  iio<i  :i'iii<'iii  ai.iicbiisii  inciili'.^? , 
Clijiis,  S(<:cii!iduiii  AcO-Kiluiii  (11  (  <ir.  Xi,  M),  iiiiiiis' 


d.'..iiiiatu]u  .'  .\iit  rc^ciier»ii  nnnics  tiou  vcre  Dei  (ilii 
siiui.  aiit  an,;cli  onines,  pcr  Cluistuni  utiquc  coU' 
diti.  iioii  aut<'  oiiinia  tciup<iia  ci  autc  otniiij  ouuiiiio 
s.-icula  iiint  creati?  (m)  Vcruin  nd  aiiiicliristiim  iniuoi  1 
invidia  iii<rnducciiduui ,  iu:s<'risi|uc  croJeiiduui ,  lii- 
liiiuiil  (.liristo  l>>'i  noineii  ;  qiiia  lioc  ct  lioniiiiilnis 


niiiiicni  sit'.<epii ;  pustoi«(liiiii  iii  oiniiiiiii  illiiin  i>aric- 
luiii  cc.  lcsi;c  a<ii'>i'ciii  i,i>ci|iliir  .  \.  ri(<is  lnud  ilobio, 
iie  cpiscopi ,  qiii  iii  iiiipi^r  iii  <is  <'<iiiiii.i(ii  fri*(piciiics 
craiii,  in  c.<uiil>'in  itlssiioiiiat>oiicm  abireiK,  et  ba>rc- 
iica  coiiiiiiiiii:«iic  piiliucioiiiur. 

('II  Si:\  iiiss.  (i^<MiMiri;i/(. 

(6)  lo  anliquiotiliiis  uiss.  Val.  b.i<  ,  C.iriinl  cl 
Cotli..  D.-ni:.. 

(r)l.it>>.  cirnr..  'i((i^(ii.iiii)ii(7;rcnii(>«<ibii<iabislibiis. 

{it)  l.i  <ii;is.  .ic  (te,  noii  A<(,'  (^.'.  M  1«  a|iitdbtd., 
I>  ,  .Mir   ci  in  ijuiicpie  111 

III    Miclllclliio    :|IIIC!II    :lll    C 

c.i|ili;xiii  ;i>ljicii  ir,  Vfl,  iiuiic  'yno.ii  (/.'/jiii/i/ir  ;  qiio- 
lundo  lcgciKliiHi  Cra.-^iiiiis  ad  ni  <r,.lti<  111  ii-scruil,  ao 
p«st  ciiMi  li<^'ic  |,i|i>.  cl  l':ii'.  Il;ti;cl  III-.  Ii:\;.  Vat., 
iiiiiii  i>ii,'i/>'  )>iri/i',c  :  ubi  c\  Cariiiit.  icpoiiiiniis,  nuiir- 
ijHf  dciifritiiiv. 

(cl  lidili,  in.-ir.Mimdtplu  ;  cmciidaiiliir  en  iiiss. 

(/)  .Mir.c  <  iii.i^is  pliciiit  r.'io,  i'<  liic(;iiiiiliii>  oniiii- 
liiis  vclitiliu.i  l;'>ri»  :  iicc  dciiii  cjis  c:isli^:ilus  fiiit  ; 
quiiiivis  liic  llilai  11  NCiilciilia  1100  cj  sil,  nl  iiii i-i l:i  o|ii- 
ni<iaii(c|ioii  <tiii  vcril:ili,  .scd  iilquuil  vitiiiii  ac  ccrluui 
cs(  ,  .i|i  ,\ri,iui>  |>rop(i>iatiir  v>'liii  iiu  cria  ii|iiiiiii.  l>c 
ucncr.iliniic  cn  iil  Kilii.qiiia  iiicu.iii  ilnln  c^-scl,  iiolc- 
hanl  ipii  l<|iiaio  ilcbiiiri.  (}ui>s  ki:iil.iii:i  l'liii-ti:idiiis 
A);cii  ,  llluit  iiiii<'iN,iui|uil,  ijMt*  (iirc  leiTtMfiiHiii,  r  /x/»- 
*U,  iil  qiuiii  iiii'iiiiH  /iii/iiTc  firi)  crrti)  pouuiit,  hujii»  iiah- 
i<i/i(l<m  /iii^i<iim4  I»  iiiv'(T(Niii   Ailv"i>u  .latudciii  iiliiliiiit 


:it'icin  in  Aiiuiiiieu>i  $yn«do  apitd  Atbanas.  lib.  ilo 
5>yn<i<l  ,  p.  am,  c«iii'lani.ibaiil  citliului.  Mot  nou 
qn.ii  fidi'  iiidiijcrrinny,  huc  coiiccmiNUs,  c(c. 

((/)  Har.  cuui  tus.  Colb,  a  rcccnti  tnanu,  Chmii 
nomiiie 

(li)  Mss.  liguratun.  Alitci  lcgitur  paulo  8uporiu;>  ct 
iitiiio  liiiii  III  Coostant. 

(il  'la  iiiss.  Ai  cdiii,  /iii'i'C(/il»(  iKxuiiii]  ;  ct  iiioi 
)  osi  l,i,i$>iiin  Par.,  «neiCMioi;!!^  dtfliiiii.  Hac  ut  cl 
siiperiora  ad  Ariiuiiicu-is  coiiCilii  gcsl«  rulrruiidir. 
•jiw.ii  ilijiniliiiv.  [)  T:iiiiiiiii  iimitiit  llil.triiis  Dcinopbtliiui .  qociii  iiicixu- 
III  iii<riii<M  III  i'o>l>  III  lalis  :iiljiiiii^tl  ..*.lli;iii:i$iiis,  liti.  <lc  Syiiod.,  p.  871. 
)  cucruiit.  iii<|uit,  <t((  riimi/um  lix'uiii(,'cr»iiiiiuj,  .tHJiN- 
liiii,  ViUfiii.  neiiiiifi/iilni,  el  Caius.  IH  ciim  rirl.ri 
('(li.^iropi  ca  .(iicris  /i/iiri.  rrrda  jim  [ormartnl,  illi  cliur- 
iiilam  filiHiur.ruiii ,  ctc.  Ili  oiiiiics  eani  ob  rem  a 
syiioilo  c\c>iniiiiiiuic;id  lc|;iiiiiiir. 

( ;■)  H  <t>  iisi ,  i's.(c  iiiiii  i)ra'iiuiiiem,  OinisSO  verbo 
fintciifou,  ipioil  li.iliciil  uiiiiics  iiis». 

(A)  lii  ois.  I',ii|l<  ,  ./i«r  /'<«.<  .'»(. 

(/)  Vov  ^t/itiiiluii.i.ct  iiou  p.iiticula  NiiN,  dosidcra- 
li.iiidirin.iiitc  viil)j.iii»,licao);<'loruiiiaiilcieuipor:icou- 
di(i«u('viili'Ms,  p.  i^iD^iiol.  6(ni'(.cc.i/.4.'>Sm(»I. rifi/.) 

(hi)  t.v>u>i,  t  (1  iMi  niilicltriiluiH  inHlror  iNiKOri 
iKriiiKi,  Mtpj>ics».i  it,(,  eladdito  i(i('i(ror  pi;c»er  Bdcui 
iiios  ct  llil  .lii&uilciitiaiii  .  quaiii  iil  UMtilbarct  (•e4M  ■ 
K  us  tiullu-,  pio  imidia,  ledctidiiin  csM  fiiifUiit  «*|ii- 
II 'li.iliir    \p  ila  .i>>l>tui  lit  op*)  111^^. 


r,\j  LiBi;u  coNia 

iii  irilMiiiim  :  fntcnliir  ver*^  Di^i  filiiini ;  qiiia  s.im- 
inciilo  li.ipiiMni  vcrc  Uci  filii-;  iiii"5 misfioc  fii»rlici- 
iiir  :  ante  lempora  el  s:ciiila  cdiidiciiiiir  ;  quiid  <lc 
aiifii^lis  ai(|))c  diaholo  est  non  neganiiuMT.  Iin  |)uMiino 
<;iu'islo  sola  ill;i  (riliiiniiliir,  <|ii:i<  siinl  tcI  angclnriiiii 
)>'Opria.  vel  nosiri.  Cclcruiii,  («)  qiiocl  n«iClirisi'- 
lc;;iliiiiiiin  ci  venin»  esi,  Clirisius  Oons  veriis,  id  cst, 
c:»<lcm  c^?e  Filii  (|«:c  Pairis  divinila^  denegniin .  I'l 
hxjiis  qiiidcm  nsijuc  adliiic  (b)  i<ii|>icl;i(i$  irniidc 
I»  rdciiur,  ut  jam  siibaiiticliri^li  it.iccrdotihiis  Clirisii 
l'Opulus  nnii  nccidat,  diim  Imc  piiiant  illi  (c)  Hdci 
cssc,  quoil  vncisesi.  Audiunt  Deiini  riirisiiiin  ;  597 
piilant  cssc  qiiod  dicitur.  Aiidinnt  riiiiiin  IVi;  puuint 
iii  Dei  nativilite  inesse  Dei  veril.iteiu.  Audiiini  :into 
t''nipora ;  f>uiaiit  idipsuin  anlo  loinpara  cssc,  qnod 
scniper  cst.  Sanctiore^i  aures  pleliis ,  ipiam  corda 
siint  s.icerdntuni.  Si  Deuni  vcrum  Ariani  pr.cdiraui 
Cliiistiiin  ,  Deiini  sinc  fraudc  coiifes-i  «unt  :  qund  si 
Dcum  diciiiil,  el  ncgant  vcruiii  ;  liilinuiil  nonicu,  el 
adiiniint  vcriiatein. 

7.  Hilarii  cuiii  Auxciitio  Mcdiolani  getla.  Aiixnt- 
t'>n$  coMHbitattiiiilitatem  eonfiieiur.  —  Qiriiiiquam 
igitur  impiissiniis  coriim  blisplicnnis  plciiic  >mi- 
ncs  {d)  ucclesianim  cUjrtX ,  plcniqui*  jatn  lil>ri 
sint  :  qukl  proxinic  tainen  accideril,  nnii  l»ceiiiliim 
cst.  Cum  edicto  gravi  sanclus  (Cnrn:  iiis.  sanclissi- 
iiius)  rex  pcrinrbiiri  ecclcsiain  Mcdiolanensiuin,  qii.-e 
i^citin  vcruin  Cliristiim  et  unins  'uin  I';ilre  divini(;itis 
cl  snlist;inti:e  conliictnr,  snb  umtatis  specie  et  voliiii- 
l.>io  ju8si-sfti ;  eliain  iinporiuiia  inlcr|icII;i(ione  sug- 
gi>ssi,  Auxciitiiiin  blasphenium  essc,  c(  ninnino  bus- 
tciii  Cliristi  ii;ibenduin  :  idque  adjeci,  euin  aliter  crc- 
dcrc,  quain  ivx  ipsc,  :int  alii  omiies  liabereiK.  Qni- 
liiis  (e)  rcx  perinulus ;  audiri  nns  a  Qiixstorc  et 

(fi)  Ms.  Micb. ,  qtiod  de  ('.linsto  :  qnod  priinuui 
ariiilebiit.  SpiI  d;ila  <»|>cr.i  Uei  Cliiisti  'ioiihm  rcjjc- 
tirc  vidctiu'  llilurius,  ut  dii^iiii.itciii  illiiis  el  tlivtiii- 
taicui  iii;>gii  31'  in.igis  inculcet. 

(M  ttiiti,  jn();icrrtfis  ucrasiu  per  frnuiletn  pcrficilur  : 
|.rav;i  iu(erpol;<uiine  oliscuriorcni  roddiiiil  llil;j|  ii  sen  ■ 
l<'nli.iiu  ,  ^tia  iib;>crval  Ii;L'rc(icb>  sul>  vcrbis  |>iis  iiii' 
Ijici.^dcni  sii;iiti  ici  vclyrc,  nl  iluiii  pnpuli  eiiriiiii  verb.l 
ui  sunaiit  iiiiclligiiiil ,  pi';ivu:iic  ipsoriim  noiiduiii 
cormiiipanlur.  Aiiposilc  .Viliaii.iSius,i'pisl.,idEp!Clcl, 
p.  .'iSi  •  htos  liKifinja',  ijni  scst'  etiiTniium  occuUtiiil, 
ci  qua'  .iiu  »u(i(  sapiuiil,  Auxeutinm  dicn  Medioiioicit- 
sci",  (Jrsucmm,  \alcutem,  lii.ium  u  Pniuiuiua  uiio 
s,;irit«  inciiiklos  ,  coimnum  C'  lculo  niiiitliciiitiic  pecciis- 
'C.iiH'  C.oiictiia  in  (iulliis,  Hiipamix  et  m^rriiiiv  Romix 
ciniijiciiuia.  i.iij;i^miim1i  Ir.iiilcs  |>i;i'vcrl<'iis.  Oi'.  iciiii(. 
An  111.,  p  3':*1,  :iil  :  Si  duiioiics  exsuciis  til'eris  scri- 
linnt,  ne  sus;inucrii\s  hvc  (lemis  .^criploruiu  :  ctiamsi 
VDCes  oithodox/e  fidei  loqiiiiniur,  ne  iiii  quidem  luijuen- 
lihis  altendiie.  Aoii  euiiii  reclo  auimo  loqu  mlur.  seil 
icliiti  indttiiuata  ovium  lia'c  verba  privfcrunl,  iiilH.^ 
iiiitim  (jii<r  .Irii  sunt  sapiunl,' quemadmodum  Imreseoii 
p.iuceiis  diiiboius. 

[e)  Apnd  Bad.,  Er. ,  Mir.  el  in  ins.  Culb.,  fitii  Dei 
es.,':.  Non  alter  cflicilur  sensiis,os:vf.  iiitcllig.is,  hoc 
|iiii:iiit  eos  cri'dei e  qnod  vcriia  boiiaiit;  sive,  hoc  put mt 
ci'sseii(ire  lilii  Dei  esse,  qnod  illius  essc  pi'a;(licaiit. 

{it)  EuHi  ad  ini>duin  llieronymus,  |)i;il.  cuii(.  Liieif. 
ilc  Ariiiiiiicn  is  syiiodi  gesds,  ait  Qiwd  si  qttis  a  no- 
bis  fictnm  pn.ai,  scrinia  publica  scrutetuf ;  j.lciue  'uiil 
(crie  ccchsiiirirv-  .iiciv 


A  AlXIiiNTIUM.  «14 

\  M-.ig  siro  prrcepit,  cnnsidcniibns  nna  ■>obisojni  cpi- 
sc  'pis  fi  rc  deccin.  Prini'iiiiqne,  nt  iii  foro  solel,  tlu 
pcrsona  calomni:itii5  cst,  dninn.iium  f/)  qtiuixl  un  ine 
a  S:iliiriiinn,  andiri  nt  cpisopnni  n'>ii  liportcrc.  Noii 
cst  iinnc  (ciniioris,  quid  :id  Ij.-cc  rcsiiOMsnm  si(,  cn;ir- 
r:irc  :  sed  qu(  tiinl  aiidiebaut,  dc  fido  potius,  nt  rcgi 
l>l:iriier:it,  :it;iiandiitn  cssc  dcccrniini.  Ciiniquc  jani 
iii  .irrtn  cssct  negandi  (g)  piiiculiiiii ;  (•redcve  sc 
Amentins  Cbristimi  I>cutii  veruni,  it  iiniiis  ciini  Dco 
|i;.tre  divinit:iiii  et  snbstantije  c>t  (irorcssns.  Piaciiil 
i^iliir  hoc  scrihi ,  ct  ne  meiiiurii:i  :iiu!ii'iitiiira  <pix 
(licti  esscnl  claberentur.  continno  lilielluiii  rcgi  per 
Qiin^storcni  olT-ro,  qnoquid  convcuissel,  continere- 
lur  :  cl  ne  quid  nieniiri  argiiar .  cjnsdcin  cxcnipla 
siibieri.  Placi  t  oninibns  Aiixciitinui  b;i;c  ipsa  profiteri 

j)  Ircqni  ntcr  :  qiii  ut  (h)  ipsiiiu  scribcrct,  cst  coactus. 
Qiti  diu  ciiiisilia  siia  ver.,ans,  <';illidissiiiic  lidcm  rcgis 
eliidit  :  dat  scripliiratn  styln  .iiiiieliristi  coni|;ositaiii. 
8.  Scripto  eludit  fitliin  qumn  confesttis  cral.  —  .Nain 
priniuui  ea,  (|iuc  (i)  Mi  a'.c  Tlirarix' oniiiiuin  impie- 
las  rcsolvissct,  saiici.i  SSgesse  ttstaiur  :  vini  stiii- 
cot  ill.tam  cpiscopis  lia''iii  cs>e  veii:  confcssionis 
ailirniaus.  Negal  quoqiic  sc  sciie  .\riuiii  :  cum  in 
.Ui'\andri.i  in  [j)  Ariaiia  ecdcsia,  c;ii  Grcgorius 
|.i;»'oi;il  .  presbyier  cssc  ca'pi.>scl.  Sed  de  Ariiiiiuen- 
s,  syiinrlo,  (iiia'  ab  oinuibus  csi  icln-iuse  dissoluia , 
niliil  (lieiimns  :  lantiiin  diaboli  coiiiiuciita  |iaiidcii(I.l 
siiiii.  Cuiii  plai  uisset  igiiur  scribi  Dcnni  vcruin  cssc 
(..liiisluni,  et  uiiius  cuiii  paire  (liviuiialis  aiqiie  sub- 
flinii.t;  csse  :  ponilur  (alis  ab  to,  u(  a  callidiftsiinn 

Cdi.ib..ln,  scnieni;!,  qua;  siguiiit;;iic(  Clirisiiiiii  nnle 
oinnia  tcinpora  naluin  Deiim  verum  fitium  :  u(  secun- 
(luiii  Ariaiins  *.'rri((j»  ad  Dliinn,  iioli  ad  Dciiiii  refenc- 
tiii'.  E(  iil  longi;  iiiajur  difrcreiiiia  biijus  signilic:iiio- 

(f)  lia  tiiss.  At  edili ,  qnibns  rchus  pcminins.  no\ 
aiiiiiiis  iis,  qii.-n  ipsi  ab  flilaiio  .miji^^creliaiiiiir,  non 
ali;id,  qiiaiii  '|i!o(l  ab  illo  posiulab  (iir,  cred;'iidus  cst 
pr.ccepisse  :  adci  quc  diiiiii:>ri  iicquii,  (iuiii  e|iiseopi 
in  6')  iiiiigrcsMi  u(  jiidices  scderiiil.  Q'ijps(or  vero  cl 
JlagiNtcr  Uiitiiui  ii(  icsles;  iiia.\iino  ciiin  V^ib-intiiii.i- 
niisitise,  lesie  Aiiibrcsio,  episi.  x\i,  II.  2,  ci  Soio- 
nieno,  lib.  vi,  c.  7,  suffriiganie,  icnitn  ccclcsia^lica- 
ruiii  Judiiiniu  ad  se  niiiiiiiie  pcilincre  di'cl.iraii(. 

(/)  Scx  m^>.   citr><  Bad. ,  Er.   el  Mir. ,   n  qaodam 
Suturnino.  M-  lius  |,u(iores  cum  Lips  ci  P.ir. ,  quoit- 
dnin  n  Saluriii-o. 
1)      (g)  A;iii.I  M.r    Lip.s.  et  Par.,  periciilo  :  refraganii- 
bi.s  at.is  libris. 

(/»)  Kdiii,  ipse.  ''ciusiiores  mss.  Viit.  )ias.  et  Car- 
iiul. .  ipsiii/,  qinxl  vicahiiluiu  sic  cliam  .ililii  cxprl- 
ii.uiii.  Iii  Cicicris  ipsMjn,-  lioc  es(,  ideni.  Ilmr  nurn.  9, 
argiiiiiir  .  qiind  iioii  ideni  ,  std  olitid  scripsit  qiinm 
profcssus  en.  Pr  iximutn  freqitenter  idem  soii.il,  qnud 
cor.iiii  inulliiudiiie. 

(i)  lii  ms.  C.iruut. ,  JViVia  et  Thrncin.  Foric  pro 
Niciif  inThracia,  tycitu  verlio  ^csiu.  Tiiin  iii  vulga- 
tis  oinnium  impielas  e.r  se  svlviKsel.  Se;|unnur  iusa. 
Qiiaiiiqiiiim  nialleinns,  omHium  jmn  piclat  leuilviiiut. 
Quid  cuini  lioc  silii  vull  aliuil,  quam  qiiod  nioi  euuii- 
li:iliir  ins  vcrlji..,  Sed  de  Aiim.nensi  syiwdo,  quw  ab 
oninibiif  p.!(  'etuiiose  dissolulaf  £;im'  auieni  v;iriis 
Conciliis  dissoluiam  cssederlaraitt  Sulpcius,  Ijb.  ii 
pag.  ia-i,  et  Hieroiiyiuits  ,  Dial.  coiitM  Lw.il.  ' 

(,i)  lii  anliiiiiioribus  libris,  ylrw 


Cir.  SANCTI  IJIL.VRII  EPISCOPI 

iiis  cxsist 'lol,  :;iilijiritiir,   Ex  vero  Deo  Patrc  :  iil  in  A  mc  artc  circumvcni 

Ncga  Moysen  Pliarauiii  ditiini  dic 


616 

Ciirisliim  Dcum  dicis  :  (|iiid 


r.itic  vciii.is  Dei  rssct,  iii  Clirislo  veriias  laiiluin  li- 
lii  scrilierctiir.  Doliinc  procedcnic  scriiionp,  una  ub 
Aiixcniio  diviiiims  pr.cJicalur,  et  iu  eu  non  coiiQ'C- 
liir  ct  (a)  Piliuiii  :  ut  in  solo  Palrc,  iiou  ctiaiu  in  Fi- 
lio,  c3-ii'l  sula  una  diviniias. 

9.  Quaii  recle  tentieni  divulgalur.  Hilarius  (rnudtm 
relegcnt  jubelur  exire.  —  Spargitur  vcro  pcr  populus 
Aiiientiuin  Tcrum  Dcum  Cliristuin,  ct  iiiiiiis  cum 
Paire  divinitntis  ac  substaniia!  scripsissc  ,  neque  ab 
cxpositx  pcr  inc  iiJei  dissidere  senlcutia  .  pust  iiux 
ad  cninmuiituiiem  ejus  rex  proGdei  siiicerltitc  adve- 
nit.  Sed  cum  hoc  mysterium  impietatis  diu  occulta- 
tum  j;ira  iion  laccretur,  diccrcmquc  liiigi  (b)  omiiia  , 
riJcni  dciicgari,  Deum  alqiic  bonunes  illudi ;  jubcor 


f.illis  iii  iiominc ' 
tuiii  (Kxod.  Mi,  1)  Cliristuni  lilluiu  et  primogeni- 
tum  Dei  luqiicris  :  oega  priniogenilum  lilium  Israel 
Dco  csse  {t'.ini.  i ,  2).  Glirisiuui  anie  lempora  iiatum 
asseris  (Vid.  I.  xii  deTrin.  n.  3S)  :  cl  creatuin  nega 
dliboliim  aiilc  tcmpora  ct  sx-ciila  siibstiiissc.  Ciiris- 
luin  siiiiilcm  P.itri  nicinor.is  :  nega  ad  iimigincin  cl 
simililudincm  Dci  lioniiueni  csse  cir|>i$.se.  Soluni 
Cliristo  quod  csi  deneg.is,  nc  Deiis  vcrus  el  uniu.s 
cum  Patre  divinitalis  aique  siibsianii£  sii.  Ll  soii- 
lus  es  una  ciim  rongistris  tuis  nie  hxrciicuni  ar> 
guerc  :  exponc,  quibus  potcs  liiicris,  impietatis  inca: 
causam,  el  blaspbeiuiarum  incarum  liiuliini  proponc. 
Mibi  autem  anllclirisius  csi  illc,  qui  umus  diviiiilalis 


de  Mediolano  proflcisci,  cum  consislendi  iiiibi  io  ea  B  essc  Filium  cuui  P.itre  uon  coufiletur  :  quii|iie  non 


invilorege  nulla  cssct  libertas. 

10.  Ucc  igitur,  Fratrcs,  qiiibu;  Dci  jiidiciura  in 
metu  esi,  ita  gesla  cssc  signiQco.  Auxentius  quod 
negare  limuit,  nolait  conflteri  :  nara  esposiiionis  ip- 
sius  exempla  subjeci.  Si  idem  scripsit,  arguile  fal- 
lentcm  :  si  vcro  aliud  (Mt.  Carn.  aliler)  scripsit 
qnam  proressns  esl,  inlelligile  jam  Chrislum  pcr 
cum  alium,  iJcsi,  anlicbrislum  pra^icari.  Lusil  qui- 
dcm  ille  verbis,  qiiibus  ,)Ossit  fallere  el  cleclos;  sed 
paici  iiiipietatis  lantx  proressio. 

l{.  Atixenlii  perfidia  exponilur.  — Negat  se  diios 
deos  prxJicare,  quia  non  duo  patres  sunl.  Quis  sc- 
nindum  ba^e  non  vidci,  unlus  Dci  confessionem  id- 
circo  tanium  Patri  propriam  esse,  quia  solus  essct  ? 


ita  unum  verum  Dcuui  Pnlrem  pnedicat,  ui  verilas 
quoque  divinltalii  non  inlelligitur  in  Filio.  Si  uiiius 
divinititis  Cbrislus  ct  Dous  suiil,  cur  boc  non  bim- 
plicitur  scripsisti?  Si  iibi  non  sunt,  cur  boc  noo  sini- 
plicitcr  Jenegasii  ? 

12  Eccleiia  paricium  ue  mnmtf  lil  amor. — Ar- 
canum  igitur  tam  pesliferi  niyslerii  oplasacm,  Fra- 
trcs,  ipse  pollus  qiiam  ptT  liiteras  rcvelurc  ,  ct  oni- 
nes  blaspheoiias  Auxcnlii  verbis  singulis  explicaie. 
Verum  qiiia  id.non  licei,  saliein  unusquisque  qiiod 
sibi  liccal  inleHigaU  Multa  atia  pruferre  Ecclesia:  nic 
pudor  inbilMi,  et  commitierc  epi&tolx  Arianoruin 
blaspliemiarum  dcdecora  pcriimesco.  Uoum  monco: 
cavele  antichrisUim  600  ■  "'''^  ^"'''*  ^*^  parietum 


599  (Jnde  et  itlesatana^  (e)  sljliis  exsliiit :  Novimut  C  aniorccpit,  male  Ecolesiam  Dei  ia  leclis  xdificiisiiue 


unum  tolum  vernm  Denm  pairem.  El  post  malevol.is 
significationes,  SimiUm,  inquit,  seeundum  Scripturas 
Filium  genilori  luo  pairi.  Si  usqiiam  in  sanctisvolu- 
minibns  hoc  scriplum  esi,  Iiabcl  innocpnli.-c  profcs- 
sioiiem.  Si  (d)  vero  veriiate  diviniiatis  Filius  et  Pa- 
ter  umim  sunl,  quid  similitudinis  imperfccla  opinio 
anleferlurT  Imago  qnidera  Dci  Christus  est  (Vid.  lib. 
in  Constant.  n.  SO)  :  sei  et  bominem  iinaginem  Dei 
esse  non  dubiuin  est ,  cuin  ad  imaginem  ct  siniiliiii- 
dincm  Dei  Adam  facia»  sil.  Quid  lo,  haTcs  .Kru, 
Christo  i.intum  noslra  cnncedis?  Qiiid  Regein,  qnid 
Comilcs,  iiuid  Dei  Ecclcsiam,  patris  lui,  id  est,  saia- 


vencramini,  innlesul)  liis  pacis  nomcu  ingerilis  (bcec 
dtai  Facuadus,  Hpieil.  t.  iii ,  p.  118).  Annc  anibi- 
guum  csl,  iu  bis  auiicbristuni  Cksesessuruin?  Ilontes 
milii,  et  sylva.-,  el  (e)  lacus,  el  carccres,  ct  voragincs 
sunt  tutiures  :  in  Iiis  enim  propliel^,  aul  mauciiios , 
aul  dcmersi,  Dei  spirilu  propheubant.  Absisiiie  iia- 
qtie  ab  Aiixeniio  sal  mx  angel>>,  hosle  ClKisii,  vasta- 
tore  perdiio,  Cdei  iicgaiorc  :  quaiii  sic  cst  regi  pro- 
fessus,  airallerei;  sicfefellii,  ui  blas|>beinarel.  Con- 
gregel  nunc  llle  quas  volel  in  mc  syiiodos,  el  li.cre- 
licum  mc,  ut  s*pc  jim  fecit,  publico  titulo proscri- 
bat,  el  quaniam  volel  iraoi  lii  mc  polentium  muliu- 


(a)    Carn.   et  Colb..    fiHi.    Hic  iKit.mlur  vcrbiD      («)  Mss.  sumino  conseusu,  /«<•»«.•  quam  voccni. 


Aiixenlii,  rt.  14  ;  Pn>p(err;«od  el  unam  deitalemprcecli' 
cn.mus  :  quibiis  hiliiim  a  divinitaic  callidc  exctudil. 

(b)  In  (luobiis  mss.  nominn  ;  ac  ileindeC^amul.  cn- 
dcx,  Dcoatqiie  liominibiit  ilhidi  :  iiim  cuin  ins.  bas. 
Val. ,  de  Mediolanio,  iion  de  Hediotano. 

(e)  In  quinque  mss.  filiui  extiiiit.  Salaiias  qui- 
dein,  qiiia  nicndacii  auctor  ct  rillariuni  purcns  csi , 
Aujcniii  pater  iiiox  prseJicaiiir:sod  liic  vox/i/iuicuin 
subscqiieiitilms  non  salis  coli;i'rct.  Tum  in  vuli;.ilis , 
Novi  nnum.  Kcctiiis  lii  veuistioribus  ross.  Noviniut 
nnum  .-  h;pc  eiiim  vcrba ,  sicui  et  subseqnciilia,  timi- 
Um  lecundum  Scripitirai,  ctc.  ,  suiit  funiial.i'  .Vriniiiii 
scu  NiCT.i;  in  Tliraeia  cdilaa ,  ciijns  se  dcfensorem 
Auxentius  profltclur 

(d)  Ex  inss.  revocaiiir  parlieula  vero,  qiia  perspi- 
cuior  sil  llilarii  sciiieuiia  .  jiula,  si  cuiitr.i  iii  S(-ri|iiii- 
ris  Paicr  et  Filius  unuin  dicuntur  ii.iturx  verilaie. 
nun  qiialicuinqiic  similiiudiiie 


nisi  luci  non  lucui  obtuicret  recliis  casus  plnrali^, 

fir:i'ferre  licuissei  :  quasi  affectassei  ililarius  ecelosiis 
i.t'reticurmu  ingres&u  polluiis  gcnliliuui  lucos  cun- 
lerro,  imo  aiileferre.  tjii.iiuqiiam  si  cuiu  liis  coiii- 
pareiuus  illuJ  capiiis  v  iii  Maiib.  n.  I  :  in  oiuin  loco 
precem  (undere  edocemur  :  et  taiicl<>rum  ornlio  liiler 
(ercis,  earceres,  flammas,  et  dt  profundo  luarii  «c  tet- 
lio!  vfntre  luscepi*  eil ;  paiet  reiinenduin  tise.  l>iciii 
voialiulum,  coqiie  •lludi  vcl  ad  proruiidtiin  niaris,  lii 
qnod  Joiias  ucmer»us  esi ;  vcl  aj  hicuin  leoouin  .  iii 
qiiem  Jejectii»  Daiiiel,  ae  po>ilos  iiiier  feras,  a  Deo 
re«pici  ineriiil.  Uuc  lonfortc  licci,  (iuihI  nenbil  Dio- 
iiysius  Aluxaiidr  ,  ^ud  l.u  «b.  cdii  Valra  ,  lib  i  lli>l- 
Krcl.  C.  <i  :  Cum  soli  nb  vmnibui  fugnremur  >ilqut 
opiirinieieinur  ,  ui/it/iMMi>ius  Imic  quoque  fetlos  i-'|i- 
mus  dics.  Qiiivis  denique  locus,  in  quo  tmiai  irinm 
iias  sinyillalim  pertulimui;  Hj/i-r.  iHifiMiH,  so/iImiI.», 
iKiri»,  iiiibulum,  iuit-iT,  iiiiliir  (t'iiif>/i ini  »«#r<M  «nivn- 
lH>  |it'i(ii;i'ii('t){  fuil 


6)7 


LIBKR  CONTBA  AUXENIIUM 


C18 


lui- ;  iiiilii  ceite  ill«  n(iiin|iiaiu  aliud  iiii;im  ditiboljs  A  Si.iipimn  esl  iii  Evangelio  :  Ua'C  cst  autfin  vila  mteriia. 


itt  Lognuicjnl  ic.  soitim  veniin  Detim  ,  <t  fjuein  iiiisiili 
Jetuni  Chriitiim  (Jonn.  xvii,  Z),  Pcr  i|>siim  eiiiiu 
cimiii;>  lacl:!  siii.l,  visibilia  cl  invisiliilia.  Qui  desceii- 
liil  de  ccetib  voltmwic  Palrib  priipier  noslrain  salu- 
leni,  natus  de  Spuiiu  sainlo  el  Marfa  Virginc  secun- 
dum  caniem,  sieiit  sciipium  est,  el  cruciUtuni  suli 
Ponlio  Pil.uo,  sepnlium,  leriia  die  resurrexisse ,  ad- 
sceiidisse  in  coelis,  scdere  ad  dentenm  Palii-,  vcu- 
iiirnm  judicnre  vivos  et  niortiinc.  Ft  in  Siirituin 
s.ti)Ctum  paraclotuMi ,  (|ueiii  ini.sii  Oomiiius  et  Deiis 
noster  salvalor  Jesus  60i  Cliri».ins  discipulis,  Spi- 
riiiim  veritiitis.  Sic  credidi.  ei  credo,  sicuti  ct  adeceii- 
deiis  in  codIos  unicus  filiiis  Dei  tr.ididii  diseipuliR,  di- 
ccns  :  Eunles  docete  omne$  genies,  buplizanles  eot  iu 


ciil ,  (luia  Ariuiius  csl  :  iie.iiiu  p;ix  :ilii{U  luiii  uiii- 
(|U.iin  opt;ibitifr,  nisi  conini,  qui  sociiiidiwn  p.iinim 
nnsirnrnin  apad  Nicxiim  tractaiiiin,  aiiailiuinaiizaiis 
Aiianig.Clirislum  Deuin  veruui  pricdicabunl.  (n) 

(ft)  EXEMPLUM  BLASPHEMLE  AllXENTlL 
IS<'ati$simis  et  glorio.-.issiiiiis  imperalnrilius    Valeii- 
tiuijn  >  et  Valeuii  Augiistis,  AiixeDtius  episci<pus 
('cclcsi:c  (c)  caihidlc;^;  Mediobneiisium. 
13.  Aiixentiut  hnrcticns  nppeltalns.  —  t  Ego  qiii- 
dciii,  piissimi  linpeMloro,  aestimonon  opurterc  sex- 
(■ciilornm  episcopi)ruin  unitalem  posi  tanlos  laborcs 
cx  contentione  paucorum  hoininum  refricaii  {d)  ali 
.-ilijcctis  aiite  annos  decein,  «ieut  ct  sciipia  niniiifcs- 
t:int.  Sed  si  aliqiii  ex  plelie,  qui  nunntuam  coiiiinuni-  ]}  nomine  Palris  et  FiKiet  Spirilu$  tancli  {itallh.  xxviii, 
cavernnl,  nec  bisqui  antt5  merueiui|lepisc«pis,  iiuii<:      40)  (i). 

i5.  Ariminensi  fidei  adhwrel.  —  <  (hios  aatem  deos 
iiuini|uain  praedicavi  :  nec  enini  suni  rtuo  paircs,  ut 
duo  dii  dioanliir,  iiec  diio  Hlii;  sed  aniis  filiiis  ex  iiiio 
palre,  soliis  a  snlo,  Dcus  e\  De",  sjout  scriptiini  esi ; 
llims  Paler  Dens  cx  qito  vnnrin,  et  «nus  Domiuns 
Jcius  ClirisiHs  per  qn<m  omiiia  (I  C.or.  vin,  6)  :  propier 
(luod  et  unam  deiiatcm  prajJicamus.  Oiiiiics  ergo 
hxTeses,  quac  advcrsus  catbclic.iiii  fiilem  veniunl, 
semper  qiiideui  con((regati  episcopi  catholic^  con- 
demnavcriint  et  anatheniaiizaverunt,  spectaliter  au- 
tcm  toiiveiiicnles  Ariinino,  el  inde  cnnderiinaviniu.s. 
Calholi^^ain  nuteni  ci  Evangoliorum ,  quam  IrMdide' 
ruiil  Aiiostoli,  hanc  lideliter  cusiodivinius.  Ut  autcm 


aniplius  excit:iti  ab  llilario  el  Eusebio,  perturbanies 
quosdam,  haerciicum  nie  votaverunt :  jussit  vero 
pietas  vesira  cognoscere  dc  his  viros  i.iud:ibiles, 
Qusc^torem  et  Magisirum  :  el  sicut  praedixi,  nou  cos 
personam  h;ibere  accusaiorumant  judieare  quisenicl 
dcpiisiti  sunt  (dico  autem  Hilarium  et  qni  ei  ( on.-eii- 
tiuiil) :  lamen  obcdieiis  Screnitati  vestra-,  GOl  l"""" 
tessi  mantlcsiaio  hUii  {e)  dicentibus,  el  blaspbe- 
maniibus,  et  voc:<i>tlbus  ine  Arianum,  et  quasi  non 
coiitiieiitein  Cliristum  flliuni  Dci  Deum  essc. 

H.  Fidem  suam  exponit.  —  «  Exposui  (/)  amicis 
pictatis  vestrB  meain  confessionem,  primiim  satisra- 
cicus,  qoia  iiuinquain  (j)  «civi  Arimn,  non  vidi  ocu- 


lis,  non  cognovi  ejns  doctrinain  :  sed  ex  iiifantia,  «-i  pietas  vestia  verius  coguosceret  ea,  quae  g(Sia  sunt 

quemadmoduni  doctus  sum,  sicut  accepi  de  saiiciis 

Scripioris,  credidi,  ct  cictlo  in  unum  solum  vcnim 

Deum  patreiu  oinnipiiientoui,  in^-isibilem,  ini(>assibi- 

lem,  irainorlalem  :  cl  in  (ilium  ejus  unigenituni  Du- 

minum  noslnini  Jesuiji  Chrisuim,  ante  oinnia  s?ei  ula 

et  ante  omne  priiicipium    n;)tnni  ex    Patre  Deiim 

{h)  vERtiM  TII.ICII  cx  vero  Deo  palre,  secunduin  quod 


in  concilio  Arirainensl,  iransmisi,  el  peto  ul  ea  lilien- 
lcr  legi  pncc  piatis  :  s:c  enin»  cngnOscel  Seronitas 
vcstra,  quia  qui  jam  dudum  (/)  d''pnsiti  snnl,  hoc 
csi,  Hilarius  ui  Ensebius,  cnntendunt  nliiqiie's«li:$- 
maia  ricore.  Qiia;  enini  bene  de  fanetis  Sci-iVtnris 
cailiolic.c  fidei  exposita  siini ,  pietas  vestra  pervidet 
bjEC  retractari  non  oporiare.  » 


(n)  Inros.  Cam.  adjicilur  dausul.i  Amcn. 

[b)  lu  inss.,  nec  aliter  solel  liilarius  liTrctica 
Opuscula  iuscribere.  Ate.liti,  Aiixeniii  MeJiotanensis 
ciiiiiola. 

(c)  Abest  eaiholicK  a  nn.  Mich. 

{d)  Edili ,  refricaii  nbjeclis  decreiis.  Ne  iii  iino 
qiiidoui  m-i.  exsuit  vooalwilum  dfcretis  :  quod  a  |iri- 
iiiis  cdlioribus  li.iiui  dubie  aitjcciuiu  esi,  iit  oraiio 
Siiis  iiu  :  erl«  alisolvoreiur.  Sed  prscpositio  «6,  anlc 
iibjeetit,  propter  couseqiienieiu  ejui>>ieni  soiii  sylia- 
bain  faciliiis  excidore  puluit,  qii-aiii  deereiis,  ea^iue 
lestitula  tain  eflioitiir  sonsiis  veriiaii  cniiseuiHiieiis, 
qiiiin  eflicielialur  falsus  ailjcclione  verbi  deciclis. 
Hilarii  emm  atque  Eusehii  exsiba  liic  iiidioari  jani 
prieHionuimiis,  oi  ex  cake  iiujits  lilasphcinia:  inaui- 
fesiiiin  est,  iibi  idipsum  aperiius  ileolarauir. 

(e)  ■Stc  mss.  Editi  vero,  fattn  docentibus. 

(/)  ilunc  versiini,  exposui  auacis  pietatis  vestrte 
meam  confessioiiem ,  iiuii  babeiit  luss. 

(g)  lu  fore  PalUdius  in  gesUs  cuiicilii  Aquileien- 


sis  n.  14.  apud  Ambrosium  t.  n,  p.  790,  mx.~e.  cdi- 
lionis,  roganidius  ulArii  doctrinan>d.'>niaet,  respoii 
det  ■  Artiim  nee  vidi,  nec  sdo  gui  sii. 

(/()  Ex  voiustissini.-i  Vaiicana;basiIic;ooodi(e  tniiic 
priiiiiini  re.-tiiiiiiiiiiir  verba,  verum  fiUunt,  i|iiiirOni  in 
nnibiguo  Auxeniiu^  bidebat  et  iiluilolial  lanio  (aciliiis, 
(|uod  iuierpiiuctiouiiin  distinciio  iiuii  n<  sclohatur. 
Quaniiiuam  si  veius  esl  Doii^  qui  verus  i-sl  Dci  fidns, 
Uii  deiiionsirai  Hil.<riiis  bb.  vir  de  Trin.  n.  ii.  pnrvi 
"  iiitcTes^e  vidobaiiir.  utruni  terum  ad  licani,  au  ad  li- 
liuQ)  reierret.  Ea  lanien  arle  a<  dicendi  raiioiie  iion 
ille  soliis.  sed  alii  etiaiu  usi  sunt  Arimi,  de  i|uibus 
Aiigu^liiius  lib.  I  oiMi  ra  Maxiiiiin.  c.  C  :  Ejusdcni 
nalurx,  cujtts  esl  Pnler,  itegalis  ase  Deuiii  lilintii, 
quamvis  veriim  esse  filium  non  negetis.  Vepim  hoc 
loco  sic  resiaurato,  oiiiiiis  pin  loiliiur  erudiijs  de 
hujiis  epistobc  veriiaie  diibitandi  ralio. 

(i)  Sublexitiir  .Am^R  iu  iiis.  Micb. 

(;)  Editi,  quia  jam  dudmn  daimiaii,  deposiii,  lioc 
6s'.,  etc,  casti|jaitlur  e.\  niss. 


Pmrol.  X. 


20 


m 


IN  S\N(-TI  lllLAUIl  LIISCOPI  FriAf.MENTA 


m 


603^04  iix   FllAGMElNTA   S.   HILARII   PRyEFATIO. 


I.  Aii  hoc  opu«  Htlarii  iit.  Quttdam  (tiibitwtiU  i<i 
lioiiet.  —  rrxclariiin  lioc  aniii|u'u.ais  iiioiiiiiiciilum 
Nicitiai  Fabri  opcra  cx  liililiolliec^  T.  riihffii  aiiiin 
1,VJ8  Frajjmenioriiin  iioiiiiiic  eilinim,  sumnio  oiii- 
nium  plausu  cxcpplum  fuil.  Nulii  ipalum,  qiioJ  sciu- 
iiuis,  loium  rcspueninl  quasi  Hilario  niale  adscri- 
jiliim:  de  iilius  Umen  anciniilalt!  suiHlultilare  n«>ii 
nulli  viilenlur  al<]iie  conlia  iiiussilare.  Ipsi  eiiaiu 
iniiio  noniiiiiil  movebamur  priiiio  ,  qiioJ  epi- 
siola  synoJi  Sardicensis  ad  universas  ecclesias 
Fragiiipnto  ii  conlenu ,  ct  Arimiiiensis  concilii  ad 
Conslaiitium  lillera!,  qua:  priniaiii  Fragmcnli  viii 
partem  cniiliciunt,  cnm  latine  scripla!  sinl,  longe 
lamen  casligaiion-s,  plcniores  ac  muluo  senicnlia- 
runi  nexu  eleganiiores  in  gricis oxcmplaribus,  quaiii 
in  his  Fragmentis  ruperiaiiuir  ;  demde  quod  alia  sit 
liliro  dc  Synodis  iiuui.  o4,  :ili  i  Fragmento  iii,  n.  29, 
pscudo  Sardicensis  (idei  tiaiislalio.  Tertio  cum  ej 
tcmpore,  quo  sibi  rcsiitiUus  Libcrius  Ecclesia;  lidem 
cgregie  luerciur,  linc  opiis  scripliiin  luisse  nec<;sse 
sit;  fiicredibile  videbaliir,  iil  ei  jam  conccio,  inio 
cliam  acerrimo  fidei  paiiono.  tol  aii^itlieiDala  Frag.  vi, 
iiuai  6,  dicercl  Ililarius,  qui  Orieiiialibiis  necduni 
recte  seniienlibus,  quia  lamen  ad  veriuiem  propiiis 
acccderent,  iibro  de  Synodis  ita  pepercit,  ut  nec 
l.nudes  neg^rit.  Deterrebat  prxlcrea  nionstruo^a  qu:e- 
dam  rerum  f;icies.*el  iiiordiiiaia  C()iifusa(|ue  varia- 
rum  rpistcilarum  cnngeries,  llilaiio  alias  tanto  cum 
ordini'  singula  eiiarranie  indigna.  Angebaniiir  deni- 
qiie,  quod  ontnia  li;cc  Fr,igmeiil;<  noii  eo  in  mss. 
iiiodo,  quo  illa  Nicnlaus  Fabcr  edidit,  sub  uno  tiiulu 
ati|uc  Hilaiii  nomine  occiiiraiit ;  std  iii  duas  velnii 
Iiartcs  dividaiiiiir,  quaruiii  piiiiia,  qua;  Fragmenlis 
M,  XIII,  III,  viii,  IX,  v  ( l  VII,  conslat.  nec  IM.irii  nt-c 
-iijiisvis  alierius  hiuiiiiiC  in^ciibatiir;  quamvis  illi 
tuni  iii  froiile  tum  ad  caicc.i  adM-rili.iiur  .ilicr.i,  qii.v 
Fiaijmenia  i,  n,  iv,  xii,  xiv,  xv,  vi  ctx,  compiciici'.- 
ilii.  Lx  quo  aucioiiias  piiiiia'  saitciii  pnlis,  qiix  iii 
prius  vulgalis  posirenia  e$t,  snblcsia  videbalur  ac  icvis. 

II.  Hilnrio  iiHscrilnr  miS.  auctoiiiate.  —  llis  omiii- 
bus  pcrinoii.  ad  rei  vcrii.ilim  dilii^unlius  invcsiigan- 
ilaiii  aiiimuiii  adjeciiiius.  Ac  primo  quiJeni  iiiiiiiiiiu 
cii.iciiiiiciidim  csse  duximus  m^s.  anctdriiatcm , 
b,ic  npus  iion  sciiiel,  scd  it  ■rniii  ac  tcrti"  S.  Uilnio 
aiiscnliciitiuiii,  iiiiiiiniin  iiillio  prlini  Fiagnicnli,  In- 
cipit  liber  S.  Uiiiiii  /*i'(«ri»u,is  prvviiicice  Aquitu- 
iiiiv ,  clc,  nii>timt(i(!  iii  incilio  Fia;;iiion(o  vi  , 
Siiiiclus  llHaiim  uinulirmu  illiilicil,  ac  dciiimii  iii  liiie 
rragnieiili x  ,  l''xf>ticil  tibir  S.  Hiliirii  cx  Upiirc liitto- 
rico.  Namqiie  si  qui'^  l'itl:a'o  codici  « li.iriacio ,  ipiod 
i'i'Cciiti<ir  ^il  et  ab  aiinis  dniiit.ixal  TiOU  ilc^ciipliis, 
n.  II  sa;is  liilo  crcdi  pu  ct ;  liilciii  imn  ncgaliil  b.ibcii- 
d.iiii  S.  Itei<ii|;ii  Umiichsi.^  cxciiipi.iii ,  i|U(id  Sirmoii- 
du^,  ciijiis  iii  piitvsutc  luil,  iiolis  in  Loiicilimn  Pari- 


A  sicnsc  p,rvelus  vucal ;  in  quo  idcm  rerum  ordo,  et 
e:cdciii  erant  iiiscriptioncs.  IIuc  qiiidcm  exeinplar 
IViistra  qu.(:»iviiiius  .  >eil  SK'|ibjnus  B.duzius  liUuns 
juvandis  natus,  \:iiia',  Siriiiondi  leciinncs  suppedi- 
taiido,  jacttiram  no^ti.tiii  ulC(inif|UL'  resarcivil.  Ilis 
iicicdit,  qudd  riim  Raroiiius  ad  aii.  357,  cx  Ciesco- 
niiina  Cuiliciionc  ac  dnubus  niss. ,  Liburii  littcras 
Fragiiienio  vi  inscrias  describal,  iii  nnvissiiua  edi- 
tionc  laletur  se  iii  suis  niss.  easdem  quas  io  liis 
Fragmeitlis  reperissc  iulcrpolationes  Uilariu  parilcr 
adscriptas. 

III.  Uieronymi  tettimonio.  —  Mss.  suffragatur  llie- 
ronymns.  Quicnim  abilin  dc  Scriptor.  cccles.  iiilcr 
605"606  "P^'^  llilarii  reoens«(ur,  f-i*fr  adveytm 
Valeiiteiii  rl  llrtaciuin,  hittoriam  Ariminetisit  tl  Seleu- 

"  ciemis iyiiodi  contiiiem,  liaud  oltscuro  promiltiturtilulo 
iii  fronte  Fnfin.  i  prscndalo  :  Incipitliber  S.  Ihlarii 
Pictaventis  proviiiciir  Aqiiitanice,  in  quo  tunl  omnia, 
qua:  Oitenduiit  vel  quomndo,  quibusnam  causi»,  quibas 
insluaiibus  tub  imp.  Coiisianiio  (ocium  esi  Ariminense 
eoncilium,  i-lc.  Exprrssiiis  taniuin  dixil  llieronyinus 
adverius  Vrsaciiim  et  Valentem,  qiiod  liic  pencralius 
«nuiiliatiim  cst  qnomodo ,  qvtbusnam  caasit,  quibus 
i/iftantibus.  Nam  qiiod  haec  FragTnenta  sint  cpcris 
advcrsus  Vate'ttem  et  Ursncium  scripli.  cum  ex  aliis, 
lum  maximo  ex  scciiniln,-  decimo,  ac  duobiis  postie- 
inis  est  iiiaiiircstiim.  Tituius  qiiidcm  nostcr  dc  Si.'Icii- 
ciensi  concilio  niiiil  spoiidci,  ciijiis  tameii  bistoriam, 
.sccunduni  Hieionymiim,  Hilarii  iiber  debet  conti- 
nere.  Al  llieronyinus,  qui,  ut  ad  libros  de  Trinilaie 
ac  de  Synodis  obscrvniuin  est,  opcribus  alinruin  in- 
speciis  litulos  di'  suo  iniponere  solobal,  ad  Solcu- 
cieiisc  concilium  referrc  poioit  luoiiioteula,  qtuo 
Fr;\i,'mciito  x  liab(>iitiir,  ct  iinlicaittdr  sccutnra.  Nam- 
qiic  qiia^  in  co  narraiilnrinter  Sclcuciensis  ctArinii- 
nciiSi»  concilii  lcs^ilcs  Cdnslanliiiopoli  gcsta^ctad 
Sclcucieiise  ct  nd  Ariniimjnsc  indifffrenler  p'!rtii>ciil . 
ad  Selcucicnsc  quidcni,  ciijus  conlinuatio  essc  Coii- 
staniinnpiilitana  synodus  vidcliatur;  ad  Arimiiicnj>c 
vcro,  in  cujus  sontcniiam  qnodaiii  modo  abiit  Solcu- 
cieii>-is  synodus,  duin  Ipsins  Icpli  tidem  in  illo 
<  oncilio  eilil.wn  suscipcic  Cnii-tantinopoli  co.tcii  siint. 

IV.  Illiiriiiiii  pri''  se  (ert  i  (raciiiicminii.  Frapriciita 
olia  ciim  ;iriiiio  afliiiia  snnt.  —  liliili  aiiloiii  veril:jt'  in 
luin  iKcdiiicriier  conliritiai  fra^'mcniiiiii  i  :  F.pisiopiim 
qiiippc.  |.raj  se  feit  G.tllicaliiiiti,  <|ui  a  icbii>  in  (i.tili:» 
gcslis  (iiHiii.  (j )  cxoidium  f.icturus  sit ;  qui  exsiliuni 
iiialiierit  subire,  quam  prodila  Ecclcsi;»'  fide  dcmesii- 
co  otio  (n.i  {  Hiim.  i);  ,\m  ul  vcram  iinperal-iri  lidem 
pcrsuaibict ,  iiiipcitsinrc  eiira  aiidicnliani  poposceril 
( iium.  .'>),  nci;  piiiiKrii  im|ictrare;  (|ui  lidci  dcpia- 
valionciii.  it  coniiptioiieni  Evaiigclioruni  jani  laplnit 
iii^csscril,  (|ui  dcniquc  quo  aniiiio  vclil  lcgi  (ii;aii  7), 
lcciorein  pr.ciiiuiicai.   Iia  sc  llilaiiusiii  ipsu  «.xuidiu 


C9i 


Pll.KKATIO, 


629 


piopriia  colorilt  if;  pinxil,  iil  i|iiibiis  :ili  is  ii;iiotus  iion  A  <1<i^  ip^c  |irimu:i.  rnl  o)>us  »lisoliiiius  coniiciiMidiun 


cs( ,  ntillnleiDis  \:iU'»l  l.ituri;.  Ciiin  .luleiii  {niino  illo 
Irnginonlii  iiidicetiir  siiltsi;i'iiiiii'uiii  opus,  i|Uod  variis 
Coi.sdH  iiiin  epislolis  linii  syniiitis,  u(  Ariiiiinciisis 
vuiicilii  lil.slori:iiii  cx  Arrhitensis  ali<>riiiii<|ii<'  sii|ierio  - 
nini  Ciiiiciliorum  geslis  nliius  rppciiit;  liujiis  fr.ig- 
mCMti  auctore  agniio,  inaxiin.i  nuctoricis  .icccriil  et 
caeleris. 

V.  Pariis  HtnHt(inf  consentio. — Nulla  ceric  videtur 
ra(io,  nur  nnn  prinia  hiijuscc  ciulcctiotiis  p.irs  a-pic 
ac  secunila  Hilario  ad^criltciida  sit.  Utraquc  cniin 
variis  epistolis  .ic  synotlis  roitstiii.  lUra<|iii>,  iii  oliser- 
v.ivil  Nic.  Faber ,  nliquot  lotis  vcrlia  nucioiis  ipsis 
actis  liabet  iinniiita,  qu:c  s:iiiciis>iuii  coiifexKoris 
ptirasiin  exliibeant.   Utriusque  nioiiitiicntin  pariicr 


silji  conipar.i.ssijl.  Tiiiic  vcrii  iii  inent  ii;  ci  veiiire  p<'- 
(ui(  illud  Aposloli  Gal.  i,  H  :  fJce(  itvi  <ih(  Aiiqilus  de 
ckIo  evangelitel  vobis  j/iaici  r/nniii  c/;iod  n'jiii)e!isaiiiui 
vobis,  iiiiulliema  sil  :  Vl  iii  Lilici  iiiin  Hluisii  causa;  dc- 
sertiifcin  id  sibi  liciiuoi  exisiiiiarei  qiioJ  A[ nsloljjs 
iii  s«  el  iii  Angeluoi  Dei  iiiin  p<'rini^ii  iiiitiitn,  >,od  cl 
pra-cepil.  Ncqin!  iiuiii<|u  ni  pioclivius  est  vcltemriiter 
aaiautihiis',  quani  ot  ali<|iia  iii  euiii ,  quem  ab  aiiiico 
turpiVdrdelicercaudiuiil,  indigiiaiionis  nota  compeii- 
sare  coiientiir  ,  qiiud  itli  dc  aiiiaioruii)  niinieni  dccc- 
dit.  Scd  si  dissuta  opcrls  niin)(|Ha!ii  alisiiluii  adversii- 
ria  ad  nos  pervenisse  coneesseris  ;  erit  pariter  ciui- 
cedeiiiluni,  inoiiimcnta  illa,  qiix  ideiitidem  iiidicantiir 
sccnlun,  iicc  lameii  seqiutnlur  ,   iis  lncis  ab  Hilarin 


doinonstralur  Ur.sacii  ac  Val<'niis  n'-ipiiti.')  riniiil  et  6  laniuui  d>:stiiiaia  essc,  ubi  c:i  prx  m;iiiibtis  habcrct. 


inconstaiitia.  In  ulraquc  demum  roniiiieiur  nihil, 
qiiod  iion  redoleat  autiquiiatcm,  quod  liistorix  lem- 
pitriiin  non  c<in$<:ntint  ,  aul  quod  non  aliqua  rationc 
s|t«c(et  ad  Ariininensis  coiiiitii  historiani.  luio  si  .1 
prima  disjuiigntur  nliera  ,  non  cst  nudc  lia  f  ait  pr;i'- 
dKt.^G  vyiiiidi  liistoriain  pcrliuere  judicetur;  ciini  sola 
pars  priiiu  illiiis  gesti  exhibeai :  quoD  in  liuc  quoqiic 
cuiu  aKcra  convciiit,  quod  pcriode  aiquu  illa,  ci  qiix 
Ariniiiienseni  syiiodiim  pr.iicesscrifit ,  ci  qu:i;  sub&e- 
ciilM  siiit,  complcciaiur. 

VI.  Ex  torriiftione  oria  eit  itln  iu  duns  fimiei  diti- 
lio.  —  Seil  nequeqiii>qua«i  luflcias  ient,  i  taui  iltaiii 
cullcciioiicm  in  niss.  riiliaeaiio  ac  Kcinii>iaiioduas  iu 
]iai'(cs  ni.ile  distingiii ,  pejus  vero  p<)sipoiii  piiorciii 


Qiiibitsauieni  |ilacebi',  h;vc  alisoluti  operis  fmgiiicnta 
etse  ,  iiiliilon)i:;us  cx  iis  qiia'  desuiit  cunbtabil ,  ca 
aliler  qiiam  iixido  liabcnlur  ab  Hilario  c>sc  ordinala. 
Utr.iin  vent  pr;ciuleris  opiiiioiieiu  ,  liortiin  iri^uicii- 
lonim  confusio  iiihil  enruiii  oflicicl  vcrii;iti. 

VIH.  Vtuie  orla  iibri  *ii/ms  lOiifiisio.  —  liufiiii  lcs- 
liraoiiioet  antiijuaceiisenda  cst  liiiri  hiijiis  corriipt';>, 
ci  h.ereiicis  ;idscribenila  :  si  t.imsii  ad  hnc  opus  icfc.- 
rendiiin  est,  quod  illc  Tract.  de  iidultcraiioiie  libro- 
lum  Oiigenis  ai(  (apud  Hieioii.  lom.  ix) .  Ililariuni  ml 
emeadatwntm  eoruni,  qui  Arimifiensi  pcrfidin:  stibscfi- 
pstranl,  libium  instruciiotiis  iHenissinia;  coiitcripsissc, 
qui  subinde  ab  b^rreiicis  ita  fcedattis  sit ,  ut  ne  eiini 
qiiiilcin  Hilarius  ip.se  agtioscerct.  Si  d  cutii  liis  vcrbis 


puslcriori ;  ciini  prima:  pariis  iniliuui  ni  mirestc  con-  C  niuUa  Uufinus  imini.^ccat  aperte  faisa  et  qu:c  fabulaiii 


tiiiiiaiio  sil  posierioiis.  Synuili  cnini  Cari-iensis  epi- 
Stiila,  a  qua  iii  inss  priinu;  paitis  iiiiliiiiiiducitur,  rc- 
scriplum  est  liileris  Orieilalium  qn.e  in  iisdcui  mss. 
partem  poslremaii)  claiiduiit.  l'Lx  qini  lit,  ut  tilulus 
non  iii  unam  tanlum  partcin ,  scil  in  nmnem  colle- 
cttonciii  cadai.  (juocirca  Nicolaus  Fiibcr  |variiiiin  illa- 
luiii  ordiiieni  invertcrc,  et  priiiia;  piistreni:iiii  pr;c|xi- 
ncre  tiaii  dubil-jvit. 

VII.  ScTuputi  alii  lcoanlur.  —  Hac  diflicultnlc  cx- 
|i<'di4a,  qua;gravi<ir  vidobatiir,  f;ici'c  jaiti  cxculiiiiiiiir 
SOT^GOS^^^ri^piiliiM"!  iiottisiiiitioiiugtttiuiti  taccbsc- 
baiil.  Naiuqiic  vlriiiii  iii  1'hrygiaiii  rclrg^iiiiiii  non  in 
gcniiiiia  ct  iiitegra  epistolaruui  latiituruui  cxcniptarin, 
sed  iiiini;ndosMiiicidi->seqitis  stuj  e:>t?Qitisveroiieget, 


oiiiniiiosaiii.ini;  vix  quiilquain  cx  iis  conliii.ie :  nisi 
fui  le  dixeris ,  libri  liiijus  dcpravaiioncm  iis  liiigeiidis 
occ;isioiiem  pr.cbuisse.  Et  veio  Ariaiioruui  ncqu<iia 
digiiuin  ernt,  ut  libri  iittjiis  inte^riiatcin  iM>bis  iuvi- 
dcrcnt.  Cnsit  eliani  cveniic  poiuit  illius  confusio. 

IX.  Qui  nunc  novo  ordine  rcparata.  —  Vcniiii  jam 
Dou  laiiti  refert  scire  tiiide  «na  sii,  qoanli  iiiterest 
ut  quoiiioducumque  repareiiir,  Vix  eiiim  ea  serie,  qiia 
iii  luss.  cvstat,  siiic  fastidio  legi  possit,  ei  siiic  qiio- 
dani  ;i  vcro  alicrraiidi  discriiniiie.  At  (|iiis  onlo  tc- 
netidus  ?  Jam  desideraruut  iioniiulli,  vana  nxiniiiR-iitn 
iii  eo  contctiia  secuuduni  teiiipoium  onliiieiii  d.stri- 
itui.  Ilitic  lanieti  se  noii  seniper  adliicsissc  sigtiifitat 
Hilarius  (Fragni.  i,  n.  G),  Ciiiii  se  a  gcsiis  Arclatcti- 


cx  locoruiii  tiui(alioiie  acciilere  poiui.^so,  utalia  cssct  D  sibus  ,  qitanivis  almd  poBtiilel  leiuiii  ordo  ,  iiii(iii:ii 


in  his  fragmeniis,  alia  in  libm  dc  Syiiodis  pscndo- 
S;it'diccii6i»  lidei  tr nisl.uioT  (jertc  niiraiidiiiii  non  C^t, 
euin  iii  diverao  opere,  tempote  ac  loco  uun  uni  ver. 
sioni  sleiisse  ,  qui  pncdictum  psciido-Sanlicon ;c 
Eyiiibolum  ac  Sirii:ieiisc  coiiira  riiotinum,  iittamvis 
utruniqiie  giaK;c  ii&dcni  verhis  cnunitatum  sil,  iii  uno 
eodeiii  du  ^ynodis  libro  non  uiia  rationc  vcrlcril.  Jniii 
vero  ad  aiiiiliemata  Liberiinlicia,  ab  aliis  r<-spon»iiMi 
cst  ca.lorle  ab  alie.ia  manu  ad  margiiiein  .idsrripta  , 
exiiidc  iii  lcxliiiu  irrcpstssc  ;  nb  ;>liis  autein  ca  tuiii 
ab  llil.nio  prolaUv  esse  ,  cnni  cjiisd<iii  po;;tilicis  plc- 
nniu  i;;iiavia;  epistolaiii  priimiiti  aeccpii  1'ulaiu  eniiii 
liii  txhibeii  itil.iiii  ailvctsaria  siiic  ordiue  dcscrijii.i, 


faciuruin  essu  pr.ctniiiiit.  yii;unqiiaii)  cum  ibi  raiio- 
ncin  rcddit  cur  aliuiii  ordinciii  seqitatiir  ,  iii  c;c(cris 
ordiiiaiiiiis  (cnipora  .-,<>  noti  iic-lexi.se  IiiikI  obscure 
iiidical.  Uiide  et  statim  .-uliiicc(i(.  Hoc  etiani  nou 
inniililcr  iidmoncbo,  ul  ml  oin^ie  lioc  volwnen  diligcns 
intentio  udhibeatur.  Oinnin  eiiiin  lunt  el  ie\i(iiimda 
teinporibus,  el  disiiiuiuenda  judiciis,  c(c.  H;iiic  it'i(iM 
disposili  iiicin  ceiisuinris  opiiinain  foic,  qii;c  ouiiii.i 
sic  tuiiipiiaiei,  ulct  (ciiiporum  servarclur  01  do,  tiec 
rertiiii  ab  Hilario  ordiiiatarum  raiio  iiiiniiUatctiir. 
Eani  ob  rem  observavimus  quoiiesin  (oio  lioc  opsre 
dcsidei.irclitr  ali;jiiid  ,  qiiod  ;n!ctor  sc  shIji;c,\uissb 
sigiiilicart! ;  aul  cerle  sequerctur,  qu"d  cuiii  pj^ce 


cr. 


IN  SANCTI  lilLAUU  EPlbCOri  FUAGMIiNrA 


(S* 


il('M(ili(is  noii  riih;ercre( :  lum  illnd  iti  t(jt  rrajiinMila  \  gressiis  •>xplii':iiiJo,  ciiii  iioii  iiiiiiis  lioiniiiis,  si  U 


l>:<ruii,  quut  iii  locis  iiarii  suiiius  di^i,iitUMi  uiil  tiliqua 
:>Mi  pnrtc  iiiutilaius,  liagmeiiia  sin^ul  i  DicuiHhini  or- 
Jiiieui  lem|inruin  collocuviinuj. 

609*610  ^-  ^<^"  '"'j'"  wdiHh  ii(i7i/as.— Novo 
il!n  (irjine  priiiiuui  tiiiili  a  Nicolao  V.ihrn  iniiili  ve;  iias 
cnniprobatur;  coniin  ileinJeconsulitur  coniiiioililiii, 
(jui  opu.>i  iltuJ  v«il  iudicare  cu|iit>iit,  vcl  iiiJicaluiii 
1't'cognoscere ;  ac  Jcinuni  lcctori  pri;.staiur,  unJe  illud 
jucunJiu}  jani  legai  a!(|iiu  uiilins.  Si  cniiu  ingraia 
csi  el  aJ  errurcin  Jucii  reruni  gcstnruin  conrusa 
narraliu  ;  jurunja  csse  (tcbci  cl  ad  veritatc!n  reJu- 
ccre  Ji&lincta  etuTJinala.  Expcrti  nuiiius  i|>oi,  qiiHiii 
silii  niuluo  siiigula  FmgQieiita  f;uo  loco  pubita  lucum 
aflerant.   Ccrtc  quiJ  io  hoc  libio  Je:>il,  si  iiun  cxiii- 


tliis  liJci  cxiiulsienein  ^ubcepisse  ex  ipso  e\iiii  lie- 
inonsmt.  Quo  circa  quiJquiJ  ex  variis  conciliis 
exponit,  aJ  uiium  Ariniineiise  lamqoam  ad  iincin 
relert,  iu  qiio  apcrle  |>:iicrecil  lixrcsis,  quid  supc- 
rionhus  mulirctur.  Iliiic  si  res  spectes  lioc  liliro 
roiileiilat,  pluriuin  synoJornm;  .■'i  siopun),  unius 
Ariiiiiiicn.Ms  liistoriJin  complrcii  JicenJus  est.  Cum 
autein  bujut  coiicilii  auxiuia  Vrsacio  cl  Valenlc 
iiistantibus  (aia  infelix  exitus  fueril ;  iion  iiialu  in- 
scribniur  contra  Jnos  illos  Ari:>na:  secLcdiiccs,  qiio- 
ruiu  pttrnJia  iiuo  ex.  iis  solum  quas  Ariuiineusi  in 
sync Jo  ac  po^l  nioliti  sunl,  scJ  e<  ex  pristiiiit  eorum 
actls  coiuprobatur.  Ex  quibiis  rursuni  cum  llicro- 
iiyiiio  conciliatur  libri  Uujus  iii  nosiris  mss.  consi- 


heni,  pterumquc  s:illem  ostenJuiii.  luterJuin  ctiaui  d  gnaia  iugcriptio. 


Jum  continu:itaa)  rcruin  serieui  ex  orJine  cxpii- 
cant,  sensum  demoDbtr:tnt  siib  nieiiJusis  vcrbis  la- 
teiitem.  Clarias  Jciit'|iie  aiiiuto  iiituAnJnm  proponuni 
totiim  ia  hoc  operc  aucioiis  consiliuni. 

XI.  Lifrrt  hujiiii  tumma  et  tcopus.  —  Staiim  ex 
rr:)gmrnlo  i  apparet,  lliUriura  ab  Artilaicusi  .Kynodo, 
cujus  acia  desiderantiir,  huiic  libnini  inrhuasse.  Es 
quo  nnn  absurde  cugit.irc  cst,  ea  aJ  praedictam  Arc- 
latensein  synodiini  illa^iraiidaij  pcrtinere,  qna:  de 
Sariliceiisi  ac  soienini  V:ilenlis  el  Ursncii  reiracta- 
tioiie  fngmcnlo  ii  subiiciuiitur.  Ex  iis  ciiim  actis 
aperte  demonstratur  ini^iuitas  senienti.-c  qaa  Aiha- 
nasius,  Arelate  ac  postea  Modiul.ini,  Valente,  Ursa- 
cio  el  Saiumino  aucioribus  cniidcninaius  es(.  Undc 


Xill.  Quando  tCTipttu  tit  hie  liber. — Iiaqiie  HiUrius 
Ecclesix  saludouuiquamiiou  pruspiciuiis.sicut  libros 
dc  Triuitate  odiJit,  ne  exsubniibiis  vcro:  (iJri  prx- 
dicaloribus  sana  docirina  cocxsularet  ( Lib.  x  de 
TriiiH,,n.  4);  ila  e\  suscepit  lior  opu.s,  nc  absen- 
libus  plerisqiie  Pasloribus  noccrct  pti-veisa  :  ct  ut 
unusquisque  Judiciodeince\ispro^riocoinisian  falsita- 
Irm  illiiis  per  se  disceruerei,  ei  opinionem  nonteqi^- 
relur  alitnam  (Frag.  i,;»i.  1),  Quod  co  leuipore 
conveiiiciiiissiiiiuin  erat,  quoJ  aj  Arimiiiuoscoi  ec- 
tlicsim  exripienJani  Couslantii  iutperatoiis  cdicto 
cogeb.iniur  omiies,  et  quo  Utlarius,  ilia'&o  iinperato- 
ris  noraine,  cam  omnibus  damn::uJani  Jemonslrare 
coiiabatur,dunecliccreicamdeuipubt!ccin01],-^12 


in  eodein  rragmcnto  n.  iS,  corum,  qui  Saidicx  Atha-  q  conciliis  Jainnaie  el  aiurugare.  Sed  t-i  huoc  libruoi 


iKisii  absolutioDCm  procuraruni,  comparalionem  fa- 
ciens  Hilarius  cum  iis  qui  Arelatc  in  cjusdcm  cnii- 
spirarunt  daninatioiiem,  nit  :  Ignoratse  tot  negabilit 
Athanaiio,  cajut  dGintialionem  a  tobit  Yalens,  Vrta- 
ciut,  Salumintu  exiguni,  ab  Osio,  Uatimino,  Juiio 
reddilam  comnmiionem^  Hinc  qux  sive  Luciferi,  Eu- 
sebii,  alioruniq^ue  coid^essorum  essilia,  sife  Vincen- 
tii  ac  Foriunaliani  l.ipsumspectant,  ei  inter  hxc  ia- 
serta  Liborii  primum  rorliier  dicta  geslaque,  ac  lan- 
Jein  lurpii  cum  Ariaiiis  coiisensns,  balisri  nierito 
pi<ssiint  vclut  Arelaleiisii  synoJi  coiisecuiiniies,  aul 
ccrte  iiiclioaiiones  Ariuiiuensis.  Cujus  acta  posi  bxc 
suo  ordine  vc:ti>!nt,  et  qux  cuin  ad  illud  rescinJen- 
Jiiin  variis  in  locis  a  citliolicis  siatuta,  iiiiii  ad  ipstan 


Coiistaiitio  aJiiuc  vino,  etabOrienie  noiiJum  reverso 
Hilario  iiicboalum  es&e,  cx  Fraginenlo  i  ioo;jc  ccrtius 
coiiiicitar.  AJ  quoJ  enita  aliud,  nisi  aJ  Couslaiiiii 
leiiipus,  cniiuBode  reluleri.s  istlixc  iiuiu.  i  :  //i  Jiooiani 
imperii  HCgulii]  quies  corpilur,  res  u:tgitur,  palalium 
fervet,  epiuopi  circuiucursant.  elc.  QuiJ  |>orru  sibi 
vull,  quoJ  paulu  aiite  prxmiltil,  Opus  uiuo  yrave.. 
loeorum  in  quibnt  getia  ret  esl,  notqve  agimut,  detpe- 
ratione  peregrinum?  Quis  il!e  locus,  iu  q»o  l'rs»cius 
ac  V:ilefl8  ut  fiilei  periidia  Arimiiiensis  pra'polleret 
eflecerint,  nisi  urbs  regia  ei  imperatoris  cputitatnsT 
Quui  item  loc:i  desporata,  nisi  Oriens,  cujus  decem 
Asiauas  provincias,  paucis  cum  Eletisio  excepiis. 
vere  Deuin  nescirc  jain  lii>.  Je  SynuJ.  num.  ti3,  au- 


piopiignindum  :ib  llrsacio  ci  Valeiitc  leni.iia.  Ei  jj  divimusT  Propierea  prregrtnnm  cst  opus,  qwia  cum 


i|uo  app:irel,  Hibriiim  boc  uiio  libro,  quiJ<|iiiJ  iu 
OcciJeiiie  li»:rcsis  Ariana  gc^scrit,  comprebciider« 
voluisse. 

XII.  riwra  conlincl  ncta,  ted  quiv  ad  uniut  Arimi- 
nciisit  tgnodi  liiitoriiwi  referuntur.  Naiuqiit'  cum  in 
liis  purtibus  liJci  dcrriiNOres  Ar<'|.iteiiHi  syiiodo  ex- 
pcllere  cdspissrt ,  cos  non  flJci  scJ  uiiiu>  .^:h:inasii 
Kratiii  iii  cjsilium  «juctos  cssc  viilj^o  per>uasit  ;  aJeo 
III  hit'.  eiror  pit>pe  oiniiiuin  occiiptiit  iiicnirs,  lut 
s.icerJutcs  iJcircu,  qniidin  illiiiii  rciitoiitiaiii  iioii  fcr- 
iciil,  exsularc,  caiuquo  noii  saliMli|;ii:iiii  os^-  'iiisce- 
pli  CNtilil  i'.vusaiii.  Erruiem  illuiii  sniiarc  cui':il  llila 
»'un  (traf    1,  n.   ♦>.  cuui  inenJacis  liaicsis  pro- 


llilarius  Constanlinopiili,  in  qua  versjtur,  aique  cir< 
cuiiijaceuttbus  regionibus  proiicere  se  po.^su  dc.spc- 
rcl,  ad  Occideiitem  illud  destiaai  unJe  :il'cst.  Eam 
riiiin  vcrbi  peregrinum  vim  essc  liquet  <'X  his  l>b.  Jo 
Sv  iiod.  iiiim.  GTi  :  Non  peregrina  loiiuor,  nequt  ign^ 
lu!  I  si  ribo :  uudivi  ae  tidi  titia  pratsi-iitium  :  cum  ibi 
,-i..>'^riiM  iiKinifrsle  oppoiuiilur  prji^eiililius.  Iloc 
i}<i;itr  .iJ<irMis  .iiinti  360,  cum  aJliur  (xiistaniinopoll 
vus.irrlur,  nc  pnu^quain  c<<nir.>  Cuiistintiuui  ^rri- 
linot,  piislra  iii  din  4dnuxil,  uti  tiJoiii  fuciual 
ri.i,.;iiieiila  II,  \ii,  elc. 

\IV.  Qiiod   iii  sliigiila  Jorle  ei  oupiose  pi'.if.ilM 
c>t  Nicolauv  Fabci,  uon  suppiiiiieuduni  duklmu»,  Mt| 


625  PR/EFATIO.  620 

pcrirel  laiidaia  n  niiiliis  Incubraiio;  scd  ne  Hilariana  A  ab  eodem  viilgata  sunt,  liujus  indicem  snbteximus, 
scripia  loiigiorc  a  se  inKivallo  separaret,  tanium  in      quem  cum  novo  conferre  uno  inluilu  quisque  va- 
A|ipendice  reponendum.  Ilaeliam  necuiquam  pereai     kai. 
antiquus  ordo,  quo  singula  hiijus  opcris  monimenla 


"^^'*FRAGMENTORLM  VETUS  ORDO 


CUM  NOVO  COMPARATUS. 


ORDO  VETUS 

LIBES  SAKCTI  UILAHII. 

I'ii:lave:isis  provinci.-e  A'|uil:miae,  elc. 

Sancle  Spiiilu.  ctc. 

Epistola  synodi  Sardicensis  ad  uni- 
vcrsas  Ecdesias. 

Cpisiola  facia  ad  Julium  urbis  Romx 
episoopum,  Julio  episcopo  a  synododi- 

recia. 

Episiola.  qiiaro  posl  renunlialionem 
OrienliUuni ,  Ailiaiiasium  reum  dod 
csse,  iii  urbe  Roma  holographa  manu 
Valens  perscripsit,  et  Ursacius  sobscrip- 
sit. 

Itein  exemplum  allerius  epi<.tol»  Va- 
lcntis  ei  Ursaeii,  quain  post  aliquan- 
tuin  tcwpnris  ab  Aqiiileia,  iwstea  qiiam 
lianc  sii|>eriorem  Boina:  raiseraiit,  ad 
Atbanasium  roisenmt  epibCopnni. 

Fides  .ipud  Nicsam  conscripia  a  318 
episcopis  oontra  omncs  hwreses. 

Epistola  Liberii  episcopi  urbis  Romae 
ad  Orienialea  episeopoa. 

Iiein  epistola  Liberii  cpiscopi  urbis 
Romx  ad   cailiolicos  Iulii<.  c|>isco|io$. 

Epistola  episcoporum  Ilalix  ad  cpi- 
scnpos  Illyricoii. 

Kpistola  Valentis  et  Ursacii  et  alio- 
riiiii  ad  CeniiiiiiuuK 

Ucscri|>liim  Geniiinii  :id  Rullanuin, 
i>all:iiliiiiii  ei  cseieros. 

GlS^GlG  Epislob  Libtirii  rescripia 
!id  Eu-^Kbiuin,  Dionysium  et  Lucirernin 
Confessores,  aiiic  i|uaniadexsiliumiret. 

Iium  cjusdem  .id  Cxcilium  epi^copnm 
Spoletinnni. 

Quomodo  Liberir.s  Iixc  omnia  qux 
gesseral  vel  promiserai,  missU';  iu  cxst- 
lium  oniversa  iu  irriium  dcduxit. 


NOVUS.  ORDO  VETUS.  NOVUS 

FitiVCM.I.  Iteni  pjiisdein  de  cxsilio, Ursacio,  Va- 

lenli  t't  Germinio. 

Item  cpislola  Liberii  de  exsilio  ad  Vin- 

Fm6«.  II.  B  f«°""'"- 

Epistola   Orientalium  episcopuruni  ,    FaAGM.  X. 

ijuam  reversis  ab  Arimino  legatis  deile- 

runl. 

narlettus  Fragmenta  quce  in  priui  mlqalis  \nimum  /o- 
ciim,  e(  in  mtt.  poateriorem  obtinent  :  deinceps  te- 
quunlur,  quce  tuperioribus  tubnexa  lunt  in  prius 
vutgatit,  quamvi$  ea  praicedanl  in  mit. 

Fides  cathulica  exposiia  apcd  Pbari-  Fragm.  XL 
seam  civitatem  ab  episcopis  CaUicaiii^ 
ad  Orieniales  episcopos. 

Epistola  Eosebii  ad  Gregoriom  Sj'a- 
nensem. 
Episiola  Gerintnii  epijcopi  adrersas  Frach.  XH. 
C  Arianos. 

Decretam  Orientalium  episcoporura,  Fragm.   ili. 
Fbagm.  IV.      qiiod  roiserunt  ad  Arric.im. 

Cpiito^B  AriroinsnsisConcilii  ad  Con-  Fair.».  YIII. 
Fbacm.  XII      staiiliuin  imperaiorem,  ubi  praevancali 
sunt  a  fide  vera. 

Gasta  ubi  prsevaricati  suat  iegati  epi. 
scopi  a  iide  vora. 
Fbagh.XIV.         Epistola  mi&sa  ad  Constantiuii)  Impe-  Fracm.  IX. 

ratorein  a  perGdis  episcopis. 
Fbagm.  XV.  Epistola  ad   Coiisi;imium    impcrato-  Fp.agm.   V 

rem  a  Libcrio  cpiscopo  urbis  Itoma; , 
Fbacm.    VI.      niissa  per  Lucirerum  episcopuni 

Epistola   Ciinslanlii    iinpecaioris   aJ  Frach.  VII. 
episcopos  ltali;c,  qui  Arimiiieiisi  synoito 
i)  coiivciieiant. 

Defiiiilio  habild  :ib  oinnibus  cailioli- 
cis  cpiscopis,  priiisiiu.im  per  terrensMO 
poiesLHcm  lerriti  iixrciicorum  consor- 
lio  sociarentur  iuCoiiciiio  Arimlnensi. 


H7 


'^ANrTi  uiiM.w  rriKrofi 


(.%8 


617618 


FIIAGIHEINTA 


EX   LimU)  SANCTF   HILARIT 

pictavi<:nsis  provincu:  aquitanli:, 

IN   QW   SUMOMMA.  QIJ>    OSiF.NOUNT    VKL  QIJOMODO,  ()L'IBl!SNAM  CAUSIS.   QUIUUS   IN- 

Sr\M'IUUS  SIJ»  IvnMUVlOltl-  CONSTANTIO  FACII.J  KSI   AIOMINt.NSK  CONCll.llM 

COMTUA  FOIlMkLLAM  NICiEiNI  TRACTATIS .  QUA  UNIVLUS.i;  ILEUKSSiS 

(/i)  COMPUEIlENS.Ii  EUANT 


FRACMKNTUM  1  (A/i<j«  i  imriis). 
I  !'"itlci,  sjH'!  ei  clinrilulis  fnaaluinm.  —  Saiiclo  Spi- 
ritii  |>'eiuis  P.iiiliis  a|>o.vlolus  ail  Corim'iios  iia  loqui- 
liM  :  lilaiiel  ((iiwni  pdet,  sp<'«,  elinTilas  \l  Cor.  liii,  15) 
Miigiiiiiii  coii->iiiiiiii:iiub-vtMitaL:i  .sarranirntiiin  iia  Iri- 
jiliri  [b)  hiiiicini  scnstis  affp.  lionc  cnm|>lectitur  :  re- 
lii|iiariiin  aiileai  rorum  »ive  oflicia  sive  doiia,  iii  qui- 
biis  niinc  pro  p.irtc  versainnr,  :ibolenda  signilicat 
{lOid.  a  ei  ieqq.) ,  cniii  adTcnlu  Domini  iiostri  Jesu 
Cliristi  ccelestis  concilii  iierfettio  iiivcniaiur.  Cor- 
riipiione  cnim  nosira  iii  xlLniitaiis  gloriam  trans- 
(■oriuau  ,  liMC,  <iu  iJ  nuiic  aliquid  csic  trediiiir,  ii.'>n 
eril;  qiiando  triliui  toepeiit,  <iuod  cum  esi,,  semtier 
seiernmn  csi.  Vcriim  fidci,  siw.i,  cbariuiishoc  meri- 
tum  e*l,  ut  moriis  ueVilo  <:orp»'-ihns  dissol  liis.  sem- 


A  2.  Fidei  merilum.  Spei  nalwa.  Charitalit  affee- 
Int.  —  Igiiur  Oeiis  jiisiiti  c  iir.-cvius  (i;)  iiumera- 
lur ,  creditus  ab  ignoraniv  qnnd  Deut  sil.  Ai- 
que  ob  id  Abraliam  (idi-s  prima  justiftfat  (fhbr.  ii, 
0  et  liom.  IV,  9).  et  Cliananaja;  ttli.^m  silenlio  {() 
Dominnm  teniamis  ni.Uris  (idos  salvat  (Manh.  xv, 
2it) ,  et  credeniibus  in  nomine  cjus  potestas  (g)  iii 
Joaiine  tribniiur,  »1  c\  Deo  nali  sini  {Joan.  i,  42). 
Magnuin  est  fldei  meritum  ,  ei  perfecia  credeniibus 
Deo  beatitudo.  per  quam  geniiis  in  corpore,  in  liii- 
quiiiie,  in  angritudine,  ct  juslilia  el  saniias  et  ortus 
ex  Deo  esl  Spes  vero  anicenilaiem  vit»  mundinlis 
ei  bona  ssiuli,  quiesceniis  ([■  qiiicsceiis)  in  his  quae 
a  Doo  disposila  confidil ,  «xsopcrat .  pnpsontiuni 
damno  (uturorum  lucra  meritura  :  quam  Dominus 


pcr  niaue.iiil ,  nec  innquani  desiiiaiil;  ei  cum  omnla  B  tili  prainio  mimer.itur,  Omnis,  quireliquait  domuin, 

vel  fiaires ,  vel  sorores,  aut  mairem ,  ottt  /S/io«,  aut 
antum  propicr  noineii  meum  ,  eentuptitvi  acciiiiel ,  et 
viiuin  mer:iam  possittebii  (Mallli.  xix,  29).  Egrejia 
viiiulnin  Dt-i  lesiis,  (iducia  exsp<-ctationis  sii:c  ,  pra'- 
seiiiia  qux.|u<t  iit  niill:i  et  inceria  dcspiciens,  fuii  ra 
veroui;<'U>riia  ei  pra^sentia  apiirfliendeus!  S<'(t  .|iiaiii 
<|uain  619  inansiirx  tidei,  spei,  charilaii:-  (f.  ch  irit  iii) 
niv.iigioriam  ideni  Aposiolus  tribii:ii,  et  xqu:ilitcr 
liiviolabileseasc.xsesigni&coi;  charii.itein  tnrnen  pr.f- 
siare  ca;teris  snpcrioribus  indical.  Per  hanc CDim  i|ii(v- 
dain  viiicnlo  Deo  (iiscepti  amurisanneoiimiir  :  Olquo 
iiidividua  ab  eo  voluutas  noslra  seuiel  nomini  ejns 
charitate  pictatis  infiisa  ,  a  qua  noii  ghidius.  iion  (a- 
mcs ,  noii  nudiias  separabit  (li«in.  viii .  o^) ;  per 
qu:tm  ira,  ;cmulatio,  auibiiio,  iniquitas  ,  lutus,  cu- 


;ii  lioiiiiiie  tiro  parte  siiil,  luec  lainen  sota  peifecta 
siiit.  N:iiii  sivft  piO|.hi'li:«'  atiolebiinliir ,  sive  lin- 
gii»  ci;:sibnfii.  sive  sclenii:!  dcsiructnr,  iria  illa 
siipi-riora  peifectioncm  iniinniabili^iii  consequuii- 
liK  :  c(  nihil  aul  cxtriiiseciis  niiitabuiitur,  aut 
ulira  quam  (< )  ob  iiK'iii  .  uliciins  atiiuirfiil.  Cuiii 
ciiiin  propiielias  <-t  linguas  et  scieiitiani  veri- 
las  :»bs<.'luia  d.peilit;  lideni  ,  spein  .  cba<-ilaleni 
cnpessendx  aRiernltaiis  traduci^s  et  p:ilroiios  si-  nti 
ipsa  eruni  :'.ternitas  apprcliindei  Ei  siiigiilaruin 
qiii<lem  n-rmn  idem  bc-Jtiis  Apnstoliis  nieiiia  («H)>p/«, 
raiioiic  aut  quid  iimile)  exigui  honoii»  kiii  di^liiixit  . 
uiiiileUigi  promptiiiiic^sit.  ca^teris  (d)  profectii  aiig- 
mf-nti  Cflelcstis  aholendis ,  noii  exiguo  himoris  sui 
friiciu,  iria  h:cc  sola  csso  quui  maiicaui  quidem. 


(n)  Praefereniliim  cs^c.  compretsie  e-^ant ,  perspi-  C  <"'"'''  «f""^  nonvidet.  iiet  tpe  denideral  quod  uon  Uiiet ; 


runiii  csi  cx  liis  Fiagiu.  ii ,  n.  27  •  llaque  coinpri 
mendi  niali  istint  ciiusa ,  Irceenti  «<•/  eo  umplius  epit- 
copi  npud  ISicieum  coiuircgnHiiir.  Et  (i:iiilo  post  (ides 
auiiil  Niccaiii  ciiiscritiia  i'oii(r<i  oihhcs  liwreset  iiiscri- 
bilur.  Titnliim  liuiic  e  niss.  loium  i»\t^ri-s«iiniis,  nisi 
(jiiod  iiiilio.  iibi  iii  illis  lialietur  Incipit  tiber,  subsli- 
(iiiiiiiis  FruqmenlQ  ex  iibro. 

(b)  Exi-ili|  l.ir  ins. .  «.ifi/ifi  liumani  sentu!- affectio- 
ii.iii  ex  qiii»  i.oiiffcil  K.ibor  ,  triplifrm  nSWliuiiein. 
M  .liiiiiiis  rt-iiiierc  le<;tioni-in  ins.  suldala  poslrcma 
litiera  m  .  qux  ui  codeiii  iiis  e.cpissiine  ■bundai. 

(<■)  lii  aicli.-iypo.  obijyiiiii.  Fides,  pe^,  cliarilis  fe- 
riiiitur  in  Dciiin  ui  in  lincin  :  qiicin  iiim  consequiiii- 
liir  ,  |>ei  fei-lioiieni  halicnl ;  el  e:im  ipiideni  ioiinula- 
liilis  esi  Itei  fruilio.  Ea  ralioiie  fidcs  ac  s|ies  «xl<  iii- 
te-ttt  iioii  iniiianliir.  Alio  sensii  dixii  Aiigiisiinus 
('jiisi.  CXL.  nuin.  63  In  (uluro  aulem  iwculo  pTTfecta 
<■(  /)/.■««  ■■liiirilaM  tiiie  ulla  iiiiiloritm  tolerunlia,  iioii  /ii/c 


scd  tn  <el<'i'imnt  veritatis  tpeciem  eouteiuplulur. 

(d)  Falier  cx  niss.  Piihwann  ci  Cnlli. ,  propheiin. 
Verius  Sirmouilus  ex  Kimiig. ,  profeciu.  .Mox.  pro 
»iaii<'<i)i'  quidem.  toi  le  l<'gciiduin  tiKiiio.int  ewiem. 

(<■)  Edi<lii  F:ibcr  ex  lid<:  arclieiypi  sui,  pritji>i3  iin- 
»it-ru(ii>';  ipsi-piilans  pra-lorenduin  preetiiiit  muneralur, 
iion  spcriieiida  coujcciiira.  Riivocainus  e\  SiriiioiKkt 
pni-vius  :  quani  voceiii  coiiiiiuidiiis  exiipcrel  iu<^»<a- 
riitur,  i|ii:im  iitimcrafMr.  Ilic  nolulur.  fldciii  l>ei  jusli- 
ti.c  (ira-iru  dcberc,  cnm  siiie  flde  iienio  JuNliAreliir. 

(f)  Diiariiin  iiiulieriim  ndellnm  facl»  hic  lu  unuin 
condindiiiilur  :  qiiaruiii  iina  Matlli.  ix,  iO,  cuni  si- 
lenlio  Doiiiiiiiini  leiigil  iii  »  sanguinis  (liixu  sanare- 
liir;  ali<-ra  Matlh  xv,  J8.  cuni  inullo  clainore  sani- 
l:il<'iii  lili.i^  dcpicraia  esi. 

(y)  Id  csl,  iii  Joaiiiiis  Rvnngvlio.  Siniili  loqueiidl 
ratioiie  llb.  x  d«  Trinil.  nnni.  4:.  dicitiir,  p*r  pre- 
ceni  in  Joimne. 


E\  OPERE  HISTORICO  FIWGMEMLM  I 


f:1(l 


|ii(iil3s   conipiinuiiitiir.  AUjue  idciico  cum  maiieat  A     *■  0««'''  ('P"s  aijgri'ituUitT    —  ProCerr»;  igUur  ji> 


(iiics,  spos,  iliaritJS,  inajor  honim  Cbt  cliariias  {lCor. 
XIII,  )3)  '  |>or  qunni  .idiiiixtos  insccaliili  io  Dri  no- 
niiiie  afTcclii,  nulla  vis  sxcubriuin  inotuuiu  aui  Jis- 
S"lvit  ,  aul  iiividit. 

5.  ChcriUt»  UilariuiH  urget ,  ne  silcat  hicreticorum 
pratilaiem.  —  El  liuic  tiinlae,  lani  gravi  aposlolic* 
auctoritati  ego  (|Ui>qiie  inier  c^Pleros ,  si  qiiid  niilii 
posleos  loei  cst,  tesiiinoniiiin  reddo  per  hanc  cliarila- 
lem  repositiiin  noliib  aiitu  lciiipora  sxcui^'.ria  in  ccfli 
spem  assuinplis,  cl  noinini  Dei  ac  Domini  JesuChrisii 
adhxreo,  iniqiionim  socicialoni  el  iiilideiium  con- 
soriium  respueiis  :  cuin  qno  flnrere  iioliis  ,  (n)  s;c- 
culi  otio  doiucsiicii  frui ,  coniniodLs  oiiinibus  rediai- 
dare  ,  familiiirilatc  regia  gloriari .  ct  esse  falso  epi- 


conscientiam  puhlicam  opiis  teiitc  grave  et  muliiplcx, 
diabdlica  fraiide  [uTplexiim  ,  h^rtiicorum  parte  sub- 
(iie,  dissinitilaiiiiii;  miiliornni  ac  meiu  prarjndicalum, 
loccrnni ,  in  quibiis  ge^la  res  c>i  nosquc  .igiiuus, 
desporalioiiu  percgriiium  ,  tciiiporfl  (c)  antiquuni , 
silciitio  iiovuni,  prii'eni  siiiinlala  rcrnni  pace  prxio- 
riiuin,  pioxtmc  impia  f.ill:'C!Ssim>a'uin  liuininuni  cjI- 
liilil.ilc  renovatum  ;  lioc'|Ui-.  qu.i  c.ium  in  Ituniani 
inipurii  ncgoliis  qnii'S  caipiliir,  rex  angilur,  p:i!aliii'ii 
lorvet,  episinpi  circiiniciirsaiit ,  ofriCial..s  inagi^tri 
volilaiit ,  adversiis  aposlolicos  viroj  ofiiciiiriiui  oiii- 
liiiiiii  fesliiiatione  lurbatiir.  Ila  abii|(te  Sgiliir,  Iri  pi- 
daiui',  in^italur;  ut  plaiie  iniqnitatem  liujus  asseriio- 
nis,  obliiieiiii!  labnr  tl  cuia  piodiderit    Fnimveri," 


scnpi  noiiiiiie,  sini,'iiiis  iiniversisqucet  publice  «t  pri-  g  veis.iri  in  sernioiio  iioininuin  jam  diu  nicniiiii,  qii'fs 


valira  in  Ectlcsise  doniiuaiu  gravpin  effn.i,  par,  ut 
cxteris,  potesias  dabatur;  si  tnndu  vcriiaiem  evaii- 
gelicam  falsiiatc  corriimperein  ,  ronscieniix  reatum 
biandimcnio  igiioraiitix  coiisolarer  ,  judicii  corrup- 
tolara  excusatione  allcni  arbiirii  defendorem,  bare- 
seos  piaculo  non  lide  mea ,  qo;e  iiiiqne  esset  obno- 
xia,  sed  siiiiplicitiie  igiitiraiitiuin  non  tenercr,  pro- 
bitatem  siih  difiiculinie  pulilicoc  iiiteiligentia!  iiieii- 
tiier.  Haec  eniin  siniplicitatem  {forle,  iii  siinplicitate) 
cordis  per  fidem  et  spein  Clnisli  i^liaiitas  m<ineii?  non 
tulit.  Et  cum  ab  Apostnio  acceinssem,  Son  eiiim  ac- 
cepimus  spirilum  formidints  (11  Tim.  i,  7),  ct  cum 
Domino  dicenie  didicisseuius,  Ontms  qui  coiifitebiiur 
me  eoram  hnminibus,  el  etjn  confitebor  eitm  corain  Pa- 


d;im  5aci'rdo;niii  l>ei  iilcirco  exsolare,  quoil  iii  .Mlia- 
nnsium  sententiam  noii  fcrunt :  el  hic  error  pi(>po 
omiiiuin  inenies  nccupavit ,  ut  siib  nomine  ejds  noii 
s.iiis  iinicuique  eoruiu  dignam  causam  suscepii  exsi- 
lii  arbilrenlur. 

5.  Qiiie  in  eo  prwtenr.ittni  — Prai^termitlo  aiiiem, 
licet  poii^sirii  regi  sit  rclorenda  \f.  descrenda)  rc- 
verenlia  (quia  enini  (omne  enini)a  Deoicgnnin  est), 
iion  lamen  aBquanimiler  jiidiciiim  cjiis  cpiscopalibus 
arliitriis  admitti  :  (;uia  Cajsaris  Cisari ,  Deo  autem 
reddcnda  qua;  Dei  sunt  [Lurcr  xx,  25).  Taceo  impe- 
ratoris  sublaia  cinisap  cognitione  judicinni.  Non  quc- 
ror  cxiorqiicri  de  absenie  {d)  seiiti^^ntiim  ;  quamvis, 
Apostolii  dicenlc,  Ubi  {iden  Cfi,  ibi  et  tibertas  est  (  II 


tre  meo  qui  est  in  cu^iis  (Mutili.  x,  32);  et  per  euni-  q  (.'or.  lu,   i7),  paii  istud  siinpliciias  sacerdoialis  noii 


deiii  diolum  essct,  Beati  qui  pcricciuionem,  patiuntur 
propter  justitiam ,  quoniam  ipioinm  est  regHnin  coflo-. 
luiii  :  (ie<ift  eslis  ciiiK  pos  mu/cf/ic/inf ,  et  persequeiitur, 
el  dictnt  omne  maliim  ad'ersfm  vos  propler  jiistitiam  ; 
620  qaudete  et  er:sullaie  ,  qnunium  merces  vestra  co- 
piosu  est  in  ccclo  (Maiih.  v,  10  et  seqq.)  :  noii  potiii 
(b)  priiercrre  aiiibiiiusam  in  reaiiis  silcmio  congcien- 
liain  injiirioSiU  pro  Dei  confcssioiie  tolennli  v. 

(a)  Vox  sa^cuti  apiiorem  bicum  sio  obiineret  :  otio 
dnmesl'co  fnii ,  S(j'f«/i  comniodii  oinnilms  rediindnre. 
Ai;t  potius  legeiiJiiiii.  florere  buiiis  swculi ;  si  quidein 
milii,  niin  >io6is,  seqiieniia  r<-(|uiriiiit. 

(b)ln  iiiss.  prefcrre  nmbitiosn  :  ex  qiiibiis  coiirrce- 
rat  r.iber  ,  pcrferre  aiubitiofo  in  reiitu  sitetitio.  Iiite- 
griorem  ac  verinrrm  rcildiinns  seiilontiiiin  ;  iiiaxiiiie 
Ciim  ex  ms.  P.eniig.  b^gerit  Sirm.  i»  rtalus  tilcniio, 
qiiod  est,  iii  silcntio  reiiliii  obiioxio,  (iiiein  iciiuiii  nt 
defugeret  Ililaiins,  aii  se  inilignii  iiroClirisIi  coiifcs- 
sione  pali  riialuisse,  (;nam  ox  anibitiosa  ronscieiiiiit 
tonnivert. 

(c)  hleo  tempore  antiquum  :  quia  iiiiod  Ariani  tan- 
('eii!  Arimini  .  Seleuci;!-  et  Ciinstaiiiinopnli  ail  cxi- 
ium  |ierdusi'riinl,  id  longe  aniea  ronciliis  iniiiinieris 
inolili  rraiit.  yiii.i  vero  lioc  coiisiliiiin  siinm,  i|uod 
sdciitio  aiiipa  legi-re  solliciii  eiaiit,  nuiic  priniiini 
palam  prodii!c';iiit;  iilriii  sileniio  novum  pr.Tilica- 
tiir.  Jain  quidem,  iiii  lib.  de  S\n.  n.  '8  iiarraliir, 
aii.  557  kteieiis  Siiinio  prorMii/pciis ,  id  qiiod  (tutea 
furiim  mustitiibat,  non  cluni,  se<l  puhtica-  nuciuriiuiis 
proftif.ioii''  rieiri.'  glvriabtilitr.  At  Onciil.iliuni  Aii- 
c\T3>.  .■iiii;iri'g:i(iirn!ii  i'pera  slaiiiii  rcpicssn  c.^t,  V-i- 
ti^iiie,  Irsarii.  ac  smiis  ciiruiii  ciia(  i:s  iil  Aitcyrxnii 
deiiiiiiioiiibussubbtiibcreiii.QuiVsuLscripiioimiitawr 


debeai.  Sed  lixc,  non  qiiia  contenineiida  siini,  veruni 
qiiia  his  gravinra  sint  suiijecla,  pnctereo.  Qnain- 
qiiam  enini  ex  bis  quibu-que  (/'.  q\iii  quibusquc)  iii 
lcrris  gesla  sint,  cngnosci  pntuerit  longc  iilitid  agi, 
(liiaii  ciisiimabaiur ;  (aiiien  propensiorc  cura  reni 
on:ncni  lioc  volnmine  placuit  e\p(inere.  Rapiim  ciiim 
tuiic  (e)  b:i't  per  nos  iiigcrcbaniiir,  ci.inipiin  Evaii- 
gtliorum,  dcpravatio  lidci,621'"  siinulaii  Chrisii  iio  • 

liis  siibscipieiuibiis  verhis  :  prid:'m  fiinHliita  reruia 
yace  prcrierilum ;  nisi  forle  iisdem  nclet.ir  cciebris 
lirsac.ei  Vaient.piii-I  Sardici-nscconciliiiin  reiractatio. 
(d)  Hic  obiii-r  tangiiur  quam  variis  niodis,  in  Atlia- 
njsi!  caiisa,  judicioruiii  formii  teineriia  sii,  maxiiii': 
;iii;em  im  id  :«bseiis  coiideninalus  sil  lii  eiiini  cum 
flicodiirelo  lib.  ii  liist.  Ectl.  c.  16,  testib  cst  ipse 
D  Aniniiaiitis  Maicellinns  iib.  xv,  e.  7,  Liheiius  a  Con- 
si  iiiiio  jiissns  ut  iii  illiini  sub^triberei,  i'>>piiiideliit 
iiomqiiiiin  audiium  esse,  d<-  ico  abseiite  laiaiii  cssa 
sciitciiiiam.  Ideiii  est  Liicilcri  ac  sociiirniii  ejiis  re. 
spdiisiim  apiid  Alb  inusiiim  ail  SoHt.  pat;.  ^6i  :  Eito, 
iiiquiiini  Consianiio,  ut  ttccus'iior  sis,  abseniia  lanicn 
rri  facit  ut  jiidieari  non  poni^il.  Iiidii  al  iir.Tlerca  Hila- 
riiis  extiiriam,  coipK^  noniitie  iiunam  fiii.-sc  illani 
seniiTiiiiim  :  quain  raiioiiem  iie(|ue  .silet  Libcrius 
ioco  Tbeodoroii  pioxinic  nicniorato. 

(o)  Vel  Biierris,  iinde  in  exsihum  ojeelns  esi ;  vcl 
eiiam  Consl'.tiilinop(il!,  post  Seleuciensis  synodi  dis- 
solutioncni.  Qiiiiiiiqiiain  liiic,  iilii  seKC  (ibtulii  occa- 
i-io,  pi:cst;irc  noii  destilil.  Nani  lib.  i  ;id  Constaiil. 
11.  3,  iiiicriiur,  (|iiod  Ariani  nvn  cessanl  ore  impio  et 
i.iicrileijoonimo  EvingrUoruin  linceritulrnt  eorrunipere, 
it  Tcclam  oposlolnrum  regulam  deprarare;  et  pi;sl 
pntica,  qiiiid  simplicet  el  innocenles  sub  prtrtextu  iio- 


iiiinis  bl.itplicma  confcssio.  El  necesse  fuii  in  eo  sur-  A 
nioiie  oinnia  esse  pr.cpropera,  incoinpo>iia,coiirus:) : 
quia  quanlo  iios  iiiipensiore  cura  auJieiuiam  qu»!re- 
rcinus,  lanto  illi  periinaciore  sludio  audiciiiij!  con- 
iraiiciit. 

a.  Vttde  ordiaiuT.  —  Incipiain  Igiiur  ab  his  qu» 
proxiinc  gesla  suiii,  id  cst,  co  tcmporc  quo  prliiiiiiii 
iu  Arelateiisi  oppido  (i.c  353)  IVater  el  coiiiiniiii^tur 
nicus  Paiiliniis  ec('lesi:i;  Titviroruni  episcdinis  eo- 
rum  se  perilili":!»  siiiiu!alioiiiniie  non  iiii^ctiit  :  rl 
quiili.  fuii(a)  iUa  fciilcntia  cxpnnain,  a  qua  rcfe- 
reiis  voliiuiaiem  .  indigiiu»  ccclosia  ab  cpiscopis  , 
dignus  exsilio  a  r<>ue  est  judiciilus.  Alquc  iioc  iia  ficri 
non  rerum  i>ido,  si-d  ralio  c\  priseiiiibus  peiita  de- 
monsirat  .  nt  ex  bis  priinum  confeNSio  pnlins  fidei. 


.SANl/ri  HII  ARII  EPIRCOPI  «5^ 

FU\r.Mi;NTL.M   II  (.4/i(is  1  f)/ir»i«). 

i.>r.ii>iT  F.kbMri.iiM  epiSTOLf 

i^tjnodi  Surditensi.i  (c)  ad  uniiieTuu  Eccletias. 

(Scripix  aii.  T>iT.) 

i.  Sijnodi  caina.  —  Multa  quidem  cl  frcqnciilcr 

aiisi  sniit  Ariiiiii  Ji.cretici  advcrsus  sorvo  fiS8"*^'> 

qiii  ndem  rcciam  ct  catbolicam  cnsindinni.  Adultcri- 

naiii  iiauu|ue  di.ciiinim  in^erentes,  oithjuiloxns  per- 

S''qui  teiiiavcniTil.  lu  laiiluni  iiulem  uniic  fxsnricxc- 

ruiii  coiitra  lidem  ,  tit  noii  (</)  leligiosam  (lietaieni 

clemeiiiissimoiuiii  im|ieraiorum  hiii^rel.    Deiiiquc, 

gr:ili:i  Uci  :idjuv:iiite,  eiiaiii   ipsi  cleiiicnlissiini   im- 

peraiorcs  c.ongreKaverunt  (r)  cx  diversis  prnvinciis 

oL  civilatibus  ipsam  syiioJuin  sanciani  ,  ol  iu  Sardi- 

censiuin  civiiaie  liori  permisf  runl :  ul  otDnis  quidem 


quam  i>av'iv  iu  lioininc  inielligatur,  (6)ex   qiiibus  in  B  disscnsio  amputareiur,  iniqiia  aulcm  doctrini  p' ni- 


eum  qui  adsciisus  liis  non  cst,  ccpii  nijunam. 

7.  Qao  pacto  legendum  iil.  —  Atquc  lioc  etinin  non 
iiiuiilitcr  adraonebo,  ul  ad  omne  hoc  volnmen  dili- 
gens  inlentio  .idhibeaiui .  Oronia  onim  siint  ci  sc- 
paranda  temporibus  ,  el  distmguenda  judiciis,  cise- 
cernenda  persoois,  et  verboriim  dijudicjnda  virtiiti- 
I)us  ;  iic  forie  lot  cpistolis,  toi  synodis  tunc  frci|ii"ii- 
tcr  iiijectis,  pcrnicioso  nnle  Imcm  fastiJio  exp'ejtui'. 
Agitur  Hctem  in  liis,  qu:c  cognitio  Dci  espcicnt!:! 
sil,  qu;ie  spes  aiiernitaiis  ,  in  qiio  perfccta  veiit.is 
siatu  h  ercat.  Et  cura  lam  gnvis  rei  ncgoiiuiu  tiac- 
tetnr  ,  oporiet  ot  unnmquciaiiue  liis  modo  cur.im 
cognosceiidis  rcbus  imiiendere  ,  ul  jiidicio  dcinci-ps 
proprio  consistcns,opiuiuncin  ncn  .'«equatnralierain. 
Explicit. 


mim*  Ckrisiumi  involvitnt.  Rnrfnm  lib.  ad  ciimilcm  ii 
cor.siantcr  i<b  ii'SO  expiinimr  fidfi  dcpravjitio,  et  aii- 
dii-ntia  ciiixe  pi.sinlaiur. 

(.•>)  In  Mr.gatis  illi  teiueniia.  Veriits  in  ms;.,  iiln 
5i;n/!'?!^io,  si'il.  Aiii  faiit.iruiii,  quibui  P.iuliinis  coii- 
sciiliro  lioliiil. 

(6)  FabiT  cutn  sun  ms.,  el  f/iiiia.s  i«  e«»i  qui  ndsen- 
sn^  (jtiis  non  cepil  iiijuriam.  Uopi^^^iia  vuciiia  w-  pio 
d,  cinn  uiriiibtiia  in  aiiti.ioi<  libns  unj  ligiir.i  sii, 
cnetera  corii'.<imi»s  ex  Sinnondi  lcciiunibus.  Si  eiiani 
anlea  pro  ^iian»  pnror  m  homine.  leg.  ris  quan  favnr 
iii  honiinem;  ei  iiiteg:>r  eiil  seiisus.  ct  cMilen<  Ijilii- 
rii  r:ilii>.  ciir  ab  \i»laiiMisii  synotli  gcslis  incipiit : 
«f  videliCCt  iirinttun  ex  his  ,  ex  qeihus  in  eum  ( Alh.l- 
nasium)  qm  adfcntui  /lis /Ari.mis)  iion  etl,  cepil  inju- 
liflpi  (exsili');  coiiftisio  fidei  poliui.quaia  favor  iii  lio~ 
minem,  intellijiUur,  m  raiis:i  esse,  cur  sicerduiesc);- 
silium  .^nsc^pLint.  Q:iibus  coiisent.iiiea  suiit  lifc 
Sulpicii  Sevcri.  Iit>.  ii.  pag.  -246  :  Petebatur,  ut  pnu» 
qtiiim  in  Athannsium  tubncribere  eoicienlur,  Ae  fide  po- 
lin.-i  dinceptirfiil .  iinc  lum  deiiiitin  de  i«  cognoscendtim, 
eiim  dt  persoim  jr.diciiim  eonfititfcl.  Sed  Vtilena  «o- 
ciiiine  ejiis  pii»j  .l(fiiii;n<ii  dd.iiiinfioiiriii  eitnrquerit 
fiipifbitnt ,  de  fde  certiire  non  auti.  Ab  hoc  pariium 
ronfHetm  ttiiiturinextiliuin  P.iiilinu» .  iinn  laiilum  iiun 
Atli:iii3siii  n.  tiCil  qiiii  lidcm  lueluiiii'.  .\iii:iiiasiiii 
ipso  a  Tbeid  >ri  tti  Uii  l:il'is  liii  ii  llini.  Liicles., 
c.  1.^,  tc.liiiui',  cosqiii.i  Metliiil.iiieiisi  syniiilo  i.i  ex- 
siliniii  dejiortiii  suiil,   i.l   iiiiHam   :ili  ini  oli  •' uii.iiii 


lus  cx|iiilsa,  i>ictas  sola,  qua?  csi  in  Cliristo,  ab  oin- 
nibus  cust'ii!iietur.  Yencrunt  eiiini  ab  Oricme  epi- 
scupicoboriatioiic  bxciiuli  piiasiinocnm  iiuperatnruni, 
maxime  propier  idquod  freqoenier  in  murmiiraiiuiic 
fuit,  id  est,  de  diieciissinus  iVatribiis  noslris  ei  coo- 
piscopis,  Allianasio  episcopo  Alcxandria:  et  Harcctlo 
episcopoAncyro-Galaiix.  (/)  Arbiiramuraulem  etiam 
ad  vos  ipsus  pcrvcnisse  coruiu  calumui»s,  et  aiin^s 
vestra>  lcutassc  eos  comiiniverc  non  dubilavimns  : 
iit  a.lversiim  innocciites  quidciu  iiu:c  diciuii  creiia- 
tis,  sccleraix  aiiiem  hj-reseos  suai.  suspicioiiem  lc- 
gani.  Sod  non  diuiiusbasc  illis  faicrc  permissumest. 
Est  cnim  gnbcniaior  Ecclesiirnm  Domiim»,  (g)  qui 
prn  Kcclesiis  et  pro  oinnibus  nobis  muileut  susiinuii, 
^  ci  (/;)  prop!er  cas  Ecc'.ostas  adscenstim  in  cffi^os  om- 
nibus  nobis  Iribnit. 

•2  Stjuoduin  ttdire  Irepidaiit  Et/ieNwu.  —  Oli.n  qui- 
ileoi  scribcniiMis  Euscbio  ,  .Mavio  ,  Tbeodoro,  Dio- 
giiiio.  lirsacio  ei  Valenlc,  (i)  Julio,  consaccrdoti  nos- 
Iro,  Ronian;E  Ecclcsiie  episcopo,  a(U\;rs'jmpr3edicios 

P'.'.rpcssns  c%se,  qiiam  qiiod  Arian:e  h:X!rc>i  consen  • 
tii'(»,  ct  i:\lNis  contr»  ipsiim  ralnmtiiis  «nliscrfbere 
nnliiissiMi'.  Ilis  iira;mittit  Tlicixlorems.  Mi-diilaneii- 
^i.;  synii.li  si;opimi  liiisse,  nl  Ciin.slaiilius  cpisc.ipos 
cotf.'ret.  ex0Hliut  ab  etcteHis  Ailitimio,  iitidin  tidei  fvr- 
niut-.iin  ror.^cribere. 

(f)  Episiiil.v  hujus  iiisrriplio,  «pi.c  hicdesideraiiii. 

ct  :  p  .J  Ailiaiasium  .ipul.  ii ,   |>.  <l'l»,  h.ibi'iiir  su|i- 

l'i'os>is  i:<.:iiiiiiliiis   proviiuiiiuiii  undc  syuudu^  o<l 

cons;i"c^.ii>.  c.\.>lai  ii:lcgr:i  ajmd  Tli«MdurcitinJ,  libii 

j)  l'^ci  Icn.  Hisi.  c.  8. 

(rf.  Apiiil  I  hi-odorel.,  uffiiQSiTrivRxoiiy  twv  JscycJiiT 
Tt<Tov  p-./(ri)isMv  XaO«iv.  i.iim  llilario  iiiagii»  ciuii-i-lilii 
.\!li:ill.i>iu.>,  u;  ui)4e  t«v  itiasCtiav  twv  ri^flTt<iit.ij. 

(<•)  Ex  yr.ccis  ex:>iiip|.iribiis  lcjjeiidum,  coitgregitve- 
ri-iit  00»  ex  diiwrtis  prininciit  cl  cmlatibus,  rt  A<i»ir 
i(iiict.iin  fyavdniii  iii. 

({)  Alh:tiii)Siiis  pariter  hicoinittit,rl  .Wf«f>(i (•'iiiic, 
qurd  Tlieidoiclu»  liabrl.. 

(lO  I  <  Cr  cc  1  li'Xlu  0  uTiip  ^axixtiy  Mtt  nrxirTUv  ti.uuv  , 
qui  pro /lit,  s(il    .Allt 'ii:isio  el  M:lt'Ci'llo. 

I A)  l.is  conciiiii  nrici .  Thi^Oil-rcii,  o  5i'  «vr«f.  Ve- 
rii.riaiiirii  vi.li-turlcctio  .\(hunasii,  xaiii'  i«vTou,qiiia 
illius  iitai  8  Patiiliiis  tnliil  usiiatliui  c»l,  i|ii.i'ii  ut  in 
Cliiistu   cce!i).«  ail-ceiidciilc   inis  p.U'iti  r  ail>C''ndisao 

lli    ^lll!.  Vlil.  l.l.|>.il',lli)l./'(fO/..ilG,  «('(   JMOI.'   «/.). 

(i)  \'.\  Ihi-  'dui-i'(.i  hi  aildcnduin.  JUfU",'* ni(i>  «( 
Slipliuim.  Alli.iii:iKiiis  aiiluni  Uliiiiiu  habft  oi  trt.ii  f>> 
<ri';iov,  l:iciiis  aliorum  epist..>p'>rum  uomi  ibns. 


hr.3 


i:x  oTi  RE  msTomco  fragmf.ntiim  h 


fi34 


coi'piscopos  nosiros  (iluiniiis  nm  '111  Alliaiiasiiiiii  el  A  lcr  lios  (juos  fjlso  adpetiveriini  ,  veriim  cliam  (sii;)- 


Mar<'eliiim(n));  ut  scrip.sennU  ex  aliis  Incis  ul  {b)ef\- 
scopi  iio>>iii ;  i|iix  aiiieiii  ati  Ciisebio  racla  siint,  inliil 
aliiid  qiiam  ralsitniis  el  iiirndacii  fiiissc  plona.  M:ira 
eisi  e%  eo  (r) ,  quo  vofali  siinl  {d)  a  Jiili'i  episcopo 
carissi'iio  623  l*'''*'''^  nosiro,  ciaruil  noluisse  eos  vo- 
iii^su  cx  ip^^i^  iilieris  quibiis  eorum  iuendaci:!  dctecin 
suiil  (veiiissciit  ciiim  ,  si  lialiiiissent  Gd'i(iain  e<>rum 
qux  (;es«crunt  ndver-iis  roepiscopos  iioslnis) ;  lirct 
{leg.  l:iini-n  pro  liccl)  eiiam  cx  ipsis,  qua;  feccrn;il 
in  isiu  sancto  ei  magno  concili'i,  manifcsiior  fnlsi- 
t.itis  su.«  comnienla  prodideriint.  Vcncrunl  ciiim  cl 
ad  S.irdiciiisium  civiialcm,  et  vidcntcs  .\tlinnajiuiii 
cl  Marcellum  ,  Asclepam  elalios,  timueruiil  vciiiread 
judicium  :  et  iioii  some!  neque  iieriim,  scd  frequen- 


pte  propler)  bos  qiii  ex  diverb-is  locis  convenciunt, 
ot  eosdem  miiliis  criminibiis  argucrenl.  Ferruni 
cnim  ei  vinciila  profercbanl  de  exsilio  reverlentes 
viri.  Et  rurs-nm  al)  his,  qui  adhuc  iii  essilio  deli- 
neiilur,  {()  missi  afliiics  el  frnxiini,  amici  et  fralrcs, 
qurrelas  vel  eorum  qni  supeisuiil  deliilcrunt,  vel 
corum  qiii  ii  ipsis  exsiliis  dccesserunt,  indignain  in- 
jiiriam  prosecuti  sunl.  E(,  quod  cst  maniniiim,  cpi- 
scopi  adernnt.quiirum  alierferrum  eicaieiias  praefe- 
rcbal,  624  'lu-''^  9^^  ^os  (g)  cer\icilius  suis  porta- 
vcrai.alii  es  corum  insimulaiioos  inorlem  (ft)  sibi 
ir.tciitilam  testiCc:ibantur.  \n  laiiiom  cnim  despera- 
tioiiis  eruperunt  ut  etiam  episcopos  (i)  ioterfecissent 
qiiiilem ,  nisi   fugi.sseiit  ipsorum  crueniae  manas. 


ter  vocaii  c>>ntcnipseruiit  inviialionciii  ssyiiodi  om-  B  Decc^sii    eiiiin    coepiscopus     noster    beatissimus 


iiiiim  iiosiroriim  (/'.  noi^inim),  qui  conveninius  cpi- 
scopi,  el  mnximc  vener:ibilis  seiieci.'»;  Ossiiiin,  qui  ct 
proplcr  «latera  et  confci^sioncm  et  t:iiiii  lemporis 
probaiam  fldem,  (<r)qiii  tantum  lAborem  id  aetalis 
pro  Ecclesi.e  utiliiate  sustinuit,  iit  omui  reverentia 
dignissimus  liabeaiur.  Exsiiectaiiiibiis  omnibus,  it 
cohorlnniibiii  cos  veiiire  ad  juillcium,  ut  om.iin,  qiia^ 
de  consaccrdotibus  nostris  {(uUl.  abeuiitibus )  vel 
diterunt  vel  scripsonml,  praseutcs  possciit  convin- 
ccre,  vocali  r.on  vciierunt,  .sicul  pn  diximus  :  o^tcii- 
deules  eliam  ex  liis  falsil:iie!ii  suam  ,  iioii  soliini 
commeiititiam  fraadeni  aut  cxqnisiiam  vorsuliam 
quani  fccoruiit  [.rodejitcs  per  €xrus.il!"iicm.  Qui  enini 
iiDbeni  fiduci.am  probnre  eaqua:  .ibsentrsdic.nni,  b:cc 


(j)  TlieoJuliis  fiigicns  ipsorum  iiifcstaiioncm.  Jussiis 
nsi  cnim  cx  ipsorum  insimnlatione  mori.  Alii  auiem 
gladiorum  signa,  plagas  el  cicalrices  nsiendcbant. 
Alii  se  fame  ab  ipsis  excruciatos  querebantur.  Et 
bxc  noii  igrobiles  lestincjbantur  viri  :  sed  de  cccle- 
sii<  nmiiilius  elecli,  propter  quas  liuc  ccnvenerunt , 
res  gestns  ei'iicc!:int,  milites  armalns,  pnpulos  cum 
liistibus,  Ittuicuiii  toinns,  faLsarum  liltercrum  (A)  sup- 
posiiiones.  Leciai  suiit  enim  litlera;  factaj  a  Tlieo- 
giiiio  fals.*  advcrsum  coeinVopos  Dostrus  Athana- 
sium  et  Mai-cellnm  (/),  ut  et  jiuperator  adversus  ip- 
.sns  conimoveretur.  El  bxc  coiivinccbaist  ii,  qui  lunc 
ipsius  Theo^nili  diacniies  fucrijnt.  AJ  licec  virgiuum 
nadntiones  ,  incendia  ecclesianini ,  carceres  adver- 


pripsentes  psrali  suiU  conv!i)Cero.   Sed  quii  v^iiire  C  siis  rainistr.is  Dei  :   et  hxc  oninLi  propler  iiiiquam 


non  ausi  sunl,  nrbiiramur  de  caiicro  i:e:n!ncm  igiM- 
rare,  eiiam  sj  illi  iteriim  inaliiiam  siiem  e^ercere 
vulueruRi,  nibil  sufiicientes  probare  adversus  consn- 
cerdntes  no>iros  ,  quos  iccusanl  quidem  ■ibseiiies , 
^rsesentes  autcm  fugiuot. 

5.  Fuyiunl ,  qitant.i  et  qitol  eorum  crimina.  —  Fii- 
geruni  eiiim  ,   dileclissinii  Fratres,  non  snlum  prop- 

(n)  Rar^um  bic  Tbcoi-oicuis  >ubj:i:it  Asclevam, 
Atiianasio  conseiitienin.  Oeinde  pro  ul  xcripxerun!. 
Icg.  ci  scrinsemnl,  qiiasi,  pnriter  scripserunt. 

(b)  Quod  .'.ni:imieiisi  oh  reiictiliiinem  vocis  c/)isfo;)i 
ovcidii,  facile  sic  potesl  siip|.!e.ri :  gcriiiseruntt-xatis 
locit  epiuopi,  cvutesiwitis  ivel  ut  roiite^liicnlui)  ir- 
nocentiam  Atltanuitii  cocr'tcupi  uotJri,  qujj  niUein,  ctc. 

(r)  •.nud  TI""0'li,Ti  tu;ii.  El  (;tt'imv's  ex  eo,  quod 
a  (lilectiisinio  JuliocoHeija  „Mtro  tc.cnli  noKtidfufriinl, 
etexiis,qua!  ab  eodern  efn.^tcopoJutio  fcripia  su«t,  mu- 
wfefte  patHit  ipsorum  caluii.nia :  V''intsent  tniiii,  c.lc. 
Afiud  Ailviii^i^^iuiu  Iiic  r.onnulla  de5u:!i. 

(rf)  Per  cpi^tolam  «lus  cistal  a-iud  Aili.ioasjuiii, 
tO!ii.  1,  pa^.  'tjj. 

(<:)  L'!  iiiic,;ra  (li:ret  oraiio.esfei  Itic  Icgundiini  q:!n. 
noii  .'/«)■ :  i;i  pisi,  deleiidum  1.7,  anicom'.?.  iiigncis 
eseiiip!ari.'ii,-,  nihil  rst,  qiioJ  resiiondeal  sii|ierioii- 
Ims  vcrliis,  t»  tunli  leinporis  protjtnm  lid«in. 

(0  Ureviiiscxsra-co  loluui  iiloJ  >ic  reddere  est  : 
ilisti  adrriint  comministii.  Advenerimi  eliam  cof}nati 
et  aniici  ecntm,  qui  per  eos  iiiltrcvipti  sunt.  Et  quod  esl 
niaximiim,  rU'. 

{g)  Aiiul  (Vthaiias.  etTheodorol.  de>iileranlur  vo- 
ccs  cenicitius  suis  •  quarum  vcriintem  cuiinriiiat  epi- 
sl.ila  ail  Jiiliiiiii  iiifra  niini.  il. 

(Ii)  Tiibus  iilis   vcrbis ,    morle!»   sibi  intentaliim 


!]iq«e  es>ccrabilcm  haresim  Ario:ianiiarum.  Qui 
enim  communioni  cor.um  reiiui\tial)ant,  neccs.sitale 
pjliebantur  {[.  cog';l)3iitur)  isla  lolerarc. 

4.  Sardicam  ii>gre$si  adfersanor^in  teformidttnt 
priisentiiim.  —  Ihrc  igitur  cousideran'es  ,  111  nngusio 
se  tcitri  pervidcbaiit.  Enibo^ccntes  qiiidoimonfiteri 
C.1  quce  coir.miseront,  eo  quyd  de  c;etoio  i;on  jKissent 

grjce  uiiitiim  re^fporniot ,  (/z-jktov  ;  qnod  non  saiis 
CiiMveniontT apiid  Thoodoret.  tt  iMhana^iiirn  liline 
leilditum  est,  moriem  illalam.  Nnn  eiiim  hic  conqiies- 
lio  est,  quiid  Aria'ii  inorlcm  intiileriiit.  sed  quod  iii- 
ffre  tontiierint. 

(»1  E\  lectione  gncca  si'ppleiiilum  liic ,  Inlerlicere 
tenlaimt .  clc.  Aati-a  aiitcni  cum  iiostri)  (lilnrio  legil 
Aihaiiasiiis<!pi5ro?)os  in  |ilurali,Theo(lorol.  vero  epi~ 
D  sc:'pum  iii  ^iiigiilari.  Iii  pliirrg  Hjbc  tndcre  indicai 
Aiiian.i.M'!.;  rcialu^  a  Tbeodoreto,  lib.  n  llisl.  Eccl., 
c.  \'i,  iibi  iiil :  il  U^oduiuiit  vero  ulqie.  Ohjmpium  cpi- 
sct,pos  Tlirai.ix,  non  quoquc  et  presbntcros  mstros  im 
conqiiiri  ficerunt,  nt  si  reperti  etsemus,  c-ipilaU  su:-pH- 
cio  iiffii^erimuf,  r t  ei'i>t.  nd  Solii.,  p.  821  :  Oltjinpium 
e.v  .'fc,'.'.'is,  et  The:iJ.:li!in  ex  TTnjiiiwpoH  ambos  epi.ico- 
pos  Tlird--ia'  tonns  caliimniis  impeiivcrunt.  Kosdem 
iieci  t!-aiiijiil  .-1  Co!i.sl,;iiii;is;iriiid  iSocnu.  lili.  11,  c.26. 

(;)  Falioreuiii  itis.  Pilii.,  Theci!nru.i.  Sinu  ,  Ttieo- 
ricsus.  Es.  niox  aiinotaiis  li'iiict  pra:fureii(liim  c<se 
Tlieodutus. 

(fc)  Ita  cum  Alhanasio  ac  Theodoreto  variae  Sir- 
mijinli  lectioucs.  Aicum  niss  Piib.  et  Cnlb.  Faber  , 
sM»pic.'oii««. 

(/)  M.ircollo  et  Atli:ina-.i'i  jVsclepas  jungiiur  iii 
grxcis  exomplaribus  '  in  quibus  deiiide  exsiai,  ui  ct 
impcif.iorei,  etc  ,  iu  plnrali 


K.IS 


SANCTI  IIILARII  I.PISCOPI 


tjM 


oa  tliuiiii»  I  ciiiljai  e,  vcnerunl  CiiiJoiii  iii  S:ir(?icfiiisi  A  tcringaius  «lifobal  ,  iiiliis  Sf  fiiisso  i|iidiijii  siipei  vcii- 


civiiilc;  ulpn>picrpras.niiani,su!.|iicioiicni(ii)(jimsi 
iiiuliaciusviderrnlur«kcliulere.Vi<li'nU>8eiiiiiicos(|ui 
a  se  rueiant  l':ilsis  opprcssi  lesiinioiiiis.,  ci)s  etiaui 
(i)  qiios  velieiiieiitisi-Jiiic  fl|i|iUKiiaruiit ;  ex  ali.i  |>art4 
acc<i>a(orcs  oonM'ieiiii;c,  cii.nii  suoruni  criininuin 
|ir>idi(oi  es  prc  oculis  b:ib<-iil'-ssiiis,  vcnircvoc:itiiion 
ptXucruKi  (Vrigc.  ii.iliicruiil),  iii:i\inic  ciinsiiccrJotum 
iiostriiruiii  Atli.inasJi,  Marcclli  ci  A»clepii  coiiscientia 
|icrliirlia(i  -  qui  cl  iiii|ilorali:ini  jutliciuin  (et )  pro- 
vuc:ib.int  acousaliires  ,  ui  fos  iioii  soliiin  cuiivince- 
rent  de  iis  qiix  adveraiin  hcsc  fjlsa  coulinMrant , 
vcruni  eiiaiii  (|iix;<dNersiis  Kcclcsiav  (c)  iinpia  ac  nc- 
laria  coiniiiiseiaiit,  «docereni.  Vcruiii  illi  taiao  lerrorc 
625  coin|>rchcn>i  siint,  ut  (ugani   fjccrcut ;  et  pcr 


(iim  fccit  M:i('liariiis  ,  inlerro^atiis  dicil>:i(,  faniosis- 
simum  illnm  Scynini  iiiliniianteni  iii  ccclesia  (ev  tt\- 
)('.>)  jacuisse  '  ii(  ex  h«o  apparcat,  c%  toto  niyte- 
riuin  noii  fMi^^sit  cclcbratnni ,  c»  qiind  caiechiinicni 
iiUus  fucriiil,  (g)  ^cil  inale  li:<l)cii(i;s  j:)rii«ri:it.  ^aiii 
c(  i|>sc  loiius  nialiii:cSfynis  coiiiinciiiali.r,  riinssisse 
Atli:inasiiim  (|ucmd:im  tte  divinis  Scripiinis  libriiin 
diceh:it.  .Ail  hnc  convirtiis  connieri  ccrpit ,  inliiiiia- 
tuin  .'■e  fiii.se  (|ii:ind<>  M.ifh:irius  |>rxsoiis  fuit ;  iit  CK 
lioc  ctiaiii  f:ilsum  lesicin  illiim  (/()  esse  apparcrcl. 
rcniiiut:  f:ilsiialis  pra'iniinn  fidein  Sryro  honorcm 
(lirac.  ai/oua,  noiiicn)  eiiiscoputiis  dcderunt,  hnniini 
qui  ncijiie  $26  P«"fi-hyicr  (luidcm  fuii.  Vinicnics 
eiiini  duu  pieshyieri  nunc  ad  eoiicilinm  ((|ui  eo  Ifin- 


ill.iQi  fuKam  falsitatcm  suam  dctrgcrcnt  ac  nudarent.  p  poris  ciim  Meliiio  fuerant ,  postmodnm  ab  Alexan- 


S.  Athunttiti  innocentin  comprolmtur.  —  Tamcisi 
n<'ii  sid:mi  ex  priorilius,  scd  ctiani  cx  isiis  nialitia 
ciiium  cl  faisitas  osiciideicliir  :  nt  iiec  existiinaia 
l'ui;a  (leg.  lanicn  nt  ncc  e.v  isia  fnga)  occasioncm  ali- 
4|nam  alterius  nialx  artis  invenirc  posscnl ;  proba- 
vimus,  secuBdiiin  veritatcni  ct  lationcm  (verllatis 
r.itioiieni)  ca  ,  (|iix  ab  illis  ctjmmiss»  sunt ,  ini|uiri 
oporiuissc  el  invcniiiius  eiis  ctiain  dc  bis  fuisse 
niend.ices ,  et  iiibil  aliiid  quani  iDipiign^itiuiieni  ad- 
versus  consaccrdoles  iiostros  exercuissc.  Qucm  cniin 
dicebant  ab  Athauasin  intcrrectnm  ftiisse  noniine 
Arseniuni ,  hubctur  in  mimcro  vivoniiii.  Lnde  ex 
hoc  etiam  ca^icra  ,  (\ux  ab  i|>sis  jacialiantur ,  patiiit 
esse  plcna  mendacii  ci  falsilatis.  Quud  aulcm  dc  ca- 


dro  episcopn  Alexaiidri%  beai.c  incmnrix  viro  sus- 
ce|>ii  siint ,  iiunc  cum  Alhanasio  :iguiit),  teslali  siiiit 
iius(]uam  (iniiiino  istum  Mclitii  fuisse  prcsbyleruin , 
nf(|uu  oniiiino  babiiisse  eum  Melitium  (i)  in  fodcm 
loco  ,  apud  Mareoicm  ,  ecf  lesiani ,  nec  minisiruni  : 
qiiem  tamen  nunc  velut  episcopinn  itluin  <ccum  ad- 
duxerunt, qui anle nec pre<by terfuit : ut  nomine episci  - 
palusvideanliirCalsiiatem  siiain  lcgercapiidandicntcs. 
6.  MaiceHus  et  .^tclepns  irrejireheniibilei.  —  Lcc- 
lusauienirat  et  tilier,  quem  cnnscripsit  fraier  ct 
ciicpi.scopus  noster  MarcelUis  :  et  invcnta  esi  (_;)  En- 
sebii  et  i|iii  cmn  ipso  fuer:iiil  exqiiisila  inalilia.  Qna: 
enim  ut  propnnens  Marcellus  posuit,  htc  eadcm 
quasi    j:ini  comprobans    profenct ,    adsimularuni. 


lice  frario  atiqua  loqnebantur  (leg.  lainqaam  Iracto  Q  Lecia  -unt  ergo  qua;  sequebanlur  ,  lecia  etiam   qu:T» 


luqtiebsiitur )  a  .Machario  preshyiero  Atbanasii ; 
(d)  tcstilicati  qui  pnvsentes  fuerunt  cx  Aicxandria  dc 
ciidem  1'ico ,  co  quud  niliil  tnle  esset  facitim.  Sed  et 
cjiiscopi  scribeuics  ex  .^gypto  ad  Julium  cons.icci- 
d»tein  noslrnm,  aliunde  :tsseverarunt,  nec  siispicio- 
neni  hujusniodi  ibidcni  fuisse  (Ex$tat  hcec  epiilola 
iipud  Atlianoi.,  t  i,  p.  7^2).  Diciint  atitem  (e)  ac la 
ctiani  se  hahercadvcrsus  ipsuni  :  qux  hihcnt  aiitcin, 
absenlc  parte  aliera  coustai  luissc  confecia.  (/')  Si- 
niul  tamen  ipsis  aclis  gentilis  ei  catecliumenus  iii- 


aiiteposita  cranl  qu.TSiioiii ;  ct  recia  fldes  ejus  iii- 
vf-nia  esi.  Ncque  cnim  a  sancia  Virginc  Maria,  sicut 
ipsi  confinj;eliant,  iniiiiim  (k)  dabat  Deo  Verbo;  nc- 
(|iic  ftneni  habcrc  regiiiim  ejus  ,  sed  regnmn  ejus  sine 
priiicipin  ac  sine  (ine  csse  conscripsit.  Sed  Ascle(iiiis 
ciicpiscopiis  noster  acia  protulit,  qu»  cimfccia  sunt 
nptid  Aiitii>cti'ain  pr:csenlilius  advcrsariis  ct  Eusebio 
c\  C:vsirea,  el  ev  se:ileiiiiis  (/)  judicaium  cpiscopum 
osiendissc  esse  iiireprfhcii^iliileni. 

7.    Kiise^ianoitttn  ueiern ,  iwniina  et  arie*.  —  Me- 


(A)  Ad  liiiius  esse  ex  variis  leftionihus  Sinn. 

(i|  Gi.ere  abest  in  eoilem  loco  :  adeot|ue  signili- 
caliir,  Meleliiiin  iidii  in  Ischyr.r  taniiim  pairia ,  setl 
nec  in  nnini  nmniiio  Matetite  ullani  hahuisse  ctelf- 


(n)  Gra'ce  ,  tlitovoiav  o^ii  ix-n  7r>.n/iut)fl<TavT£f  Sifworiv 

t<1tO»SjO£r79at. 

(b)  Lcgeiidum  essc  qnos,  non  iit  in  anteedilis  post, 

su:idet  gr.ccus  sernio.  -. 

(e)Grccus  seriiio  hic  pnstnlit  addi  «paoruni  ,  el  jj  siaiii   \cl   iniiiistrnm.   f,\   qno   sequilur,    Isctiyrain 
i)X  ro««cieii(i(r.  iiost  vor:ilinlunUen'ore.  pre^bvlcrum  nnn  liiisse,  i|iii  neqne  »    Multiio  i.rdl- 

nalis  cst,  neque  ab  Alex:inilrino  Patriaicli» 

(j)  Ita  Sirin.   Alias  vero,  Kus<6ii  H  ^ni  cum  isri* 
[ueiinil.  Grsc.  oi  npi  K-mi^n'.  lusobl.   (■.«••«rieiisi.» 


mnx  rontciriKia*,  iiost  vor:ilinlum 

(d)  E\  Ath;inasi.i  et  Tlieixloreio  sic  corrigondiis 
eSt  liic  locns  :  lesltficati  snnt,  cjiii  veiierunl  ex  Alexaii- 
dria  el  Marcule  et  nliis  loeis  ,  quod  nihil  tale  (actum 
est. 

(e)  De  illis  actis  Julins  apiid  Alh^mas.  pag.  712  , 
ad  Kusehi;iiios  rescribil  :  St i/is  nit/im  monimrnlrt  ac- 
tormH.  ubi  uiia  duinUuat  pars  aJ/uiTit,  iiulluruiu  vi- 
rium  esse,  clc. 

(0  Qntidliic  dcrst,  sic  cx  Aih.anas.  ct  Theod.  po 
lcM  snppleii :  .Simi</  tanien  in  ipsis  aciis  interroqaban- 
tur  gentiles  et  caWchuiiittii  :  tx  quibui.  uniis  catrthuvie- 
niis  inlerrogiiliis  dicebat ,  iittiis  te  (Hisse ,  quaiulo  <«- 
piri<riifum  (ecit  Unch-iriiis  ;  <-(  iilius  iiiteiioijalus  ,  etc. 

(g)  Gr.Tri.,  xui  tir;^u/iuv  n(i  vfitimi,  iMi  vojciOvra 
/,fcT«x(:<70«(  :  *(  Scijrus  non  ad(ucrU ,  iit/  uittte  hubens 
iacuirit. 


ex  laiil  eti:iniiium  ipiiiii|ii"  libri  adversus  Marrflluiii  : 
qoein  Ittiinano  in  cniicilio  aiiditnm  ab  oiinii  crH>ro 
:iliciiiim  jiidiwt   jolius  apud   .Alliaiiajinm  pai;    7.S0. 

(k)  ,\lias ,  d^ibtilur  :  et  mox  tlecral  sed  regiiHin 
ejus  :  facili  lihrariorui  i  l.ipsii.  Marcelln»  ab  Eusebi», 
hh.  I  de  ecelc».  ihe.il..gin  raj',  I»  .  arnuil  ir  ,  q'..i.l 
Cl.risliiiii  aiite  Miriam  nihii  aliud  e\>litis~f  anirina- 
rii  .  i|iiiin  >crlium  niistro  simillimuni.  Cui  llil,iiin>, 
si  ali  ll.crtniyiiio  hfne  inicllcclus  csl,  ,-iilT.ag  iinr 
lib.  VII  de  Tiin,  ii.  5.  Hine  a  Genn:»ili..  .1«  l»..^ni»l. 
f c.  Ifs  c,  r>.  fii.ii  Beivll.t  el  .\rieni..iic  Ghristnni 
i.ieiniii  homiiiem  seiilifiliihns  c.injmmilnr. 

(/)  Gixco  ,  Toiv  Ji«*a«vTwy  «iriOKoVnv  i'3«i'iv  ,  jK- 


637  i:\  01'Lflf;  msTOUKXl  FIVUiMKNHJM  li. 

lilo  ngci  .'•.(Viii  tioq!:cnlii  ,   iion  ausi  hiint   venire    A  igitur  cinsa  iii  uno  loco  {('•ncc.  wm)  omTie 


65K 


n>.')itii  lu^jiTiinl  toii^( ioiiii.c  sii;i!  impulsu  piaecijii- 
iiili.  Fuga  ciiini  r:ilsiiaici>  suas  coi>tirm:)veruut ,  et 
cr.  (11  ea  fi^reruni ,  qii;e  pi'ii?-onies  Dcctisatoros  coniin 
(lixoriiMt  et  o.^iicnileniiii.  Qiiiil  igiiur?  Supra  li;vc 
itiniiia  eii:iin  ollm  dcirsilns  .'itiue  fjoclos  Eotlo.-.ia 
propici  li:i'i'ei>ini  Arii  nrni  siiliiin  susiepcruiil ,  sed 
•Oiiaiii  iii  ni:ij»reni  prnvcvernnl  giadniii ,  tliaoones 
i|ui'lcii)  in  presliytoriuiii,  {n)  <le  ;iresli)ieri<>  anlein 
iii  e|iisropat>iro,  pioptor  niliil  :iliud,  iiisi  ut  iiiipiain 
tioclriiiaiii  d.latare  ac  dissimiinarc  possciit ,  «I  $27 
l>i'iin  corruiiiporenl  fiiloin  Suiit  aiit.-m  istonini 
(t>)  pn»i  Kii.,ebiuin  ditii  auclores  etiain  Tlieodnrus  al> 
U<'raclia ,  N:ircissus  a  NiToni^iJe  Cilici;u,  S:cplianiis 
ox  \ntiocliin,  Georgiiis  ev  Laodici;i,  {c)  licct  tinieiis 


nianore 

sattgeniKl,  ct  iiec  parum  leioporis,  (()  nec  liaijcic 
eos  liberani  faciiltateiii  pernii.^eriint. 

8.  Syuodi  tenleiiiia.  —  Qiii.1  orgo  iioii  opnrtiiil 
roiitioescore,  iiec  inulia  i^)  roliiiere,  falsii.itC!- ,  viii- 
ciila,  liomicldia,  piij^n.is,  liUas  epi-totas,  veiliera- 
tiniies,  iiudationes  virginiiin,  rxsilia,  cvcrsionesci.- 
rlcsiariim,  (h)  incendia,  traiislatiiines  dc  ccclosia  :-.d 
iiiajoi'.'s,  et  aiitc  oiniiia  rotiira  rcrtani  .lidcm  !rsi.i- 
genies  Vi-ian:»  lueresis  dortriiias  •  rx  li;'C  c:iu>a  e:i- 
rissinios  t|iiidem  fratres  cl  rocpistopos  iiostnis  Aiiia- 
iiasiuiii  .^lox.iiidri.^e,  ct  Mar<'olluni  Ancyrog:d:ili.e,  ct 
Asciepiniii  Guz:c,  el  eos  qui  ciiiii  ip>is  crant  niinis- 
lr:iulcs  [)eo ,  iiinocCMlcs  cl  pnros  pi'oiiui;ti:iiiius , 
628  srriijcnlos  :id  unanii|uain<|iic   cnruiii  proviii- 


iion  adrueril  de  OiiRiil<',  Araciusex  Casarca  Palas-  B  riani ,  iit  cognoscerciii  sinyulaiuiii  ertlcsi.iruiii  ple- 


iiii;i',  Mcn<ipli:inliis  ox  Ei  lieso  Asi:p,  Ursaciusa  Siii- 
giiliuin  Moesi»,  Yaleiis  ox  Mursa  Pannu'i:c.  Cti'iiiin 
pr.rdirti  eiiam  {mpple  iis)  qiii  al>  Oricnlc  sccuni  vo- 
iicriml,  iion  pcrmisrrunt  saiictuni  Coiicilium  intrarc, 
ncquR  omnioo  in  Eccksiain  bi>i  sanclam  acccdou:. 
Vetiii^nl^-s  eienim  S.irdicani  pr;i  singnia  loca  sjtindos 
r:ioicli:iiit  iisler  <e,  ol  paciioiits  oiiiii  itili.riiiinatiO'ii- 
biis,  ut  oinniiio  veiiieiiies  Sanliraiii  ail  jiidi<:itiin  ni  n 
accederciil ,  iicqne  io  uniini  ruiii  s.incla  ((.'itpc.  et 
iiiagna)  synoilo  cniivcnirent  :  (rf)  et  ad  id  soluni  ve- 
norHni,coeuim  prajseiitimn  suaiii  qni  stitini  fugeruiit. 
Il;i'C  eiiini  scire  potuiinos  a  consacerdotibus  nosiris, 
(.;)  Ario  scilitetex  Palaistina,  Stepliaiio  de  Araliia  • 
qiii  cum  ipsis  venerutit  qitidem  ,  sed  ab  eoriim  prr- 


lies  sacerdoiis  sui  iiiligritatetn  ,  el  habore  se  opisro- 
puiii  siitiin  ,  illog  aut<'ni ,  qui  se  eoriini  ecelcslis  iinr- 
merserunt  lupnrum  inore,  id  est ,  Cr<>goriiiin  in  Alu- 
xandria,  Baslliuin  in  Aiiryta,  ol  Qi>iiili:inuin  in  Ga/a, 
r.eipic  (i)  iionien  liabure  cpis<;opi ,  ncquc  connnu- 
iiionis  omiiliio  enruiii  baberc  |iai'iicip:'.tuni ,  iicqiiu 
suscipcre  ab  aliqiui  <Miriim  liiieriis ,  ticquc  ad  eos 
seribcre,  illos  autcin,  boo  est ,  Tbcodoruiii ,  Narcis- 
sum,  Acariuni,  Sicpiiaiiuin,  lli'S;icium  ei.  Vilcnlem  , 
Meiioplianluiii,  et  Goorgium  (elsi  tiineiis,  {j)  utdic- 
tuiii  est,  iion  adfuit ,  sod  tatuen  qiiia  a  bc:ite  me- 
iiioria!  Alexaiidro  episcopu  qMoiidam  Alexaiidiia!  de- 
jocliis  est ) ,  ei  quod  sit  tain  illc  ,  quaro  eliain  cx- 
leri   (k)  qui  coniprelioiisi  sunt ,  furoris  Ariani ,  et 


fidia  reees-^eriiiit.  Hi  eiiini  venienies  in  saiiciam  sy-  C  propler  objci  ta  criniina,  bns  oinnes  rfqiiali  sorie  de- 

iitiJtitn,  violentiain  qniib-m,  quaoi  passi  fuorani,  ron- 

(|iiorebanlur;  niliil  auiein  ali  ip>is  rocie  a^i  asserc- 

b:iiit :  asserentes   tf.  adjici<>iiie.>)  eiiain  boc  ,  qiiod 

essent  ibi  plurimi  rect:o  fidei,  qui  probiliebantiir  ab 

ip>.'is  veuirc  ad  nos  propositis  inlcriuinatiunibus.  H.ic 

if ii'<in<iuni  «pisfOporBiji  ostendii  se  esse  ,  elc.  Acta  An- 
tinolirni  conrllialiiili  aiini  550,  qoo  EiisMcliiiise  s<'dc 
siia  piilsus  fttit,  bic  mcinorari  pniaot.  In  hunr:  lncum 
tiaii(l  doliie  rrgp.'xil  Sozomoniis  lib.  iii,c.  12,  ciim 
nit  Asrlopam  innocinieiu  S:irdicx  proiioiiiiatiiin 
t'.-.-e,  eo  quod  Eusedii  Pampliiti  aHorumqne  nmltorum 
judxcuui  ienienlia  cpiscopatum  suum  rccuperiisset .  et 
ixtc  vera  tste  actis  iudiciolibiis  comprobassit. 

(n)  Valesiusapu(iTlieodoreinin  vorba  gracta  «7:0  ot 
TTjssTCuTJptov  laliiic  I  cddidit ,  presbiileros  aulem  qiti 
depotiii  fueraut.  Cuin  ex  itilnriana  locli.ine.  tiiin  e\ 
verbis  suporiorilms  liipiet ,  illiid  «tvq  prisiinuni  f^rii- 


jocit  sjincta  synodiis  de  epi^^copalns  grailu  :  et  judi- 
c.ivlnius  nuii  soluin  illos  cpisoopos  iioii  essc ,  sod 
tiequc  coiiimuiiioiiem  quidcni  cuin  fidelibiis  balKTC. 
Soparaiilcs  cnim  Filinm ,  cl  alionaolcs  VeriHiin  a 
Palre,  separaii   ab  Ecclesia  caibolica  oportel ,  el 

ei  Asterius  cngnominaolur.  Tanien  apiid  .\lbauasiiiin 
iii  subscripiionilius  Piil:esiinioum  .Viiis ,  niiii  Mara- 
riiis  rcperiiur  ,  e(  epist  ari  Solil.  p.  S^O  li  gere  e>l , 
ab  Arianis  niale  :iffec!os  <'.^fe  /Irinm  f< /tsferitim  ,  a/- 
'riKrti  Peira'  in  Pulcestinn  ,  iilterum  Peltw  in  Arabia  , 
ijiii  iibiji^iis  descivernnt.  Scd  nullnin  rcn;  (liibiinii  ost 
quiii  pro  Slepliano ,  bic  resiitueiidum  sil  Asteiio,  qiit 
iiifia  Asliinis  subsrribitur. 

(f)  llltul  nec  reduiidat.  Tnm  pro  habereeot  libernni 
faevltalrin,  niiuiii  esl  vorbum  giMCiiin  (Sm^eiv ,  quod 
esl ,  ;iriua(iiii  agere. 


\ '  — f- ,.,......,,.....,.......  „,..  r-. —  I-"    f,      ((])  Forie,  (tn^r«  vel  urrniiCfrr,  ut  exstat  in  cra^ro : 

diim  soiiare,  oon  a  qiti»  quis  dofeclus  sit ,  sed  a  quo  "  jn^^.n,  ...^^  l.abetoi  T.i?  ■nlar/in,  bico  vih:is  puqnns. 


ad  ^.Itiuiem  adscenderit. 

(6)  lii  tjiacis  exeiiiplarilins,  ftjTei  to-jj  Tipt  E-Jirt- 
Ciov  '^-ijv  ►:'5«^x'"-  Uiide  snporvacai  ca  liicvidoiur  v<i\ 
dnii  :  iiul  crrte  legcndiim  posl  Eusebios  duos  :  cui 
{(.'ctioiii  favct  illiid  iib.  lad  Cdnsianiiiiin  n.S  :  Super 
didicinius  commenia  liwc  fuiste  invenia  ct  a  diiobns 
Kusebiis,  eic. ,  pra'seriim  cum  ibi ,  G''orgio  cxccpio, 
iidein  <|ni  tiic  episcopi  duubus  Eusebils  adjungan- 
lur. 

(r)  Nihil  aptid  Atbanas.  et  Theodoret.  occurrit 
loro  verlxiritin  ,  /lfi;(  limens  non  ndfuirit  de  Oriente. 

(d)  l'ix  Tlieoiloretu  sic  rosartirelieei  liitno  locoin  ; 
sed  id  lolum,  ul  eum  venisteni,  et  dleis  causa  {iiti  p^a- 
mufrti )  praKnliiim  tuam  otteHdi.isent ,  ilMim  fuge- 
rcni. 

(«)  lli  du(>  cpiscopi  in  gr.ccis  codicibus  Macaiius 


(h)  Aiiillmus  incendtii  cx  Siriii.  ei  grico  scrinone 
in  qiio  poElea  sulijlciliir,  traiislaiionei  de  minoribus 
civilnlibus  nd  err/csiiis  mojoret. 

(i)  Leriinnem  Tbeodoieti .  ro-iTov?  iiri^e  irt.^/.i- 
TtoUi  »vo,u«?eiv  ftiji^E  /owT««'jou{,  ciinliriii.il  Atliana- 
siiis  ad  Siilit.  p.  S-io',  uiii  :iil  Giegorium  a  syiio<lo 
judicatuni  fiiisse  iiiuigiinm  qiii  rpiscopns  aut  Cbri- 
stiaiius  omnino  ap|ioll  irotur. 

(j)  In  grccis  tod.  ut  siipra  iiihil  habetur  de  boc 
Ge.irgii  tunore  ,  iia  nec  iinnc  addiinr  «/  iH.lHinett. 
lidcin  cudires,  nt  et  loctio  superior  niiiii.  7,  aildeii- 
diim  osse  siiadonl  de  Orienie  posi  v.rbiin  non  ud- 
fuit. 

(k)  Ila  Sirni.  At  Faber ,  ca^teri  coinprehensi  , 
oitiisso  verbo  tmil,  quud  evstat  iii  iiiss. 


639  SANCTl  HILARJI  EPI^iCOfl 

alienoj  ci$e  a  noniiiie  Cliristiano.  Slnt  igiinr  vobis  A     10.  Leyaii  Julii 


640 


anailienia ,  eo  qiioJ  ansi  siint  ailnlierare  verbuin 
Tcriiaiis  Apostoli  cnini  est  prxceptuni  :  Si  quit 
tobit  etanyelizaterit  prteter  quam  quod  accepittit , 
anoihema  tii  (Vat.  i,  9).  Ilis  nemineni  coininuiii- 
care  deniintiaie  :  nulla  enim  communicatio  luci  ad 
tenehras.  IIiis  omnes  loiige  racitc  -.  nulla  enim  par- 
ticipiitio  Chrisio  ad  Belial.  Ubservaie  .  C:irit>ginii , 
ut  iieque  scrib.itis  ad  eos ,  neque  eorum  accipiatis 
lilteras.  Curate  aulem  eiiam ,  dllecilssimi  Fratres 
et  consacerdnies  ,  qunsi  pr:fsenies  spiriio  liuic  in- 
tcrftieritis  synodo ,  omiiia  qux  a  nubis  insiittila 
Bunt  conGrmare  per  litieras  vesiras  ,  ut  ab  omni- 
bus  episcopis  idcm  sentire,  atque  unam  esseoin- 
nium  Toluntaiem  ei  liiterarum  consensione  <\i  ma 


Quoiiiani  eigo  universa,  qu.-v 
geila  sunt,  qwit  acta,  qiix  constiiuia,  ct  clinrtn; 
comiaoiit,  et  vivx  vuces  caritsitnoruai  fralrum  et 
cunipresbylcrorum  oostroruni  Arclijrdaroi  {{)  etPhi- 
loxeiii,  el  ciri^imi  filii  nosiri  Leoois  dMconi  veris- 
sliiic  ei  liileliUT  exptiDere  puicrant ;  pene  tuperva- 
cuuni  vidcalur  cadcni  Uis  inscrere  litteris.  Paliiit 
apud  oniiii"^,  qui  couvejicruiit  ex  |iartibus  Orieiilis, 
qiii  i>c  appclliiil  episcopns  (qiiainqiiaoi  sint  eii  Wa 
certl  aucinrc^  {suneriori  epistfla  num.  7  noimna(i), 
({uoruni  sacriloga^  inciites  Ariana  haTCsls  pesillern 
liiixil  vciieimj  ilm  icrgivnrs^ilus  propter  diflidi;nliaiii 
ad  jiidiciuiii  vcnirenului.sso,  luainquc  el  nostrain  rc- 
prehenilissc  comaiuuioiiem  ,  qiij:  null-^m  babcbnl 
culpam  .  quia  non  soluii:  nctoginia  eplscopis  lesian- 


nifestum.  (a)  Optanuu,    Fr.itre.':,    vos  in   Doniiiio  U  tibus  de  innucentia  Aib:i03sii  )iai iter  crediJimus  (in 


bene  valere.  Ejplicli. 

C29  incip^  (b)  estmplum  epiitolie  factte  (an.5i7)  ad 
Jutium  urHi  Romoe  epitcopum,  JuHo  epi$c*po  a  sy- 
nododirectce. 

9.  Citr  Juliui  noit  adfverii  synodo.  Pelri  sedii  prir- 
rogniita.  —  Qiiod  semper  credidimus ,  etiira  nunc 
sentinius  :  experieniia  eniin  proh.it  et  confirmat,qua! 
quisque  anililionc  audivit.  Veruo»  est  enim,  quod 
beaiissimus  magislcr  gcniiiim  Paulu^  aposlolus  de 
se  loculus  est ;  (r)  An  experimeiUuw  qwBrilit  ejus, 
qiii  in  me  toquilur  Chrislus  (\l  Cor.  xiu)  ?.qu«mquam 
nriqiie  quia  in  Inso  Doniiims  Cbristiis  h:ibiiavit,  du- 
bitari  niin  possii  ((/)  Spiiiluin  sancluin  per  animam 


Concilio  Alcxandiino,  cujus epiitJii  indicatur  nHrii. U) , 
scd  it  convcnll  por  presbyteros  tuos  et  perepisto- 
lam,  (;)  ad  synoduia  qiuc  fuuira  crat  in  urbe  Honia 
vcnirc  noluerunt  :  et  6.ili3  c  ■''t  iniquuin,  (A)  iUis 
coiibeinneutlbus,  toi  sacerdui;)jU8  lestimonium  perlii- 
bcntibus,  Marcello  et  AUianasio  denegare  sotic- 
laleni. 

030  ' ' ■  ' ""  '"  ^yi^odo  iru.tanda.  —  Tria  fueruin, 
quje  traciaiHla  eranl.  Nam  Ci  ipsi  rellgiosissiuii  im- 
peratore\  pernilsenmi,  nX  de  intt^gro  universa  dis 
cussa  dispularcntur,  ei  anle  onuii»  de  sanct:*  lide  et 
de  integritaie  veritatia,  quam  violaveruut.  Sceunda 
de  persnnis,  qiias  diccliajii  es&e  (t)  dejectas;  dc  ini- 
quo  judicio,  vei  ei  poiuissent  probare,  jusia  tieret 


«jus  lociitum,  et  uigaiiiiiu  corporis  personassc.  Etlu  C  conOrinaiin.  Terii»  vero  qux&iio,  qux  vere  quicsiio 


iiaque,  UilecDssime  fraier,  cornore  separatus,  meiile 
conconli  ac  voiuiiiatc  adfuisii  :  ii  liniiesia  fuit  el  iie- 
cessari:i  excusatio  alistntix,  ne  aui  lupi  schisinaiui 
furiiim  facerent  ct  raperent  per  iusidias,  aut  cancs 
hxrciici  rabido  fiirnre  excili  iiisani  oblaifaront,  aul 
r.cric  scrpens  dialioliis  (e)  lilaspliemiornm  veiieniiiii 
clTunderct.  Hoc  caiin  optironm  ei  valde  congrupiitis- 
siinum  esse  vliV'bitur,  sl  ad  causit,  id  est  ad  Peii  i 
aposloli  scdem,  de  .^ingulis  qulbusque  provinciis  Do- 
niini  refcrani  saccrdutes. 


(n)  Aibanasius  liorum  vcrborum  loco  habcns  ,  rfi- 
vina  providi-ntia  ^finclos  el  /ifios  ros  cotnervet,  fraires 
dilecti,  epijCnpnrnm  snhscripiioiies  siibjicit  A|iiid 
TbenJoreiuin  aiitem.  bis  fimissis  ,  sequitur  fidei  en-  D 
pusitio  :  ca  luiid  duliic ,  i|uaiii  Aibanasiiis  episi.  ad 
.\iitiocb.  p.  a7t> ,  tainqiinm  S:»rdicensis  syiiodi  fiilsii 
circnmlcrri  mr.nei  ;  et  nm  ip«c  ,  qnam  Euseliiiis 
Veifi'11.  :ipud  eunidi-in  |>  i?;.  6S0  ,  omnifio  snppn- 
iiiciidam  c.t'n»eni,  iie  fldes  Nica-na  non  sufllcerc  inde 
existlmeiur. 

(i)  E;im  ips:im  eplstolam  i^x  colleciionls  Crfscfuiia 
n:c  Casniiiaie  codicc  pervflusto  edidit  Baronius  ad 
aii.  ^1-47,  "■  15,  in  quo  c:ihiii;:iiiiir  lixc  praifcrtnr  in- 
stiipiiu  :  ^nriuil  exemplar  synodi Sndiceusii  facKt  ad 
Jiilinm  urbi*  Jtoniii'  epitcopum. 

(c)  Apoitull  verha  cx  ediilone  Daronii  liuc  rcvo- 
camus. 

(d)  Apud  Baron.,  Spiriimn  per  aninium  eliam  io- 
(Utuin. 

(e)  Baron.  blaiplieniiarum.  Jam  non  scmel  cxpcrii 
«niiiiis  in  insy.  lubcri  bUisphfmiorum,  loco  blaiphr- 
tnoiiiin 


apiieilanda  est,  quod  graves  el  acerb  •$  iojurias,  iii- 
tolerabiles  eiiam  et  uefarus  coniuinelias  ecclesiis  fe- 
cissent,  cnm  ra^ierenl  t^iscopos,  pre.sb;iaros,  dia- 
coiies,  et  oniocs  cteric^s  iu  exsiiium  miiicreiit,  ad 
deseria  loca  tr:insducerent,  et  fame,  siii,  auditatf ,  ct 
oinni ctiesiate iiecaient ,  aiios clausos  rarcereet squ:)- 
loreel  puiore  conficereni,  nonnullos  ferrels  vinculis 
iia  (addc  stringcrenl),  irt  cervice»  eis  arctlssimis  cir- 
culis  slraiiiiularenliir.-  Oeniqne  ex  ipsi»  qiiidam  vlncli 
ip  cadem  iiijii^^ia  deleceriinl  pcsna  :  quornm  arabisii 

(f)  Iii  inss.  Fiih.  ei  Culb^  Arcydanu  t4  Filiouni  : 
ct  ni-n  ;.'o'iienin.',  non  voir^i.ni  :  i\m.v  ex  Baronio 
cnicndamus. 

(g)  Faber  reposiicr;U  o  ninoilp,  ruin  iii  ms.  Pitli. 
rfperiSfiel  el  tynodum.  Veriiis  Baroii.  ad  fyuodmn, 
nlmirnm  Kuiii»)  :in.  511  liahilim,  ex  qna  Juliu';  ad 
Eiisebiaiios  epist')l:ini  scripsii,  ab  Ailiaiia»io  doserip 
tain  Apoliig.  II,  p.  7.^9. 

(■i)  Apud  Biron.,  ittis ron!iie>itibns,\oriut  non  sper- 
nenda  :  qnia  scil.  ftiga  wia  prodid.Tiint  conscienti.e 
suic  rcjiuin,  et  confesai  siinl  falsa  ts^e  qu»  adver 
siis  episcopns  coiilln.veruiit,  vcra  auiem  gii;»  pro  il- 
lis  toi  sacfrdiites  coniestab.intnr  :  ouod  s«piu$  rcpe- 
lil  siiperior  eplstnla. 

(i)  Baron.,  detectat  .  quad  «liam  in  sito  om.  rcpe- 
rit  Falier,  qui  posica  parlier  dc  suo  iKksueral  «l  «i. 
|iro  i'i;<  c!.  Sed  fanle  :ntclligiiur  tac:ij  pariicola  «/, 
anie  de  iniquo.  .Athaniisli  pnescriiin  ah  KuseUanis 
daniDaiio  vcl  ex  hoc  intqua  fiilt,  tpiu<l  abseim  jiHllca- 
tns  est  Ex  ini<\iia  lacuessei  justa,  sl  ilbtorum  ipsi 
rriiiilnnm  ronvinci  prafseni"  pi>iiii»ci. 


rM  EX  OPERE  IIISTORICO  FRAGMENTLM  H. 

1.    1   poit^Nt  iiiariyrio  gloriosam  inorlcm  exsiiiisse.  A  1""  dejecli  soril,  sulijicerc  ciir.ivitnu 


6-12 


A  iiiia:  i{ii»ijue  audeiii  qunsJani  reiiiicre  :  iiec  ulla 
tuusa  fuii  (riininis,  nisi  t|no(l  repiignareiti,  et  cia- 
inarent  quod  cxsecrarentur  Arianain  ct  Eusebianam 
ii.iircsim,  el  nuJlent  liabcre  cuni  lalibus  coinniunio- 
iioni,  (o)  iis  aulem,  qui  sccuni  sentire  uialueniul, 
;  roJessc.  Lt  qul  anie  fueranl  ilejccii,  iion  soluin  re- 
iO|>ii  sunl,  seti  eiiani  ad  cleiicalem  ilignil<iiein  pro- 
inoii,  en  accepenint  prxmium  fiilsiiatis. 

12.  Urntciiet  V (dentii  pervenit-is.  —  Quid  aulem 
di;  iinpiis  ct  de  iiiiperitis  ailolcsceiilibns  Ur^ncio  et 
V.iK>!ilc  .^tululuui  sit,  accijie,  beailssinic  fintcr.  Quia 
in.inircsluiii  «-rat,  bns  non  cessare  aJiilicrin.i:  duc- 
triniC  {b)  liMlialia  strmina  sp.irpere,  cl  qnod  Valciis 
rclirta  ccclesia  ecclesi^m  «liam  invaJeie  vnliii>set, 
cl  co  temj.ore,  quo  seditinneiii  comm'iTii,  iiniis  cx  B 
li:itribus  nosins,  qui  fugere  ncn  poiait ,  Viainr 
obruplus  iM  coiKiilcalus  in  «adem  Aquileifiisiuin  ci- 
vitale  diciertia  defecil :  raosa  iitiqnc  niiirtis  fiiit  Vn- 
lt'ns,  qui  p<:Tlurb.ivii,  qiii  sollicitavit.  Sed  c.i  qiix 
liiMiissiiiiis  Auguslis  significavimus  cinn  Jegeritis, 
facilc  pcrvideliiii»,  iiiliil  nos  praetermisisse,  quan- 
liiiii  ritio  patieb.iiiu'.  Eino  mole^ia  essel  longa  nar- 
r.itio,  qui  fecissciit,  ei  (c)  qu.-e  comniisissont,  insinun- 
vimiis. 

15  Syiwdi  plaeila  SiciHa;,  SardiiiKe  el  ItoHm  jicr 
Jtttium  addiscendu,  —  Tna  .•iiitcm  excellens  pnidcii- 
tia  dispotiere  debel,  ut  per  tiia  scripta,  qiii  in  Sirilia, 
631  '^^  t>!irdiiii»,  iii  lialia  sunt  fratrc.s  nosirl,  i|ii;e 
:'Cta  sunl  e(  qusfe  deCiiiia  ov^noscant;  ct  ne  igiiornn- 
los  coruin  accipianl  liilcri.s  coimiiiinicatorias,  id  cst  C  l"*-  Kr.idialinco),  Diony.sius  ab  Acbaia  Oc  Ligiiedon, 


ut  scirci  exi- 
niia  Gr.iviias  tua ,  qui  essenl  coininnnione  privali 
Utl  ante  pralocuii  suiniis,  omnes  fraires  el  coepi- 
scopos  iinstros  litteris  tuls  adn.mere  diyneris,  iic 
(</)  episiolia,  id  esi,  liileras  conuuunicalorias  corum 
atcipiant. 

NOMIRA  afRETICOKiJM. 

14.  Ursacius  a  Singiduiio,  Vulcns  :  Mursa,  Nar.- 
cisbus  (/<)  ab  Jeropoli,  Ste|ihanus  ab  Aiitiocliia,Aca- 
rius  a  C:i:sarca,  Menophanlus  ab  Eplieso,  Genrgius  a 
Laodicia. 

ITEM  NOMI.NA  F.PlSCOIH>Hi;SI  I:<HIA  ,  Ql-I  -.V.^ODO  SARDI- 
CE.NSI  AOrtCUt.NT  ET  SlBSCRIPSLni.NT  IIDCM  IN  JU- 
DICIO. 

15.  Os.'ius  ab  S|.aniiia  tioidoiimisis,  Anniar.us  ab 
Spaiiniis  dc  Castolona,  Florentii.Mis  ab  S|':iiiiis  dc 
Kinerila  ,  (i)  boiiiiiiianus  ab  Sp.iiiiis  do  Astuii'':i, 
Casliis  nb  Spauiis  de  Cxsara  Aiigii^Ui.  Pr^x^iexiatus 
;ili  Sp:iniis  ilc  B.<rcilon:i,  Maxiiiius  a  Tiiscia  dj^LiiC.i, 
632  15;'^^";'  a  .Macednnia  de  Diocictiaimpoli ,  Pi>r- 
pliynus  a  Macedonia  de  Pbilippis,  .Man.ellHS  a  Mace- 
doiii:i  de  (;■)  Aiicyra  r.allaci*,  Kiiii;riiis  a  1'rocia  de 
Caindo,  Asclcpius  a  P.iLesiin.i  dc  G.i^a,  (^i  Moysius  a 
Tbessalia  dc  Tlieliis,  Vinccniius  a  Caii:|).iiiia  de  Ca- 
pii:i,  Januarius  a  Campaiiia  do  liene\eiito,  Protbo- 
gfiiics  (/)  a  Dacia  de  Serdici,  Llidsciirus  de  Tlir:ici.i, 
(m)  Hymeiiiiis  a  Tbess.  dc  Pcar:iia,  Liicins  a  Tliracia 
duCnynopoli  (au  Hadrianopoli  ?),  (n)  Luciiis  ab  Iialia 
ile  Vcioii:!,  KvaKrius  a  M.icedoiiia  de  Ht'iacliaiieo 


(d/  cpistulia,  qiios  justa  scnleiilia  degradavii,  pcrsc- 
vcrenl  aulein  Marcellus  et  Aili.uiasius  et  Asclcpius 
in  nostr.i  conimunione  :  qui:i  obessc  els  noii  poteiai 
iniquuin  jndiciuin,  («)  et  fugn,  et  iergivcrs:itio  co- 
riini,  qiii  ad  judiciuin  oumiuin  cpiscoporum,  ([)  qui 
roiivciiiinus,  veniie  uolucruni.  Cxtera,  slcoti  supc- 
lius  couiniciiiiiravinms,  plena  relaiio  fralrum,  quos 
siiiccru  cbaril,is  t;ia  misii ,  iiiKinimilnleni  lunm 
pcrdocebil-  Eoruiii  aulcni  noniinn,  qui  pro  facinoii- 

(n\  Ei  lectiooe  rass.  Piili.  et  Colli.,  ^ui  aiu  in  .vf- 
fiify  scrrird  nialneitint,  cnnrocerat  Fiber,  qui  anliin 
»nv(i/o  seroirf  notuoiint.  Hiic  Baronianam  rcvotainns. 

tt')  Apiidfinron.,  in  Imftrt,  non  ieihaiid. 

(c)  llliid  qua;  adjicimus  ex  Sinri.  Baroiiius  aiitoni 
pi;crerens  nntca  (/ikc  [cci^sc.H,  omitUi  et  quce  couiiiii-  j» 
iiifsenl. 

(d)  In  n>=S.  Pitli.  et  Colb.,  id  <■.•;(  epistulas.  Sinn., 
id  cst  epitcopatia.  Ilaec  vcrb;i  de^idcrantur  apud  B.i- 
roiiiiim,  qiii  deinrte  lefiit,  «pfo»  eitra  episcopaium  ,s(/- 
Kodi  tententia  deelaravil. 

(e)  Baron.,  de  [Uija  et  terijivertatione.  Non  displic;'- 
ret  e.t  \iga,  ctc,  i.i  ost.  eoiuni  :ibsoluiio  differri  diu- 
tio;  iiiiii  debiiit.  quia  liigcrunt  illorum  adversarii. 

(/■)  Apiid  Garoii.,f((o  reniiim»  .  ininus  Lene,  iit  li- 
qiiei  ex  liis  niiiii.  2,  si/noiii  oniiiii.m  noHrum,  qni  con- 
xcnimus  episcopi. 

(g)  In  nis.  Pilli.  iti;  cpislolas  .  ijiuvl  cii.iin  li.ibct 
Biioii.  Icg(^!is  poslca,  inde  attaias,  pro  ij  «(  iilierai. 

(/i)  Apud  Barnn.,a  .Veroiiopo/i,  (aveiite  Albaiiasio 
iiiiiio  A;iolu,3.  ii,Tii,-  Triilso^;  Neflwvof.  Supra  iiuin.  7, 
legit  llil.iiiiis  a  .\eioii:adc.  Eit  'auiem,  tnciiiit  Tlieodo- 
ruius  lib.   I  llisl.  Ei.cl.,  c.  7  :  iVcioiiins  Cilicia:  se- 


Julius  ab  .\cacia  de  (o)  Tbcbe  epiapyleos.  Ailieno- 
doriis  ab  Acbaia  de  Blaiea  {Lab.  a  Uacia  de  Bla- 
ccna).  Diodorus  ab  Asia  de  Tciicdos,  .Mexatnler  a 
Tliessalia  de  Larissa,  .Aetliiu.>  a  Macedtiiiia  ue  Tbcs- 
s:iloiiica,  Vilalis  a  Dacia  ripeiisi  de  Aquis,  Parago- 
lius  a  DaWania  de  Sciipi*,  Tnfon  ab  Acbaia  de 
ip)Mnrci;irce,  Atlianasiiis  ab  Alcxandrin,  Gaudentius 
;ili  Acbaia  (a  Dacia)  de  Naiso,  Jonnni  .i  .Mncedonia  de 
P:»rticopoli  (rarthctiopoli,  niiJ  far-xcopoli),  Alypius 

cundce  urbs,  quam  Irenopolim  uunc  vocamus. 

(i)  lii  edit.,  Dovwiiiinus.  At  in  ins.,  DoiniiltaiiHS, 
Forie  qiii  apud  .Mlinnas.  Dowitinnus 

(j)  lii  ms..  .incijra  Galtacia.  Supr:i  ii.  1,  Ancijroga- 
taticc.  (Jni  niitea  liis  siripseial  a  kaccdonia,  liucjaiil 
tenio,  sed  falso,  hic  aiiposiiii. 

(ti)  Alias,  iJoscus  a  Tliessatonica  :  guod  ox  St- 
iiioiido  corrigiinus.  An  hic  idcm  est,  qui  apitd  AUia- 
iias.  .Wkhebj  Rnbsoriptiis  lcgiliir,  pcr  (|ueni  commu- 
iiicaiorins  Valenlis  et  Ursacn  litieras  Allianasiusac- 
cenit.  qiiique  iofra  ii.  2*i,  Moytes  nunciipalur? 

(()  Et  liic  cuni  Siriii.  pia;fcriniiis  n  Dacia,  pro  ab 
.\cttcia. 

(m)  Iti  Sirm.  faveiite  ..\th:)nasio,  apnd  qocm  siib- 
scribit  //i/menirits,  Alias  veio,  Hyniumna  a  Thnmlia 
dc  Dparaia. 

(n)  .Ajiiid  Atlinii:iE.  non  subscriliit  lAtciiis,  scd  ta- 
ri//.if  .  torte  i>  qiiein ,  Apr.l  )•:.  p.  G75,  tesieiii  appel- 
lat,  quod  Consijniein  nunKpiaiii   solus  allociitiis  .sit. 

(o)  lii  ms.  Te.tcptetafiteot.  Apud  Labb.  Thebesie 
et  ex  oonjectnra,  Thebeeplapolcos. 

(p)  Slnn.,  Maccare.  Faber,  Maccroee.  Retiiienius 
icclioiiem  iiiss. 


Cl^i  SANCTI  m.mi  DllSLOl'!  C44 

ul)  Aitiaia  de  Magaii,  llactidoiiiiis  ali  Anluiiu  {Lnbb.  \  i'£>f|Hiluitif.  |i:<tiiii)  ii.rciiiin;  siut cnt, (|ui pobti>:i  i  i 

(licartiiil,  (/)  coiibiildtos  iiou  fuiiisi',  quod  ki  fuit,  iioii 


n  IViiilaiii.i)  (le  l}lpiaiiii<,  (a)  CAwii  ab  Acliaiu  ri- 
|ii'iisi  d«  Casira  iiiaMis,  Forliiiiiiiianiii»  nb  llaliii  do 
Ai|iiileia,  Ploiiicui  ab  Acacia  (b)  du  Paira»,  blioilo- 
riiii  a  Nii'0|iiili,  Kularius  a  l>aiiiioiiiis,  (c)  Aiius  a 
l>.ila-sliiia,  A^lurus ab  Ar.ilii:). (d)  Coeras ab  Acliai^i  du 
As.'ipi'fi;|iiis.  Slorioiius  .ib  Apiili.i  do  Caiiusio.  Cali;- 
(loiliu..  a Caiiipaiiia,  Lereiiius  (.l//iuit.  nl Lab.  Iruiix-us) 
ali  .\(:li:iia  d«  Srcoro  ,  M;uiyrius  ab  Acliula  do 
Ni-.ipoli,  Dioiiysiiis  («)  ab  Arcanla  dc  Elida,  Scveriis 
ali  liali.i  df  Ravutiiiuiisi,  Urs;iriiis  ab  lialia  dc  ltri.\a. 
rorl:isiii>  (.Siim.  rioiaMds)  :ib  llalia  de  Mciliiihno, 
633  Marcus  ab  Asia  dc  Fi>si.i  (.SirNi.  a  Daciu  do 
Scissi:i),  Vcristimiis  a  Callia  dc  Liigdnnu,  Valnis  ali 
A(bai:i  (a  Dacia)  lipciisc  dc  Si  io,  Palladiusa  M.tcc- 


piitcsl  iiori  fuissc  1 

17.  AilioMuii  criiiiiim  iwii  coii$liUil  '—  <  Si  ()Uis 
igiitir  cst  liuinaiiis  iiisiilniis  :ii|  iistiiii  (k)  coiimiunih 
iiilclli|;cnli:t;  cruditu>,si  i|iii>  priiilcntiiu  |irxccplis  iii 
vi.iiii  coiiscciaiida'  vcrilaiis  insi>tit;  aiiiniuin  iiiteii- 
dai ,  ol  quid  iu  litijiisccniodi  iiegoliis  li^iiere  sc  ar- 
biiiii  vclit ,  eipeiidai:  r»lio  inlerioi  de  iiidiciuruiii 
aucluribus  eisislal,  lla;c  duo  indicatn  :  tiiiuiii  (piod 
ci iiiicii  afrirniel ,  criniinis  locum  non  occupet  ( /. 
niiiii  ii|M'.t) ,  iierpCiiSM  injuria  (/'.  periicssuin  iiijiirinin) 
biiiiiiiieiii  de>.igiiet;  aliud  vcro,  ijiiod  crimcii,  Iikuiii, 
lioiiiiocm  i:eget.  Qua;ro,  in  quain  ic  senieiiti:iui  coii 
cctliTC  xquum  vid<'.ii>tiir?Ocrle,  opinor,  qiiisqu:Mti  ub 


doDia  dc  Uui  (Dio),  Gerontiiis  a  Macedoiiia  de  Bicvi,  B  uiruquc  consullus,  ct  pi.sitiis  in  mcdio  utiiusqiie  scii- 


Ali-nuiider  :ib  .\cb:iia  dc  Morciiis  (Stini.  dc  Ccpari- 
siuu),  Enlhiiius  [f.  Eulicliiii>)  ub  AcUu.i,  Tiiiiis  alt 
Asia  do  Moiilonis  (aii  n  baci:<  de  Monlcniiiis?).  iCpi- 
sciipi  oniiies  nuntoro  uiius  de  sexuginia. 

16.  AtiiaHatii  iiittoceiiiia  meiiifeita.  Sunilicii  vjiu» 
mliu*  en  prcibyieri.  —  «Rcs,  qiutituin  aibilror  (j/i- 
quil  Uilariut).  seniioiiis  altcriiis  inier|.'M;!utioiio  iiini 
iiidiget.  N:im  ointiia  ilu  edict;i  suiit  elexpressa,  ui  lii 
liiccni  cogiiiiionis  el:tla  siiit:  tcstes  cx  /£gypto  coni- 
po.siii ,  Atlianasius  ipse  prxsens ,  falsoruiii  jiidiciiiii 
iioclurna  cl  tur|>is  per  conscientiani  fug:i ,  tuiilo- 
runi  sccleriim  gr.ivis  cl  suliject-u  ttiiiversorum  ociiiii 
itividia.  {f)  Adde  origiiieiii  cutisu!,  ex  i|uu  in  Ailiaii»- 
siutn  occ:isio  u.sl  i|u%sii.i  setit«nti:c.  Iteus,  prest^yteri 


ienii:e,  634  i^  lotjuciur:  Si  criinen  cst,  doccndum 
csi ;  si  Incus  c«l,  deiiionstrandus  est :  si  honio,  cuii- 
tiiendus  est.  At  vcro  cum  el  fucli  fidcs,  ei  ioci  rcli- 
gio,  ci  iiijuriu:  bonui  tiitllus  cst;  vesauuin  .exiblinu- 
bitui',  rebiis  judiccin  non  e\st:iiiiilius  judicare- 

18.  AiliuiiasH  damnaiifii  iinlla  caiua.  —  <  Kespirile 
iii  cocluiii  ct  astra,  vos  s;icerdoies ;  et  io  eum ,  qui  cx 
iiiliilo  fi'cit  ilia  ,  citni  lilierl.ito  Hdei  et  spei  qti.im  :iC'- 
cepisiis,  iniciidite,  recordniitcs  lalem  vobis  fuiuii  iii 
vos  judicii  rurmam  esse  propnsiiam ,  ut  qno  jtidicio 
jiidicaveriiis,  jiidiceiur  d<^  vobis  (IHatih.  vii ,  i).  Hxc 
qiia<ren(i  iiiilii  respotulcle  :  Atlianasiuiii  quo  jitdicio 
d.nmiiastis?  Dic4;iis  ncmpe,  tlpticoporum :  et  lia'C  coii  - 
lcssionis  vestr.i^  rrit  venia.  Scculi ,  inquit  ( f.  inquic- 


iui  impelu  ,  disturbaii  aliaris  in  ipso  sacrilioioriiiu  ^  >>^)  <  siiinus  sanctam  judiciorum  sub  episcupali  cuin- 

tciiiporc  ,  ul)i  Scyrus  prcsliylcr  adsistebal ,  arguiiur. 

Scyriis  prcslivier  ni'g:itur,  ct  ciiuiitiis  falsiias  ciim 

auctore  damnaittr.   Porro  aittem  sacrilicii  o|>tis  sitie 

presbytero  essc  noii  poiiiit.  Cuin  iii  boiui  leiii  qu;cs- 

tio  ebt,  i|be  f.icti  i;im  gra^is  nullus  est  Incus,  npud 

Uarcoiom  (<;)  ecclesi.i  null.i  cst.  Nuinquid  potius  ipsa 

soli  religio  itefcciL?  aut  ;iiii|no,  nt  adsolct,  liiaiii  lu- 

ciis  wiolali  sarrilicii  dcsedit  ?  Scyrus  do  diacono  (A) 

Cjiiscopiis  ads('ri:ur  ordiiiiitus;  ut  de  conliiniclia  iii 

prc^liyiero  iierpess.i  iiieiilieiitis  episcopi  iiiajor  aiic- 

toritas  sit  Scd  locus  ecclcsi.c  (i)  si  fuii,  ct  cst :  si  iioii 

esl,  ncc  Tuil.  ICi  qiiid  aiiihiguuni  esl,  Ims  poiius  lalso- 

rum  criitiitium  itidices  asseruisse  fuaiini  c-sc ,  qu'i(l 


((()  Piiii.  tii».,  Cuiiit.  Labb.,  Cnhus  a  Dnria  li- 
pensi  dt  Cauru  muriis. 

(h)  Sic  ois  cx  qiio  viilgavit  Faber,  ile  h>lrvis. 
Aiiiea  niuPciiiiis  ab  Achnia.  Apiul  L.ibb.,  Frost^rcns 
ab  t\cliiiia  de  Ftilris. 

(c)  Aitiunuciisiiiui  lapsit  ediltiiii  ornt  Arius  nb  .Ini- 
biu,  Asii>rux  a  PiilKtdna.  lioiumepisiuip  rum  mciiiiu 
lii  supr.i  iiuiii.  7. 

((/)  lii  iiis.  Pith.,  Cotia»  eb  Acaeia*.  Tum  Sirni.,  de 
Atiupofabiii. 

(e)  liifr;i  Irigiii.  tii,  n.  20,  mctiiio  lit  Diunysii  ab 
Klica  prorinan-  ArliaHV. 

(/■)  ila  i'X  Siriii.  Ali;i'  '  oro,  .tf  d,-  oriyiiw. 

(f/)  lii  co  iiiiiiiriiiii  vico.  i|uciii  lM'Iiy'ius  incolcbii. 
Alius  iiiiil;e  cr^inl  u|iu.l  .Marcuicio  ecclesiu- :  qu.iiti\i'> 
aliiid  soiiciit  llilirii  vciliA. 

(Ii)  Is('hyt:is  :i  .Nic;c|di<itO  lili.  ix  ,  c.  \-}.,  e.\-  se  orir.s 
prtskijlrr  :ippell.illir.    IpsC  au  C<illulhi  pieshyicium 


iiiiniiniic  rcveretiliam.  Sed  ignorasse  vos  neifabitts, 
Alhanasio,  citjiis  daiiinaiioncni  a  vobis  Valens,  llrsa- 
ciiis,  Saturiiiuus  cxiguiit,  ab  Ussio,  M»xiniii.o,  Jolio 
rcddit.itii  cnmmiitiiunem  ?  Non  fucio  eot»par«tioRem : 
rogn,  (]»x  de  crimine  Alhanasii  vestra-senienli»  fuii  ? 
Prcsliyicr  <-ju6  Macliarins  iiruissi^  in  cc<:lesiani  .Ma- 
reotideiii  dieitor,  Scynim  presbylcrum  perturb:>sse , 
ei  saiiiiis  nosirae  sacramenta  projCcissc :  ad  htijiis  rci 
t(^s.i<'s  cuibecunieniim  et  gentilem  interrog-^tns.  Vc- 
riim  iiosicii  a  saiictis  (S.inlicnp  congregatis)  ncsciiis 
j'idi(':ilum  (ndde,a\^»d)  Marcoiem  ecclrsiani  nullaiii 
cssc  ;  Soyrum  vcro  pre8bjter.;iii  iioii  fuisse?  Quid  c>l, 
i|U<<d  secnii  cstisT  FaUis  episcopis  aucturil.ilcin  dalis, 

]) jaciit'ili:U.  MHicotici  aniem  presbylcri  ac  diacotii 
:i|iiid  Alliaiiu>iuin  |tag.  ~'J:2 ,  tctslilicatilur,  illum  iic 
clcricuiii  quidetii  uiiu|(iaiii  haliituiti  fuisse,  iiisi  furlv  :i 
C(',mi.iiis  cl  al>  ilN  ipii  lnnge  ah  illius  p;igo  liahitarent. 

(i)  Addinius  si ,  i|ttod  maiiifeste  pusiulat  oruliuiiis 
itili'nrilis. 

(j)  Sirin.  ex  nis.  Reiiiig.,  conXifHruin  est.  Ex  ulr.i- 
qiie  lectioiie  fucilc  cotiticere  esl  conspicuum  rst  luen- 
liios  :  aileoqiie  lit><'nti'r  pr.clerreiitus,  quvd  eue  putuit 
iHfectum:  ut  eos,  qiii  fiostea  indicarunt.  conspicuum  est 
nieiitiiot  nou  fuiise.  Sertno  c<Tie  o-t  lum  dc  Aihatt:isii 
a<'Ciisal'irilius,  qui  cal«'is  otlr;ictt  critticii  ei  ulllt>\« 
rniit ,  luiii  di'  M  ireolicis  preshylcris,  ac  iliucoiiis,  qui 
ciiiiiiiiis  htijus  fjlsitaiciii  postea  inilicaruiit  apud  .\- 
Iha.i.is.  pax.  19i. 

(k)  lii  pritis  Milgnlis,  ut  in  ms..  r<>miiiNNH»iit ;  <|Ui>d 
iiiiiKltiiti  iii  iiiss.  valdc  usiiutuiu  altas  ei>|H  rii ,  hic 
torriijerc  iiou  diibiiuMmus. 


6t.'; 


EX  OPERE  IIISTOHICO  FRAGMEi\Tli>i  il, 


i!4f, 


aliis  voro  npgalis?  Quae  siint,  {.wpple  |>erinde)  aic]iie  \  anie  Miiiniiim  j:im  in  Mi-diohincnsi  s>:oJo  (nii.  347) 


iioii  csseiit  ilccernilis :  judicalis  tinie.in  illa  ,  qux*  tioii 
s^:iil?Scd  iit  .<>ul)jccliuDi  (an  i>ug4;estioDi?)  iiiiic  crc- 
ditleritis,  crodo  carccr  exe^it,  cuslos  insiiiit,  torior 
inciil)!iit,  gladius  pepeodit,  ignis  auihussit.  la  uoo 
cxsiaiitiluis  judicandi  episcoiialem  .ipiid  vos  auclori- 
tatem  imp< uliiias  olitiimit :  in  vcritntc  obLinenda  smc- 
lilaslidcm  |ifrdidit?0  veros  Clirisii  di^cipiilos!  o  di- 
gnos  siicces.'.ores  Petrl  atque  Pauli !  o  ^iios  Ccclesix 
pntiTS?  o  aiiibilioEOS  inter  Denm  piebeinqiie  legatns, 
vcrii:iteni  vos  Cbrisli  falsitaii  boniinum  veiididisse  ! 
Satisfexiuius  igitur  (a)  primx  propoiriiioni ,  qiia  spo- 
liofldimus  .^tlianasiuinreum  teneri  iiullius  eorum.gux 
objectaiis,  crimiDum  posse.  Superest,  iii  i|uid  Ue  M.ir- 
cello  et  Plioiioo  gestum  sit ,  paiicissiinis  dicam. 


crat  li.iieiitiis  il;ii\iii:itii^,  ex  pUiiiinis  irovinciis  {b) 
tongrtgaiitur  sacciJides  {ait.  3i9),  lioc  inagis  solli- 
citi  atque  anxli ,  lurbati  rursum  inisccriqiie  omnia  , 
quod  jani  pridem  plurcs  episcopos  recs  vel  falsoruin 
in  Athanasio  judiciorum,  vel  cominunionis  lia^resis 
Arian* ,  ab  EccUsia  fiierai  necessc  lesetare.  Uuam 
opportuiiitalem  n;icti  Urs.icius  et  Valens,  Roinanu! 
pkbis  episcopum  adeunt  ( an.  540  ) ,  recipi  se  in  Ec- 
clesiam  dcprccanlur,  ct  in  coinniuiiionein  per  vcuiain 
admiiii  r(ig;ini.  Julius  (c)  ex  mnsilio  veinain  ,  quam 
orab:ini,  iiiiperiii:  ui  cum  lucro  c;iibolic,-c  £cclesi;c, 
viiesquoquedeiiaberet  Arianis,  ciiin  eos,  qui  iinii;»- 
lem  aiite  iurb.iveruiil,  consilii  biijus  ei  aiidacia*  i  ouni- 
lenles  in  Ciiiimiiiiiiiincni  catbulicam  per  veniain  rc- 


19.  Phoiiiii  eondemnntio,  el  Vrsacii  ac  Vntcntis  p<e-  g  eonciliaia:  pacis  admitierei. 


trileniia.  —  <  Pboiiiius  Sirinicnsis  F.piscopus  fuit  a 
Marcello  iiiibutus:  nam  ei  diaconus  snb  eo  aliqnan- 
diu  fuit.  ilic  ccrruplis  innocenii.e  635  moribus  ac 
discipliuis,  turb.ire  evangelicain  veriiaiem  persislebai 
novis  prxdicationibiis.  Ei  buc  ik)  s:i>pe  est ,  ut  t-uin 
iiicrementa  vitioruni  dclrimenia  in  amnrc  Dei  fecc- 
ruiit,  vesauura  depravatx  scientix  stiuliuui  incres- 
cai.  Igitur  ad  tollendum  es  episcopatu  Pbotinum,  qui 


20.  lEt  qiiia  oom  esl  uisi  de  vej-ilal«confessio,  636 
iiisi  de  viiio  peeaik.'ntia ,  nisi  venia  Oe  «dniissu; 
\eleiis  et  L'rsari(is  iiduiiiiendi,  iil  oribant,  in  com- 
nimiioneni,  de  Atbanasii  iiiuMvntia ,  de  jiidicil  lalsi- 
t:ite,  de  Ari:inai  baercsis  piaculo  lalibus  liltcris  .intc 
piufiienuir.i 


(n)  lu  Sirm.  ci  ms.  Remig.  Alias  vero,  fiid  fropo 
siliunis. 

{h)  Cclcbre  alii|Uod  et  calbolicum  concilium  liic 
mcinorari ,  convcnit  inler  'imnes.  [)«  teinpore  illius 
iinllus  est  aiiibigeniti  lurns.  Nnin  cnm  di<';it  lli!;i- 
lius ,  Valenlem  et  Ursaciuin  cx  liiijus  coiicilii  iip- 
piiriiiiiiuiti;  veniam  rogasse ;  iieque  ad  lioc ,  So- 
cnite  tcsie  Jib.  ii  ,  cap.  24,  animuin  appiileriiit ,  nisi 
post  Alliiinasii  Alex,indri:ini  rediluiii :  li<|iiet  illud 
.niiiio  319,  bicfliii')  posi  S;irdiceiise,  fuissc  celebra- 
tiiMi.  De  loco  m^or  est  iiitiT  eruilitos  conlroversia. 
U'iid  Sirinoudus ,  Petaviiis  ,  :ic  Pelrus  dc  Marc;i  sin- 
gnhribus  de  bnc  loco  disseruitionilnn;  senserinl , 
rcferre  snpersedcmus.  Plnrimos  fclellii  Sirniii  no- 
nioii ,  quod  infra  initio  n.  21 ,  occurrii.  At  veio  Me- 
diolani,  non  Siimii,  babilniii  rinsse  liaud  obscure 
si):nilic:it  .4rimiiicnsis  syinidns  Fr?giii  viu,  n.  2,  iibi 
do  llr.-.acii  ei  V:ilciiiis  reir.iciaiione  sic  ln(|i<iiur:  /?o- 
^Jteraiit  veniniii,  sicul  cornm  conlineiii  scripla ,  quam 
inerueranl  lunc  leniporin  a  concilio  lilediciunensi  as- 
sislenlibiis  elinm  legalis  Romaiia;  cccleiia:.  Clarius 
grica  cjusilein  syiioili  verba,  apud  Atlianas.  dc  Sy- 
ixtil.  pag.  tl77,  eiiiinliaiit  cos  veni.iin  postulas.^e  ct  iin- 
petrassc  ,  quandu  concilium  Mediolaui  ci.lebraUaliir' 
ut  os  0  xatpo,-,  xaS'  ov  Ttcu-ra  iTizpamro,  oVe  h  M-5(i>- 
).«»o)To  ffuveSpiov  (Tvv£zpoT£t-o.  Atijiii  illi  veni;ini  iioii 
iiii|ieiraruiit  iiisi  aniin  3i9.  Ex  qno  conltciiur,  Ari- 
niinensis  synodi  vertia  ad  Coiiciliuni  Medioi.iiiciisc, 
non  .inni  6i7,  scd  5t9.<*ssi"  rerereinla.  Moui  dicciidiiiii 
6c  verbis  I3rs;icii  et  Valcolis ,  i|iii  iolia  ii.  -M\  a|iiid 
Jiiliuni  proiileniur,  sc  iii  liliello,  qiieiii  c/puii  Medio- 
luniim  poriexcrai.t,  Ariiiiii  anallinni.itizas^c.  Lt  eniiii 
lilielluin  iinne  anio  317,  nlihuuiii  iiitelliganius,  noii 
siiiii  Socratcs,  qiii  lib.  ii,  c-  i4,  scribii ,  Valentem 
et  Ursaciuin  peiinagno  erga  Arii  <logiii;i  stiidio  exar- 
sisse  ,  duiicc  Atbaiiasiuni  c.nitilio  Jciosolyiiii'.ano 
anni  349  sedi  su;c  ei  eccipsiasiic;e  coininiiiiioni  le- 
siiluuim  loscicruiil.  Eoriiindcm  iiaiiiilcoliam  cidcni 
lciii|iori  coiisigiial  Ailian.isins  finolo^.  ii,  jiag.  775. 
Fi  certe  aiino  5i7  Valeiilis  ct  lirsatii  rcs  noii  erant 
adco  dcspeiatc,  ul  caibolicoruin  giatiam  proiinus 
sibi  piiiareni  neccssarian:.  \psoriim  aniinos,  clsi 
birdicensis  synodi  scntcntia  noiinibil  dejecios,  rcle- 
vabant  Pbiiipj  i>i>i>liluna    placita.    Euscbiaiii   eliaiii 


tniic  tcmporis  niu'tis  in  locis  inipunc  s:rvieb.ini. 
Alli:iuasios  ipse  non  aiisus  est  nisi  posi  bieniiiiim  ad 
ecclcsiani  suaiii  n  dire. 

Oui  libelliim  Hrsacii  ei  Valcniis  aiino  Zil,  Mcdio- 
laiii  daiiim  ptiiaiu ,  nobis  olijiciunl  non  sibi  ^icleri, 
ciir   illi  a  syiiodo  venia  posiiil;it:i   Juliuiii   coiiveui;- 

C  rinl ;  aul  cerle  si  id  cos  synodi  mnnd  cto  pr:!'siilissc 
dixeriiniis,  jaiii  falsum  e^se  quod  ;t(iii(l  Ailianasiuni 
pig.  839  Osius  ;iii,  eos  ultro  lloni:iiii  accessissc.  .\t 
illiid  utlro  violenti:(>  pcr  niiliics  aiit  pcr  poen:is  illa- 
tae,  non  benign:)».  syiiodi  adii  irtnlioni  opjiuiii ,  qiiis 
iioii  vidcai?  Aquiiiu  pono  irat ,  iii  (jin  anle  Saidi- 
ceiise  conciliuni  Julii  litteris  c/)ii\enii  I{om:ini  vcnirc 
coniempscraiit ,  iii  iiisi  oliain  coiiliieiitiir.  jani  pojiii- 
leiiies  Hiftii.iiii  episcopi  petiiioni  saiislacereni.  Pra> 
lcrea  inia  bsc  Hllarii  narraiio  lioc  snnai ,  Valcntom 
cl  Urs;icinm  primum  adii-sc  Jnliiini,  ab  eoijuc  venia 
iin;ielrata.>Mediolaiii  libelliim  poirfxisse  quo  Ariiiin 
Ariique  cominfiUa  dannaiciit,  ar  t:ind(-iii  lillcris  ad 
Julium  niissis  rftiacins^o  aique  rcvocasse  quidqiiiil 
coiiira  Ailiaiiasium  divulgaraiil. 

(c)  Pciins  de  Marca  in  diairiba  dc  (ciiiporc  synodi 
Sirmicnsisliiclegil  ex  concitio.  Putal  cniiii  synoduin, 
quam  Modiolani  conveoisse  dcnionslraviiiins,  Itofiix 
fiiisse  habilam  ,  idque  proliari  cnin  bis  llilarii,  linn 

D  Osii  verbis,  necnon  Uisacii  el  V;iloiiiis  litUTis.  Cl;i'- 
rissimo  viro  substribit  Slepli.  B;iiii.'ius  iit  nova  con- 
ciliiiruiii  Collctlioiie .  qu:ini  iiiagno  cmii  l.iliore  ac 
diligt-nlia  sustepit.  At  Osii  vei ba  ea  suiii  ai.nd  Atb:i- 
iias.  ad  Soii  .  pag.  S59  :  llti  (Crsai'.  et  V:i|(.|i.s)  ultro 
/lODinm  Di-ntriiiit ,  el  corain  epncopo  iiye^bytcnsriiie  ibi 
prwieiitibns  professwnni  scrij.to  edidcii,nl:  LrNacii 
auteiii  Pt  Valeiilis  litlerx  sic  haboiil :  Prolitemnr  apud 
Sanciilaiem  luam  cimclis  proescnlibus  pi-fFshyteris  yiii- 
bns  saiic  non  celebre  aliqnod  contiliom  e.t  pturiniiyi 
provinciis  tuiigreg.ittiin  ,  sed  Julii  t;iiituni  nt  presby- 
tcrorinn  illiiis  pia?senti.i  signiflcaiiir.  Undi-  ex  viTbis 
Ililarii  si  qtiitl  linniutandiini ,  pro  i':r  coiiaHio ,  inaxi- 
nie  arriileret  eo  coiisitto,  iil  e-t  eo  aninio,  nl  vires  de- 
tralwret  Aiiaiiis,  elc.  Qiia  ralionc  cum  oxcusi-t  Hila- 
rius  (|iianuiaiii  Julii  i;)  venia  conccdenda  facililaioio, 
c(>nlir'iiatur  quod  jam  confectum  puiamus ,  Ursacii 
cl  Valeiiiis  libclluin,  quo  Ariiiin  duiiiiiaruni ,  non 
aiiiio  547,  .--cd  5»9,  Mcdioiani  datuui  e.sse.  Nc/iic 


C17  SANCTI HILARII  EPISCOPI  m 

Kxemplum  {«)  Epiilolat,  qunin  poii  renuniiniwnem  \  rnri  nosiro  venfam  fueril  dare  dignata.  ProfliuMiur 
Or;enlutiuiii  (b) ,  il/miiiiMMm  reum  non  eisr,  in  iirbe 
Roma  halografka  m^iim  Yalens  perferipiil  (.in.  3i9}, 


el  Ursaciu$  tubtcripsil. 

Uuiiiino  Beatissimo  Papx  Jiilio  Valens 
el  (Jrsacius  S. 

Qiioniaii)  conslat,  not  anleliac  miill»  Kr:ivia  de 
nuiiiiiie  Aihaiiaiiii  episcupi  liiterts  ii<>s(iis  insinuassc, 
atque  litteris  (r)  S.inrtitaiis  tntccnnvcnii ,  rjus  rei, 
de  qua  sijiiiiGiMviinns  ,  nnn  pr.x<siitiii$e  rnliunein  : 
prunirniiir  apml  Sanrtiuiein  luain,  cnuclis  pru-scn- 
tibus  presliyieris  fralribns  nostris,  oniiii:i,  qua;  ante- 
liac  ad  atires  vesins  pfrveneruui  de  noniiuo  pra;- 
dicii ,  faUa  (<<)  a  nol)is  essc  iiisinuai:i  aii|iio  uinnibus 
viribiis  carem ;  aique  ideo  nos  lilientis^iiue  037  B 
amplocti  comnuinionem  pra'dieii  Alli.inn^ii ;  innximc 
ciim  Sanctitas  tua ,  pro  iiisita  silii  l>Ciiev<i|ciitia ,  er- 

enim  de  vcnia  p>uln  fac.ilius  dal:i  csset  excu3:indus  , 
quain  biunnio  lanium  po>t  publicuni  poeiiiienli:c  tc;- 
tiiiioiiium  coiiccssissei. 

(a)  t^pisloh.iii  liaiic,  quam  niino  3>9  <onsign.iii- 
daiii  |irolniviiiius,  vivpnto  ailliuc  (lonsianK'  scripuuii 
essc  plaiioni  ust  ex  verbis  Osii  apiid  Aili  nius.  :id  Su- 
lil.  \t»^.  8-59.  Cnindcni  gi':<cc  iranslal.im  cxliibel 
Ailianasiiis  Apolug   ii ,  ad  Cousi.iiit. ,  p.ig.  776. 

(6)  Puta .  qiii  Jeru-oiyinis  anno  349  <-oiiveiierunl , 
iiti  suspicainiir  es  verbis  Socraiis  lib.  ii .  c.  i» ,  ulii 
priiiiiim  M.ixiinus  conrilio  cmclo  comiaunionein  ei 
digmtiiievt  prisliiiam  .AlhaiiasiOTesliiuit:  lum  synodus 
Alexoiidrinit  et  universit  per  Libynm  rl  jtlgijptum 
episcopit  ea,  qna;  de  Alhanasio  stniHia  jiidicaiiique 
erunl ,  per  lillera*  iignilicatil :  ac  t:iiidciii  his  eom- 
perlii  irmcms  ei  V'o/«)is ,  <;»ii  priin  .lri<inor«m  duf,-- 
m<ili  mordietu  adliceseraiil,  damnalo  priore  slitdio  K<i-  C 
mam  se  confentiit.  ili-:  sufTragniur  Atb:in:<siiis  Ap<>l. 
II,  p;ig.  775,  iilu  descripia  synodi  Jeriisnlyjnil.  cpi- 
sluli  suhjicit :  Hit  eoutpeclis  de  te  jani  ilesiitraiih-t  et 
Vrsaciiis  el  Vulem  Ucmim  profeeli  pecinla  siii  cum 
pcKiiiteiilia  confessi  sunl ,  etu 

{e)  Muin  ;iliis.  quam  qu:>s  conciiiuiii  Sardiccii.se  ad 
Julium  tcribeiis  supra  n.  10,  mcuiorat  liis  verbis- 
V.onventi  per  presbyterot  luos  et  epislolam ,  ad  syuo- 
dum  iiius  futura  erut  in  iirbe  Homa  venire  nolucriiiit? 

(<i)  Parliculuiii  u  iii  vntgatis  oiui.ssani  re.siituiinus 
t.\  Pabcnaiio  ms.  Il:i  bn-c  lcotio  niagis  concinit  uum 
iniliii :  Qiioiiiam  <-o/is(a: ,  >«;(  anteliac  tiiulia  qravia.  . 
insiiiuasse.  Aibanasins  vcr«  gra-co  noii  ioddil  illud  <i 
iiobis.  lii.so  siifTnganle  nulc.i  reposuinitis  ad  auret 
vesirat,  ciiin  prios  obtinpret  ad  aure.^  noitrvs. 

(e)  In  vul).'.t(is  Ailiniia^ii  edit.  Fiitebius  :  i|a-id 
iioiiniillis  arrisit,  co  noinine  Eusebimos  iniclligcii 
libus,  qiiia  iiiiniruiii  c  vivis  exie->scran(  nod  iros 
Eiiscbii,  C.Tsariousis,  Lnie-senus  ci  Nicoiiiuilioiisis.  " 
At  hanc  leciioiioin  liosiraiu  uonriniial  \eiusiiiiii 
eiiemplar  Kinrciiin  opcrum  S.  Atbanasii,  quod  iii 
rogia  biblioiheca  asseivatui'. 

(f)  Iloiuni  looo  ;ipud  Ailiaiias.  habelur,  'Eyu  Oi^s- 
auxto;  «;xaXoyi«  f(ou  TauTnrciiOwvuntypa^a,  Ojtoittt  r.»i 
Ou«).q;. 

(<y)  Qui  et  qiiod  aiunt  (Irsaciug  cl  Valcn^,  sc  li- 
bclUim  apiid  MoJiolanuiu  purrcxissr,  el  qiiud  lcst.i- 
lur  syiiodii^  Ariiuiiicii^is  r  ra^iii.  viii,  ii.  i,  cosdoni 
in  Mediolaiunsi  uuiu-ilio  \oiiiaiii  poposcisse,  ad  sy- 
nodum  Mediolaueusem  anni  3i7  r<.rerunt,  idei>  liic 
a  Romanii  dici  pulaiil,  <|uia  Uoiiiane  erclcsiac  leu '- 
lis  atsisioniibns.  Si:d  lilxlliiiu  |irj'diciiiin  pi-iiiani- 
qitc  veniuiii  III  a:iniiiii  519  coiiveiiiro  jnii  di'mui.->- 
(ruiuiu  csi     iioc  ulbjm  siippciii  niuiiiiiKiiUini,  un<lc 


ctinm,  qiiod  si  alii|uando  nos  Urionlalcs  volueiini, 
vol  idem  {e)  Athaiiasiu? ,  nialo  aninio  ad  causam  vu- 
cnre,  ciira  cunscieiitlain  luam  nnn  adfutiiros.  Hx- 
letiuuiii  vero  .Ariuin  ,  sod  et  saiclliies  ejiis ,  qui  di- 
cunt ,  Frat  toinpus  qnando  nnn  eraiFilius,  el  qni 
diuuiil  ux  niiiilo  riliuni,  ol  qui  negaiii  (Mc  addi 
Dcuiii)  Dei  lllluiii  aiilc  .•■xcula  fiiissr,  stcul  per  priorcm 
libelluii!  nosiiiiin,  qucm  apiid  McJiol  luum  porroxi- 
inus,  et  nunc  ot  seinpcr  :innilicmati/nsse,  iiac  maiiu 
iioslra,  qua  scripsinius,  proliicmur  '  el  ilemm  dici- 
iiiiis,  liu:resim  Ariaiiani,  ul  siiperius  diximns,  el 
ujiis  auctoios  in  porpotnum  damnnsse.  El  manu  Vrsn- 
lii ;  l''go  ri- n( ius  Fpiscopns  (f)  huic  pruressioui  ims- 
ir.u  subscripai. 

(  Hxc  episiola  (tii^uit  lliUtri*i)  pnst  liicniiiuui 
niissa  csl,  qnam  hxrcsis  Plioiiiii(jf)  a  Rumanisdain- 
nnta  cst.  i 

Itomanne  ccciehia;  tegaios  Medintanenti  anni  oil 
syiioilo  iiilorruisso  iikIiis  coii.siul. 

Pciro  :iiiloiu  do  .Muica  suaiii  do  Bomano  concilio 
:iii.  '49  opiiiioneni  hliic  Connriuanii,  pr.oicr  ca  iiiine 
ci  obj<'i'iiiius,  vaWn  iiicoiiiniod.i  miiii  vcba  proxiunj 
aiiieccdeiiiia.  Occuriii  qilideut  Stepb.  U:iloxius,  ac 
dicil  iii  liis  mriiduin  osse,  no  pru  <|fiia.-u  /iirre«is.  Ic- 
gciiduin  ussu  qiiiim  liaresis :  at  iicc  sic  extilical  <|iHd 
silii  vclit  post  blemii«in  mitsa  tti,  aii  deiiido  rccte 
cub:crei  fiiam,  nun  quuni. 

Veriim  liis  verbis,  posl  bimnittm  tnitsn  etl,  i/naui 
limesis  Plioiiiii  a  Ilomanis  dnmnala  citl,  i(lc:ii  uiiiiuiiA 
lompiis  dosignniur.  <|iiod  illis  nniii.  19,  qui  niite 
bieiiniHm  jam  in  Nediolaiiemi  nynodo  erai  liarctirus 
damimtut.  lUrimmuc  illum  l<'iiim  qni  c<>iiti>lerit, 
iion  inlicins  ibii,  i-pi-toUm  Ursncii  et  Valrniis  bic 
di'cl;>i'ari  nii:~s:iin  eo  ipso  anno,  quo  ad  tolleiniuui 
ox  episcoiiilii  Pbotinuiu  c.v  ptniitiii';  piovinciis  coii- 
sivigiii  suni  s:ircrdoie>,  et  Vriini»  posl  quani  idcni 
h.oiclioiis  d:imnUiis  fucral,  iniii  in  Komma,  Sod  in 
il cdiiilMieiiii  tyiicdt.  (jiiid  igiiur  .  ilii  vtilt  illiid  a  Ro- 
maiiisf  VnlJo  prolinbilo  csi.  i.anr  voccm  idco  ab 
llilario  ;ti!<liinm  osse,  ut  ii'iid  ab  OrienialitiQS  advi-r- 
siis  iqioiiiiiim  gosiiim  sii,  se  minime  ;itiiu;;ei«  pra;- 
iiionoici ;  adoiique  Roiiiaoos  bio  oppnni  Oricnl  ilibus. 
Nainqnr  Flioiiimm  nl>  Oncniaiilius  aiiip  annuni  347 
danin:)ti<m  css:-,  lestis  esi  a;  iid  Mbaiinsium  lili  de 
Synnd.  proli^ior  eoium  nrics  oirt:n  aiinum  .i4i  aut 
345,  pcr  tudoxiiini,  MaityrtuiM  ei  ttacudimitim  in 
li.iliam  aiiiandat;),  in  liiia  o»iui.  atiin  nociiar  Plioiiiii 
lnnesis  :  o!i  quaiii  t.iiidcin  nnuO  7)H\,  SirniicnSi' 
()riuut;itiuui  .«.ynrdn  ab  ppisooii^itu  dejcolus  csi.  Ilic 
ii;iliir  a  Siriincn^ibus  advoisos  Phoiiiiiiiii  a!iisi|UO 
Orietilalium  goslis  Ki>ni:<iia  dislinguunlur.  t!  i|niilriu 
liiiguam  latin.<m  ftaiiinnaM,  cos  vero  qiii  l.iiiua  lnt- 
^ua  ulorottliir  Honiano-  vooari,  nou  solutii  Gra'u:s, 
si'il  et  Laiitiis  tiilainni  fuii.  I  nde  Hierouynios  upisi. 
Lxii,  ad  Thuopfaiiiim  ;ii(  :  Arbiiior  eum  asiidui  coii- 
fiibnliiliinie  <(  i;i«>f<'(i/dnii  Lininuriiin  co»tori:(t.  Hoiua- 
iiorum  Nui)  igiiorare  termonem  :  d  apiid  ruinduiu 
opisL.  txiil,  Uiilinus  (i>st:iiur  plurimos  i  op<>srisse, 
ul  Origenem  Itoiiiuiium  fnterei ;  ot  paulo  |>asi,  llie- 
roiiyniutn  s|Mipuiidissi-,  <«  iptot  Canticorum  /i{>rti»  et 
aliot  quam  plurimoi  Hofutmti  auribus  lingiiurHin 
Si^d  <|tii<l  plura?  oiiiii  ilil.iriii  iiosiro  in  i>.sal.  ii,  ii. 
3o:  i'!  Romanaiii  liiigHnin  iiloni  sit,  quod  iu  f.n  ikuiii 
Ihiijuam.  Ex  <|uii  se'^iiitur,  iilud  u  Homani-'  pciinde 
ossc,  alquo  n  Laiint».  Ooo  nniiiiin-  inlolligoodl  siml 
Ii:di,  aui  citaiii  alii  Ooiidoiit.ilos.  Llndo  Kpiiilofiiiiis 
ouiii  lixr  Lxxi,  n.  I,  scrip.,il,  Pboliuum  tn  Siiidi 
icnti  Oci^iileiiiii  sijiwilo  iliinuinium,  rtsi  non  nuincii, 
corlo  loiiipiis  :illigil  syiiudi. 


(ji'.> 


EX  Ol'KKE  HISTOKICO  FUAGME.N1UM  11. 


GoO 


Q2^llt:mcxmrlumalicriusepiiiolce(scT\p{:i:in.osO)  \  doiialiir  :  iiiaximecum  Sanlireiisis  synodi  vcri(:iicm 


Vuleiitit  el  llrsacii,  quain  poslaliquaniiiiiiteiitporisab 
Aquileia,  posiquaiti  Itanc  iuperiorem  (n)  Roiiia: 
emiieraul,  ad  Ailianoiium  miierunl  et  episcopoi. 

Doniino  Fralri  Allianasio  Ursai'ius  et  Valens. 

Dedit  se  orcasio  fralris  cl  comprcsbyt-.-ri  aostii 
Moysetig,  ventenlis  ad  luam  dileciionem,  frater  cha- 
rissime,  perquem  libi  snlutem  largissimam  dicinins 
cx  .'Vqiiileiensium  citiiaic,  el  optanius  ut  incoluniis 
liilcras  nostras  reccnsons.  Dedcris  cniin  liduciani, 
si  lii  quoquo  iu  rcscriliciido  vicem  noLis  rependns. 
Saiie  liibere  nos  iocuni  lecum  ci  comniunioncm  cc- 
cicsiasticam  bis  liticris  scito.  Divina  pietas  le  ciis- 
lodiai,  Fialer. 

I  Superioribus  igiuir  lilluris  daiis,  vcnia  iiidulgelur 
or.iniibus.reditusadcailiolicnnilidemcumconininione  B  tendens,  et  non  ex  liliri  editione  condemnans.  Sed 

((?)  Sirm.,  lioma  emiterniit.  Piih.  nis.,  Romce  mi- 
lerant.  Iluic  llilarii  nouc  repiignat  qiiud  Osius  apnd 
.\iliaiins.  p.  839  ait,  eos  snpcriorciii  cdidisse  cini- 
fessiiiiicin,  cum  prius  pacalus  et  umicas  litteras  ud 
Ailianasium  dediss^nt.  O^io  f  ivet  Allianasins  ad  So- 


(6)iiisa'  iiraniimii  veniain  liiier.n  coiiiiiipreni. 

H.  Atliaiiasius  MarceHum  a  sua  communionc  se- 
paTiil.  —  f  Vcruiii  inter  h.-cc  Sirniium  (c)  cojjveniiur. 
639  Photinus  hsreticus  coin|ireheiisus,  (cl)  oliiii 
reus  pronunliatus,  el  a  communioiie  jam  prideni 
uiiilaiis  abscissus,  nec  tum  quidcin  per  laciioiicm 
po|iuli  potiiit  amoveri.  Sed  iiltni  Allianasius  M:ir- 
cclluin,  qiii  post  reciialioiiem  libri  queni  scrijiuim 
cdiderat  (iiain  hunc  nds  quoi|tip  li^b(>mu^\  siu- 
lciiiia  synndi  Sardicensis  episcnpalui  cr;ii  reiMitiis 
nbi  qua.'dam  alia  nova  miscere  sensii,  el  aiiibiguJs 
pr*ilicatioiiil)us,  ejus  iu  quam  Phoiinus  erupit  dof> 
trin;e  viam  qu*rere,  a  sua  commnnione  (e)  scparat 
anteriore  lcmporc,  quani  Phoiiiiusargiiiiur,  prajvci;- 
lam  judicio  aiedit:itioiieiii  corrupix  vuluniaiis  os- 


lii.  p.  8i6.  Pr'  bibile  laincn  est,  ens  in  epistola  Jii- 
lio  ilnta,  ubi  libKlli  a  sc  apud  M<diiilaiiuiii  poriecii 
iiieiiiiiicriint,  hujus  cpislnhi-  ail  Atbaiia^iuni  niis-a: 
iiiciiiiuneni  fartiiros  luis>c,  si  prius  illani  scripsis- 
scnt.  Alii  Hilarium  eo  dccepluni  putaiii,  quod  IJrsa- 
ciiis  ei  Valeiis,  pusiqiinm  Ailiaiiasi>i  pacaiab  iuteras 
:ic  Julio  lilielliim  tr.ididisseul,  luisiim  aliis  siibscrip- 
scriiii  littcris  paciQcis,  ijims  Atlianasii  presbyleri 
Petnis  Ct  lienxus  iinde(|uni|iie  culligcliaiit,  ut  iiur- 
rat  Aihanas.  ad  Sidit.  p.  8-26. 

(b)  Sardiccnsis  synoili  vcrit.nlein  coiiiini-nt  liltera; 
siipeiiores,  quatenus  conflrniant  falsa  essc  omnia, 
qux  ailversus  Aihanasiiiin  olijertn  siiiit 

(c)  Miilti  viri  erudltionc  conspicui  hic  declarari 
eaistiniant  locura,  qiin  ex  pliirirais  provinciis  coii- 
gregati  sacerdoies  supra,  iiuin.  !!),  mciuoraiitur  ; 
adciiqiie  cailmlicis  cmcil  is  aniiiiiiieraiit  hoc  Sir- 
iniense  anni  319,  conira  Plioiiniiin.  Scil  lioc  ab  co, 
quod  niim.  i9  indic;i(iir,  nliiid  liiisse  j  nn  coiii|irii- 
katuni  esi.  Arianuni  autem,  hod  raihuiicum  exsti- 
lissc  mox  dcmoiisiraliiiur.  Nei|ue  iniinis  a  vero  alnT- 
r.iiit  alii  niMnero  pnuciorcs,  qiii  h.ec  \erba  de  Sii- 
miciisi  coiicilio  aiiiii  3M,  iiit  rpretantnr. 

Veriiis  illud,  Jiiier  liccc  Siv^ium  conceiiiiw,  inlel- 
lexeris  dici  vel  de  iis,  qiii  M-.:diol:in<:iisis  adversiis 
Photinuin  syiiudi  scnteniinm  Siriiniim  dctulirint, 
vel  de  iis,  quos  eodem  lempore  in  cadom  Sirniien^i 
iivit.itc  coiiveuisie  cx  sulijeclis  eviilcns  esl,  ac  Pho- 
liiii  dainiialionem  ila  ciinlirinnssc,  ut  Mar<:clli  vflut 
illius  ningistri,  a  qiio  Atliauasius  ip^e  se  ahsiiiieret, 
iiiciiiidiiem  callide  i  isererciii ;  quo  Sardicensis  sy- 
iridi  coiivcllcri-iit  gc-la,   ci   sopiiam   de  Ailian.isio 


reliciu  esse  probaretur  Namque  Mnrcellut  Sabellianw 
Uceresii  assertor  extiilerai  :  Plwtiiius  verc  novum  lup- 
retiin  jam  anie  prutuletul,  a  Subellio  quidem  in  unio- 
ne  dissentiens,  ted  iniiium  Clnisti  ex  Mnria  prccdea- 
bat.  Igilur  Ariani  astalo  comilio  miscetu  iiino.riuiu 
ciiminoiit ,  damnntwnenique  Pliolini  el  Murcelti  cl 
Alianatii  eadem  seiiieiilia  coiuiiielteiiduiil  :  illnU  i,i- 
iiiirum  apud  iinperatorunt  aiiimos  pianlrueiiles ,  iil 
non  putareiitur  de  Atliaiiasio  periiera»:  juilicossc,  qi<<. 
de  Miircello  alque  Phoiino  vera  sensisscm.  IIJuiii'  ;ui- 
leni  Sirmieiisein  coiiventuiii  Aiiitiuni  fuisse  coiiviii- 
cimur,  priino  ex  Siilpicii  le^iiinonio;  deindc  ex 
ipsiiis  gesiis,  quilms  Sardicensia  decrcL»  convcliere 
ciinalus  est;  pDbiremu  ex  cjiisdeiu  lidc  ciijus  vciie- 
nuni  prodit  i;.fra  llilarius,  nuin.  2*.  Ncque  miuiis 
consiai  aliiim  nb  eo  fuisse,  qui  aiiiio  351  in  ca:!ciii 
iirliK  cclebr.nius  est.  Cuiii  eiiiin  imperatorum  animos 
j^  ut  Sulpiciiis  loqiiiliir,  :idversiis  Saidicensia  dcciela 
pr.fvertere  .istu  lentarit;  scijuitur  ut  supersics  ad- 
huc  fuerit  Coiisians,  qui  .-uino  550  vivere  desiii.  In 
(leiniinstraiidis  .Mrdioinnens;  et  Siimiensi  :ii!iii  di9, 
syiiodib  nulularuin  iuoduni  exccSbiiiius  :  sed  ii(!ii 
pniicis  debiiiloslciidi,  quod  VH  i,inlorumi|iiu  viro- 
riim  (iculos  fugit,  nosiris  alius  loi.gc  i)eis|iicacio- 
res. 

((i)Illud  o/ii«ad  Mediiil.incnsem  synodum  an.  547 
poiesi  referri.  Sed  juverit  hic  quidquid  divcisis  li'- 
cis  ac  teniporibtts  conir.i  Phoiiiium  jiciiim  sit,  paiicis 
peislringere.  Prirauni  reiis  pronunliaius  e&l  ciiia 
aii.  544,  in  qiiodam  Oiiciiuliuiii  conveniii,  cx  (luo 
(idei  foriiiula  prodiit  muliis  a|ipeiidiiibiis  auia, 
quam  cxhiliet  Atlianasius  lib.  de  synnd.  yiio  si  re- 
spesit  Sulpiciiis,  dicere  ei  liciiit  pag.  240,  Sanliconsi 
syiiuiio  resiissam  non  cssc  scMeiiiiain,  qua  li;i  rcii- 
cus  prubabaiur.  Deiude  aiino  347,  iu  Medinlanci.si 
Occidciitis  syiiudo  ab  in.iuiiis  cr.minunione  :i|i-ci.ssiis 
esi.  Cujus  synodi    lemp.is   Epi|diaiiiiirn  fefcliii ;    ut 


|.<;csiiflnem  cxciiaienl.  Iliijus  Siriiiiensis  coii\enius  D  li.i'r.  Lxxi,  n.  1,  ciuii  in  S;irdiceiisi  Occidcntis  sy 


qua;  dciiiccps  cxplicaiitiir  illusirat  Sul|iiciii 
Scvcriis,  :i  qiio  concitiuin  Sirini'nse  Arianum  iuscri- 
liitur.  Sic  auleui  babcl  primo  pag.  2il,  sub  tilulu 
cnncirii  Sirdiceiisis  :  Inwrjecto  lempore  (i  Sanli- 
ccnsi  syiiiiilo),  Alhinasivi  cum  ilarcelhim  panim 
saiiir  fidei  esse  peniius  compernset,  a  comtnunione 
stitpeiutil  :  hubttiique  ille  liaiic  verecundium,  ui  laiili 
viii  judicio  notulus  spoiile  concederet.  Caterum  anlen 
iiinocens,  vostea  depravalus,  lideri  poleint  jam  liim 
nocens  (iiisse,  cuin  Ue  eu  fuerui  judicalum.  Tuin  litulu 
posiio,  cuiuilium  Sinmcnu  Ananuni.  biiljicit  :  Sncii 
ergo  Ariani  isiiusmodi  occusioneiii,  coiitpirtnil  penilus 
Surdiceiiiis  lynodi  decrela  cunvclUre.  Ijeiiiui  ci.v 
<o/or  qiiidam  suppeleic  vidcbalnr,  qttotl  uim  iujuste 
(itissft  pro  Allumasio  jtulicaluni,  quam  Mttici:llus  (itc- 
lat  ubsululus,  qiti  iiuiic  eliam  Atlianuiiii  jndicio  lia:- 
Patrol.    X. 


niido  damiiaiuiii  scrihercl.  Bieiinio  post  ruisuiii  M"c- 
(liolnni  assiste.iililius  eccle^i;r.  U..ni3na;  legaiis  Occi- 
deiiialiiiin  jiKJiciiideiiusiiusesi,  de|»isitioiiissenienii:i 
siatiin  a.l  One»iales  ini.^sn,  ei  nh  liis  Sirraiuiii  coii- 
veniciiiibiis  ciiiifiriiiaia  esi  :  nccdiini  taiiicn  piopier 
piipiilir.iciionciiipoiuii  :iiiiiiveri  Sed  laiKleiii  nu.  35 1. 
Oricnialibus  denuo  Sirmii  cii!i;jr''^:iiis  ab  enisccpalii 
dejecius,  eique  Gerin  nius siil)',ctus  (ui!. 

(f)  [Scgoiiuiii  facc^sit  hic  locus;  iii:ixiiiie  (nin 
Albanasius  passim  Mnrcellum  exiusel,  ac  noiiiir,  - 
liui  episiola  a-l  Solii.nios  n.m  anie  anmiiii  3."57 
scripla.  His  nccedit,  -iiiod  I  pipi  aiiiiis,  lia'i.  Lxxn, 
II.  4,  iianiit,  silii  alqujMilo  ..b  Ailiaiiasiu  pcicon- 
laiili  ilc  .Mnrcello  quid  sciiiret,  Ciini  nihil  i('s|ioii- 
(li..£c,  sed  liiodice  silbridcnilo  qu  iindaiii  ilumtrw.iL 
ile  c.)  bUspicionem  pr,c  bo  Cilisbc.  Cuiu  llijarii  li,- 
21 


651 


SANCTI  IIILVHII  EMSCOPl 


659 


1)11. ,1   ))i<Hiipiiiiii   cnI  i>\  \>n:\i)  in.iluii)  ctlki,   |>i';rl>iiit  A  QUiiiii^iaiii  conffjilia  j.iin  diil  iii  AlliAiiasinin  Oirii< 


iiOii  illis  1)11.^   iti   M.ircclluiii  i^ot i  :\uie  (.i)  iikiaMi, 
simI  liisqiM:  iii  1*1  oiinum  gereiitl.)  eiMiii,  :\iiiioiit.i 

Utlll 

a,  lii  ynni.m  Atliwutii  jftsla  Sartticeiiiia  (/iii 
iu/i.-ii(i!f  Ciirtifd/ts  iiiitii  jiicen'.—  i  liliiil  aiikiii  i'S-« 
'.'K.iiiliiiii  riiiii  lis  opiiil)'l,  iiiilhiiii  iiiiii|iiaiii  :i(ivoisiu 
■M.ircdliiiii,  |ir.»'t<i-  faiii  i|ii:i  SiinUcfnsiliiis  »'Si  tlis- 
vj.iia  sciitciiliis,  )li'iiicc|>s  ...yiioiIiiiii  roissc  roiilrac- 
iuiii;  ii.'()Ui!  (fri  luiii' ciiiK  ili-  1'li.iliiio  (ii-crctiiiii  ul> 
Occidonlalibiis  csl  ct  atl  ()rii:iil:k'cs  )'st  icl.iliiiii,  .ili- 
<\\:m\  III  i'iiiii  uV|irosMiiii  liiisso  jiitllciiiiii  .  sci!  Iioini 
Dcs  iiiciilt^  ralllilos,  iii(;ciiiii  subiilcs,  iitaliii.i  pcrti- 
iKiccs,  ticca'.:iiiii(;iii  1'cvulvoiuli  cjns,  qiiotl  Alli:iii:i:.ii 
n1>siiliit'oiic   (S:iriJi(':i'    (iat:i)  644)   ^''^   ilis-iiliitiiiii. 


iiaiisiiai,  iii  Mi;ijiiruiii  laiiicii  scelciis  giailaoi  nii>liiist 
i:i.aD  pruCL-dil. 

'2-1.  Hcstiiiiium  Siniiiintsi: /ii/cM  rciliim  pnr  si  (treiis, 
fitiiiilf  ei  iciiciio  {itiiiuiit  isl.  —  I  Njiii  tcrlius  niilii 
liiciis  prursiat,  iit  lidi  iii,  (piaiii  cpistid:o  iiriiiioidio 
C(iiiili(l<'riiiil,  fr:iudiilcia.iiii ,  li.iicticaiii,  ot  vorlus 
U.iiulioiilihiis  vciiciiu  iiiuiiur.t  siiiriis;iui  ct>su  dcnKtU- 
Slroiii.  ViDlilcmur  iitiin  ilu  :  Vnuiii  quidem  iiiycmlum 
ei:ie  Deuiit  patrcm,  cl  unuin  iiiii.um  < /uj  /''iiium,  Ueum 
ex  Uro,  liiiuii  cj:  tuiitiiic,  iitiiiioiicuilnm  oiiinis  erniii- 
vii,  et  liitiuiii  aJdeiiici  Sitiriium  tuiulumpiirucleium 
01  ciitn  socuritaii  lcgeiiiiiiiii,  vci  iiidtKtnruiii  Aiiiipiiii' 
tis  latii  iiiollibus  liicrit  itttcrccpta  piincipiis  ;  uno  C:i- 
doiiKpic  siilisciipthiiiis  eIicil:L  a.-.scnsil  ,    iii    riiiiliiii 


(Iii.isii--e  jiiilicii :  ol  re-crilMMites  >lc  rinilino,  Mut-  It  aiiiiiiad.crsionoin,  iii  Atlianasii  rc:iluoi,  lii  daniti.fio- 


rclli  iDcniiniicm,  vclnl  iiisii(iili<>n<iiii  lalitiiii  ni.'i;.>i8- 
tri,  aililidissc  .  nt  iiiiirtn.iiii  dc  Alli 'n.')^!')  ipsojntn 
teiiiporc  i|ii.i  siionont,  ct  voiit.ntis  jit<liclo  coirscpnl- 
inni,  in  |iublio;iiii  rocordaiioiicin  caus::'  nnviias  ck- 
ciiarct,  ot  suliiopoiis  por  Plintini  d:iinii:iti<iiieiii  .M  r- 


U''ni  liilci  c:itliolic.c  irnnbe.ilitr.  Cl  spcro  qund  iioii 
cvi'.;ii.iiii  p:irtriii  cn^iiitioiiis  isliiis  (sci/.  .l;na>ia«ii  iii- 
ti(ir£<i(i<c)  syiindiis  Sardiccn-is  ailiilcril,  ubi  i^iscct:)- 
lionc  Ariaiiiiriiiii  oiiinia  in  Ailiairisium  criininn  ci>n- 
licin  esvc  iiioiistrantiir,   ct    vis  adliiiiita     pluUi    [*oi 


rclli  iio;iicn  iiivclicrot.  Exvt;ii  auti-m  in  (c)  supciioiis      (*  iileiuina.  n.  5),  ut  in  pesiircrani  lctbalis  doclriii.oj 


episiohc  corpiire,  Marcelliiiii  ab  Ariaiiis  occ  isin.o 
libri,  qiiom  de  sulijcctinne  Pinnini  Chrifiti  ei|i<l(i'.((, 
uni  rUHi  -Mhina^  o  fiiissc  (la:iii'riluiii.  nncclcr  di:!';' 
rccimiiiinc  ojiisdcni  iibii  liiiiocontoiti  dcpr('li>'iiili. 
Fnlsiiatcai  «jiioqne  judicii  Ari.iin  {in  siiu.jdu  Cvu^iaH- 
liiiop.  aii.  ^-.6)  oxslanlis  :tdlnic  liliri  lidvs  :;rjiiiil.  0',^ 
ritiitiiio  aiilom  (</)  tan'UMi,  siciili  iii<is  pt>sccii.)(,  nil 
Oiieiilalos  cpistohc  rinnl,  iinn  injiiiia   exlorqui-iidi. 


coiiiiiveiitinin  iraii-<ireat.  Rctu  lamcii,  quia  cansu  pcs- 
tiil;ii .  brcviier  dicani 

'lli.  Ad  iiiendmn  Tiimlalis  jidem  scin\)er  laha:aruii( 
iijKi^iolici  viri.  Ecileiiic  Iwilium  iiide  iii  se  concilumHl 
odiniii.  —  <  Cnrn  ct  iiegoiiuiii  apuslolicis  viris  seopei' 
ri;<t  coiislniiii  ot  |'ulilica  perlccla'  iiilci  |ira'dicalioiic, 
C(>ii'.)liis  i>iiii.cs  olilatraiilis  It.crosis  coinpriiiii^re,  ct 
cxpiisila  iLvnngclioroiii  vcritatc,  prtrvcrsitaieui  dtic- 


nt  iiiiiic  ((')   agiUir,  a^^seiisiiin,  scd   in^trncndc   iiiii-  C  >riiia!  cir:iiiiis  cxstingiiere :   ne  audioniiuin   nientcs 


vcrsoniin  sciciiti;!'  coiistieiuiline. 

~J3.  I  Sed  cur  nbttepata'  Marcollo  C(i;iiuiiiiiiotiis 
Ailiauasiiis  reiis  csse  roscribiltir  (/1  .Sii'm.'i,«ii  Oiien- 
tutiitiii  sijiiodn)?  Nuniqiiid  proiitor  libn  viiiiiiii  Mar- 
ociliis  abstciitiis  csi'?  Tcsics  ipsi  sniil,  ex  iiisruitiis 
cjiis  riioiinuiti  pcrvoisiiniis  isiius  iiiilin  siiinpsisso. 
N;tni  neg.)l.i  sibi  nb  Atbniiasio  oominuiiione,  ingressti 
so^c  ecclcsia;  M^irciclliis  ;.liMiititil.  Iia  coiiiiniini  i  cuin 
00  in  isla  lidc  ((.  imta  rcci:iiii  lidciii)  dc  sitbjcciioiic 
ci  Iradilionc  rcgni  docoi  •  Q41  ".'^'aln  riir^itin  pra- 
viiatc  (leg.  pr.ivit.itcm)  diictiion:  .ilierins  (isiciniii. 
A<'  sic  uiriinii|iic  viri  isiliis  jiidltinio  c:ii'ot  ciilpa, 
cuin  iii  dain  coiiiiiiiiirtono  synxdi  {Surdicciuis)  slt  sc- 
cnlns  asscn-.iini ;  in  abiiogala  vero,  ipso  so  Marcollo 


qiiadain  laliu  ciiiitainioniis  coiilagiitiii  vitii  ndlucronlis 
innigi-rct  (/'.  inficorci).  liaque  dtligoiiler  cpisiolis  va- 
riis,  i|ii.e  dc  Doo  pairc  opinio  ,  qiia;  do  Doi  tillii  co- 
j^iiiiio,  (|ii;o  In  Spiriiu  saiicio  sanoUricalio  nporlorot 
(■»■<•.  ficiinonior  )  opioioque  comploxi  sunl;  («/ippii: 
iilco:  iii  cogiiitiis  de  Uco  paire  lierei  642  I'>'>*>s 
Dcus,  ci  iii  1)00  lilio  (suppte  cssct)  Deus  paier,  ct  in 
Doii  i>atro  I>'ilitis  Deus.  Ac  sic  secutidum  ipsius  dofi- 
iiil'oiioin  (licenlis  :  Eyo  et  faicr  vnum  suinus  {Jinin. 
X,  S(i),  01  riMSiini :  Sicut,  Pnter,  lu  tii  me,  el  ego  in  le 
[Jonii.  xvii  ,  211,  coniinetur  lides  iiostr»  in  Patris  «l 
rilii  iiiiniiiiilMis  pcrsoiiisquc  Deus  unus.  Nequc  oniiu 
vel  invt)li:i  J)jd:coniin,  vol  odiuin  f(o;iiiliiim,  vel  furot 
liapreticottiin  ali<.>  pi  tius  adversiis  nos  causis  cst  cS'- 


alidie.iiiio  solo  tiiio  itll.i   syitodi  aii<"l"rilato.   'Voiuni  J)  ciiatns ,  (loani  qiKid  n'leriiiiaiis  (/")  virlutem,  noniou 
ooiiiis  isia  alicruis  caus:cct  doloiis  est  qiia.'stio.  Kl      Filii  conliicmiir  in  ralrc.  II;cioiicoruui  auleni  pvr- 


iiii-n  iion  Soliitn  ( misMitit  Siiliiicios,  ox  (i'Ic  ipsius 
i'.i)l)-iii  rcrilicns'  -oil  1 1  lii'C  iiisiiin.  iil  iiifra  iiiilio 
iiiiiii.  iTi  uoi  iar:  lii:'.  ioiiiiii(b:ii  Oriciil:iIiiiin  opi- 
siiila  cx  S iiii  iciisi  bMiiiilii  ad  Mciliolaiicn^ciii  rc-ori- 
ln  niiiiiii  .Vn  l'<'t'ii'  iiK''  >  b  cc  fii  I  llrl<'iii:<liiiiii  illnniiii 
c:iliiii<iii  I,  oii  ll.l:iri'i>  (laiibi  f:iciiiits  croilidcril ''  qni 
iI.iikI)' riiiii  nil  Mnrci  lliiDi  ali  Alliniin-.io  alistoiiliiiii 
(iiiMmiic  (cHifiiirr  f  1)1(1'  l'lioliiius  /i';/i.i'i'r  ;  ikiii  iiilcl. 
\lyH   lcllipn^,    <;(i(i  I    M<  iliolniiclisoiii    <^vii'>illtiti    .i.itii 

"17    prDcssii,  ~i' I    lliid    .1    lii'ii,  .itx.dM  .l.ol ii-i 

:>ini7<l!l  sii|H>ittiK  1:111,  iibi  sdleiiinioii  •piadmti  ru- 
iiiiiic  1'liiiiiiiiis  i'-l  dniiinains 

lii^  ^)'lli)'('i  ('.('nslaiilinoiiolit.inj  sViioJo  aniii  '5(>, 
'  iijii.^  ^i  st.i  Sai  ;.<i'ii.<:  d<«.<(>lul:i  Slini. 


(b)  llmic  lociiin  ex  Sirniondi  loclionibus  ri<slnu. 
riiiius  :  cutii  priiis  babcrolur,  nei/ue  iiinc  unde  l'Mi> 
ii:io.  Ilic  ciiii<|iiosiiii  cst.  (|nod  Orienialcs  Sirniii 
ooii<,<ic;>nii  (le  Maiceil»  callid.'  i'escrii>soriiil,  *lc  i|Uii 
(li'(  iilcntalcs  c  .Mcdiiilaiiciisi  synodo  nibll  ipsistcri- 
I  sci  iiil. 

|i ..  ('dlli.  supiriore-  Moliiis  \m.,mperioris,  tcilirel 
o|>i>ii.|,i<  S:)idtociisis  iium.  ti 

[i'l  .Uljiiiiiiiis  iiiiiiiiiii  cx  Siriiixndi  loclionibiis.  (Inii- 
st:iiislii(  scrii.o  osl  dc  Ociiiliiil.i^iiini  gcslis  iii  Modi"- 
laiiiiisi  svn.i.lii  :iiiiii  549,  ei  deOriontaliuin  roscnpto 
1"  Siiiiiioosi  0'viiaie. 

(.')  I'<ila,  piisi  Ariniinriisoni  «vnodiiiii. 

i/'>  lii  >(il){.itl»,  alciniiulis  flitulc.  ftl:lt)ia  l)U«.OI  lUUt 


655  KX  Ul'EllK  mSTOniCO  FRAGMFNTUM  II.  OSk 

vcr3ila&  d(!  fiile  inipia  semiwr  tioria  cst.  Nam  iLhii  \  (t)  ireci-n\V\  vel  eo  aiiiplii!!!  ipisco(ii  npii'l  [^if«iMi 


<ir('iip.ili  »iliis,  cl  ;il)  iiiiiotenii.T  opcrilius  :ivergi,  iiiii- 
lil.uiii  sc  qn.i>S'iOMiiiii  (Jiriicpliaiihii^  Implirant;  i>ii- 
pKiliiibileseffecii  (:i)  *il.i,  volniiiitc,  jinlicio,  pla^eru 
oxp>'tiMii  H<>Vit,)le  'iiii'11  ii.j!,  pi)sli|iiJiii  voritutis  scicii- 
ti.itii  penldfnmi. 

20  jVif  (rn/ /•onfi/ii  o>:iiim.  Armi:'  •kih  flfciinu.  i  rniii 
ij;iliir  paiiiliiis  hoiiiis  coguiiuiii  fiiissiM,  ct  (;■)  .ifos 
iliios  profanis^iiii:'^  liilfi  pr.cilir^aloros  •x^lilis>.i'.  8»  (|iii! 
loii^'itis  non  jam  o('i'iio.  sod  jiiiticii:m  l-.liis  i-iins  lc- 
teni4isS(M;  ex  oninibns  orliis  pirtilm.-^  in  riin;»  .i'lv(>- 
laiit.  Nli.iMmijnecoiieiiiTimi ;  ul  cxm  sin  lidri.opiilis, 
el  in  l«fe  hiii4lii»fnliae  cognitioiii'*  divii:,-  :iii«cre  di- 
irct*,  iiitra  ip^ws  aliciures  suos  rnicr,^cniis  iii.ili  sc- 
niinariii   nif^areiilur.   Ti.idebaiil  .luiem   Arii  lalia  : 


(■.iii<!ri'L'aHon(>n  ln  (niiiios  Ari.ii.oa  ,  avseiisii  oimiium, 
(laiiiiiaiio  li<cr''lica.ili;i-criiiliir,  cl  cvululis  ev.iii^clitis 
;il(|'ic  ai>i--.!o!ieis  d.iLlrilii-i,  p;^l(.:rlll'll  l|.iil;ilis  e;«llio- 

li(>.v  liir.icii  efferiiir.  Qiii;l  i^iiiir  (wcnt  expr.-ssiiiii.  Ii- 
dos  ipiia,  Ht  est  expi.siia,  <  uniineiuUl.  » 

liieipi!  fiaa  iiiiiid  .\ic.i  '(III  i^unsciipia  (an.  5i5)  a  /r<j- 
ic'i/ti»  rftKi;!  ei  (iflti  i/iiifu/iis  roii/r«  omnci  Imrcies. 

tlrcdimiis  iii  iiiitiiii  Uouim  paircm  (}niiiipii(ei;tem  . 
oiniiii;ni  v:si!'iliiiiii  el  iiivi.iihiliiiMi  farlorci;).  tt  iii 
iiMiitii  Doiiilmiiii  Je~'iMi  (.i.r'''.Iiiiii  liliiiin  Dei  (/)  iiiii 
peiiitimi ,  natnm  de  P.ilre,  li'  r  esl,  d'-  Mih^laiU' . 
I*alri<,  lieiiin  de  Di-n,  lieiuii  de  liiiniiin  ,  Deiini  ve. 
niiii  i!e  l>ea  vci<),  niiiiii;  iion  f.ietuni,  iiniiis  siilislaii 


Pairem  Dcuni  Instilucndi  «rliis  cau-a  genuisse  ii- D  ii;c  cnni  P;ili-c,  (|iiod  Greii   du  iint  &;«oirj7;o-.» ,  piT 


ttuiii,  ct,  pro  poiosiaic  ,  ((•'  sni  ex  niliilo  in  siibsian- 
liam  no»am  oiqnc  altenm  Deuin  noviiiii  alteriiiniinc 
fccisse ;  prolaiii  In  ratrein,  ex  iiihilo  opin.tnlcs  ali- 
quid  ci  simllo  pouiisse  generari ;  bl.ispheir.i  in  (Jiris- 
liiin,  inflniiatis  eum  palerna;  generosiiaic  ex-polian- 
|C4  :  ul  euiii  diJicis-.ciil  cx  persona  Patris  :  A'on  est 
beutiiUu$  prirler  mi;  (K.vo.  tLV,  IS) ;  ci  a  Filio  :  Ego 
iu  Putre  et  PaUr  iu  iiii'  {Joan.  xiv,  II);  ct  :  Ego  tt 
1'aier  Hnum$umus(Joaii.  X.  30).  saiici.e  in  tiiroiiiic 
niiitaiis  vinculuii)  abruperint,  iiiiiie\6tanii  r.rcaiionis 
(d)  subslaiitia;  daotes  Dei  iilio  Doiiiiao  iiii!,iro  Josu 
Christo  iniiiuni  de  tenipurc,  urtum  ile  iiihiUi,  iioii  cx 
uliero. 
S7.  I  Ilique  couiprimeudi  mali  istiu$Q43  «'aus.i, 


iliictii  oiiinia  fai  ta  siiiil,  sive  f|ii;c  in  ctIo  sive  qu  i' 
iit  tcrra,(|ui  ;.ropl"r  iios  hoitiiiiesel  ptnpicr  mislraiti 
saliilcin  descn.lit.  inc;irii;itiis  es\,  lionin  ficiiis  esl  , 
pa-isus  c>l ,  el  rvsuriexil  terra  die,  adsoiiidit  in  cd'- 
los,  veiiturus  jud.carc  vivos  cl  iiinrtiio  .  Kt  iii  Sjiii;- 
tuiii  saiictiiin.  Riis  auteni  ,  qnl  dicuiit  Kr;'t  (|iiaii(Ki 
niiii  erat  et  prii:s  (piain  leiscoretiir  iioii  eril,  el  quia 
ex  iitillis  e.xslaiitibiis  facliis  c<l ,  ipiDil  Gi.-cci  (;/)  ;£ 
tijr  f/VTwvdiciiil.  V(l  a!i;i  stibslanlia  sive  css(!nlia,  di- 
ceiiies  mulabii.'iii  et  C'>iivei:ilide;i»  filitim  Dei  ;  li"-i 
aii:illieiii;iti/.:it  t;itlio!'.c;i  el  ap<ist'liea  I.'cclesi;i. 

•28.  fidii  siuunv  cnmpdnUioHe  aduUciiinr  [nlsilus 
jmtet. — «  Fules  fi.lei  fo!tip;ir.ila  ralsilaleni  (/(jiiienlio- 
iiis  cxpnnit.   Nain  'iua^  ;'pitd  Mcaeatii  ordiiiaia  esi  , 


iiiss.  (E/eriiilni;»  iiir/K/«m  ;  hocc^t,  1'atr.m  conliieiido  C  du'is  hie  ab  ip^o  ii.ilari  Arlaii.-c  scct.eiirincipes,  Aiiun 


seiiijiiieriiuiii, titiuiii  ei  vubNl;ii;lia;eu-iiiliaiis  (OJter 
litiin  ciiiililciiitir,  i|ul  i'Oii  siiluiii  iMiiiltie  ,  sed  ct  le, 
virliite  ac  verit.ilc  sil  iil  iis  :  ipioil  clarius  explica- 
tur  infr;i  ,  nuiii.  'iH. 

(a)  Haciciiiis  obliiiiiil  ,  viliini  ,  vulunlnli'iii  judicio 
ptactTe,  expfnuil  nuviiniein  docitimi:.  nesccaiis  pus- 
iremis  litleri>  m,  qux ,  ut  miiiiiiiiiiu>,  in  inss.  sx'pc 
rcduiidaiil,  iiiiida  jani  leeiin  cili':iliir. 

(6)  Quos  liic  dicat  Hilariiis  Arios  duo$,  mm  li.picl. 
liilellexissenuidem  videiiir  Sulpicius  duos  liie  pr;eili 
eari,  qiiibuspropriuii;  Arii  iiou;t;ii  es<cl,cuiii  ;iil  pag. 
257  :  Duobiis  Ariis  acerrimis  luijidia:  linjiis  imcloii- 
bns  lixpcrutcT  etiaiu  dtpruvaiur.  Quod  citiiu  li.cc  a.l 
iiiiitaliiiiiciii  llilarii  scripM  ril,  milUi.ti  dubiuiii  leliii- 
(piiiiil  sequeiiiia  illius  \erbi  :  ipi;e  liic  disiiilicinla 
diicimus,  utex  iis  liiiruni  l<'i'a);iiiciil>iriiiii  ;iniiipiitis 
ac  veritas  magis  ac  lu  i',;is  cotilirinelur.  Qua:  uuiem  , 
iiiquil,  ytrjuiii  pi(rrfici/iniil,  iranl  hujiiiinodi  :  ['aireiit 


bcilieel  cl  tu-.eb.iiiii  .Nieiiiiicdiee-eiti.  llil.uio  eniiii 
.Irieniiii  vocaljiiluiii  iiuti  htiiDiiis  iiiiins  a'.>eiiuR)c 
|iri)|iiiuiii,  sed  lotiiis  scclf  C')iiiiiiiiie  luiss.  eoiisiiil 
e\  liis  III).  de  Syii.iil.  it.  ST' ;  i'iiictai  iinid  aO  Ariis  sii 
iitgiiium  :  ct  iiinx,  Ifim  Ar<.oium  p.rliiiiu. 

(c)  Alias.  siic  ex  iiilnlo  ,  e.r,  subsuwiiu  nova  n:'.;ui: 
«^(«'ra.  Pr;«-feriiniis  riiiu  Slrnt.  cv  ni-..  Hemig.  shiC.! 
)ii/ii/o,  sulfragaiite  pio\i';ie  alliio  Suliiicii  loco,  ex 
(pio  c;eiera  eoirigiiiit!s.  Vi|.   Iiii.  vi  ile  iriii.  ii.  18. 

('OPidi.  iiis.,  s«().Ni'()i/;i.  .^!i  fnrie  f/e  ;io;i  eisliiiili 
rrmliouis  siibstatiiia;  vel  iioh  e.vstanlis  crcatior.is  snb- 
stiiniiam?  Deiiidc  prii  rioii  exiiUe.ro.  mitllciiiiis  nut  e.v 
altcro.  N;im  ex  dlero  itileliigii  lliiariii^  -.v  idlfrn  sub- 
slaiiiia.  Uiide,  lib.  miIo  lii.i.  ii.  il.i.  ;i;i  :  lhtiitoai;us- 
que  inUiligiMiiiin  coiisido,  ai'id  C3-!y.'}i>i.l  ru  co  ,  'itiui 
dicium  sil  e\  ipso  :  uirHmih:  r.x  .\LrrA\i>  iiitclHiieiiittint 
sit,  aune  ex  nnllo  ,  aii  i\ro  ipse  lUe  cicdendits  sil '!  ex 
Ai.TK.uo  )io;i  esl,  qiiiu  cx  ipso  c^l,  dc. 


Ihmini   insliluiiidi  'jrbis  causu  genuii.sc  lilium  ,  (en,  f.  _.      (e)  (Juiii  Coii-iaiiliiius  a|.uil  Si.cialeie  lili.  i.c.ip.  9, 
i)(  subslanliiim  nuvnm  "  ct  Maniis  YiciDrinus,  lil).  i,  troceiitiis  et  ;inipiiu%  epi 


euin)  pro  potesiiUe  sui  ex  niliilo 
utqlte  idleram  faclum  Dumiimiii  novum  aUcrumque ; 
(uisse  autem  tempns,  quo  Filius  iion  [uisitl.  Igitur  hu- 
jiis  mnli  causa  syiiodus  apud  .N  icwam  ex  toto  oi  be  con- 
Iraltilar,  etc.  Ilinc  aiitupius  aiictur  proluj-i  iii  di>|'ii- 
laiioaeiii  Atliaiiasii  conira  Ariuiti  tiiiii  apud  Aihanas. 
toiii.  II  tiim  apiid  Vigiliiiiii  Taps  ,  Sulpicium  iii 
Clironicis  tcstcin  adhilicl,  quud  duo  Arii  tiiiuquiim  dno 
scrpcntes  fX  uno  ore  sibilabanl.  K'.  cerie  priiii;e  Aiii- 
naruui  partium  lidei  coiifeisiniii  ipud  £,iipliaii.  Ii;er. 
Lxix,  n.  8.  stibseributit  Arii  duo.  Ita  etiaiii  .Vlex..u- 
der,  in  cncycliea  a|iiiil  Socratcm.  lili.  i,  c.  6,  iiiier  e.is 
i|ui  ab  Ecclcsia  defeeeiaiit ,  reeeii-ei  .Aritiiti,  Aclil'- 
lain  ,  ^ihaleui ,  Armin  aliettiiu,  eic.  Vix  t;iiiii'ii  a  i- 
cujus  nomiiiis  csl  aller  liie  .Vriiis,  iil  ciiui  |jriitii) 
euiiipaielur  aiqiic  eoiijuiig;i(iir.  Meqae  iiluiii  lnc  ab 
Illlariii   lespiei    facilc  eicili-Ieiim.  Piobabitius   e.-l  , 


seiipos  apiiiJMcj'3tit  eonvciiis  c  scribmit,  a  eoiiiiiiiiiii 
alioiuiii  P.iiriim  eiiiisensii  nou  disseuiire  exi:.liiiiaiidi 
.<-tiiit,  sed  (lolius  cuiii  llilario  nu.^tiii  inocer.o  ac  lic- 
fiiiito  iitiiiier  I  indo^iiiitiim  posiii-se.  i^ise  euiiii  noii 
fOltitii  lib.  deSyiiod.  ii.bd,  sodeliam  liic  itiri;t  (i;li;iu 
^ic^eiiam  «  ireceulis  ffecjin  e!  oclo  cpiscopis  eniiscnp- 
lain  tr.uli'.. 

(/■)  in  e.is.  Ciill).  deesl  uuiijciiitum  :  i|ii;e  vox  lib. 
de  Syiiod.  udii  h;c,  sed  iinsl  seq'ieiites  Hn/WDi  dc  l'u- 
Ire  poiiitur. 

(ij)  .Meuilose  iii  iiis>.  csacuion.  iii  lib.  de  Syiioilis 
noii  ei.sia!,  qticd  Vrieci  duHnl  i^  'yj/.  o-.f/.v;  etuiilca 
lialielur  i/e  iion  M;/n)i/;&(is  ;  cl  po»;  Dci.;n,  iiou  fdiiim 
Hei:  pru\ii"e  iiiiiia-ii  vor.ib  Pv  e!  ..7i<i.-;/i)i.c«. 

(/;)ll.iSiriii.e.v  )  i  .  Kiiiii'^.  iiei(ut;iliiiiliii  l'itli(jei- 
iiD   tejier.l    \\\\.:.r,  qui  t.uucj  tiliJil    >Ht,i:li<jn!s    S\ 


055 


S^VMCll  IIILARIl  EPISCOPI 


m 


niiMi.i  alt|iiti  pcrrccla  cst,  cl  omiiibns  undique,  quiljiis  A  pninogeuitus  omiiit  crealiiro!  :  quia  in  ipso  coii^liiuU 


inepcie  lucrcliii  sulciil,  aJilibus  obseralis,  ii»vic«la- 
bili  iiiler  l>alreni  cl  Filaiiii  a  tera.v  unitali&  solidi- 
talc  coiincciiiiir  lixc  vcro  hiiu|ili('iiatc  blandiiur, 
priiniim  assonns  nos  iia  crcdcrc,  qu"d  absit  a  qno- 
qviaiii.  Ca-lfruiii  Occideiilalimn  (idcs,  cv.ingelicis  in- 
sliiola  dortrinis,  Vatrcni  in  Filio  ,  l'iliniii  Cdiifiietiir 
iii  l'alre  ;  Patroni  inijenituin,  Filiuin  subsiantia  leier- 
iiilaiis  a;iernmn,  id  cst,  ul  Palrcin  seinper,  iia  cl  Fi- 
liiiin  seniper  in  J'atre,  ei  nalum  dc  DeuC44  ^'^'"" 
csse,  non  conceptum  scilicet,  et  in  eo  seniiicr  de  quo 
esi.  esse. 

-29.  «  \l  vero  hxc  perfidia  (Oiieiualium  Sirmio 
r.scrifrc/iitimi)  non  lides  ,  Deum  ex  Ueo  dicens  ,  el 
firimojimiiun»  conimendans  ,  el  "«riiiiiatis  Domcu  iii- 


sunt  omnia  in  ccslis  et  in  Urra,  vinbilia  el  invitibUia  , 
sii'i!  Tliroui,  sivc  Dominutioiics,  sive  1'riHcipalns,  tive 
Poiainlcs,  omiiia  per  iyium  ei  iii  ipso  condii»  nmt,  et 
ipse  esl  ante  ciwie^  (Culosi,  i,  li>,  16j.  Intogo  ergn 
Uoiiiivisiliilis  ex  iiiiiilu  <ird'i  csl,  ctcirpita  leinporcT 
.\ut  quia  priiiiogciiiius  oninis  orcatur»-  est,o(do  qni- 
dciii  iii  eu  coiiucx.K  {a)  iiici>gii:t.c  creatioiiis  expriiui- 
tiir,  sed  noiiscquiliirpriiuo^enitum  uiuiiis  crejiiurx? 
Quia  in  ipso  constiiuta  suni  umnia  io  Cttslis  ct  in 
lerra,  id  esi,  in  ip^u  iiniversorum  eieni^ntorum  Tisi- 
bilium  et  iiivisibiliuui  condiia  el  consiilnia  materia 
est;  eL  idrirco  omnia  per  ipsuoi  el  lo  ipso  :  idcircu 
primogeiiiliis  omnis  creatiir;£,  quia  io  eodem,  jam  a 
principio,  omiiium  quK  effeciui  ns  eral,  otimia  gene- 


siituens,  virus  suum  sub  mudesiia  rcligiosx  nioilera-  fi  ratioimm  64^  initia  (b)  consiiteruul  Alquc  non  iia 


liunis  occultat,  diceiis,  Deum  ex  Deo ,  tuinen  ex  /u- 
nime  :  ul  per  (iccasionem  confcssiuiiis  isiius ,  ex  Dco 
ac  luniiae,  Deus  ac  luiuen  tactui  a  Doo,  non  gemlus 
dc  Dco,  id  cst,  non  dc  subslanlia  pateriiae  a;teriiita- 
lis  cxsiilcril;  ac  sic  cunluinelia  Palris  vilescal  el  Fi- 
lius,  si  Deus  orius  ex  iiilnluest  :  in  prinio;;enili  vero 
coiifessione  oriJinem  qucmdam  ab  ejus  oriii  cremiis 
{f.  crealis)  iiiuudi  rcbus  assigneiil :  ut  quia  muiidus 
ex  tempoiccsi,  (aincii.licetmundopriorsit  Clirisius, 
ex  tcmpuic  sil ,  et  non  xiernius  ineo  lempore  (an 
ante  lempora ?)•  s*^^  "'''^" '" 'empore  sitcreati  (f.  crea • 
lis)  :  ac  per  huc  aiiiiuid  quod  anie  euin  sii  rdinqua- 
iiir,  qui  csse  c(Kpit  e\  lempore  ;  (adde  el)  dissolva- 
tur  in  Clirislg  ouiiie  quod  Deus  cst,  cum  in  eo  non 
exstanlis  aliquaudo  Mar!.e  orlus  a  tempore  sil. 

30.  CftrisiiM  qiio  sensu  yrimogeiiiiut  omnis  crealurce. 
—  (  Quin  etiam  boniines  spe  ouiiii  Itona  vacui ,  ad 
occasionciii  taiiti  pericnli  aucloritateiu  apostulicam 
pcrtcndunl;  qitia  de  eo  dictiim  sit,  primogenilus  oin- 
itis  creulurce.  Scd  siiblrahcnte»  antecedcnlem  conse- 
qvicnlemque  soiiteiiliaiii ,  aplanl  {f.  :iplam)  dociriiiis 
siiii  sub  Aposloli  noniine  vcrstruimi  falsitalem.  Nain 
lalis  csl  ordo  diciorum  :  Qui  est  imaijo  Dci  invisibilis, 

qiiid  mnl.indimi,  magis  arriderel  inleniionis,  puta 
Orientalium  :  qiii  Sirmio  rescribeiiies  ,  lidei  coiifes- 
.slonem  oinnino  niidam  ac  jcjiinam  Pliotiiii  condem- 
iiationi  siibi<exurrunt. 

(a)  Mss.  iiicojiiitd.  Non  displiceret  eongeiiil(B,  \cl 
III  ev  geniia:.  ln  ipso  aniem  iiasccnic  creata  omaia 


in  ordine  crcatnraruiu ,  qu^i;  in  ordinc  constiiutx 
sunt,  primus  in  nuiuero  est :  sed  i|ii>e  imagi»  Dei  in- 
visibilis,  niaiiens  pi^  virtuiem  cfuciendi  sempcr  in 
ipso,  se  primugeiiitiim  habucril  eorum,  qua:  per  ip- 
sum  in  ccelo  et  in  icrra  visibilia  el  invisilHiia  crea- 
reniiir  exsiaiitia. 

51.  Triw(i.'(  i;ui  dispar.  iudiualiir, —  <  Quin  eliaic 
baud  dissimilis,  in  Trinitulis  mincupaiione,  (alsita- 
tis  corum  coiitextus  cst.  libi  eoiio  a  divei  »is  substan- 
tiis  Filium  a  P»tre,  mipiu  et  maledico  ore  (c)  disci- 
derinl,  et  in  scparili»  dnobiis  asststal  aucturilas, 
tcrtia  diiiumerulvjr  iii  Spiritu  :  el(<')  cum  (it  Pater 
in  Filio  etFilius  iii  P;ilro,  et  S|iiritussaiicius  accipiat 
cx  iilriique;  in  eo,  qiiod  Spiritus.ex|irtmitur  sanct£ 
C  liiijus  inviolabilis  uiiilas  (f.  add.  Trinitatis),  ba:rclica 
parlc  parturiat  Triiiitas  pronuntiat  (f.  pronunciata) 
dissidiuui. 

3i.  NicceiiHt  iraciaitis  quam  accuratus.  —  <  Sed  di- 
ligens  Nic3:ni  tract:itiis  perfeciusqne  sermo  ariissimo 
voriialis  pncscripto,  oninia  b;rretic'jrum  ingcnia 
(c)concliisil,  iUt  poncns  :  iUedimnt  iu  uiiuiu  Deiim  pa- 
irein,  et  in  unum  filium  ejus  Jesum  Clirisiuni.  Unum 
ainbo,  et  uierque  uiium,  (/)  ei  in  pefsonali  oouiiiie 

lur  discedereni.  Sensus  postiilat  ditctderint :  etcrebra 
cst  in  mss.  i  iu  e  muiaiio;  sicuti  loco  ui  saspe  occur- 
rii  ei.  Adt-oqiie  priixime  legendum  pntannis,  iit  m 
separalis  duobus  cs^stal  aucloritas  :  qiind  polost  itj 
iiilelligi,  ut  auctoriias,  ex  qua  procedil  Spiriius 
saiicuis,  niin  sit  una,  sed  iu  dnnbus  sep.iratis  exsis- 


ciiiiticia  eraiit  et  qnodammodugeiiita  :  (/uia  nasce6(i- D '''I-   '^U'"  l'rt>a  (supplo   subilanlia)   diiii.meratur    in 
iieilor  Deus.  iil  expi>iiilur  lib.  n  de  Tri.i.  n.  20  :       Spiriru 


1'riiiiogeniius  ilanuc  omnis  creatura;  est .  imiuit  lib. 
\  111 ,  n.  50,  quia  in  ipso  crenla  oiiinia  sinl  :  ct  paiicis 
inu;'jeitis  :  i'nmog<iii(Ui  qnoque  oninit  cieiitura'  est , 
cviitinens  ir.  se  iinieersilalit  exoidiuni.  K.x  quibus  sic 
cvplicarc  licei  hii:ic  llil:irii  luciim  Niiiii(|ui(l  ipii  in- 
\isiliilis  Dci  iinig>cst,e\iiihili>  pnlandus  est.cl  onlo 
.s.;n  i»  (inlii.e  rciuiii  cr'  ;>l  irnm  cssc,  cl  c(C|ii^se  ex 
lcmpore?  Aiil  numqmd  polins  ciim  primngeiiitus 
.iji|.cli  iiiir  (iiiinis  crcaiuriC,  ordu  i|ii(dciii  coi(nex;r  in 
ci>  ladKiuam  m  cansa  cieliuiiis  •'ninis  cxpriinilur  ; 
S(M  iinn  scquiior  einn  iti  esse  primcigciiiiiim  ,  ul  in 
oidiuc  i!ii  r.iuiii  crciil.irdiii.  Ilaiic  cxplic.diuncm 
('.mrKiii.iiii  siilinex;!. 

(/j)  1(1  vulijaii-,  cun.^^tilucrul.  In  mss.,  coiislilue.  .nl; 
.'t  paul»  amc.  (/i(i  effcrluius  cral,  don  qiia:.  Duo  illa 
vcrlia  noii  l(;mc(c  nobis  vidciiiiir  coiri'.\i!>sc. 

(<•)  Cililiim  n,;il  iUileiidercrt,  cum  i'i  iiiss.  Ii.iboa- 


(d)  E\  leciionilms  Sirm.  addiinus  cum  :  sed  et  an- 
tea  M<  pio  et  Inbenter  snscipercmvis.  Sic  enini  liic 
l.icus  rcsarciciidns  vidctnr  :  ul  cum  sil  Pater  iit  Filio, 
(t  Filiut  in  Palrc,  el  Spirilu*  arcipiid  ex  utroque , 
iii  eo,  quod  (sccundKni  c.itlioticos)  Spiritut  expriiui- 
liir  iiiucla:  liuiut  iiiviolnbiUt  Triuiimit  uivtai,  hcere 
lica  parte  paifuriul  triiiilai  proHUMliiila  diuidmm. 

(e}  lii  vuit;ati>,  iitclusit.  Conciiiiiius  t.imen  in  mss., 
lOiicluiil,  Id  est,  ita  cdiiipr.-ssii.  ul  nollus  ivadcndi 
Iii.u^  rtlinqiicrelnr.  1'aiilo  ante  repi.kuimus  pr#" 
ariptii.  iibi  obliiicbat  pertcriplo. 

(1)  QiKid  liic  deesi,  ficllc  int.  Iligilur,  Pairomiril. 
ci  Kiliuii.  iiaiura  uimm  esse  ;  cmn  iiicr.iue  uuii&  IVus 
sii,  siili  numino  luincii  ac  propiiclale  pcrsouali.  Qufd 
j.im  iiiiiii.  '£.'>  dci  larjldin  esl  his  vorbi»  :  i  iJet 
iiiistia  li:t'C  csl.iii  Patiii-  el  Filii  iiiiiuiiiibut  pcrioniiquil 
Di'ii.i  Huiif.  |1iido  coiiicclnmns  lcgiiidiiin  c.^^c,  KHHm 


c-n 


FX  OPERE  HISTORICO  FflAGMF.NTlJM  1(1 


658 


paliis.  Eiin  Filiitm  «ii«m,  qiii»  uniis  est  ila  ulroque.  A  stanlia  setcniiintis  explctiir.  Quod  sulem  desci-iidit, 


Deum  terum  de  Deo  vtTi)  dneet  el  virlntem  ct  iiuncu- 
p.ilioiiem  (<J)  p.nri  in  utroque  verilalB  cumiiiuiieni  , 
iionue  aliiidin  dlio  opiiinnclum.  cimi  Deiis  dc  Dco, 
et  verus  de  vero  sil  iiterqiie  nniim.  Ciim  vcro  sit  in 
ulrO(iiie  {snpple,  unum,  ftil.  noincii,  virtns,  e/e.) ; 
naltim  veronon  faclumM\  proprieljicm  (irliis  ot  origi- 
iii'  rcrerl :  i]uia  fieri,  ex  nullo  snlijace  il ,  o.-isci  aiitcm, 
dc  patrc  prnprium;  neque  nV\.\  iinscentilms,  iiu;iiii 
oiigiiiis  su»,  forma  vel  viruis  cst.Quod  auicni  (it,  c\ 
opcre  exsisiit  ut  flat.  Aique  ii.i  iion  facinr.i  in  co 
coepii  er  nlhllo,  sed  e>t  nativiins  (d)  a  paieutc. 
Vnius  .tutem  cum  palre  subsiaiilia;,  quod  Ciwci  di- 
ciinl  o^iooiio-tov.  Ila  est :  046  a-leriliias  sola  sui  si- 
iiiilisest,  et  qund  Csl  sccnper,  in  Deo  e>t.   Ne  qiia 


tneariialits  csl,  tiomo  fnctiis  est,  et  resurrexil  tertiadie, 
ndsc^itdit  in  ccclos,  veniimts  jitdunrevivos  et  mortuot, 
sacnuneiua  saiiiiis  iioslr;i;  iii  his  coniiiienlur.  Sed  id- 
circo  iiiirii"i!.ibi!is  ct  iiicnnvertibilis  niinsDei  (rf),  iit 
in  assuni|iiin!ie  Iioniiois  corruplioiii  pniius  gloriani 
iiiliilcril  ,  qu.im  laiieiii  aUcrnuaii.  Aiiaiiinina  .lulem 
in  ens,  qui  c.t  niliilo  faclum  dicuiit ,  qiiod  (c)  ii,  r,j:- 
ovTwv  Gncci  diciinl,  cl  qiii  dicunl  :  Eral  (iiumdo  iion 
eral,  el  piiiis  (inain  iwsccrelur  non  criit,  daiiiiialinncm 
in  Cfiri-..ii)  violal^c  .'tiociiitali^,  id  Cit,  deil:ili.s  pa- 
tern.T,  siili  malediclione  de.sigi!ai 

3'5.  «Iliijus  igiliir  inli;!ip:,d;c  ciinclis  lidei,  Aihana- 
sius  iii  Nic.Ta  syiiodo  di  iconus,  di>iiiceps  Alc\;iiii!ii:i; 
cpiscopiis,  velieineiis  (/)  auclor  cxstilcrat,   et  Ari;i. 


iiiitur  lalies  ?n  Domiiium   Jcsum  Chrisinui  ri.iTeiica;  p  nain  pestcm  iii  loia  [g]  iEgypln  veri  lenax    viccrai 

aique  oli  id  conjur;ilis  in  ciiin  teslinioniis  fatsilas  csi 
criminuin  comparata.  RfS  postca  (ft)  (idctibiis  jildi- 
ciim  dijiidiciia  senlcniiis.  Scd  niullum  ad  cognitio- 
nem  proficict,  si  qii:i>  pnsi  absnlinioiiern  Athanasii, 
ad  Coiisianiiiim  Imperaiorem  Q47  Sardicensis  sy- 
nodi  oraiio  (i)  fuerii,  cognoscatur.  » 

FRAGMENTUM  \\\(AIuk  ii  pflrti»). 

INCIPrr  DECP.ETUM  SVKODI  (j)  ORIENTALIliH    APHD  SERDl- 
CAII     ik)    EPISCOPORUM     A    P\RTE    ARIANORUH,    QUOD 

jiiSEntiMT  (()  AD  Afric^m  [KdiiUm  nn.  3i7). 
Grc3oiin    Alesandris   episcopo  ,    Nicomcdiac    epi- 

C  qua  multa  scltu  digna  eoiilincri  sisniiicant  Patrcs 
Sardiceuscs,  supra  ,  niim  12.  Qiio  in  loco  ad  Con- 
sianiem  ctiam  u  syundo  scriptuiii  e^ sc  iiidir aiit  :  nisi 
forle  uiia  eadeniqueepi^tola  ut  ique  iMiperalori  missa 
sii  Ai  cerie  |ierspicu'im  esi,  Lic  iinnniiiil  ad  oporis 
liujus  inicgriiaicui  dcsidcrari. 

0)  Synodi  liiijus  meimncrc  Soeraics,  lib.  ii,  c.  20, 
el  Aiigubiinus,  lib.  111  coiiiraCrescoii.,  ctepisi.  xliv. 
Ac  pri-ierea  decrclum  illiiis  siimmatim  pcrsiringuiil 
So/.omcmis,  lib.  III,  c.  11,  clNicephoriis,  lib.  ix. 

U)  Mentitii  qiiidem  nominc ,  cuiii  Ariaiii  Sardica 
aiiluxieiitcs,liauc  pseudo^yiuiduin  Pliilippis  in  Thra- 
cia  siib  ciidem  lerapore  hp.biiis«ciil,  qiiocelebrata  csi 
vera  synodus  Sardiceiisi.i.  iliijus  gc^ia  Aiigusiino  et 
Alypio  ila  laUieriinl,  ut  illam  uii:im  pro  Sardicensi 
bahucrinl.  Hilariiiiu  qiioijue  in  libro  de  Syiiodis 
eodem  niodo  fuissc  deccpuini  ,  Fabcr  .tc  iuiilli  alii 
cxisiimant :  sed  nulla  lioc  ratione  ppisuadeni.  Imo 
fidei  coiifessiiinem  ibi  cdiiam  noii  cecumenicitt  sy- 
_  nodi,  sed  uoorum  Oricnlaiiuiu  esse  conccpiis  verbis 
"  iiidical  :  ct  cuin  ca-icras  eoruindcm  formulas  e  locis, 
ia  quibiis  scripia?  suiit,  iiiscriliai ;  ea  iiua  siijipresso 
invidlnso  loci  uoiniiie  siiiipliciicr  ab  eo  inscribitur  : 
Fide^i  sscundiim  Orientis  syiioditm,  E:im  qnidem  iu 
Couslanl.  n.  23,  Sardicentem  vocat  .  scd  qiiis  eiini, 
ciim  himc  liliriiin  scrispsil,  rerum  Orienlaliuiii  igiia- 
riii.i  cxisiimcl  ?  Ccrie  iu  eo  iioii  loquilur  ui  illarum 
igiiarus. 

{I\  E«  nimiruiii  coiisilio,  ut  Donalistas  silii  aujiin- 
gerciil.  Qiiod  eiiim  Aiigusiinus  ,  lib.  iii  coiiti:i  Cn;- 
scon.  c.  31,  velul  ex  i  oiijeciiira  :iit,  Africanam  liccre- 
siiii  Oneiitalis  hiercnis  tilii  leniavit  adjuiigcre,  episl. 
alias  CLxiu,  nunc  xliv,  n.  fi,  px  piiblito  i-iimoie  coii- 
firmat  his  verbis  Quonia.n  iiescio  ijiuindo  audiera- 
mtts,  Arianos.  cutn  a  comnntnio^ie  catliolica  aiH-repas- 
sent,  bnnatistas  in  Africa  sihi  suciare  leutasse;  ad  au- 
rem  mihi  hoc  ipsuin  fralcr  Altjpius  suggessit.  Hoc 
cerie  lia-rctico  illorimi  iiigenio  iligiiuiii  erat,  quo  jam 
appcli<;r;ii>l  Melclisiioruin  socielatcii>  Qiiocirra  illml. 


praVitaiis  incidercl,  idcircn  in  eo  csscnlia' verii;is 
explicaiur.  {e)  Esscniia  ciiim  c\  eo,  qnod  sempcr 
cst,  nuncupaiur  :  qiia;  qiiia  extrinsecus  opis  ad  coii- 
linciidam  se  numqu^m  eguerit,  et  subslauiia  dicitur, 
quod  inlra  sc  id,  quod  seinpiT  est,  et  iii  a>icrnilatis 
suap  virtutcin  sulisislat.  Ac  sic  quod  ait  :  Ego  et  Pa- 
ler  unum  suvius  iJoun.  x,  50) ;  el,  Qui  me  vidit,  ridit 
el  Palrem  {Joan.xw,  9);  cl  riirsuiii :  Edo  in  Pittrt,  et 
Paler  iit  nic  csl  {Ibid.  M);  el  illiid,  F.go  de  Palre 
cxivi  {Jonn.  xvi,  28)  :  .'cqualis  in  utroque,  id  est,  iii 
DSo  qiii  iniiasciliilis  est ,  el  in  Deo  {Uic  dcsiderutnr 
qui  gonitus  csl)  una  alquc  cadcm  iii  utro^pic  sub- 

oiniio,  el  nterque  unum.  Et  in  Pnlrein  unnm,  qitia  uniis 
pertonali  nomine  Pnirit  Et  tii  Filium  umim,  quia  unus 
est  de  uiio  (vel  riirsum  ^iiia  iiniis  eil  persoiiali  nonune 
Filii  :  el  postea),  Et  in  Deum  iiUlm,  qvia  xinns  est  de 
ulrotpte. 

{a)  Iia  corrigimus    cum  prius  habereiur,  pairi 

commune. 

{b)  Parliculam  «  siipplemiis  c\  Sirm.  qui  postca 
legit,  unius  el  eiusdem  canpnre  subsi<inlia; :  itbi  Faber 
ex  nis.  Pilh.  rcliniiit,  tviius  aiilcni  coti>pr.ie  siibstan- 
tia;.  Niilluni  dnbiim  esi,  qiiin  siiiccra  .sit  leclio  qiiam 
prnpfciimus.  Hic  enini  repctiinlur  simul  ct  cxplican- 
liir  ipsa  syiiilioli  Nic.Tiii  verba. 

(c)Jam.  lib.  deSjTiod.  n.  12  andivimiis,  Proprie 
antem  essentta  idcireo  esl  dirla,  (jitod  .'.eiiijicr  ejt  Porro 
dc  essciilia  bic  nanniliil  d:sscrit  (iiianus;  qiiii  vo\ 
ojiria,  ex  qiia  flt  o^oo-jtccv,  esscntiam  soiiai,  coquc 
iioiiiinc  ab  Ipso  laiiiic  reddi  solot,  ol  patei  ck  vcr- 
sjone  decretorum  Ancyn.  liberdeSynod.  n.li.eic. 

(rf)  S;ipple,  praedicaiir  in  Nicxiio  syinbolii.  Tiiin 
cuiii  subnevis  iiiaxiiiiain  affinitaiem  lialieni  a|nid 
AmbiOsiiim  Ikcc  verba  Trari.  de  fide  orihndoxa 
c.  8.  in  Aiipciid.  lom.  ii  :  Cimi  kominem  iiiducre  di- 
giiatus  «(,  noii  iubem  a:lcrnitati  iniutit,  ul  Spirilum 
in  can:em  mHiarct;  sed  ui  ait.-;ccpto  homini  immortali- 
laiem  aique  cclerniialcm  cceiesfis  titce  pressturei. 

{e)  Rnrsiiiii  liic  in  mss.  exucuton. 

(/)  Non  ouidein  coii;leiida;  (haiic  cnim  Aihsnasius 
ipsc  ad  Snlit.  pag.  857  Osio  laudcm  iribnit,  qiiod 
formutam  fidci  in  Nicmia  syiiodo  concepii),  sed  ejus- 
dem  cuiicti.^i  intiinandce. 

(fj)  Jam  Hilarios,  lib.  in  Con«iant.  n.  12,  lesiifica- 
tus  est  iEgy|iiios  iii  SH!cncien.=i  syiiodo  liomoiisinn 
cnnst;intissime  obtiniiisse,  niillimi  enriim  excipieus 
pracier  Georpium,  qui  in  Alexandriiiam  sedeni  inva- 
serat.  Evcipirndi  i;iinen  siinl  Melctiani.  qiios  slbi 
Ariani  adjuiixeranl. 

(li)  Piila,  iii  Sardicensi  synodn. 

(i)  Magnu  hlsiori;r  daiiinn  cxcidit  bnc  episiola,  in 


G5d 


«ANt.I'  \'.'\  Mtll  '  PIv.(»?l 


cAn 


>cr.»j;/>((it.«';,!ii>r\«(ni«eni>ropo,Ca'\ipaiii.r(-|>isf(ipii,  \  |nri>iiliini  iriil:iiii  ..lij' c  tttiii  ii  iii  |.t'ipci:(iiiii  liiiti.i 


\u.i|«'ii«  IUiii|i.>iii  ('  ('piM'i)>o,  Aiiiiiiiiiadin»  Caiii- 
{».1111»  «•(».si''i|>o,  S.ilutwniiii  li.ilni.ilix  cpiscopo, 
^dlioiii,  l>>'ii'i<>  ,  Oi-'.idiTio.  Furliinulo,  tuiliicio, 
Maxiiiio,  Siiiieiuiiii,  cl  iTniiiluts  piT  oilien  lorra- 
rui'1  fi  iis..c'iT'li>iiliii>  ni!:iiis,  |ifrstiyieris  el  diaco- 
I  ibii.',  (I  oiMij  !iiii  qiii  siiii  ciJilii  ^iiiil  iii  l'.cclt;si.i 
&'.0';i.i  «tiiitiolii'*,  (&>  ('p'ici'|ii  qiii  a  iliV(^r>is  Orien- 
t:i(iiiiii  (ei!il^  |:arii'iii>)  |iMiviiuiis,  iil  esi,  |>r')vin<.'i'\ 
'lli-l>.i(l.>,  '.<■)  ti  [ir.ivuicia  l'.il'  ^iuia,  .Vraliia,  IMiot- 
|i|''t^  Svr  .1  (Sj'i'i:i  i.a'l<!),  Mc.^opmanii.i,  Cilicia, 
{i{i  l>:.iiiri:i.  ^:i|.piti(i('ia,  C:i!atia,  1'iiiiUi,  liiiliyiii:i, 
Pilin|i:i:l|:i,  t'xillli::i^'iiiia,  (^iiia  ,  IMirv^-ia,  Pisidia, 
cl  e\  iiisiilis  «.yclaiiiiiii,  l.ydia,  A^ii,  Kiirop:), 
U'-IIC''|ii'iii'>,  'llii  ci.i,  tiiiiiiioiiiu  ,  (f)  dd  ci^itilcm 


•oiida(|ut;  |ii  rmitiiiaiil,  iicc  n.-lii.^  ».i!iii|.it  ucnlilnis, 
sc.-iis  if.  uovii  i-iiii>r|tciiiil>us  sictik),  lra<liltODilMis4|ii<t 
peiversiji,  iiiax:iiic  in  coiisiiinciidis  rpiscupi»,  vcl  in 
cxpiinnidis,  :ili:ii;;iiidii  i;ii'i><'bir,  qini  niinut  K'iic:il 
cvaiigfiica  >a<iciai|'>e  priccpi:i,  cl  qii.it  iiaiicli»  cl 
lic^itissiiiii.'^  A|iO:>tul>s  jii»s:i  siiiit  ei  iiutj<>riliu&  liOkliis, 
ai^uc  {(■  cl  ;ii>')a  nuliis  ifsi^  iii  liiidiernum  usi'ii«! 
>ui'vai,i  siiiii,   i'i  scrvaniiii'. 

1.  liarcAti  docuina.  —  Exsiiiii  n.inique  l'Tnpr>ii- 
lius  tiD^lriii.Marctilius  i|iiidaui  Cillacia:,  liaerciiciiriiin 
0'ttiiiiiiii  cxsecraliilior  pesiis,  quii|ue  sacrilega  iiieiit» 
rre  prolanu,  peiditiiquc  arguiiicnlo  velill>lirisli  l)o- 
iiiiiii  rcgnoiti  pcrpeluuni,  aeteriiufn  <tt  sitie  leni)iori>, 
disteiniittarc ;  iniliuiii  rcgnaiidi  .irccpisse  Domiiiiiui 


*;.5iilic.iiii  ctiiicicgaii    coiitiliiitit  ccleliraviiiius,  iii  B  <'ic«i*  ao'*  <J"a'lr"'RC'>'<'S  aiir.os  ,  liiicuiqiK?ei  veiiiu- 

rain  siinul  cuin  niuiidi  occasu.  Eiiain  boc  assercri; 
coepii  te:iierii.iie  cun.tiir,  qnod  in  corporis  cunce- 
plioiie  luiic  lacius  sit  iitiagn  iiiii>ibilis  Dei,  tuiicipie 
el  paiiis,  ei  jaiiua,  et  viu  efrvclus.  Cadeui  lixc  iinii 
Siiluiii  vcrliis  nrc  (/°.  ac)  loquacilatis  ussertione  con- 
(iruiai ;  sed  loiutii,  qu  'li|iiid  lueral  sacrilega  nienie 
coitcepuini,  b]:isplieiiioquc  ore  prolaluiD,  (f )  concu- 
piscenii:!  iiiieiiii,  liliro  bl.is|i!ieiiiiis  ei  execraliunitius 
pleii»  indens,  clinn  alia  iiiiilia  (/'  mulln)  pejura,  ca- 
luniniam  (o)  iii  ipsum  faciens  divinis  Seiipiuris  cuin 
sua  @49  iiiterprclaiioiie  et  sceterala  iiicnUi,  (/i)  quaa 


ioiiiiiio  a't'T'<i.i  s;i'iis. 

1.  Vnitaiii  cl  Irudiiioiiii^it  ienwid«ium  fii-lus  aimr. 
—  rstqiiidim  n<iliis  iiiiinilm''  i' ilolicicus  oraiio,  di- 
leciissiiiii  Fiaircs,  piiniout  s:iii;'L;»  l)oiiii'ii  el  (':illio- 
lica  l.iclL"<i:i  il'ssiiis!(iiiib.is  uiii:I'Ihis  cl  si  iil-iiiat.bus 
rarcns,  iiiiiiatciit  >p  iiiusel  vioi  iiiuiii  charit:il'sulii<|ue 
conscrvri  ^48  I'*''' ''''''"> '^"■""- ^>^  *'^  >ii:iin  nii- 
ii>:iclil:itaiii  qiKiiiiJ"  lei  oie,  aiiiplirii  ,  cosl'idiie,  scr- 
vaie  oiiinibu^  iiivi«aiiiilius  buitiimiin  est  qiiidoin 
jusiiini,  pr;fci|i  e,  cpicopi»  )|ni  eccicsiis  saiictissititis 
prxsuiiiu!.  Sccundiiin,  ui  Eccleii;c  le^iila  sancta<)ue 

tfnod  mi.mu.n\  nci  Africnm,  iinn  sic  accipieniiiiiii  est, 
ul  li"'"  il  crrliiii)  :id  .\r,Oriiii!  f')i  i:lcsi.iui,  ScJ  l.iiiUlin 
ai\  piMciii  Doiiiii  iii  Mric.-i  c.i-islciiiciii  niivsuiii  lii<!- 
rii.  Ki  ^us;iisiiiiii<  qiiidciu  lesti^  esi,  iiiill.uii  in  co 
.Mric:!'  I':i(i:iiii  cssc  iiieiititiiiciii ;  iil  Foiluiiiiis  Duna- 
li^ia  hv  id  quideiii  piobtirL'  ijossci,  ulrmn  iid  \jricaiin- 
rnm  sj.ecuUiri  ec' U".ianiin  epi^cojwf  i:liv  liiiciic  mii\a; 
fnmnl.  :\.ldil,  in  i|iic  diciii  !i,''ii!c  cniii?iile:M  iil  fis 
iiivi>iiiii,  iitiito  iciii|i'is  iliaruin  di^iioscaiur. 

(-')  Majiiiis  iii-rspiciiiiaiis  eii^o  FjIht   unicui(|iie 

Opi  c,'|,0  sfijlS  sll;'    nomeii    ^iiliji'>'or:ll    ill    liUliC    l!l  <- 

liiiiii  :  >l>i/< ' /(  .Viccmt-iiirt'  ep^scopo,  Formiuio  S  n- 
p  ilia  Citm]iiiiiia-  epifcipo,  Maxiinn  Salonurum  l>uhna- 
(i.c  cpiiif.pu,  :,iiiffrui!0,  e!c.  Silins  i:iiiioii  <iii.\iiiiiis, 
ciiiii  vcii'  1111(1  ordiiit^iii  rov(>c;in.itim,  qiii  iii  iius. 
r\liilic,')r  :  pia^sertii»  CUiii  CS  AiiSiiSliim  ,  lib.  lil 
(  iiiir:!  Ocsoijii.  c.  3i,  ii.riion  iib.  iv,  c.  ii,  et 
e|iisi.  XLiv.  cocsict,  sol.i  episoopiiniiii,  a.l  ijiios  li.c 
)ilt'.'r.i:  craiilinissi:,  iioii  ciMi.i:iiiii,  (inibiis  pr.ccriuit, 
iiiiin;iia  loiise  pr;i'i!olaia  '.  ado  iii  Hoiuiioi.e  <];ir- 
Ili:i};inis,  :iii  all(>ri  lioiiito  tlata-  riiisSoii!  ,  pnliari 
iiiillo  p.icio  fossel.  Ucc  illiiis  vcrha  Minl,  lib.  iv 
loiit.  Crcscon.  o.  4»  '  Sec  addilix  ricii.iium  nomi.ii- 
hfi  ictj-  solcl  :  (/iiiu  /ff  ».'"«  f>l  ecck.-,iiisiici^s.  qunndo 
cpiiiupi  cpiucpiiiciibitiU  cpiiluliim.  Sic  t:iiiic:i  Ct  in 
imtciii  litiMi,  ct  iii  leiiio  loi|iiiiiir,  qu:ui  ja:ii  inm 
liiiiciii   iioiiiiiii   C'arlli:igitiis  vocabuluiii  a  IioiMiisiis 

iillj   '('11(111    OMl 

(/<)  ll.tN'  \o\  iiiiinifcsli^  perliiiet  .id  «o-;  qui  iiiil- 
(iiiii  11(10  '.vl  <|u<>s  ni  ttiliir  bic  0|>isiola.  Naiii  nMini- 
Milis  oiiiiii/>ii«  (Oii),((i'cri/i<?il)i(.s ,  iil  csl  epi>cnpis,  ac 
dcimb'  prc^l yl.cii  .;  (/(«i,  i((.''((s,    lecie  so.niiinr  oiii- 

iiioiii  pcr  i>r;< c  illi<<li'<'riiiii  aiipcll.ilio,  <!iioil  j  nii 

ro;i.'it  lccli'>  iin^lra  qiia  rcstiiiiKiiiis  .'(,iH'c/ii,  i:bi 
priiis  oliiiiicbil  epiiicnpis  ,  Inc  votc  cniu  pi;cco 
d'i'li  oiiiiiibiis  iiic|iia  roi'oiiti.)iie  c')piilai:i 

(i )  Lib.  lUt  Syii"dii  bic  adjiciliir  .'Cy!//).".  Onaiiivis 
niilciii  .F.^ypiii  lldci  .Nic.cii''  cl  .Miiiuiiisio  .idlm  ic- 
rciit  liiiit:  tiiiitcii  cuiiciliiiliiil»  iiiieilueriiiil  MlIcIi.hii 
(iu'iiiii'li. 


[dj  Iii  inss.,  Piatmria.  At  lib.  do  Syn.  nec  /Mnrta, 
r.co  /'Muiiriii. 

(e)  Kxsiai   pntlerc.i  lib.   tle    Syiiod.    Mtfiia  cnm 
P(i/iiioiiii«  diiabus.  Scil  iteqiie  bic  idein  ordo  ,  qui  il- 
Q  lic,  III  rocciisPiidis  proviiiciis. 

(/)  lu  arobetypo  exeinpUri ,  conciipiieentimn  iii- 
lciiti.  Aii  cum  Itcentiu  iinpudenli,  vel,  cum  audaciuin- 
ij.nii? 

(g)  Apiiil  Lnbbeiim,  in  ipsit.  Mallcmus  in  ipto,  fc\\. 
lilini. 

(It)  Forte,  qua  qutg  coutru  itlus,  vel,  qucf  (Mlnoi.i 
ilti.i,  taciio  verlio  siijit.  Hio  decl:>raiur,  ijuid  sii  r.i- 
)n  nniniii  Scii:iiuris  facrre,  fi:is  niniirum  ad  aliciios 
aiqiie  ij.^is  coiitr:iri(>s  sensns  dciorquere.  Hxc  lo- 
qiiiiur  pscudo^yiiodus  jiixt:i  Eustbium  Cxsrtr.  qni 
ruiii  lili.  1  c<'ntra  .Mirccllum,  cap.'  2 ,  aflirin.ivii, 
cuin  Scripiuras  iion  saiis  ralluisse,  li'>.  ii,  c.  1,  nll.:- 
lis  cuiilr^  illius  opiiiioiicm  Scripiuris  sic  in  illuoi 
iiivobiiur  :  QumUaauiem  lum  audacia  Marctllki  A(i<>' 
lestimur.iis  contraria  uripseiil  el  repugHUttiiii,  ai  ifuixt 
$cripiis  edoceurit  licel,  in  qniliHS  rdii  dtm  deiiaieiH, 
tuni  cl  ain  humauitalem  p*rueqiiril.  Ipsius  auieni  sou- 
tentiam  panio  nnlu  his  verbis  cxpotiil  :  .V<'>n'<'  i/ko 
pi(c(J  uffiinui,  VerbuM  niinime  $ubsi>tcHS  at.<.*mpinse 
"  iurnem,  el  m  t//'i  operalum  etie :  ci  tuin  primutu  l.liri  ■ 
s'um  cxiltiisse  Jcsum,  reiiem.  im.igiiu-m  D.i.  ililc.tiiin 
(^lium,  ijlonficaluin ,  pi  ituogeiivuni  oiums  creuturir, 
cnin  nou  esscl  p  iiit,  nec  culea  omnmo  iubsiilertl.  In 
/iiiiii'.  /itirijt/d.tKiN  iil.:d  ''S',  i/irtrpisti*  hoc  Ytrbum  not 
ub  iiiinit  hinc  relro  i\  0  compl^tis  t  siii.ul  in  euindem 
H()/(  i'j:(4(i'/i(i(jm  rcii»)iiic;(«/nm  pust  juc.icu  (i'ni/>ii4,>  ti(>(» 
quidr,u  Uco  dr-iiiuiM  iiditnilo,  ila  iil  firirtcr  0iiiim  niAi/ 
qindijiuim  cxisii.l :  c.irnc  iiuan  us.^Ninpiti  d^nilal.i  ct 
desiituia  a  Yiibo  :  i:a  ut  neiiue  filiuiD.i  iii*tu.u<,  nec 
fitiui  h.iiniiiis  qnem  uttumptii.  Ai»t>igu.i  ipii.tcin  stint 
.M:ir<  elli  V''rba  :  sctl  :ili  oinin  i:inieii  i  ii|iiclaio  pos- 
Miiil  |iurg.'ri.  1'alctiir  oiiiin  tusrlitits,  lili.  i  r.  I,|>. 
.i.  illuiii  |>'Ufcii'e  soliluiii  I  sse  :  I  i-iftuni  (aiiiii>NiN«.(i 
exiiitiise  iiiiu!.  dum  cvnsiilerel  qnicsceuln  t»o  /'u:rr. 
u/;.'i'iiiuM  vtrti  itiirni    Verburi  tHin  crcaiuTa»  cjmiKic^i. 


S6I 


r  X  (tPtKE  mSTORlCO  FI«At,MENTS:M  lli 


G6-2 


aiiiti'!i  i!li«  ex  siio  pciuiftro  sensu  appiit;aku.  f|uibus  A  ""*> '"  'P**'  souioniia  niaiiu  praj.ria  cDnscripseriiul 


;'.\  rebiis  aperlc  iiianircsieqne  con.-,uiil  li;t  iciicus. 
Quiqiie  ass.TtioiiCS  siias  quibti^daiu  squ;ii'iij|iiis 
imscens.  iiuiio  falsit.iiilitis  S.;ui;ili),  iimic  nialuiu; 
l'au!i  Siimosalensis  ,  niiiic  Wnspliomiis  M.i!il:iiii  It  i;- 
iciicoruin  oiiiiiiiiin  ilncis  apeiie  peiiiii>ci-ns,  liiiiun- 
qne  coiirusionein  <io  siipratliclis  l'aiii;iis,  iil  iiupriiJoiiS 
Galaia  in  aliiiiJ  Evaii!;eliuiii  ilccliii.'vil.  (iiim!  iioii  esi 
aliuil,  sccuiiciiini  quiiJ  bi-alus  raulus  lali's  c.intloiu- 
nans  ail  "  Etsi  «nijc/us  de  cwlo  aliUr  aHuuiiiiiumt 
vobis  quiim    quod    accepinlis ,    unatlieiiiu    ,\i!   (  inU, 

1.  8). 

5.  Prima  cjusdem  condemnatio.  in  archivo  EccUim 
aiservaliir  doclrina  ipNjiis  ciiumra.  —  SJjkii:»  .lulcia 
fiiil  pareiitiliiis  aujue  uii^joribus  nosiris  solljcituilo  ile 


quoruiu  (uaiius  valcns  teslaiur,  fitJt;m  s.'iiiciisbiiii.^iii 
iiullo  ijencrc  muluiiilam,  ncc  Kcclcsiiun  saniitaui  pra:- 
Jicationc  falsa  subvcrioniiam  ;  iie  hoc  roo<Jo  pestis 
oc  liics  .-iiiiniaruui  cmiiiibus  {(ravissinia  iinpuilcuir, 
J'iulo  ilicenle  :  Sfi't'  no»,  sifc  augdus  dc  cwto  aliitr 
uitnuiiliaveri:  vobis  ijuum  quud  uciCfiiilis,  aiiuLlicinii 
iit  {(i:l.,l,  8). 

i.  Murct'llus  ditmniiiui  a  pivribm  eptscopis  in  ton' 
iHtinionem  recipiiur.  —  Vtiicmuiiier  auleii!  a(l<!iir..ii 
oUiiius,  quueiius  eiim,  qui  ahlcr  <ii!.iiii  in  vero  csl 
SHuct  Lvaiigelium  pr.-cdicarc  ,  quidam  ,  qui  se  <•<• 
clcsiasticos  esse  ToltJiit,  facile  ad  comniuuioner.)  le- 
« ipiunl ;  nec  blaspiiemias  ejiis,  qua;  in  ipsius  lilir.> 
sis'ialx   surl,    iii<|uirciites,    ncc   lilis,  ijui   villitilc 


siipradicta   prasiiicaaoue  sacr  ;i;k;i.  Coi.dmiur  naiu-  Jj  cunola  iuvostigavcrutii,  ei   ii  venientos  justc  damna- 


que  (an.  5?S)  iii  Consiariiiiii.puiim  civiiaicn:  suli 
pr.-csciilia  be:'.lissimoe  meinoria:  Ciiiistaiitini  iinpera  - 
liiris  conciiium  episcoporuii:,  tni.  es  iau'iisOrieii- 
talium  proyinciis  adveneriini,  ul  hoiuiiiein  malis  re- 
bus  imJmtuin  saliiijri  cousilio  reioriiiariu.t,  «t  ilie  ad- 
inonilioiie  saDCIissima  curreptus  a  pr:cdicaiioiic  sa- 
critega  disceiierel :  quiuue  increpanies  illnm,  ct  ex- 
probiaiites  ,  neciion  cliaritatis  aU.iciu  posiul-Jiilcs 
miilio  leinport',  nec  quidqiiaui  prodcicbani.  iNjiMqne 
posi  unara  et  >ecundam  muitasqnc  «•orrcplioncs,  ci<m 
nibil  proficcre  potuisseot  (perdurab.l  eiiim  etton- 
Iradirehat  recix-  lidei,  el  ciinleutionc  iiialigii:;  KlcIc- 
six  catliolice  resisiebat) ;  exiiidc  illnin  oiunes  lior- 
rcre  ac  vilare  coeperuiit  ;  et  vidcntcs  quoiiiam  sub- 


vciuui,  cuosciisuni  accnmmodarc  voluctuiii.  Eieniin 
M:<rcellus,  cum  apud  suos  hicreticus  l.;iborctur,  pc- 
regriiialiuiiis  (c)  auxi.ia  requi:>ivil .  scilicci  ut  e(  illos 
falleret,  qui  et  ipsum  et  ejos  .scripia  pesnrcra  igiio- 
rarent.  Sed  quidquid  apud  illus  ;igil  ,  inipia  siia 
sciipla  sensusiiuc  profanos  otculiai  faisa  pro  veris 
oppoiieus,  quxsium  sibi  de  siiuplitibus  atque  iiino- 
cenlibus  fecit ,  qinqr.e  sub  pralcvtu  ccclesiasiicce 
regulai  inultos  Lcclesix  pasiores  iiuUixll  {an  Sc- 
duxii?)  eosque  iiiiu:im  !edigciispoiesiatcut,Sabellii 
liureiici  seciam  ir.diiceiis  ,  lallida  iraude  dccepit, 
restaurans  Paiili  S:.ioosaicii.sis  et  aritis  el  dolos. 
Mixia  enini  Cbt  omiiiuiii  hxrciiconim  seciis  Mar- 
celli  exiraiiea  tradiiio,  siciii  iopra  m-jmorauiin  est. 


versusesta  pcccato,  et  csl  a  senietipso  damnalus,  q  Unde  coiiveiierat,  omiies  Ecciesi;c  sancia;  prsposi- 


aclis  eum  ccdciiasiitis  damiiaveruiii,  uc  ulk-rius 
oves  Chrisii  pes.lileris  conlactilnis  majfi.s  maciil.in-l. 
Tuiic  nanique  cliam  ejiis  aliquns  pravissiraos  seiisus 
conlra  tidem  icctum  Eccle:>iamt|ue  sanclissiinaiii, 
propier  memoriam.  posuroruui  caiileiamque ,  siiis 
saiiciissimis  sciipturis  iii  arcliivo  E^^ciesi:!'  coiitiiiJc- 
ruiit.  Scd  Iixc  quiileni  secundum  impielatem  U^t~ 
celii  lia;retici  priiua  iuerunt :  pejora  sunt  iJeinde  .siili- 
secula.  g50^'"""'  1'"s  hd'3liuni  crcd.it,  au!  paiiaiur  ea, 
quxab  ips(»  malegestaaiqueciinscripia  suiit,  qu;eque 
digiie  anathemalizaia  suui?  (a)  [Nam  cum  ipsoMar- 
celio  a  pareotibiis  nostris  mC.iiisiaiiiiiiopoiiiii  civii.i- 
tem.]  Namque  liiier  sententi.irum  eitstai  in  ipsuui  ab 
episcopisconscrifitus  :  iiiqtio  libroeii:im  isli,  qui  nuno 


tiis  651  memores  dictoruiii  Komini  Cbristi  diceniis  : 
Cavete  los  a  pceudoprop^ieiis,  qiti  tewuiu  ad  vos  in 
Drsiicj  otiaHi,  \nlriiit,ecus  ciutfin  sunt  liipi  rapaces.  a 
fiuoibus  eorum  cogiwsceus  eos  ( jiij/w.,vn,  lij,  16),  vi- 
laie  ab  laijiismoJi  ei  iiorrere,  dcc  illis  f.iuile  cmn- 
iiiuiiicare.  ngiioscere  ilios  en  actibus  suis,  atque  cx 
eorum  scrip  is  sacrilegis  prsedamnare.  Nuiic  vero 
voLementt  r  mctiiiinus,  iic  «uisiris  lcmporilms  com- 
pleaiur  quod  scriptum  est :  Cmii  doriniutit  homines, 
venil  inimicus  el  spargit  zizniiia  inler  frumenlum 
(Matih.,  s<ii,  25).  Cum  eiiiin  non  vigiiant  bi,  i|<jot 
vlgilare  oportei  in  custodia  tcclesiae ;  falsa  verba 
(d)  imitanila,  ruiiditus  id  quod  rectum  est  vertuiit. 
5.  Marcellu  ncganda  comnmmo  denuntiatur. —  (Jua- 


cum  i|isosunt  Marcello  aiquc  illi  lavcot,  id  ci,  Irii-  D  propier  nos,  qui  plciic  ck    libro  Marrelli  cjus  seciain 
togenes  Serdic»;  civliaiis  episcopus  ei  (b)  Siracusa-      sccleraque  cognovimus,  scripsimus    vobis,  dilcclis- 


els'  ouSev  'tsjOov  i-,v  o  Xoyof  evSov  ^uevuv  ev  ■floai^a^ovrt 
Tw  IlKT^i,  elo.  Qiiibns  verl.is  iion  tam  iie!;atiir'ex.-.li- 
tisse  ,  quniii  exierniiiu  0|ius  cxliiiiiiisse.  Sic  ct  mnie 
alioruiii  P;itrum  affnmaie  li  licuerii ,  lnmunam 
Cliristi  ii.uur.im  pcr  gloriiiii  in  Heiim  iranslliiram 
esse  speciali  qiiaiiam  cum  Ui;.>  (.oujunciioiie,  sad  siiu; 
abolitlone  ipsius  n;itur:e. 

(a)  Nlsi  su|iervac3nea  sunt  qii.ie  inlra  iincinos  in- 
cliiduiilur,  deslderanlur  iiic  niiiimilla.  Aut  ccrie  le- 
gendiim  :  Aiialhewaiizata  sunl  ctim  ipso  Marcello  a 
parenlibui  vostris  in  Cont.ta>itinopoli  civitnle? 

[b)  lii  archcivpo  ms.,  Sirinr i(*u!i«is  :  iindi;  si  qiiis 
volcl  coiillcieniluiii  cssi;  Cyriacus  Arimiiuii^is.  cnjus 
succ(;ss(ir  Gaudentius   infra  dainnaiur.  qcod  .Marcel 


Inm  recipiai,  in  quem  illo  senleniiam  dixerai  ;  det 
llli;  necesse  esi  Cyriaci  luiii  defiiiicii  iinmeii  prti  cc- 
clfsi:i  qii.im  r<;xu  siilisiiiutum  :  quasl  diceretiir, 
epi  copi  Saidiceusi^  el  .\riiiiiiiensis,  qui  nioilo  Mar- 
leliO  favciit,  priiis  iji  ips'tm  seiilcHliaiH  (sic  enim  lc- 
J5'cndiim  viilelur,  nnii  i;i  ipsu  senteniiii)  cvnscripte- 
riiM  ;  Sardiccnsjg  quidcin  iimprio  nomliie,  Ariiiii- 
nciisis  vero  iii  (lyriaco  dctessore  siio. 

(<:)  Sic  illi  vocant  Marrelli  iter,  qiio  Itomam  ad  iu- 
liuoi  porrexit. 

{(<)  lii  vulgiiiis,  ntilaiiiia.  Ex  mss.  revocamustnii- 
tuntiu,  et,  si  licercl,  addereiniis  veiitatem.  Mox  eiiain 
iii;igis  placcret  cvertunt,  quam  vcrliinl. 


f.f.J 


SANCri  IIILAHII  i-iliSCOFI 


e(it 


i>iiiii  Kralrct,  ut  itcquf  Miircdluin,  iie(|iic  eos  qui  illi  A  prinio  videiur  esseconilniuni  {nn.  354,  ui  von  ci.Vi' 


jun(;untur,  ail  coniiiiunioneni  sanclx'  Ecclesiae  ad- 
miuaiis  ,  mcniores  qiinqin;  i>iiis  prii|>liL'lu:  Daviil  di- 
cenlis  Dixi  eis  qui  faciunt  fadnut,  ne  feceritit  faci- 
uus ,  el  ttetinquenlibut,  ne  txuliuveiilit  coinu.  Notile 
in  ultum  toltere  cornu  veslrum :  ne  toquamini  adversus 
Doniinum  tniqua  {P$al.  Lxxiv,  5,  6).  El  crcditc 
Silnnumi  diceiiti  :  Notiic  irantferre iirminos  leiernot, 
quos  consliluerunl  pulret  vatri  (['rov.,  vxii,  i8).  Qiix 
ciiiii  iia  s:iil,  iioliie  suprjdicii  Marcclli  piaviKaiini 
sei|ui  erri)res,  el  ca,  qux  ab  i)igo  injut>ta  prxJicalione 
Ciiiiira  Duiiiiiiuin  Cliristuin  iiiveiiia  Iradiiaque  buiil, 
pr;C(laiiinaie ;  nc  blaspheuiiis  scelciibusque  etiuiii 
i)isi  p^irticipes  sitis.  Sed  profiier  comiteudium  luec  huc- 
tcnus  de  Marcello. 


bratum)  :  etciiiii  uiiiiiinc  ab  ipaovcl  ab  s»<i;llilil)us 
ad  sU|)radiciuiii  cunciliuin  occurri:rciur,  |>ost  alicrniii 
aiiniiiii  (iiH.  556)  in  Tyio  prupler  cjus  fjcinora  ne- 
rcss^iriu  iieiuin  cclebmlur.  Advciteruiit  epLscotii  dc 
Macedoiiia  ei  de  Panoiinia,  Uyiliiiiia,  ei  uuiiilbus  par- 
liliiis  Urienlis,  impcrnluiis  jussione  coiislricli  :  qui- 
qne  actis  Alh.inayti  tlagitia  criuiinaque  cognosccnies, 
iKiii  passini  iicc  lciiicn:  accusaioiiliu»  crcdiint,  sed 
suu  dec>iii(ilto  inlusircs  ct  tuuduhiles  episcupos  eli- 
giini,  atque  iii  rciu  pixseiileiu,  ubi  res  gesiai  erani 
do  quibus  argucliaiur  Atluiia^ius,  iniltunl  :  qiiique 
oculata  Jide  cuncta  adspicieiitcs  atque  vera  cogoo- 
scentes,  ad  concilium  redcunl,  ejusqiic  cridiioa,  qu:n 
ab  accusaiorilius  objiciebauliir,  suo  tcsiiiiionio  vcra 


6.  A(/ifl/iujio  co)i/Sc(a  «rimiHfl.  —  Verum  de  Alha- B  coiillrinaiit.   lJiido{c)  in  pr«seuten»  Aihaiiasium  di 


ii:isio  quondain  Alenandrix*  epi^cnpo  accipiie  qui: 
gcsta  sunt.  Accus.ilus  est  graviler  juxta  Deum  sacri- 
ligus,  ct  juxta  mysteria  Ecclesix  sancte  profanus, 
(|niqiie  prO|iriis  (o)  manibus  coraniinuil  poculuni  Dco 
et  Ciiristo  dicaium  ,  Ipsumque  aliare  venerandum 
confregit,  sedeinque  sacerdulalem  subTeriit  ipse,  nt- 
(jue  ipsani  basilicam.  Dei  domum,  Ecclesiam  Cbristi. 
dumoliius  usque  ad  soliim  cst.  Presbyierum  vero 
ipsum,  viruin  graveni  ei  justuiii,  nomine  Narcben 
(Ischyiam),  tradidil  ciistodi.c  mlliiari.  Accusaiuspra:- 
lerea  est  de  injuriis,  violcntia,  cncdc,  aique  ipsa 
{'»)  episcoporum  iiiteriiecione.  Qiiique  eiiam  diebus 
sacratissiiuis  Pa-cba^iyranniconiores.-Bviens,  Ducibiu 
aiqiic  Comilibiis  junctus  :  qiiique   pr.>pier  ipsum  ali- 


gnani  pro  crimiiiibus  seiilcntlaiii  dicunt.  Proptcr  qii»d 
Tyro  fugieiis  ,  imperalorein  ap|iellai.  Audil  eiiam 
iii!perator  :  (juique  interrog^itioiie  babiia  oninlacjus 
flagitia  recognoneens,  sua  iliiini  sentoniia  in  exsiliuiii 
(Trcviros)  deportavit.  llis  crgo  iia  cadcniibus  rebiis, 
cura  Atliauasius  damnatus  dignc  in  exsiiio  babeie- 
tur  ob  meriliim  facinorum  suuruiu  ,  sacrilegus  iii 
Deum,  in  mystcria  sacra  prufanus,  in  demuliiione 
basilicic  violcntus,  in  episcoporum  cxiliis  innoceii- 
tiumque  fratruin  persecuior  {[.  per!>cciitlone)  liorren- 
diis  ;  ab  omnibiis  episcopis  in  rejicieudis  malis  serva- 
lur  aiictoritas  lcgis,  canon  Ecclesia-,  et  aposiuluruin 
$:iiicta  iraditio. 
8.  Aihaiiasii  ab  exsilio  rcditu*.  —  Scd  duia  Atbana- 


quos  in  cusiodia  recludebani,  aliqiios  vero  v<>rbcribus  C  sius  posl  damiiationem  suain  rediiuio  sibi  de  exsi 


fl:igcllisqiie  vesabant,  C52 '^^''^''O^  diversis  tonnen- 
tis  ad  commiinionem  eju>  saerilt-gam  adigebaiit  (Nec 
actus  commissi  umquam  ab  innocenlihut  fucraiil) ;  spe- 
ransboc  iiicdo  suos  suanique  pruevalere  possc  factiu- 
nem,  ui  per  Duces  et  Judiccs  per.iu."  carcercs  i(;sos, 
(ada.  et)  verbera  dtvcr-^aque  tonnenta  iiivitos  ad 
coinniniiiunem  suam  cogeret,  nolentes  adigeret,  re- 
piignanies  alque  resistenles  sibi  tyrannico  inore  ter- 
reret  Eranl  quidem  ilta  graiia  et  acerba  iib  accusa- 
i.oribxit  objectn. 

7.  Tyricontra  Atlianasium  gesta. — Nani  propterhacc 
nece^^sario  concitiuin   apud    Cxsaream  ralx-stinam 


lio  conipararet  ,  de  Gallia  ad  .-Mexaudriam  puftt 
plurimiim  teinpiis  advenit  ((in.  358)  :  quique  prx- 
terita  iii  nihilum  ducens,  acrius  iu  uequitia  praeva- 
lchal.  Nam  coinparatiune  sequeiiiium,  le\'ia  suiil 
qtix  ab  ipso  prima  commissa  siinl  Etei'iin  |)er  oin- 
nem  viain  rediiussui  Ccclesiaiii653  ('')  subveriebat. 
dauinalos  episcopos  aliquos  resiaurabat ,  aliquibus 
S|iein  ad  episcopalus  rcdlluin  proinitiebil ,  aliquos 
ex  inddelibus  coiistituebat  episoopos,  $slvv>  «t  iu- 
legris  permanentibus  saeerdoiibus ,  («r  pugnas  ct 
c.edes  gentiliuui  ,  iiihil  respicieits  leges,  despera- 
tioiii  iribuens  lotum.   Unde  per  vio* .  per  ca-dein. 


(a)  Non  accusaruiit  eum,  quod  propriis.  sed  quod  ]j 
Macarii   presbyteri  siii  inanibiis    huc   scelus    perpe- 
irassei:  aut   poiius   modo  hoc,    modo  illud  dicti- 
labaiit 

(b)  Edidit  Faber.  episcopi;  lieneqiiidcm,  si  veriiaiis 
hdsies  caluinniis  a  se  excogitaiis  slareiit ,  liic  ciiiiii 
rcsjiiciunt  ail  liciain  Arseiiii  nfcein.  At  ciiin  nl>li|ui' 
prii.rcs  falsitatos  siias  exaKgcrerii,  etiam  liic  rciin.-ii- 
duiu  putauuis  cuiu  archetypo  cxeiiipl:iri  epitcopo- 
rum. 

(c)  Falsum  hnc  esse  Libcrus  apud  TluMnlorciiim, 
lib.  II  llisl  Eccl  ,  c.  1(),  coraoi  Ciinsiaiiiio  asscrMi, 
neque  ipsi  ca  iii  re  aiii  Coiisianiiiis,  aut  qui  ciiin  co 
craiil,  ausi  siinl  rcliict:iri. 

(d)  llis  crimiiiaiio:iilius  locum  dcilerf,  i|u.c  tum  iii 
priino  lum  ^ecuiidu  Aih:iiiisii  nd  ecclc.^iuin  siiam  re- 
dini  runiigiMc.  Iii  iiinique  eniin  varias  \rlaniiriiiii 
ra<  tiuiie  sedilioiics  ort.is  issi'  niirnl  S.inaies.  Iib.  i. 


c.  5  et  15.  Nonnulli,  qiii  h%c  oninia  ad  priiiiiiin  illius 
redilum  relertint,  nb  verba  sulisfqiienlia  opinantur, 
eiiui  tuiic  leinporis  secuiu  pluroMjiie  exsiilcs  in  suas 
sciles  reslitU'Sse.  QiamqiMiii  liinc  viileri  pi>t.'sl  iiisi- 
iiiiilaiui  t;i<.id  (l.im'ifl(Oi  episcopvi  rttlnurubai,  ijiiia 
Patiltis.  .\sclepas,  M.iicellus  et  Lucliis  siinul  cum  co 
Rtiin  iin  prort'i'ti ,  iis.leiii  Julii  Literis  ecclesias  su:is 
ri'iiipi'r:iiuiit.  Siil  qiiod  |iosl  syimduiu  S.irdicensein 
gesliiin  retert  Socratfs.  bh.  ii,  c.  H .  .^llianatiui  per 
1'elusiuni  iur  [aciens  .Vexiindrinm.  iiijini/ii/ij  per  qnas 
iran-iibat  civtlaii^iis,  chiicioi  communebat  ul  .Aiiaiioii 
quidiin  areitariiilur,  eOi  veio  .■iutciperent  qui  Ciinsub- 
Miintiutis  (idein  proliti.rentur .  In  quibutdnm  <  tiant  ec- 
eleslis  ordinationet  fecil  Quir  res  alieriui  ailvcisMt 
iltiim  criminationit  iinsiim  priebuil,  provli.-reti  quod  in 
iiiioriiin  ecflesiis  ordinaie  uniiitsel.  Iloi'  ip.uiii,  aiit 
:ili>|iiiil  iiiijiisniiidi  nnie  eaiiidcm  synuduin  ah  i|ist> 
pia'siituiii  C4se  iioii  obscme  iniiuilur  iii  iis  qii.v  pr:e 

lllllllibus  Hllllt. 


"<^5  i:\  OPEP.E  IIISTOKICO  FR\eMF,Mi;M  Ili,  f6u 

ivr   lieluii),    Alex.iiidriiinrum  basilicas  depra-Jjiur.  A  cassiini  provcnissa  coijiKiscerel ,  ad  Jniiiii.i  Romani 

perrexit ,  sed  el  ad  iialire  fjuosdan;  ipsiiis  jiarlis  epi- 


C.onsiiiuto  jam  in  ejiis  lucnin  ex  jiidicio  coiicilii 
{scit.  A>itiocli*iii  an.  riil)  sincto  el  iiiti'gru  sacerdote 
(Gregoriui  ui  lcirljnrus  Imsiis,  el  iii  pesiis  sncrilega 
adduciis  gciiiiUuiii  p4>pulis  Dei  i<Mi;p|iim  inceiidii, 
aliare  coininimiii,  ei  cI.uh  exiil  de  civiiaio,  occiilie- 
qiie  profugit. 
9,   Epitcopis  aliii  uli  exsilio  rcvenis  ajfictn  sceUra. 

Corput  Domiiii  coHsecraluin.  Sacrifirium  confcctuiii. 

Sed  de  Paalo  CunHiaiiiiiiopolitan*  civitaiis  qiioiid:im 
episcoiK»  post  rcdituiii  exsilii  sui  si  quis  .ludierit, 
perliorrcscei.  Fuore  iiaHiqiie  ei  in  Ancyr;i  provinci.p 
G.ilaii  !•,  posi  reditiini  Marcelli  hmrtlici,  dninoriiin 
iiiceiidia  et  gencra  diversa  belloniin.  Nndi  ali  ipso  ad 
fonim  trahebanliir  prosbyieri,  ei,  quod^iiin  iacryinis 


fcopos  quos  sediicens  per  epislolarum  falsilaleni , 
ab  eisdeiii  perlwile  in  communioiKj  rceplus  est. 
DeiiiiiL'  coepere  ilii  n-in  tam  pro  ipso,  ijiirim  pro  siiis 
arlibns  lahorare  :  quod  illi  pcrlemerc  crcdendn  coni- 
niiiuicaveraiii.  Eienim  si  fuer.int  ill.in  liiterrc  aliquo- 
rum  ,  iioit  lanieii  eoruiii  qni  aiu  judices  fiioraiii ,  aiit 
iii  coiiciiio  as$eder:itit.  Qiiip  qiiidcm  etiam  si  essent 
aliquornni,  lemere  illi  (idein,  (c)  pro  se  dicentes, 
babere  iiuiiiqutm  debercnt.  Sed  ei  judiccjs,  qui  illuiii 
senieiiliaviTUiii,  credcre  noliieruin 

11.  -4*  Ariiinis  deposili  qui  sc  diftiirlant.  —  Idco 
qiiia  cl  alii  qoique  {(I)  in  pra;l(irium  pro  siiis  facinori- 
bus  deticli  siinl,  nunc  cuiu  M^ncello  ci  Aihanasio 


liicliii|iie  diceiidum  ,  coosecralMm  Dnmini  cnrpiis  ad  g  cniijuiicii  siint;  decinius  auiciii  Ascic|»as  aiile  dcceii 


siicerdoium  colla  siispeii-iom  palan»  pubiiceqiie  profa- 
nabai,  virginesque  sanclissimas  Deo  Cliristoqiie  di- 
caias  publice  in  forn,  incdia  iii  civitate,  concurrenli- 
biis  popiilis,  abslraclis  Tpslibn.s,  liorrend.i  focdiiaie 
nudabat.  Scd  in  civiiaie  Ga/.a  priiviuci;c  Pahtstina; 
po3i  reditiim  suum  A.^^clepas  ali.ue  coniiiiiniiil,  niul- 
tasquc  sediiiones  elfecil.  Pr.Tlerea  Hiidrianopoli  Lu- 
eius  post  rediium  Euimi  sicriliciiim  a  sanftis  ei  inle- 
gris  sacerdoiibiis  confccium,  si  fas  esi  dicpie,  caiiibus 
projiciendum  jubebai.  Igitni^cuni  liaec  iiasini,  num 
qiiidiiani  liipis  lantis  ac  talibus  oves  Clirisii  ad  biic 
iisque  credimuj,  et  meinbra  Clirisii  mpnibia  foriiica- 
loria?  faciemus  ?  Alisil. 

10.  AiAuiiflsti  (acinora.   A  Julio  el  Itulice  episcopi.^i 


et  se(iiem  amios  e|H>cop:iiiis  lioiiuie  disciiicuis  esi 
(d/i.  ri50  )  ;  dciiule  P.tiiwm  ci  Liiciuiii ,  el  i|uotquot 
laliluis  conjuncli  siinl  :  f ircnmeuiitcs  siniiil  e.vtor.i.s 
icy;oiies,  persii;ideb:>nt jiidicihiis  iion  css<:credeiidiiiii 
illis,  qiii  incos  dignc  seiiteiitiam  pro'ii!i.Tiiiit;  ul  boc 
geuerc  coninicicii  sibi  qiicnidam  ad  episCO|«atus  redi- 
luiii  |iro€iirarcnl.  Nec  iii  i.oMs  locis,  iii  quilius  pecca- 
veraiil.iiec  iiiproxiniis,  \el  iilii  ai  ciis:iloi-es  liabebaiil, 
se  deleiidelwiii ;  sed  juMa  pere;;riiios,  ci  longe  a  re- 
gioiiibiis  suis  posiios  ignoraiilcs  gesioriiin  lideni ,  jiis- 
tani  sciiteiiliam  coiiahaulor  pcilVingere,  ad  illos  refe- 
reiiies  acius  suos,  qiii  illo>  pi-r  omiiia  iic>cichatii.655 
Asintc  hoc  faciuiit.  Scionics  ciiim  de  judicihiis,  de 
acciisaiorihus,. -de  lesiilms  loiihos  doce^sisso,  posl 


cipiiiir.  —  N:iin  (lOslea  Alh ni.isins  per.ifrraiis  per  G  1<>*  laiilasqne  seiiteniias,  pmaveruiit  .iliiid  lesiauraro 


diverMis  pnries  nrbis  lerrjriiiii,  scilicei  scducens  ali- 
quos  pe.r  siiaiii  fallaci^Mn  adiiI;itioiieinqu«  pesiiferain, 
decipieiiN  innocenles  episcnpos  qiii  cjUs  f  icinora  igno- 
rabant,  vel  .^gyptias  654 ^''Q'")^'']''^  aclus  i};iior3ii- 
tcs,  scripla  a  singttUs  eniendicando,  ccclcsias  pacificas 
pcriurbaliat,  nul  ip»e  sibi  novas  pro  siia  voluniaie 
(a)  nngeb;il.Nibil  i;imeii  hoc  v.ilerc  poiuiiad  jiidicium 
jamdiidiiin  a  sanc(is>iinis  cl  inlustribas  episcopis 
consecralii:9.  Non  enim  coinmendalii>corum,(A)  qui 
nec  in  concilio  jndices  lucruiii,  nec  conc^iii  jtidicium 
babuerunl  aliquando,  nee  praisenies  cum  supradictus 
.\.tb3n.isius  audirctiir,  fuisse  noscuntur,  aiil  valeie 
illi  poluil,  aut  prodesse.  Denique  cum  sibi  ba-c  in 


jiidiciura,  volenlcsapiid  uos  Q3ii8;<in  dircre,  qui  ncqiic 
illos  exeiisaviiuiis,  neqiic  judicaviiiius,  Qui  eiiimju- 
dicaverunl,jaiii  ad  !-,iniiiiuiii  peiitxeic. 

1:2.  /mimi' '(('i/ui  <iuiisi  QrieiUiUes  Oc-idenlalibuj 
subjicianl.  —  Voiueruiit  aulcii  otiam  Oriciilalihiis 
e(ii8copis  {tt}  el  veniiinl  p;o  judiiil);is  liefeiisores,  pro 
defensorihus  rei,  eo  lempore  ciini  eoriim  defciisiu 
non  v.^leh.:)4  :  maiiiiic  cum  iiinc  dclcndi  niininie  po- 
tuerunt,  qnando  illos  aecusatores  siii  facieiii  ad  fa- 
ciein  argiiebant.  Novam  let^em  introducore  putave- 
nini,  ul  Orieiiluh-s  ejiiscopi  ah  ©'.ciileiilalibus  judi- 
carcntar.  Ei  vnlehant  Ecclesi;e  judiciiim  per  eos 
posse  coiittare,  ipii  noii   taiii  illoriini  miserebantur, 


(a)  ViTbiim /?»3ffca' 5ii|iplemiis  ex  Sirnioiidi  variis  D  mnnione   ciim  Allnna-io  incoiisiJeraie  jiincti  siiil, 


leciioiiibiis.  Quod  prosime  ainm,  Alhanasiimi  diver- 
sas  orbis  [lartes  ppr;igr.iiido  sciipla  a  singulis  einen- 
dieassc.  iiidicio  est  illiim  hoc  posi  primum  aiii  seciiii  - 
(luni  rpditiim  cffpcisse,  quod  post  tertiiim  •.  postqiiem 
picshytcri  iHius  Petrus  ,  Irxneiis,  etc  ,  lilieras  paci- 
ficas  ipsi  iiiidequaqiic  collegermit,  ut  Alhanasius  ipse 
iiieiiuint  ad  Solil.  p.  S'2G. 

(*)  Siihlesiam  hic  factre  conantur  ancioriiaieni 
fcri|itoriim  cum  ab  Alexandriiiis .  lum  a  Mareoticis 
pre^hyieris  ct  diaconis,  tuin  ab  aliis  inisFOiiim,  qiui; 
Aihaii':isiiis,  Apolog.  )i,  pag.  791  ci  sei]q.  iiiseruii, 
qiiihns  pcrspcctis  Juliiis  fn  Romano  concilio  euin  in- 
^ienlis  criminlbns  absolvii. 

(f)  Ilmic  hiciiin  ex  Sirm.  resarcimus :  cum  priiis 
dccurlaliis  esl  iii  huiic  niodiim  ,  ilii  fidem  iirofciunl. 
credere  nnlaerunl.  Lilleras  m  Alliaiia>iigraliaiii  dal:is 
aiunt ,  1°  lalsii.itis  esse  suspecias;  'i"  non  ease  corniii 
qii'  ilhiin  jiiiliCTVPriMiI  ;  3°  ciliii  siui  ci.riiiii  qiii  coni- 


illis  pro  se  dicentihus,  non  esse  iido  dignas.  Demuiii 
culp.intiir  liali,  quod  iis  ciedure  iiolucrint,  qui  Aiha- 
iiasiiiin  daiinia\eriitii. 

(d)  Il.ec  ila  corrigenila  arhilraniur  :  aiii  qiiique,  qui 
in  prcelerilum  pro  snit  (acinoribus  dejectt  suni,  nunc 
cuiii  Marccllo  el  Alliannsio  conjuucti  suiit:  dicimus  aii- 
lem  Asclepam,  ijui  aiile,  cli.  Cerie  hypocritie  iili, 
suinnium  iihique  ecclcsiasiicc  disciplina:  suidlum  oh- 
tendcnles  ,  (iniilciiliores  eraiil ,  qiiaiii  iit  prujioiii  jii- 
dicium  su  viodicarcj.ictilarcnl.  Sed  el  iMlra,  iiinii.  15, 
jam  sine  menilo  legere  esl,  c;i  aiiseiil|;iii(ia  esse,  qu;c 
a  palribut  contra  ipsos  in  prceteriiuin  fneranl  jtidicvta. 

le)  Suppleudiiiii  videliir  id  iinponcre,  aul  qu:d  si- 
mih;;  ;ic  deinde  legcndum  e^so  ,  ii(  veiiiunl  pro  jiuti- 
cibus,  hoc  esi  cuiii  jndices  esse  dcherent,  i:«ii  dcfcn 
sores  aiit  lei :  ct  id  voliieiiini  co  tempoie,  qnodelen- 
sio  eoruin  non  valebat;  qnod  nnii  jaiii  ad  Oiieiitalcs, 
sod  ad  Aihaiiasium  ac  socios  relerciidiim. 


S\NC'II  HM.ARll  F.HSf.t);-! 


|16K 


(|iiaii)   aotibus  ^u>>.  {u)  lloc  itaquc  iiefas  t|uoninni  A  ^fW.  elOssio  liinriint.  ni  (lu  %<  o  lailii  daninaios  ex- 


niiiu>|)iatn  receini  ecclesijsiica  disciplina ;  (lu.csitniu'^, 
dileciiftsinii  Fratres,  u!  scelrrataiii  poriiicift:  coiiaius- 
(|Uft  morliferns  pcrdiioruni  nobiscuin  eii.ini  i|tsi  dain- 
ni.-iis. 

15.  Quati  toti»tniii-ntet  nim  iit  quo%  dnmnaveraiU. 
—  r.teiiiiii  cuin  atlliiio  css(!t  epi^cnpiis  Ailiaiiasiiis  , 
Asrleiiam  Jopositum  siia  siMil<'Mii:i  i|>se  (A)  dainua^il. 
S>-d  el  MarcellUi  siniihier  numi|ii:in)  coiiiiiiuniciivit. 
Pauliis  vcio  Ailiaii.tsii  rnposiiiiini  iiiliTrnit,  maiuiquc 
propria  scnleiitiiitii  srribens,  cum  cxiens  cuiii  cliam 
ijise  damn:ivit.  Kl  r|iiKiiidiu  <iuisqiie  eorum  episcopus 
fiiit,  sua  indicia  coufinnavit.  Sed  ctim  divcrsis  c\ 
causis  divcrsi!<qiie  iciiipnrilius  singuli  coruin  iJij^ne 
de  Ecclcsia  suis  nrc  nieritis  pcllerenlur,  inaicrem 


( ludcicnt,  iie(|iic  |iei'c.iiorit)iisc(inuniiiiic:iri'nl:  deiiide 
iina  notiiscuin  niidire:ii  ca,  qii:r  a  patrijius  nnslris 
coiitra  ipsiis  iii  pr:vicriliiiu  fnpraiii  jiidicata  (nain 
liber  Marcclli  iinii  i'\^pecl:ib.'it  acciisalidiicni  ,  |icr  sc 
cnim  apcile  !i:ciciicus  nosce'ialiir)  :  cl  nc  lalsis  sni;- 
p^c-tioiiilins  crcdcrciil  ,  {i\  nini  cnriini  niiis(;ii:im  pra- 
vi'iinaiii  inemcin  pioptcr  lociini  cpisciip:iius  oUscn- 
r:ini.  At  illi  conlr.i  Iixc  resisicbant :  (iiiii  nit.oiic, 
ncsciinns.  Ni^c  se  vohicnmi  ali  ipsoniin  cotnmniiiinie 
secerncre,  coiifirinaiilc'-  Marcelli  lucretici  sccl:im  :  cl 
racinora  Athanasii  c;clcriiriiinf|ue  scclcra  lidei  (iccie- 
siastic.i;  paciqiie  prTponnbanl. 

16  His  ii:i(n;c  cngiiitis,  nos  octoginta  (/)  episcopi, 
qui  proptcr  p;:cein  conlirmandain  Ecclcsia-  ex  divor- 


concordiain   una  coiispiratione  feccniiit ;  dnnanies  B  sis  longinifMisqnc   provinciis  cum   ingcnti  exitu   ct 


sibi  quisque  delicta  ,  qua;  cuni  cpiscopi  essent ,  nro 
anctdtitatc  divina  damnarunt. 

14.  Sardiceiiiix  eoncilii  initia.  —  Namque  qiioir.um 
Atbanasiu.s  in  ltA!i.'.ni  ot  Gnlliain  pcrgens  sibi  judi- 
ciuni  coniparavit  ;  post  niiirtciii  aliqitoruin  .'iccus.tto- 
nim,  tcstiani,  jiulicnniqiic,  c:  crediilit  posse  se  denuc 
(eniiiore  ainliri ,  ()U(>d  cjus  nagiiia  veiusias  lemporis 
obsciirarct.  V.vii  consciisuni  tyininodantes  non  recie, 
Julius  iirbis  Roni;i!  cpiscopiis,  M:ixiiiius  (Haxiini- 
«iis  Trevii'.)  ci  Ossius,  captcri(|iie  coinplures  ipsornm, 
cniicilii:ni  apiid  Serdic:.m  ficr;  ex  iiupKratoris  beni- 
gnitaleS5S*"™P*s'""''''  Occnrriinusad  Scrdicani  lit- 
ferisimperatoriscoiivenii  Qiio  cnm vonisseinus.didi- 
ciniusin  media  ecclesia  Ath3nasii;m,  Maneiinn'.,  om- 


hbore  ad  Seriiicam  vcnerainus ,  videiitcs  liX'C  non 
sinc  lacrymis  fcrcliamiis.  Leve  eiiim  non  erat,  qiiod  a 
sc  eos  dimiiiere  omnino  negabant,  qnos  palres  nosiri 
nicriiosuis  pro  criniinibus  ante  damnarunt.  Ilis  iia- 
que  coinmnnic.ire  nefas  duxiinns.  neqne  cum  profa- 
nis  voluimns  saiicta  bomini  sacramenta  niiscerc , 
8erv,-.iites  et  lenentes  rcgntam  ecclcsiasiica!  disci- 
plinae.  Natn  ut  supradictos  Ossiiiin  a  se  Protogencm- 
qne  non  dimiticrent,  (p)  conscicntia  lorle  mala,  Q57 
qu;iin  sibi  eorum  uiius:iiiisqtic  debcbat  nudari  aliquo, 
quam  ad  [lalani  (icri  msgnopcrc  pertimesccbant :  nuc 
sic  in  ens  andebat  eornin  nliqnis  senlcnti.iin  dicere  , 
iie  e!  se  ipsc  damnaret,  quod  illiscontra  iiiierdiclmn 
cominuniussenl,  quibiis  communicare  nullo  gencre 


nes  sccleratos  concilii  senteniia  jiulsns ,  et  inerito  C  opor;erei 


'jingiilos  prosuis  facinorilius  i>ra;daninatns,  cuni  Os- 
sio  et  Piotogenc  sedere  siniul  el  dispularc,  ei  quod 
est  dcieiius,  divina  niysteriii  eelebrare,  Nec  confun- 
dcbatnr  Prntoj;encs  Serdice.  episcopus  cominunicare 
.Marcello  li;ireiico,  ciijns  ei  seciain  cl  reprobuni  sen- 
snni,  iii  coiiciliri  (c)  i|ualer  sentRnliis  episcoporum 
siib>cribeiis,  propria  voce  ij.sc  u.amnaverat.  Undc 
iiianifcstnni  esi,  quia  sesc  ipse  sun  sentcntia  condens- 
iiavit,  ciim  sc  illi  commttiiicai:do  participem  fecit. 

15.  Orieuialiuin  conaiut  vt  Athancsium  ei  uliot  a 
sijuodo  ejiciant.  — Yeraiii  nos  teuentcs  ccc!esi:islicaB 
regul*  disciplinam  ,  et  volcntes  iniscros  iu  aliquan- 
Ktjum  (d)  vivere  ,  mandavitnus  illis ,  qui  cuin  Proto- 


17.  Vcrum  nos  iicnim  illos  atqne  itenin:  rog.iba- 
iniis ,  ne  linna  soliiJafinc  concotsreni ,  ne  subveric- 
reiii  legem ,  nec  jn''a  divina  inrbarent,  ne  cuncia 
ciinfunderent,  atque  traditionem  Ecclesiaj  ne  quidcm 
modica  pace  (f.  partc)  frnstrarcni  :  sed  nec  novam 
scclam  inikicerent ,  aui  Oricnialibus  cpiscopis  conci- 
liist|iie  sanctissimis  de  Oceidcnls  vciiientcs  aliqoa  la 
jwrte  pryponerent.  At  illi  conira  dcspicieutes  b;vc, 
nobis  niinaliantur,  ct  se  Ailianasium  el  csetfros  sce- 
leratos  vindicaluros  polliccbantur.  Qiiasi  vero  aliud 
faccre  ,nut  diccre  posseiil,  qiii  scclcratos  omnes  .ic 
pcrdiics  in  siiiiin  cunsortiuin  reccperunl.  Pneierea 
iiigenle  hoc  tuniorcproponuiit,  audacia  potins  ac  le- 


(rt)  Faber,  asierisco  posito,  quacdam  hicdec.sseno-  D  rius  cx  sola  illorum  (idc  asscruerit,  fragm.  ii,  n.  21, 
t.-ivii.  luligra  tanien  nidiis  videiur  seiitcniia  ;  nt  Oc-      ut  ibiil.  inonuimus. 

((•)  (Juid  siiii  velit  illiid  ?««.•«•,  nnn  lacile  dtxens; 
cuiii  llilarius,  fragmcnto  siiperiori,  luiin.  '2'2,  :>nirniet, 
;i,'((/nm  H»u;nai;i  adversu$  Han-etlum,  praier  cjih  (jUie 
S^ndicenhibiis  eni  dissuluta  teiileiiliis,  deiueept  tynodum 
[uis!<e  coiilrr.clnm. 

(d)  Forlc,  rciiioiicri»,  vid  remolos  mere. 

(.■)  Mcndosa  lcclio  sic  potesi  cnrrigi :  Aain  eorum 
(•vi^que  priinitiiuwm  meniein  .  .  .  occullabal ;  vcl,  (■««• 
curii;»  iiuitqite  .  .  .  occullarel. 

(/■)  Siicratcs  lib.  ii.  c  iO.  ei  Sabini  lide  recensel 
t.iiiliini  scptuaginta  sc\  ,  iiec  babeutur  infra  uisi  73 
siibsiriptiuues. 

((/)  In  nis.,  <•'»«  Kicnlia.  Plenior  sie  esscl  lijrcscii- 
lfiii!.i:  (."iDi  riiiW.,i  firie  mala  firoliitebnntur,  (;nii  («• 
rnm  i(iiii«(/Hij(;m'  Umttul  uuduri  abuliquo,  t/iK»  fmlnm 
ficri,  clc. 


Cideut:ilcs,  (|iii,  iiiiiii.  10.  noii  tani  pro  Atliaiiasio, 
^ttoni  pro  suis  nclibus  laborwe  roepis.sc  dicli  suut,  co- 
(Jeiii  sciisii  niiiic  dii'aniur  iinn  taiii  illius  ac  sociorum 
aciibus,  quani  suis  niisereri. 

(b)  Cnndeiiinaiioiiis  b<ijii«  niilliiin  csi  aiit  apiid 
Atiiannsinm.  aut  aimd  alois  sacr:i:  liistorijj  scriptorcs 
vcsrujiuin.  Ncc  vcri  vidcinr  siiuilc,  ni  Ailianasiiis  As- 
cli-pain  dainiiavriit ,  qiicin  leprcliciidil  niisijuain , 
|iais:in  la.iililiiis  cxinllu.  Ejnsdcni  lariii.c  ceiisciid.i 
SUiit,  i|n:c  dc  Maicelln  ct  P:iiil(isilbjiciiii>tiir.  El  Paii- 
liini  i|nideiii  ,  piiiisqiiani  ali  ciiiscopatii  dejiccrciiir  , 
Sfciiin  coiiiiiiiiiiic.,s-e  salis  iii.licai  AtlianasiiK  :id  So- 
iit.  p.  81'».  Iliic  nosira  an^;(liir  sus;  icio,  iir  for.c 
.\riaiii,  Sirniio  rcscnbcnlis  ilc  ilini.ialiunc  1'lioiiiii. 
Atliaiiasiuiii  :i  Mircclli  i;iiniiiiiini'iiic  so  ab^^liiicro 
iiicnilacitor  inscriicriiit .  idquc  paiito  crcdulior  llils- 


EX  OPEP.E  HISTOP.ICO  FP.\r.MKNTL'M  !!! 


670 


iiii-riiato,  qium  lc^jitima  rati<Jiie  possessi.  Vidciites  A  Yulftianiiis  laliiiu»  aliqiiaiido  oonjiii.^'!  :  iique  vuls;i>, 


cniiii  quoil  ii,  qui  (J;iinhatos  rccipiunt,  in  oUcnsain 
criiiteiii|ue  incurruiil  ul  viulatures  ccelK&iium  lcgum; 
tali  aui-liiriiaie  juJiciiira  constiiiieio  conaliantur,  ul 
se.^e  jiiJires  judiciim  dicerc  vellem,  :itquo  eoruni, 
uui  jam  cum  Dci>  biinC,  si  ra!<  cst,  sentcnliam  refii- 
cart>.  Nds  vero  rogaliiiRius  ilios  pi:r  plurimcs  dies,  iit 
.1  sc  d.imM,:ti>s  abjiccrent,  ct  su  Eiclcsi.c  sanct»:  con- 
jimguicut,  atque  |Kitiil>us  vcia  direniiljiiB  cimseiisum 
acconiinoitareiit.  !)ed  illi  sc  lioc  Jactuios  ouinino  nc- 
i;abaiil. 

18.  Dcteq^itot  ex  ritniqne  puite  Mareotam  mittendus 
propoiiunt.  —  AUercaniibiis  igiiur  ucbis,  emcrsenmt 
qiiiiiqiie  episcopi  e\  panilius  iiostris  ,  qui  sinjersiilcs 
dc  scxtu  nunicro  eorum,  qui   ad  Mareoi;!m   dircrti 


oiiiiiibiisquc  geulibiis  (f.  lioiiiiiiibusqiic  :.,caiililMis) , 
id  qiiod  inttr  iios  fiicrjl  refLnebant,  pro  veris  faisa 
Hiigeiites;  iiec  discrirdiam  inier  iios  ci  causa  Oei  or- 
lain,  scd  ex  liiim;iiia  |ii\>;suiii|)lioiiC  iiAirabaiil.  bi\i' 
nis  hnm.ina  nii.^contes,  et  ecclc-iasiitis  rcbiis  priva- 
las  adjuiii^eiitcs,  civit:ilis  nobis  coiiceiiiiim  sedilio 
neiiiqna  connaiiiiil,  <lii:ciites  nos  {^ravom  scliismaie 
civil.iti  i!iip'ir'.assc  iiijunim ,  nisi  illi> ,  qiioJ  iicl':is 
eral,  coniriiuiiicjrcmus  :  el  li:i'c  rr<'qiieiitbr  acilaina' 
bant.  iSus  eniin  oniiiino  illis  c<iaiiiiuiiic.<re  n^iiiiiiiiiis, 
iiisi  eos  quos  dainiiauinns  prnjcc^s-eni,  el  dignum 
boiiorcm  (.'oiailio  Orienlis  tribii(;r<;iil. 

20.  Qiwi  icekttos  iiradtcanl ,  coMi/iiuiiism:  donnlos 
cste  conquerunlur.   —   (Jiia!    vcro  ipsi  e^'Criiil,  vcl 


fui;ranl,  reinanseraot,  ei  lalem  illis  oplionem  pro|jO-  }}  quale  concilium  liabuerint,  lilnc  addiscere  poicrilis. 


iiiint  :  niiiicndos  esse  ex  utioque  concilio  episcopos 
aliquos  ad  loca,  in  quibus  AUianasius  scelura  flagiti:i- 
quc  conimisit,  ut  sub  teslilicationc  Dei  cuiicta  fidcii- 
tcr  scnbereui;  el  si  falsa  iiiventa  lueriiu  qux  conci- 
lio  nuniiavimus.  ipsi  damnemur,  nec  inipcraturibns, 
ncc  concilio ,  nec  cuiqnam  episcopo  conqueramiir ; 
qiiod  si  vcrum  conslileril  quod  ante  dixinnis,  .'.d  nu- 
merunt  nustrum  es  vobis  quos  delegisii.s,  id  csl ,  qiii 
Allianasio  post  damuationcni  communicaveriml,  scd 
eteosqui  AtliauasioelMarcello  f.iutorcs  delensores- 
que  siint,  espoiiamus,  nec  imperaioribiis ,  nec  conti'» 
lio,  65S  "*^<^  cuiquam  episcnpu  aliqui  veslruni  cun- 
querantur.  Uanc  opliunem  a  nostris  proposilam  Os- 
sius  et  iVotogenes  omnesiiue  eorum  socii  suscipurc 
timueruiit. 

19.  Sardicce  congregaio»  ia[amant.  —  Immen.(:a 
aiiieni  cnoQuxerat  ad  Serdicam  muliiiudo  bcelcral<i- 
rum  omnium  ac  perditorum,  adveiitantium  de  Con- 
staiitiiicpoli,  de  Alexandria  :  qui  rei  iioinicidioriim, 
rei  s.ingiiinis,  rei  ca'dis,  rei  l:itruciiiiorum,  rei  prasd;!- 
riim,  rei  S|)ulioriim,  iiifandurumque  omiiiuin  sacrile- 
gioniiu  ei  crimiouiu  rei ;  qiii  altarii  confregcruiii , 
ecclesias  incendenint,  domosque  privaturum  compi- 
laverunt ;  profanaiores  inysieriDrnm  Dei,  proditores- 
qiie  sacraiiieiitorum  Chiisii;  qui  impiam  «celeralam- 
qiie  lixreiicorum  ducirinam  cootra  Ecclesia;  Cdem 
asserentes,  sapieniissiraos  prcfbyleros  Uci,  diacones, 
sacerdotes  atrociier  demaciaTcunt  :  et  eos  omnes 
secum  collectos  in  suo  convcnticulo  li.ibueruni  Os- 


Nain  Protogenes,  sicui  sujira  diximiis,  apud  aota 
a.^aibeiiiaiirans  M;:rc^'lluiii  ct  P.niiliim,  postca  eos  in 
couiiiiunioacm  suscepil.  Diooysium  vero  (u)  ali  Elica 
prcvincia;  Aciiair.  quem  ipsi  expusueiunt,  io  conci- 
Iln  babiicrutit.  Si:nul  secuni,  ci  exjioiientcs  ct  expo- 
siii ,  juJices  ct  rei,  coniniunicanies  tiiysleria  divina 
pertr;'Ciant.  Bassiiin  autem  dc  Dioclctiaoa  civitaie 
iii  lUiijiiiis  sccleribusque  detecium,  et  nierilo  de  Sy- 
ria  deporiaium,  oriiinaverniit  episcopum  :  qniqnvi 
apuJ  ipsos  scelcralius  vivens  deiecius,  ct  ab  ip>is 
daninatus,  cum  ipsis  hndie  videtur  esse  coiiinnctus. 
Et  quia  io  (fci  Tiics-aioiiicensis  Proi.igeni  @59  f'"<'" 
qucmer  nrobra  :iniUa  cnminaque  nbjecit,  quwi  diceret 
illum  cmicubiiiiis  ei  lubuisse  ei  bab<jre.  cui  coninuini- 
C  carenumquam volnil,  minc vern  in amicitiaro  receptus, 
qiiasi  pcjorum  c.msortio  e.tpurgaius,  a;iud  ipsosliab.?- 
lur  ui  jusius.  *,sclepas  antem  ,  cura  ad  Cnnsiantitio- 
P';Iim  civitaiem  propier  l'auluin  veiiisset,  pusi  im- 
manitaiem  renim  airoeiiitemque,  commisit  qu;Ti  me- 
dia  in  ecclesia  Cfnisianiinopoliiana  ge^ta  sunt,  posi 
mille  buniicidia,  qua:  altaria  ipsa  limnano  5an',.'uine 
coiiiquinaverunt,  post  "iierteclioncs  fratrum  ejLMuic- 
tioiiesquc  gentilium ,  hodiequi;  cum  l'aiilo,  cujiis 
caiisa  h*c  gesta  suni,  communicare  non  (es^at  ;  scd 
el  iili,  (i.ut  per  A^^clepam  Paulo  cnmniunicant,  acci- 
picntes  ab  eiKJem  sci  ipia  ntque  ad  illum  mitientes. 
Ex  hac  igitur  cojguiaiione,  atqnc  ex  perdiiurum  coii- 
gregationc,  quale  riomerit  celelirari  concilinm,  in  qno 
ilitgitia  sua  non  lam  pmiiebant,  quani  agiiosccliant? 


sius  el  Protogeiies;  eosque  iionoranlcs,  uos  omnes  D     'H.  Uu  admisceri  detrectani.  —  Non  enim   secun» 
diacones  et  sacerdmes  Dei  dospiciebnnt,  quia  nec  ipsi      dum  (e)  nos,  qoi  eccIeMis  sanclissimis  pra-sidemiis, 


(a)  Sic  ms.  Piilioeanns,  quomodii  Labbeus  haud  dii- 
hic  scribendnm  cs^ediiiit.  Iii  ms  Keiiiig.  'lui-ni  viiiit 
Sirni.  c.\>tal  nb  Eiiea.  F;ib.*r  eili(ler:ii  ub  Edic.i.  Su- 
periiiribus  Sanlicei.sis  litUTis  duu  sulisciibimt  Dio- 
ny^ii,  uiiiis  ab  Achain  de  Ligiiedon.-AUii  ab  .\rcnida  de 
Etidu.  Pra;Uie>  Alli.inasins,  Apolog.  p;ig.  b^JS.Dio- 
iiy>ii  a  Leida  h  A/tot  iiieiiiinil 

(6)  Iii  iiis.  Sirm.  Tessulonicemi  Prologcnis.  Si  Inco 
Protoyenn,  mutato  ut  s:i'pe  lit  i  in  e  teg  itiir  Protog?.- 
ncs;  elfic.etur,  non  episcnpinii  Thehsal.in  Pn.iogeni, 
sc(i  Prnldgeiicm  ('pisc"po  Tlies»alon.  imilia  rriiiiina 
oUjcciSx'.  Apiid  L»l<beum  ex^-iat  Joawies  'fliessnloni- 
leiisit,  et  iii  marg.  T/icssjfunif^iisi.  Qu'jd  sit  biijiis 
Tlie.ssaloiiicensis  episcopi  iioiiien,  non  consiai.  Emi- 


cnit  quidcin  in  Tyrio  concilio  Ab-xander  bujus  civiia- 

tis  e|iisc(ipiis  :  ac  piaiierea  AilianaNiiis  Apol.  ad 
Consi.  pig.  6"J2,  Ercniiuiii  Tbes.-ialoiiicenhem  mc- 
uiorai,  cui  vis  in  Mcdiolan.  c.iiicili<>  ill.iui  sit,  dnnoi' 
ab  Atliaiia!.ii  comniuiiione  se  ri'Cc-;^iiruiii  proniiiierel. 
Scd  iniiluiii  noviniiis  Jdanncm.  V.x  ainbgere  licet, 
quiii  bic  iiitm  noietur,  qui  in  Saidicciisi  syiiodo  Oc- 
cidenlalibiis  jiinctiis  suliscribit,  nnii  Joiinuet,  ^ed  /1«- 
tliiusa  Miicedonia  de  Thessatonica.  Foituetiain  litieiae 
10  iioii  su'it  prlma:,  sed  po-trcinKt  iioiinnis  episcupi 
Tlifs^^nlnnicRiisi^.  Ai!eoi|iie  niliil  vetai  qiio  miiius  le- 
g:iiiir,  AelMu  T hessaluniceiw  Pr.itogeiui,  eic, 

(c)  Ilic  desidci-jtur  eos  :  ac  p:!;  tca  bis  ripeienduni 
cssct  vcilmni  aiiinijs ;  piita,  pon  enini  secuiidum  eo6  (nl 


(171 


S^VNCTl  IIII.ARII  EPISCOPl 


(;72 


liupuli^quc  reciurcA  suiiius,  donaiitcs  o(  dimiuenies,  A  iraditione  discedere  iion  poBSuniui,  <\\m  nec  Ulein 


qu;u  ub  i^isis  nec  dinailti  utnquain  poisunl  iiec  d»- 
nari  qniqttc  eiiain  Marcellu«t  AthaHibi<>CiL'ieriM|iie 
icclcralw  flagiiia  blaspbeinia.H,  quee  nefas  lueratdi- 
niilUTC,  conduiiuiuitl  :  ctiui  scriptiini  sit,  ^i  fjeccuve- 
rii  homo  iit  liominem,  onibuiu  pro  eo  ud  Vominum  ;  si 
autem  in  Deiim  peccavitii  lionio,  ^iiis  orobil  pro  eo 
( 1  Reg.  II ,  if) )  ?  i\  os  aiilem  lalem  consueltidiiiem  non 
habemus,  wc  Eccleiia  Dei  ( I  Lor.  xi ,  16).  Scd  ncc 
lia;c  tloccrc  aliquus  p^iiiniiir,  ncc  iiuvas  iratlitiones 
iiiilucerc  :  ii»;  proJiiorns  lidci  iraiiiioresi;ue  Scriptii- 
ruruin  diviii:irniii,  quod  lUfTus  est,  dic.iitinr,  ite  a  l>o- 
iitlno  et  ali  lioniiuibus  contlctniuMnur. 

•i^i,  Schiunalt$  invidiain  in  Ucctdenlalet  rejicinnl.  — 
Ycrutn  illi  supradicli  eiiain  li;cc  adversiis  nos  iii  iclii- 


auctoriiatoni  8uni|it.it  Eeclosirt,  ncc  lalein  polcstaiem 
a  l)««  ucce-iiit:  8W|>r:irtteios  '.ul  lioniirorn  digiillatem- 
que  l',oclcsi;c  ncc  ipsi  cuwipimits,  ct  sascipieiites  di- 
giic  daiiiiiaiiiiis.  Sed  net;  nlr<):i,  qiil  aiii  nlliu  aiit 
posica  nuTito  ilainnnH  siini,  in  Kcclesia  r«cipinitis, 
«illt^orcitlcs  l-^gi^us  Oei  tndilioiiiliMsiiiie  paicrni-i  !»t- 
que  ecrlfsiastici»;  disciptiiiis  ,  creil««Tes  pr<iplicl:c  di- 
Ct-nti  :  Nol.i  Iransgrtdi  lerniino*  cltrnos,  quot  poiuc- 
riiMi  jiniren  lu':  {Pror.  xmi,  28).  Qunrc  nos  nnmooatn 
in;>  3oliil:ii|iio  ci<ni;ii'iniiis  .  s  d  niagis  ea  quo  siint  a 
parcmibus  conslitiil:»  .teivamus. 

24.  Qfibun  ui^ja^jdam  rcnrcanl  cnf.w.unicticm.  — 
Posl  mtitia  ij;it,ir  ,  dtlecilsFiioi  fr.ttrcs  ,  h:fc  vohis  cx 
nperto  miindnmiis,  ne  ouis  v<»siritm  ali  .-iriijno  Circiitn- 


iialwniur    Ki  quontani  scicbant,  nos  non  possc  sibi  R  vonttis  aliqtniido  Cimiinunicet,  id  ct,  Os^io,  Proto- 


sccle^loriim  (o)  beneiicio  comtuuiticarc ;  es  scriplis 
nos  Intper.itoruiii  lerrere.  putaltanl,  ut  invitos  ad 
siiam  cuiumunioncm  iralicrottl  -  et  (0)  S()cciabant 
dividi  lolius  niuudi  f  rofuudc-n  licclesise  xlcniamquc 
paccm  piopler  Aihanasium  el  Harcclliun  ,  propter 
qitos  iimuon  i)untiiii  blasphcm.iltir  in  gcnuliu.s,  qnos 
oporiebat,  siin  se  allquid  tiraons  Oei  habui.sseiii,  nc 
turlK)  islo  qiii  per  ipsos  iiai-ts  cst  permancrci,  a  sua 
pravissiiiia  prajsuiiipiicnc  v;;l  sero  uifctdcre  ,  ne  ip- 
sorum  causa  contra  sese  scindcr^^iur  Kcclesia  :  aut 
si  In  iis,  qui  pro  ipsis  cerlant,  mc|.u;  Ot'!  cssct, 
eiia-usi  iiiJiil  esse  damuabile  apud  ip.sos  inverireiur, 
000  tameu  ct  quod  priqucr  ipsos  juilss  Ecclesio) 
scindiiur,  ei  propier  itisatiaii!  rabiciu  ctipidiuitemque 


pt'ni,  Aiban.isin,  Marcello,  A.sclcp;v,  rat;;i),  Jnlio  ; 
scd  nec  cuiqnam  dnmnaiornm  uo  KCclesia  sancla  re- 
jeetis,  neqnc  soriis  ipsornm,  qui  rllissive  persesive 
pcr  scrip'.»  coirnmmicam.  Quin^  ncc  vos  ad  illos 
scribere  nmqnani  tlcbclis,  nec  ab  ipf.is  .^.eriptn  sitsci- 
pere  Jam  quodsnpcrest,  ■oramt^s  Vos  ,  d>lccl)$simi 
Fraifos,  nl  unitali  Kcclcsi;^  ecnsniatis  ^t  pnci  perpc- 
lurp;  ssncios  cpiscopns  cl  g:wis,  in  quihtis  et  ftdcs 
iiiicgrs  ci  sancla  sit  viia;  abhv>rienlei  cos,  qui  pro 
rriminibus  sut!»  nb  episcopatns  lionnie  discinctt  Pnnt, 
volunlqne  iierum  recipere  lacani ,  qtres  digia»  pro 
sttis  6G1  facinoribus  amiwuni  ■  mr.^isquebosexsc- 
crimlni,  .quus  pnsl  facinui  viiiclis  p<'jora  committere. 
Npc  Pominum  andiu;'.!  dicsrit;*!»  ■  Peecasn,  quiesce 


Ituiiorum  pax  profunda  subvcriiuir,  exsecrari  eos  ac  C  (Eccli.  xxi,  1).  (rf)  Inliibere  ncsciiinl  citim,  ei  forliO- 


|icrhorrere  deberciit. 

■25.  EccUsice  neganl  oliin  dtposito*  re.uiluendi  potn- 
iiutem.  —  Ciint  ilu  rcs  currbrc  yider-cmits,  ad  suam 
patriutn  rcgredi  iiostriiiD  unusquique  decrc-ii :  pla- 
ciiiique  iiobis  (e)  ds  Seriiica  scribcrc,  et  e:i  i\\iii 
gcsta  suiit  uuniiaro,  nosLrainqiie  scuteniiam  decl.i- 
rare.  Nus  euim  AlliannsiuMi  ei  iMarccilum ,  qni  in 
Dumiiium  ucpie  bi:tspiieinaulcs  scclcrati  vixerunt, 
expositus  olim  aique  dainiia!0>«  iton  po.^^sumuh  ilcrum 
in  cpiscopalus  bo:i'ii°ciii  .siiscipere  ;  quiqtie.  crticiri- 
gcntes  verum  ( |".  iterum )  liiium  Doi,  aiq.ic  iiiuiit  ile- 
nuo  pubiicaities,  accrbis  ;ci'bus  conli.xcruni  {Uebr  vi, 
C).  Altcrcuim  ipsoruiii,  blasphemaiido  iu  iilium  bri 
al(|Ue  in  ejn.s  regiiniii,  xU-rita  morte  morioiis  esl  se- 


rcsde  sccl^riliiis  efCciuntor  :  ei  quanin  pliis  ii;  g(ir- 
giiem  vii.oriim  mergiini,  lairlo  p!iis  (irbi.'i:i  silbvor- 
luiii.  SeditiOiiitJus  V;^can4es  ,  bell.i  i>e;scciitinncsquc 
accrrinfts  sanciis  Ecciosiis  injenmi,  et  tyratinico 
iiior;^  populos  I>'iMiiiii  i;i  suuiii  dom'iti«ini  capiivarc 
CdoleMdusI. 

"23.  Perperem  tantam  syiiivdum  eoaciam  vc^fWl.  — 
N.nnnua  cx  hisiobus  iwssimo-;  conim  con:i:ns  sgiio- 
si'iie,  (jiiaiRlt)  latcni  lOiiiido  icmpe«tfllii.pr>ic;'llaiii  in- 
diixcnint,  01  OHei.tei;»  pfope  loiuni  Ocoideniemqnc 
tnrliaiettt;  ui  rclin.-inentes  singnli  ecctesissiicas  cu- 
ras,  popiiUisqtie  Oei  deserenl(>&,  ai  iiie  ipsflm  Evan- 
gclii  doclrii;an»  postpmienies,  de  Irnginqim  adveni- 
rcinus  senes  a;taie  graves,  cnrp.itc  dohilcs,  iegrliti- 


iiicl.  Altor  in  corpus  Domini  (arfdi;,  ei)  niysieria  ejus  D  dine  infirnii  (iralieliamurqno  pcr  divers»,  n.'sirosqne 
pro[iliano  mtire  airocitcr  p' ecans ,  cxieraque  nagiiia  .Tgrotanles  in  iiineribus  descrebainns  priipier  pcr- 
iiiiiii;iiiiirr  HLTcns,  cpisci>|.,niit' senienlia  cjt;cl;is  est  paiii'.)';  seelesios  ulim  dignc  daiuii.ii.is  ,  primitus 
aiqiio  damiiaiiis.  tjuuinobici;)  ipionDm  a  parentuiii      Ecclcsi.e  coiiira  fas  appctciilcs )  ■  geralqtte  curam 


csi,  ad  tnorem  iMiriiiii)  iios  (i»i  ^ctksits  sdiicinsiniispnc- 
tidcniu».  popiilifque  rcilo.er,  tunius,  .miiKU)  donniitcs 
el  dimitUnles.  (ftiis  (it>  ip<s  ( scciiiidi:in  cccleslastic;c 
df-ctplin:»  l''gcs)  ii^c  dimilH  ;if;.:ii(il,  i'IC. 

(«)  floo  esi,  lieiiclicin  ciiinmim^onis  ac  pri>tJnflc  di- 
gnit  ilis  seelcsils  induliO. 

(b)  Fibcr.  asloriscn  bic  apjiosiloquasi  aliqttl.Me&it, 
legil  pnsica,  fpecliibunl  dividi  tolius  mu.idi  tirofun- 
ilnm,  clc.  I*rn  profimdHm  ,  co  faciliits  po-.ti.niU''  pru- 
funliini,  quoil  niiii  recurratpiu  pro(unJit  tulnu-riitur. 
N:iiii  «;i/r(«6iiiii  pr.c  sc  fcrt  arrhetypiis  nii.  Ditde  iatti 
Hi'i".ii  iiili^ro  liKheiur.  Krcletiiaf  inlius  mnndi  pro/nn- 


dnin  a-tcrHan,q::e  paceut  dtvidi  tiieciabtnt ,  eic. 
Prcxiiiic  !^iri.!.  ex  tns.  Remif .,  per  qutis,  iiuii  piopier 
qnos  lcgil. 

(r)  Non  an.lcnl  dicere  de  PWlippopolt.  Rcd  hic 
impudcntcr  mciiiieniibus  iides  ntenlo  iiegcturin  i'.c- 
lcris. 

(rf)  Sirni.,  /HWiifsiniii  enim.  l*ilh,  nit.,  iubtrt  vel 
}<ib're  neicluut  i"iiin  .  ci  qu(>  ronlVcil  Fiber  inliibtre, 
cic.  Saiis  iiiiclli^itur  tiuid  sihi  veliiii,  cui  vorhum 
ip.uin  qiio  usi  sitnl  noi»  «■'.rlo  piirsp^.ia'».  .'tqun  ad 
coriiin  seitteiiliatit  perltuebuut  i;ui««fiti«,  inii  inAi^'* 
»(•,  vcl  st  roniin.-re 


G75 


KX  OPEllE  HiSTOKitO  FnAGME.NnM  111. 


G~i 


(li:  iioliis  iiiiperiuni,  atque  religiosi  iniperaioreK  ,  tri-  A.  "'"s  ali  iis,  '|ii(  vi.lf^lisiii  EcclcsiT  collKilirai  rcgclam 


litMii,  vl  diiccB  dirissima  repiil)lica  ile  opi^coporuni 
viu  !>iaiuqii«  cserccreDiiir.  Se<J  iiee  popiiii  silent. 
Omiii&ctciiiiii  fiaierxiiHS  OHinibus  in  proviticiis  sus- 
l'Ciisa  «c  fioliiciia  ex^ctil  iii  queiii  tineio  lixc  nia- 
iorum  procella  succetJat:  cursusqiie  ip^  publiciis 
allrilus  .id  niliiluin  «ieduciiur.  Ei  quid  plurilHis?  Or- 
Iu3  occasusque  inuudi  prupler  uniiiii  vel  duos  pnu- 
cosque  !>celerato&  iinpio  seiitifnics  el  lurpiier  viTeit- 
tes  fujidiius  reriitiir,  el  dura  ^xvaquo  teiiipestale 
turbatur,  luqiiiljus  nulla  rcligioni»  sciuina  resede- 
ruitl :  qu;e  si  liabuisscnl,  iinitarcniur  prophetaai  di- 
centem :  Toitile,  et  miiiite  me  vi  mare,  ei  tranquitlabil 
mare  a  »c(i<,  quando  hwc  Ifwpetlas  propler  tJte  facta 
cat  {Joita:  i,   li).,  Scii  idco  lia:c  iion  iiiiiiaiitur,  quia 


sua  pnvii,»ie  tiirbare.  Scd  •lul"  ocilos  halicntcs  ti- 
iiiorem  Oci,  juiticiun»  rhrisf!  veniin  et  jusluin  coii- 
sideraiilcs,  milliu?  personam  srce-pinnis,  nequc  ali- 
cui  pepercinius,  quo  ininns  ccrle.-iiisticam  discipli- 
naiii  servareiiuis.  UudeJoIium  iirbis  Rntiia;,  Ossiiiin, 
ct  Proiogeiiem,  et  Gaiideniiimi,  et  Mixiininuni  aTri- 
veris  damnavit  omne  coiiciliuin  seciinduin  antiijnis- 
siniani  legem,  ut  auctores  conitniini.inis  Marcelli  et 
Athan:)Sii  c»;ieroruniquc  fccleialonini,  quiqun  cliain 
liomicidiis  Pauli  Constantinnpotiiani  et  cniencis  acii- 
bus  ejuscommunicaverunt.  Proiogeneiii  nnmque  essc 
anuihematizatuni  iina  citin  Itrarccllo,  subscribciido 
frequenier  seiitentlx  in  ipbiiiu  vcl  in  ej;is  lilirum  in- 
laiae;  «xuiqiie  eiiain  in  Paulum  Constaiitiiio|iiiiiianuiit 


iicc  justos  S0(|uuntttr:  ila  aiileiu  scekrjiioruiii  om-  g  sefilciitiaii!   dederunt,  el  illi  postca  cominuiiic.ivc- 


iiium  duces  qiijsiuul  Eccls^i.e   principatum,  quasi 
aliqiiod  tyrauniili^  regnuiu. 

2(i.  Ju(t\cia  iynudorum  noa  relraclanda.  —  Ncc  hoc 
propter  bouuui  quoque.  jusiiii;B  iiHjujruut.  Nmi  cniin 
Rcclesiis  cunsulunt,  qui  lege;>  jui^aquc  divtna,  (ei) 
cxleiuriiiu  decreta  dissolvcic  percouantiir.  Propter- 
ca  lianc  iidvilalem  mulicbantur  itiduceie,  quani  bor- 
ret  veiiu  coiisuuiudo  Ccclusix,  ui  i:i  cuiicilio  Orien' 
lales  episcopi  quidquid  furtc  .staiuisstuit,  ab  cpiscu- 
pis  Occideiitiilibus  refi icarctur ;  similiier  quiilquid 
Occidentaliuni  6S2  parvum  episcopi,  ab  Orieiiia- 
libus  solvcretur.  bed  hoc  cx  illo  suo  pravissiniosen- 
su  tractabaiil.  Verujii  niiuiium  conciiiiiriini  ju^te  lcgi- 
litueque  actot';nu  dcct°et;i  finiiatida  ,  majoruiii  iios- 


ninl.  Gaadcntinin  auteni,  ul  iniineniorcni  dcc  .'ssoris 
sui  Cyriaci  snbsct-ibentis  sciitcniiis  iti  sccleratos  di- 
gne  iiilaits,  coniniixiiiroi|iie  ciimiiiibus  P.iuM,  queirt 
etiam  Impndenter  del'en.iel)at.  Jiilicm  vero  iiriiis  P»o- 
in»,  iit  principcm  ct  duceni  nalorum,  qiii  f  rimus 
jaiMiam  commmiionis  sccleraiis  aique  d.ininatis  :ips- 
ruit,  cseterisipie  adiiom  fecit  ad  sohoniii!  jura  divi- 
iia  ;  dsfciidcbaiqiie  Ailiauadimi  pra;;;i!!;!eiiier  aique 
audacter,  liO.Tiincni  ciijits  nec  lesies  niivenil,  nec 
accnsatotcs.  Scd  Os-ioni  projiier  siipradiciam  cau- 
sam,  stg@3  prnplcr  bealissiiii:e  nicmorire  Marciim, 
cui  gra\<e3  secjpcr  injurias  inmgavii  :  sed  el  qiiod 
iiislrts  o.iifnes  pro  criminilnis  siiis  dignc  damiuitos  to- 
tis  viribns  dofiindcbat,  ei  qnod  convixei  it  in  Oricnie 


truruuigcsla  coiisignaiit.  Nam  iii  urbc  Uimia  (a)  siib  (]  cnm  srcleralis  ;ic  perdilis.  Tnrpiter  namqne  Pauiino 


Novaio  ct  Sabellio  ei  Yaltutmo  bn^reiicis  factuin 
concilium,  ab  OrienuliUus  coiilirmaiuiu  est  :  et 
ilerum  in  Oriciilo  sub  i'aulo  (t)  Somo  aiis  qiiod 
staliilum  est,  ab  oiuDiljtis  esl  sigiiaiu:!!.  Ob  qiium 
rcm  boriaiiiur  voii,  dilci-lissimi  Fraircs,  coiisideran- 
ics  orJinem  «cclesiasticx  disciplimc,  ei  paci  totius 
orbiscon&ulentas,  corripiaiis  cos  qui  scelcralis  coii.- 
municaiil,  ei  uiaiosde  ecdcsiis  radicitiis  aiiipuiciis: 
iii  teitipestatc  rueiita  ipsorum  causa,  iniiaians  Cbri- 
stus  Uoininus  omnibus  impereC  veitiis  procefisqoe 
maritimis  diicedere,  et  iribiiat  Ecclesioe  s:incia>  pa- 
ccm  perpeiuam  ei  qiiietum- 

-n.  Pracipuo»  ex  Occidenialibut  dumnant :  cur.  — 
Nos  vcro  iinlli  injuria<n  (acimii^,  f.od  legis  prx'cept;» 


i|U(iiidam  episcop.)  Diciaj  individuus  aniici.s  fuil,  ho- 
iiiiiii  qoi  prinio  dc  mnlefi'''is  rneri!  acoiisatns  et  dc 
tolesia  pulstis,  ti  'inc  iii  hiidicrnnm  ilicm  in  apo- 
siasia  pL'rmaiiens  ciim  c.ncnbinis  publice  ci  niere- 
tricibus  foriiiceinr,  cnjiis  maleficioniin  librOb  Mace- 
dotiius  cpi^copiis  3tf]iie  conressnr  a  Mopso  com- 
Inissit.  Sed  ei  (<;)  Tusia^o  ci  Quiniatio  adbse- 
vcbal  pe^^ime  et  carus  fuit,  t1e  qiMirum  viix  in- 
famia  turpi  diccndum  nlhil  est;  csiiU'!  enim  iilurnm 
eos  oiiiiiibns  declnravil.  «is  itsqMe  ac  lalilius  junc-. 
t!ii  ab  iniiio  Ossius,  sccferaiis  seinper  faveus ,  con- 
ir;i  Ecclssiam  venieiiat,  cl  inimicis  T>cisciiipt;r  ferebat 
auxilium.  Maxii-flinum  vrro  aTiiveris,  propler  quod 
coliegas  noslros  (rf)  episcopos,  quos  ad  Gallias  mi- 


scrviimus.  Nain  injoriaii  graviter  et  male  iraciati  su-  D  seramus,  noliterit  suscipero,  ei  quoniam  Paulo  Con- 


(n)  H"C  ipsuin  nunc  rcpeliini,  qi;od  jam  ^n.  54! 
coiiqiiesti  erani,  ciim  iiidigne  ferciites  qnod  Julius  :ib 
Orientalibus deposiins  sedi  s^ua;  reslilinssel,  Aiitio- 
tliije  coiigreijaii  rescripscriint,  noii  dcbcre  iibipso 
disciili,  si  qiws  ipsi  ecchiiin  auii  cxpellere  voluisseid, 
neque  «iitiH  se  coitiradixisse  lnnc,  cum  Novaius  Ecelc- 
siaejectui  esl.  Nisi  qu>id  Anli.!chi;fi,  ui  iiiiiic  ex  So- 
craie  audiviniuSy  Mi.  ii,  c.  13,  et  conltriiialiir  a  Soeo- 
iiieno  lib.  ni,  c.  S,  s.ilacontritKnvaiiinigesla  niwiio- 
r:iiil :  cui  iinnc  adiiiiigiinl  Siibelliiiiii  ai;  Vuleiiti.nim. 
U(;niano  autciii  concilio  NoviUiini  d:imii.ii.ui!i  esse 
coiisia<  e\  l^iiscbio,  lib.  vi  llist.,  c.  44.  An  in  cudem 
civilaie  speciidihus  sync.dis  paritcr  damiiali  sinl  Sa- 
bcllius  ac  Vaieniiniis, V.ullu  alio  vcierum  moniimenio 
ccno  Ecinius. 


(b)  Ediii  ac  n:S.  Pilh.,  Asonus  ait.  Melius  Simi.  ex 
ms.  Kemig.  Snmosaiis. 

(i)  Si  Eiisiattiins  Aniioc^licniis  Iiic  intcHigaiur,  ei 
opiiiioiii,  qii.i  illunitit  anie  Siiidiccii&i;  coiicilimu  ci  in 
cxsitio  ohiisse  puiant,  liinc  robnr  acccdct.  Tuin  pro 
Quimano,  lcgendum  Cimatio.  Diios  aiiteni  Ciiiiatios, 
uiiiim  Palli,  alierum  Tarudi,  Aihiitiasiiis  ad  Sidit. 
piig.  SI^S  memorat  in  exsilinin  ab  .Ari:inis  dciriisos. 
iSeque  ilubium  esi,  aliuiii  hic  a  Ciii.aiio  Palii  desi- 
gii.iri;  quippe  quiiii  ex  foileui  All^aiiaMO  »d  An- 
liiicli.,  p:i;^.  575,  post  i.oiicilium  Alc)>aiiilriiimii  :iimi 
31)2  adliuc  iii    vivis  cxslilissft  r.ianilesliini  cjt. 

((*)  Narcissum  scil.,  Mariiii,  Tbeo.Inriiin,  ei  Mar- 
rniii,  <iuos,  aiiquot  menses  pnst  coiicilium  Aniioeli. 
;iii.   5ii,  :\b   Euscbianis  ad  Coiistanicm   iii  Gaihasi 


676 


h^  SAMCTI  lllLAnH  EPISCOM 

iiMio|i.  iiefario  li^iiiini  ;iApri'Jiio  priiiiiis  ip^,' com- A  liua.  iHsrfiiioin  sanci  (ionnliir  aniii;  i>  iii  ipsuin  li.ii. 

Iiler  crts(leni«s.  [\b)  Oeilin.us  e(  itt  >:«nriniii   tcclo 


iiiUMiiavil,  (!i  qiioil  ipsu  iaiii:ii  clnli!»  caus;t  fuil,  tii 
P.iulus  .1(1  CoiiSiaiiliiiopiiliiii  civiuicin  r«vocareliir, 
pi'o|itpr  i|uo<l  liiiiiiU'iili:i  iiiuliii  tM'U  Buiii.  ('ausii  igi- 
lur  lioniiciJionini  uiilnruiii  ipsn  liiii,  qui  Puiiluin 
(Jim  dniiin.i(uni  ni  Ciiutl:iniiii«|u>liin  r«!voc:ivii. 

iH.  l'io|ilcr  lius  igiiur  caii&aiiju>.i diixit  coiici- 

liiiiii,  ul  Juliuni  urliis  lloui.ii,  ci  Oiisiiiiii,  c.Tiuro-que 
.upra  niemuraliisdiNciiiyciei  alipic  (l:iiiii)<iret.  (jua; 
ciiin  ila  sint,  cu^lodire  viis  ab  ipsiis  el  alistinere  Jelio- 
lis,  (lilcctissiiui  Fiaires,  nec  cos  arnpi^iinlo  :id  coni- 
ni<iiiioni'm  vcsiraiii  admitierc  ;  scd  n.c  ip^oniin  lii- 
icras  auiprn*,  iiec  :.d  illns  liliuia^  doiniiiicas  d:ii'e. 
Ft  quuiiiain  cathnliram  ct  apnstulicain  ridciii  Miliie- 
ruiil  iiitriiigerc  ii  qui  cuiii  Ossio  crant.  indui  cutc.quc 


biain,  111  reinc^sioneiii  |>i'('iMtoriiiii,  iii  c.irnis  resur- 
rcclionfm,  in  vilain  :('ierii»nt.j  Illos  vero  qui  ilicuiil, 
¥.%  id  quod  mMi  fuil  lii  is  bri  {ex  iion  exsiaiitihiis 
esse  filium  Dei).  aul  e%  :ilia  subsianiia,  et  iion  e\ 
Den;  aul  qui  dictini,  Uii$.-.(;  alii|iia.ido  tciiipiis  vel  »;•!- 
culuui  (|u:(iido  iion  fiiii  lilius,  hivrcliens  damiial 
haiicla  ei  c:ilholica  Lcclcbij.  Slmiliter  e1  ilU»,  qiii 
dirunl  trcs  essi-  deos  ;  uul  Chrisiuni  noii  cssc  Dciiiii ; 
aut  anle  (Ifg.  sxculu  non  luissc)  ea  uiiuin  iioii  fuissc 
(Jirislum,  ncque  niiuin  Dci;  aul  i|isiiiii  (cniii  ipstiiii 
csse)  P»treni  cl  Filuiin  ct  S|iirituin  saiutuui ;  aitt 
nuii  iialuiii  liliiiiii ;  aiit  nnii  seiiiuntia  (consilio)  iic- 
qiic   vnluntalc  Dcum   patreiii  genuisse  Gliuiii  :    lios 


iiovam  scctaiii  (u)  iiidco  croiiiii  .M.ircclli  iiiixta  Sa-  B  ontiics  aiiatlicin:ili7.n(  el  exsccratur  sancta  et  callio- 


Lcllio  el  raulu,  iiide  :irieiit;  nccc>sario  or(liiia\iiuus 
catholicx  Kcclcsix'  lideiii,  quam  iicgivciMnt  sii|ira- 
dicti  qiii  cuiii  O^si  i  sunl ,  ei  Marcellu  h:crelici  {  f. 
iti:ircelli  ii.nercsiin)  induxerunt.  Consnqiiens  esl,  ut 
acceptis  liitiris  iio^tris  siiiguli  coiiseusiim  huic  scn- 
teiiiix  coiiiiiiodaiiics,  decrcii  noslra  propna  sub- 
scriptione  signctis.  Kst  aulcm  lideBnustraialis  (Vtii. 
lib.  di:  Synot/is  u.  34). 

i9.  Crediinus  iit  unum  Denni  patrem  6@4  *>"■' 
iii|ioteniem  ,  iiistitutoreiii  el  crcatorem  ouiiiium, 
cx  quoomnis  creaturatpaternitas)  in  coeloet  in  terra 
iii>roiii3lur.  El  in  unigoniiuin  Giiiim  ejus  Doniiniini 
iioslrum  Jcsuiii  Clirisiuin,  ijui  aiitc  xvum  (oiiiuia 
s.rcula)  ex  Palre  gencratus  cst,  ex  Deu  Dens,  ex  lu- 


lica  Ecclcsia.  Oplo  vus  in  Doiiiino  bene  valere.  Sle- 
ph:iniis  Episcopiis  Anliocliix  proviiicix  Syrix  (al. 
Sprccil.T)  Coeles  oplo  vos  in  Douilno  bcne  velere. 
Olimpius  cpiscupus  Doliccus  upto  vos  in  Duininobc- 
iic  \:ilerc.  Geroiiiiiis  e|ii«copus  Lamphanix.  Meiio- 
phautus  cpiscopus  ab  Eplicsu  optu  vos  iii  Douiiiio 
benc  valcre.  P:iulas  episcopus  uptn  vos  iii  Domiiiu 
beiievalere.  6S5  Eliilalius  episcopus  ab  AmaDtias 
optovos  in  Dorainoltenc  valere.  .Macedonius  episco- 
pusab  Ainarq!ieii:is(aMnpsveslia)op(ovu$  iii  DoiniiH» 
bcne  valcre.  Tliclaphius  episcopus  a  Caicedunia  opto 
vos  in  Diimino  bene  valere.  Ac:iciusepiscupusaCx- 
sarca  "ptii  vos  in  Duniinnbene  vaiere.Tbcodonisei<i- 
scopiis  ab  Heraclea  opto  vos  iu  Doinino  bene  Tatcfc. 


ce  lux,  perquciu  facta  sunl  oinni.i  qvue  iii  coclis  el  C  Quintianus  episcopus  (c)  a  Taxe  optu  vos  in  Domino 


qua:  in  terra,  visibilia  cliiivisibilia,  sermoqiiisit  (i|ui 
csi  verbuiii),  el  s:ipientia,  el  virius,  ei  vila,  ci  lux 
vcra,  qui  in  nuvissimis  teuiporibus  propicr  nos  in- 
dneiit  boniincui  (iiic;irn:iius  csl),  et  natus  sit  dc 
saiicla  Viniiiie  Maria,  cl  crucilisus,  el  iuoiluus,  ct 
srpultus  sit  :  teiiia  die  resurrexil  a  iiiortuis,  et  as- 
sutiipius  in  coeluni,  sudct  iii  dexicra  Palris,  vciiiiirns 
in  line  mundi  juilicaru  vivus  cl  niorluos,  cl  rcJdure 
unicuiqiie  secundiiui  opcra  sua ;  cujus  regnum  iiices- 
s;ibile  piTmaiicl  iii  ;cleriia  sxcula.  Est  euiin  sedens 
iii  dcxtcra  P.ilris,  iiun  soluiii  iii  isio  sxculo,  scd  .-t 
iii  fuiuro.  Crcdiiiius  in  f  piritum  sancium,  Ikic  cst, 
iii  parncletiini,  qticm  milleiis  (pruinillens)  Apuslolis 
pu>l  assiiiiipiiuitcm  suam  in  ca'Iuni,   misil  Jnccns 


hcnc  valerc.  Marcusepisco|ii!s  ab  Aretiis  (Aieihusa) 
oplu  vos  in  Domiiiobeiievalere.  Cyrulus  episcopiK  a 
Riien  opto  vos  in  Duniino  bcne  valere.  Eiigeus  episco- 
pus  a  Lisicia  opto  vns  in  Dumino  bene  vnlere,  .\ii- 
lonius  cpiscopiis  a  Zcumatc  opiu  vos  iiiDomiuobeiie 
valctc.  Aiiioniiis  episcopiis  a  Docimo  opto  vos  in 
Doiniiio  bene  valere.  (d)  Dioii  episcopus  a  Ca^sarea 
opto  vos  in  Doniiiio  bene  valcre.  Viialis  epiico- 
piis  a  Tyro  opto  vos  iii  Doinino  beiie  valere.  Eu- 
do\iiis  episcopus  a  Germanicia  opto  vos  in  Do- 
niiiio  beito  valere.  Dionysiiis  episcopu<>  abAlcxaii- 
di  ia  proviiiri;c  opto  vos  B  Duiuino  beoe  valere. 
MaceJoiiiiis  cpiscopns  a  Vinlo  opio  vos  iu  Domino 
beiie  valore.  (e)  Euscbiits   cpiscopus  »  Dorlaiii  opn) 


iilos  et  iiistrucns  (Juccrc  illus  ct  in^truere)  du  omni-  D  vos  iii   Doininu  bciie  valere.  Basilms  episcopus  ab 


aiiiandatos  esse  rcleri  Aihanasius  lib.  de  Synud. 
p.  .-94. 

(rt)  In  ms.  Sirui.,  judco  croniii.  Suspicamiir  !iic 
iioiaii  M;trcclli  durliinaiii  ciliii  Jiid:ci8  laccre,  citiii- 
ijiit'  Jiiihco  crruic  cs>e  iMiliitluiti.  .Mux  pru  iiide  ai!,vu, 
iJein  Siitiioiidus  in  itis.  Ueiiiii;.  icpcrit  Juda  arlcm: 
iiiiile  lei^eiidiitti  piitaitiiis,  leclam  Judteo  ttmli  Mar- 
clli  /n.xta  Subtlliuin  cl  Piiulinit  judnitanlem.  Vcnim 
liiijiiN  loct  scnsus  rcpcti  iiolest  cx  iiiiiii.  t,  ulii  iiidii- 
rilor  Maicciliis  .t^scrlioiieH  sii:is  iiunc  (ultilalibut  iii- 
hillii,  niiiir  mnliliie  /'iic/i  Samosnleiikit,  iiwic  Hasf>hc- 
iiiii'^  ..  «|ici'.'f  p<rmi»iftis,  uuamqu^  coii(utioiii'm  Uc 
.sutiritdiclis  (iiciein:  vcl  cx  iiiiiii.  4,  iibi  rcJi.inrui/i 
/'iiiih  iiiiiiiowa-iiiK  el  uiics  ei  dolo^  pi':(>dic:iiur. 

ili)  (Ju.c    uiiciiii,-   i:'.i|iiprclicii'-a  sunl,   n<'il  CXsl  tiil 


iii  lurmula  Sardic.  doficripia  lib.  deSyuod.  n.  3i,  iit 
ibi  jaiii  notaviiiius. 

[c)  Li-g.  fl  Gaia :  is  cnini  est  qui  Asclepae  sedom 
usuipurat ,  Jc  quu  Fi;v*<>ciiiuin  sdpcrius  iium.  8. 

(rf)  Hic  cst ,  qiiaiitum  aiijjur.in  licei ,  Dianietif  C.i:- 
sarc.(?  iii  C:ipp:idoci:i  epi.x-opio ,  qneiti  Sozoiueiuis, 
lib.  III .  c.  .^,  Aiiiiiulieiio  cuiicilio aoiii  541  mierl'uis»e 
iiieiiiurai,  niieniqnc  Uasilios  epikl  lkxxm.  ie«ii(kM(iir , 
ctiin  iii  ;i;|(ruiaiioiiriii  e\  qiia  ot  iiiunuus  cst  Jccuiii- 
burct  ,  coiitcstatuiii  e^sc  .  sc  >iMi|<)ici  cordo  iii  ^cri- 
piiiiti  Cniislantiiiopoltt.iii;t>  tltlei  (aii.  StiU)  coiisciiKissO 
qiiideni ;  sed  nulla  iii  re  irriuitii  voluisse  eaiu  Hdoiii , 
.pi;c  Nicxj'  cxpiisiia  rucial 

(i)  .M''tiduse  ediiuiu  cral  thftnius,  cuiii  in  uis^. 
i"\-lc(  /  i(»c('(Mi.  Ilic  episcii|'iis  cjii*  tiihs   vidilM' 


677 


KX  OPEUK  illSrOUlCO  FIWGMEML^r 


678 


iiLMt-MU-  C[)l-CllplIS  aiJMiOp.l  <  plO  V.)-,  in  DOiclil!  •  1).  !,i^ 

>:;!fH'.  Eiisl;idu>  o.piscopu»  :i!(  Epipli.iiila  opto  vns  in 
Dooiiiio  lienc  \alcre.  rancrailns  episcopus  a  (6)  Poi- 
ii:isi>  opto  viis  iii  Ooinino  heiir  valcre.  Euscliics 
i'li-cf>i'»s    a  Pe.gaiiio  oplo  vos   in   Doiiimn    beiic 


(.)   (..<i!iifa  opio  vos  i:i    Domiiio  l.em;   v.iUre.  !'i.^  \  miiio  b.no  valeii'.  Ai^spiiis  opi  oopii?  :.  Ilierinoo  (.V.s. 

Reiu.  Tdtrliico)  «■pi.»  v..s  iu  boiiiino  l.pne  vulere.  Das- 
siis  ipiscopiis  a  C:ii  ojil.)  vos  iii  Doiiiino  bene  vnlerc. 
iN.ircissus  episcdpus  al>  Aiia(in|i  (Irenopoli ,  vd  Ne- 
ronup.iir)  (ipio  vos  in  D.iiniiio  bene  vatere.  Eiiilira- 
tius  epibCi.pus  a  (/)  Milcto  opio  vos  in  Domiiio  benc 
valiTi'.  Sal.iniaiiMs  rpisropiis  a  C.iiliiinera  .>pio  vos  vakre.  Lnciiis  episcopus  :ib  Babiino  opto  v<.s  in  f)o- 
CQC  in  D..iniiio  bnie  vai.  re.  Ditinitii.^  epi-c  ipiis  a  n.ino  bciie  v.ileie.  Noiiniiis  e|ii.-.co|.as  a  Lniiocia 
/el..n  opio  vos  in  Doiiiino  boiie  valere.  Doiiiiiiins  (LjoJicia)  opto  vos  iii  D.miiiio  liene  valeie.  Paiil:w 
rpisdipus  a  Palladiano  opio  vos  in  Doiniuo  Ixnc  v.i-  gaius  cpiscopus  a  Gallias  i^forte  G.llaiia)  opio  vos  iii 
lcie.  Pisiin  epi>^ciipui  a  Troada  opio  vus  iu  Doiniiio  Doiiiino  benc  valeie.  Fiacciis  epiM'opiis  ab  Jer.poii 
beiie  v.il're.  Caiiberius  epi.-copiis  ab  A.>.poiia  o)  lo  (  piovos  in  Doiiiiii)  lie.ie  v.ilere.  (iM)Sy->iniiiisepisca- 
vos  ii»  D.iiiiiiio  beiie  v.ilcie.  Filcln»  cpi.siopos  a  Ju-  pna  a  Perge  0|.Ui  vos  i:i  Dninino  bonc  valerc.  Dio- 
liupiili  oplo  vos  iii  Diiinino  bene  valcre.  (c)  Qiiirius  ^>.'ms  episcopus  npto  vos  in  Doiiiino  bciic  valere. 
rpiscopiis  a  Marcota  opio  vos  iii  Diiiiiino  buiie  valeto.  Crescnnius  cpiscnpus  opio  vi.s  in  Doiniiio  Liene  va- 
Fileliis  cpis.npus  a  Crati.i  opio  vos  in  Di.inino  l.eiie  jj  kre.  N<sl<'rius  cpi.scnpus  opiu  vos  iii  D  11111110  lieiic 
valere.  Tliiuiasartus  cpiscopus  opto  vo^  in   Hoirii.o      valeie.  Euiiii.iitiiis  .'piMopiis  opio  vi.s  in  Dotnino  bc- 


bene  valcrc.  Lu>eliiu»  episcopus  a  Migiie.ii.i  (f.  .Ma- 
giiieiiia)  opio  vos  in  Uuniiiio  bene  v.ileic.  Qunius 
cpiscii|iiis  a  Pliiladelplii.i  opto  vi.s  iii  Ddinino  bc:ie 
valere.  Pisnn  epi^copiis  (d)  a  Vaiii'.  opio  vos  iii  Dn- 
iiiiiKi  beiie  valerc.  Tinn.tlieus  episcoi  us  opln  vos  in 
Duniino  beiie  valcre.  (e)  Liitliciiioii  episnipiis  a  Tlii- 
iieos  opio  vis  iii  Diiiniiio  bene  valer:-.  (/}  Calienicus 
episciipus  a  Pclosio  opin  vos  i:i  Doiniiiu  bene  valeic. 
K»'ebiiis  episci.pus  a  Pergaino  opio  vcs  in  Doiiiiiio 
beiie  valere.  Leucadas  episcupiis  ab  (</)  llio  opio  vo< 
in  Doiniiio  bciie  valere.  Nocoiiius  epi^iCiipus  a  ./i) 
Troadc  opto  vos  in  Doniiiio  bene  valeic.  .\d:iiiiaiiiius 
cpiscopns  a  Cio  opto  vos  in  Doinino  bem;  yjlci.'.  l-,J- 
dc..-iiis  episcnpiis  a  Coo  opio  \os  in  Duiiiinn  beiie  va-  p 
li-re.  Thi'i.doliiscp:sciipi!sa  (i)Neoc.csari(i  |  :<  vosiii 
Doiiiiiiobciie  vjleie.  (j)  Siouepiscopusopt.ivus  iuDo- 
isiiiio  bene  valeie.  Tlicogciies  cpiscopiis  a  Ll/.ia  opto  vos 
iiiUiiiuiiio  licne  valere.^^7  Fioreiitiu^episcopiisab 
Aiicara  oplo  vos  in  Diiiniuo  bciic  valcre.  (h)  U»ac  epi- 
scopusa  Lueto  optovi.s  iii  Doinino  bei;e  v.ilere.  EuJu- 
iiioueiiiscfpus...  subscripsi  proipso,  i>pto  v.ia  iii  Do- 


iic  valeic.  LuiciiiiN  ei.i^coiiiis  cpin  vos  iii  DomiDO 
iieiic  valcre  60|g  \iiloiiiiis  .'pisc.'|.iis  (11)  a  Giisi:l 
0,10  v.is  iii  Duiuiiio  lien.;  v.iicii;  Dciiii.iilus  cpise:»- 
iius  (v)  ;i  Ueroeoplo  v.is  iii  Oiiiiiiiiii  lnne  valere.  Eli- 
iicius  cpiscopus  a  Piiilippopoli  oplo  vos  iii  Dmnino 
iieiie  valere.  Scverus  e.iiscopiis  :■■  Cabula  oplo  vos  iii 
Doiiiino  bene  veleie.  Tiiiiotl.ciis  epistopus  ab  An- 
cbilo  oplo  v.ib  iii  Doiuino  beiie  v;ilere.  Valens  epi- 
scopus  a  Miirsa,  oplo  vos  iii  Diiiiiino  bcne  vaiere.  \j)) 
Explitit  decreliini  synodi  Orieiil;iliuiii  apud  Ser.li- 
cam  cpiscoporuni  a  parte  Ariauoruin,  qHod  misc- 
1  uul  ad  .\iricani. 

FRAGMENTUM  IV  ( .iliat  1  pwris). 

I.NCIPIV  EXEHPLUa  EMSTOf..€  {q)  LIBERII   EPISCHPI  LRLI5 
KOH/E  AD  OBIRKTALFS  EPISCOPOS. 

Dileeiissiinis  fiairibiis  et  coepiscopis  iiosiris  iiniver- 
sis  per  Orioniein  constiluiis  ,  i,ibi.'rius  urbis  Ri.iiia: 
cpiscopus  .-ctcruaiii  saliiieui, 

1.  Libtrius  Urifuiiiiibiis  miain  communicnminipcr- 


oiia>  in   lab.  PculinK-  iorianis ,  cl  :ipiid  .Viioiiyniiim 
Aiivenn.  .'iroluuii  dicta. 

(<j)  Pro  Ani-yra  leaihir  hic  Anquirn  :  (|iioiiiodo  j.iiu 
pru  Cimiilio ,  vidiiiius  supra  (jui.iiaftu,  et  inlVa  Qui' 
nui ,  pri>  Siyrus. 

{b)  Forlii  Purnaso.  Parnason  autein seu  Painassimi 
urlis  fuit  maritiina ,  (|ux  ex  Aiitoii.  ad  G.^^latiatn  .spc- 
ciahal  aut  Capp.idociain.  Aiilea  in  ins.  Piih.  Pruti- 
riacius ,  iioii  Pnncratius. 

(1)  Sozoineiiiis  lib.  111,  c.  !2,  narrat  cutii  ea:teri» 
Orieiiliilibiis  Pbiloppopnli    adluisse  Iscliviiuui  a  Ma 
rcoia,  (|Ui  hic  c»irii|i>e  Quirius  strihi  i.i'. 

(rfi  Aii  fone  iib  idwiis .  iil  sii  ille  Pi'i.  .i<la>'i)n;in  , 
qui  apiiil  So.Tiilein,  lil.'.  111,  c.  \>">,  coiii.ln.  .\i.lm 
•■lienii  suhscriliit?  Aii  verii«  V<ir/iis.' yiii|'ie  iii  110- 
lilia  .\iiiiocl>.  ;id  cilcein  Guillelnii  Tyi  ii  Yiirnoit  se- 
des  esiepiscopalis  sub  Edosa  iiielnipoli. 

(c)  Apud  Atlianasiuni  in  bieviario  Mcletii  |)ag.  78i(, 
■■eceiiselur  Eu5Kifi«j  ev  Tcniiri..  Is  ipse  esl  .  qneiii  nna 
Ciiiii  Ciilliiiico  ct  Isioiic  iiiira  siil.sciiplis  ilc  vcsliiim 
liiieaiuiii  (ribulo  c.iluniniaiii  sibi  slinxisse  uarral 
iilein  Atliaiiasius,  ,\poliig.  ad  Cuiist.  p.  IIS. 

(/')  Brcviaiio  Melciii  upud  Athanas.  p.  780,  ikA- 
f.i'j!xgj  h  U;)!)'jTi'o. 

{g)  Apud  Aihiiiaaiuiu,  in  Meletii  hreviariu,  Jii(im 
ccu  IJeliopolis  niouioratur  veluli  dilio  qu;cd.ini ,  iu 


qiM  iionnnlli  cpiscopi  Mijlclio  nilli:efjhant.  Proxliiia 
Euscliii  subsciipiio  suptrvacanea  videlur,  ciini  c\- 
sici  iain  saperiiis. 

,«>  Iii  iiis.  Piih.,  a  Trondiis.  Siiperiori  pagiiia  i.iiii 
(i.jCiiin:.  Piscn  cpiseopus  a  Troiidii. 

li)  P.lh.  ms.  a  i\'eoca'sarioio.  ApuJ  Labb.,  T/ico- 
dulvs  episcopus  a  Seocirsarea. 

{])  Aii  hicn  m  .Aihriba  in  Meletii  bieviari.i  rcceii- 
sitns,  ct   in  conflaiida  AiliJiiasio  caiuiunia  Calliiiici 
et  Eiid;eniiinis  ^ocins? 
D     (/.)  Iii  .Melelii  bieviario,  haac  in  Leto. 

(ij  Piiliceaiiusciulcit  a  pniiia  manu.  <ji  Lecto ,  el 
a  seiuiila  ,  iib  .Vi|,-t,'o  ;  iiu.io  ediluiu  cr:it«  Ninicto. 

(lii)  l.ii'  fi.iie  esi  .Sjsiiiiiids,  ipi.m  Ailiau.isins  a:i 
8<ilii.  iiiig.  808  receiisei  iiiter  Vi'ieraiios  .ini  ilib-.i- 
pulos  a'i  .\k'\:iiidio  diiinii.itos. 

(11)  !ii  uis.  Pilh.  c  Gusra. 

(0)  ViilRaiuiu  erat  ab  Cooe.  Piopius  t.imen  evhiljcf 
ins.  0  heroe. 

(p)  Si  se  oetogiiiia  r.piscopos  in  unum  convenisse 
iiuni.  Iti  iiiiii  nieiidaciter  ttstati  sunt,  seiileui  hic 
dcsidcraiiiiir  subscripiioii.-s. 

(./)  Daioiiiiisin  aj.pi-ndice  toin.  iii,   :,d  31.5.52 
liaiic  ep!Slol:iin  aiituiuitatem  redolere,  et  Liberii  a;vo 
scriptara  esse  conceijil :  eain  l.unen  oiniiin.i  iieest  in- 
s.ms  esse.  X  plerisijiie  eliaiv.  rej.citur  ut  (ic^.-s  .j'..<in' 


SANCri  IIUARII   EriSCOM 


U80 


1  / ,  .tf/ii)ii(i«Jo  negiil.  —  Sludens  jiaci  et  ciiiconlix  \  it-ias  eliam  ad  euindein  pcr  siiprndiclos  prcsliyierns 


Lt-cUsiai  iiiii ,  posica  (|u;iiii  iiucrus  CliariUti^  669 
Yeslrx  ilc  iioiiiiue  Alhaiiasii  cl  c«lcroriim  laclas  ad 
iioiiieii  Julii  buiia:  inciiiori;e  cpi:>ci>pi  acu;|ii ;  becutus 
liaiiiiioiien)  iiiajoruiii,  presbylero»  urlils  Uoma)  Lu- 
ciuiii,  Faiiium  ol  Hilianuin  c  laicre  inco  ad  Aloxaii- 
driiiii  jd  iiipraJicuim  .\iliaiiii>iuin  ilirexi,  ul  ;'d  or- 
buin  Ruoiaui  vcniret .  ui  in  priCseuii  id  ,  qund  Lc- 
clcsix  disciplina  (a)  cxslitit,  ii)  cum  sialuiTelur.  Lit- 

terin;i.  Priino  eiiiin  Atlianasius  iiuUo  uinqiiain  vet 
levi  vcrlio  indicai,  Lilieriuin  ;>nie  exsiliuni  a  sna  ip- 
sins  cominnnione  recessi^se.  Inio  in  fli:e  Apolng. 
ad  C.insi.  (lag.  807 ,  hoc  alTei  t  velul  iira-ciarnni  iii- 
nuceiilia>  sux  icstiiiioiiiiiin  ,  qiind  ille  oiiiiii:^  paii , 
ijuain  ipslus  causnm  prodcre  ninluerit.  neiiide  idein 
Athanasiiis  ubi  ad  Solii.  pag.  837  pra?misit  :  Libe- 
rins  po*l  fXMIutn  iii  fXiiiiu  bicumum  iiipcxus  en  ,  m*- 
nitauc  mortis  ad  tubsrripiioiiem  iuduclui  est ;  staliin 
adjicii  •  Verum  iilud  i]num  ci  eoium  viuteniinm  ,  et 
Liberii  in  /iirrf.^Jm  orfiinu ,  et  $uiim  pvo  Athanasio  m(- 
fragium  ,  citm  liberoi  alficlui  iiabebat ,  .vaiii,  courgMl. 
.\l  ccrie  niliil  iiide  cansani  suain  jiiviiret ,  si  Liberiiis 
iiiitio  poiiiillcains,  ncinine  cnKCinc,  i)>sniii  a  sm 
coinmuiiiuiic  ri'pniissot  Scd  ci  Liliei  ius  ip-e  ::b  Ailu- 
iiasiodamiMiKlo  se  ■scmiiet  aWioi  ruis<i*  iialaiu  decla- 
lai ,  ( uin  Eu:ieliio  ciiiucbo  ipsiiis  coftdra  Aibanasiuin 
subscriptiiirein  cxp"Scenti  ;ii'U'J  Allianas.  ad  Solit. 
p.  }i33  fortiter  respomlel ,  eiim  quem  non  Htta  ,  ied 
i<m  altcra  tijnodus  probe  (ib  omtu  crimine  liberjtin  pro- 
iiumiavH,  el  Romaiia  Eccksia  cum  pace  dimisii,  nii- 
r.inie  se  posse  damiiare,  nequi^  absetilein  avcrsaii, 
qiifm  ,  inqiiit  iJiid  ,  prcesenlem  dilesimus  et  habuimus 
in  nvdra  conmnnionf.  I'»enium  cinn  h;ec  non  soluni 
Uoiiia;  eunuclio  Euscbio,  scd  el  .Mediulani  Uousian- 
lio,  prjeseiiiilius  Epicielo  el  Kiiscbio,  responsa  (ic- 
ili>set ;  neniini  uniqu:im  vcnil  in  meuiein,  ut  Aih:;- 
iKisiumJRm  seniel  ab  ifisodainiMtiim  fuisseobjicerei. 
Ad  b3;c  ieii)<oiideui  nonnulii ,  Atbauasiuiu  imidcs- 
ti;r  ct  amiciiii!  caiisa  Libcrio  pm  curreclo  et  in  sua 
coinmiiniiiiic  perseveiaiui  pepercisse,  ac  pni(lenli.T 
rciicui>se ,  i;uod  ille  jiiilioin  pr.ecipili  coiiimlserat  ; 
Libeiium  vcro,  cnm  Urie:  taliuni  litleiis  pcrnioliiS 
e,-i>el ,  hanc  episiolam  scripsissi;  qiiideni ,  scd  ab  ea 
in  lucem  edeiida  iiiieri-s  ^g^pli(»iiMi  revocainio  csse, 
donec  exsilii  iinpaiieiis,  <ii'0  Oriciitaliiim  sibi  ^ra- 
liam  conciliarci,  cain  divuli^amlam  existuuaril. 

Scd  uiiod  illi  mciis  i:0:ijceiiiri-  nixi  drfeiidunt,  ex 
ipsis  Lilierii  ad  Orieuiaies  litieris  refellitur.  Ncduui 
eiiim  te-.lclur  se  jam  pridem  Allianasium  damnassc ; 
liiiie  poiiiis  exciisat  damnationis  illius  dilaiioiiem  ; 
(/Mici,  iiiipiil  Frai;ni.  vi,  n.  5,  suicepernl  illHm  boiiiv 
iiiemi)ri(c  JitHiis  episcopus  de(ei>sor  v.ieus,  ne  (urie  aft 
aliiiHO  primtricator  iudicarer.  Al  ubi  cognovi ,  quatulo 
Heo  plucuil ,  ^'!i.s(^  vo.s  i/(uMi  condemnasse ,  mvx  con  ■ 
j<';(,sfim  <o"imti(/(i(i  icnlenliis  vc.slri* ,  eic  Tuiic  pri- 
niiiin  i^iliir  Oricn::ilibus  coininodavit  co  sciisum  , 
ciim  exsilli  i;edio  viciiis  a  pi  istiua  sua  constaniia  e.^- 
cldii.  Kuin  autem  iiuiiiquain  aiiic:i  Ailianasium  daui- 
nasse,  apertum  esi  ex  proximo  Fragmcnlo  ▼,  n.  2  , 
ubi  discriis  verliis  dccliirat .  se  iniiio  poniilicaiiis 
Oiicnialiuin  qiii.liiii  liiicr.is  conira  Aibaiiasiuiu  ac- 
cciiissc,  sed  ci^  lldeiii  ac  seiiiciiiiaio  buaui  iioa  coni- 
iiiod.isj^e ,  qtiod  iodcm  lciiiputf  ocloginta  epiicoporwn 
.■Lsypiiorum  ilc  Ailuiitnsio  (ciitciiliarepnijnubiii.  Uiide, 
iiMiiiil,  it/ii.'ia  ilivtiiam  lcijem  t'i:>um  en,  tiKtrn  cuin 
epticoporum  tiuiuerui  pro  Aihiinasio  miijor  extiHertl , 
iii  ;jai(c  aliquii  cuminodare  conuiiiium  Atltaiiasii  aM- 
veisariis  nimnio  |i:iu('iiiiibus.  Si'd  el  cuin  eoiistct 
cx  Kr:igiiieiilii  v,  n.  I  ei  t» ,  n.c  nuii  ex  sul»s«i|uciiii 
'iiiiu.  4  ,  LiliiTiuiii  iioii  moilii  .Uc.liuliui  uiiuU  Joi  , 
Rfd  ei  AicMe  au.  355,  a  Coiisijnto  pcr  lcgaios  jio. 
lii...se,  ul  ^ulipret,  licul  ipii  jiim  ili.ilitm  plaiiterat ,  coii 
litiiim  iut  .\iiiiilriiiin  coiiqrcijiiii ,  i|no  .\lliuiia>ii  caiisa 


dcdi,  qiiibus  contineb.iiur,  quod  si  noD  venirel,  scirel 
se  alieiium  esse  ab  Ecclcsia;  Hdinanx  comniunionc. 
«cversi  igiiur  presbyieri  nuntiaveruni  eum  venirc 
noliiisse.  Seciilus  denique  lideras  Cbaritatis  Vcstrc  , 
t|U3S  (b)  de  iiominc  Supradieti  AibaMisii  ad  nos  dc- 
di.iis,  sciaiis  liis  liiteiis,  iiuas  a'.l  unanimilatem  no- 
t.ii'am  ((')  dedl ,  me  ciiiii  oiiiuibus  vobis  et  cum  uni- 
versis  episctipis  Lcclesix  cailiulicx  paceni  baberc  * 

tracl.irclur  :  rccie  coiisetpiitur  ,  Liberium  jam  ab 
annn  a^i,  hoc  est,  poniiticaiiis  sui  inilio,  enncilium 
pciiissc,  et  peliiiim  linpcraiuri  placuis^e;  vix  ciiim 
illud  dudum  arlius  poicbt,  (|oaiu  ad  annum  superin- 
rem  restringi.  I.x  i|uo  iiulluoi  reliuqoiiur  leni|.ns, 
(|un  Aihaiiasiiis  :i  Liberio  tiiatus  ,  el  ab  ejusdein 
B  coiiinuiiiiuiic  scparaius  iodiceiur. 

Quuu  cuiii  ila  sinl,  lianc  epistolam  ab  Aiianis  con 
nciani  cssc  en  coiisonliiniis  libeiitius,  qu»  plures 
bujusmudi  littera^  luni  Aihanasii  luni  imperaioris 
nomine,  circa  idem  lempus,  ab  iisdem  ediias  osse 
demniistral  Atbanasitis  ipse,  Apulog.  ad  Conslant. 
|i.  G$0  cl  680.  Quod  cuaiu  conlirinat  Sardiciiise 
cor.ciliiiiii,  iii  (|i  o  lcclce  sum  liiiera;  (acUs  a  Tlieo- 
gniio  (alsn:  adiersus  Ailiunusium  et  Marcellum  ,  ul 
andivimus  Fiagm.  ii,  ii.3. 

Exoiitur  hiC  :iUera  qnxsiin,  cujiis  nimirum  sinl , 
qua:  epislol:c  bulc  ui'P'':iili(:is  iii  inoiliiin  sulijecia 
siiiit.  Qui  epistolani,  ii  qiinqiie  apiienditcin  ab  Ana- 
nis  coiilicr.irn  csse  puiant;  indigiium  eiini  Hiiurio, 
iligiiiim  Arianis  csse,  nt  laudciur  upus,  (|uod  umnium 
intlignilinnein  iiier..auir.  Quis  lamcn  iii  eo  noii 
agiioscai  vocem  cathoiici  |.rxsulL>,  irriio.^  enarraoiis 
Arianurnin  cnnatiis,  ac  inubautis  Sardicense  Conci- 
li  im ,  qno  .4(/iaiiaii.'i6  absululu*  ei  Arimti  damiiaii 
p  (ueriiiil! 

Gndefridus  ilermaul.,  nnl.  3  id  cap.  25  libri  vi 
\i\.x  S.  Aiiianr.-ii,  opinatur  hanc  appendicem  noii  ad 
pioximam  epistolJin  Liberio  l  iscriptam  ,  sed  ad 
iilteras  Sardjcensis  syuodi  ad  Coiisianiium  ,  quas 
Hilarius  ad  calceio  ii  Fragn.ciili  exliibebal,  [lerli- 
nere.  Pl  u^inen  propius  perpcndaniur  illius  verba , 
ea  magi3  iii  proximam,  qnaln  in  de|>crdiiam  syiiodi 
Sardiceiisis  einstolam  coiiveiiirc  appaiebii.  Eivero 
licei  lotuin  hoc  Hil.irii  opus  oninino  cuurusum  sit 
atqiic  piTiUibatuiii,  nnlla  t.meu  occurrii  apjicDdix 
bujiiHinodi  3  prnprin  loco  divntsa  aiqiie  dislracia. 

Quocirca  iiei|uc  bc.iic  c  ^iiu  situ  niuuni,  ne(|uc 
Hilaiiu  indiguam  arbiiraiiini',  sed  quas  sii|MTioris 
eiiisloi;K  lau.lcs  pleriguc  |>ut:iiil,  luvram  e.s3C  litiiiiam. 
Suspieainur  «liain  P..laniiiim  vi  EpioietHin  cpistolu 
eju>deio  arcbliecios  bic  sigiiitic.sri,  ac  pio  aiid\re  liiec 
noliterunl,  legeiidum  csse  unJere  hwc  potueruni :  a.leo 
ut  ab  his  soducius  Foriunalianus  (qui  Uier.iiiyiuo 
lesle,  lib  de  Scnpt.  ect1  c.  97  :  7»i  hve  kabeiur  ileics- 
Di.ibilit,  quod  Libiium  liotniiiuc  utbit  epiiCopum  pro 
/ii/c  ad  c.xiitiHtn  perijenlem  piunus  sollicilavii  uc  (■eijit, 
ci  od  snbiciipitoiiem  huicscos  coinpulit),  eaiiiiliiii 
episioluiii  diversis  episcop'S  miserit.  ni  eos  ali  ,\tlM 
iiasii  comiiiunlono  rctralicrel  :  sed  nibil  iiruleccnt 
tuinen  ;  quia  probc  iiotimi  eiat  iiiiiiiibns,  Alliaoa  inni 
.'£^ypiioruiii  opcra  a  Lil>crii  coiiiiiiunioiie  iiiiiiitjii.iiii 
cxciili^se  Si  li;ce  iia  se  habcul,  luet"  e|iisl.ila  litui 
nnn<i  552,  scd  3j5.  quuiidu  iti  exsiliuni  ex|Hilsus  cil 
Ltlieriiis,  ciinlleia  sii  iit;cesse  esi.  Kuin  laineii  lii<  iiiu 
liic  illi  daiiius  Sicunduiii  icin|>us,  (|.io  ill.iiii  edil.nu 
csse  coiilinxeruiii  iliius  autt.<rcs.  Vide  nuias  in  se- 
i|iiens  Fi.igiiianluin. 

(n)  liostituimus  li'cti;<iiein  nis.,cui  in  ediiis  priC- 
laiiiiii  cral  exiiiii. 

(b).  Quid  Mbi  vclii  de  Homin*,  llit:iriii'«  ip^o 
Fragin.  vi,  n.  4,  iiiterprclalur,  id  esl  dt  ciiitdem- 
iiitiiuue. 

(c)  Verbum  dctii  suppleiiuis  e\  m»  Sirm.  Prcxiuio 


tX  01'LKE  UISTOKltO  KKAGilENrti  I  V. 


681 

siij.rauii  Uiiii  •uicin  \iliaii:tbi!iiii  alieniini  e*sc  a  coin-  A 
iiiunliiiie  iiie;i  -live  Kcclesi;!.'  Koinanx,  (70  ^'  cu»~ 
s<irti<i  liUerariiin  ccclesiasiii aiuni. 

2.  /n  castum  ctmficta  hwr.  epistola.  Ctir.  —  i  Qiiid 
iii  his  lilieris  {a)  non  sa:iciilatis,  qniJiiou  ci  metu 
Dci  cveiiienii  csi?  Scil  foianuus  et  Epioicius ,  dum 
dainiiare  iirliis  Uomae  cpiscnpiim  giiudeiil,  cicut  in 
Ariniiiicnsi  synoilo  cuiuiiicinr,  awiire  li:tc  iiiiliieruiil 
(/.  audere  h;cc  ponieruiii).  Qiiiii  eiiam  Fiirlnnatiaiiiis 
e|iisc<ipiis  cpislolam  c  iniilom  iiiiimn  divcr&is  e|'i- 
scopis  iiiiUcns,  nibii  prorecit.  Ut  aiiieni  iii  nci^aui 
Alliaiiasio  coiDmmiiniie  sibi  |ioiiiis((i)cssciil  onerosi, 
reini|ue  omnem  tibi  poiicnli  faccroiii ,  duiiiinoib) 
iiibil  Sardiceiisi  Sviiodo,  (]iia  Ailmnasins  absnluius 
cl  Ariani  damnaii    fin^raiil,  dcrerpercni ;  llltera- cx 


f.)« 


Tll'!l    ISIPEIIATOREM  A  LIUERIO    EPISCOPO    URBIS    RUM.iB 

pea  LuciFEROU  episcopum  {ciria  an  35^). 
Gloriosissimo  Consl.iniio  .\ugiisto  Libcrius 
Episcopns. 

i.  Liberius  eoncilium  expottulal.  Contiinfliosis  sei- 
moiiibus  a  Cniistantio  tn  viitgnt  spanis  laceratiir.  — 
Obsecro,  innqiiillissime  imperator,  ul  inilii  beiiigiias 
aiires  clcnieniia  ma  tribiuii,  ({)  quo  possii  inaiisiiclii- 
(liiil  tiia;  nientis  uie.p  proposiinin  a))|iarere.  Oe  tlirij- 
tiaiio  enini  iinpeialnrc  el  saiicix-  nicriuii:)'  Con^iaii- 
lini  (llio  lioc  i(isiini  sine  ciinctatione  inpreor  ini|icii ar.'. 
Sed  iii  ei)  nie  lalioiaie  inicHigo,  qiiia  repetlla  saiis- 
lactionc.  placaliileiii  ciiani  circa  reos  nnimiiin  tiiuiii, 
in  giatism  nie:ini  r^vicarc  n.m  pnssnni.  Seriiio(yi 
eMini  iiiel.iti-- tii;o  ,  ianidndnm  ail  popnlum  niissus. 


yLgvpto  (c)  omiii  ;.ti)iie  nli  Alexsndria  miss.T  :idnio-  B  ,„g  .niijeisi,  quiii.i  paiienier  oiiiuia  fciro  neccsse  e^t, 


ii''lianl  :  i|unniain  qu.iics  ad  Jti'inm  pridrin  dc  red- 
deiula  {d\  exsiiUiill  Aibanasio  comniiinione  onini 
script.T,  i.tles  nuiic  lU  dc  sulijeciis  iDielligetur,  ad 
Libetium  dalx  suiil  de  tueoda.  • 


plurimum  lacerat  :  scd  aniniuiii  tlium.  i|ui  lcnil.ai 
semiiei'  Tacai,  qni  liainqii.iin.  iit  .'ciipti^ui  est,  lii 
ociasum  dici  iricuiidiam  servat,  retiiicre  circa  nu: 
iiidigiiaiioneni  miraculo  niilil  c-t.  IJgo  cnim,  rcll- 
giDSissime  imperator,  iccuin  veram  p;icem  re  iiiiio, 
qu;B  nou  sit  verbis  coinposita  iuierua  dispo>>iiioiic 
fallacix,  sed  prceccpiis  EvjngclioiiiFn  r.itionabiliici' 
confiimita.  Non  Ailianasii  taninm  negolinin,  sed 
miilta  alia  in  ineilium  vcneruiit,  propler  qux  conci- 
lluiiiiicri  uiaiisuetiidineinlnamfueramdepreeaiiis(/i): 

piila  cx  srqiirnli  Fraginenlo  iiiiiii  2.  Qnod  Fia^ineii- 
tum  ciini  iii  arilietyiio  ms.  in  (irim:i  lioriim  Fras- 
mciilornni  parle,   lioc  :iiilcni  qiiod  |'ra'  iiianibus  cst 

ta)  t.o..eiria.is  iicrmaiii  ..t,.  v.i  yi.«  ^.  A.nanas  '"  «""' J'  ''""""  ';:*',';!!'  ^^^Zi^':^"''-  ^T"' 
c.O.ciim  Fortiinaliani  an.c  lapsuin  lau.Lbile  aliqi.od  G  ^ '•"^"'■'"c  1«';'.«'"  li^^'\^""'  perline.c.  nec  bciie 
,.n. Vide  calhi.lica  lactum  i.ui.c  memorari  pro  c.r.o  '''  15'' '"1«""  'l  alns  noniiullis  caiii  ifli  .•.iif.rri  qux  i.i 
liabcat;  verisiinile  piiiai,  epi-t.ilam  .syuoili  Sardi- 
cciisis  ad  C.iusiaiiiium  nii>snin  liic  sii^nilicari.  Vcri' 


671  FRAGMENTOM  V  {AHas  ii  partis). 

INCIPIT  EPISTOt.A  LEGATOntJU     (e)  MISSA    AP   CONSTAN- 

autea  magis  placerei  vcsiinm.  Qiiami]n:im  ad  uiiuHi- 
niilaifm  no^lfam  -ic  licct  intelligoie,  qiiasi  aJ  unmii- 
milaUm  iiiter  nos  urvandam. 

{a)  Goilpfrid.is  Hcrmaiit  lib.  vii   Vil«  S.  Alhanas 


giinile  tamen  iion  e-l.  ul  Uil.i ii  -<  mbil  prufiiisac 
dlxcril  lilleras  Sardiceiisis  syniidi.  .  iijiis  ar.ct^rila.ein 
apud  omnes  valerc  slatliii  signllicat.  Piobahiliiis  Ita- 
que  est,  ut  diximus,  psciid"e|iist.ilam  Libcr  i  liic 
iiitelllgl  :  itiiam  Foituiiatianns  pnsl  lipsiun  iuii.eii-; 
diversis  episropis  niliil  pr.iicccrli ;  quia  :.pud  ouiucs 
miilium  vuiebat  Sardicen-is  syao.lns,  a  Liberio  con- 
rirmala  pnstqnam  i£^ypii.)rum  liitTis  dc  Ail:aiia»il 
cau^a  certlur  facius  c^t. 

(6)  l.a  correxil  Falier ;  cuut  iiiendose  in  suo  ms. 
Iiabi  ret  eise  ouciosiut,  ci  posiea  (accrei,  pro  (arerent. 

(i)  Edili  ex  nis.  Pi.h..  Ullem ex  ^Egypto  oiimiuque 
iii!  AlcTJindriiim  iitse  adinuiiebanl .  qnaiii  qualis  nd 
Jiiliiim  pridiin  de  reddend.i  exaiiliaiiic  .Ktliniiasio  com- 
iiiniiione  cniiit  scripKt,  lali^  nuiic,  eic.  Quam  nunc  e\  |, 
iisde.n  fcie  < haracleribiis ,  nial.'  a.i.ei  liiter  se  coui- 
pii-.|lis.  ofT'riii.US  lc.iiiiiiem,  coiinrmal  Ips.i  lilsloii.e 
veritas.  Exst.ii  n  .niqne  ;ipiid  A.baiiasinm  iiiiti.i  Apo- 
lO!!.  ad  C.iiist.,  p.  'li'.,  .\lexaiidiiii.c  svii.idi  episioli 
ab  oimii  /Egypio,  t'i  ut  ii.>iai  ad  illins  lalccm  Aiha 
ii.i-iii>',  iid  iiiDncs  ct  ad  episcopiim  Hoinanmu  J:iliiiin 
iii  graiiam  Alliaii;isii  i-crip  a  :  oi.am  S;ir<liceiivcs 
Paties  Frag  ii.  n.  5,  laii(l:iiit ,  e4  'i.iiiii.  lU  ab  81) 
rpiscopiN  ii'sian.iii'  es-c  iiii^saui.  Ali.Tim  vcro  Libc- 
rius  ips.'  S"qii"iill  Fni^.neiiti;  v,  (•Diiiuitiiior:'!  Miii  :i 
tolideni  it;gy|iliis  eiii.-c^ipi^  pio  coiniu  Aili.iiiasio 
dx.am  c(i  ipso  tcmpore ,  <|i.o  O.lcnlallnin  coiilra 
eunidem  liiteras  aeceperat. 

{d)  \u  ms.  exsutlante  •  menilose.  Qual.fS  ad  Jiii.um, 

talc^  ad  Lihcrliiin  seiiptiC  sunt  lilicr:>i  ;  qiii:i  iit  ille., 

ila  el  liic  80  .EKyptiorum  epiS';'>pi.i'iiiii    l.tleras   iii 

gratiam  Alhauasil  ai:.'ei'il  :  m(  de  aubjeciis  mleltigelur, 

Patrol.  X 


ins.  prima  esi:  2' Fragmentoriim  ordmem  in  ms. 
Inver^um  esse,  si  q.iidemci  (|uli.tnra  iii\eiiilur  pn;- 
p..»it'ini  ,  eul  .subjicicndiim  essc  llllarius  d.cl  r;.l  ; 
5"  Mcolao  Fabro  r.c..issc,  ijuain  iu  nis.  |ii  iiiiam  repe- 
rii  liujus  opoiis  paricm.  secmidi  dumiaxni  |o.  o 
edcre  :  denium  noii  iuinus  heerc  nobi>  Fr;giiie.;ita 
siiigida  inell.irem  i.i  ordinei.i  dispimcrc.  ^eqiie  lia't 
iieparlt  ({oisquain,  iiisi  qul  illud,  ut  de  subieciis  intct- 
ligeiur,  forie  volei  iion  ad  s.ibjectas  Liberli  litlei  as , 
se.l  ad  .(Egypiiorum  epi»lo!am  qu.-c  hlnc  sii  dilapsa 
refcrri. 

(«)  Lr.ciferi  nlminim  episcopiCalarilaei,  Paiicr.niii 
prcsby  eri,  el  Hilaiii  diacmi  :  qii.rum  cnnsorlio 
jui.xii  se  Eixebius  Vercellcnsis.  Lih.Tii  eiisinlr:, 
(iiiam  Daronliis  ad  a.i.  oji.  n.  2,  describii,  inviialuj. 
Hanc  (losi,  deleiuiii  MajjDeiiliinn  celebratim.q»ic  Are- 
laleiisc  aiiiii  553  c.inciliiim  iulss  m  e.sse  iion  obsi  ii- 
riiii.  e-l.Valesi.iaiilem,  aniiiiadvc.si.iiiibnsiii  raii.  57 
lib  II  Socraiis,  eaiii  ;ul  aniium  .55l>  differeuil  iieiiio 
ass.'iilllur  ;  com  Liberius  liac  legalion.:  coiuiliiiiii 
obllimerit  quod  aimii  553  Mcdiolani  celebraium  esi. 
Itaqiie  iiiler  enidiliis  c.i.v.nit ,  eam  aniio  551  scrip- 
i;iiii  cs^c,  ci  iit  po-t  Biiniiiiu.ii  p.nat  Aiiionius  Pagi , 
cuni  adliuc  iii  G:illiis  agcrcl  Ciiiistiniiii-,  ly»  Am- 
miaiio,  leste  lib.  xiv,  c.  %,  siib  eju-dcin  aiini  cxiiiim 
in  lialliim  ad  hi':ieru;i  secessii.  Eamd.ni  cpisiolam 
Baronlus  ad  an.  5oi,  ii.  2,  exscripsit  cx  blbli.i  heca 
P.iir.iui  e.lii.  !'..ris.,iii  qua  cxslal  iiiterLucileriOpera. 
(/)  A;Hid  IJ.inin.,  quo  possim  ,  el  niox  aperirc  ,  pro 

apparere;  et  ai.lea  npiu.  pri)  obsecio. 

(g)  Quali-  fuerii  bic  sermo,  ansur.ri  licel  ex  vcrbis 

num.  3,  .iiiibns  Liberiiis  iiiiioceii  lam  siiain  li.etur. 
Ui)  .AiiuD   su|>erii)re  pei   Vii.cenli.im  C^ipu  .i...m  , 

i|ui  Aiela  ecura  Ariai.is  in.Alhaiiasii  cndcuiiiaiioueii. 

conseiisit. 

22 


m 


«,ANCIi  IIILARll  EflSCOPl  68* 

pi'(  ii>lili>r  opia;    uiuniis  lu.i'  A  coj^iitirc.  Testis  aiiiom  inilii  csi  Hoiis,  lo^itis  (>si  luv 


ui  ;iiii-'  oiiiiiia  ,  i|u>>cl 
.'i;.'.i  lifuiii  siiiccr:i  Jcvolin  ,  (iiiii  liiliii  c.iusii ,  in  i|iia 
piiina  iiol>i$  S|i.'s  csi  »'1  nciiiri.  dilii-Kiiicr  iiiissui 
Q72  (rict^l!!  (")•  iieGonini,  i|ui  iiiisiruiii  circi  Dciiiii 
(iliM'rv;>iiiiaiii  iiiirari  ilelienl.  pus^-oiU  liiiiri.  F.t  ilixinun 
liiLMat  l)i!i  ciilioru,  liigmim  iiiiperin  iii'i  .)>i"il  ('.'.irisli 
pi'MAie  rc;^itiM'et  au;;eii:r,  !>p>'cialiici'  lioi;  ip-^iim  pio 
leveiciitia  saiicli!  rcligionit^,  ciii  piiiiiciiU-r  inieiitiis 
cs,  clumeiitiaiu  luaiii  iiubis  ad  lix'C  iinpetrauJa  pix- 
siarc. 

2.  Lilieins  Oiienlalium  suppreuitsc  faUo  uirufaim. 
('iiir  ets  fidemiion  l.abuerit.  —  Sed  niiilti  Ecclesi.c 
nienilira  Uccrarc  lcstinaut,  qui  cuniinxeruut  mo 
litteras  supnre^sissi* ,  nc  criiiiina  ejos,  quem  dicc- 
liaiitur  condeiiiitasse,  npud  onines  paiercnt.  (b)  (jiias 


cuiii  sui^  nioiiiljris  Kcclusia,  me  fidc  et  nietu  iii  Dciiin 
iiicuiii  ciiiicta  iiiiiiid.iiia  iia,  ut  evaugelica  elaposlu- 
lic.i  raiiii  pr;vri|iii,  calc.irc  aii|iioc.ilcjs»e.  Nnn  furorc 
|i'nifrario,  sed  consiiiiiioaiipit»  oliservatojiiredivinc, 
aiqui'  m  alio  iiiiniNterio  ccclesiasiico  vivens,  iiiliil 
pcr  673  jaciaiiti.iiu  ,  iiiliil  per  gloi  ia'  cuinditatem  . 
quud  ad  legciii  pcrliiiclial  iinplevi  :  cl  rid  i.stiiJ  oril- 
ciuin  ,  leiitis  ef!t  iinlii  Ueiis  iiicug,  invilus  acccssi ;  iii 
<|iio  cupin  qiiidciii  sine  olTeiisa  Dci  ,  qiiaiiidiu  in 
sicculo  fiiero,  (lermanere.  Dt  iiuniqiiain  mea  »luluia, 
&ed  apo<:inlica.  ul  esteut  seiuper  liiiiiata  ei  custudiia, 
perfeci.  Seciiiiis  mureiii  ordiiicmque  inajoriiin  ,  iiiliil 
ndili  episcopalni  iirbis  Roiu.'«,  iiiliil  iiiiiini  passus 
suni  :  ct  ill.iin  riilem  servaiiR,  qua'  pcr  siKioss:oiit:in 


illas  liiier.is?  Episcopoiuin  Urienialiimi,  ct  yEgyp-  B  i  luiuriim  rpiscoporiiui  ciicurrit ,  ex  i|uiliU'«  plures 


tiurutii ;  quilius  iii  (iiniiibu.i  eadein  in  Ailianasium 
crimiua  continohaniur?  Ai  Saiis  ninuilnis  claruni  est, 
iieo  iiuisqii.iiii  nec^.ii ,  uos  OriciitaliiiiM  litteras  inli 
iiia-sc,  lcgissc  Kcclesia',  lepi^se  conciln).  aii|ue  liaeo 
cl.aiii  Orientalilius,  rcs]iiiudisse;  nui  fideni  el  (c)  scn- 
tciitiam  iiiiii  cuniiiiodaviiiuisnuslram,  qiiud(d)  eoileui 
toin)iiire  {i)  octoKima  episcoporum  ^'.gypiiorum  de 
Alliana-io  scu(ciiii:i  icpiigiialiut,  qiiain  similiter  reci- 
taviinus  atqiic  iiisiiiiiavimus  cpiscopis  llalis.  Uude 
Ciiiiira  diviiiaiii  legeiii  visum  cst  eliani ,  cum  episco- 
poriini  iiiiineius  pro  Ailiaiiasin  iii:ijor  cxsislerei,  in 
p  .rte  aliqua  cummodare  c<iiisensiim.  II:cc  scripia,  si 
Deo  ridcm  (()  dcbet  Enscbius  qui  mi.>sus  fiierai, 
fcstiiians  ad  Alricam  iiobis  leliquit  :  qii.i:  tainen 
posiea  omiiia  sciipia,  iie  ad  iinpelrandum  fvrtc  cuii-  C 
cilium  Jeesspiit,  Vinceniius  qiii  cum  c;eieris  ;iiissiis 
fiiorai  Arelaiuni  pcrtulil. 

o.  Criminibus  sibi  a  Conslanlio  coufiLtis  sc  jmreinr. 
—  Videt  igiiiir  prudenlid  liia,  nihilin  :>niii:imi  incuni 
iuiroissc,  qiiod  Deo  servientibiis  uon  dijjnnm  luerat 


marivres    cxsillerunt  ,    illibatam  cusiodiri   Kemper 
fxoplo. 

4.  Cum  Orientaiibut  eur  conmunicnre  iieimfiil.  — 
Doniqno  jaiii  luc  :'porir«  cansaiii  piuiati  (u.e  soliici- 
tuiln  cccle^tastica  atqiie  ipsa  devntiii  pf;rsu:«dct.  Si- 
gniricautOiieiitales,  paci  nosira^ vclleconjuiigi.  Qiiai 
est  pai ,  cleiiieiiiissiiuo  iinpcraiur,  cim  siiit  ex  par- 
liliiis  ipsis  qii:itiiur  epis<:opi  DemopUilus,  Maccdo- 
iiiiis  ,  Eildoiiiis  .  Mariyriiis  ,  qiii  anl'*  aniios  nclo, 
ciiin  apiid  (f/!  M-^ioliiuim  Arii  scnientioni  b.^ercli- 
o.iiii  iiuliii'^'-i;ii>  daniiiaio  ,  ilc  c-wicilio  aniiiiis  iraiis 
cjiiciiint?  Uoriim  si  f:is  esl  sciileiiiiis,  quale  sit,  aut 
qiiid  ijerioiili  liabest ,  coinuiodare  consensnnt,  icpii- 
tas  e!  ciciiunlia  tiia  pnicrit  ae>tiinare.  Non  esl  iio- 
viiin  ,  q'i  n!  iiiiiic  siibuliler  ct  stib  occa^ioiie  nnininis 
.•\tli.iii:isii  :i(lciilatur.  Manen!  liiicrc  Alcxamtri  efii- 
scopii'liiii  id  Sylve«tniiii  saiiclc  iiiemoric  dcsiinat.T, 
qiiiiiiis  signiiiiavit  niiie  urdinaiioucni  Ailiaiiasii, 
(/;)  unilocim  lam  pre-^liylcros  qnani  eii:im  ili:.co:ics, 
qiioil  .\rii  iKcresim  seqiiereiiiiir,  sc  ecclesii  ejccissC: 


(a)  Bariin.  iiff  «iirum.  \n  teihnr  ccrum  vol  .'«iii: 
aiil  dehiiic  eorutit,  siibaudilo  posloj  vocabulo  lausic? 

(b)  Alia-i  ex  ins.  Pili.iBjuo,  i/Miiti  iltdi  titleras. 
rrrfeiiiiins  (iim  Bamii.  qims  '7/o.s  lilieras  ,  siipiile 
s«;ipresii.sse .'  His  voibis  fiindiuis  rviii  coiiini  opinio, 
i|ui  siipcriiircm  opislolam  Lili.irii  noiniiic  iiiscriptain 
iit  g.niiiiiam  rccipiiint.  Qir  ciiiui  l)rie:ii:iliuiii  iitieras 
SMpprc>.-is>c  uisiiiinlaliis  sii,  si  cis  niOii>ui  ^cjons 
Romain  Allwiiasuj^iii  ciiavcni,  ac  pdSiinodum  a  coiu- 
niiiiiioiic  SU.1  temdver:!  ? 

(r)  |>illi.  ms.,  ifi-';ili(im,  Mngis  placci  ciini  Baron., 
-••n/.'nl(oiii  Mox.  iieonoii  Kia;;  vi,  ii.  3,  ab  i  odcn 
;  ibeiio  dudicmus  rommoiyarc  ron<?iisiMi. 

(./i  LdideiBi  laber,  eo  leniiiorc,  qii:iiiivis  m  siio 
m-;.  reiierissei  eoiiem  nnipcire  :  quoniodo  »liam  eKSt:U 
apud  B-^rnn  Hinc  rinsuin  leiellilu!'.  i|Uod  ad  de  eii- 
deridam  superioris  cpislob;  verilaleni  noniiuUi  exeo- 
gMifunl,  iiimirum  Lilieriuiii  lillPcisO.ienialium  pei- 
iiiiiliiiii  v»m  v'iipsiss(',  scdnb  ca  Cilcndo  aliis  .^'.jyp 
li.iiiiiii  lill.>iis  Ims.si'  ilVOC:iIuiii.  y;ii  oriim  eoderr 
lempofc  nriciiialium  s.iiinl  ei  .'Lsypilo^iini  llue.-as 
;itci'poril  ,  >i  illoruTi  lilicris  peiiiioiui,  prius  ad 
Ailiaiiasium  prijNbyieros  niisont.  ar  miisorum  ex- 
spioiarit  roiliium,  quain  ab  /C^ypto  quidquam  .iit- 

dircl  ? 

(c)  .\p(ld  nnioii.  le/iiiM./i'!/'.  liuinque  Mitis  (il-iCft 
cum  iioMliu  lllsS.  Diloilil.ln.  \eimo(..l  ppisrnpi,  qui 
Kia::m  u.  ii.  .',  e»  .'i;.;yplo  .nl  .liiliiim  scripsisso 
incmoranliir,  nuni.  H'  ejindeni  I'rd3in   ptirlubeuiur 


(icioginia  exsliiissi*.  ^luales  auicm  ad  Jnliuin,  l.des 
nd  Libariiiiii  liik-rjs  ,  licx'  esl  ab  iisdcr.d  ,  in  gr.niiui 
Ailiaiiasii  d.iias  es»e,  po<ir.;.iiis  supcrioris  Kiagraeiiii 
vcrliis  aiidtviiuus. 

(()  Uaroii  lioliii  Theosiibiu^  :  Qi  iiuix,  po.-(  «iiinia 
»cr/7i(<i. ..  .Irc/i.Hiii  perviiiii. 

(tji  ['O'^!  Ailnii  i^uiiii  lih.  ile  Svn.i.i.  [vi^.  8flj,  n-ar- 
rol  Soi'r3t''s  lih.  ii,  c  i'J.  Onenl.ilcs  lri.'iinio  p.ist 
i'oi:cil:iiiii  Anllncli.  Hiini  511  .  Di'.)likam  lidci  foriiiu- 
lain  o;'u$ciip>-isse  ,  camque  per  l^aiioxiiim  ,  Macedo- 
r.iuiii  ci  Mariyi"'iim  <i()  episeopos  luili.e  niis.sso.  cx 
illoiiim  «bveniu  n<»i»  videlur  huju-  coiicilii  orca^i", 
jP  III  quo  au.ihioi-  illi  cpiscopi  \ri:  t>:orcsiiu  il.i;iiii:irij 
rnoiisarunl  linilc  obil.-i  ohsers^  iiiis,  iil  Oii  idi^niu- 
libus  nii)ri>  iaisse,  ui  m  co,iciii.s  s.iii  tuin  ciieris 
hrrcsibiis  .\fifiiiaiii  ionJouiiia  laiii  piopoiieieiil. 
Qiioil  .iiiui  li  >c  anuo  a  pr  odictis  cpiscop-s  ,  lioc  ip- 
siiiii  :iiiiiii  5-17  »  Vilenle  et  Lrsa.^io  iii  eadoui  civital.< 
e.v..cium  fn;t  ,  ul  ips.  dcobroiil  Erd};.  ii,  n.  H^  IJ 
quoquc  Aiel.iteosi  s>ii.);lo  iiiini  5i5  pr«'slilijm  ss«e 
mnv  aodieiiius  Kt  .Vliiaii  isiiis,  lil>.  ila  Synud  p  87S, 
tesiis  o-.i .  Vriiiiiiii  putcf.ieliuiiM  r.itiuiie  fuiisa  Va- 
loiitis  el  Ui^acii  •jiruieui.  l.t-itcopii  r'<i"i .  inqui:, 
propoiniiiiltiis  iil  iifienvdim  \rhina  JautHmtniuf  .>#- 
reses ,  retiiiiiisifue  jioni^n,.  u..'  iii  coiitenHtHliDiin  ^Q 
!eii$  ct  friHiiuj  iKiK  soriif  iibiiHei  mu. 

yli)  iloriiiii  Alhaiiasius,  ad:iolii.  p.  858,  «aitflo^uiii 
v.iieiiir  lcscic,  iibi  ■'Oiupicriiur  qiiiid  .4riiiNi>  ,  ««g(i# 
itlw  iii<i<iiii> ,  .\jil  vcli:r.iiii)  ac  )aiii  i.iltM   c»m    \>i^  «^ 


6)IS 


V.\  OVLVyR  IliSTOniCO  fRAGMKMUM  M. 


m 


cx  qiiiliiis  mincqiii'bm  cxtr.i  Ecclosiam   catiiiiii'-:im  \  inr,  iit  qii.T.  fupi  iul  ju.llcio  saccrdjliiiu  Doi  ooiifirm^- 


lons  po.^-iti  (iiciiiunr  sibi  coiicili.ibiil:i  invcniss.?, 
qiiiliiis  asicveraliir  riiam  r,t;orgiiis  (ii)  in  A!i;x.iii<lria 
per  liileras  r...iiiiiiuiiic;irc  Qua'  i-rJO  pivpolcsl  csse, 
iiaiujuillissinie  inipeiai'  r,  m  [b)  ejitii^iitis  epi^-coiii, 
ui  iiuiic  (xT  Iialiam  rrictuiii  csi,  «(iganiiir  tnliiiin 
fceiitciiliis  olicdire  ? 

.'i.  Accipc  :iiiiui,  quiri  Ir.ininniliiiis  tii.i  074  f'^' 
litMilcr  iiiliiiittit.  Itt.inciit  lcg:iloruin  (<)  lill  ■r.c  ,  qiii 
:iij  clemciiti.iiii  tiiaiii  fncrani  de.-fiiiaii,  ipuc  tiiipcr 
veiiirrunl :  quilius  «ligmlirant,  prupier  lurb.iliinicin 
«jiiideiii  omnium  eccle^aiiiim  sequiiiem  aiiie  .^ncoiiui- 
lioie  seiileniiis  Orienliilium  voUiissc,  pnipn.-iiisse 
hiiiicii  conJitionem  ,  ul  si  iiHcin  \rii  iia;ie&:iii  con- 
(iemnassent,  hoc  geiicre  incli  i:ili   cormn   iteiiiiiiiiis 


ta  ,  cum  coiii:-.:«iil  r.mncs  in  cxpnsiiionem  Iiilei,qiia5 
iiiter  lnnic-  .'pi'topos  :ipiiil  Nicu;ain  pr:i"-cnte  s.iiic- 
tx  mviiioria!  prilre  liio  <'nii(irni:iln  csi,  iiniversos 
tousciipisse,  cuiii  cxcinpl.)  pnssiniin  posicrum  cus- 
Indii  i  ;  'il  ipse  Salvaior,  (|ui  ilc  supcr  mciiiis  liij; 
prnpnsiluni  intuctiir,  iu  lanla  rciiiin-cxiiediiicne  la;- 
leliir.  caiisam  fiilei  et  p.icis  ctiaiii  reipiililic.i'  noce:.- 
sil:aibus  iioii  imiticiiio  pi'<i'po.-iui~se.  Ail  cxorniidiini 
i!.'ilur  aiaiisuetiidiiiciii  lii:im,  ui  benuvoin  aiiinio'allc- 
i^Mlione»  noslras  andire  ilijjneris,  fr:ilrein  el  co^^pi- 
scnpum  nieum  SKncliim  viriini  Lncirerum  cuni  i'aii- 
cialiii  picsbyieroctlliluriodiacoiio  placiiitproficisci. 
<iiios  crrdiniii*  de  cleinentia  liia  ad  pacem  075  *"'** 
iiiuut  ecclc^iiaruin  catliolicaritni  non  dilficulier  pnssu 


(ilicdiretit.    Placitiiui ,  ul  ipsi   si.^^isiliia:.! ,  s(  ripinra  g  t<iiiciliuni  iinpeirare.  Oi^i  oninipnlcniis  clcmenlia    le 


lesta  firmaliir,  iliir  in  coiicilium  :  atcipiniit  cnni  dc 
iiberatioiic  r.;spo:isa,  Arii  dutiriiiaui  sc  d.imn:ire 
iion  pnssc ,  Aibiiiasium ,  quoJ  suluiii  exig<:baiit, 
ciininitiiiinnc  esse  privaiKiuru.  iti::c  jam  rlcu  eiiiia 
tiia  linc  qiioqiie  con^iderel,  rci:le  c:itli(ilic,c  rcli:'io- 
iii':  jiirc  ^crvain  ,  .111  liomin'S  cau.sa  dcbeil  diligeii- 
icr  cscusscipie  Iradari. 

fi.  Conf i7i;im  em.te  ■de^recalur.  —  Undc  iieiuin 
aiqnc  ilcruiii  inaiisiici'idineni  iu:iiii  aiipic  nninuiin 
liium  Dco  devdtum  rogninns  pci  c<!ii  virliilcm  ,  qni 
M-  in  dcfciisiiiiie  lua  {nilversus  Uii'jueinUim  itn.  aijS 
ddeium)  qiianius  sil  iiiiivcrsis  inori.ilibiis  appri  - 
l.avit,  ul  habcns  ;inic  (iciilosejiis  iMncfir!:! .  qui  iiii- 
I  orium  lunin  iil  omnibiis  reg:i ,  hvc  iii  ca;lu  ppisen- 
|oriim  diligentcr  laciis  omni   ciim  coiisiilcratione 


iioiiis    custodiat ,    clemeiitissime  ac   religiosissinic 
((Ij  Aiigusie.  Explicil. 

FRAGMt:Mll.y  VI  {Mint  i  pntih), 

^inr.lllllS  ANTK  QtAM  «J>  l;\Sll.!UM  lllLT  ,  iliNf  UNI- 
FOPHCH  f«)  EPISTOtVM  Co.NFF.SSORIBlS  SCIIIPSI  r  , 
ID   EST,    KUSEBIO,    UlONTSIO   F.T   LtJGIFenO   \H    L'X$I- 

1,10  coNSTiTiiTis  (an.  5-551. 

i.  Exsulibui  gralulilur  LiVfriut. —  Quanivis  stil» 
imagine  pacis ,  linmaoi  gciieris  iiiiiniciis  vcb"mcn- 
Iiu6  III  iiicmbra  Kccicsi.c  vidcatnr  esse  gravsaiiis; 
viis  tanieii,  (/)  acceptissimi  in  Oomino  saocrdoli-s , 
c^'regia  el  singiilaris  lides  el  hic  probibilfs  Dco  os- 
lcndit.  et  jam  ad  luiurain  tjloriani  martyresdesigna- 
vit.  Qno  ita<4'ue  pracconio  laudis,  quu  vocis  exsiilta- 


li':iclari  :  nt  pricaiis  |)cr  te  ncn  f.vcule  t.  niponhu' ,  f' lionewicrila  viriulis  vestrre  proferam,  positus  intcr 
iraiiqtiillil:itc  liia  coiiseiilieiilc,  sic  oiiiiiii  discutian-      microrom    absenii^    vcs'ra    et  gaudiuin    gloria". 


l/citiiirfro epiiif opo  dnmiial'.'!  ecclctia:  (ralliolli  is  erep- 
liO  (/oiieiKttr.  lin  in  «ii/KW.iri  l.'bya  Secuiidus,  in 
.\ti'Xandria  EmmHS  l.liaiiiiiKBi  s  ,  Juliut.  Animon, 
iVfircu»,  IreiKCiu,  Zofimus,  Sirnitiou  coii.ioinenlo  Pe- 
It.-jH.  el  iu  Libya  Mtstmi.us  ccm  )(ii'('/(i7itts«/»s(<fiiis; 
niiii  lnere^eos  cultoribiis  ecclr.sias  ocriviiuii. 

(h)  Valesiiis  cum  Gcorgiu.n  in  Ahx.mdriu  A':  i:i 
lcllcxissel  qiiasi  (ienigiiiin  \li'xaii(liiriiim  cpisi  upiini, 
qiiciil  const;it  aimo  latitiim  ?  iH  in  Aili:i:i.isii  scd -m 
i:;v:\sisse ;  .  o  loco  addiiciiis  cil ,  ii'  U.in'  cpisiol.im 
ante  eumdoiii  anniim  scri|>iam  nrgarci.  Ai  noiiiiii 
hic  liico  Giorgins  alter.  ct  iiiproliaJi'le<'Sl  Laodicere 
ppistjopiis.  qni  :intca  Aih.masin  ii'Sio  lib.  dc  Syiioil. 
p.  S86  i't  887,  Alcxaiidiiniis  presliytcr,  :ib  A4<'xandrii 
eicclus  fueral.  1,'nde  posi  in  Akxandrin,  cioimode 
supplivcris  o/(iii  prisfri/(.'r.  Cnmiiioilius  vero  intelle- 


:<('  landcm   Viticeiitiuiii  vi   compulsiim   Arianoriiiii 
|)l.icita  nerfccisse. 

((/)  .\pu<l  Bjron.,r(;/i(;»osi»»((Hc  jiHj.-errttoi'. 
i)  Baroiiius  ad  an.  5.')5.  ii.  52,  cpislclam  oamdeiii 
cxhiliet.  t^iiain  in  actis  qiiidnii  S.  Eoscbii  ad  uiiiiiii 
riiscbiuin  ,  in  co.lice  amrm  Vaticaiio  itini  .td  ipsiim 
tiim  »ii  reliipios  exsiiles,  ac  deoiiini  iii  plunbns  abis 
CM'in|ilaiihiij  ad  oiiinrs  i''»itfess<ires  diversis  iii  locis 
cxeiiluiili  s  cncycliiani  ioscriplam  csscliSl.iltir.  Ciii  in- 
Scriplioiii  Uv.^l,  qiiod  li:ii. c  Kni|ormcni  llilariii.s  iiiiii- 
ciip.ii.  i  nde  iiioxiiioj  posi  verli:i  Dioiiym  ci  Liici- 
('•ro.  siippli;iidiiiii  \iilcliir  ci  c."Heiis.  Lecic  Pancr.ihi 
jircsliyieri  cl  llilarii  <liaC'iiii,  qni  iina  cuni  Eiiscbin, 
Diooy  in  ''l  Lucilcio  inissi,  e.iindetii  exsilii  6'iilciii 
pcrpessi  cniul  ,  Lilieriiim  obliliim  csse  qiiis  creilal? 

Nuii  aiiibigiiuiii  csi,  ill.im  ad  co»  maxiiiio  inissani 


.\eris  eiim  hic  argiii ,  (piod  Ale\andrmis  .■iriaiiis  per  U  cssc,  (jiii  iii  <  oiicili<i  Mediolaiien-i  anni  555,  ob  coii 


liiicr:is  commuiii<'et. 

(/>)  .\b''si  exhibiiis  ripnd  iJ.irnnium.  In  ms.  Piili., 
exliibitis  episcopis :  quod  F:iber  iion  ni:ile  viilcliir  cor- 
icxisse,  ut  liqnidinspat(;iiil,  si  vcrboniin  nrdo  miiie- 
liir  i:i  biinc  mndiim  :  Si  laliitm  senhentiis  jum  exhihUis 
(iigantur  cpiscopi  nlndire.  Qm.d  :iuienide  vi  enisi-opis 
i!iaia  snbiiide  dicitur  .  apertiiis  explicat  Siilpicios 
Scv.  lil).  II,  p.  246,  ubi  ail  :  Ediclum  ab  imp  iniore 
proponilur;^it  qid  in  i/iiinnnUoiicm  Athunasii  n  n  <»(- 
siribcrenl,  in  exii'ium  pellereMur. 

(c)  Vinccmii  scil.  Cnpiuui  ei  Marcdli,  uii  declaia- 
liirsequcnii  fr.i^mcnlo,ii.5,  qiiormii  piimi,  aiil  poiiiis 
t-ecuhdi  cooatiis  hic  narraninr.  Credeiiiliim  eiiini  esi, 
i:iis  primo  nnluissc  umnitio  .\'b.iiiasi:itn  dsmoaie, 
d«in'le  consciisisse  qni.lein  \tli:inisii  .-■iindcinii^lioir', 
III. ido  i|'si  illins  :i(lvcr;arii  .irii  Jijcri.^snii  il.iiiiu.iiciit, 


slaiiieiii  liilei  at.pie  At'ian:isii  defeiisioncm  iii  cxsi- 
I  iiin  cjici  iiiciiici  iint  Ncqne  niiiiiis  cst  ppispiiiiiim, 
e:iiii  si.iiiiii  post  ipsiiin  coiiciliiim  eo  ip^o  annn  555 
sciipt.iiii  esse. 

Qiioiirca  si  tempniiiu!  ordiiicm  species,  siqiieiilcs 
luiii  ad  C:rcili:iniim  tiim  ad  0-iiim  Jillcr.i'  iion  solnm 
anie  banc  cpislelam,  s-^d  el  anlc  sujicriu-.  fi  agiiieiilinn 
ciuiii  colliica:id;i>.  Sed  ilisliiibi  iiun  debuenml,  qiiu! 
uii  llil.irio  ipS"  I  onne\.i  craiil ;  ipii ,  ut  ipse  pr.cmo*' 
iiiiii,  iiilcidinn  non  laiii  leinporuni  ralioncin  habi;!  « 
(piaiii  rcruni.  Ncqiic  iiii:ie  orndcniibus  hiet  ip.siiis 
coiiaiilmi),  illiim  nimiriim  ea  iii  uiinm  colleg'Sse,  qiiai 
iiDile  recidcrit  Liberiiis,  et  a  qiiain  maguo  aninio  nJ 
qiiam  pusilliiiii  Mt  dilapsMS,  usieiulereni. 

(l)  In  iiis.  Piili  ,  ncf.  pii.vsiiHos  ;  Cui  voc.i  Faher  ad- 
didi    />(').  Siaceii"!  vi^a  e.st  l.xto  Baioiiii. 


G87 


proi-SMS  inveniio  iion  |iossuni 
(al.  Iiic)  ine  pruLabilioia  \obl»  tulaiia  uxliilieic,  !>i 
crudalis  iiic  in  ex:>ilium  siinul  vubiicuin  cssc  ilciru- 
stjin.  Doiiiqtic  lue  atJliiM'.  in  ipsa  cxs|iecUiioiic  |>cii- 
deiiteai  quod  a  cuii>oitio  veslruJuiiuriiccrSsitas  iii- 
leriin  ilisiraliit ,  saiis  coutrislur.  Oiilucram  eaini , 
Fratres  dcvotissinii ,  prior  pro  omiiibus  vobiit  iin- 
peiiili,  ut  exenipliiDi  gloria;  i>er  iiic  'n.igiii  vestra  di- 
lectio  coiisoqucretur.  Sed  fuerit  li^-c  p;iliiia  iiKMilu- 
ruiii  vcstroruiii ,  ut  prioros  d^-  pcrsevciuniiu  liiici  ad 
coiitessionis  inlnsiroin  gloriim  veiieriiis.  Qiiu si>  igi- 
lur  dilcrtiouein  vestraui  ,  ut  uie  prxseiiloin  vuliis- 
cuin  e&secredaiis  ,  alijuceo  iiic  afrecln  abseutcin  niiii 
076  ^"^  «eniialis ,  et  intelligaiis  dulcro  iiie  salis , 
quiid  siiu  iiiicriiu  a  vcstro  coo.soriio  disp.iralus   (se- 


SANCil  IIILiAII  ECISCUPI  m 

iiisi  quod  «cio  liiiic  A  lidcliiis  ficire;  ubsecro  baiiciiiuicin  veslr.im  ,  nt  uui- 
vcr!>a  lidelitcr  liiteris  iutiuiaj-e  digucuiiiii  :  ut  addi- 
tanieiilum  niajus  vcl  ip»c  aniiuus ,  qui  divursiit  rii  ■ 
niuribus  cruci.iuir,  vel  vir>:5  uirtMilJt  i|isius,  qu.c 
jain  exienuatx  svnt ,  de  coliurtatione  vcilra  possiut 
tentire  :  ei  alia  maiiu  ,  Ucus  >o.<  incolunie»  cnslodi.il, 
Doniini  Fralrcs. 


llliM    I,IBI:H1US    A\Tl^.QUAy  intl    IN.fXltllJUH,  UF.  VliN- 
CEMTIO    CAPtE.MSI  All    (e)    C^CILUNVM      EMSCUriM 

SfOLETi.wM  (/)  s< mrsiT  (iciri.-a  iNiiium  an.  ZSi) 

3.  Viiia'ii:ii  lapsuiu  doUl.  —  Nolo  le  racliiin  Viii- 
ccnlii  ab  iiiiiMiiu  bonioperl&rcvocet,  Fraier  caris- 
S  inc.    El  ad  Omum  de  ViiiceiUii  i'i.ii:a  tic  (g)  dicit 


paratus).  yuaiiiaiiideuiqiie  gloriani   rmiiiis   conse-  B  '"'<•''■  l'')    l'>ec  quia  iii  iiullo  conscientiain  tuain  dc- 


cuii,  liinc  magis  scire  putestls,  quo<lsi  <|ui  in  per- 
secutione  coronati  sunt,  sulins  perscculoris  {a) 
crueiitnsgi.ididS  sentire  potucrnnl  :  contra  vos,de- 
voii  per  omiiia  Deimiliies ,  ctiam  ralsus  Tratres  ini- 
iiiiciiS  expcrti ,  de  pcrfidis  victoriun  pcrlulistis  : 
quorum  (6)  qiianio  in  sxciilovii.leiiliii  incrcscere  po- 
tuii,  tantosanciis  sacerdotibiis  prxniia  laudis  invc- 
niuntur  roufcrrc.  Cstoie  itaquc  dc  proinissionc  c(C- 
lesti  sccuri. 

2.  Pro  se  orent  rogat.  Getta  Slediolani  ab  iptis  viilt 
disctre.  —  Et  qtiia  proxiiniores  estis  Deo  elTecli , 
vesiris  oratiunibus  nie  vestruai  coiisacerdolein  la- 
muluin  l)ei  ad  Domiiiuiu  sublevale  :  ui  superveuien- 
les  impetns,qui  de  die  in  diom  cum  (c).iunuiilianiur, 
graviora  vuliiera  infliguni,    tolcnbilitcr  fcrre  pus- 


bio  prxterirc,  multi  ex  Iialia  episcopi  ionvene- 
rnni ,  qui  inecnm  (i)  rcligiusissimuin  linperatorcm 
OT7  Coiisianliuin  fucraiit  depiec.ili,  ul  jubcrvl, 
siciii  ipsi  placucrai  duduin,  ConciiiuDi  ad 
Ai|uilei3in  coiigrcgnri.  Vincontiuni  Capuensein  cuin 
Marcello  ;vi|ue  ex  Campaiiia  episcopu  legaiioncui 
nostrain  suscepisse ,  Sanctititi  uix  insiuuo  :  de  quu 
niuliuiii  sperabain ,  quod  (J)  et  causaiu  opiiiue  reti- 
iiercl ,  ct  jiidex  in  eadeni  causa  ciim  Saiiciitale  tua 
fie(|ueiiter  resedissei ;  crcdideram  (&)  integrura  Dci 
I'!vai.gclium  sun  legalionc  posse  scrvari.  Noii  uiituni 
nibll  iiiipeiravil,  sed  eiiiiiiipse  in  illam  diKlHS  esl 
(()  siinulutioiicin.  Post  cujus  fucliiin ,  duptici  aSec- 
tus  moeiore,  inihi  niorienduui  niagis  pro  Deo  de- 
crcvi;  ue  viJerer  novissiraus  delator,  (m)  aai  sen- 


siin;  utinviulata  lide,  salvo  stalu  Ccclesi»  catboli-  ^  tculiis  rontra   Evaugeliuni  commudare  cunsensuin 
cse,  (^)  pareoi  vobisdiftneiur  ine  DuiuiDuscfliccrc. 
El  qnia  cnpio  qu%  gcsta  sunt    in   ipsa  congrcssionc 

(«)  Apnd  Baron.,  pn.stYHiioiiii ;  ex  quo ,  nec  noii 
cx  iiis.  Sirm.  restituimusdciudc  nueiiiosgladios,  pro 
(ruciiis  gladio. 

(b)  Iii  inss.  Pitli.,  qmtnltmqiie ,  iiiux  omisso  voca- 
bulu  smiclis  :  quod  ex  Baruniii  supplcmus,  ctim  cudeiu 
prsefcren les  (/ufliilo  ,  taoita  particula  magis 

(c)  Pith.  nis.,  cum  aiinnnliiitii  gniviora  fulwa  infli- 
gunt :  casiig :<l  Baruiiii  cxempl.ir. 

(d)  Apud  Baron.,  prtemia  nobitdignelw  afferre.  Et 
qmn,  etc. 

(c)  lii  ins.  Sirm.  nd  .lEliaHum.  Ei  quidem  apiid 
Atnaii.isiuni,  pag.  7G7,Sardiceiisi  synudo  subscribil 
Ailinnut. 

(f)  |K)st  receniem  Vincentii  lapsuni.ne  illiiis  exem- 
|ilo  ,1  Tcriiaiis  defdiisione  deicireretur ;  aul  igii-ir 
excnnteanno  553  aut  inounie  5.')». 


4.  Liberixt  .iihanauHm  daauiat. —  i  Post  kcc  om- 
iiia,  <|u;c  vel  gesscrai,  vcl  proiniserai  Liuerius,  niis- 

vulgatiinri  esset,  ifuod  de  cauta  opiinte  rciiueret,  et  vi- 
lUm  in  eaJein  .  .  .  reteditne.  Porru    ilic  Viuoenliiis 
cuni  O.-^io  juilcx  sedil  in  Sardiocn>i  s^DiKln,  cul  et 
siibsci  iliii  suprn  Fragin.  ii,   et  a  i|iia  le{rat<is  ad  Con- 1 
staniiuiii  deleottis  esl ,  uti  n.orrat  Atliauas.  ad  Solil.l 
p.  8!<i   Pr.i  lcrea  crediiur  Uiiiiiaud  cimcilioamii  5il    ' 
iiilerfiiisse,   et  is  esse  Vinceiiiins  ,   qiu-ui  Nirit-oo  in 
COiicilio  Iii>iu;iMa' Ccclesia;  presl>ylcruui  etSilvestri 
papa'  lo^aium  logiiuus. 

(k)  lii  in-s.  Pilli.  et  Sirm.  t;il.'<;tuiM  jus  Etangelio- 
rum  :  liim  solus  Pith. ,  tiif  Uiiaiiaitit ;  Sirni. ,  sua; 
legatwms.   Baronii  prxferimus  leciioueni 

(0  Eonim  >i  il  ii<<nuiliil  ccdrndo  iniiiis  aiquc 
coiitumelii- :  qiiorum  priinis  couaiibiis  furlitor  re- 
stiterai,  iiii  liilem  facil  Fr.igiu«iiiuiii  >u|ierius ,  it.  o. 

(m)  Apiiil  li..ri>it.  ditiilur e.uitlere :  nntn  mdrlur  teit- 


(ij)  Ciiilem  toniiiore  ,  quii  ad  S|)<ilelinum   episco-  n  lciKiii  nccommodasse  cvntensuin.  Qua-  lectio  si   \eia 


puiii ;  ui  iiiluler.ibile  i|uoddain  doloriN  pmidus  ,  qiio 
opprimcliaiur,  iii  aliemnn  Iraii^iuitteiis  jaiii  levius 
ip^c  r-irei.  Fnrteeiiam  oa  icnipeslaio  Ecclesi;u  iiiiil- 
luiii  limens  sullioitus  ojusdeui  ^uberuaior,  alia  :id 
alios  scnpseni.  yuantiim  cndi  oi  fuenl  ille  Vincoii- 
lii  la|i-us,  nliis  ail  Eiiseliiinii  V.-rooll.  Iittens  siguili- 
cai  apud  Itaron.  ad  aii.  353  .  ii   20. 

(h)  Mallomus  tni«r  <ili<i  (iiuoiiMdo  legisse  videiiir 
B.iiniiiUS  in  oodu-e  Valicau) ,  iindo  eadem  l.iliorii 
verba  dc^cripsit  ad  aii.  .VS3,  u.  19),  iit  h.e  diKo  xioc^ 
cuiii  siipcriore  verbo  diiii  ci  iiiieol.nliir,  bitilque  lli- 
iarii  sc  non  iutcgras  Liberii  liltcras  dcsciihoru.  iliuu- 

llClltlS. 

(i)Sirm.   ox   Ueiiiie.  nis.  i//uiiofi<jiiiiuiii 

[})  ll  1  ex  Paronio  cinemlatiiiu  .  ciim  e«  ni.^.  I  iili 


esl,  tiOiidum  oerliiserat  l.iberius  ,  ati  ro  vera  o<>ni- 
niodassei.  Et  apiid  Alhaiiasiiiin  quidcui  Ap<>log.  ad 
CoN^iaiil.  p.  691,  linboiiius,  Viiiceiiiiiiiu  vini  iioii  ine- 
dinrreiii  coutumoliasqiie  passuin  e»so  ,  <lonec  ab  ip- 
sius  coiiimiiiiloiio  sosc  ab^iiiiere  pruiniiierel ;  -ed 
lion  halieinus  ,  runi.  quidiiuaiii  .aul  contra  lideiu  aul 
roiiira  Aihaiiasiiim  siilisci ipHisse.  An  vero  in  eaiii- 
d<'iii  siiiiiilaiiHiioin  abieril  Uaicellus ,  Lilierius  ^ilet : 
liiiiiiii  ilrOei  Viin-eniii  la|isuni,  uipoie  iilu-.|iiiiris,  de 
qiio  iiiiii  muUum  s|<erabai,  et  cujiis  laiiluiii  eral  uo- 
iiion  ,  iil  pusie  I  Daouso  a|iuil  Thoodureiuiu,  lib  il 
IIinI  oocI.  c.  H  ,  dicoro  liiuetil,  nulluiu  .idvr>sus 
liilom  pra-jiiiliciuiii  osso  debera  oi  iiuiuero  episoopo' 
iiiiii  .Viiiiiiiii  0011)11  e(:Jiorui)i  ,  Kuiuaiio  opi»c«|K>  ul 
Viiiiutiiii  nuii  coiisontieiilibus 


639 


r.X  OCFRE  IIISTOr.ICO  IP.AGMKNTIM  VI. 


m 


siis  in  cxsiliiiiiiui)  iinivcrsa  iii  irrilum  dfdiixii,  sni-  .\  sentcniiis  vestris,  lidera^niic  siiper  noniiiie  ejiis  (o) 

(id  ett  dc  eonde.mnatione  i;)si«j),  per  Ir.itrem  nostruni 
Fiirtunaiiaiiuin  dedi  ijcrfercndas  ad  iinperaiorem 
Consiaiitiiim.  llMquc  amoto  Aihanasio  (f)  a  coinmii- 
nioiie  omninm  nostriim,  ciijos  iht  ■'pisioiia  a  me  sns- 
ci|.iond;i  snni,  dico  mc  ciim  omniliiis  vnliis  et  cnm 
nniversis  epi^copis  Orienialibus  sen  per  nnivcrsns 
priiviiicias  pacem  et  tinaniniit^iein  liaberc. 

6.  Sirmienii  /idn  tubserilnl  —  Nam ,  iit  veriiis 
scialis,  iiie  (g)  vcra  fide  piT  lianc  epistiilani  ca  Imiui, 
di)miiiiis  cl  fnter  nieus  cnmmuni-;  heinopliilus,  qui 
(ligiiaiiis  esl  pro  sua  henevoleiiiia  liileni  (li)  vcsir.mi 
ei  catlioliciim  exponore,  qu»  Sinnio  a  pluribns  fra- 
tribus  ct  corpisi  (ipis  nostri>  iiactal;! ,  exposii*  ,  et 


l)(;ns  pr.TTaricatoriliiis  hicrelicis  Arianis,  qni  in  san- 
cinm  Aihanasiiiin  orlhodoxum  episcopum  (b)  injii- 
siain  tulere  gcnicniiani.t 

Dilecii&Mmis    fralrihus    prcsbyieris  ei    cocpisropis 
Orieiiialibus,  Liberi^s   (eirca  (mem  an.  357). 

5.  Pro  deifico  limorc  sancla  lide)i  vestra  G78  ^^^0 
cognila  est  ci  boininibiis  bonn;  voluiiiaiis.  Siciit  lex 
loqflilur,  Jiula  judieatt,  filii  hominum{l'tttl.  iMi,i), 
cgo  Atlianasiiim  (c)  non  dcfend":  sed  qiiia  susccpe- 
i-ai  illuin  bonx  memorix  Jiilins  cpiscopii>  dccessor 
nieus  ,  verebar  ne  forte  (d)  ab  ali()oo  pra;vari<-aior 
jiidiearer.  Al  ubi  cognovi,  quando  Dco  placuii,  jiisic 


vosillnm  conilemnassc,  raox  conscnsum  coininodavi  B  susoepta  est  (Hirc  (i)  est  perfidia  Aiin»»,  hoc  ego  nO' 


(a)  Poti  exnctnm.  iiiqiiii  Allianas.  .idSolii.  p.  857, 
iii  exsitio  bieiiiuHm  inflexiis  est,  mimioue  nioiiis  od 
snbicripHonem  uiduelus  etl.  F.x  (|iio  efficitur  ,  tres 
siiliseqnenies  episiolas  eveuntc  aiino  357  ,  aut  oerte 
ineuute  558,  scripias  essc.  Facilceiiam  aliiiiiod  in- 
lcr  cas  iutcrviilliim  fiiisse  conrodiinus.  Nam  diiin 
Romx  dcsidorio  flagrnns  I.iboriiis  ah  liis  ,  a  qiiihiis 
sperabat,  se  nihil  juvari  ceriieret ;  alinruin  suhiiide 
opcm  iniploralial.  L'nde  primain  ad  annUN)  5.'i7,  atias 
ad5S8,  periinere  proliablc  esl.  Lilluras  casdcin 
dcsoiipsii  Diriiiiius  ad  an.  557,  n.  54  ,  <|iias  iii  Cros- 
roniana  colieclionc  :ic  diiobiis  codicihiis  se  iiactum 
cssc  leslaiur  ii.  54. 

((>)  lla  Sirni.  nis.  Ali;is  aiitcm,  injutie. 

(c)  In  ms.  Pilh.  iion  defendi.  Nobis  inagis  prnli.i- 
lur  cuin  Baronio  rwn  defeiido.  N.im  qiiod  Ailiaiia- 
siiini  antoa  deffnderil,  plnrihiis  riiiisi;ii. 

(d)  Alias  ex  ms.  I'itb.,  inaliquo.  Ex  Baronio  re-  q 
vocamus  abaliquo,  consciitienle  Sirm.  ins. 

(e)  ll;et  vcrba  ch;iricicrca  crtorisdi^iiiiclo  expri- 
mi  priinus  curavil  Fabrr ;  ea  tamoii  ut  Liborii  intel  - 
lexil  B.ironius,  neijuecerto  consial  uii  non  illins  re- 
veri  siul. 

(f)  Apild  B.iron.,  amolo  Allianasio,  tuper  quo  tla- 
tttla  omiiiHm  veslrum  a  ine  cum  icde  npotlolica  $usci- 
piciida  tunt,  dico,  clc.  ;  ct  nios  ,  unitaleni,  uon  unnni- 
iiiilaiein. 

(g)  Iii  esemplarihns  B;irniiii  ,  meixram  fidem  per 
lime  epittolam  meaiu  proloqiii.  Postea  desiderari  vi- 
dcliir.  quampropomit. 

(Ii)  In  prius  vul)(.iiis  de^iJeratur  vettram  ,  quod 
siippleiiiiis  ex  ms.  Piih.  Ljns  luc»  iu  uiss.  Siriii.  ct 
Baion.  ••xslat  vnnin. 

(i)  iriiio  not.im,  ex  qun  uMxiina  inli^  erudiloscon- 
Irovi-isia  iMia  ckl.  Baroii.  ad  un.  557,  n.  5i,  i>rotcr- 
iiii^il.  Iii  .ippeiidJce  laiiieii  posiinodum  coiifessiisest, 
caiiiileiii  se  iii  Cresconii  collectii  ne  lepcrisse.  Poito 
ctini  iriplex  sit  Sirmicnsis  lormnla ,  priina  aii.  551  " 
cnnli.i  Plioiiiunn  scripla,  ailera  Osii  noniinc  an.  3j7 
viilgata  ,  posireina  nieiise  Mai'i  an.  3&'J  cdila  ;  dis- 
piiiaiil  erudiii,  ijuani  liic  LiUeriiis  se  suscepisse 
dical. 

Solus  Vaiesius,  .iiiiniadversioiiihusinSnzomeni  lib. 
IV,  c.  14,  exisiiinal  lcriiani  liic  mcinorari ;  qtiain 
iiiieromiies  fcrc  cimvciiiiiioiiduni  fuissceJilaiii,  cum 
ii;T>i-  Lihcrius  scrilierci.  Alii  quldcni  aibiuaiiUir  illnrn 
aJliiisse  Sinnii,  cuiii  ilii  proedicla  furmiila  eJita  e^t, 
cii|uesiibscri|)si(sc  :  sed  oiiiii  illuc  uoii  iiisi  Oricnla- 
liiiiii  faTore  sii  vocaius  ,  nci|ue  hanc  ab  eis  graiiam 
nisi  hac  episiola  iinpeirarii ;  iiecc8,se  esi  nt  liJim  liic 
se  dicai  suvcepisse  aliam  ,  quam  quo;  ciim  Sirniium 
porveiiit  e«iita  e^i. 

Itlondcllus  aliiijiie  plures  Toliint  ,  Lihorinni  dc  sc- 
cuiida  Sirmieiisi  foriiitita  loqiii .  lum  quiH  h.nic  nnam 
prrlidi;i>  iiomine  nntat  iliUriiis  ,  cuiii  contra  priiiiam 
llb.  ile  3yiiprt»s  Drobcl  etexcusel ;  liini  qtiia  Lilioiin" 


eain  se  siiscepisse  ait  (ide,in,  qua:  SiTiniuni  a  pluribns 
friilribus  el  ciiepiicopis  «o.t/iis  Irnclnla.rxpoitila,  elsus- 
ccpla  os!  ab  omnibus  qui  in  pra^senli  fuerunl  qua' 
vorlia  ciiiii  sccuiidue  Sirniiensis  lormiilae  proceniio 
saiis  coiiveiiiaiii.  In  Dlondelli  seiiicnliam  Pi-iavins 
iiolis  in  F.piplian  pag.  51 1),  |iropeiiJct :  ijuamvis  Li- 
bcriiini  ah  ha-resi  facilc  lilmraii  posse  censeai.si  pn- 
maiii  dunitaxat  pr»dict;c  fiirnuil.r  parleni ,  qua  h.t- 
mousinn  ct  honirRiision  reiicemluni  esse  (ieccrniini, 
|.iicis  cl  quiciis  siudio  dic;ilur  csse  coniplcxns.  Sod 
qiiis  eiini  priioam  taiiliiin  parlem  susccpisse  cnnco- 
d:ii,  a  (|i;u  andit.  Ilaiic  ego  libenli  aiiimo  suseepi ,  iu 
uullo  contrndixi?  Scd  qiiod  certissiiiium  iliiilem  asse- 
rit  Pei:ivius,  Libcriuiii  scil.  |>rim;e  Siniiionsi  furmu- 
V.v  iion  suhsciipsisse  ,  bac  una  raiionc  salis  lovi  pro- 
bat  ;  qiiia  niinirum  h;oc  piiina  ertlicsis  Liheiii  nnii 
niodo  resiiiiiiionem  ,  sed  el  t  xsiliiiin  pr.x-ccsserii. 
Quasivcro  qui  exsilio  iileo  nuiltatus  ciat,  qiiodAiba- 
tiasio  ac  lidi'i  Nico^nx  aJlicorciis  ,  nnvas  Oiiciilaliinn 
fnriiiulas  proh.iie  reoiisasset  ;  iion  id  oinni'  nnnc  cf- 
ficial  .  uiide  ab  exsilio  revocoiiir  ,  diiin  oi  Aibanasii 
causain  sedesercre,  ot  Sirmicnsi  fidoi  conlra  Phoii- 
niiiii,  inix,  cuiii  relcgaius  est,  apuJOrieiitales  novis- 
siina  erat,  se  snbscripsis^e  lestilicaiiir. 

Gravioribusnioincnlis  niiiuir  opinio,  qua  Baronius 
»liii|iie  l.ibenuiii  sccund.^e  eclhesi  birniiensisuhscrip- 
sissc  iioganl.  Priiio  eiiiin  (]uanJoli;cc  conscripia  cst, 
j  im  oliierai  Tlieiidorus  ;  (.ecropins  vero,  EiiJoxins, 
olc,  Sirmio  aheraiit ;  dcinum  ei  ad  se  dolaijp  acei- 
1  iinc  udversaii  suni  Basilins,  Macedonius.  Silvaiius, 
oic.  qiiostaiiicn  o.iiiics  iiifM  liabenins  ejus  formul.i; 
esso  aiiclurcs,  oui  se  cousensisse  dicil  Liberius.  Ad 
b;ec  ricl;iinat  Pciavius  ,  subjcctim  apprndicein  non 
ah  Hilario,  sed  »b  hoinino,  qiii  Ariana;  socise  divor- 
tia  nescirel ,  fiiissc  udditain.  Ila  eliain  verhum  requi- 
rendum  ,  i|uod  in  ipsius  fiiie  exstat ,  iii  gratiaiii  Pcia- 
vianje  senlfiiliie  iniciprcUiliir  nonnenio  ;  qiiasi  id- 
ditamcnti  liuju^  auctor  incerlns  ac  duliius,  rein  to- 
lau!  diligciiiiiis  exciiticiiJaiii  h;i.  noiiila  adiiiOncret. 
ScJ  pro  liiijiis  appondicis  vorilale  adi'sl  noii  soluin 
iiis.  PiilKBnii,  sed  ei  Crcsconiaiia;  colleclinnis  auc- 
liiiiias.  Neque  aniino  sinciirrit ,  a  quo  et  quim  ob 
caiisam  lotppiscopi  exco^ilali ;  qiionim  noinina  iii- 
lerpolaiorem  rcriioi  Ari.uiariim  rnjeiii  ei  profeclo 
iion  s;i|>ient ,  qiii  Lilieriiiui  Siniiionsi  lidci  aiini  3f?I 
snhscripsisso  dcfcndcl.  Qiind:id  V(;rliiiiii  requirendum 
aitiiiet,  amaiiuonsi  aliar^  ctiani  dorniilanti  pro  alio  ir- 
rep^issc  facilc  cogit.itiir  ;  niaximc  ciiin  cjnsio(;oK:i- 
rniuus  111  n'ss.  suis  ropercrit  ct  nlii.  IKic  veibnin  ali- 
tor  ex|>licat  Salmasius,  «iotii  in  TerinHiuiii  lib.  de 
P:illio  p.  425.  Ao  piimo  qiiideni  olisci vat .  sntiqnos 
libr.irins  liltorain  r  iis  l(Kis  ai-ponere  solilos  esse, 
qiiibiis  aliiiiiid  J(>essol  ad  Si>nleiiti;c  intogriialcm, 
qnid  reqiiiri  Jeb'2rci  cl  i:iv<:.ilii;Hr;.  Ciijiis  rei  oxoni- 
pla  sii  giilis  lerc  jiinjiiiis  exliiliet  anliipiiis  el  acciira- 
(il«:    '•oJcv   M;iiiiris  iiiiiici-li  lii  Tni-on.  plorosipi»   lli 


tifl 


SANf.ll  liM  Vnil  i'.l'iS(:OI'l 


lavi,  iioii  uiioilalii.  I  ihniiis  seiiienliii)  :  ali  uniiiiliiis  A      7-  //«ifi  cjui  '/"<  ai»ifoiiii 

qui   iti   {irxseiiti  ftieruai ;  lianc  cgii  lilienii  aiiiiiio 

679  (")  s*!'^'*!^!   (  ^naihemit  libi  u  me.  dutum  ,    Li 

beti,  cl  $Ofiit  tuis),  iii  iiulli>con(ri(lixi  ,    cuntiuiisiiKi 

iii:comnii'd:ivi ,    liaii«;   fci|(ior  ,   li:i'c  :i    nK"    Ifiiei.ir 

(lieruvi  libi  aiiailii-ma  el  teriio,  pnrvioiinlor  l.ibert). 

S:iM!''   (irietidaiii   crciiiili  eiiiiriitaiciii  vcttiiini ,   q'ii.) 

jiiii  |Ki  vidclis   in  iiiiiiiihus  nic  viiliis  coiisiMil.tiicuiii 

ussc,  digiieiiiiiii  ciiiiiiituni  C'iiibiIio  ar  siuJiu  libo- 

i.iru,  i|iiitienns  ilc  ctsilin  jiiin  diiniKar,   ci  ud  sedcm 

qu.i;  niilii  divinilus  creJit:i  osi  revcrlar. 


69i 
~  (('iMlidUni  iiuieiii 
a|iiid  Sirniiiiiii  dcscri)>l;tiii.  G80  ()u-'t»>  dicii  LiUr 
riiu  cniliuliciiin,  a  Ocinoplnlo  silii  o^posiiain,  lii  siiiii 
qni  coi!Scri|iseriiiil  :  N.ircii3u<-,  TlicuJiiriis,  U:isillii3, 
Eudiixiu^i ,  lieiiiopliiliis,  ('ccropilis  ,  Silv:iniis,  liisn- 
tiii-,  Viiicii-,  Kviigrius,  (b)  ilyrenius,  Kiuppr.iniiirj. 
Tcreiiii:iiiiis,  (r)  Bd^^mi.'!,  lianileiilius,  Marcdonius, 
(d)  iMaitlius,  \cliciis,  JiiSiiis.  Siiriiiiis,  Simpliciiis  ci 
(c)  Jiiiiiiir,  (ivquiiondiiui)  oiiiiics  hicrciici.i 


liirii  iii  psalnios  TiacCiiiiiscoiitiiiens.  Tuni  opinaliir 
lillciiiin  pr:cir;cl:!iii  illi  :iliqiio  slmlioso  iii  or:i  lihii 
noi.ii.tin,  iiii:i  nioiicrei  ieqiiiri'ii;lu'ii  e«sr  qniiMm  illi 
••ssciii  ibi  iiiiiiiiiiiai  ,  qnariiinvo  civitaliiin  episcopi. 
Nus  iiuliMn  liaiie  n(itiiin«|i|iosilaiiisiispiia;iiiir  i.mpicr 
iiiiiiiii  roiiKM  Jitnim-,  qtioil  adjcclivitiii  iingK  viiji^liir 
qii.iiii  piopriiiiu  ,  et  apuil  Raroiiiiini  noii  CMnparcl. 
Vosireni  1  vcrhuin  rt-qiiireiidnm,  qiiod  iT;:iri;iii»li  iioia 
itv-igniliciihainr,  :'baliqu:i  in  icxluiii  traitsl:iiiiin  esse 
coiiji-c.iai.  Hi*  ile  vcrh»  reii'tireiiditm  iiolali»,  ad  iii- 
slilutain  i|uc>iio'ieiii  icileaintis. 

Si  Mberii  «  vpcnriiiittir  verha  ,  planuni  liet  inl  sc- 
cuiiilaiii  Sirnii<'ii50in  foriiuiliiiii  iniiiiine  essi;  rcfereii- 
il.i.  Oiieniililiti-i  pMiiu  piinias  liticrs!.  S'i:is  iiiscribil, 
tiiiii  de  dalis  ad  Oricnl.ih'^  litteri:-  llis:ii  iii;ii  el  V:i- 
lcaiciii,  :ic  |i(isIiii(hIiiiii  ViiicciiliiMU  eiliahis  tpisci- 
P'is  sliidiose  iiionei.  Ijiidc  veru  t;iiii  i +■•  inOri.iitnlcs 
fidiicia,  ni<i  <|iiia  coriiin  fidc;  suhs<i'ii.si-;scl  .'  Atipii 
Orieiitaliinn  (ide^  ali.i  inni  iioii  crai.  ui-i  piiinaSir- 
tniciisis  nna  cmn  pscndn  Sardicdisi  el  .Vnlioclioiti. 
Iieiiidc  S(  secnnili;  suhsciipsi -^ci  ,  apiid  Orieiitali-s 
(liccn'  il'iii  dchiiit  sc  sttscpis^c  fi.lcni  i'.s'raiii  c(  t.!- 
tliolicam  iiiiwSinnio  ii  jilurihus  (nijiifciis  c/  i^ofpiicopn 
viialrii  lin<  liitii,  exihysilit  etniscciitii  fst.  Natn  seoiiiKia 
a  siirisOrcidttiitalibns  l]rs;ici.i ,  Valeiite ,  Gerinimo, 
Poiaitiio  ci  Osi  I  expi»si;:i  osl ;  ;ic  proinile  iii  caiii  noa 
Ciidit  ri's.'rrtm.  I.ongc  iiiiiiii.- coiivcnil  vox  riiiliolicLn. 
qui^  vi\  Siiiiiiiiiii  e<-'re-sd  i.^i,  cuni  cam  oiiinesav.'!'- 
sali  siliil  Ne.l'"'  ilicii.la  liiit  a  pla^ibn^  [rulrilmi  ex- 
jwaitn.  ciijiis  vcl  scx  ;iuci.>ros  iii'ii  f.u  il."  cxconiiai  is. 
PriVlcica  sl  fiilciii  Valcilis  .•llJrsacii  opcraexp.isilam 
recopil;  ciir  iioi>  cotiieiidit  ill.'tuiii  prinunii  capiare 
{;r<iti:iin  ,  qni  ot  apud  iiiipcraldiciii  plurimnni  piii.-- 
raiii,  ei  iii  ejusCoiniiaiu  iiinivers:ihaiiiiir?Qiiiscli.iin 
iiegci,  DeiiiO|iliiluMi  Siepcsiipiiis  antei  iciiias,e  ,  ut 
l.ilK-riuin  ad  \rianas  p.iilcs  iutlcclciel ?  Scd  ante.i 
liiillain  .%riinariiin  parlniuilidein  recentiorciii  ei  siih- 
scribeiidain  ••ff.rre  poliiii  ,  i|ti:iin  SirinienMm  pii- 
inani.  Mitliiniis.  vix  tuiii  seciiiidani  potiiis^e  Berieaiii 
«iefcrri.cnni  Libcrius  lapsns  e>l.  DeiiiqueSo/.iiniciiiis, 
llh.  IV,  c.iS,  lcslis  csl,  Lilieriuiii,  ciini  ^irininoi  pcr- 
vcnissei,  coiilessioncin  ilcilisse  ,  ijfim  co.i  qui  hilimii 
iecttuduni  »iil'staniiiiin  el  pti' oiiiniii  /'.(.'ri  sir«i/.'ni  iijii 
tise  a.-'ierereiil,  alienoiab Kcelesio pionntiliatal.  N<'qiie 
hoc  niciiirns  eral ,  si  p:oxinie  antei  subaianii.ii  v.i- 
cahiiliiiii  il;iinnassct. 

At,  inqiiics,  si  llilariiis  Liheriuiii  prinioe  Siriiiicnsi 
octhcsi  coiiscosis-c  iiiicllcxii ;  ciir  c;im,  qiiaio  |ih.  ilc 
Syiiiiilis  prob.il  ei  excii';»; ,  ntnn'  porlidiain  vocai '' 
J.iin  lihrisilcSynodis  ci  .n  l.ocsiiiiliiiicdunioiisliass;' 
nobis  videiiiur  ,  iiiiiiiqicnii  llil:irio  piolial.nii  fuiss'' 
SiiiiiiiMiscm  aut  ali;iiii  Oi'ioiii:ili(.':ii  lideiii.  Iiiiii  VK 
011  qiiod  ,iil  iii  Conslaiit.  n  ;!  ;  Qitidiuld  i:i\flei  ;i- 
ilem  ititain  cal,  /iii)'/i(i.ii ,  non  lidc^  esl  :  cii.seclaiiuiii 
i'si  eliaiii  f  riiiiani  Siriiiienseiii  ,  qiiippc  quai  pr;i;|.'r 
Nic.PnaiM  csi,  osse  pcrli.li.rin  Ncqu.-  ii.c.iiistaniii;  ar- 
^ii«ii.lus  est  ililai  ips  ,  .|iiiid  eamdeiii  li.lci  cuiifcssio 
iieiii  ciiin  laiiil»-.s«l  alias  ,  uuiic  ic.iicr  .arpat  ac  re- 
prei.cndal.  Naiiii|iin  nt  illi  ilii.'iii  suin  laudc  ,  i|iii  a 
mjilo  rcre.liiiil,  iia  i|iiidboiio  iloliciniii.  nicrito  snni 
'.iiii/ieriiiiiil.  Al  viMO  Oiientalibuj  ,   ••■iiiiiiii  cv  iiiiiiio 


ci  intra  lcnipns  cxsiitisse  oliin  assercnlibiis  ,  posloa 
vuro  Sirmieiisi  lidc,  Ancyniiiis  Jccrciis  illustnla, 
ante  teinpora  et  ox  r)ei  siibslanlia  conlileniibns ,  ail 
ver;iin  fidein  proliccre  ftiil ,  ct  quudaiu  iiiodo  catlioli- 
n  ciis  cvadcre.  C.oiilra  Liherio  Sirinieiisis  fidei  ciinros- 
siiiiie  siintaiii  roiisiibstintialK  lidcni  siippiiiiicnti.  a 
vori  liile  dcllccre  fiiit .  ci  perddiim  alque  hrrelionif 
qiiadain  ratiime  fieri.  Ilxrelicis  citim  comiiiunic;iii.s, 
el  cr.  doiidi  leKcm.  qiiain  hxrelicii  soiisii  luehiniur, 
i|ii;iiiivis  intellcciii  calholico  :ib  ois  recipieiis,  h;ere-is 
pirte^  commiiiiiehat:  cath.dicus  li.ie  ct  interioricdn- 
scienlia,  comnuinioiic  ac  forie  eii.iin  rnmore  pul.lio 
haRreiiciis  ;  quo  de  riimorc  le!,'oiiiliis  Suzoiiieiius,  lih. 
IV,  c.  15.  Eo  scnsn  iiitelligciidos  est  llicroiiyintis  tib. 
I  de  S<!ri|it.  eccl.  di\isse  ,  Libcrintii  a  Forlunatiauo 
od  tubteripiioneni  lnFreseot  coiiipulsuiii  csse.  0>>.> 
Sjiectat  et  illud.Aiixilii  lib.  i  dc  orjinalioiiibus  c.  i^  : 
Qni<  nesciat  i/iioii  Liberius  ,  lieti  proh  dolor !  Ariaiio; 
A  rrcsi  ii»ifr.sf rip»;.'  ? 

('()  Baioiiins,  suscepi  in  nutlo  coniradiceni.  Smie 
prteiidiiin  credidi ,  iis  omissis  qtiie  liis  iiitcrpiisiia 
fiiiil  Quamvis  aiiiein  in  novissiiiiaeditioiie  ea  ipsa 
iidililaiiiciiia  iii  Cresi'oiiii  c  llcciione  so  offcnilis  e 
fiieatin;  e.a  laiiicii  llilarii  essc  pnirsiis  nefjat.  No- 
C  siras  e:i  ile  rc  cnnjcctiiras  prO|ioiieresatishab(;hiiiius. 
Ciiiii  in  ins  Pilb.  p.isl  verhiiiii  susreri  ,  iiiio  eodem- 
i|uc  con>.'Xtii  scqiiaiiir,  S"i(.''iii  Hilarius  iitialliema  ilii 
dicit :  annthemii  libi  n  me,  elc,  opiiiamur  lisrc  verb», 
Sniuliis  HUarius  nnatltema  iili  dtcit  ,  iu  aiitii|iiiore 
rxciiqjliri  ad  iii.irgineiu  diiiniax.ii  ailscripia  osse  .  ac 
posifr.Hlnin  iinperiii  aliciijns  liliiani  opera  in  lcxiiiin 
iiropsjssc.  E\  qii.i  conrhtrir,  i  non  reieiites  esse 
liiijiisiii  idi  i'ite:'pnlalii>iies;  •i"  ja.ii  ah  autiqi.ls  tpiri 
piiribii'i  llilaiiuin  carum,  iiiin  t.iiius  bujnsce  cclle- 
Clioiiis  auclorciu  fuissc  oredilum.  Prieter.'»  fervcn- 
lissimo  Chrisii  Coifessn  i  in  iioniitteni ,  qiii  qiiaiinis 
in  sumiiia  E.clcsi:?  dii;nitate  c..iisiitutii8  ,  Doiumi  ta- 
nicn  sui  o,iiisaiii  liiriiiler  des.-riicrit,  anatlienia  dicen; 
licuisse  Aposiolii  .-«iKi.iie  jain  |ir..biiviniiis.  Sed  s» 
f.irte  liivc  addii.iiiiciii  1  llilariu  n.nisunt  in.ligua,  cmi 
primiiin  l.ilieiii  lapsuiii  rcscivit;  iii>iilu  iiiinusali  ips.t 
vidciur  aliiMiuiii,  ui  cuiu  liuc  upns  ^uiini  Libcriu  jini 
cori'0.  to  iii  piililicum  cmiscrit ,  ea  luin  nun  eracrit 
r^  prmsus  aiquo  suppiesscrit. 

'/>H:i  iiis.  Siim  til  et  apiid  Baron.  /fiviirws.  K.vj- 
,'^11113,  qu!  aiitca  iioiniiialiir  ,  ipse  rurio  esi  .Mitilencs 
insiilc  .•i.iscopiis,  qui  in  ScleuciciK-i  synodo  ;ib  Ac.v 
c'i  paric  stciil 

(c)  It.ivoiiiiis  cx  n>s«.  su.s  expro«>ii  Knfiut.  Inter 
siib<('riptiuii.-s  pscudo-Sardi  eiisissy  ichJi  tegiiur  Biii- 
ms  episcopH^  a  Cnr. 

[il)  Koiiii'.  iiis  aptid  Siriii. ,  Uurliut,  .4/lii'M>,  eic. 
Multu  iiia^is  arridci  lijei:  Baronii  lcciio,  .tf.ii'i.'us,  .ie- 
liui,Jiiliiiii,  .Srfi-iiiiui,  qiii  quidcMi  apud  Kpiphaniniii 
Aiicyr:in;i:  syiiodi  siilisn  iliit  cpi.Mot;»!,.  t  infra,  Fia.;iii. 
\v,  i,i(er  i'i.s  rcctisetiir ,  qinis  Gcriniuius  rescripti 
sui  inilio  nuiiciip.il. 

(c)  lii  niiiiuiii  iiis.  tl  cmltri  jmtioret  ifitibtit  creiMit, 
(iiiMCi  liafrettci.  .Ainid  Uaron.  siiiipliciter .  el  »lii, 
oniissi!i.';fieii<.  In  illius  autein  appond.co  ;id  .ui.ViN, 
lursuni  conipaici  i"iiiur  luli  r  eus  iiuiiiiuatus  ,  qni 


693 


KX  0I'EI:K  UlsrOUICO  Ffi^GMRNTlM  VI . 


69: 


9.  Romam  remiui  eiiixc  rogni.  —  El  lioc  (li:iiii 
Sfiire  tos  volo,  quod  fr^urein  Fiiriiioaiianum  {[)  petn, 
ut  ciiiii  liiteri:  nieis  :ii]  cloiiieiiiissiiiiuin  impernio  - 
reni  Coiistaniiuui  Augiisiuni  pergeret,  pelcre  ui  boin) 
paci)  et  coiicurdi;e,  iii  qu.-i  pielas  ejus  semper  682 
exsiiltai,  ine  ad  ecclesiam  mihi  divinitus  Iradilriin 
jiibeat  reverii  .  ut  teniporibus  ipsitis  Roiuaiu  ecrlr- 
siu  niilUm  sustineat  Iribulationcro.  Me  auierii  cr.iii 
oiiiiiibiis  vobis  episcopis  E^lesi.x  CJtholic.i-  paccm 
liaben-,  his  liiiciis  meis  :fquo  et  simplici  unimosciic 
dobeii^,  Ir^ires  cliarissimi.  M.igiium  (g)  solitium 
eiiiiii  vobis  III  die  retrihulionis  .icquirelis,  si  p<T  vos 
pD\  eecles-i.e  Romana;  fiierii  reddiia.  Scire  aiitcm 
per  vos  volo  eiiain  fratres  ct  coepiscopos  nostros 
Epicteium  et  Auxeniium,  pacem  me  ei  coraniimiu 
dc-iae.   Sola  hsec  causa  fuit,  ni  tardiiis  videret  de  B  nL-ni  ecclcsiasiii.:im  cuni  ipsis  habere  :  quos  crcdo 


QSl  iieoi  l,ilii>iiiis  (ii)  do  exsilio,  Lrsacin,  Valenii  A 
et  Cirminiu. 

H.  Liberiu»  ab  Aihanasii  commuuioiie  icpnraitu.  — 
Oiii:i  sciii  vo.s  lilios  pacis  osse,  iliiigere  etiiiiii  concor- 
diain  et  uiiiiaiem  L^cclcsi.i- c;itlioli<'.i';  idcirco  iion 
aliqua  iiccessiiaie  ciniipnlsus,  Deo  losle  dico,  sed  pro 
boiio  pacis  ei  coiiciirdi.e,  nii:i'  mnnyriii  pi»>p<iiiiiur, 
liis  liiteris  coiivenio  vos,  doiiiini  (i)  Iraires  cbaris- 
simi.  Cognoscai  iiaque  priiileiiti:i  vesira.  Alliana.^-ium, 
qui  Alexandriii»  ecclfsi»  epi>copiis  (c)  fuii,  a  mc  osse 
daiiiiiatum  priiis,  i|uam  ad  comiuiium  sancii  iuiperii- 
toris  lideras  Orienialiuin  dosiiiiarem  episoo|ii>rum, 
ct  ah  ecclesix  Roinan:iiCniiimuiiioiie  essesepar,iiiim, 
siculi  (d)  lcste  est  omnc  preshyterium  Roimiiiae  cc- 


iinmine  ip^tius  liiieras  ad  fraires  ct  coe piscopos  no 
slros  Orient.iles  dare,  iii  logaii  (e)  inei  quos  ab  urbc 
Roraa  ad   comilaium  dircxer.im,   seu    episcopi   qiii 
fuerant  deporlati,  et  ipsi  una  cuni  his,  si  fleri  pos 
sei,  dc  eisilio  revocarcntur. 


grntHnier  h.rc  suscepturos.  Qiiicumqiio  autem  a  pace 
ei  coiicordia  nosira,  qiix  prr  orbem  lerranira,  volenie 
Uoo,  flrmaia  esi,  dissen^.erit;  sciat  se  separatuni  es^e 
a  nostra  comn:uiiione.  ('>)  Prcnariculon  auathema 
una  cum  Arianis  a  me  dictum. 


cnntraAthaiiasiumMediolanen<:i  incoiicilio  subscrip- 
serunt.  De  verbo  requirendum  saiis  disseruimus  su- 
porius. 

(a)  Aliqiiaiiio  post  quam  siiperiurom  .id  Orieniales 
soiipsii  rpisiobm  :  ailooqiie  cirra  iniiiuiii  aiiiii  3&8. 
Hano  Baroiiiiis  >Ji  );eniiinam  drscribil  ad  :in.  7)57, 
11.  55  At  seiitomra  leiraoiaia  iii  .\ppoiidice  p:ig  25, 
adul!erin:iin  eain  esse  vult.  el  :ili  ii:j,  ;i  quibiis  sii|it;- 
rius  fngiiieniiim  iv  conlictain.  Posiremi'  illiiis  sen- 
lontix  siib.scribii  Ririiis,  ncc  Laliljeus  repugnai  : 
quu  ralioiie  permoli,  mox  oxpeiidoliir.  At  corlo  iiiic- 
rim  coiiceilant  iii-cess*'  esi.  e:iiii  ocque  ainioris  iios- 
tri  judiciii  fiilsitaiis  fiiisse  siispeclaiii,  iieque  slylu  a 
c:iteriy  Pontilioisejiisdrm  liilrris  ilissid"To. 

(()  Coiiriniiius  n|iiiil  R:iron.,  doniinimd  chariwmi. 

{<')  lix  iiis.  Siiiii.  uloiiiiiqiie  reslaiiraiur  hic  loius, 
qiii  ox  Piili.  aiiha  sio  viil^alus  er;ii  :  epitcopus  [uil, 
pi  iiitqnwn  ad  coMiidtiiiu  iiiitcii  imperaioris  tecundum 
liueru.s  Orieiiialiuin  episcopvriiiii,  el  uti  Ecrle.iia'  llo- 
maniv  comiHi:nioiie  sppainlns  esl,  ticuli  lcsle  ett,  eto. 
Apiid  Baroniuni  aiilero,  episcopus  (iiit.  jinuniuum  ud 
comitalum  nuncu  imperaloiis  perreni^sent,  iecuiidiim 
liilerat  Orienlulium  cpiscoporum  ub  EccUuc?  Honumce 
conimunione  esse  separalum.  Qii:i'  \eiba  ooui  liaroniiis 
11 1  inielligai,  <|ii:isl  (iiral'  Liliorins,  se  ante  exsiliom 
suuiii.  priii$<|u.ini  ad  iiiipcrntotis  comii.itiiin  accer- 
siiiis  pervoni^stii,  secnnilum  liiieras  Orientabniii  epi- 
scoporiim  poiiliilcalus  sui  iniliis  ao.iopias^AlliaiiaMiim 
ab  o<<losi:i'  Riim  iii:r  oonimniiiniie  sepauisso ;  si  bciie 
inlt-lligi!,  iniaiii  limic  opislulam  iis  merilu  allriliiiii, 
(|Ut  guiioriorom  fragmcnlo  iv  lobiain  ciuloriinl. 

Suil  <'x  lec:iono.  qiiam  nola,  snppodiiai  Siiiiioinli 
nis.  boc  poiius  videtnr  Libirius  deciararo,  Aili  nia- 
siiim  a  se  priiis  osse  daniiiainin,  i^nain  ;id  iinp<-rnio- 
ris  oomitatuiii  desiinar<'t  aiil  (|iiod  jiA  Oiiontales  mi- 
perioriliiis  litloiis  scripser.it,  .lui  ijuod  illi  :id  easdcni 
re.scripser.inl;  idqiie  Ri.man:o  ecclesix  jam  s.?  slgni- 
fic;i-se. 

lino  recepia  uliro  Baroiiii  lectione,  Lilierii  ;id 
imperainrcm.  .salva  liujns  episudtc  vfiiinte,  iniel!i- 
«.'eiiir  advoniiis,  iion  qiiiilem,  iil  ille  iiiiorpreiaun-, 
r.oiiia  .Modiiilaiiniii  undo  releg:iliis  osl,  sed  Bera-a, 
qiio  relegalus  oral,  Sirniinm.  Coric  ex  Soiomcnu, 
lib.  u',  c.  15,  coiisiat  Libeviiim.  iionduni  aocepia 
Itoiuam  roverloiuli  pote-lalc,  Siiininm  ubi  versab;i- 
lin-  linpcraior  acocrsilum  esse.  Nunc  igJlnr  icslilioa- 
lur  se  priiisiiiiani  lioc  ilcr  conlocisscl.  Aihanasiiini 
dauimissc  Hcundwu  liiierai  Oiientaiiu.n;  hdc  e»i,  vei 


secundum  foimam  sontentiae  litieris  Orientalium  coii- 
signatj',  vei  ob$ei|iiondo  liiioris  Orienialiiim,  qiii 
lia<ic  Aih;inasii  cnndemnaiionem  lam  inipoitnne  ab 
ipso  excgeraiit.  Iii  bis  millii  habctur  cuiii  pseudo- 
epislola  superiore  coiivcnicntia. 

(d)  Apud  Baroii.,  tesiis  csi.  Ao  Liberio  usitatiim 
fiiit  lestif  el  leste,  (|nom<><io  noliis  fidelis  el  fidek  ? 
Conjcciarc  esi  p\  Iioo  I.mo,  Libi  rinm  .si;itim  po^t 
deCeclioiiciii  olcro  Rom:iiio  htieias  ^cripsisse  iis  fere 
siiuilos.  <|iias  Vioreiitio  de'lli  :  quilms,  <it  babemiis 
iiifi.i,  enixe  enm  logai.  iii  de  sua  cum  Oricnialibus 
p:i('e  ((u^m  primiim  iiiiperatorein  certiorem  faciat. 
C  (e)  Ali.is  ouni  ms.  Piih.,  ui  legati  et  quvt.  Meiiiis 
Bariiiiii  oxeiiiphiria,  ul  tegalimei,  per  qiios  scll.  epi- 
siobm  snperiori  frigmenio  relaiain  ad  Consianiium 
nisii.  Mflx  sen  episcopi  periiidc  est,  atquc  simul  et 
reliqiii  episropi. 

(1)  .Vpiid  Baron.  uf  in  ins.  Sirm.  episiola  bnec 
aiiclior  eisiat  ni  hunc  niodiim  :  pelii,  ul  litlerus  meat 
ad  clenienitii^imum  imperatorem  per[eral,  quat  ad 
Oiitnlules  ipiscopos  [ci,  nl  (lirenl  ipsi  una  tecum 
Alltaiiusii  comniunione  me  esse  separulum  :  quns  creda 
quoU  pieius  ipsius  pro  bono  pncis  gralulanler  accit,iet, 
iliiuriim  t.xeiiipliir  etium  Pltilngrio  imperalorit  eunuclto 
prudal  (v,.|  iit  bibei  Sirm.  e(t(im  Hilario  imperalorii 
fdeti  diiexi.  Pervideai)  cUariins  veslra,  Itmc  me  betii- 
yno  et  innocenii  animo  gessisse.  Quapropler  his  litleris 
nieis  cohvenio  vos  el  adjino  per  Deum  omnipotentem, 
el  Clniiiluin  Jeium  lilihin  ejus  (Sirni.  addit  Deum)  ct 
Dominum  noshum  (snliis  Buoii.  siibJHilel  SpiiilHm 
tanclniii) ,  ul  dignemim  ad  clemenlissimum  imperuto- 
[)  rem  Ciinstaniiuin  ,li.(,'i/5.'«»i  pcrgere,  el  pitcie  ut  bonn 
pacit,  eic.  Qu.i'  vcrb;i  iioii  iin  ilo  iiilrio;i|.i,  sed  ol  in- 
ler|'olationis  siiiit  valde  siispioia.  Quiil  enlm  li.ic 
soiiaiit,  iiisi  LibHriuiii  piins  a'l  Urioiilah'S,  qiiani  :id 
iiiipor:ii(ireni  soripsisso,  ei  lllleiasa  sc  ail  Oilniljlos 
sciiiitas  posto.i  ad  iiiipor;iloiei>i  por  Forlunaliamiiii 
isiisisse?  quauivis  sii|iia,  nniii  i.  ad  Or^enialcs  scri- 
beiis,  eos  loiii  inciii^al  ^e  jam  .'iniea  liltcias  dfdissf 
per  ForUiiialiaoiim  ;id  iii:por;itoieiii  Conslaiiliuni  per- 
ferendas.  Cniitra  iiiiida  osl.  ct  snpiTlori  opivlol;i: 
prorsus  Cdiisontaiiea  lcclio,  (|u;un  o.\  nis.  Piili.  e.\- 
pressaiii  reiinomiis. 

(g)  Uaron.,  unigiwm  etiam  privmium  vohis.  elo. 
S!i  111.  III  .  magimin  enim  prKmium  vuvit  iii  die  Iribula- 
liniiis  iicquiiilis. 

(h)  llaiii:   oliam   iiolani    exhibeiit    Riroiiii  exem- 

plarid 


fi»5  SANf.TI  IMLMtll  FflSCOPI  t.fW 

liom  do  exsilio  ('<)  Liberins  Viiicciiiiu  (aii.  358).  A  oporlcrc  ii|)<!iaiii  il;irc  :  cuii)  prorccio  «I  cpiscopo- 
10.  Vrbicum  $ibi  erfpium  ilolfl.  —  Non  dncfo,  foit 


:iilnioiiro  s.inrliim  nniiniiin  iiinin.  fr.<ler  rli.-irisslmi*. 
("I  i|uiij  ciillnr|ni:i  ii  .ila  iiuiics  boiids  CKiiuiiipiiiil 
(I  ('or..  XV,  3"-).  Iiisiilia-  liiimlnuin  ii:uloruiii  bciic 
libi  cogiiila-  suiil,  iiiidi;  :iil  liunc  luhiii-ciii  pnrvcni  : 
el  ur:\  0^3  "^  *J<''  noniiiius  loIer;inli:iiii.  Dilrclissi- 
iiiiis  lilius  iiieiis  Urbiciis  iliacimu^,  (|iii-ni  vlilckir  li.i' 
bcro  sol^iriiiin,  a  nie  pcr  Vciierium  ai^enleiii  in  rebus 
snblaiiis  csl. 

11.  Quonomini: redilum  ab exiilio deisrecelnr .  — S.m- 
ttiuili  (fr)  liia:  sigiiificniidiiiii  creJitli,  nie  de  cnnien- 
lioiie  ilhi  a  iioinlne  Atb.inasii  r(>cessis>e,  ei  ad  frjires 
el  coepiscopos  iiosiros  Oiienlales  liitiT3s  d''dis-e  de 
siiper  noniiiie  cjiis.  Lhide  i|iiii,  Doo  voleiile,  ei  p.ix 


rum  id  ollicio  ciiii^rii:il ,  ci  salus  omniuin  longe  Lite- 
qiie  populiirnm  linr;  rinubimiiie  roboreiiir.  Sed  les 
a<lnionuit  insiiinla  rur<us  exslstere.NnD  ciiim  uHiiuis 
delioiiageinlnari  sii|H>rniiiiro  judicahil,  ciiin  {()  crc- 
bri  ronsucveril  :idinoiiilio  ang>'rc  cuinuliim  diligeii- 
ll.x>.  Ilis  ila  se  li.ibeniibns,  de  fide  :iU]iie  unilaie  irac- 
1  ir^  debere  cogiiosrai  sinccriLis  vesira.  ct  opcnm 
dare,  nt  ccciesiasticis  reliiis  nrdo  competens  prxbe.i- 
lur.  Uiscurrci  nuinqiic  cuiiclnrum  pi  otpi>ritas  iibique 
populoruni,  ei  cnncordia  fida  ser\aliilur  Q^^  euni 
pcniius  iimpuiaiis  (</)  iiec  bujiismudi  quxstiuiiibiis 
cunclis  seciamln  conimovcrii. 

i-  Son  de  Orienialium  rauti$.  —  Res  isla  non  de- 
bclila  intcnlioncm  animi  (A)  lnngiiis  propag.ire  :  nnii 


vobis  iiliiquc    csi,   dlgnabcris   cnnvcnlre   cpisconos  '^  ^"'"' '^'^  ^^'''''"^'''•"S  ^pi^-topi*  «n  «"•»"''»  vcslro  p:i- 

litii/  raiio  iliquid  definiri.  Prolude  snper  hisianluin, 
qii.R  nd  vos  perliiicre  cngnoscit  graviias  vesira, 
inict.iro  dcbciis  :  ei  compleiis  celcriier  uiiivcrsis, 
consenliciitc  consensu  decem  iniltere  ad  comilalum 
menin,  ul  prndenllx  vcsirx  prioribus  lilleris  {hou 
e.Tsianl)  iiiiiinaiiniiis.  Prrdicti  enim  iioiucniiii  uiiini- 
biis  quac  eisdem  Oricniales  proposuerint  reS|ionilert>, 
v.-l  tiaclare  de  fidc ;  ut  exiiu  cnmpelcnliomnls  qui  s 
lio  lermlnetur,  et  ambiguilassopiniur.  Qii.c  cum  itu 
siiit  adversiisOrieiiUiles  iiihil  slaluere  vos  oporiet  : 
aui  si  aliqiiid  volneritis  eonira  eosdem  pr.Tdicii$  ab- 
seniibus  dcGnire  ;  id,  quod  luerit  usnrpatum,  irrito 
evanescet  enectu.  Non  enim  illa  vires  liabere  polerit 
deliniiio.  ciii  iinslra  siaiuta  loslaiiiur   jain  nunc  r<i- 


cnncios  Campnnia^,  ci  h«c  illis  insiniiaie,  ei  ex  ip- 
soriim  iiuinero  unn  cnm  cpisinla  vesira,  ilc  iinaiiimi- 
t:ile  nostra  et  pucead  cleiiieiili~siniiim  imiieralorem 
scribere  quo  possim  et  cgo  de  trisiilia  inngna  libe- 
rari.  Et  ntanu  iptius  :  Dcus  le  incolutnem  ciisio- 
(llal,  (r)  fraler.  Item  manu  ipsiii$  poginm  perscriplir  : 
Cuin  niniiib'!SCjiiscopis  Orienialibus  pacciii  li.ibcnius, 
et  vobiscuin  rgo.  Me  ad  Deiim  absolvi,  vos  viderilis  : 
si  Tolncriiis  me  iii  exsilio  deliccre,  eril  Deus  judex  iii- 
icr  me  et  vos. 

FRAGMENTUU  Vil  (A/Mt  ii  parlit). 

iNCim  EXEWLC»   (d)  EP15T0L*  CoMSTA-VTll  mPEltATO- 
RIS    AD   EPI^COPOS    ITALOS,    OUI    IN    AnlMinEN^I   CON- 


ciLio  («)  C0N\ENEBA1HT  (daim  die  27  m<jii,  an.  559).  ^  '"•>"  "  coplam  {M.  ciipiani)  denegnri.  Qure  ciiiii   iia 

sliii,  niodcralioDe  religlnnis   veiuTubilibus   aniisli- 


Vicior  Constanliiis  mnxiinus  iriumpbaior  seinpcr 
Angusins  cpiscopis. 
f .  De  fid*  tantum  in  Concilio  Iractainlum.  —  Con- 
tinent  priora  insiiiuia,  Vcnerabiles,  sanclimoiiiam 
legis  rebus  ecclcsiasiicis  uiii.  Saiis  superqiie  per- 
speximns  lilteris  ad  iiosiram  pruilentiain  d.iiis,iisdeiii 


tibus  conseniaiiea  debelis  venernnda  pei-ficere ;  ui  id 
qnod  religio  poslnlnt,  cxplicetiir,  el  quod  uudiri  pro- 
liiUl  (i)  ,  oullus  osHrpet.  Diviniias  vog  servel  pcr 
mtilios  annos,  Parentes  (j)  K.  Ilul.  \i  kulend.  junius 
Eusebio  ei  Ypalio  conss. 


(n)  Proxime  post  liilerns  Ori<>ntallbiis  d;»ia«,  ct,  nt 
oplnamur,  antequain  Ursacio,  Valenii  et  Ci-rniiiiio 
scrilicrel.  Hic  cniin  Libcril.  iihi  a  prisliin  ciiiistaniii 
sua  ceciilii,  liiieraniin  ord"  sinini  potcst  :  m  priiuiim 
impprninr^-m,  i'odemi|iie  tcni|>iire  clcruin  Unmanum 
mnlaii  ronsllii  sui  per  Fortiniaii 'ninn  rcriiores  f.>ce- 
ril,  dcinile  Oricnl.iles  pcr  litieras  nioniierit,  se  ciim 
illis  h:tb«>ri'  picem,  el  ah  Aihanasii  dflensinne  dis- 
cessisse;  luiii  Vincenlio,  ejiis<|iie  opera  cuiiciis  Cani- 
panlne  episcopis,  coiiiniuiiinnem  ciini  Oiii-nialibus  a 
sc  inlum  viginlicarit;  ac  |iosircnio  cuin  ad  linpcralo- 
ris  comiialiiiii  peri;ercl,  littens  ilaiis  Valenii.  Crsa 
cio  ct  Geriiiinio,  tum  horunl  |i«idilissiiiioriiiii  lio:iii- 
nuMi,  iiim  bis  iiciiuiiia  nnii  inrerinriiin  Kjiicicii  ei 
Anxeniii  graii:iin  siin  tcniaril  coiiciliarc.  Igrcdiiini 
liumaiia'  liagiliialis  exiMnpliim,  cni  8:rpi'  tantojtra- 
vius  iiniiiinet  pnrcipitliim.  qumio  vidcliir  i;laU'ir. 

(b)  In  ins.  Sirm.  vcrlm  tanelitati  snlijlciliir  ivro, 
apiid  Raroriium  auleni  pra>niiiiitur,  et  ideo. 

(c)  A|iiid  D.ir'»!!.,  domine  fraler  eharistime.  Ilem 
maiiu  ipjiui  in  ejtdem  piiyina  eonicripln.  Lcgit  Sirni  , 
pagina  pi^r$erii>lu,  iioii  pugimr  pertcnplir. 

(d)  E;iislol.i' buir  ain  l-irilasarce.lilcx  Siizoin>'no, 
lib  IV,  c.  17,  iilti  l.lloius  miiuiirni  iiiip  raliiris  .>d 
rpisi  npos  .\iii<iiiil  a>'  S'lciici.1:   ci>ii;rn'L.'4lus    qnilois 


iit  coniroversias  de  fide  primuiH  componercni  pr:i>- 

ccpit. 

(c)  In  cdit.,  roiivfiiertint.  Niin  innlc  innicji  in  niss 
c(/iit'C«ei'<iNl ;  cuiii  liic  llilani  scriiio  sil,  noii  scrihen 
linm  episcoporiiiii.  .\iite  ri>po>uiiiius  Camlaniit ;  ci 
pnsi  CoRiiiiNiiui ;  ciini  ex  lide  ms.  prius  obihiiiissit 
(  omlaiiliiii  el  Consliintinnt. 

{[)  .Vlius,  rniN  rtbus  :  iibi  cx  mt.  Sirm.  r«.sruuiiur 
cNiii  crebra.   Aiilca,  loco  <ft>iiiiii(iri ,    luagn  placerct 
p.  cciniiindri. 

(g)  liims.  Pith.,  nt  hujntmodi.  Mallemus  de  An- 
JHsmodi,  snppleiido  deiiide  r>friij,  dc  lide  scil.  el  uni- 
l:iii>  .  sicquc  hic  eril  iincpcr  sriisii^  :  cum  pcnilut 
(•ini'utuiis  ile  (ribus)  hujutm^di  iiuceuioiiibnt  cundis, 
(>/ii.i'  juiil)  ticliiiidu  commonuerit-  Nct  lamen  itla,  elc. 

(fi)  Vocaliuliini  lonyius  cx  ins.  Sirui.  adjicilur. 

(>)  Fab<'r  hic  atlj'-ceral  rdiio.  iiii  vidc|iir,  addiictus 
vorbis  su|H'ii>iribu~.  iVon  rnim  de  lirieHlalibtit.  .  fMi- 
Inr  ratio  atiiiud  deftuiii.  Sfd  bxc  «ox  alicst  «  nis>.  et 
aJot  iioiiioii  r.7i>/ii),  ail  qiiod  voiliiini  prohibtt  coiii- 
iiindo  rorei.itiir.  Si  qunl  iiiuiundum  essel,  prtixime 
aiiilerc  pro  uiiJin  tibeiilor  reci|icrciiius. 

(/)  llai:  liitura  k  noincn  carissiiui  commodc  in- 
li'U.'X.ri». 


(5^7 


I.N  OPIT.r.  m^TOUICO  Fn\GMF.N1L\i  VII, 


f.flS 


liidpii  (d)  rii'fm'iin  fniliolica,  liabiUi  ab  oinnibns  cn-  \  corisciipiam  a  se  (ulnin,  fjiian»  rciipeie  nos  non  lice- 


tholieis  c;)i,sf(i;iis,  priusiiuam  per  Urrenum  polesUi- 

tcin  tenili   lurrciicurum  coiisnrlio  $oeiorcn'ur ,    iii 

concilio  Ariinincnsi  (:iii.  5"i9). 

3.  Fidei  yiciriio!  nihil  addendum  uul  delrtilhndiim. 
—  Sic  crcilinius  placiTO  oinnibiis  posse  c.«tlioiicis,  a 
syinliolu  acccplo  iios  rocciliTe  iion  «pKrltio,  qiiod  in 
collaliiiiic  apiid  omnes  iiilegriiiii  recognovinius  ;  nec 
a  fule  lecessiiro.^,  (|uam  pcr  proplieU'.,  a  beo  Paire 
per  Cliri&liim  Doininuni  noslinin  docente  Spiriiu 
s:incio,  ei  iii  cv.ingeliis  el  iit  ;>po-;iolis  <iniiil)iis  .-us- 
CCpiniiis,  ul  pcr  Iniililioiiciii  p:ilruiii  scciiniliini  siic- 
CcssiDneiii  apusiolorum  usqne  ad  (raclniiiiii  npuil 
Nicu^am  liabituin  conira  lixresim,  ipi.-r  luiic  icin|io- 
ris  exsuire.\eral,  posilum  nunc  usqiie  periii:iiicl.  Qiii- 
bus  oniiiilius  iiic  adileniliiin    alii|iiid   crrdiiinis,  iiec 

niiiiui  |iosscuiaiiifi;stiiinest.Placi'lQ85''''p'* "''*''  "*'' 
viini  fieri :  subsuniia!  quoi|iie  noiiien  cl  rcui,  a  niiil- 
tis  sanctis  Scripluris  insiiiuaiam  incnlibns  nosiris, 
olitiiicre  dcLere  sui  firniit^iteui.  Oiiam  rcro  (6)  cuni 
suo  iioiniiic  Ecclosia  c.tiboliea  run  doclrin»  deilica 
semper  confucii  it  profiieri  coiisuevii.  Iliiic  dcflni- 
(ioni  oiniics  iii  unum  catbolici  cunspirantcssubsrrip- 
seruut. 

4.  'Eodem  in  concilio  postqiiain  stnlutum  cst 
nibil  debere  paternam  niinui  tradilionem,  eiiani  qui 
conlra  banc  vcniebanl,  Aniniuiii  in  uinini  ronspiran- 
lium  spiritali  voce  siint  dainnaii.  C.iijus  Iracutus  hoc 
esi  exempluiii  (<r).  i 

CUSEBIO  ET  VPiTIO  (rf)  CONSS. 

XII  kat.  aiigiisli  (die  21  jul.  au.  559.) 
Cun)  apuO  lneiim  .^Hniinensem  cpiscoporuiii  syn- 
odus  fuisset  rolUct:),  el  ir.ictaium  fuissel  du  fidc, 
ct  sedissei  aninio  qnid  ai^i  delierei  ;  Grcriaiius  epi- 
scopus  a  €alle  dixit:  Quaniuin  (c)  decuil,  Fiaircs 
cliarissimi,  calbolica  syuodus  paiientiam  liabuit,  et 
piam  (f)  Ecclesiani  lotiens  exbibiiit  jiixta  l)rs:iciiiir) 
cl  Valentem,  Cerniiuiiini,  Gaiiiin  (ij)\  i)ui  totionsmu- 
lando  <|nod  crediderant,  omnes  ecclctias  turbavcrunl, 
ei  nnnc  conanliu'  hiretiiuin  auimuin  snuni  inserere 
aniaii>  Christianis.  Subvertcreeniin  voliint  ti:icia(iiiii 
habiluB)  apttd  Nica-aip  ,  qiii  positus  est  ciintia  .Vria 
nam  hxresim  et  crlei-as.  AUulerunl  nubis  pia^ierc:) 


liat.  Jaiii  ijuidcm  luereiici  antehac  nobis  pronuntiati 
stiiii,  ot  iiiultis  diebiis  est  comprobaiiim  :  quos  etad 
iios(r.iin  cijiiiimiiiidiiom  iion  adiiiisiir.iis  ,  voce  nos(ra 
daiiiiiaiiics  eos  prneseiUes.  Niinc  iieruin  quid  vnbis 
plncci ,  iieruiii  diriie,  ul  siogulorum  subscii|>(ionc 
llriiiclur.  rnivorsi  cpiscopi  dixeruiit  .  Pi.iGC)  ul  hx- 
rciici  (/))  ss.  daniiieiitur,  quu  pussii  Plcclesia  lide  iii- 
coiiruss:i,  qii:e  vere  c;i(liolica,  es(  in  pace  perpctu;i 
I  ermaiieri;. 

QS0  4I'PEND1X  (i)  SfPCniORIS  rnACMENTI. 
Dainnalio  blasphciuia:  Arii,  et  expotitio  inlegrw  el  ca- 
llioliccE  fidei,  qiuin  callwHci  in  liaclalu  Ariminensi 
firiuanciunt,  el  innnu  sua  ^ubicripierunl. 
B  [tlaspbeiiiia;  Arii  licea  siitebac  iuerunt  damiiatae  , 
ialebaiii  lainen  uccult:c ;  ifuia  cuiu  blaspUema»se  igno- 
r.>b:iiui'.  Veruiu  raveuie  Deo  proeuratuiu  csi,  ui  coii- 
slitillis  nobts  apiid  Ariiniuuni  ejus  poslirera  iL-eresis 
repeierctur.  Et  ideo  ciinul  cuiu  ejus  blaspbemii.s 
omnes  qiioquc  bieroses,  qu.T  anlcliac  exsiirrexerunt 
contra  cailiolicam  ct  aposiolicani  iraditiuiicm,  sicu( 
jaiiidudiim  daiiiiiakc  sunl  pricUriiis  conciliis  ei  di- 
vorsis  in  locis,  no<;  quoque  dainu.iiiius  :  ct  aiiailic- 
nializaniu>  tos,  qiii  dicunt  liliuni  Dri  de  nullis  ex- 
stantibiis,  ct  dealia  {supple,  snb^iantia),  ct  nun  dc 
Deo  paire  natiiin  Oeum  veruni  de  Deo  vero.  Ei  si 
qiiis  Palrem  el  Filiiim  duos  ileos,  hoc  esl,  noii  nola 
{f.  nau)  duo  pnncipiai  dixeril,  et  uon  Palris  el  Filii 
iiD.iiii  deiUlcui  piiiljlealur,  aiiaiUeina  sit.  Si  quls  ct 
C  (iliuni  Dci  erciiiurani  vel  ficliirani  dixeril,  anatlienia 
si(.  Si  qui.s  Deoiii  Padeui  ip^oiu  de  .\laria  Virgiiic 
iiaiuin,  euuuleiiiqiie  pairoiii  et  filiuni  dixcrit,  ana- 
llienia  sit  Si  qiiis  liliuui  Dri  de  Maiia  iniliuin  suiiip- 
sissc  dixerlf,  vcl  fui>:se  ieni|ms  qnanilo  non  er:it 
liliu<: .  anailicnia  sil.  Si  quis  GliuHi  Dci  non  verc  in- 
enafrabiliier  do  l>co  paire  iiatuni,  sod  -.idoplivuin  fi- 
liuin  dixerii,  anathonia  sii.  Si  quis  fllium  Dei  aut 
tompnraloin,  aul  lioiniiiein  soiuin,  ot  iioii  aiite  omni:i 
saxula  de  Deo  patre  naiuni  profiieaiur,  aoatbeina 
sil.  Si  quis  falris  et  Filii  et  Spirltiis.  sancti  unaiii 
|ierson:mi  .uit  ires  siibsianiias  divisas  .iiiieiit,  et  non 
perfeclu:  Triiiilalis  uiiain  deilaiein  piofile.ilur.  Aiia- 
llieinasit.  Si  qiiis  (iliuni  l)i  i  (■;:■;'  tinte  oiiiiiia  ((uidcni 


(a)  Moniinenii  hiijus  veritatemcoiifirraaliiisequeiis  1)  ct  Deinophiliim  recensct  :  ciijii,'!,    uipnic  Orientalis, 


frattmoniuni 

ib)  Puta,  sul)Staiiti:f.  noiiiine  sigiiifiratam. 

(c)  Exeniiduin  idein  .\ihaiia..iiis,  suo  dc  Synodis  li- 
bro,  pag.  879,  iiiseraii. 

((/)  Sic  ins'  Piih.  bic,  supra,  et  Fraginento  sc- 
queiili,  noii  cou. 

(<!)ln  cdil.  ut  in  ms.  dicnni.  Ex  g>':rc:)  Atlianasii 
versioiie,  em;  irpoirnr.ov  nv,  nullum  dubiiini  esl  logoii- 
dum  esse  decuir. 

{()  Forie,  et  piam  se  Eccletin  lolient  exhibnit  erya 
Vrsiicium,  elc. 

(9)  llis  uddil  Aihanasiiis  Aiuenlium.  Qui  si  tn  Ari- 
miiiuiisi  '-yniido  nominaiim  fui^^srt  dainnalus,  iiiliil 
erat  raussc,  ciir  illani  posiea  Mediolani  ,  ailveisiis 
llilariuin  no-lriiin  di«piilans  ,  laiilopere  jactiiarct. 
Liiiige  minu's  audieiidus  est  Socrates,  lih.  11,  c.  57, 
nki  eim!  qualuor  pradictisnen  iiiedo  Aiixeiiiiiiiii,  scd 


caiisa  ait  Orieolalrs  cx  sii|ieriiiri  impei.iioris  pra-- 
repio  peniiiel.ai  Siil  ei  roiiciliuni  roriinia  se  sresta- 
riiincertiorciii  facioni  iiiipor.Tioreiu,>i:ii)f.egiieniiFrap- 
menlo,  niini.  2.  «nlos  V,il>  uioni,.l)rsaciun),  Gernii- 
nliini  et  G:iiiiiii  ineniorni  a  se  dainnaios. 

{h)  Pro  diipiici  .S.S.  (|iiod  inieipeirari  lireal  supra 
scripti,  gr.irce  apiid  Adianas.  e.\siat  verbum  ■nr.ou- 
;SrjptEV0(.    ■•T(Pdicii. 

(i)  <,iii.'.i!  soquiiur,  Nicolaus  Fahcr  prinius  iii  hi- 
cem  edidil ,  nim  quidpiii  cx  codtce  Piiliceaiui,  ox 
ijuo  sujeiiora  Fr.iginenia  ciiiii,  i^ed  cx  Dcrvensi,  in 
quo  b.iheturposlexoniplar  (idoi  Nic:i'iia',  el  iirnxiiin; 
anlc  Symboliini  S.  Alhanasio  aiUiH-ipLiiin.  Ill  iin'l>i 
roiiiiiiodiiirc  loco  potuii  edi  ,  iia  otiaiii  a  cxieiis 
Frajiiiieiilis,  qii.-e  uiniieii  llifirii  prx  se.feniul,  ilis- 
tiiigiii  debiiil.  Quocirca  :ip|iciiilii:is  in.niiiie  niinc  ilo 
naiiir  :  qua  NicTiio  tiaciuiui  uduin  nihjl  adiia(ur, 
quisijii'!  vidcril- 


«'»  bA!N!:TI  IIILARII  KMStUtl'!  700 

s;rtiii;t  el  iiuii  (/.  stid   iioii;  :iiil«  ofiiiic  oiniiiiiu  i<;iii    A  li.i  re.iiiu  Ari;iiinm  (/1  lnnc  pnsitiis  invpnitiir,    iil  lir- 

reses  IikIc   i^iiit  expugnaia*  ;  a  qiiu  M  !«li*)iiid  donip- 


|iiw,  III  ei  lempus  ud»i);n<;i,  anailieina  >ii.  Si  quis 
treai.i  oiniiia  nuii  pt^r  Verhnin,  sed  sine  fo  vel  anie 
iiim  f«rta  iluerii,  iinallieni.i  bit.  Si  i|iii  (f  <|u.i)  aii- 
Ifin  ali.r  liia<i|ibeiiii  i-  Arii  v.:l  cnjn^libcl  reperiu! 
fufiinl,  iiiiiiliur  ■nallieiiiaii/.  iiiiiis. 

G87  FIUGMCNTLM   Vlli  (A/>nsii  par<i.i). 

r.CQ<;|TI<R  EHtiTOLA  {o)  AnilllM'.N$ls  CO.sr.lll'     *D    C.M' 
STANTIIill    l«ll'FftVT<IT>KM,  ((>)  ll;l    KPI^tOn  r'l  K» AHl- 

CATi  .«iU.NT  *  FiiiE  vERA  («cripu  «n.  559). 
liratiiisimu  et   gloriosissimo    Augiiiito   Con&t;\ntio  , 
«yiKnliis   .Xriniini^iisis. 

i.  Ariminrn.«i  ^yiiodui   nil   inuovandKm  slamit. — 
JiiltiMiii-  {c)  Di  0  ei:    pr.rct^plo  piot.-tli-  Iu;r  crcdiiiius 


tiiin  fiicrit,  vpiicnis  li;i'ri'liciiriini   adito-.  jiaiiilifur. 

0g3--  ^otiiiidisluiliu^otJimuiil.  —  ldi'orr»:if ins 
<'t  \ali>iis  iii  siispirirmi.m  cjiisdem  li.tr''Scos  Anan;" 
vfiiiTuiit  alii|ii.inilo,  eisiisitiii^i  oianl  ;ir<imniniiioiii'  • 
('(  rogavei  iinl  vcni;ini,  siciit  e<>riim  coiitincnt  &<  lipi.i. 
qiniii  ii)fruer;inl  tniic  icinpnns  a  c«iu-ili'i  (g)  M<.- 
diol.iiionsi  assist<'nlibiis  i>liam  iegaii^  Uoni.iii;t'  ei  - 
c'i^siap.  \ii)  ('.oii^taiiiiiio  pr:rse.iile  iii  lioc.  cum  ina^nii 
oxamiiie  fnissct  •  oDScnpium,  i^uoil  tfnen-  l)apii/..'.iu^ 
ad  i|uiPtc<n  Uei  loiiimigrnvll ;  iu'!a<<  piitaiii>is  iiide 
alii|nid  (i)  iiiutilnrc  ,  ei  tot  saocios  ci  confessores  it 
Succcsso;e»  m;irlyruiii  ipsiiis  irirt:iins  consrripio- 
les  iii  .iliiiuo  rciiioverc  ;  (j)  tnm  ct  ip--i  pr;i'lerilo 
fiiisse  di£|>nsiium,  iii  ad   Arimincn-.iiim  locnm  ex  di-  B  ruin    railiolicoumi  seciindum  scripti>r;iscmii't:is  ser- 


vorsis  pr'iviiir.iis  Occi(lpni;iliiiin  epi-cnpi  veniiemus, 
iii  lidfs  rbrescerei  omnilins  Ecrlcsiis  citlnilicis,  ct 
lnTiHici  nosrerrniur.  Humcnim  onines  qui  recte  sa- 
piiiiiis,  coniraciariMniis,  phcuil  i|uidem  iit  (idom  ab 
uiiliquiuie  persever.iiitem  ,  qiiam  pcr  pruplictas, 
cv:ingcli;i  et  jposiolos,  por  ijisnm  Pcuni  et  Oomi- 
imm  noslium   Je^um   C.liristiim  salvalorem   impcrii 


vnvernni  ,  mansi$sri|ue  iii  li:i  c  irinpora,  ipiilitit 
piel;is  lua  a  Uco  p<iire  per  Denni  tl  Uominmn  no- 
striiiii  Jcsum  Cliri>.liim  (iupi>lf,  poirsiatem)  icgeiidi 
orUis  acrepit.  (k)  Tunc  rt  aiii  co>iahniiiurconvi'ilcie, 
qiiod  fiicrat  losiinm  ratioin;.  Klenim  cum  piel:iti'> 
tii;f  lillrrac  jnsseriint  Iraclari  dc  liili',  o(rcre!i.i!ur  no- 
liis  a  siipndii-iis  tMrlialoriliiis  Ecrlr^iariiai,  assmi.ilo 


tui  el  laigilorem  salntis  iii:r  (d),  q»am  scmperolxi-      Grnnin.o  ri  G:iio  (/) .    iioviiin  nescio  quid   tonsiili». 


nuimus^  leneamu''.  Nefas  cnim  dii\iiiiu>  (c)  saiirin. 
rum  ;iiii|uid  iiiutiiarr,  ct  enruiii  (|ui  in  Nirxnotra- 
r|:itucon^edei'aiil  una  cnm  glorios.i'  meinoii-i:  Coii- 
st;.>iitiiio  p:iire  pielaiistii;i'.Qiii  traciains  manlfe^laKiS 
esl,  (.1   iii^iiiuaius  ineuiiiius  populorum,    cl  coiilra 

(a)  H;rc  epislola.  tesie  Soeraic,  lib.  ii.  c.  37.  posi  C 
Ailiaiiasium,  lil>.  dc  Syncd.,  p.  t)77.  I:itine  |iri;iiiiu) 
scripia,  iii  gr;C(iiiii  serinonrm  ir:iiisl;it:i  esl.  Kvsiai 
non  soliiiii  apiid  Ailiaiia.'>iiiui  e'  S>icr;iti'>ii,  st-d  ct 
apud  Soiomenuiti.  Iili  iv,  r.  |H,  el  a|ind  Tlieiid.)- 
rcliiiit,  lib.  II  llist  Ecrl.,  c.  tS,  inm  Insigni  vari<>- 
tal-'  :  <tiioil  gra'<'is  iulcrpreiibus  snlemiic  esse  )iro- 
b;it  ValeKiiis  iii  i:iU(i;il(iin  S<>cialis  liuuni. 

(1>)  td  rst ,  apiid  quein  i  uin  dinlius  delenli  cs>eiil 
episcopi,  por  quos  iiiissa  rsi  liaue  epislola,  a  lido 
veri  pr;»'v:iricaii  sunl. 

(r)  .\lias  ex  iiis.  1'itli.  lubenle  Dfo.  Cnm  ins.  Sir 
iiioiiili,  )!r.i'Cii  inleipicte  ciin-ciilicnle,  m;igis  plac<;l 
jubfnte  heo  .'(pind  proyMrnHlr  Dfo  scripiuin  esse  giiis 
ciiiu  Viilcsio  -;uspireiiir  ?  (liTte  C|>i-ci>pis  hoc  di- 
gnum  erai,  iit  im|ier:ilorem  (Oniminieracereul  sii- 
pri^iii:e  liei  ainiorilatls,  tui  lam  ille  qiiam  omiies 
parrri'  leu'  reuiiir. 

(d)  Ei   Fr.igiiienio  siiperiore,  n.  5,  nbi  cadem  alio  rj 
verh'>riim  uidiiie  rxplieauiiir.  facile  sup|ili!veris  lus- 
eepimHx  :  insi  inalis  auuciiiiim  lempei'  obiiiiuimus,  pro 
qiiam  semjieT  obliniiimttt. 

(ej  Iii  esl,  .iliquid  ex  iis  iiiniihire,  <|u:<'  s-Jiitila  siiiit, 
ct  pra'scilim  i|iiu!  eoium  suiii,  <|iii  in  Nicaeno  trac- 
laiii,  eic,  iraclaitim  illi<m  Ariaui  auferendu  tioniuu- 
siuii,  tunitiaii  leroptah.int 

(/■)  Malleiiiu^,  iffi  positiit.  Mon  eiiiii  ex  ins.  Piili. 
e^liwgalii-.  Veriii^  ■^irm.  cv  llpiiii|!.  cipi/ijiiiide  •  rum 
iii  Kr:;;Cii  legallir  tuOr,i,ilnom.\M\i  inafittpiriotn.  Quod 
illnstr.iliir  verhi  llihirii,  Ki':igin.  ii,  n.  97,  Nicj;niim 
lr:iclalniii  conlru  iimiiei;  /mrci.iis  insrrihcniis  ;  qni  i  iii- 
iiiiiiiiii,  nli  iii  ip-ioiiini  Fia'.;iiieiiu>riimliiii|it  |oi|iiiiur, 
e.i  liaclatii  Hnirrrsii'  /iiri».'t  cuini>retne  «riinl  nfi/uij 
daiiiniitai. 

ig)  Aiini  319,  iii  fn^e  dcnionsiraliim  est  Frag- 
inciilo  II,  qii.iinvis  iijcc  ad  fontilium  .Meilioijii.  an. 
5 »7  referri  sulcanl. 


rnndnni,  qiiod  iiiuita  pcrvers  c  linrtriiiir  ci>niinet:ril  ; 
adeo  cnni  (al  vero  ruin)  vidrrctnr  displiccrc  qund  <if- 
fcirliant  pulilici!  in  coiicilio,  piiiavcrmit  aliier  esse 
ronsciiliciiiliiiii.  Eqiii(le<ii  iia^c  hrcvi  lentpnre  srpc 
niiiiisse.  iiiaiiifc.stum  esl!Et  ne  Ecciesiii:  rrequciiiins 


(/()  Veilia  •^eipicnlia,  usqcc  rrj.-nrfi  orbis  aereiiii, 
Y.ile-ii<s  tr.ins|ii>siln  evistimai,  cl  inilin  hujns  iiti- 
iiiiiii.i  i  .iiile  i.^ro  llrsaciu!,  elc,  praijioncnda.  Gr.vca 
tamcn  e\e<iip!:i,  etoi  ah  lioc  hitiiio  iii  mullis  disrrc- 
paii'ia,  ea  iion  alio  loci  cxhihpiit  Qnia  ve.o  vo-c*. 
C.ui':,!aiitino  pnr-iriiie,  ;iiileo  rnni  pra'iedi'nli!iu>  c»pn- 
lalJi'  crant  .  ilUs  inulii  sir  iiiielirxeiiini.  qnasi  Con 
si.inliiiiis  Mcdiolaiieiisi  roiirilio  Intcrliii.sse  diccretnr. 
Quihl rnm icpnxnei,  viiriis  inihdsprc ctinjecKirisa  veio 
lion  parum  :ililiiirioiitibii^,  nt  videie  esi  apud  Pcia- 
viuiii  iii  singuliri  dis.erlalionr  ile  Pholino,  qiiam 
l.:ili!i.  iiii.  liCoiicil.,  p.  7S0,  niagn:iin  pariem  Irtiis- 
ln!i<.  Piirio  Cotislaiitiiium  Ciiiisl;.ntii  |>atrciu  Nicn>iii 
ir.  cciiiis  lestciii  ei  apiirohaiorcm  fnissc  i'i<nsiiilo  iu 
cnlcai  synodus,  ipio  ilium  iKuleai  rpscindcrc,  qiii..i 
ipsius  paier  sanxerii,  aiil  pntins  a  palrihus  saiicitiim 
aci-eperil.  liiiic  rcfelhtcr  npiiiio,  (pia  ConsUuiuKim 
a  hiplismo  lii  hjcresiin  iap>iim  csse  iiominlli  piilanl. 
Qiiibas  iion  iiiiiius  advcrsalur  tlilarius,  lih.  iii  Cun- 
«lanl.,  II.  »7. 

(i)  Mcndosc  in  ediiis,  miHiare  :  cnm  in  mss  Piih. 
ae  Sirni.  e\s|rl TNM/i/«rir. 

(l)  Ex  nraca  Misione,  o!  xivk  x»ri  to»  »r«>«tov  ti,; 
xa9oV.tx^>  t/>r)»)Tt»f  6tijttov.  iitf.YXm  f,aoiiowrTi;  Oi«ui- 
ix!VT:xaaiv  «5'.;  o  6<«;  Tij»  mTttv,  Ptc.  R'C  re^lanrare 
licel  liiino  I  oiiii.  i'it.'ii  <i  ipji  pro ipnlnriiiii  cMholii* 
ei\lifiie  Sciipioiuiii  cuHcla  sertnteriiH  :  ifHoiiim  fidcf 
uiamit  i(5i;iie  m  /ii<  t  lciiipoia,  eir.  Nic»'ii<'»  P  <i'  c»  iii;tji'- 
riiiii  siiiiiuiii  lnlci  niliasi^se  lii|Uel  et  ipso  etiaoi  Eu- 
sehio,  lih.v  llisl..t. 'iS. 

(k)  Val'  >iits  e\  g  .eco  si  riooii.  hic  supplevil  :  V,-- 
niHi  iHij«ii  /loiHJ/ifi  et  infe/io  ifMin  ^«ricrfiii  iliTMm 
«M«M  (riiii^roi  10  »e  pMCOMM  impiie  lioflriiur  ri-MKHIM- 
ruiit   el  niinc  eliam,  clc. 

(d  In  (■reris  c\citipli<  liis  lioniinalim  adjinnilur 
AiiM'nliii-.  cuins  ncqiie  iiieniiiiil  ipsin»  synodi  »CM- 
■.eniij  jiipciii^iu  l>'rj£uituit>,  miiu.  i,  dtscript^. 


701  nx  M'CM.  msioRir 

l>«rHirhciifiir,  pl:(Cuit  insiitiiia  veiera  (u)  laiionabilii 
seivaii.Ad  iiistriiiiiidiiii  igiuir  tiiitiii  cti^ineniiam... 
qiiibiis  iiuc  ipsmii  soliim  hiaiiil^iiinis.  i>t  non  aliier 
legaiioiifm  perrerrent,  qunm  ^lsiul»  vcicia  penna- 
iii:reiit  nrRiissinia  :  pi  et  s:ipiMiiiia  lua  •'t.i;iio<icer@i, 
noM  lioc  (>)  <jiio,(l  proniiseraui  fupradicn  Valens 
689  ^'  lir»aciu$  ,  Oeimiiiiiiset  Giiius.  s:  subtaium 
fiiisMl,  (ia'Oiii  pfvsse  rompleri.  ^t.igis  enim  liirhatio 
cunciis  rcf iiiiiibiis cl  ecclesic;  "icnuiiu'  iiinnissi!  •*si. 
3.  roii«(anlmiii  royat  >it  detrittt  tua  txtipiitt.  Kpi- 
tcopos  Ariminodimittat.  ~OI)i|uain  re.m  lii.tiii  ro4:i- 
iiius  cleiiieiiliaDi,  iit  plncidis  :iurtbus  ei  seiciiu  vnllu 
iiiiiversos  lciiaio-.  nosiros  ci  r<'S|tici«»,  ei  anJia.-i. 
neve  (c)  alii|uid  |iiiiiiuiai  i'!enu;niu  iii.i  injuiiu  vi;- 
icrmii  roiivelli;  sed  inancrc  e:i,  q'iB  .i  iii;ijoriliui 
iio^irii  acccpniiis,  ijiios  lui.M^  ni  |iii.i!eiii<'s .  oi  sinn 
.S|ilrilii  snncto  liei  non  rgissc  ri>iiriiliiiiii..  :  quia  isu 
iiovilule  non  .soliiin  lidelc^  populi  pertinliaii  sunr, 
Tcruni  •■tiani  iiiliJeltiS  ad  crcdiiliuicni  vciaiitni' ae- 
cedero.  Uramus  eiiain,  ui  pr:ci:i|:ias  i,)t  epi<>ropos, 
qiii  Arimino  diilineiilur,  inlor  <i<ios  iilnriini  ,;hiiI  <|ui 
a;'aie  61  p.iuperiateder^cii  si:ii',aJ  silidi  proviooiam 
reiiioaie  :  iie  desiiiiiii  suis  opi^cnpis  1  ilioi-Piii  popnli 
tcclosiarum.  Hi'C  eiiam  rreiiueniiii^^  |iosiul:imiis ,  oi 
niliil  iiiii<iv(.tur,  iiiliil  niinualur ;  sed  m:iiioaiil  incor- 
rupla,  (|ii,i:  (Cnnstanlini)  palris  bancl:«-  pietali.s  lu:u 
leiiiporilius  et  tiiis  reli?iosis  sivrulis  pcrriianfcruni. 
Nec  j.'im  nns  faiigari  aitl  coiivclli  a  sedlbus  iioslris 
lua  sancia  prudeiiiia  periiii(t:ii  :  si>d  iiuieti  {exgra\-i 
nddc ,  nim  populig  suis  c,pi>(opi)  laicnt  sciiipi^:' 
piisiiilaiioiiibus,  quas  halieiit  scnipcr  cl  prn  saUitn 
lua,  ct  pro  renno  tiio,  el  pro  p:ici!  (|uaiii  libi  (linnilss 
pro  nicntis  luis  piDfiiiKl.im  ol  pc-rpiluani  la'  .;iaiur. 
Lfgaii  aiiteni  iiostri  et  stiliscripiinnes  ei  noinin.i 
cpiscoporum  vel  Icgaloiuin  perferciit,  {d)  Siciil  iilciii 
alia  scriptura  instruii  luain  saiiclaiii  religiosamqtiti 
priidciitiain. 

*.  Lcgalorum  getta.  —  i  Cum  liac  cpistola  integr.c 
fidei  subs<'rib(^iites  episcopi  c:iiliolici  niiseriintdcceni 
legaios  ad  imiieralorein.  Niliib.miiiiis  et  pars  li:i'rc- 
licorum  inisitei  suo  corpore  deccm  (..')  lcg:itos.  Qui 
iibi  vcnerunt  ad  imperatnreiii,  suscepii  sunl ;  ita  ut 
legaii  caibolicorum  noii  snscipereiittir,  aiqiie  loiiga 
diiatione  faligali,    et   ininis   i-itperati>ris  perterriti, 

(«)  Hiinc  lociim  V:ilesiii'!  greci  sonnonis  sitlisidio 
sic  restaiirjt  :  liaia  alque  iiiriolabilid  .sciiK/i-i  .\d  in- 
strueiidiiiii  lyiiiir  rleinenliiim  lunm  leqntot  uottroi  i!i- 
rexiinu»,i'.oiicilii  tenleiiiinm  p,T  lillerat  tuislrns  nna- 
tialKrof.  Quibus  hcc  ipsum  tBluin  niaiiclai^imua,  ctc. 

((')  Snpple,  qttud  a  veieiibus  sluiulum  ett.  Weinde 
veiba  i/iioc/  promtseiu/ii,  Gra;ci  vcilen;  wu-rj/)  lyii- 
aav, 

{c)  Ex  ms.  Sirm.  revocamus  aliquid  .  quoil  ciiiii  in 
Piilt,  deesset,  posu-;!  Falier,  iit  sensum  |ioi(ic  rti , 
jma  De(cr</jinsuil  (iro  iiijivia  veiern.n  :  ubi  Graeci  ba- 

benl    77(30,-  'JSplll  TtoV  TiTZI.C'JrT,XOT<flV. 

(d)  l'r()  li:ic  clausiili  gia'ce  babot-n.  ol  rtvjr  xui  e? 
«•JTiiv  TiiJv  Gttoyj  '/f  »j.4.-j  Tiiv  criv  (b'/Sf!ft^t,uTt  Sstt^ruTa. 

(c)  Sid  IX  fiaite  notiroiuin,  :nquii  Siilpii.ius.  le- 
gumiir  Immines  adolesceiites,  pnrum  doeii,  el  parum 
cuiih  :  (ili  .A.iiiiii»  niilem  miixi  senes  eallidi  el  ingenio 
valeniet,  vettrno  p.rjiuia:  iwbuii,  qui  fl/i/irf  regem  fuciie 
supeiiores  extliterimi 


.0  l'K\GM;;.\ir^;  Ml!. 


702 


A  d:il')n;tveritil  intciiratii  ti'l»"i  quaii  itiica  i!<»lent]f 
Iiaiil,  ei  siisceporinl  piTiifliain  qua:ii  aii!<j  damiiavi;- 
nnil.  Iloc  il:i  e-:se,  ••x  subjrti'S  iiivcnics.  > 

690  '^E^T.l,  Itl    PB.tVlRlCATI    SO.XT  CPISCOPl    LrC*1  I 
.V    l'ICi5    VF.r.V  ,     I.XCIPICNT. 

(.4)1.  55»,  ilie  10  oaol'.) 

(EiiuOio  el  Ypaiio  consri.  vi  iniis  ocloOiH.) 
n.  Arimiiii  dcciela  e.;;aH(lOriintur .  —  r.uni  coiise- 
dissciii  epi.s<:opi  mausioiiis  {(.  maiisioni)  Kicxx,  (|U3' 
aiiiehac  Usiodi^o  V'Kab.ili:r,  iii  prnviiiiia  Tbrtcia, 
Rcslittitiis,  riirjjorius,  lloiioratiis ,  (/)  Aihenius-, 
lijiiiiis,  Jusiintis,  l'rifrus,  rriiniis,  Tiiiiriiiiis,  (.ticiiis. 
Mustacliis,    Trhanus,    lionoralns,   Siiiulur;   Itef^liMi* 

i;  iiis  C(»isroi<iis  r.irlhauinis  dliil  :  «  Sritpriiiieiilia  ves- 
ira.  corsari-idoiis  saiiclis.siiui,  quod  cuiti  apud  Ari- 
iiliiiitrr  dc  lidc  Iractatus  li.ilierolur,  cuiitciilio  si.: 
dissidiiiiii  fcceial.  ui  dc  satcidulilius  IVi,  i>nuiitlen(i> 
dialiolo  ,  (liscordirt  iicrei ;  al<|Uo  exiiide  lai  luni  fucrii , 
iil  iii  fiaircs  r.nsiriis  (g)  c?o  Rcsiiiiiius  et  pars  episco- 
poruin  qiia;  scqiicbalur  ,  Ursacium  ,  V.iieniem  ,  Gcrr 
niiiiiuni  ci  Galutii  quasi  iii  atictores  iiiali  iiiiellectiiu, 
seniciiiiam  promereimis,  id  cst,  ut  a  uosira  commu- 
iiioiie  s<'gi'e(;dretitiir. 

C.  Scd  qiiia  in  coniintis  posiii  uiiivcrsa  traclavi- 
niiis,  ct  uiiivorsa  disciissiinus,  iiiveiiiiiiusqno  qnod 
iiilHi  ilisplicoi-c  debcal,  id  esl,  ridem  in  liis  callioli- 
ciiiii  juMa  prii!cs--ioiiem  suam,  cui  et  nos  subscripsi  • 
iiiu.*  oitines,   ncquo   iinniuaiii   bxreiicns   fuisse  :  ct 

C  idooquiapacis  iOii<-'ordia  apiid  beuiii  rcs  csl  tii:i>iiiia, 
pl-acuii  (li)  ui  cotiiiiiiiiii  coiisciistt  nosiio  oiiiiiia,  <|iKe 
:ipiid  AriiiiMuni  tr<iclai.i  sniil,  in  irriitiin  ilcducan' 
liir,  ei  co|niiiimio  corum,  Dco  ravenie,  iiile^'ra  cnn- 
vciiirel,  noqiie  quts(|uatii  iii  dissidiiiiii  (in  dissidiii) 
reinancai,  qnod  eos  aui  inaculiirc  possii  aitldelieai. 
El  idco,  ul  dixi,  qiiia  pr.i's<?ntes  sumus,  (iitusquis- 
que  deb<;l  dicere  ait  (licluni  (/'.  rcctiim)  sii  qiiod  pro- 
sccutiis  sum  ,  el  manu  su:i  siili.scriber<>.  Ab  nttivcr- 
sis  episcopis  dicluiu  est,  l'lacf'. ,  ei  subscrtpseiunt. 

7.  I  Qtuc  sit  .Mitcm  fidci  coufcssio,  cui  postca 
siibscriiisertini,  qiiam  cliam  Valens  scciimi  in  Arimi- 
num  periulit ,  (t)  ex  infra  scripto  rc<:og(iosi:i*«.  f.\' 
plicii.  I 

D  (0'"^  "is-  Sirm.,  Arihemiui;  in  Piili  ,  AHicniii*. 
Ciiin  liic  i|uaiuor  siipra  dpccm  episcopi  rccciiseaii- 
iiir,  opiiiaiur  V.  c.  Goikfridus  llerii.an'.  piiinas  Ati- 
miitPiisis  synodi  liiieras  a  decem  lcjisiis,  scciind:;.s 
auieni  a  i|iiaiiiiir  aliis  ad  Goiistintium  (iii<:se  (li-latu», 
coK(|tie  siiniil  Nicaeam,  seii  lU  alii  vocani,  Nicen  cii.i- 
venissc. 

iq)  Pbrasis  linpc  nonniliil  iniricnia,  iin  ((crspioiiior 
fiel  :  ut  ego  Itettilutns  el  epiicoporuin  rinrs  qua  seque- 
baiiir,  in  fratres  noslrot  IJrtnciiiin,  Vulenieui,  olc. 

(/i)  Ca  III  rc  iitiiiimc  peircceiiini  syiKMli  mandaia, 
qii;c,  Sulpirin  lcsie,  consiilin  daia  ei»  crani.  ne  quo 
mndo  cum  Arianit  coininunionent  inirenl,  omniaiiue  i/i- 
legra  xynodo  reaerviirent. 

(ii  Fiilcni  ;ib  Urs.cit)  et  Valcnle  Ari/nini  prnpnsi- 
laiii,  ci  siaiiiii  c';iii  horrnrc  rejectam  ab  oillioiloxis, 
;ie  lanidem  Nic:i'a'  a  l(»g:iiis  subsi  riptiim,  videliir  bic 
Hilsriiis  pdlliccii.  Nisi  (<irii' ii<'<|o<'iis  <lumiax:ii  Fraj;- 
niciiliiiit   ii;(iici'l ,  ex'  quo  q<i;iiii  prava   fuerit  (idei 


:if?  sANr.Ti  iHLAnti  Eri~copi  70« 

091 '^'^^^MRNTU.M  IX  (ii/iatii  pawii).  A     i.  Arimino  dimiiiirotfani.   —  UnJc  oramiis  picla- 

INCiriT   BXCMPLIllt    {a)    IIDCI    (6)   EPISTOLX  MISSX  AD 


COKSTiNTIIJII  IHPHATOREM  A  PERFIDIS  EPISCOPIS. 

{An.  iS9exeunlf.) 
Diimino  nieriio  gloriosissiino,  vicioriosissiino  Au- 
^'iistn  Cnnstsnliotyniidus  (c)  Ariiniiiensis  Oriei>lA- 
libus  conseiiliens  {id  eil  (d)  Migdoniut,  Megnsiut , 
yalent,  Epittctut,  et  cctteri  qui  hteresi  coiitentc- 
runi). 

i.  Substaniix  nomcH  rejieiunt. —  Illustmi  pietn- 
tls  tiio:  scriptis,  maximns  Dfo  reiulimiis  et  rt-feriiiius 
(;raiias,  (juuj  iios  lieaveris,  inuiiinns  noliis  illa,  qiix 
cuiii  discursione  pielatis  lux  fncere  dcbcreinns,  nc 
quis  Msi«  vel  AomoMti  nomina  Ecclesi%  Dei  ignola 


leni  luam,  qnoniam  in  eo  loco  uLi  syiiodus  gesta  est, 
nnde  respoiisuiN  per  nosirns  legaios  deilinius,  adliuc 
deliueinur,  CQ%  jubeu  iios,  i|ui  intigram  {()  in 
Orientalibiis  ilocirinara  retineRius,  jani  ad  iiostras 
plebes  diiiiiili :  ul  cx  liac  parte  appareant  ani:)tores 
vcritaits,  qiii  Dco  noii  iniiiant  iiomen ;  nrc  cura  cis, 
qiii  pervorsa  dorlriiia  inrccii  .«uni,  tiiiitiiis  iuis  qui 
veriiatem  cniholicani  teneinus  detini-amur.  Unde  iin- 
pen^e  oranius  duniine,  iiieintem  tuam  aiite  Deum 
p.iticm  et  Doiniiiuin  Jcsuiii  thrisUim  Deuoi  el  Dei  fi- 
liitin,  racins  nos,  qul  siibscripsiinus  sanic  docirina>, 
reoedentes  ab  utice  noniine,  le  iiiiperaiile,  ci  juboas 
iios  ad  nosiras  plebes  diinitti;  ul  hcteiur  Ecciesia, 
q\ix  imiuiiiare  niuniitu  Dei  el  lilii  ejus  non  admiliit 


:ilii|uaiido  nnmiiicl,  qaod  scandalnm  intcr  frnlres  fa    li  in  lutuni,  imperio  tiia":  virtmis  ct  glnri;e  :  cui  laniuin 


ccre  solet;  pluriinam  gr  ilulati  siimns.  quia  id  qiiod 
leiiebamus  rccogiiovimus.  0  nos  bcatos,  quihus  oc- 
currit  tanta  feliriias,  ut  cognitione  tux  pietatis  (e) 
cxtcris,  qoi  bf  c  iioniina  pro  Deo  et  Dei  filio  assu- 
mcre  solent,  modunt  scceperint  revictl!  Nos  igilar 
redilentes  obseqiiium  clemeiuix  tax,  qaod  corim 
vcriiatis  suius  elnjLit :  qux  qund  nesciai  vinci ,  cl 
obtinuii  viriuri.iin;  ut  indignuin  Deo  numcn,  quod 
iius  luain  in  legibus  sanctis  scripluin  cit,  ji«m  a  nullu 
dicaiur. 


divinliiis  coiitiilii,  (17)  ut  apparci.  dicationis  s:icrilegis 
jain  miee  et  liomoHsH  iipininareccjjiii,  iiuxin  divinis 
Scriptnris  de  Deo  ct  Dei  lilio  non  iiivciiiiintur  scripta 
5.  Subvciii,  pie  imperator,  Dei  siimiDiciiltoribus  : 
suliTciii  els,  qui  piT  Clirlsiuni  Dci  filiura  Deum  pa- 
trcm  nnini|)Oieutem  orant  ;  suhvcni  eis,  qui  judicio 
tuo  (h)  dcvoias  offerunt  aiiros,  qui  nesciunl  colere 
iiisi  Deum  pairem  |>er  Doiiiiiium  nosinini  Jcsum 
Christiim  glori  e  ejns  liliuni.  Et  prxcipiie  (lege  prx- 
cipc)  doniiiie  iinpcrator,  ad  nostras  nos  picbes  re- 


confessio  a  legaiis  siibscrlpta,  n|iparel;  dum  in  illa 
subsiantla!  et  homoiisii  sileiiliMin  prrclpi  iiuin.  t,  ac 
3,  iiicnlcaiur. 

(n)  Riirsiim  lia;  vores,  cxemplmn  fidci ,  ad  Ai  imi- 
iicnscin  ccihesim  qiix  hinc  dllapsa  sit,  pertincrf  po- 
lius  vidctur.  iiiiam  ad  siibiiex:>ni  cpiHiilain.  Atit  cerlc 
si  i;eiiniMus  liiijiis  episii>l.e  es(  liiulus ;  non  lani  hic 
iioviiin  kabotur  Fr.igineniiim,  qiiam  coniiniialin  su- 
perioris,  ciira  quo  eti:im  in  ins.  Pitli.  coli.Tret. 

(b)  Eplstolam  hanc  aj  aniii  35!)CMliiin  referimiis. 
Saiie  iiiissa  non  est,  ante  quam  episcopi  Ariiiilai  Je 
lenii  peregrinationis  l;rilii>  Arianis  cessisseiil.  Nec 
cesseriiiii  iili,  nisi  pisiqmm  ips^iruin  Irgali  MeH>.c 
iii  Tliraeia  l:ifisi  Arii.iinuiii  regrcssi  essenl.  Imo 
cilam  post  eorutn  n^Jiiiiiii  allqii.iniilii  rc>iitiTiint.  l)i 
cnim  aiiclor  esl  Stilpicliis,  legatoniin  illoriim  igiia- 
vi;iin  primi;ni  oiiines  exhiirrueic  ,  iisijiie  vini  regiam 
licel  dc|ireeaiitihiis  neg;un  coniinunio,  dniiee  piiila- 
liiii  reniisgls  animis  in  i>;irteiii  aller.mi  est  cniices- 
suiii.  .\ti|ui  leijiii,  iii  FiM!;iiieiilii  siipeiiore,  n.  5,  no- 
lalur,  »n.  55tt,  ecl»lirls  lU  Jie  furiniii.im  ab  Ariaiiis 
slhi  pro|i.isiiaiii  suseeperuiil.  K\  Fragiiiciiln  aiiteni 
siiliscqiieiiti  coiisiatril.  Jclilas  esse  ha<  liiKras  pcr 
leg;i,os  :tliiis,  cx  V;ileiiii^  iiiiiilruni  cl  Ursacii  faciionc 
dclcclos. 

(c)  liisciiptionis  huju.<  menJacium  corrigit  llila- 
riiis,  iilii  ;idjlcit.  id  eit  llligdonius,  etc.  Cui  eniin  non 
:ip|i;ir<'al  ah  lis  scri|ita,  qiii  Vali"<tis  et  Ursacii  |i:irii- 
luis  :ijli.i'i'>'li.iiit?  I  eric  in  eos,  i|uoruin  consciisio  \i 
ae  iniiiis  cxioria  est,  miiiinie  conNeiiil  aiii  se  niiiii- 
i|iiaiii  aliicr  criMiiJissc  t>riiflleri,  ant  cos,  qni  aliier 
(|iiaiti  ipsi  iiiiiJo  por  viiii  professi  cniiil,  ('reJe.reni, 
li  ireticti  iiuii.iiie  iiif:im.ire,  .iiil  iiii|ieraierl,  ciijns 
vloleiiiiam  ekperii  ess(>ni,  laiii  iiii)<i';  ai''ilari.  SeJ 
qiii  h;iiic  cuJeruiil  episiutaiii,  iJ  iu  cnriiin  grati;im 
t|iii  sibi  r(inscii!>erani  insortiere,  utad  pro;iri:isci'clc- 
si;is  regreJi  eis  jani  licerei.  qiioJ  ci>  liliciii<UH  fecerc, 
qtio  facllius  taicret  ipsoriiin  inciulaeiuin. 

Meiiibiciuin  ullciiiin  coiilinclur  liis  vcibii,  Urien- 
tiilitiiii  conienliens  :  eum  Sozuiiieno  lesle,lili.  iv,  r.  Itt, 
r>>i>-ii>.'ilrs  uiiines,  Jciiiptis.uliiiuJiiin  p;iliils,siili!>l;iii- 


tix  nomiiii  retinenJo  mnrJicus  aJb;ererenl.  Et  qni- 
dom  iii  Si-Ieuciensi  syiiod  >  centum  qiilnqiie  ei>i$cn|i<is 
hnniGSUsioii,  A!gy|itiiis  oniDes  pra  ler  Georgiuni  liii- 
nioiisloii,  aiiniiiaMisioii  aiHem  novemJecini  jnnitnx  it 

Pira'dlcnssc  narrat  iiovter  Hilnrlus.inConslant.  11.  li. 
I.ic  tamen  Jirto  OreiJeiit.tles  deliiserunt  Valent  et 
C  Ursacius,  a/firmantet,  ut  eiini  Snlpiiin,p.  i59,  ioqiia- 
iiiur,  pnrsi^riiein  fidem  catholiea  ratione  ccnceptina,  ab 
Onenlttlibus  iinpirrilore  atictore  piolaiam,  cunt  piaciilo 
repudiiiri  :  el  adJenles.  Vt  quid  diicoidijiitm  finix 
(oret  ,  ti  qnoe  Orientalibut  plucuiiiel,  OccidinitaliiMs 
displiceret?  QndCiica  coiieiHiiiii  l'arision-e.infra,  n.t, 
aiitiJ  Orieiiuiles  tostifii.';ilur,  phires  eorum,  qni  Ari- 
niiiii  atit  Nica'X  aJfuiTiiiit ,  stih  :iuct<irftaie  nmiiinis 
ipsoriim  .ail  nsix  sileniliiiii  fuisse  eoactos. 

!(.')  In  Fragmento  seq.  .l/(i<7<laNitu  scrilJiiir  :  llot 
Epielelus  legeiiiliini  c^i,  iioii  kjiitectus.  Tgni  suh  Ui* 
verhis,  et  cceteri  tim  harcii  consinfetunl.  intelligiiiitiir 
aul  qiii  |ir;cnoiiiii:aiis  h.ircsis  faiitor:bu.s  in  c;iJcm 
promover.J;i  adjntoie-:  semper  riiemiii ,  et  hxresi, 
qii  >ni  iu  Orlc:iio  p.i-optigo.ib mt  Aiiiniuai.  spoiiic  cpo- 
.vensertiiit ;  :iu(  qiii  ;ib  liis  per tiui  ac  liaujim  sedncli 
suiil.  Niitla  alia  dc  lausa  b:L'C  ililarius  vidcinr  addi- 
dlsse,  uisi  nt  posleriorciii  iiiiellccluiii  excluJeiel. 
Priurcm  auteni  nota  scqucus  co-ifiniiabit. 
'  (e)  Legenihim  oninino  citteri.  Si  iiiucr.is  i|u!iiain 
illi  ca'ti'ri  qui  suliSianirx  et  hi>niuu>li  nomliia  pro  Deo 
ct  Del  lilio  aNsuniere  snlenl ;  loia  sjnnJus  .\rimiiien- 
sis.  paui  i-'  .\riaiiis  eseepiis,  eo  noiiiine  coiupreliri»- 
deiula  ciii.  Ii  iRliur  suli  nniie  oiilliiiut,  iiui  Armii- 
•leiisis  svnoili  iniilo  caiholicis  resiilcrunt,  quauivis 
liilliis  syiiOiti  s  bi  iioinen  (alsn  :illribuaiil. 

if)  IJ  Cst,  qiii  Joeirinaiii ,  qu:e  in  Orieittalibns  rst 
iiile'^i:i,  nos  ntlnere  proliii  iinir. 

(H)  Foite,  ki  a#ofi(is,  scii  oblexjntit,  diniimHtU  ut- 
eiilcifis. 

(';)  Ali:is  cum  ms.  rilli  ,  devmot  offcrunl  omues  ; 
e\  quii  ciiiijetlabaniiis  le||;i'tiJiiiii  tfkso  t^.cuiu  vfermnt 
menics.  eum  ex  iii».  Suni.  iiuhis  uciuiril(i«i't>ld<  «/• 
^Viiirl  (mre». 


i 


705  EXOPKKE  HISTOIUCO  FRAGMENrUM  X. 

iii.tie  d  aU  lilleris  (a)  ad  v.  c.  pr*fectiiin  praeiorii  A  l'.e  iinpiclitis  elli.  er;  i    Kt 


106 


Tiiiiiiiin  :  qiiia  ei  i.os,  iii  |'i-tBdicilioiie  noniinis  Dei, 
OrienUlihus  ct  lux  disposilioni  pleiiuni  roddidimus 
obseqninin.  lo  (b)  hac  re,  in  qiia  sempcr  leniiimus, 
jao)  ad  uosirat  plel>es  rcJire  dcbemaj.  De  hac  autem 
re  ad  episrnpos  nosiros  Oricniales  littaras  dediinus, 
ut  scinnl  boc  semptT  (sapple,  oiis)  teiuiisse,  693  ^' 
in  fide  cilbolica  cum  ipsis  peruianere.  bivina  piol.is 
te  glorosissiuinm  t>(<nipKr  cl  iiltiqiie  per  omni.')  faciat 
vindicein  (an  victorcm?),  doiHiiiu  piissime  iinpera- 
tnr.  Explicil. 

FRAGMENTUU  X  (AUas  i  par(is). 
cxEiirLCM  (c)  episTOLX  omeKTALiuM  kpiscopori»  , 

QUAU  ftEVBRSIS  IB  AniMINO  LECATIS  DEDERINT, 

(tcriptm  OA.  5S9  exeuiile). 
Dilcclissimis  frairiburi  Ursacio  ,  V»leiiii ,  Magdonio  , 
Nega!>io,Caio,  Jnsiiiio,Optato.  Martiaii  (d)et  rxte- 
ris  Arimtnensis  synodi  legaiis ,  Syivanus,  Soplii  o- 
nins  ,  Neo  ,  Uerodianus  ,  (e)  Palrlcius  ,  llclpidius, 
Theopbilus,  Tbcodorus,  Euniacius,  Didimion,  Ec- 
dicins ,  Arsciiius ,  (f)  Passiuicus  ,  Valcniiiius,  Eu- 
carpius .  Leoiiiius ,  Eurlasius,  et  Macarius  in  Do- 
inino  Saluiem. 

1.  Settacieiiiii  tijnodi  tcgati  qui  erga  Aeiii  favtores 
te  (/erant,  Ariiniiienset  doceni.  — Unilali  ei  vera.'iiaci 
stttdcntcs  ,  et  ex  synoiii  maiKlalo  ba;rcsi  renitenlos  , 
inaniresta  Geri  vobis  ra,  qu^c  circa  Ecclcsiain  agun 
lur.  jubtam  pataviuius  ;  u?  ignoratio  vos  sucioa  laii- 


i.iiii(|i'aiji  ((/'  ii>iii  ccssarc 
vos  arbiireinur,  non  !.iiie  lotiiis  syiiocli  Ifg.itis,  epi- 
scoportim^cilicctiiumerd  fcre  iniilia  .impliiis  cenlum, 
niinc  usqiie  ingressu  hujus  eccleblxiiosiii£iipsos:ibs- 
linvre  .  nb  qiiod  instructiit  etiani  vus  cssc  volumu^, 
iie  penitug  doiniiwins  jani  intra  604  Ecclesiam  Ux- 
retis  iiivalescat, qua; Uuminiim Dusirum  Jesum Cbiis- 
tuiii  vvre  lilium  Dei  uiiigciiiluin,  Deiini  dc  De<>,  Pairi 
similein  aiisa  est  dciic^aic  '  ita  (li)  iil  qiix  pi.rdica- 
lionos  blasplieinia;  dc  uiiigcnito  Dio  ct  sciiii<iiitiir  ah 
liis,  et  prxdiceiitur ,  coguiiuni  babeietis.  Nam  cl 
piissiino  ioiprratori  CiiiistJiitin  Ikic  ipsuiii  probavi- 
nius,  et  aiiatheiii:ili7.ari  luGconiniaconiniolus  rcligin- 
»i-siiiie  voliiit.  Dulus  aulem  iiuiic  (nl.  bic)  prxpara- 
tur,  uiAetius  aiictoi  biijus  Ii.rrrsis  ipse  pi.tius,  qu:iiii 
u  lixc  impieiaiis  dicia  (u/  iiiipie  dicta  )  dainiieiitur  ; 
ni.igisqne  iii  liomiuein  ,  qunm  iii  dorlrinam  ,  senleii- 
tia  la^a  csse  viJealur.  Mdiieiuus  ergo  vos  ,  Fralres, 
ut  hxc  ililiKcnier  rctracielis  ;  deui(|ue  niieram  ,  ut 
lidcs  catholica  nianeal.  C;i'lerum  non  amliigii  Clialri- 
tas  Vestra,  iiniversa  ila,  ut  geruotur,  Ocei(iciitaiibii& 
esse  ecclesiis  nuiitianda.  Oplamiis  vos,  Fiatics  ,  in 
Domino  beiie  valere 

j.  Hat  liticrui  siiicipieiis  itialc  afiud  suos  audit. 
Ariimnetues  legaii  perfidia!  ni.  —  <  His  ilai|ue  suin| - 
lis,  quibus  elcominemoraiae  supcrius  blasphcmi.n  (i) 
siilincx;c  ir.iiii,  cnliininia  (j)  in  enni  qui  suscepil  in- 
tciidiiur :  ct  taiiluB  delcctx  rraudulentia:  sua:  liypn- 
criias    TuKir    siiliiil ,    ut     pcriculum     deposiiinnis 


(a)  Ita  cnm  los.  Sirm.  In  priu«  viilgaiis  aiilein  cx  C  scrilie.ic  ci>:icti  sinl:qu"d  nncteannum  ?60   pra'ce. 


ius   Pilh.,  ud,  hniic  perfeciwn  prrioiii 

(b)  PithoEiiiiiis  todex,  iuliere,  praiii  hnc  rc,  cl  mox, 
ad  aTchiefiicopns,  uon  ud  coepiscitpos  :  quod  ex  uis. 
Sirni.  cnrriKiliir. 

(c)  A  qi)i!Mis,  ail  quos  ,  <]i!a  f  ccasioite  rt  (ju.imlo 
luiftsa  sil  hjx  epivioia .  niinc  p.-iucU  c>l  dicendum. 
A  Scleiicieiisis  synodi  iegaiis  niissam  essc  ,  perspi- 
ciiuiii  csl  tuiii  ^Mi  iiliiis  iiu:iu>vis  pioikIoso  iQJtii),  triii 
inatit^C  ex  sulinexis  uum.  'i  Ililarii  vcrhiH,  AJcunt 
deinde  vos  non  comiiiumcaiitct  epttcopit  tynodi  lcQnli 
Orieiitales.  Movere  limcn  |iolesl ,  qnod  I(KIo'C  plii- 
rium  quain  »Iccein  iioniine  scripla  sit ;  noque  in  iis 
comp:>reant  Bnsilius,  ITIcJsius  :ilqii(^  l^ustalfiiiis,  qiii 
cum  Silvaiio.Tiieodnreio  lesle,  I.  ii  llisi.  cccl.  c.27, 
prim.irii  Selcucieii^^is  >yiiodi  leg.Ui  e,\siitiToiii.  SeJ 
nihil  vciat ,  qiioniiiius  i|UxJain  noininn  excidissc 
semiaraus.  Fieri  eiiam  <H)iuii ,  iil  qu  r  a  legalis,  aiit 
cerie  a  ma\iina  enrutn  parle  scripia  sit,  abaliisejiis- 

dom  roinmiiiiionis  cpiscopis  ,  qiii  &'lcucia  Consiaii-  ..  liilarius,  ei  scriplo  inand.ivit 
tiiiopoliin  co:illii\eraiii  ,  sit  snl)Si:ripia  ,  et  omniuin  *^  atiiciii  posset  resluirari ;  Et 
nuniine  missa. 

Cuin  aiiteni  iisdem  inscripta  sit ,  quos  llilarius  sii- 
perioris  episl 'Le  auciores  iiidic.ivii ;  iion  obscuri!iii 
csl  siiperi  reiii  episiolam  ali  iis  dolatam  esse,  a  qni- 
bus  coiiscripia  luer:it ;  eosqiie  los;^''**,  qiii  ab  Ari- 
niineusi  synodo  ad  Cunsianiiuiii  secun<lo  missi  suiii  , 
aliusaliiis  Tuisse,  qui  |iriniHS  ejusJem  synodi  liltcns 
vx  ealholicornm  parte  ad  einnil.^ni  detulerani. 

Novis..iiiii  illi  ligaii  C'!nsiaHtinop<>liin  pervcnieo- 
lcs  ,  cuni  j:tin  daniiriliis  cssct  Aoliiis,  ciiiii<|iie  insla- 
reiit  Uncntales,  iit  qiii  li.eretici  hiijiis  dociriuain  de 
fenJebaiii ,  eadein  senleiilia  jiunircnlur  ,  cpisiolani 
illam  acceperiint ;  quas  ipsis  eo  consilio  niiss.i  crat , 
ne  Eudoxio  ac  sociis  cjiis ,  utpoic  Seleiici*  merilo 
daiiinatis ,  juiigereiiiur.  Scripl.i  est  igiiiir  a!i  (nanio 
posl  siiiieriinein  .  ot  aiilequani  Seleucii:n>is  tsynoJi 
icij.iii  'runiiuhc  m  LuUo.vii  i>arlilni>  proi>osita;  suli- 


dente  ractnin  esse  scriUii  S<>iomeiius,  lib   iv,  r.  'iZ. 

(d)  llis  adJit  Kragmeiiium  seqnciis  nnivi.  4  ,  Au- 
xeniium  ,  supcrius  autein  in  ipsn  titulo  EpictelKin : 
cx  qiioruin  accessione  deccm  iegaloiuci  nunierus 
perliiietur. 

(e)  li\  rdit.,  Palriiins.  At  in  mss.,  Palricius. 
(()  .\li:is  cx  nis.    Pitl».  ,  Passnimciis    Praferinius 

cniii  ins.  Sirni.  Passiuicus.  .\pud  tjocraleni,  lib.  lu  , 
c.  25.  lci,iliir  Puiinicus  Zenorum  eiini  Basilio'Anry- 
i'.c.  Silvaiio  Tarsi,  Soplironio  Poiiipciopol<'03,  Leon- 
lii)  Cnmanoi-uin  ,  et  Theopliiio  Castalialoruii»  episco- 
pis  coiispirarc. 

(g)  Eisi  depravaius  est  Iiic  InciF. ;  iinn  est  laiiien 
obscuniin  co  ah  Orienialilxis  sigiiilicavi,  sc  loiain  rc- 
pr:cseiilare  synodiiin,  si  'luideni  a  su:i  ifisoruin  pailc 
siarciil  ceiitum  et  aiiiplins  episcopi.  Iteijisa  honioeii- 
sionceiitum  viginii  episcopos,  aii»iiicei!.-.ion  autciii 
lantuiii  novemd.cim  piolicasse  nbservavit  no-ter 
iii  CcriNlant.  n.  i^i.  Sic 
quaiiiqiimn  non  netcire 
vos  arltitreinur ,  n«s ,  eum  sinus  lotiiis  syiiodi  legati , 
episcoporuin  scilic'l  ni:mero,  ctc. 

(h)  Sic  iiis.  Siriii.  Ate.liii  ex  ins.  Pitli. ,  ita  qua 
pr(Cd'calionei,bUs)ihcma:  dc  nnigenilo  D.'0  enentialiler 
ab  liis  pradiceulur.  yiiani>|ii:ini  deuniQeniloDeo  essen- 
(m/if«r  co  seiisii  dicere  Orienlalibus  licuit,  qiin  lib. 
do  Syiiod.  II.  1,'i,  diciint  ;  El  si  quis  audieiit  wiigciii- 
iim  jitium  im'iiibitis  Dei  liniilem ,  uon  dixeiit  esseutia 
liliutn,  elc.  Porro  Ii:cresis  illa  doniin  insFiliiiin  Pairi 
.siniilem  non  publica  eoTifessione,  sed  [leniiiori  mcn- 
tis  seiisu  Jenen:ibit.  Susreperal  cnim  Aravianani  ec- 
thesiin,  qu;e  Fitium  patri  timitem  prolitetnr. 

(i)  Btasphemias  rasdeni  pariter  ciiiii  proxiiiia 
Orienialiuin  cpi-ioli  in  Galli.ts  ab  llilario  niissascsse 
disecnuis  subsequenii  FraBiiienio,  n.  i. 

(j)  Calumniam  intcnderc  bic  perinJe  llilario  esi, 
aciilem  iuovcro ;  sicul  cuin,  lib.  x  dcTriii.  ii.  "'O, 


707  -^/VM.ll  im. 

( i);iiens(ninsliiiieit;iil.O''ic<'ii*'':''''  fon-ri-nii.idolor 
i-il,  (lclrrreii  iiiifiiiqiatn  agiii'.oiifi  «fiilalis!  Si  liln'." 

i^ic  Y'.ileii(i'i  )>t  l:rs;iri n  c»i  liilri  vesiri!  .  i|iiid 

cjiis  J:iiiiii3tlnii«  iioii  iirqiiipsrilis?  Ki\ne  i  on  (luliliru 
biiiii:ii)i  i^enrris  :>»»eiisu  inier  onmrs  coiiTriit,  venr- 
iiian  iii:iii:iii  rssr,  «l  «'.idfni  innniiMlis  rriincii  osic  , 
rl  im|ii«iali'in  iii  Joniiniim  lini  lorriii  CRsr  .'  Sril  iiuis- 
•|iie  li:i  c  dclai;i  iioii  iliiiiii.il,  iiirtsie  tsi  ruruin  se-c 
siudii  siHiiini  |)r<ili:»aiur  :  i|!ii:«  nemo  ist ,  qiii  nnn 
rl  (|ii»-  «ileiit  :o'iigii.il  ,  ct  qii  r  ihmi  ni:iiguii  695 
ptolict.  (b:  riisi  !>yiioiUini  rnii.i  Si  !>  uoiiMis.^in  ,  Oiu- 
si.inlini>P'i!iiii  venifaios,  (|iiiil  i:»!  '|<>'^l  siniini  (I:iiii- 
ii<j!i.s  liicroliris  vns  jiiiir'il<s '/  N<>ii  iliireilis  i:i  aliqna 
lempus  :iili:iiii(ii ,  urqiic  di'  iiiiideniis  lalione  roii><'ii 
aliiiuini  vobi>  i>ioi'aiii  d<i  pncuaci.iniliim  iinpemiiiis. 
.'ii.leiiiit  (leiuilo  viis  iioii  t()imiiu.iic.iiit<'s  riiiscopis 
^yiiOili  leg.iii  Orirm:iles  ,  Ri  si  i  oiniii:!  rHorcni ,  (c) 
(!:i:iiiiat:iiii  qiiuifiie  li  vr>!siiii  donionsirani  :  noiiiie 
opiirliiissel  vos  vaUein  vcl  iiu.ie  :ilisisiere  {d} ,  et 
ruiirtaruni  discrp(:iiioiiiiin  tenorem  :>rliitrio  rcser- 
vaiiT  Seii  ncscio  cnjns  voiniitaiis  v#sir:r  coiisririiiia 
rrcti  jiidiciuin  iioii  iccApisiiS.  Vestris  cniiii  siatim 
a!;grrg:iinini ,  el  bhispheiiiidruni  vrstraruni  cninnin- 
iiioiiciii  (<;)  iiiitis:  nec  id  salic^n  cnnsilii  sumiiiiS,  sin 
|iudor  alii|iios  lefellisset,  Ariniiiieiisein  synoduni  e»- 
tiiiiuri.  Doluin  eii>iii  vestruiu  innon  aii:itlicuialiunJ:s 
vcslrisstaiitii  i>rodidistis. 

5.  PerfidiaiH  qui  jiioitnlcriHt.  Qni  fitium  nolinl  u( 
caterat  {aciitrat.  Qui  r.  i/';f   ct  Dco.    Qni   a'termm  ; 

ait,  «(  de  ctrtiri^  nuit  (Mimiiicr  ,  Iiocsibi  vull,  \i<  de 
ceieris  iioii  conieiidam  nc  IiIimii  uinvfain. 

(a)  IjCgriMluni  iii  eo  anl  iii  enin,  sril.  <vii  .•ucepe- 
ra<.  Suliindc  vulg^iii  ,  qui  o.ijniiclte  caiiicicitiiie  : 
eiiirnilaiiliir  rx  arciiciyi»  >. 

(b)  Ad  Cimsl.iiiliuoi)0'i  aiiani  syiiodum  h  rc  iu-n- 
niiHi  rcTciHiil ,  <i"isi  ii  ('.oiivtiiitii>i>poii  liirilici^  se 
jui;itisso  Itir  argiijuuir .  i|iii  aiili-a  Seriirir  roiivcin'- 
raiit.  At  es  dirlis  j  ini  liqoei.  ca  ad  legaiuiiim  Arisni- 
iu'iisis  synodi  iii  eaui  urlicui  accessum  ;efeiciida 
rssr,  (|Ui  al)>«>liila  Selrricirii»!  syiio.lo  ('.on>i3iilii>(ipo- 
liiu  veiiirnics  ,  daiiiiiiilis  :ib  c:i  li.crelicis  ,  eii.iin  nio- 
iiiti,  sr  jninteic  ii  iii  'li^liilciiol. 

(f)  lii  iiis.  Pilli.,  rfojuiii'ii,fcm :  rui  favi'1  illud  niim. 
I  ,  ue  pciiiiui  iloiriiiiim  jnm  iiiiri  Ecrl.iiiiin  /Krrc-ij 
•yi.alctril.  Niiii  111. ile  laiiisii  vidctiii' F  licr  reiiosiiisse 
dcmia'iim  :  ciiiii  inoviiiie  lialiRaliir .  Qin.l  ,  .<  quoit 
\taiiiii  iliimuiiiis  iKnelicn  to';  jinigiii»? 

(d)  Piliii  .  lelicio  111. ios  »ul  dii.ir-im  vociini  spali  >  , 
prx-rcniiil  iiiiii  iiis.  attsittirc.  Miil:il,i  d  iii  l>  hicuui 
Iiiinc  resar.  iiiiiis.  Aiiiea  clinii  iiiig  s  |>I  iccict  (nnc, 
qiiani  uHiif;  lioc  oinin  silii  viili  :  lli  rclici^  d:inir\a:is 
iiiconsidcralc  vns  juuitrre  iion  drliiiis'is  :  <l  rui:i  c  »- 
niiM  l::i'tcsiin  v(ibi>di'nMiisfranniil»ni'iiiaUs  snltrm 
lunr  vos  ab  ilionini  sm  iclati;  ab  isiric  op  irlnit 

(r)  lii  Piilio-auo  coilici- ,  miiiHidi ,  ;ii"r  .i/  haltcm 
<-o)isi/»t»  iuin;)iti,  clc.  KiMinrnd;i  Nirilai  Kahri  ror- 
icriio. -Sed  qiianivis  lnc  alnpiid  dcesi»'' rxisiini;trit  , 
inlei.'ra  iii'lii'<  videiin'  In  lio  co  KeiiHU  :  Nci|iic  etiani 
^i  qiii  priiiiiiiii  f.ilai  e^scnl,  i'i  iii  err.iic  iioiiiiiliil  pi» 
piidori'  detiiKTinKir  .  saliem  imiuuiaiii  ronsiliinn  , 
iibi  adviricrft  ilelxiistis  vcsinnn  enorein  lnliu»  Vri- 
min.:n!>i.<  sy.iodi  CMSiiiiiari  Fici|iii'ns  eiiini  rst  in 
anliqnis  liliris  n.ilinian  ,  pro  e.tifli'iiiiii  a.il  «'Kim  oi. 

[[)  l'°uilr ,  cnr  eliaiu  iion  rir.itMriiin  cssj  t)t%  fttiiim 
noit  diiireiit.  n(i  postnlari'  viddliu'  sulin<'\iiiii  re.^-p-ii- 
sutii. 

(.;)   Supptr,  ho.-  dirlmii  isl  :  »r  (>osled  i>ai  lif  iilu.ii 


Mtll  Kl-ISCOn  708 

A  cnr  i/iiii/crM  i-niiii(ir,ii  Srripii,rM.  —  <  Xani  in  (Oti- 
vciitu  niultniuiii  voi  ar>.'iiriiiiuin  ,  i  nr  rtiani  (f)  iion 
Li-ealiir.iiii  llci  (iliuiu  dicciriii;  lesniuiilislik ,  iworiis 
.\riiiiiiiensibiis  nitii  <.ilirishini  crealuniii  ni-gaium 
fii -se,  M'd  dissiuiileiii  c.etcris  einaliri^  .  quia  in  eo 
i|iiiiil  ilicliiiii  sil.  iion  eiii!  fi<.i:iur'i  ietul  cttlcrat  (attH' 
ni. ,  non  {ij)  .'|iiia  cre>iii>  nun  sii,  sed  rxcipKitur  • 
(.'l^n^  :  ul  licet  non  (li>si;nili.-  i.cicris  lul.  laincn  ut 
ipSi'  :iliiid  n  >n  sil.  Uuasi  vcro  ulia  crealuia  alns  sit 
imilit.  iit  aiigelus  lioiuiiii ,  huiuu  ari ,  avis  pccudi. 
iiT<j  si  niciidur,  lcsti ,-;  suiil  qiii  audirrnnt.  Qufxl 
M  el  ipsi  t;iceliiiii( ,  Itiqiiilnr  iiicijuu  dclenbus  a 
vobis  inipiissiine  lilier  vester.  iii  'luo  iit  vilvuni  li\  <- 
ciiiltio,  ila  Filiiis  l':iiri ,  et  lieo  ('Iirislus  alieiiuse»'. 
Heindo,  iii  ipio  C96  .ludieiites  releliistis  ,  ul  iii>n  dc 
B  nullis  exsianiilius  tiii ,  sed  ex  Dio;  iiumquid  el  qiiia 
hoc  •  vobis  dictuni  sii ,  siinulalio  uon  paluil  ?  cuin 
ideo  noii  de  nullit  cxsianiibiis ,  srd  ex  Deu ,  sccun- 
duiii  vestrani  prolessioiieiu  sii ,  quia  cidem  voluiitag 
:ul  id,  ipiod  Kulisislat,  exordiuiii  rurnt.  McntJorsaucT 
si  iiiin  in  ruiivrniibus  per  coiivrnlionem  libelli  sui 
Orienialiiius  (/i)  daiNiiastis  eos,  qui  nOD  de  subsiaii- 
li:)  baU-ro  iil  (|ui<d  iiaius  CBt,  sed  de  ▼dluniate  dixis- 
sciii.  ^(«riiuiii  '|uo(|iic  cum  Paire  esse  proliieiuiiii. 
Vere  s.inr  liixcritis ,  si  nnn  leclaniatum  uiilii  e&sct , 
rur  anie  lenipor.i  a^tcni.i  de  vero  patre  (i)  Deo  ve- 
riiiii  uiiigenitu.n  Dciim  natuni  pncdirassrtis:  ilta.'ler- 
niias  ei  cnin  Paire  .(n;;eloriiiu  :iiiiinarunii|(ie  bunia- 
ii:irum  ,  {})  non  jam  iiniciiuruni  sii,  i>ed   fuluroruni. 

C  nrRanicin  tolle  aiilr  i/i«</'»i/is.  Ita  plcnior  ei  pcrspi- 
ciiiorrril  li:cc  scnleiiiia  :  noii  lioc  (iiciiini  est ,  qui» 
irealin  iion  nl  ,  itd  qiio  .'.ri;ip/ii'Mr  a  cteterit :  «i  ticel 
f/i.Mi/'iit//s  i'ir<rri.'i  iil ,  iia  lainen  sil  dissiinilts  ,  ui  ipte 
tiliiiil  iioii  tii. 

(/')  Pii<«.  riiin  Sirniii  ab  AiKynn.T  syiiodi  tciiaiis 
roiiveiili,  dcliuiiiiiiiilins  illuiiini  siiliscrilicre  rooipiilsi 
sunt  i|iiihiis  da.iiiiaiiiur  .  qiii  Filium  vere  ei  ser>:ii- 
tlinii  sulisi.iniiaiu  liliuni  rssr  nrgaiii  ;  ai>t  qui  eiini 
laiiliiiii  scciiiidiiin  cflicaeiani  riliiiin.  el  Pat-rin  dis- 
siiiiilis  sibi  esseniia:  palreui  rssi)  afllrinanl.  Vi'l.  lili. 
dfSyiiod.  n.  liel  19.  rreterea  Cpipbinius.  Ij:i'r. 
ijiKiii,  civraiiidciii  Orienliliiiiii  litieliuiii  descrioi.  ait 
rujiis  ri  reiii  ir.iin.  il,  Ii^gitiir  :  $ii  7N/1  ium  in  oiuni- 
biti  siiiiHein  ate  Piiln  Fitium,  qai^iiiadmoHunt  ixiiri 
niiiilit  esl  /i//iM  ;  ted  voluiitnd'  mmncin,  tnbttaitlitt  d>t- 
iiinileiu  i'sse  diieril.aiinilieiiin  :>/<.' eii|Ut'  dclinilioni  nn- 
iiiiiialiiii  Valeiitrui  siili3cripsi::si'.  lestilieilur.  Antra, 
pro /11  ciiiiuriiiit :«,  l<<it  ■  l.-i^eiidiini  roNiiiren/iiui.  In 
w>  Imij  e..iiu  corniii  sub-ciiplione  Orieniales  conuiveulia 
"  iisos  cssc  n<it  it  ac  laudat  llilariiis,  Idi.  dc  Synud 
:i.  W 

(/)  lia  einenil  iniiis  :  ciiiii  ex  nis.  Pitli.  vuli;:itiiin 
cssei,  de  vcio  fiiilre  Dfviu  rrriim  unijfjiiliitit  D.tiiii 
niiiuiii  prii'i/ifn.<s.tu  Plannin  Cst  bir  e.iiii  loriiiiiiain 
icrulari,  cx  qii  1  Aii\eiiiius  |.oslr.i  profes^us  est 
Cliiistum  iiiili?  omiiia  lempora  nitltim  Zi;m)n  rerum  yi- 
liuin  ex  vero  Dea  palre.  tjuiid  :iiilcin  siib  bi>  verliis 
v:nis  luloal,  Hilanus,  !ib.  cuiitra  euiudem  Aiixeiit. 
11.  .T  ci  7,  iloienit. 

{})  Rrlirliiiii  tiir  er»l  spaiiuin,  ((110  plura  drside- 
i.iri  lcriiir  adnioncreiur.  I.itritra  iJinrn  crtiseri  po- 
lcs.  oraiiu  :  ipi  1  eain  duniia\:a.  qn  c  auijolontni  iiiii- 
rn  iriiiiit|ue  uosiraMiiii  propna  csi  ,  .uieinilairnl 
Cliii-lo  :ib  Ariams  aitr.l>ui  .idiiioiirniiir  ;  qii.iki  illtt 
iKiii  aiilerioruin,  »ud  fuliir,>ruiii  rcspoiii  mi  .rlcr- 
iMis.  I  .1  a|.iid  .Vn.iiio»  nun  uua  crai  etrrulialis  ("Ihri. 
sli  iiilclligtiiiJT  I  iiio  ad  sii.1.11  ipi.imm  hxtcsnu  in- 


"O-  EX  OPERE  mSTORiCO  FBAGMENTJJM   XI,  710 

Similein  (|ii(iqiic  icuindum  Saipturas  esse  dixlslis.  A  l*"*  aH  fi-amtci)  boniinufn  (c)  fefellistis  .  naw  \\tyAn\ 


ijiia^i  «on  soimidiirn  Scnptutos,  simllis  Deoet  homi 
sll,  01  rcjjni)  !or.'lorum  grsnnm  sinapi  e'  rerniPnlum 
ei  Siigena.  Sfii  prrrorrfire  veshx  liypoorlsis  menda- 
ci»  iiiiosuiti  i'«l  :  dainjnt  Piiim  Bdvprsmi»  vos  impit 
lalis  vpslrr  ciier!», 

t.  Qunte  eouim  r,[:ne:u  —  <  Servsjs  ,  i;p  Jiraiii  liu- 
tiiis,  sed  CPrie  lolerabilis,  coniuiiieliaiM  ilomini  iiivi- 
lus  iimlil  ,  ct  si  lircl  ,  iiUi^ciuii  ;  niile-  rcgis  siii  pe- 
riciiluiii  ,  eiiani  oltjcclu  corpnris  tui  pl  coiitem|ilu 
aniiii.'o,  '.lepellil ;  caues  i|isi  sid  ciistii(ii;ini  doiiitis  !n- 
lilti  ,  (|u()(jriiii  bCii,-ii  n.iUii*  i:ilclli5i:iiles  nblairjiil 
fil  iil)i  i|UJLd.lMi  eos  uilveiilaiiiiiun  iuirj  coiiligeril  , 
lolis  ad  Mis|iicioneni  ip.ain  taiiiljus  ('lliiriiiiiur.  Vos 
auJislis  Ciiri.stuin  veiuni  Dei  filium  cl  unigciiiuiin 
Deuui :  ((/)  iiigiire  repuiaiuini  ,  ei  qiiiesciiis  Qiiid  B 
(|iiicvissc  dico?  Ohniliiniiii  697  leclainanliljiis  ,  el 
aKgreganiini  olisircpcntil)u<o  Paium  i-iud  esl.  Ex 
l'-il)lioi!ieca  eiiain  vcslra  ad  pr:rdicailiiiioin  impieia- 
lis  arnia  siiniiiniur  :  ei  bclliiiu  ajversus  Deuiii  prrc- 
sidils  vestiis  iniiur.  Ubi  igiliir  vestra  prolessio  apud 
Nic.cani  Thraciic  ,  '|ii.i  dixlslis  (6)  oiiines  liaTCscs 
(lauiiialas  csse''  cl  ({.  Sed  )  iii  liiinen  i;ilsil;ts  vcsira 
protract;)  csi  •  profcs-iioiiis  vesir.T  iioclcui  Snl  jusli- 
lijc  pracilicatoribtis  suis  prodidii.  Probalis  cniin  liaec, 
ct  daiTUi:itis,  et  ad  b;vreticns  irausiiis.  Ita,  qtiod  aii- 

cruiimodaln.  Ilauc  iiondnm  plane  prodiderni  llilariiis: 
scd  allcrain,  (|iia  CUrlsluni  anlu  teinpnra  tiuiiileii- 
tiir,  lib.  xii  de  Trin.  ii.  5i,  jaiii  cxpn>iiit  :  iii  ctim 
iiimiriini  'empnrn.  dc  totis  ac  lw>a'ciecuioiie  tmmerare 
solGaiil,  iinii  alilcr  aiilc  ,s;cciila  e(  leiii|iiir:i  inlclli 
^niur,  qiiiiin  angcli  ct  ipseinel  (li;ilioIiis.    Porro  di 


ad  professjoiiem  professi    i»  Oeum  Chriiiui»  dtlii 
prodidistis.  > 

KRAr.MmtlV  XI  (.«irts    i;   parlis). 
iNCiwir  nots  catholh:»  evphsita  *mt.  (</)  F&nisr.\iii 

riv(T*rriii  ki;  errscopis  (},\li,ican;8  ap  ORitNTALes 

ei>tsc<ii>i>s. 
Diletiisiiniis  «t  be.ili->'ini,s  roiisaivrdnlibns  epi^o- 

pis  nrieiitilibus  iiiiinibus  (e)  pei   divwsns  proviii- 

eias  iti  Chrisio  inniienlibus,  Gallicaiu  episcopi  sn- 
lafcra. 

I  ll<neitcor.im  lollacia.  —  Oinni  i|iiiilem  vii.e 
ii(>sli:i'(ideii|iiesciisii  gMii.is  iiio  paln  per  Ooiiiiiiuiii 
iiuslriiiii  .fi^siiin  l.lirisliiiii  riii.iiieiinii-,  698  '('""^  ""^ 
iii  liiiiiiiie  scicnli.i-  coiiias&iniiis  suf  ,  ductriuis  et 
proplielicis  {[)  el  aposnibcis  colli.c^ivil ;  nc  !.;ccularis 
ini|ieiitix  leiiebris  dclenii.  ju.licin  s.cciiii  l"iit-rcuiur  . 
ciini  sola  spcs  sii  pienissiiir,i  ;iri  saluieui ,  lieiiiii  pa- 
Irem  iiniiiipcieiucin  ppr  iiniaeaiiuiii  cjus  Diiniinuiii 
JesuniOhri^iiiin  in  saitcin  b|iirilii  conliteii.  Sed  pbine 
nou  uiiiior  qiinlidie  gialul.ilionis  nnstra:  c.'i(isa  cu- 
iiMil.ilur,  qiiod  libcraii.f  iins  »b  erioie  niiindi ,  iinnc 
eliam  iiiexpiahiii  hicreliciuum  ailiiiisceri  nnii  palitui' 
societaii.  f.x  liiieris  eiiiin  V(.'.iris,  quas  diiccio  fratri 
el  consacerdoii  nogiro  Hilario  (<;)  direxisiis  ,  fiau- 

;ic  |'trsii;'dcaiur  cf(ic.U'iiis ;  cX|)eiidendus  esi  ordo  re- 
niin  gesl:iriiiii ,  qutc  iit  bnc  ac  snperinri  Fiagineiilo 
eiplicantur.  Niiiniuin  iibi  viiierunl  Oiientales  ,  sc 
;ipud  leg:ii(is  Ariiuiuii  Ci>iislaiiiinnpullui  rcvcrsos  lit-. 
lerlii  superius  relaiis  inbil  piolcci^se  ,  iinn  ciiam 
iiiii  i|.>oriini,  luin  adviTs:irioriiin  suoruin  faciiniic 


plici  illa  iiilerprctalioiie  Dumiiio  Cliii>Co,  ni  l.iquitur  C  dc  .sedibus  siiis  sc  esse  ejccins;  st;iliin  ililaiiiiiii  in 


llil,irliisci>i'tra  ^u.tLcnt.  n.  6,  s  fn  illa  tribuitnlur,  qnie 
.siinl  vet  angelortim  prufjri»,  vel  tiinira. 

(a)  Sic  iiiss.  Pilli.  Pi  Siriii.  Ediderai  t:inieii  Fiilicr, 
uegari.  Non  displiceret  Deurii  iteijnri  :  neqiire  tepula- 
iiiim  :  vel  cti:iiu,  andmii...  Deuni  netfnri :  non  rctue- 
liimiiii,  ted  quieseilit,  etc. 

(fc)  Verb:i  illoniiu  apud  T!icoilori  luiii,  lib.  ii  Hist. 
(■!ccl.  c.  "H  .  ea  >-iiiil  :  Omnes  liarefes,  sen  quce  jam 
}mus  dniiiniitii',  xeii  qice  nnper  exorla,  tuiil  kuic  fidvi 
expoiitioni  conlraria^ .  anutliemn  sint. 

(  )  Tuiii  III  CDiicilj,)  Mi-diolaiicnsi  an.  5i9,  :ic  piiilo 
I  nsi  Koiii:!',  luni  Sirniil  prn\line  pnsl  AiicyMii:iui 
synoilum  anni  S.*)?.  \d  calceiii  Fr:ignii'nli  hiijits  ia 
iiiss.  aiiiiiiialur,  Explicil  sancli  Hilarit  liher  ex  Opcre 
liislorico. 

(il)  LcgciiduMi  csse  Pariiiani  civilaiein  Nieolaus  Fa- 
bcr,  iiullii  biicicuiis  reluc>aiile.  ailiiciiiuii.  Ciincilluiu 
lioc  Bloiidcllus,  lib.  de  Priinatu  p.  I:i7,  an.  5(i(),;ilii 


eadeui  civitate  a.ihiic  ciiuiiiior.iiileni  (ler  litlcias  cnii- 
vcneninl :  ciii  i|iiiJ  apud  Ich.iios  .^iiiiiiiicnsi»  syuudi 
pntslitissciii,  ct  qnoniodoali  illis  sproli  csscnl,  iiuii- 
li:iiilos,  adjllngciiles(|ue  litler;is  cuiii  blas(ilicuiii-  Ii;p- 
rellciiruni  ,  a  quoiuiii  S'  citfiale  iJeicirere  cos  cuii.iii 
eiMiit,  illuiii  rogiiruiii,  ui  lioiiiin  iiiiiiiiiiiii  Occidenta- 
les  quani  priniiiiii  ccrlKires  facerel.  Coniiiiuii  illla- 
rliis  i|iii(l(piid  ab  Oiieiicilibiis  aiceperat ,  iiiisit  in 
Galliis,  «|uidvc  ijisc  de  Ciiiistniiliiiiipiilitaii;e  syiindi 
gcslig  sentiriH,  iuuitiavil.  Tunc  (•allicaiii  cpi^copi  P:)- 
iisics  convciiiciUes,  l> ciis  lliiarii  liiieris  ,  d  cogiiita 
Orieiitaliuin  iu  retlncnilo  usi,e  viicab  ilo  coiisiaiitia  , 
liaiic  cis  cpistotam  niisetuiil,  (|iia  se  in  iisl:e  silcniio 
su!)  eoiu.ii  noniine  d.'liisii<  esse  ,  sei|ue  Ai  iiiiiiicii- 
siuiii  legaturiiiualioruuiqu'  perliiiiani  alibnneie  I6<.- 
tilicati  siiul.  Qiia;  cuiii  ila  siiit,  P;irisiciiH-iii  inlcr  cl 
Cousiniiiiu(ipolit;iiiani  syuodnni  noii  plus  icui|iiiris 
^iitercesNerit  ii-jcesse  esi ,  qiiain  opus  crai ,  iit  (ialli- 


iiniio  36'2,  babiiiini  es^-e  ,  elqiie  liilaiiiiiii  inicifiiis-e  i^  c.ini  cpiscopi  pi'r  llilariuin  ciiinuiouerciiiur  dc  rebus 
viilg.i  evisiiiiiaiii.  Ldiigc  tainen  pr»Iiaiiiliiis  esi,  illuii      in  Oiicnie  gestis  :  i|ii 


niiiio  3G0  cmisigiiaiidiiin  essc.  iii  bac  culm  epistola 
(idliicaci  epi^^cipi ,  qiii  Ariiiilni  lap-i  eraiii  ,  nnnc 
primtmi  .ngnnscnnt  sc  snb  fal^o  pacis  ei  nniisiia  ob- 
lentu  esse  delusos  :  satisijiie  iiidicanl  sc  b.icienus 
syiiodniuiii  Seleuricusis  alqiic  to:islaniiii<ip(dil;iii.e 
l^csla  ign(ir;isse.  Hicc  porro  eos  lanlliis  aiiiio  380 
resciri;  cu  piise  quis  sibi  pcrsnadcat'  Dciiidc  ca  se 
11011  ex  uir  Hilaiii,  scd  ex  lillcris  ab  ipso  ad  sc  niis- 
sis  cogiunisse  ila  dcclarant ,  ul  illum  el  i  suo  coetu 
iibseiiteni  et  at>  Oriciitc  noiiduiit  t  eversuui  gigniiicpnt. 
^iqui  llilariiis  .-iiuio  3t>0  ,  Consianlinopoli  dimisxus 
III  Gallias,  iniiia  eas  celeriiate  repeiiit  ,  ui  cuin  Mar- 
iiiius  iiudito  boc  iiunlio  in  occursuin  illius  propeia- 
ret ,  nusqiiaiii  euiii  uisi  Piclavis  asscqui  valiierll. 
Veiuui  tit  coiiciiii  liiijus  lenipus  propius  attingnlur. 


|UOd  ulira  anniiin  3G0  i|iiis  dilTe- 
renduin  ceiiseal  ?  iliiic  auieiii  roiicili»  licei  noii  iii- 
tcrfiieiii  llilariiis,  i|uid:iiii  lauieii  raliouc  pt;efuii  •it- 
pulu  iii  (|U0  nitiil  iioii  cx  ipsius  seiiicntia  cOiifectuiu 

PSt. 

(c)  l:s  prvcipiic,  qui  Seleucia;  ac  deiiidc  Cdnsini- 
linopi  li  fiiibstanride  vocabnluin  dcfcndciani,  quoriim 
lcg.nii  |i>a<;iiiciiti>  superiori  n.  i  ,  lotitct  S<'lcucicn>is 
.-yiindi  iioiuine  luquuiitur  ,  et  pro  quibus  llilarius  ail 
Callos  sciips'er.it. 

(/)  liic  addcnduiii  el  evanqelicit.  Nisi  forle  pro- 
plieiicis  docirinis  loia  lex  aiiiii|ua,  ei  iiov»  apostvtici» 
»ig!ii(iceiur. 

(ij)  lliiud  diibie  cum  adbuc  Consianlinopoli  versa- 
ipiur  Piubabile  enini  esl  Orientaies  ,  ubi  se  ab  Eu- 
duxii  pariibiis  victns,  ct  AiiciiKeoruin  haijiesim  do- 


T11  SANCTI  lllUltii  LPISCOri  712 

dein  (Itnbdli  ul  conspinnlia  adversns  Ecclosiani  l)<i-  \  cibiloiu  pr.cdiccmus,  8cd  (\wh\  ini|)iiiin  t\l  ninxiinc , 
iiiiiii  li.truiiioruiii  iii};eni:i  cognui'i«nii:>,  (»)  iii  ili 
vi»i  in  parlilnis  Oricnlis  algue  Occidctiiis  ,  divcr^is 
iiiviccni  0|>iiiionilHis  ralUTeNiiir.  Nain  plnrcs  iiunie- 


ri),  )|ui  3ui  Ariniini  aiil  Nicc:v  (Thraciw)  udriicniiil, 
sub  :iiictoriial(^  ve.ilri  iioininis  ad  usix  silinliuin 
sunl  cnacii  :  quod  verlium  a  voliis  qii<iiid:ini  (b) 
ciinira  Arii)m:)iiiiaruiir  hxTosini  invi-niuni ,  a  nobis 
scmpcr  &.inc(e  tidelilerqiio  siisceptuin  est. 

i.  Quo  ftniu  sguodu»  Itomoiiuon  omplcclulur.  Uo- 
vKeuuonuon  respuit.  -- N:Hn  iioinonsioii  ^ennoiteni 
ad  vorain  ct  lcgiliniain  ex  Doo  palrc  unigeiiiii  l>oi 
n.itivit.'iiem  sunius  aniplexi ,  detesiantcs  secunduin 
Sabellii  bl.iftpbeniiag  ipsam  uiiioneiii,  noqae  aliqiiain 
pariein  Patris  esse  Filmm  intelligcnies ;  sed  ex  loio 


l)i:ii  ieu:puriiiii  tenipiis  iili(|iioil  ^iiileferre;  cuni  ip- 
suiii  illud  ,  anuqvum  niitcerctw  non  [uil ,  slt  leinpii- 
ris.  SkiI  et  ubediout(iin  quoi^uu  Palri  Filiuin  cliam 
u$(|ue  ad  •norluui  crucis ,  S(;ciiniluiii  iiiliriiiilalciii 
adsiinipii  liiiniiiiis,  noii  iieganiiis  :  ciini  ipse  de  ud- 
sceiisu  «uo  ad  (OdIos  lu(utiis  sii  :  Si  dilig*rcii»  Pte, 
gauderelii  quia  radu  uil  fatrcm ;  r/Min  i'al<r  nmjor 
me  eM  {Joan.  m\,  iH).  rercujiis  (aniis  siisceplioiioin 
nos  silii  fraircs  coiiniincupare  digiuliis  est  (iouii. 
XX,  17),  cuin  in  furnia  i)oi  inanens,  rdrina  servi  us.sc 
voluii. 

i.  Lupti  retractnul  quoU  §esferunl.  Erroris  aiiclo- 
res  damuant.  Iiai|iic,  Cliarissimi,€um  cs  littcris  vc- 
siris  in  us:;u  siluii(i'i  fr:iii(lcni  se  p:isbam  simplitiias 


ati|ue  perlecio  innascibiii  Deo  ,  totum  iH<|ue  perrec-  B  iiosin^  to^noscai ;  ctiam  piciaiom  enriim  ,  i|iii  Aii- 


liim  iinigeiiilum  Dciiin  nalum,  uniui)  a  uobis  idrirco 
099  v^  "^t^  ^'<^'  sub<::aiiiiae  cnni  Deo  p:iiic  coii- 
lessuin,  ne  crentura  potius,  aul  :ulu|>ti<i,  ;iui  appel- 
laiio  videretur.  El  quia  ex  ipsu  es:;Ci ,  ul  ex  patro 
Qliiis,ntex  nco  Dciis.iitexviriuie  viriu'-,  uiex  spiriin 
spiritiis  ,  iiiliimen  ex  luiiiiiic;  similitiidincin  quoquc 
ejiisad  Deiim  pHlrem  non  inviiiaudienic6(quippccuui 
iniago  invisibilis  Dei  sii)  {Coloss.  i,  13),  sod  eain  so- 
lam  siniiliiudinem  dignam  ad  Pairein  iiitolligenles  , 
quu-  vori  Dei  sit  ad  Dciini  veruni  :  ita  at  non  unio 
diviiiiuuis,  scd  iiiiiias  intelligaiur  ;  qui:i  unio  sit  siii- 
giihiiis,  nnitis  vero  sccundum  iialivita:is  veriialcni 
pleniiudo  nuscentit  sit  .  maxiinceum  Doniinus  ip^c 
Jesus  Clirislus  ad  disoiputos  suos  sit  prorcssus  ,  d:- 
ccns  :  Ego  et  Pnler  unum  sumus  (Joan.  x,  3U);  q(t'i 
non  solum  cb.iritatoiu  quxad  1'atruni  esi,  sed  et  divi- 
nitalem  qux  Uei  ex  Deo  csl  ,  sigiiiiicai;  sccuikIuui 
illud  :  Qiii  mevidil,  viJit  et  Pulrem  [Joan.  Mv,  9) ;  ct, 
Si  niilii  floii  viiliis  credere,  vel  opciibus  ^ieis  credltc, 
qiiia  Pattrin  me  est,  el  ego  in  Pnire  iJoan.  %,  5S). 

3.  Filiuf  ame  tempus.  Patre  minor  in  [ormii  aen-i.  — 
llanc  igitur  rtdein  senipor  iciicules,  cl  teiicbiiiius, 
delesiantes  i|«oqiic  ei>s  f|<>i  diciint  ,  Non  erat  antc 
quatn  nasceretur  :  non  quod  unipi-niiiini  Deum  innas- 

min.inlemvidcrimi.alijectaniiii.i  tiiiclaiioiieOocidcii- 
talioin  palriiciniuiii  i|U4'siissu.  S-  d  i  iiiii  lioc  oltioiifii 
sibi  iiiiuinie  sper.-innl  poi-  Ariin  ii(u>is  synodi  lcjja- 
tu>,  qiios  cani  :i(lver:tri:s  silis  siioiei.iie  el  ll;Ciclio;i 
pr.ivitaie  ciiiijiiiict"-»  icr;ieb.ti!l;  illuJ  al»  llilaiio  per 
liiierss  expetiere.  lis  aiiiera  liiieiis.ut  ex  sei|ueiiti 


roino  Consiaii  iiiii|i»liio  jevoiteruni,  coiivenl  s  ,  sic- 
ui  cpistola  (r)  vcsii»  coniciila  lustalitr,  iicquc  cus 
ad  lantaruni  lil:)s]iliouiiiruiii  dauinalioneia  pi.tnissc 
conipellere  ,  700  rulclis  doniinici  niiiniiiis  pi.otlica- 
lor  rulor  niistor  Uil>tiiis  luiniiavcril  :  nos  qiio<|Uv 
.ib  liis  omnihus,  qu.^  pcr  ii;iioraiiliam  pcrp«rain  gcsia 
suui,  referinius  :  Au\eii!ium  et  Ursaciuiu  ac  Y.iicii- 
toni.Gaiuni,  Mogasiiiniet  Jiistinum(i/)cxcoiiiiuuiiica- 
tos  liabeuius  scciBduui  liUir.iS  vejlias  :  clcerio,  iil 
dixiiiius,  juxla  Tralris  n<^!i'i  liiiirii  proiVsbioiiuii  , 
qui  se  pacciii  cuiii  liis  q:ii  horiiiii  sociarenliir  erroics, 
li:ibiliiruiu  negatil  ;  |j:.'i:plieit<ias  (jih<q(ie  oiiiiic- , 
qu:is  liticiis  vesiiis  S'!l'jecisl:s ,  daii>u.imus.  uiaxi- 
nieqiiu  ci>rimi  sacerdoles  apo.siaias  rospucnles,  (|tii  in 
l^  loca  ria  riiiii  iiidignissini'?  evsulnntitiiii ,  >iUoi'un:d,i:ii 
ant  igiior.nioiic  :.ul  im;  i<'tate  <>=)  sutit  sub6titiili  : 
polliceiiles  liuccorani  Oco  ai:|uc  elj.iui  coo&tcnies  , 
ul  qiiis(|iie  lii:-,  (]ii%  st;ituinin<,  inira  Uailias  puiavc- 
rit  rniilei:Juii!,  .n  cuninuiniDiie  ac  settc  sil  saccnlutii 
abjicieiidus.  ^ci;;io  ciiiiu  ,  ut  aiias  ,  r.ul  occ.isio:  em 
pr.rdic;iiidi  {(';  iioii  da;::ir.iKlo  fverniiltctiS  ,  ;iut  cuii- 
ira  DoH!!!  i>!  (ilirisii  upigeiiili  Dei  iuaje^^taiem  afilcr, 
qiiaiii  niis  dc  iKiaioiisi':  si^iiinoatidiie  sciiiiniiis  oli- 
iiilLns  ,  dii^nus  eril  stnciitate  saccttiwiu  noniinis  jii- 

litiitliiieiii  prwbe  iiite!lori.ii)i  ;!on  reSi'(iiiii(.  ViJ.  I.  dc 
syiiod.  11.  GS  ?:  )>S,  es.  M>.  iii  C<  :isi.  ii.  ti. 

((•)  Alias  IX  ins.  i'it!i.,  iwsiia  cov.ttnta  lesiotHr  , 
itcqii^.  lUi  ad  larJan  rcr.t  tl.iin:t''iiii.iruin.  Ex  •iijiciii- 
ris  t°r:igiiii-iili  C'  U  .iin':i>.  lociiin  Jiuiic  il.)  ciiiciid:ivc  - 
raiiiiis  ,  iuiii  IK'rtii:iiiiium  ac   Sirmnniluni  ci>i'>|>cri- 


bu^  perpiouuiii  csi,  ipsi  in  priuiis  sigi.ilicabatii,  se  ;ib  D  iims  iioliis  eiinseniioiitcs.  llie    n!ea  impicli^cui  in.il 


iiiiniicis  (ilii  Doi  e^sc  dcpiisi('is ,  inmd  eonim  ailver 
sarciitur  blasplicuiiis,  :io  subsianliii;  viicabulum  coii- 
siantissiiiie  proi>iii',i(»rcii(  . 

(.1)  Noiat  S<i7.i)il>eniis  lib.  iv.  c.  19  ,  Oci  ideiitali-s 
nou  8ua  sponle,  scd  Uiieiitaliii.n  ciu^a  a  &ulisianii.c 
voce  reccssisso  ,  ((iiasi  illam  oiuues  av(>rsHi'ciilur; 
(ciim  coiitra  (iioiics  ,  deinptis  p.iuois,  Kiliuiu  Pain 
sultsiaiid»  siiiiileui  assorcreut) ;  to>i|Uo  pri<pUM'cu 
Nica-x  in  Tlir.tc:a  diu  detoiilus  essc  ,  iie  forti:  fiaii- 
deiii  deprclieii(.lereiii . 

(d)  Niiiiiniii)  .Nio.viio  coucilio  :ii).  jio  ,  quod  ciini 
Orieiitulihiis  poli^siinuin  coosiiirot,  ipsis  eii.iiii  C  illi 
can<  episc0|ii  vnois  /itimoitiioii  iiivciitiouein  t.iiii.> 
triliuuni  libciitins,  qiio  eos  m:igis:uli;iiid  icoipiciidiiin 
cxcitenl.  Tuin  lilud  iioiiicn  pni  <(  cailioUco  sciisu  sc 
sciiiper  siiboe|iissu  insinuant  veibi»  ad  llil.irii  soii- 
lciiii.iin  accoiiinioilatts  ,  ciijus  un  nu  ail  ui^iar  siiiii' 


lci  ,  qii.iui  {>i.'(i.'.'(  w  ,  MiPi'jj;u!urqiie  Sit^iuoiuii 
Lpiscopos  tain>'ii  ui:i^'>s  doct^t  iit  quiiJ^iuiplici  elocii- 
liom;  diccreliir  o-s  cwiMtlos,  .ib  biiiiorein  c(  rovcicii- 
liaiii  s:i>  eidotii  (liciiii  piaateiii  iorum  cour.ii  us. 
(liKid  in  liiiiic  iiixilnm  pcrspicnus  Qei  :  ruiii  .liamji- 
liclit  Domiiiic'  uoitiiuis  ptadiintor  (rutcr  noiler  liiUi' 
rius  htiuliuv.iil,  conceutos  (clarius,  conreHii-sc  voi) 
piclitteiu  curuiH  qui  .liimitio  (.'ousfoH(iNOj>«(iiN  rorcif  - 
iii!i/,  sicu:  cpiMlii  vi:><iru  {proiiiiic  Fiagmoutn  u'l;.i), 
ol  iiiia  0'i;ii  UiUiiii  liidiisad  ii<>s  uiissi^)  i'0Mf(.i'(i 
la>t.iJiii',  J!.''fiii!  eoi  ud  lant-.vuiH  iiUsi'Hei!iiun<iH'  (q.  >-, 
iil  supi.i  iiii)  <i'l  llil.itios,  Oiicntaliuiii  I  lloris  sub 
utvi"  cra:il  )  (/;ii.'iiw/i<.'ii.'(U  filuiisc  crmimlUiii. 
{J)  .Vri>iiiiiciisi«  synudi  loj(ai»s,  ul  bnbctnr  iuiiio 

Fr.igi iti  sopoiioris. 

(<')  l*uia,  (.oii^l.iiiiiiiopoliiuii  I  '>yu  do  aiiiii  r>6l) 
(/)  Aii  Itirlc,  pruJicitndi  ttin'iiiixusio'1  pcrmiltcu»* 


713  LX  OPfUC  lllsrOKlCO  l>'KAGMIiN  fUM  \ll  7U 

(Ikmh.Iiis  ;  .1  quo  e  iam  Saiuiiiiiiuiii,  qiii  siaiiitis  .«.a-  A  prx'Vilo<,  irin^grcsores  oiijurgi,  infideles  incropa, 


liibiilius  iiiipiissitnu  roulr.iJicil ,  &ecii>iiluMi  fiainiin 
ivisirnriio)  KPininas  jaiii  iilleras  (n)  ckCoiiiiiuii:i'  aiuiii 
nl)  omnibiis  Gallirani»  epi&co^t'<  CiiQrii:is  Vesua  co- 
(.'iio'>ca(  :  qiicnn  «l  vclcra  Jissiiiiulaia  Jaiii  d  n  licci) 
criiiMiia,  el  ca:tera  fdila  epistolissuis  in  vo;  lenieri- 
lutis  irrcligiosii.is  iiuiigiium  ejiiscopi  numiiie  essc 
IrciTlinl. 

f  Kxplidi  (iilcs  c:itliolira  expnsiia  apiiil  Fariscani 
eivilntem  al»  qiiscopis  Gnllicaiiis  ad  Orientalos  epi- 
scopos.  > 

ivciriT    RPI8T0I.*    EisrcTi   KO  cnEConiCM  episcopim 

(/))  sr.vNE.NStu  iScripta  circa  an.  560). 
Doniino  s.mcii.^simo  fiaiii  Grpgorin  ciiisc"|in  Eusc- 
bius  iii  Odiiiiiio  salulciii. 
5.  LiiteraR  sinrcrilatis  lux  acccfii ,  quiiius  ,  701 
iildeccl  rpisc.ipuni  el  l)ei  sarerdoicin,  ir.iiisgrcss<iri 
lc  Osio  diilici  rosiiiisse.  et  plurimis  c:iilrnliliiis  Ari- 
iniiio  in  ci'iiiniiiii:r.ii:oiie  Valcniis  el  lJrs:icii  el  ca:- 
lerorum,  quo«  i|i.>:i,  agiiit'i  blaspbeiniii'.  crimiue,  anic 
d  imnaTeriiiil,  iHtim  asscnsiim  deiieg:isse,  lidcin  sci- 
liccl  servans .  qnain  paires  Nicxani  scripscrunl. 
Gratiilamnr  libi  iii  hoc  ,  graiubniur  el  noliis  ,  qnia 
lioc  (r)  cujus  propa>ilo  et  bac  (ide  pollens  nostri  di- 
gnalus  es  moniinissc.  Prrratinonli  auloin  til.i  in 
cadem  conrcssionc  ,  ei  iinil  im  ciiin  lijpocriiis  reti- 
neoii  soci.-iaiom  ,  nnsir.im  tibi  ennimijiiicatiiinoiii 
promitte.  Quibas  potes  (d)  tr^ictiiibus,  quanio  l.ibore 


iii>:il  iiieUirns  do  Togno  sa;ciilari,  uifccisli 
lior  cst  qui  iii  iiiibis  osi,  qiiain  qui  in  boc  miindn. 
.Nos  vcro  iiii  coiis.-icerdoie»  (c)  tiirlio  laii;)raiitos  cx- 
s.lin,  linc  di<iiiius  qiiod  manifeslum  esse  pulavimns  ; 
quoni.im  omnis  sitos  .^riom.iiiiianim  iioti  iii  siin  aiil 
,/')  liiiiio  conseiisu  ,  scd  in  prnieciionc  ptndei  rcni 
s.ecularis  .  ign.uantos  scri(ita  ,  quia  m.ilrdicti  siiiit , 
qui  spcm  htbentjii  lioiiiidem  iJermti.  xvu,  5).  No- 
stMiu  atllen)  adjiuoriiim  in  nomiiic  Onm  lu.  qi.i  riTil 
cocluiii  el  terram  (i'»a/.  cxmii  .  8).  In  ( :'ssioiiil>i 
pcrduraic  cujiiinus,  ul ,  sociindiim  qiiiid  (liclmn  es 
iii  rrg.io  ploriGcJri  povsimiis  (Rom.  viii,  il).  Pignare 
nobis  scribere  qmd  nrlos  cnnigendo  profereris,  vcl 
qiiaiitns  fralre<  aul  sl:inles  .■»gnoTeris  .,  anl  ip-.c  nin- 
B  neiido  correxeris  S:iiuiaiit  te  omnos  qiii  mecrim  sunt, 
(<j)  maxime  Diacmns  :  simuiqiic  potunt ,  tji  mticios 
laieri  luo  fldcliter  adhxrcntes  iiostro  digncris  obs^ 
i{iuo  salulure. 

702  Explicit  episiola  Eu^ebij  a<l  Grogorium  c 
scnpuiii  Spanenscm 

FR.\G.MF.NTCM  XII  (Mioi  i  p.niit). 

•  INCIPir  EVEMPLfB  EPISTOLi.  LIEEeil    IPISCOM    uniii':; 
ROM.E,   VkCrjE   A»    CATHOLICi.S    LnsCOPOS    ITAH.l;  I 

(nn.  .5C3,  aut  elitm  icriut.). 
Libcriui  (A)   episcnpis  callioliiis  pcr  italiam  consi- 
sieniibus,  in  !»om:n;i  aiernam  saUitem. 
1.  Aiimini  tapsis  ign«sci  qmdam  noluni.  .iiiltr  tcii- 


(u)  Siiuriiinum  a  G.itiicanis  episropi-;  oxcommit-  £ 
nic:ili|in  esso  pisl  cnneiluiiii  Medin!an.  riiiiii  C'i, 
foncoplis  verbis  scribi'  Hilarius  lib.  tnConstant.  ii.  i. 
Qiiod  riirsiim  arr;s  liu^ri-;  ontiftrmare  p.-iiior  ■nl  vol 
piisl  BiteiTen^e  conri'iiim  anni  5.">lj,  ex  'iirj  lli':riiis 
Saliirnim  faelioMo  in  oss  'inin  ojeiliis  c-l,  v;l  itiain 
CumaGa;iisd3mnals<si  Sirniirnsis  lilnsiiliomii,  quam 
ul  rcciucrciit,  illo  nmi.ilms  ncrvisro  1.  ndehnt.  IJun 
rcspiciens  Hilariiis  lih.  d»*  Synod.  n.  5  •  Eispeitui.s, 
imillil,  «ancliE  et  indeinutabilis ptisevfcntiie gtoriosinn 
trinmplium.  non  cedendo  Salnrniniinims,poiestatibus, 
bellis,  eir. 

(6)  In  Pitlifle:)nn  ms.  hrevi«aiisc:m«a  scriptnm  er.il 
.Spa».  iibi  ex  PHlicis  ejiisii-m  iiidice  vocabiilum  inio- 
griim  rftsiitnimus.  Gro;^oriiiiii  liic  enidiii  wmi  intelli- 
;!iiiit ,  qni  Roeiirns  et  Elibfiii:<nT  rivit  iis  epi-;ciipiis 
viil;;o  cogiiiiiiiiiiat'ir,  quiijiio  doinde  Liiriforiaiio  ad- 
li.ereiis  schisinali,  sinmois  a  Fatlstmo  cl  Marc-llino 
liiiililms  exti.lli  moriiit.  H mc  iiiiiom  cpisioiam  scrip 
t:im  cs-e  liqtiel  |i(>si  Ariininon-em  'ynndmn  ,  sed  _^ 
laiiion  cimi  ailhuc  eisiil  osset  Enseblns,  et,  nii  voii  l' 
t.iiiiilllmiim  cst .  ciim  iiecdnm  Grci;niii  srhisma  ot 
obiliim  Osii  CDiniiciissel.  yiiilin--  ^i  aildas  Incnm  , 
i|iioiii  in  ms.  ex  Hilarii,  ni  fa''inuir,  dispo-i;ioiio , 
proxime  (lost  Parisiensom  syiiodiitn  ob.inoi ,  rirca 
ideni  tempus  srri|iiaiii  esse  iion  tioenvi'rli.  Et  co 
qiiidt:iii  leiiipnie  oniiic.s  a;qiii  atiianips  suiiimo  stndio 
adiiiloba.iliir.  ni  Ariiiiincn-.i  scandaloconbiilrrcnt 

( 

(e)  lps:i  Lu^ebii  ail  siios  Verci'l|.'iiscs  eiiisinU  fi- 
demfioil,  euin  i.rininScyiliopnliin  iii  P.ilrslinafnisse 
relogatnm.  E  ScyiliO|ioli  doinde  iii  C;)|ipadiiciani 
aiiiaiiilatum  c^sc  tcstainr  Hieronyiniis,  do  Script. 
Peel.,iii  Eiisebio  Vercell.  Ruftmis  (reiiii|iie,  lib.  t  llist. 
cccl.  0.  27,  narrat,  emii  uni  riim  Liirifero  in  par- 
t>'S  .'F.gyiitn  viciiias  deporiaiiirn  esse ;  ei  certii  cum 
S"Cralis,  lib.  III,  cap.  4,  tum  Thcodorcii,  lib.   iii 

riTllOL.     X. 


(r)  In  ms    Siriii.  ciiivis.  Forto,  (iJ!»t,  vol  piiis. 
(fl)  lla  Siiiti.  nis.  Alias  vero  cx  Pith.  traclnHt. 


Ilist   eccl.   c,  5,  ies!imi»nio  ,  iii  snperioro  T;ieb:ii«le 
.-Ei'y|iio  nniiinia  exstil  erai,  cum  abexsilio  revcrin. 

{/)  Iri  edifis  Ihnrto.  .\i  In  mss  Hniio.  An  tiou  in 
suam  el  unito  cmisensu  ?  Falier  uuilet ,  nojj  M  \i  ma 
iiil  uriito  canseiisH.  His  ji.ffir.e  est.  i|;ii>d  ideui  Lusc- 
bius  rtirsum  1)0  Ari.mis  scribit  apud  nai<>n.  :>d  ,111. 
j56.  n.  |t)0:  Idi^o  ncc-pernnt  liunimium  ndjniuiiiim 
qiiin  dirmnm  iion  habeni,  quiid  si  iiabercnl  ,  iitiniijuniii 
potesta'e  lerr>na  innocentium  sil>i  aniinaa  subjugarent. 

(ij-  Sic  aliain  cpistolam  climi;u  Kiiscbins  apud  Ba- 
roii.  :.A  an.  ~''S.  nnm.  -lOi!:  Snluluiit  vos  fralrcn  nos- 
tn,  qiii  meenm  sunl,  pfesbyieri  cl  diarones,  ted  el  om  ■ 
nes  uoslri ;  qm  una  meciaii  sal's  petnnt,  ui  uoslri  me- 
mores,  ■mines  vestros  dignciiivi  ob.^irqiiio  suluiare.  DnJo 
oboritnr  su^picin,  eii:itn  hio  p;n  ninxime  Diaconus 
lcgendnm  esse  prrcsbgieri,  el  diiieones. 

(Ii)  !I:inc  optstolam  y.  c  Gode(:ii!i's  Hermani,  lib, 
X  Vil.o  S.  .\tl)ai)as.  c.  (?,  o;iinaiiira  Sirioio  jiapalau- 
dari,  cuiu  ad  id  qtiid  soripserai  Ifimcritis  Tarriron. 
qtiosd  im  <le  frairibus  dentio  oos  baptiziire  ,  qui  .iil 
iiiipiis  Ariani;  lisiiiixnti  ad  tidem  C2(li.itic:im  fcslina- 
liniii,  rescnhi!  Iioc  tuin  licere,  qiiod  }icri  et  Apostolu.^i 
vrlr.r,  ei  cnnones  conlrndcunt  ,  el  pusl  cussatum  Ari- 
ininense  coiicnium  niissa  ad  prcvincins  a  reterendiv 
memorim  prmdecesiore  meo  Liberio  grnernlia  decretu 
prohibeant.  Qiiaiiiqtiaiii  iion  de  iis  qiii  ab  .\rianis 
lia|itizati  siut,  sod  de  ii-<  qui  Arimiiii  ad  Arianas  par- 
les  defocennt  recipiendis  loia  hapc  ei>isi(ib  esl.  Pro- 
bibiliiis  qiiis  avseriii,  auciirom  \\i»'  Eusebli  Vcrcell. 
in  eamdein  rosp^-xisse,  ubi  Alexaiidriti.-e  synodi  dc- 
creta  n  Liborio  pap:i  comprolia:a  fiiisse  S'  ribil.  Scd 
ct  euiii  hic  Libciius  do  nonniillis  con.iueratur  qui 
decretom  pietatis  ,  quod  Aposlotica  aniioritnle  iiiuni- 
lum  csl,  cnnonlur  rc^ellere  ;  Tinn  lovc  indicium  ost  , 
i|i-;um  iam  lincris  aliis  Alcxandriii;i;  svnoill  plaojt;! 
a|iprol>asse.  Qunciroa  liaiic  opisiolam  mm  ante  ati- 
tiiim  3(j3  seriplaiii  exisiimamiis.  (>i(-  js  in  (■oiiiin 
j^ialiam.qui  Arimiiii  lapsi  siint  ,  rxslitisse  videliu' 
2.3 


1«  S\NCTI  HIL\Rn  EPlSCOfi 

(i(   LHiiTiuf.  —  liii|> 'rl(i:e  culp»n)  bblillcr»!  rctiipi- 

hccns.  Iliioauiein  do  Scripluris  ^inclis  adverierc  est. 

rietalem  »d  oatnia  iititrni  e(i<!i:  Irgimug  ,  cui  ccilii 

1  >ir|iorali»  cxeroliaiio,  quamvis  ct  i|isa  uliliuiis  rcii- 

iiRal  fiuciut :  qiiani  iecian<laiii  nntiis  ctiiiin  r.tlio  (oni- 

|ioii!t  priBiontis  Rnpoftcil.  (a)  Kon  cnini  h\  aliqui  TTle 

•'|iii  lioc  kiudii  ^eiunl ,  r:iiionc  provisam  ((rsduerc 

impudenler  6a>vtori  ceiiBiira  ;  hoc  xstiinuvcrint  ct 

novare,  qutxi  jain  cx  aposiolieaanctnriiale  ninnilnin 

Cbt  do  pieuie,  euiii  diciuni  est,  iion  esse  parrenduin 

liis  qui  apiid   Ariminum  ignorantcs  egenint ,  qulbnt 

ncbcire  inlicitiim,  fuit  capiumcrrori  inciderc,  idcirco 

verilag  lepedanda  e»l.  Sed  inilil,  cuiconvenit  oinnia 

muderale  perpcndurD  ,  muKiins  cnm  el  y§!)gypiii  oin- 

nts  ci  {b)  Achivi  accusati  senientiam  rccepeniui 

niuliii,  paroeiidum  quidem  his  dc  quibus  snpra  irac- 

laviiiui^,  aiictores  vero  esse  duinnitndos,  qni  obliqn.i 

cl  mali|$ua  703  snblililaie  et  c.illglne  offendcriint 

ii)nocen(iuin  scnsus  ,  per  qiix   vclaineii   oliducercnl 

veriiaii,  lendtras  incrra  ,  ec  tucem  tenebras  vendi- 

tantcs. 

:2.  Qiio  patlo  ignoscat.  Igiiur  si  cpiis  ignDraiionjs 
caplum  rcsipiscens  .sermonis  noslrx  advocationis 
{c)  brevissima  illnd  virus  in  se  pestifenim  Ariani 
dOKinaiis  3nl>doluiii  uc  lenebrosum  fnerat  expertus, 
rcparatus  exlnurial ;  condeinnel,  veliemenliusque  in 
anctores  ejus  inssviat, ({Ui» in  a:  Tiolentos  txpertns 
est ,  tolumqae  se  ndei  uposti>lic;p  el  c.i^holics  usqite 
m\  Nicacna;  synodi  (<<)  oonvonuMU  de  integro  man- 
cipcl.  Per  qnam  profesbionem,  eliamsi  ({labusdam 

orilo  gcsloruiD :  ut  synodis  piimum  Aloxaiidriic  anno 
ril'r2,  ac  deinde  in  Achaia  ceiebraiis,  quod  in  illis  de- 
t-retnni  esi,  Ilaiiiaiius  p»iitilcx  emifirmarit ;  quod  vero 
illc  coiilirinarit,  a'iqui  (nui  iiisi  Lucifcriani?  )  Um- 
qiiam  nirnis  inollt;  ac  reiiiissura  rcsciiiiiere  tcnlave- 
lint :  quorum  ne  scrpat  scliisiiia  ac  pr;iv&  upinio,  lixc 
rnrsum  a  Lib-rio  scripta  sit  cpisiola  ,  quie  suhsc- 
qucnii  occasiuiiem  videiur  pra^bnissc. 

(a)  Ilunc  lociini  diu  ct  altcnte  liistrantcs  alquR  re- 
ci''^nusceiiles,  iiec  noii  cuiii  rcriiin  gcsiaruin  hi>ioria 
coinpiirantes,  p:iucis  iniiuilis  icdintcgrari  pns^c  per- 
!pexiniii>  iii  liiinu  it>oiiiiiii :  Son  entm  »i  «/i^ut  (orte 
sunl,  riui  hoc  iludii  ifirmit  (scil.  roni),  raiione  prow- 
irtxi  deitrurre  imfulcnlf.r  iffuiori  c«>i5«r<i ;  hot  exiili- 
niwerint  (se  possc)  txauiiarure  qiwti  jtmi  ex  upotto- 
iica  c>uctcri'ate  iniii<i(Nm  tit  de  piii.aii- ,  co>iieiidtniei 
iion  e»Re  parcetiilum  hiit  qui  apud  AriininHm  ignoiautct 
egerunt  (beu  ,  enuriiHl).  Qiiibus  i>t%;i.irf  •>'ift;iJiou  (id 
Csl,  «iiiod  illiciMiii  crai,  lioc)  fuil  captum  (hnc  esi , 
laiineniii)  errnirt  inciderc  ;  idtiico  severiiaii  (discipli- 
n.xi  eis)  r-'.i>fiid*>i^n  est  t  bed  iiulii ,  i-ui  conveuil  om- 
nia  iiiodeiulc  ytri>eiideie  ,  inaxime  cmn  el  jEgyplii 
uioiies  et  Aelini  /laiic  uJr.nale  iciiftiHiiuni  rccepeiiut  , 
viiioM  est,  pnrcendum  i^uideiu  hi»  de  qnibn^  in;ira  liac- 
lui>i'iniii,  qiii  iiiiiiiriiin  sii|iru  dii  ti  siint  in  orroris  la- 
«tucuiii  ita  iiicidisM!,  iit  ilU-sa  Hdci  conscicniia  h:e- 
rciici^  conscnsci  ii 

(b)  lloc  inni  iiilcr)irolaii  SMinns  dc  syiioilo  in 
Achald  paiilii  posi  Mcv.iinlriiiniii  liahila.  hi  i|iiaiii 
roNpiiil  Atli:iiiasiiis,  ciiiti  iiiiii  II  p.  iO,  »  lliiliniiiio 
ciiiisultus,  quiilde  lii^  sriiiiciiiiiiui  i;ii>  neces^ilale  •im 
deiii  ucli,  $ed  non  oiiwiiio  prufliiinti.a  fide abnrnrHni ; 
ccs|ii)iidet  liabitasc.i  ilc  ic  syiioilr.s.priniiiin  A!ex;ui- 
dri  e,  »c  deinde  ab  iis  i|iii  lir.cciaiii  iiicolunl  ,  cl<'. 

(c)  lii  l*iilia'.iiio  III».,  '>tiuj-'iiiii  lorlc  |iri)  leiinsimii. 
M>>x  111  iiis.  bicm  lairhiiitwii.  iiini  (i'.ii/>i.>.sum.  Oiti 
lio  iur>imi  ii:r  piv^ilrAnAi  prrtuibaci  sic  i  lunns  p:jis- 


7IC 
j^  tcvu  ei  remissuin  vmIi^ihc,  roeitpcrei  id  quoil|>cr  as 
tullam  rectltalis  .imiscrat.  Vrruin  si  aliqnis  tain  tlo- 
lidKnienlis,  quod  hiud  ercdo  ,  rueril  invcntu. ,  qui 
iion  sotum  nolii  converll  antidntuiii  rccipicns  sani- 
talis;  (c)  Yeneiimn  virusque  noxius  tese  vindiiare 
crediderit :  ct  ratione  vincclur  ,  et  anctori  perHdix 
perdltc  depuiatns,  Eqciesix  catholicx  splriiali  vigurc 
ptecietur 

ITEM  E^EIirLOH  {()  BriSTOLiV  EPUCOPOkUH  ITALIiB. 

Dileciissimis  fralribus  per  lllyricnm  fidem  palernaro 
retineniibiii  ,  episcopi  lialix  io  Dotnino  x(cr- 
nani  saluiem 

3.  liaU  Aritiint  ttatutit  rcscisiit  Nicamc  fidei  «« 
redduni.  —  Divini  muneris  gratia  {g) ,  ut  secunduo) 
n  Apt)5toliiiii  omncs  unum  sapere  ,  oinnes  nnuni  con- 
fiteri  cccpcrimus.  Ei  quantum  ad  Itallam  quidcin 
pertinel,  ciim  Hdei  paicrnx  ,  hoc  est,  apiid  Nicxam 
scriptx  se  reddidit ,  fraudcm  quam  passa  est  apnd 
Ariininiim  recognoscens :  lllyricum  etiam  Deum  cle- 
menii  nniu  respexisse  gaudemns  ;  et  consortio  inil- 
delitatis,  quo  gravabatur ,  abjecti),  704  ^'  <1"^  ^""' 
rectx  sentPniix  probare  cojpissc  grainiamur.  Xos- 
tram  igitur,  ditrctissimi  Frnires  ,  ititam  eamdemqtie 
accipite  firmam  SDbscriptione  scntentiam.  Nicxnt 
tractaius  advcrsns  Arium  Sabelliiiniquc  ,  cnjus  Pho- 
liaus  paniaria  hxreditate  dainnatur  ,  decrela  serva- 
mU9.  Arimiiieiisis  cuiicilii  sl:ttula  qiiorunidam  tergi- 
vcrsatione  corruptn  ,  consensu  omnium  proviiicia- 
riini  ,  jore  rescindimus ;  quorum   eliaiii   cxcni|tlariu 

C  set  construi :  ItjHur  si  t/MS  il/Ht<  ririM  tJi  u  pesiiferum 
Ariaiti  doamatit  tubdolum  ac  iulebroium  (uerat  exper- 
tut ;  illud  jani,  «mnotitt  iiatiri  adhoriaiione  lenismna 
reparalus,  ei  t'i;niiraiioiiis  rapluiii  (scu,  ub  ignoralionit 
ccplu)  resipiicens,  exhauriat  et  condemnet,  rehemen- 
liuiqHe,  eic. 

(li)  H:cc  illusirantur  nliis  Liherii  verbis  apud  So- 
crai.,  lib.  iv,  c.  li :  llanc  auiem  caiholicatH  et  upo- 
stoliconi  fidem  etse  agnoscimus,  qua-  utque  ad  coKt  iliiirH 
Niccniium  inlegra  ei  inconcutfti  permansit. 

{e)  l^iirlo,  terum  t;(iii»i  Miit-iiuMi  viiiiMiK  ptliua  st 
poue  rindiciire  crcdiderit  :  el  ralione  iiii<:«li»r,  et  uuc- 
lontiij  perfidics,  etc.  Iliiiid  luiige  absiniilis  est  riiiis 
cpisiolx  cjusdcin  Liliorii  Oricntalibus  dau<»  apud  So< 
craicii!  itl).  iv.  c.  ii. 

>/ )  Noii  e^i  itisjungenda  hxc  episiola  a  superiore, 
citi  eain  ali  Itiljno  jiiiiclain  ei  coniiiniaiam  esse  iu- 
dicii  p.iriirul\  iiem.  Illaiii  nonnulli  scriplain  piiiaiil 
pruxiiiie  pi>!>l  lliyiic:ini  >ynotluni  aniii  5l>5.  Ai  coii- 
-.  vcnir '  iiitev  oitiiuts  dclx'!,  li'.ilii$  cnni  Uilarii  ni)!>iri^ 
*^  tuiii  Lil^eliii  Vcrrellcnsis  aiiornmqne  oprra  ,  Ariiuii 
iieiisls  coitcilii  dcc.ela  miiic  jiniut»  5i.5  rescidisse^ 
Ncqiic  verit  ali  iis  al)ru;;atidis,  qnibiis  invili  dccepli- 
que  coitseiiveranl,  diti  niuliniiiquc  al>li>>rriiKte.  fndt 
Liberius  apiid  Socr:iicm  lib.  iv,  r.  It,  ad  Oricnliile 
Lauipsaci  c<iiigre);»los  nonduni  habila  lllyrira  ayiiod 
1't^scribit ,  uiiin^s  AriiniiicHiiii  coiieilii  blniiiikeiinat  4 
t'/i>«pit'i, '/ki  luiic  pc:r /'i'iiui/>'m  fii'.'r/i(i  (uiss..  viden* 
t:ir,  iinatliemul.'.  liiiiinulas  tste,  et  ii.iicimi>s  ii<  .ViCiC» 
tium  /ii/eiii  cu.>i.<;>!riiiilt(ii:i  iifiifiiis  .'onMiitiiiU!  Si  igiliir 
ll  ili  AriniiiiCiisis  cuitcilii  siaiula  nutic  priiiuun  bic 
iiiiiu  doclaranl,  lioc  ad  annum  31)3  ani  5GI  refcirii- 
iliini  c^v  niilliiin  iluliiuni  esl.  Korio  cliaiu  suiiin  .it- 
iiu>»  ci^  lojtlii  1  csl  supcrior  l.ilioiti  t!pi>i.>U  ,  c.iiivv>- 
inentcs  in  iiiicin  li iiiv  ..uiuiiio  conseiisu  scrip^.ruul. 
iit\  VcilMiin  «ii  liic  <idelur  ilcsiiler.iri,  ci  \uo\  par- 
lirulit  (iitli  1  cUiiiidii.Y  \Wf  jidei  /itt(>'rtiii. 


717  E\  OPERE  IIISTOfllCO  FRAGMENTUM  \IV 

iransmiilendd  cev.suimus    ui  nec  in  50"  leUnenda  ,  A  FBACHtMl^M  \l\' {Artatipariii). 


718 


nec  'II  confulendo  Ariminensi  coiicilio  ^iljnu.i  vjde- 
)'etui'  (aj  esse  coiidisseiisio.  (,)uicuniiiu«)  igilur  nos 
Irx  uunnimiialis  optal  habere  consoriiuui  ,  quicum 
Hue  indiviihiam  pacem  nobiscum  habcre  tlcsiderai , 
qu:t  sunt  nnsiM  sententiii  cutiipiobarc  resliiiel ,  et 
iilci  iinliis  {(.  a  uoliis)  ineuioialx  su!ib<  riptiotieni,  cl 
icsris.-.inncni  Aliiiiiiicusi»  toiitilii  sinc  iiiiiliiguilalo 
inittciido.  kl  corlc  |intiinus,  qiiod  cou))iiuriuni  liaruin 
pioviiiciaruni  iiciiiginius  ipsi  (t)  conseiisu.  Aucio- 
rcs  auiciii  iKrrcsi*  Ari  moe  vel  Aeiiana-,  Valciiieni  ct 
llisariiiiii  ,  caiierosque  coruiiidem  consortcs  iion 
nunc  <  sse  quod  manifcslar»  apud  lllyricura  (tt|ic- 
ruiil,  sed  oliin  coiideninassc  (td  eti,  ibi  condeinna- 
los  essc)  iiianirestuin  cst.  Ex^ilicit. 

FRAGMENTUM  XIII  {Mias  ii  pnrlh). 

WCIPIT  EPISTOLA  (c)  CEnmRll  tllSCOPI  ADVERStJS 
ARIAHOS  (rf)  i\H  SUBSCRlPStliANT  l.N  CONCILIO  AhI- 
MIMEHSI,   SCIF.NTI.S     (JUOD    MALE    FECEKDNT    (Ciira 

<jii.  365  ediia). 

E|;o  Gcrminius  ciiiscopuj  credo  ct  proGlcor  cssc 
iiiuuii  vcruni  nenui  palrcm ,  a:ieriiuui ,  (iiiini,io- 
teniein  :  ct  Cliiiaiuiii  filiutu  ejiis  iiuicuiii  cl  Uo- 
iiiimiui  Deiiin  nosiruin ,  705  **"  ^'•^''*'  ^*^"  P*" 
*TC  vcrum  Dei  liliuui ,  anie  omi.ia  geniiuiii ,  divini- 
tatc,  cliarilate,  niajrsiatc,  virluic,  clarit.iic,  \ii:i,  f^- 
picntia,  gcieniia  Patri  p<T  uniiiia  siniilcm  ,  uipoic 
pcrfectnni  dc  peifcclOg<'iiiliim:  siiscoplioneni  cliain 
liominis  es  yirgine  Mari.i  ,  sicut  pr<)pli<;t:n   fmiiruin 


B: 


INCIPiT  ItXEKVLCSf  FPlSIOf  /C  VAI  F.NTIS,  CKSACIl  ET  U.IO- 
HUM  AD  i;ERMl-S)IJil  (ffll/IO  306  ICn(/t<t). 

Doininn  religiosissiino  fratri  (e)  Germinio,  Valens, 
Uri£ac.iu«.  Gaiiisct  Pauliis  saluteiu. 
1 .  Germiniui  accn.iatur  qaod  homceuiion  deleudal. — 
Cuin  di'  spc  ei  saliite  sollicttuilu  incumbil,  magis  luu 
daiidi  cssn  drbeutqui  sollicili  sunt,  quam  repreben  - 
sioiicm  alii|u.iiii  sustinere.  S.ilus  autein ac  spGspiin- 
cijialitcr  iii  fide  ralboiicii  cdiisi&lit.  El  idco  quanivis 
(f )  cnnvcniione  a  doiniuis  nostris  fr.itribus  ct  Cdc- 
pisropis  noslris  Valrntc  ct  l'auln  adinonita  nnluerii 
:id  id  quod  rainor  jactit  it  de  le  respondere,  doininii 
religiosissiine  :  tamen  qnia  littrris  luls  testiAr^tus  es. 
tc  in  eadcin  cli:iritatc  per»i.-verare,  et  paratum  e&se 
llibatam  dilcciiniieni  b.iber<;  crga  nos  ostcndere ; 
propteren  iii  iiniim  apud  Singidiiiiuin  congrcgali,  ite 
runi  bis  ciiniinoiicfaciiuus  sanrlilatein  tuam,  ut  uiiini 
occasiunc  ambigui  cxclnsa,  di^neris  rursus  ri^scri 
liere   nobis.   Si    a  lide  caiLolica,  qux  Ariuiini   ;i 
s:<ncto  conciliu  expi  situ  cniiliriiiat.iqiie  esl,  cuicii.ini 
iiiiiversi  Orienlis  episcopi  conscn^^cninl,  sicnti  706 
jain  professiis es  te  non  rcoessuruni,  apcrtius  qiiari- 
liir  significes.  Estantem  hni',  «irut  in  ea  cautinu  est : 
jiinii/eiii  dicimus  tilium  Pnlri  tecuttdiim  Scriplnra-, 
DOn  (ecunduin  stibiiauliam,  nut  per  emnin,  {g)  sed  ab- 
solulc.  Si  enim  Iitc  cxposilio  inimutala  riicril;  m.i- 
iiifcslc  quoiidam  liatilii  (/i)  perlida  «snertio,  proptcr 
qiiain  synndus  faria  cst,  tjui  eiinin  mrrito  dainnalH 
est.reparabilur. 
proidixcrunt ,  et  evangolica;  alque  ai^ostolicu;  voces  t.      2.  Hetraclaiio  illiut  depoicitur.  —  Dignare  igilur 


coinpletuin  doccnt.  Passioncs  quoqne  ejus  et  mor- 
lcmet  rcsnrrectionem  et  in  cuclis  ailscciisioiieni  sns- 
cipimiis,  crediinus  ,  prontuinur  :  cl  quod  in  line 
niiuidi  de  coelis  dcscensuriis  sit  jiidic:ii'C  vivos  et 
innrtuos,  et  reddere  onicuiqnc  sccundiini  opcra  ejns. 
Et  inSpiriium  sanctum,  id  cst  par.iclituin,  qui  nobis 
a  Deo  patre  per  Filiuindatus  csi.  Eiplicit. 

(")  Verbum  «s«  supplciur  ex  nis.  Sinn.  T;ini  in 
Pitliasaiio  lialietur  conif€sc«n.^io. 

(6)  i\Ii:is  ex  ms.  caii.sriisum.  Legendum  essc  con- 
iimu  lii^net  ex  snperiorilius  liis  verbls,  i-otiociiiu  oin- 
nivtm  proviiiciarum  jure  retcindiintu. 

{e)  Gerininii  rcsipiscentiani  ,  atini<>  a  Valeiile  et 
Ursaciodiscessioiieni  nulta  iiobis  iili:i  vctoruiii  nio- 
nimenia  produni.  Ipsemet  Hibrins  Trai  latii  advei  - 
sus  AasiMitium  unun  oGi  sciipio  eiini  adhuc  ciiiii 
Ariaiisc  li:Eresis  |:im<iribus  coiijnngii.  ILcc  igiiur  D 
Geriniiiii  prok-ssio  ei  :iilscrib<'nda  u^t  l<>nipori,  qnn, 
Lainpsacena;  synoili  le^aiis  Oocidcntcm  piTagianl;- 
Ikis  ,  reruni  Ariaiiarniii  lacies  pnnsiis  niu(at;i  esi. 
ttiind  eonririiiaiur  ex  epistola  sripniiii  anno  r>(>(> 
<;ontignata  :  quain  a  Valente  et  (Jrsacio,  iiliiprimmn 
«ritii  ali»s  bilii  deviiictissimi  demutalinnuiii  auilitriint, 
^criptain  e^se  iion  iluhiiiiu  esi,  ut  cuin  ad  suas  partrs 
revocareiii. 

(d)  lii  :ir<'tietypo  ins.  Pitliceano  liic  relictmn  (Sl 
spati(diiin  qiiuddnni ,  qtiod  relativo  qui  supplevcral 
Nic.  Fabcr.  Mi(pii<laliud  desideranduni  su-picainur. 
Ebteniiii  potiii.s  hxc  epistola  adversus  eos,  qui  toiu; 
riscindcrc  nolebuiii ,  <|uud  iu  Ariiiiineiisi  concilio 
i-iale  sulxicripserant.  Vidcri  etiain  potebt  scripia  ad- 
vf  rsus  cos.  qui  iii  Sirinicnsi  coii^icss<i  aiini  3-58  r<- 
>.i<?iaic  fitacii  5'jni  .  ipiod  paule  i>!'te  In  eadeui  ci' 


lioc,quod  quasritur,  evidenter  litteris  luis  dcclarare: 
iion  dixisse,  aut  diccre,  vel  dicturuni,  siniilem  esse 
per  oninia  Filiuiii  Patri  excrpia  iniiaLivitaie  ;  nc 
quod  perlalorcs  lillcr.iniiu  Jovianus  diaconus  ct 
Martyrius  siibili:iconus  vcrbu  dcprccaiionit  snac  anlo 
pr;rdictos  dnniinos  niei^is  fiaircs  et  coepiscopos  nos- 
tros  Valenlein  et  Pauluni  asserebani,  niagig  crcdi- 

vitaie  male  fccurant.  Et  quidem  subjcci.i  lldel /^on 
fessio  opposita  en  blaspbftmi;c,  quamOeius  Siib.~<ri(i 
tionc  8U.1  r.ilam  facere  compiilsus  esl ,  uti  jam  uk 
nuinius  pag.  460  (<-«/.  Hinost.  edit.),  iiut.  i, 

(e)  Vix  Paulus  ac  Valon»  per  Jovianum  Jiaconuni 
ac  subdiaronum  M.iriTrinm  didiceruiii,  eam  a  Ger- 
minio  ediiain  esse  fidci  confessionein,  quau  siipcrinri 
Fraginento  coniiiiciur,  cim  illiuii  super  ea  re  cou- 
vencii'.  Sed  ad  ra,  qnoiuni  iii.ixime  ciiriosi  erant, 
iiiillo  accepio  rrsponso,  rursiini  .ipud  Siiigidunuiii, 
uii.i  cum  aliis  congrrgaii  lias  ip^i  lilicras  fererunt. 

([)  lii  His.  foii;i:ii(:o«<'.  Legemluni  esse  cori(i«;iiio)i,< 
lii|uet  ex  posiicinis  his  vcrlis,  ticut  prinia  canven- 
tione  adiiionitiis  fn.  Tuni  cilili  cx  iiis.  Piib.  ad  oinrn-s 
noslrfls  friiires  el  cocpiscojhis  iwilros :  ro;rigiiiiliir  ex 
iiis.  biriii.  ex  qii')  inux  rc|iOiiiii:iisy/ic<il«/,  \trii  luii- 
tat.  luiegrior  tic  Ciscl  oraiio  :  ctmvcntione  facta  a  do- 
tiiinis...  Viiiciite  et  Vatilo  udiuoiiita  Saiictitas  lua  nu- 
luerit,  etc. 

{g)  Mc.  Fabcr  mavult  scu  ubsoluie. 

{It)  llaad  dubie  Ancyrani,  quo  inaximc  auitore 
primum  Anryre  Filiuni  Puiri  bubbtaiit>a  &iniiteiii.  ac 
postea  Sirmii  pcr  oinni;i  siiiiilcui  csse  defiiiituiii  «;^i. 
Qox  asseriio  ab  .^rianis  Consiaiilinopoli  aii.  30'.» 
citnt'rega!is  lUinnafa  tai 


710 


SANCTi  illLAIUI  Ll>ISCOI'i 


780 


liilp  esso  xid.-al.ir.  quia  per  omnia  siinileni  esse  l"i-  A  ''"'■  juilte^ii  qurmqwnii,  scd  omin  jmliclum  dcJii  Filio, 


liuni  Pairi  priilitrans.  Si  euini  sic  (u,  sic.ii  ..piavi- 
iiiiis,  seiiiirc  scriplis  liiis  ninnif.siiiv.Tit- ;  i|iierelniii 
pro  iiijuria  a  qiiibusdam  clcricis  luis  P  .lladio  et  Gaio 
Irniribiis  el  coe|iiscopis  iioslris  fai  lain  {(.  f..cia),  li- 
ccl  n.iliieiis,  sicui  prima  coiivcvui.n.-  :uiiiioniiu$  cs, 
rxquircre  a.l  xsliinationoni  luam  (u)  |ioriiiioi,  illis 
^cilicel  pr.i>>inniibus  prn  sua  teiiicrilate  r.iiionein. 
ILcc  per  Sccinuliaiiuin  presbytcruoi,  Pullcntium  lec- 
lorein ,  ct  (Jnndidiniiuin  esorcisiain  Irnnsniisiniiis 
(.linrii.^ti  Iu:g  xv  c.ilcndas  januarias  (aniio  ^6G)  , 
C.iaiiaiiO  iiobilissiino  P.  et  Dagnluifo  Conss  ,  cxcm- 
plum  peiies  nos  reiineiiles. 

FRAGMENTDM  XV  {Aliat  i  poj/u). 


vt  oiima  hovmificenl  Hliain  si.-ii(  honotifidiut  l'ii- 
irem  {Jimn  \,ii,  i5) ;  ct  iloiuii)  lui  Paier  diiii, 
yacinmv.s  ticnvicm  od  imaginejn  ei  timiliUitliiicm  iioi- 
timn  ((.'.'II.  I,  2(5),  mx  A'.\t,  :\d  iiiiagiiieiii  luani,  vel, 
nd  iro3{;iiioin  nioain,  ::t'  :iliq:iniii  dissiiiiiliiudiiitni  iii 
Filii  siii  di%iiiit:iic  dcmoiisirnici  •  seil  pK.picrca 
eoiijuiixii.  tid  iiniigiiicm  cl  similiiiittineni  iiu»lram,  ul 
Filium  siiuin  ^ilii  s.iiiiloiii  pcr  (iiiinia  Dcuiii  nKiiiif.ts- 
inrcl.  Ilcnini  Fvaii.jclisia,  y'idimns  gtoTiam  ejns,glo- 
nnm  qun»  iin  genili  a  Palrc,  pleiiuni  gratia  et  teriliile. 
(.loan.  1,  xiv.)  F.l  Ajtnstolus  ad  Corinlhios,  In  guibut 
Dcus  hujitf  tceculi  exccrcavii  menies  infideliiim,  ut  iton 
r,fuigerent  illuminalione  Ftangelii  glorice  Oirini,  qua: 
esi  iiHogs  Dei  (11  Cor.  iv,  «).  Ki  ilcruui  iilciii  Ap.isto- 


I.NtiPIT  RESC.HiPTi'11  (h)  ORnniNli  in  HUfiAMjM,  Pill..\-  jj  lus ;  t'(  Iriin.^liilil  nos  in  regno  /i/ii  odnnfalij  sua\  in 


Pltm,    ET   C.KTEROS    («H.  5()7I. 

Dominis  Frtltribus  religioiissiinis  Riili;>no,  Palladio, 

8c»eiino,  NicbT,  llcliodoio,  Uninulo,  Muciano  ei 

Siercorio  Gcrmrnios  In  Domino  saliilOin. 

1 ,  Ft/inm  PflJri  per  omm"a  siinilem  cssc  it  trnditioltc 

rl  Scriplwrii  doceri.  —  Viialis  V.  C.  (c)  niiliiantis  in 

officio  soblimis  Prxfeelurx  rehllonc  comperimus, 

desiderareSmciiialcm  vcstram,  si;;iiiric.iii  707  *°" 

liis  apertr  qnid  csl,  quo.l  de  fidc  noslra  Valeiiii,  Ur- 

sncin,  Gaio  et  Psulo  displiccni.  Ncessarium  duvi, 

liis  iitteiis  paietiti.^ndum  Sanciitnii  vcsirc,   ct  id. 

quod  in  vobis  ipsis  ab  initio  eivsc  c  'ii(i.!.),  dicere.  Nos 

iioc  qund  ct  a  pntribu»  tr:«ditum  oC'.  ii'miis,  ci  di»i- 

nis Scripir.rls  qnoj  s;mpl  didi<lmiis.  el  qnotidie  do 


qiio  hutiemut  rcdempiinner.i  cl  rtmiisionem  peccuto- 
rnui,  qui  esl  ima^o  Dci  invitih^lis.  primog  tiilits  onihis 
cicitlurtc  {('.ntoss.  I,  13  c;  scqq  ).  Ti  ilLTijni  itlcm  Apo 
slolus  ;  708  ff<"  """'  ■'^enliie  in  rptis,  qvod  cl  iu 
Chriflo  Jesu,  qni  cum  in  firmn  Dci  citct.  rom  rapi- 
vnir.  nrbilrnius  c«(  se  es.^^c  irqnalrin  Deo,  snl  seinel- 
ipiiini  exiiunifil  fomiam  tcni  aecipiens,  in  similitn- 
diiie  homii.vm  fnctus  {Philip.  u,  5  ei  leqq.).  Qiiis  non 
iiitellig.l,  qnia  qiient.idmnd«in  seciindum  scrvi  for- 
iirini  vcra  fi.il  cnro  nnstr  i  in  Clirisio;  in  ci  in  Oei 
liriii;»  vcr»sil  divinilss  Patris  iii  FilioT  El  iteruni  : 
\  id-te  ne  qais  vos  seditent  pir  pkilosophuim  el  inanem 
f.iltucinin  serumlttm  Ira^CHienem  kominitiH,  teciinditm 
elemema  hKJiif  miiidi,   cl  non  sentiditm  Clirittum  ; 


ccmus,  Clirislum  Iki  niium  D..iiiiiiiim  iinslnim  pcr  C  .;«'>i"  ipio  habilut  omni»  pter^tvdo  divimtaiii  corpora 

omnia  Tairi   similom,   ctcepta  inrtaiivitatc ,    Deiim 

dc  Deo,  luioen  de  lomine,  virlniem  de  virtute,  inlc- 

gruni  de  iuicgro,  pcrfeclum  de  perf.^clo,  anle  s«- 

cul.i  ei  antc  iriveisn,  qnae  ii.lclligi  vcl  dici  possuni, 

gciiitam,  cnjns naiivitaum ueino scii  nisi  solns  Patcr, 

ipso  Fiiio  adscienle  :  Quia  ucnionorit  FiliHm  nisi  t'a 

ter,  ittque  Pu:rem  q.  ii  hoviI  n'm  Fifms,  ei  cui  toluerit 

Filiu*  revdnre  {Maith.  \i,  27)  :  per  quem  fjcta  snnt 

omnia,  sinc  quo  laciom  esi  nibi!,  seciiiiduiB  divinas 

voce»!i>»iu»  S.ilvniiiri.s  iiosiii  Filii  diccmui  :  Pattr 

meut  iit.Tne  niodn  op.i-alttr,  et  ego  operor  [Joati.  v,  18) ; 

cl  ilerniii,  Qutrcumquc  enim  Palcr  ficll,  l.n-r  tt  limili- 

icT  Filiusfucii  {Ibid.,  19);  cl  iierii;ii,  Fgo  et  Pater 

unum  tumut{]ooi<.  x.  T.O) ;  el  ileriun,   Qui  mc  tidil. 


liier  {Cohtt.  ii,  K)  Si  erg;o  mnnU  pteniiudo  diviirila- 
lis  iiibabiiaiiiiChrislo,  iara  nonev  pnrte  «i:nilis  elex 
p3r!c  dissiioilis,  siciii  nnnc  asscrui.t,  i|ui  piopier 
c.inteiiiioucm  su.e  libidinis  relror>.ii.n  :il.c«i;tos,  se- 
imlipsos  a  nobis  ftveriernnl. 

i  Qi  iT  i:i  conlrnriiim  alftruntur  i.v.i  c.cplujr.dit.  — 
N.in  qu  id  putaiit  se  prn  niagno  i!c  divii.is  Scripiu- 
lii  prolVrrc,  ut  tlicani  Cl»ri>.tiim  (•.ciiiram  ei  «Te;aii- 
r.iiii  :  e  conlrario  nos  sccuudum  Scriplurjs  diciuius 
viam,  ei  janua^n,-  ci  la^iidcm  o3'o!isi<'iti)s  ci  p«tnini 
scniid.ili,  et  fundamcnium,  e<  ti^Kli-ium,  ei  manum, 
ci  saviiciitiam,  ci  verbuin,  et  ngiiain.etoiem,  oipas» 
i..reii>,  ei  sactiidolum,  el  v.toiu,  eidic.ii,  ci  alia.  Sed 
\\3ec  ooii;ia  sir  inlclligiiuii.«  oi  dirniiiB,  ci  viriHics  cl 


xidit  ctPiilrem{Jeitn.  xiv,  ») ;    il   it.-nm»,  ()«i>moWo  l' oper»linn«  ftt.l  \>A  inieltig.nmus,  non    nl  divini 

Viiler  tttam  Imbci  vi  innelipto,  i(u  £/<.;.'(  tt  Filto  vitam 

hiihcrein  leviflipio  {Joim.  v.^JCi^^cl  iltii:i.',  Sicut  Pa- 

tcnuicilal  moitiiot  cl  vivificat,  ila  cl  Filiut  qao*  imtl 

i'wilic.at(lh'd.,i\):  et  ilcriuii,  Crcditis  iii  Utum,  eiin 

me  crediu  {Joan.  xiv,  ») ;  el  itcriim,  yequc  eitim  Pa- 


(a)  In  ins    S''r.ii.,  'ii"i  pfriKienl  illt  kcilicet. 

ib)  Non  »d  snpfriircm  P|.i-li»lain,  qii;e  V.ilenlis, 
I  isacii,  Gnii  cl  Pi.ili,  non  Kuiiaiii.  Pill;idii,  elc  , 
ii..inine'insciipn  csl.  qu.rqne  «ni  p.'r  Vil.ilem,  sed 
pcr  Secnmlia  .11111,  Pollaiiiiiiin  ei  (>aiididinnuiii  esi 
il-liita  lll:iiii  i;im.ii  bim;  •ccasi..iiem  j  r.fbui-tie  con- 
ti'.l.  iidmii  csi  iii  qm  ««episioU  so  c  exompliiin  pe 
II.  ^.  se  reiinerc  sup^rius  (enlali  '^niil,  illud  tubiiidc 
Hulilinini  Ircnriiii    Uuod  n.i.u  Kiiliaiiu»,  PalUdiu-, 


ejus  cx  P;iirc  iiaiivil.ilem  luijiisceniodi  ncntiuibns 
coiupaiomus,  quia  ex  iiiliilo  oinnia  per  Filiuni  fjcM 
siini.  Filiun  aiiieni   non  o\  nilnio,  sctl  ei  Pco  pnrc 

C.n  g.'l.ii!Ui. 

5.  («/r'Ml..Mn.ui».v/uii(iii,  «(/>«'i'i  d  Uattii  Jirtikuii» 

Si-voiiiin":  »c  socii.  ;ib  ipsnmel  tiermmi*  r^neire  do- 
^.dei.iverii.t,  iiuiil  io  ipsiiis  Udr  l  r^ariii,  Vitlcnli, 
(iii.i  i"  P.iiilo  di>.plicerei  lllis  licr  rescrl|>io  ficil  la- 
iis  :  i|n  >d  pioii.ilc  3liqu;iiilu  post  prii-dloUiii  opi^lO' 
lim,  liuc  0-1,  noii  loiige{)OSi  anni  S()7  iniia,  missuiu 
sil  net.'!>i»o.  esl. 

(c)  Filiti  cx  iiis.  Pilli.,  niiN.:  .  ubi  «-•»  Sirin  Tc»li- 
iiiiiiiiiN  |..  c.  idosl,  riri  el'irutiit»i  Simile  nioiidu.n  cii 
rodeiiim»   Sirm.  )aiucasli|;Hlumo«i  Fr;«(;m   i«,ii.3. 


721 

liiiKV  oceabi').  —  Miror  Miiiein  |irxdic-tiini  Valenleiu  j^ 
aii(  obtituiii  cssc,  uui  ceric  Kubdolc  dissiiiiulare, 
qiiid  in  prxltriliiiii  gesiinii  JeOniluiaque  sit.  Nani 
snb  huiix-  meinorix  Constaiilio  iniperatifrc,  <|iiaiido 
inlcr  qiiosdam  c<£peral  essc  de  Ddi'  di^Sfnsio,  iii 
coiispi  ciu  ejiisdeui  iin|>«raloris,  pr.rsiMiiiUus  Geor- 
giorpiscopo  Alexandriiiorum  Fcclcsij*,  (n)  Caiieraiiu 
relusiiininiii,  Oasilio  episci>po  li.nc  .Vii(|iiii'ilan<>, 
pnesciilc  eliim  ipso  Vali-iiie  el  Dis;uio,  et  ((>)  iiiea 
parviialo,  pnsi  hiibilam  ubque  in  udcuiu  d^:  ii.it  (!•;  • 
ptit:i(ionciii  ct  ad  jccrtjiii  rc^iaiii  );criJuclniii,  Mai- 


i:X  OPFRE  HISTORICO  FRAGMENTIIM  \V  IH 

cuin  ab  omiiibus  iiobis  (c)  clectun)  liilcm  dicSasjC,  iu 
qua  lide  sic  conscriplum  cst  ;  Filium  similem  Fatn 
per  omuia,  ut  sjucta  dicunt  el  doceiU  Scrifitura  :  cii- 
jus  integrae  profc.'---ioiii  conscn^imiis  oiiuias,  708^' 
inaiiu  n<istra  siib.scripsiniiis.  Si  auiem  uuiic  aliqiiiil 
spiritus  hiijiis  ininuii  siijrgerii,  ex  aperio  adh-ic  scin- 
iion  possumus.  Nam  ui  nos  pnifessi  sumiis  de  Scrip- 
iiiris  per  omiii.i  ^iiiiilein  Filiiiin  Pairi,  excepta  iiiiia- 
tiviiaie ;  ckpoiianl  ei  illl  de  Scripiuris,  ijucinjdiiu)- 
diiin  partc  siinilis  sit,  parli;  dissiniiii'^, 
i.  Ct  idco,  Fraires  dilcctissiiiii,  bi^c  iiilrepid.dilur 


(«)  VncCMi  Puneraiio,  que  piiiis  deerat,  supplc- 
iniis  c\  lib.  II  Socr.iiis,  cap.  2ii. 

(/>)  Sic  lc^endnin  csse  sciiliebi.niii';,  nnii  ut  prius, 
et  in  cu  prnvi:ale,  cuiii  sciileiitiap.i  nostrani  iiis.  Siini. 
conliriir^Yil. 

(c)  lla  cmciiii:iiidiini  rssc  coiist;»!,  licel  anle.i  obti- 
iiuU  ejectiim.  ^u:i'ii.ini  sii  illa  liilcs  a  M.ircn  dictala, 
iibi,  quaiido  ei  qua  (iccabi»iie  ediia  sii,  iiunc  paucis 
cil  ilisscrciidiiiii.  i^:iiii  Sirniii  ciliiani  tiiisse  r.icile  de- 
prchciidiiiir  cx  \prliis  Sicrads  lili.  n,  cap.  20  etSO, 
ipiannis  ibi  nos  convcnitis  Sirinienscs  coiilnndens, 
iiiiill.i  vcris  falsa  inlii  miscoiil.  Nam  cnin  vcre  scribat 
syiiodiiin  aiiiio  351  Sirmii  :ii!versiis  Plidlinuni  cs»c 
cc-l.-l)ratain  ;  falMiiii  cst  (nuid  ail,  ci  iiilcriiii  se  Gcor- 
giiim  Alexandria!  «pisiopiini.  qni|.pc  qiil  Ihik  civi- 
laii  aiiiin  i1iinit:i\at  5:>fi,  pra^fectus  c^i.  Ociiidc  ciiiii 
vcritali  consciiiaucuin  sil  ({iiod  iiieiiiiiral,  iii  cd  coii- 
vciUn  Siriiiicn»i,  in  (iH')  «•eorgins  .VIiX;'iiiirinus  prje- 
scns  aderat ,  a  B;isilio  Aiicyrai;o  at.-riiiiie  fnissc 
(lispuiatiiiii ;  illi  ismeii  concdeiiiinin  non  csi,  Ba-<ilio 
tum  c«rl.'imiiii:>qiud<|iiam  ciiiit  Pliutiiin  iuissc,  m  qui- 
dcin  hiiic  j.iiii  longe  antca  (li!pcsiici  Uciiiiiiiio  succes- 
scrat.  Vcrc  ctiniii  audicrai  Socral<'s  fiiriniilani  fidci 
iii  prsedicto  o<nveniii  a  Mirco  AriMhi-sio  diciiit:iiii  : 
sed  liuc  falso  ad  liuuiii  i  oiilra  ('hotiniiti:  .scri|ilaiu  re- 
ttilit,  iii  qua  iiu.sqnani  occnrrit  piiiiiuriniii  iltud  dc- 
creltiJ»,  similem  esse  ;i..t  omida  Palii  fUium. 

Jam  vero lonvenit  iiilcr  omnes,  coiiveiitiin:  de  qiio 
hic  :igiti:r  posl  AiKyraiiain  synoduni  aniii  u58  fuisse 
liabitutii.  Neqiie  ninuscoiisiare  ilebel,  niliil  in  eo  de 
l'bo(iiiO  actnni,  se<l  t<  1.4111  B.isilii  dispiitatiuneiii  :id- 
versus  Sirmicnsis  bla.splieiuia;  anclores  ae  lauloies 
i'Xsliti-.sc.  Ex  libro  aincio  de  Syiio.lis  tc.rlin»  cst , 
l!a>iliiiin  aliosqnu  Oiien!alcs  aiino  5.^8,  Aiicyra  Sir 
ininin  properaiUcs  ilii  Vatcnlfm  ac  sucios  Cdejjisse, 
iii  fidei  ipsis  pTopo-ii.)'  sfhsirii.t^icui ,  ac  riamiiarcut 
i|iiod  paolo  aiui;  icccr.iiit  iliioil  noii  siiie  ui  ijjiia  par- 
liiini  c.iiilc.iitioiie  f.Kloiii  i'<'!ii<i  iuiicias  icnl.  iVc.iiic 
nftijariil  iiiiisqiiii!!),  b.isiliniii  ac  socins.  <iiiii  Aiic^ra; 
aiile  Parcba  couvetiissuiil,  SirininH)  aiiie  PciiIeco.-.leii 
p.-rvciiiic  |ii>ii,isse  »Juoci;ia  (|iiiid  a|>ii(l  Kpiiitiaiiiuiii 
iiicr.  ixxiii,  I».  ii,  baijelur  de  siibscriptionc  Vaieniii 
iioile  Peiileciisus  jiim  illucesceiiiis ,  ad  co:icl:iiii  iHam 
sulisciip!i<>HCii.  coiiiiiiode  'cfer.is,  iinain  Sir;iiii  Aocy- 
r.iiiii^  syuodi  tcgali  a  V:ilitiite  ac  sociis  extorsciNinl. 
Quod  si  il:i  cst.  hic  Gerii.iniiis  de  f.irinul»  iinno  5.58 
cdita  seiiiioiiCin  iiiibcl.  Epi|.!i:<niui  ciiitn  quod  nocte 
jam  illnrescc.i^tif  Pentecostes,  lioc  ilein  i.ai  ral  lacluiii 
csse,  ijnando  fi;lei  siit»^cripiiini  ijiiu  Filiu»  per  oiiiiiia 
Piitti  nimiHi  e$se  definiluT.  Alia  pucterca  suiciiirunl 
iii  hiijus  iipioioois  graiiain. 

Plura  tanicn  faveni  sentcnlia^  Nicolai  Fabri,  qii;! 
cxisrini:)!  eani  a  Gcnii.nio  in<lic;iri  rorinnlHin,  qini; 
Sirmii,  impcnitirc  prLcSoiiie,  \i  kal.  jim.  £usebio(;i 
Hypalio  co.ss..  ediij  csi.  cl  ab  Aih;inasio  ,  lib.  deSy- 
iiod.  p.  875,  iiiseria.  fiimoconii  ii  cainci.iiveriit  dies 
abEpiph  iiiionolatiis.  ^.iiiiKusibioet  iiypaiio  coss., 
Iioc  cs!  353  aiiiio,  Piiitccostcs  n<ix  iii  xi  kat.  jmi. 
iiicidebai.  Dciiide  ci;m  icribii  K.piphinius,  Vaieni.  in 
or<irc53ioiiis  ibi   e.iiljL  ''xciiipti!iii   li:ib;;r')  vo'uiss? 


iiuod  ad  .Vrimiii<'iiscn)  syiioduin  deferrei ;  Ariniiucnsc 
coiiCilium  luii!  iii  proxiiiiO  fnisse  signiliciit.  Ei  li.cc 
ipsa  quideni  a  Va!e!il<^  <1  sociis  .Ariiiiiiiensi  synoilo 
Csl  proposila,  qii:e  Eusci.io  ci  tiypaiio  coss.  vut^at.i 
esi.  Deirtuiu  ln  hac  l'^ilHi  Ftlium  Palri  per  oninin 
similfm  esse  .  ul  saiicia!  dicunt  et  ducent  Sciiptura;. 

D  Se  I  ciiiii  in  e.i  ips:;  cli:<ni  siib-tinii;e  bibnuuin  dc- 
cciiiaiiir;  :c<;re  ir.;<'lli;;iiur  <pii  Bisilius  liuic  deiiiii- 
liiioi  coiiscusissei.  Repoiii  quidein  possct,  ciiii)  hiiic 
Valeiiiciu  iiiler  ci  Basiliiim  naia  essct  coiitroversi  1 , 
qiiod  illc  suIiSIantic.  sil>:ntiuir.,  iiic  Filiiiin  ^ifr  oii.iiia 
Patri  similcni  vellct :  cani  a  .M;irco  il:i  sjjaiani  essc, 
ut  qu«d  vell<'l  u:er<i'ie,  in  iiiia  eaiiidciTniue  exllii^si 
reperirei.  Scd  apnd  Cpiphaiiiuni  loco  l:>udaio  pcr^pi- 
ciiitni  est ,  iicquc  etiam  lunc  Basiliiini  coiiseu-iss.-, 
iii  subNiaiilia'  noiiien  l;iceretiir,  sictii  cx  Spleiiciensi-j 
syiiOili  gestis  consiai ,  cum  illud  posica  consianicr 
rciiiiuis.se.  Pr.Tierca  quis  ciedat  hoc  nomen  a  M:irc<» 
Arctliusio  siippressiiiD.  ipii  cuni  cj'>.>'iis  Orienialibii. 
priiiia- Aiitio(beii.T  liirmul^  2db.vieb.-)t ,  ln  qiia,  iit 
iKitat  Si.7onicnus,  iib.  iv,  c.  iii,  subsiantia  :issercba- 
lur '/ ^iuaiiiqiiiiiii  noii  satis  sibi  constal  Sozoineniis  , 
ciiiii  iili.  IV,  c.  IG,  iiinuii ,  siilos  Aii»n>(i;<irum  priii- 
cijies  forinul  c  cju.s  auctores  essc,  qu:c  Siruiii  an. 
.■iti9,  edila  e^t :  <t  lamen  cap.  24,   (onceptis  verbis 

Q  test:ilur  cos ,  quibus  in  Seleiiciensi  s^/iiod:)  ptaccbat 
iii  sul>8t;iuii.e  niinicn  e  medio  tiiltci-ciu.'-,  ',<rc£leiidis:-c 
foriiiiil.iin  li  lei,  qnam  paulo  untc  Marcui  SiTmii  com- 
poiueral,  qun^ii  tinn  uiii  ..uscejieranl  fpiscapi  qui  tuiic 
crant  i:i  Cditiitatn,  tum  Badlin»  episcoi>us  .inryrfB- 

De  Sirmi«ii!>ibu<  t.iniiiilis  rcstal  qii.trendua).  qn;i'- 
naiii  Conslaiilii  cdicto  siippress.t  sil.  Mi!!!i  cuin  So- 
cr.ilc,  lib.  II,  c.  .%0,  ac  Sczonisno,  lib.  iv,  c.  6,iii'C 
ad  sceundim  rcfcieiidum  essc  ejistim.-Mit.  A  quibus 
percontari  tiliel ,  qu;iudo  p!'teiil  ili.us  auciores  labo- 
ia>6c  ul  illii,»  excniplaria  ex  om<iiiiii>  nia-.iibus  eripc- 
rei)t?an  siaiiiii  atnue  edita  cst?S.d  eiiam  pnsl  iti 
Gallias  inissa  est.  An  posi  qiiait!  llrsaciiis  ac  Valens 
Ancyran*  synodi  dccrctis  subscribcre  co.icli  sini  ?  At 
iioc  ccrte  iliiarius  sileniio  non  prxleris^et  in  libro 
deSynnilis,  <|uc!i)  et  post  fonnut.c  tiiijus  ediiioiicm, 
cl  p<)-.t  co3ctii!ii  i'lam  Uvs:icii  ac  Valeiitis  subscrip- 
lioiieui  cou.pofiiii.  Nc<|ue  vcr»  hoc  consiiii  Ariiiii- 
lieiisi!:  teiiiporc  factiiiii  diseriut:  ipio  iiiiiiiruin  Salens 
iic  siipii   d.ictriniiii  iii  illa  cooteiitam  rOvoiarc  at^iuo 

D  coii(irm;ire  cc^iUibant.  V.tics  ilaqiie  jiixla  Atbaiia- 
siniii,  lib.  de  Synod.  p.  905,  d;xeris,  Valcnicni  ei 
socios,  cinii  pr<ipiisit;i  .A.riiiiiiicnsi  conciiio  lerlia  for- 
iiiula  obcoiisules  in  ea  pFa'ni<tatos  ab  oiiiiiibiis  irrisi 
e^sent.  apud  imiicratOiein  effecissc,  oierepiis  exeni- 
plaiiliiis  tollere  possenl  uiideomiii  prohro  ac  pndore 
siiflici  lucrant  Snblalis  igiiurronsulum  nominihus, 
iicciiun  voc  ibulis  in  onm:ln:s,  qiie  ipsis  valdc  iiiconi- 
luiida.  Siruiii  pio  temiioro  inviii  tcrgiversaniesi|ue 
susceperant.eamdem  foimiilam  ei  Nicicie  iiiTliracia, 
ei  Ariinini  a  Sctcnci.B  siibscribendam  curarDiii.  tui 
sciiieniicc  iii  boc  fav<t  S<)z:imciiiis,  lib.  iv,  c.  0,  qnod 
non  dicai  auciores  Siimieiisis  fnntiuia'  operaui  dc- 
disse  ul  cani  piorsus  siip|>rin)ercnt,  scd  »t  einimduii- 
i/.!i)i   rectpcreiit.  Qii....l   iii  lcrliain,  noii  in  secniidiiiu 

(  l.llVCIlil 


725  san<;ti  Mii.\Rii  i-piscon  -.■a 

*t  .<«i'iemoM  vesli^>  «lileclinniaad  conscieniiani,  pci- A '«'Kiiins  implii^edii     Jam  neslis'   esi  iin.tnintluitis. 


ryriaciiin  onioialeiii,  ((liu»  prima  iiiveiit:t  occasi»  fsi 

posi  fliiriniiiiii  iliacniieni  qi i  .ij  vos  miii,  profes- 

^it)ne»n  i!&i(inivii  :  J\Q  ui  por  vfsiram  (|uoiiiie  vi  ■ 
pilaiitissiinain  dt-Toiionoin  apiid  Diium  in.ivcrs.r  fra- 
ti^riiiiali  iniinieKir,  ne  qnifi  rallacis  dL^^boli  laqu(>is 


resciilieie  milii  i|uid  vnliis  sancius  Spiritus  siiggeral 
.Saiiciniini^Cli.iriiaii  Veslrx',  nie  liiiic  epislolx,  proj»- 
lerc.tqiindmanustliilercni,  subscrlbere  non  pntnlsse  : 
i>tjlis<'rilicn'liiin  aulcni  nrmd.isse  fratribus  rt  coin  - 
prosbylsris  iioslris  Iiniocciilio,  Orti\io  ciCitiilo. 


711 712  FRAGMENTA 

EX  ALllS  SANCTl  IIILARIl 

OPERIBILS 

IN  VETERIBUS  MONIMEIVTIS  RELICTA. 


3 

Ex  IrMMibui  («)  in  Jot.  B 

I.  Tanta  enini  ellann  admirriliilis  in  dos  niiserirordise 
Doiboniiascst,  iil  per  qiieni  in  Ad»;  oflTcnsa  gencrnsi- 
tnlem  primx  el  bfatx  illius  crcationis  amisinius,  pcr 
euni  rursum  id  quod  amisimus  oblinerc  merenmtir. 
Tiino  enimdiabidusiiividcnsnocuil.  nuncautcni,cum 
nocerg  niliiur,  vinrilur.  Movetenim  per  inrirmiiaiem 
carnis  nosirve  omnia  poteatatis  sn.r  tela,  cuin  ad  bsci- 
Tiam  avcendit,  r>iin  ad  ebrieiatem  illicit,  ciim  ad  odia 
fitiiiinini,  c<im  ad  avariiiam  provoroi,  cnm  ad  ca'des 
in^trnii.,  ciini  ad  inaledicia  cvaccrliai.  Si'd  ciini  per 
lirinitafeinuniini  horuinomiiiiimsubrepenti.iincentiva 
repriniiintur,  eintindamnr  a  pi  cc  ilo  per  liujiis  victoi ia: 
gloriam  ;  diciuin  cnini  il.i  cst ;  Aut  quomodo  se  eiwii- 
liabiiiiatutex  iiiHtiere U ol>  kxv,  4)?Qiiia  noo  exsl.tiite 
liosie,  non  cril  li.-^llum  :  cesssnlf  deindc  bello  victoda  Q 
decril.  Cnllidenlium  autem  advenot  nos  viiii>ri)>ii 
viclnria  nnn  ndepla,  non  erit  emundatio  ulta  vitio- 
rum  :  quia  bis  insidiis  corpnris  nostri  piriln  victo, 
colluctantium  adversus  nns  passinniiin  coiiocriutione 
piirgamur.  Memores  igiliir  etconscii  illa  ipsn  corpora 
iiostra  omninm  vitioruin  esse  roaleriem ,  pcr  qiiain 
pollnii  el  sordidi,  niiiil  in  nobis  inundum ,  niliil  iii- 
noceos  obiinemus ;  gaudeamos  nobis  etsc  hosicin,  in 
ciijus  cnncertaiione  qiiodam  cnncerlationis  nosiru; 
bollo  dimiccmiifi. 

Iiem  (»). 
![.  Qnas  Job  liiteras  legerat ,  nt  absiiotret  se  ab 

(a)  Fragroenlum  hoe  badat  AugusitQiis,  et  qu-j-  J) 
d.im  pr.x'futiOiic  sic  cxplicai  lili.  ii  i'onir.i  Julianum, 
r.  8,  II.  '27  :  tnquadnm  vera  liomilia  H,'  litrro  Kinuti 
Jiih,  aliendi'  qiiid  dicnf,  quetiiodinodum  ipfint  dinbvli 
iKlvervit  iin<  iii(/ej>>ii'n4  beUvm  ex  lioc  fieri  nxieial. 
•■11«»  ea  ninlit  qua'  m  nuli»  fuiil,  t'xcilai  roiitra  nos  ; 
quod  <n  no^lram  fieri  uliliintem  vult  docvre,  ioni'#i- 
lenie  uiHrrt  ilirinu  mitericordia  miiliiium  diaboti  rU 
l'iirgiit!oiieiii  noJram.  Tanin  eiiini,  ci''. 

((>)  f'A  jisilciii  hoinil(is  in  Jnb  exeerpium  esse  !i 
qiiel  hoc  alivriiin  liatjinentuni,  iiund  tlilarii  iiiimiiif, 
Ineitonperisiiiuln,  priiniisl;iiid:ivi(  IVI.i^nis,  iicdciinln 
comniemonvil  i:i  •■ipnsuit  Aii)(iistiiiiis,  llb  de  iNai. 
e'  (/riii.  I',  bi. 

(r)  lloc  fra^iiieiiliim  runi   Mibseqiieiite   <'.a>stano 


omni  rc  maligna ,  quia  Deum  sola  mente  viliis  nnn 
admi.xia  venerabalur  1  Deuin  autcm  colere ,  justiti.^c 
proprium  odicium  esi. 

£x  (c)  Proeemio  expotitioni^  Evnngelii  m 
Matiliceum. 

IH.  Eral  n.imque  prirouMi  neccssarium  nuliis ,  iit 
unigenitus  Deus  nosiri  caasa  horoo,  id  quod  luin  non 
eral,  gigneretur. 

/(«»i  ex  eodein. 

IV.  Teriiuni  deiiiceps  illiid  congniiim  fuit,  ut  qiiia 
Dcus  hoinu  geniliis  in  miiiido,  etc. 

D^  ((/)  expoiiiione  epinolm  nd  Timotheuin. 

V.  Njin  el  ciim  dic:t  Soripiura  ,  liomo  Chritiu*, 
((  7':iii.  11,  5),  el  cum  dicit,  Cliriitut  morluui  eit 
(/ijiii.  VIII,  54).  ei  cnin  dicii,  liibNiu  cnro  factum 
rd  (Joaii.  1 ,  U) ;  iioii  est  spoli:indus  per  frandulcn- 
ti:)m  legentis  cspositionibiis  suis  sermo.  Naiu  iibi 
/ionu>  Chriilut  eti,  pnccedit.  Mcdialor  Dei  aique  hoini' 
ninH  :  nt  cc  uiroqne,  Iko  cl  bnmine,  niiui  subsisiai ; 
siiqne  iiiler  hnminera  et  Deum  mcdius,  eonfessione 
iii  se  uirinsque  n.itur».  Ubi  vcro  rAnstiii  Moriuni 
eit,  subjicilnr,  Qni  returrexit,  qui  c«i  in  dextera  />«. 
In  morie  ejuscarnis  nostrai  inrirmiiHS  cJt,  in  resiir- 
rrrtione  \irtus  ejns,  In  consestu  Dei  dignitas. 

713  ^*  l'l>fo  (')  "d  ('o«M<iiM'iNin  ■•uper(i<»r«m. 

VI.  Piliiis  Dei   factus  liomo  Deus  cst Dcut 

didietnos,  qu:i>  qiiidein  lib.  vii  Incarn.  c.  H  (ulinam 
iviiilo  fiisinia),  inseriiii. 

((<)  Tiliilus  liic  etsi  inauililiini  llilarii  Opus  nol;>t, 
'nlnicvis  l?nieii  verhi»  don:itiir  in  liunc  mriduin  a 
i'oni  ilio  SpAlensi  •'.  li  :  .Srnu/Mi  ergo  llilariui  ih  rx- 
pOKiliciif  .■|ii<ro/(,"  iid  TimMh^Hin  .wr  /ni/MilMr  ;  JVani  <'l 
('>»n,  rii  .  II  er  poiio  Milaiii  nosln  es<e,  piilo,  non 
niiibij(el.  i|iii  iii  ipsiut  leelione  (irorsus  ceieftriiiin 
iion  eril,  aui  en.iin  qni  rnin  liis  i^lia  i|isiiis  ve(l'a 
lili.  \  deTiin.  n.  tili,  conipirarii.  .\n  vero  i.-tain  .-<d 
'(''moiheum  expicneiit  epi>tolain,  dulntare  per  nns 
lici. 

\e)  ll.rc  llilarii  verhi  a  Cittlestinn  l^apa  I,  lit  ren- 
•  ilio  laiidaia  i'sse  trsiis  esi  Vrnohnis,  lib.  ii  deCoi»- 
fliciu  cnm  SerApioue    iibi  et  eadein  sic  ^fdMripxH  : 


I 


725 


EX  VAnHS  OPERlBUi^  FHACMFNTA 


72(- 


{«)  (ilius  hoinlnis  facius  cst  (honio  ftnitn  rados  cst  A  fmii  «   yeccaiuni  S«d  i^um  e.v  peccalo  oranis  cai.i 

Dijus,  non  Ueus  lacius  est  homo),  ei  (/*.  sci>)  liltus 

honiinis  factui  es>  liiius  Dei.  SupeiAvit  enini  m.tgni- 

(udo   Uumini   p«rvilaleiii  servilis    Wcsox :    iia    ut 

ipba  servilis  form.-» ,  (\uam  assuropsil ,   cessaret  es- 

«e  servilit  per  cuiii  DoiDunini.    qui  eniii   ;issunipsit. 

Si  enini  qui   natura   noii  filii   ['ei  ,  per   ipsuni  cifi 

cliintur  fllii  Uei;  qu.into  iu«gis  ipse^  qui  naiura  lilius 

Pei  esl  i  hunc  cum  quo  voluntnte  siia  alvo  virgnvali 

cniicepius  et  ii.ilus  est,  lu  snhiiniuvit  in  Deum,  ut  in 

ejus  noininc  (•i>ine  genu  flcctiaur,  coelesiiuro  et  lerre- 

siriuni  ei  inrernonuii,  ci  oninis  liniiua  ronliieaiur 

qiih  PuiniDUS  Jesas  Clirisius  in   gloria  esl  Dei  pa- 

iris. 

Ex  (b)  tiicerlo  Opere 


est,  X  peccaio  scilicei  Adara  parente  dedncta .  in 
si3>iliiudiue  peccaii  carni»  esi  missus ,  eisisienie 
in  eo,  iinn  peccato,  sed  peccaii  carnis  junilini 
dinc. 

Fragmenlum  (J)  dnbiuin. 
IX.  In  quo  ODines  peccaverunt.  In  quo,  id  rst ,  in 

Adam  onines  pcccivenint Manilcslum  est  mi 

Adam  pecca&se,  qiiasi  in  maBsa  Ipse  enim  pcr  peo 
caium  corruptns  ,  omnes  qnos  genuit,  nati  sunt  siil> 
ppccato. 

Tefimonium  de  HUarii  doclrina  circa  Spirtft»  taiictt 
proeessioiiem. 

'Ayiof  'UiBiOf  iv  Totf  lef  to»  'ArroffT»>«J  i^nyvinxri- 


,„,     ,,  -j  j         f     Ha  r   ^  yitz,  ■riiii  \UxrfiQs  xai  TtoO  6foXoywv,  «mffi.  imJsuiav  Iv 

Vll.  Panem  noiirnm  qnotidiaiium  da  nobis  714        .  V  -         «    ■,  -  n     i       •    ■ 


hodie  {Luceexi,  3).  QuM  e<iim  lani  vuli  Dens,  (lu.im  ul 
quotidieChristos  haliitct  in  iniliis,  i|uieslpanis  viiae, 
el  panis  e  coelo  :  et  qnia  quoiidiana  oraiio  est,  quo- 
lidie  qnoqueut  det.ir.  oratur. 

(c)  Iiein  aliittl. 
TIII.  Ergo  cum  inissiis  est  {Clirisliu)  !n  siniililu- 
itine  carnis  pcc''aii,  non  sicui  caini.m  hnhnlt,  ii.i  lia- 

Wi/oriK» quoque  vir  arrit  iii^ienii  $eiibent  nd  Consian- 
ihnn imperaloreni  de  iurniuuiium  Doinini  aic  oil  ;  J  .- 
liut,  iiiq'iit,  [)ci  fur.tnt  liomn  beut  esl ;  et  pra;i)OShnins 
lepetil,  /)( M»  filiUT  homiiii.^i ,  i  li-.  iii  viilg:ilis  Arnnliii 
iiiscriptio  in  CoiisiaHiiiim  liiip.  miiiitiie  prohnnd»  est : 
luiii  deiiide  occurriiiit  ;ili.|iia  inend:i,  qii:t  ex  \eieri 
iiis.  Ci)rbeiciiKi  casiigaviiiiiis.  I'X  pliiriiuis  aulcm  ,  C 
quap  in  dicin  Artiubii  <>pere  e\  iiMlem  codice ci!itig:iri 
queiiiii,  lioe  unum  hic  niiiamiis,  lib.  ii,  iibi  Ariiobius, 
liiudaiis  qiiihusdam  Ainbrosii  vePMbus,  in  ins.  siibji- 
til,  Numqiiid  didl,  tali»  decel  parlut  hominem?  Vvr' 
Iniin  aiiiein  litdt  deesi  m  vul^saiii,  qiiaiiivis  ad  intel- 
ligeniiam  bnjiis  loci  prorsus  neces>arium.  Confereii- 
(Ihiii  linc  rngineiitum  cuni  Tracl.  Psal.  cvliii,  n.  7. 

(a)  M:igis  placerel,  Ann  Dei  filiut  hominit  filws  [<ic- 
lui  £61  (Itomo  enim  factut  ett  Deus,  iion  Deitt  farlui  est 
liomo)  :  ted  fHius  hormnis  faclut  ett  filiiit  Det.  iiujus- 
modi  seiiteiili.tin  Augustinus  ,  Serni.  CLnxivi,  n.  i, 
noiai  bit  verbi»  :  Nonergo,  iiiquit,  votiii  mtbrejtal quu- 
rumdani  senienlia  minus  allenlorttm  in  reguluin  fidei  ct 
in  Scriplurarum  oraeiila  divinaritm.  Dicunl  eimn,  Qui 
filius  est  homiiiis,  faelttf  es(  filiut  Dei,  qiii  vcro  fiUus 
ett  Dei,  non  est  fdciut  filius  honiiitit.  Uoe  ui  dicerent, 
quodveruin  esl  aiienderuiit,  sed  t>i?i°iim  elcqni  non  va- 
luerunl.  Quid  enim  nttfnderunt,  nisi  qiiia  liumnnu  na- 
liira  poluil  in  meiiut  cominninri,  in  deteiiua  aulein  divinn  r\ 
uun  puttiil?  floe  vsrum  rsJ.  Sed  eliain  tif ,  id  etl,  ne- 
qiiaqunm  in  deteriitt  diviitiiaie  mutala.   Verbum  lainen 

iwo  fucluin  est ac  pei  hoc  qiii eral  Dei  filius,  fnctus 

est  fitiui  hominit,  attuinplione  inferioris  ,  noit  contcr- 
siuiif  polioris.  Appriiiie  i|uii1ein  sulci  Hilariiis  ad  cra- 
ciila  Scriptiuaruni  suum  evigere  sermoneiii,  duin,  v. 
g.  lib.  lE  de  Triiiit.  n.  6.  rie  Cbrislo  ait  :  Hunc  per 
om*ia  evaiigcHcl  sermoiiis  inodutn  leiiuil,  ul  s^  ftliimt 
V'i  credi  doecitt.  et  honiiiiii  filium  iiriedicati  adiiinne- 
rti,elc.  ;eliiiini  3:  Jp^,ee.y  uiiilis  in  irfi/isidii  valuris 
iiiiinrw  ulii-siiue  ret  eiideni  ist;ila  laiiirii .  ul  neuiro 
cart rcl  in  u/ionye,  tit'  fvrle  Deus  etse  homo  nusienil" 
dcsineiet,  el  humu  ruriuin  D'us  viimendo  iiou  cssel. 
1'liiri  in  prouiDiii  sunl ;  sed  p!i'rilius  iion  egel,  cui 
jani  llihirii  leclin  l':iiniliaris  esl.  I^itiu'  in  :illa!o  illiiis 
iragiiienio  :ili>'S  quiiiam  l:>let  sbsiriisiiu'  seusns. 
Qiiipiie  riiiti  lliliiiiuji  iriplifciii  in  Chrisioslaluin  dis 
liiiguAt.  piimuni  anle susceplam  carnem  .  alierum  in* 


Tii  «yi'ji  nvj-j,y.BTt  StirXorjv  vottaOat  Sia  TO  Tov  llaTE^ot  yu.i 
Tov  Tiov  TO  6'vat  irttpj^^er.»  {r«rr»>'  e6i»  a.xyu  fit«  v-ft/ji 
Toi  «ytov  nveuoioiTOj  ^/:fi«Ti$o'jTiv  :  Uiluriits  in  ex- 
piaitationibus  ad  Apostotuin,  de  Patre  Filioqite  Ihto  ■ 
logice  loquens,  ait  nullam  in  Sptritu  santio  dnplicita- 
teiH  tiiletliqi,  proplcren  quod  Paler  tt  Filiut  tMisien- 
tiam  illi  suppeditent;  unde  ambo  unum  printipiuni 
Spiritut  tancti  suni.  Eu  mir.tm  atquc  per.spicitaiu 

carnc  mortali,  postremiim  qui  resurrectionem  ipsiun 
evcenii;  it;t  eum  in  secundo  siain  Deuni  el  liominem 
passini  profiieiur,  ul  in  lcriio  humincm  in  Deiiin 
traiisiisse  se.iisu  a  nnbis  su^pius  explicato  dir:it.  Liiide 
allatus  lociis  loius  esse  vjdetur  de  glorinso  Cbrisii 
staiu,  ad  quein  prrtiiiet  suhjeciuin  A|>ost<>li  leslimo- 
niiiin.  Fa  quidein  qui  in  l's:il.  cxLiii,  n.  i,  in  Verbo 
:is$iiinenie  cinieiii  riirtii:im  Dei  ila  cxinnniiam  dicit, 
nt  lolus  in  foriiia  servi  sit ,  pruc.ul  aliest  ul  ^crvilera 
i'':rinain  per  subceptioiiein  Verbi  servilem  esse  ces- 
sa  se  proedicet  (jui  igiiur  illuin  hic  raiionem  reddero 
eiisiimaiii  cur  una  iii  Clirisio  suhsistentia  sit,  seii- 
leiitiaui  illiiis  non  salis  videniur  assecuii. 

(b)  Vel  ex  bomiliis  in  Job,  vel  cx  pcrdilis  tract:iii- 
liiis  in  Ps:)linos  excerpium  est,  quod  a  concilio  To- 
Irtano  iv.c.iO,  sicmoinoralur  :.SaHc/Bs  Hilariitsriicil : 
Pancmnosirum,  cic.V.  Atnliro«.  lib.  v  de  Sacr.  n.  i!^. 

(c)  ll%c  verha  non  sine  liilarii  clogio  sic  celelii.i' 
Augu.stimi-i,  lib.  i  conl.  Juliiii.  c.  5,  n.  9  :  ticcUsur 
catlioliecE  itdverius  hareiicot  iircrriiNNm  defensorcm 
qnisjignorat  Hitarium  epitropumGailitm  t  Qui  cum  de 
Cliritii  carne  agerei.  alieiide  quid  dijwnt :  Ergo  enm 
miisnt,  ele.  Radem  rursum  iudicat  libro  subseqiienii 
cap.  i  :  Et  ideo  veiierandus  Hilaritts,  ex  pecraio  esse 
omnem  caineni ,  non  cuuctiiiut  eti  dicere  :  tcd  num- 
quid  ideo  ncgavit  ex  Deo  ?  vcrum  ea  unde  cxcerpse- 
ril,  iion  deci.navil.  Non  eiiiin  crediderim,  lihinm  hic 
indicari,  ciii  uinliis  de  carne  Clirisli  fui-ni ;  seil  laii- 
lum  leciorem  admnneri,  llilariu  in  eo  loco  de  ojriiis 
Cbrisli  prerogaiiva  essc  sermoiipin.  Siniilis  &enlcnii:« 
occurril,  lib:  x  de  Trlitiiaie,  iiuin.  2;i. 

((/)  Subjccia  verba  occnrnini  in  cuiiimentariisAm- 
brosin  aJscriiiiis  in  eiiistolas  P:uili  Roin.  v.  Ka  laincn 
cuin  Aiigustiiiiis,  lib.  IV  cuntra  dii:is  episi.  Pelagiun. 
r.  4,  ita  proferl  ,  Sie  tanclus  nHcrins  inlellexii ,  ia 
quo  omnes  peccavrruiit,  cie. ,  b.Treiic»ra  seiilciitiaiii 
refellere  voluissc  vidiiiir  S.  liil.irii  Pici:ivensi$  auc- 
iiii  itaie.  Ei  inerito  quiilem  exisiiiiictur  lonimentarios 
illos  tinmqiiam  legisse;  cnm  alias  eliain  plura  iu  iis 
exslojit  Pehigio  advcis:i ,  iiec  lnmeii  quiil(|iian!  :i!iii(l 
ex  lisadviTSusillUin  aitiliicat.  ll.iqiie  cuiii  in  liocfrag- 
inonui  plirnMni  llil:(ii:iii:<ni  tion  suiis  internuscannis. 
iliud  veiuii  duhiuiii  piop'iiiiinus 


n;  APIMNIllV  72S 

i:iiiii  Palris  coiiira  silil  tn.tiiras  Gimtik  iluiiriiKMii  Hib|i:ilt>iisi- ('nniiliiiiu  II,  (<ii  IS,  i)iii>i  Ai]uiiriiiiii , 
ilo  Spiriius  saiicti  pi'i>('<*s>ioiio  ac  1'airc  rilinqiif  t.iii-  .  lom.  iii,  |i.  u-Vi :  niiiiu  (lio  ux  ci  dijportliio  u|ii  rc 
i|  iftiii  iinicii  princiiiiii!  J:iiii  vcro  siinciiiiii  llibhiim  IriiiauiB  t|tl«ii«ii(luiu  a  Grj'cis  servjiuui.  (bx  S^ri- 
(.'Uiiiiiientarios  scrip^issc  iii  PuuliE|iibtulas  ariiiiiiabul      Ug.  Uom   luiii.  vi,  p.  73.1 


APPENDIX. 


JOANNIS  CHRYSOSTOMI  TROMBELLI 

IN  SEOUENTEM  HIEARII  EPISIOLAM 


C\PUT  PIUUU)!. 

lii^juonam  codice  reperln ,  et  cninam  {noAin  nwiicm 
vnUntia)  tribitendii  $it  ea ,  quam  nnnc  evulgnnnn 
epiitvta. 

I.Siexdiligeiilia.qiiaiiiiiiperlustniiitJijBibtiiillHic.i' 
i>iii.tr:c  cudicibgs  .-xiliiliui,  riiiciiiiu  iitni  levciu  letuli, 
(|ii(i!ii  supcriorc:»  l.liciliiiii  re|ieri,  iiiiiliii  ubLriurciii 
s:iiie  suiii  assecutus,  iluiii  nubiltjni  ejiistoluiiit  t|uaii) 
til'i,  humaiiiisiine  I.cotor,  eiliibeo,  in  niein!):  -jni^o  co- 
ilicc  lliernnyini  ep  aiolas ,  cl  opuscuhi  cmnijlorteiito 
iiiveni  (a)  Nuliiii  laiucii  illain  Hierunyuio  tribuas; 
stylus  enini  eam  llieronynio  alijutlica! ,  aique  :iuco 
Aiiibrosio,  ei  AUriisiiiio,  qiKis  nemiie  longi'  riiversaiii 
scribeiiill  r.itioiicjn  fuiitse  coiisecialti&,  iii.'>nii(.Sia  re-s 


PR.«FATI(). 

B  ea  vcr«ii),  i|in  iii  epislnla  liar  allcgninr.  f*r:eil  ori;') 
s:i'Ciiliini  scpliiniiiii,  qin)  scilicel  lein|iore  iii  Fcclciiis 
Occidealalibus  fcre  •nnnibiH  Vnljjai:»  invaliiii.  Ai 
fiuarti  si'CUli  scri|)iorem  satis  intlicnt  si»Mtm:i  tli'. 
^ciitia,  el  cnixuiii  studiiim,  qiiu  Voibi  divini  con- 
siibtanii.iliiatem  aique  ciernitatein  st:iliiliresluile:, 
ci  iiiculcarc,  ideoijuc  Ariaii>s,  ci  Seiiiiariauos  relel- 
lcie  :  prxterlt  vero  lia>ie»es  dcinie.s  ciOr;as,  alipic 
adeo  Maeeduuiaiiuiii  it>:>.iin  Setuiari.iuoruiu  teiiipore 
cclebreni ;  inio  de  Siiiriiu  Saiicio  li>i|uei.s  iis  uii- 
iiir  locuiioiiibiis,  qu.e  positiuain  li:eresisea  viguil,  a 
viro  Cuili>)lico,  i|u  liis  proiui  diibiu  e:t  scripUn'  uiis- 
ler,  ailhiberi  iion  poiiiis^eiit.  Sciipta  iiui|ue  est  epi- 
siola  h.TC.  aiitequ  ni  M'.(C.do)i!us  imvain  b;ei'esiiii 
condcRt.  luier  eus  porru,  quos  pvi  c:i  irjiip  'fu  epi- 


esi.  Latiiie  primitns  scri|>tuin,  noii  ex  gr%co  roiivc:'-  q  .«loias  scrijisisse  novinius,  et  Nerbi  divii.iiuU.ai  ittqiic 


saiii  episiolain  li.iuc,  osicndit  lociitKi  ips:i  nihii  Lr.i- 
cilulis  lialieiis  :  lutiuuui  quiit|uc  scripioreiii  iiiunit  c.i 
Scriptnr.e  versio,  quain  seqiiiliir  :  qiiippe  ant  Itulirn 
ipsa  CSI  u  velcribiis  b:i  pe  laudal.t,  ant  aii:i  llaticir  ::(- 
linis,  ipsa  quoque  a  veieiibns  btiiiis  Patnbns  s.i'pc 
:idhibita.  Al  cuiu  pru^lcr  llicroiiyiniiiii.  .Viubrosiiini, 
el  .Vugusliiiiiin  (qiios  quiJeiii  liiijiisce  epistol.e  ^uft.i- 
res  ruteii  veut,  uii  di^iiniis,  scriptio  ii.'S;i',  iiiuiiiruo- 
riiil  latiiii  V.itre!»,  qni  littents  scripsoriiit ,  iii.|iiireii 
dtiin  est  iiobis,  ciii  ei<islulaiu  liaiic  tribuaiiiiis 

2.  Antei|uaiii  Vulg:ila  BiblioruU)  interprctaiio  :ib 
Ecclesiis  lecipereiur,  eain  fuisse  composiiiin  ,  com- 
periis^imum  puto  .  differt  eninipluriniiiin  a  Vu!(,mi:i 

(h)  Codex  isic  in  vcinsto  iiiveiit.irio  csi  |i0s;iiis  ii. 
21.  Niiiic  vfio  esl  in  plmeo  iv;.d  laevain  in  p.irle  sii- 
pt'rioi'eplulci.  Iin  i..il  vt;ro  a  libro,  qiieiii  llicro4iyiiiti.i 
iiduerius  Jovii.innuui  scripsii.  llunc  ,  qii:iiii  cdiiiius  , 
c.pistulum  babis,  pig.  ti8. 

(ft)NoiiniiIlate|>isiola^  fiiissnikh  llilarii)cnn$cri|>t:is, 
ilorel  Hieroiiyniiis.  Iiti.  de  V  ii'isi/fMi<rii)i(i,cup.  10,  bis 
VI  rbis,  KOHiii!'l(ra(i  d>ver$o^  ipmiolw .  Ilil  irii  eiiiiii  1 1 
Ensebii  VtTieli.-ii^is  Kpisiuia'.  tlc  scripiuribiis  illo- 
iinii  l''iiiporiiiii  ilisscreiie  .  laoiunimiHlo  iiicinor:il : 
si-ilfxpi-e^tse  iild"C«lSiilpiciii9  Sevenis.  libro  iililslo., 
r:ip.  57  :  fJ(;iiiiu(iiiquii)  eenienarw  inajor  (hi  S.  Uila- 
nin  in  epi-^iolis  reftri)  deliTavu. 

(cj  Vi.UM|ii.i'  d  jcct  naruiiiits  ud  aiiiiiiin('liri  lirril'. 


:i'ter.iil:>ieni  vindicasse,  eininenl  liiiuriu.^  Pirtavicn- 
sis  {b},  ei  Euseliiiis  VercellenMs  (r).  .\i  si  quis  cpi 
s  o':iiii  b.iac  cuui  iis  cooitcirKveril  Euscbii  episloiis, 
qiias  Uaroniiis  evu.'guvit,  luuuiiesio  videbii,  eain  ab 
Eusebii  siylo  abesse  iilurimuui ,  uccedcic  autem  ad 
caiii  ioqiieiidi  r.itluiieiii ,  qtiuiu  iiilaiiu'^  iii  bbris  »ui$ 
(oiiseciaiut  esi  :  at.|tie  adeo  in  co  iaitiumiii(Hl(iab  iis 
tl:ITe:re,  qiiod  li  utpoie  (ir.ilurio  siylo  c.iin(K>sill,  ela- 
iM.rcs  sini,  ac  stibli/uiurcs;  epistols  veru  li.vc  Uuii  i- 
Ii,  laiiietsi  ornaio,  ac  iitultuui  cxcMliu  conbcripia  sii  : 
(|nod  miriim  nun  est;  linjus  moJi  eiiin  loqilendi  ge- 
iiiis  epi.lulx'  illi  cunj^rull,  qni;  in  Ecclesii«&tica  loii- 
vciitu  ad  pluriinuruiii  oruditiuueia  lc^onda  Corci  (i/). 
Ncque  sane  auciure  illo  indi^iia  cs',  de  iiuo  iix'C  Hit- 

P  11.  9'ict  ^equeiit.  et  iir.craiioiiem  ad editioacui  Vero- 
iicii   llilarii  \)3'f  8,  ii.  ii. 

[d)  Hnmile  scnbendi  {,eiius  iiiieidmn  io  epirtoUs 
snis  piTSfCuUiui  luisse  ilil:.riuin.  tradit  his  vmbiti 
i!:iri<niiis,  de  episiola  liilarii  :ttl  lilia:ii  i  't|iic:isad  »ii. 
'}>■>,  II.  71:  Vidin$  iii  m  rirniii  iiiMrl'.>yi'nni'i,  p«Miti'- 
qiie  tluiinenliutmum,  .<(y/.iiii  iMiim  iiu/ur.i  iutlii»en»  iii- 
c/iiini«  pueUiv,  el  dc  luUiulnj  hunulem  redd*re.  nt^nt 
ad  pcrtuuilmdum  facikin,  simpticibuufue  Vh^.im  hn- 
iitiui  <i(-coii:moi/ur<r.  Illas  vero  epivli  I  is  qtue  Hd  i*uin 
liiifiii  scribeliautiir  ,  iii  in  etcloxiaslici»  c.>nv«aiilius 
|iiiblici:  li'(;ci'ciit>ir,  (iiiiita-.  tu:>Ne,  .■niiur  e<ic<ili«*,  is 
I  't'lle  raU'biliir,  qui  uU  hujusoiuJi  titterjs  ^ck  t|aibus 
ali'|ua  iiio\  dicciiub)  aiumuiii  jilMTiet. 


n4 


iN  iiii.\iui  KPisToi wi  sF.f:  iii;t:i  luv  pn^:rATio 


730 


'oiiyiiiiis  iiadit  (ii)'  «  S-  lliI.iriusGullK'aiio  cntliiirno  \     Acccilit  ad  W.rc  DfdniUis  noimniLi  iifi;!iiiiiim  llihiiii, 


atiolliliir,  ci  qmiin  Gr.^ecioe  flotibusadoriielur,  lonpi'; 
iiilcrtliim  iiipriodis  Invdlviiur,  ct  9  kcionesimi  licln- 
rtim  fralriiiii  procul  fil.  »  Nef|ne  iii  cn  dpsidiTaiui]? 
iib.Tlaterti,  ac  iiiioreni,  qiicm  iii  G;illi>rum  Scripto- 
rum  eliiciibralionibos  eiiilere  alibi  lfS'aiiir  idini 
liieroiiymus  (b).  Dciiiqiie,  mMiiuUa  proferaiu,  in  Um: 
saiie  e|>istola  se  prodii  is,  queni  diseriisstmum  fnis-e 
cvincuiit  ilLi  ejii^dem  parilcr  llicroiiymi  verlia  (ci  : 
Kec  diiertioret  sumtis  Uilurio  :  qiiipiie  qui,  tostc  hic 
(ju'>i|iie  Ilicronynio  {d),  t  Unodeeitn  (Ininiiliaiii  lihrns 
ct  siylo  imil;<lu^  esl,  ct  Hnmero  (e),  brcvii^iie  lihcl- 
|i),  qnem  scrip^fi  conlrfl  Dlosconnn  mcdlcimi,  quid 
iii  liilcri-!  po.tsil,  oslcndit.  »  Inilium  |-.iofcrfo  liiijiis 
cpistol*  valdeiKibile  cst,  nec  minus  pr;esiaitlii  (|ii;c 


et  Hicroi.yiiii ;  iisdcnicnim  liiicii-'  uiruinque  nonieii 
inoipit.  Kinc  &iispia>r  liilarii  ni)iVi<'ii  dunliiig  Uiutuiii 
prionhii.s  litleris  iii<lic;iUi(ii  ( I!i  )  <:'.  Imic  epistohc 
pncposiium  inducere  f;ieile  poluisse  amaiiiici;scm 
niistriit'1  non  admodnin  fortassc  poritum  ,  iit  iliern- 
iiyi-v>  Iritineret  libclliiin  isium  ,  qui  llil.iiio  uliquc 
fticr^it  trlh  I  ndus. 

i.  Atqiie  liis  quidem  conjecluris  dncnr,  iit  liilario 
rictavieiisi,  l,lcoqne  pra!ci;irissiiiio,  ci  valile  vciiislo 
sciiptori  eptsfilani  liaiic  adscrib:im.  Nolo  lameii  di^- 
simulare  cas.  qnas  mibi  vir  cl;irissiiiiiis,  nuiqnc  (-.ri- 
mis  ii!  lillernria  repnlilica  tenerevisiis  cst  (./),  inilii 
ohjecit  dirficullaics.  Niiiiiriiin  1°  ad  mariyriuiii  vult 
scripior  Iste  paratns  cs,  luihiiscpislolahu-c  lcgeiida 


sei|Himinr,  sic  utsuhlimiiaiem  illatii,  ei  ('Ioquenii;im,  B  erai.  .Sittiqninr  ergo  Hilario  aucior  illiiis  est ;  quippe 


i|iiaiii  in  Hilnrio  coininendanl  veiercs,  iii  ea  quoquc 
lacilc  deieg^is. 

5  Mtid  etiam  tn  Hil;irio  nolarunt  Critici ,  quod 
voces  adioiiduni  infrcquent.  s  scripli:>suis  in^ierai  ([)  : 
;itqiie  id  qiiKicm  in  bac  ipsa  epi>iol.i  occuirii.  Quis 
cnini  vi'ces  li;i«,  iuiiiat,  ipleiHtificare ,  .>(ii'ii(/ufii)i', 
ioiifiuiiil .  qnas  bic  iavcnie»,  iis  vnciliiis  aiinuice- 
r;iliil,  quas  Crt-bfo  .iilliilicmirsy  Qiiod  si  cxjilicationis, 
rciipii!  diriiis  illu^trindx-  caosa  {rra'CiiS  vnces  iisur- 
put  ih  suls  IIIiMh  iiiiariiis  :  >  x  qiioiftlfe  iii  Epistidu 
liac  nccnriuiit.  Si  a  vocc  Iwntousion  .id  coti.-ubstaii- 
li;iliuilein  Verhi  tspUcaiiiiatn  qtinad  ptiic^l,  c;iv.'l 
lli'arlus,  Miusque  loco  cxplicsiioiics  ali.is  iii  liliris 
snis  S'ili-liiiiit,  nc  scilicel  ilft  uomine  ,  nm  de  ipsa 
Vcrhi  ctmsubsuntialitaie,  atqtic  ^ciernitatc,  ac  ir;»- 
;.laiili:i  dcccilafe  lideaiur;  id  qnoqne  hic  pcrai^it.  Id 
paritcr  iit  epi-lola  b.'ic  ohsirvans,  qiind  in  rdi  iiiis  li- 
bris  suis  advcrsus  .\iiaiiiis  dispnJaiis  religiose  oh-er- 
v:ir.it:  Htscilicei  eorum  (Hiiicin  evrores  vehenientcr 
:  cdarsiiaf,  al  nemiiieni  iinitiiiie  aji|)etlei  :  atqiic  ah 
udioso  Aiianori/iH  el  iVmiaiiaMO.-rrai  vocabnlo  pror- 
susabsiincat .  qitam  i|uiiiem  <>b  rcm  Lncifcro  ('.al:iri- 
tanu  di.-plicuil ,  clplns  *qoO  initis  appaniit.  Qnid? 
qiiode;i:ilcmp:<iilo  lilieriorcsphrSses,  prvseriim  ciiin 
dc  Spirltu  Saiiclo,  <lc  Incarnalionis  my:.terii) ,  et  de 
rcriim  crcatione  disscrii/qna  in  librislldarii  rfc  fri- 
iii/«/c  occtirrunl  ,  occiirrniil  parilcr  in  ca,  ijii.iin 
cvnlganuis,epistola;seiiteiili«quot|iicea'deiiiexsi;ini; 
ncc  dissiinili»,  uli  dixiinns,  semio  ett  :  atque  id  saiie 


qui  impi.-raloraiii  Ecclesi;im  prrscqMeniiuiii  :elaic 
visil.  i^Faictiir  cpis1ol;e  ho.iii  scnptor,  fidcin  suaiii 
luissc  iii  dubium  rcvocaiani.  <  Kt  sri;ini  .i  iiiiili  Hdci 
iiicre  pr;r>til;uii  ralionem,  ei  convciiirc  ciiiii  Kcclcsi.i 
rcco^Mioscnni.  »  At  qiiis  id  de  llil.irio  auileal  iliccrc? 
qtii,  iil  Auijustiiii  verhis  iitar  (//),  «  Ecclcsia!  <':iiTio- 
lic*  sdversus  Irrrfttcosaceiriiiiub  ilcf<;iisor;  caiholi- 
ciiset  Insijrnlj  licciesirr  ciibilicc  doclor;  ct  iidii  n;c- 
diociiS  auctf.riiatis  in  tr:lclaiione  Scriplnr.irniVi,  ct  lii 
a>t.eriionc  fidc!  vir  :ip;  cUauis  e-i.  »  Ifib.  bciliivl  .iil 
liuiic  modtini  oicurro.  Coiis^antii  leinpoic  cvslitis.x! 
miillos  ,  qui  propu  r  OilIiodo\c  riiJci  d<  (iMsioiic-in 
non  miido  in  exsiliuni  lui.-si,  vcr.;:.!  iliani  inarlyii» 
luncti  sint,  indiibitaiis  nioiiiiiiieotis  aseipiiiniir.  Mc- 
C  rito  itaqnc  ad  marlyritim  p;ir;ifos  cssc  ciip:<  bat  litle- 
lcs  noster  egrt^gius  Scri;ilor,  ad  ;csli!it.'indain  scilicct 
sanKUine  siio  Orihiidovj'  confesiuni.S  veiiiaicm.  An 
non  eiiani  itul)il;iri  incr  lo  i.otcral,  ii."  ouirtiin  Coii- 
slaiilio  ad  hfniinctii  vctiisix  snpcrst  li-iii  jdiliclum 
transferrciur  iinperinci.  e<).|tfe  ro;;n:iiiic  ilciuin  cxa- 
gitaretur  Kcc'<'sia?  Oii'id  si  rcfiii  lOii  J-Iiano  vis  epi- 
slolmi  Jiaiic  consciipiain,  qoani  iccu-  ad  snheiiiiduiii 
iiiarlyriimi  parulns  iijclcs  cii|.iclial  rfil;iriiis ,  qiios 
siimiiiuui  in  inoilnm  a  iiciitdilnis,  ipiibns  p:il3m  im- 
icraior  ipsc  favclal.  vc\aiiis  n'i\imii>i' 

.">.  Qiiaiiiqu.1111  porro  c.is  l:iiiiic^  iiiw'iiii;iii  flilarius , 
qniliiis  ali  Aiiguslino,  nicroliynio,  Cu^siano,  uliisqiic 
cclehralissimis  Viiis  iiriiaiiij  csi ,  indul)it;ilum  esl  la- 
nieii,  de  illius  fldc  fnissi'  ab  .iliipiib^is  niinio  pliis  sc- 


fiilcbiuii',  (jui  aiinoialiones,  qua^  ei<lem  cpisiol;f  adji-  D  verii   austcrisquc  diihit:iiiiin.  Id  faeile  f.iicbiuir,  i|ui 


cicnius,  cxpendei  :  eocnim  noii  niodica  itl;irnni  pnr.^ 
rcspicict,  ut  adductis  llilarit  verhis  osiendjttiir,  cinn 
rcliquis  illuis  lihris  epislolam  hjnc  non  iiiodo  in  doc 
iriiia,  vcruui  eiiarn  iiiterdum  iu  loculiom:  .ysa,  vci- 
liiii  uinipic  dispositione,  ac  circuiiii  ««nvcnire. 

(u)  Kpisl.  ad  rauliniim  uliiii.  xiii,  in  Ycroneiisi 
cdil  onf  i.vni.  n.  10. 

(b)  lii  cpist.  ad  Hiisiiciim  oiiiii  iv,  iii  Vcrini.  edi- 
lioiic  cxxv.  n.  6.  t'(  uftcr.^aloii,  iuqiiil,  gallici,mlo- 
remifue  iermonis,  clc. 

(c)  liie|ii«il.  adP.)inm;ichi.  eiOccan.  olim  lxv,  in 
Vcriiit.  ciiili.  lilxkiv,  ii.  7. 

((/)  Im  epist.  ad  M:i;;iii<molim  l^^xmt,  iii  Vcr  n. 
"dit.  txT.  n,  5. 


,'i<l  lihrom  ab  Hil:>rio  ad  su.c  li^lei  defcnsioiicm  ailvci- 
siis  Luciferi  C;<Iariiaiii  acciisaiioiies  comi.ositiini , 
aiiimum  adv<-rtcril.  Le^^as  illum  obsccio  ,  ei  maiii- 
lcsto  consptcies  cuaciuiii  fuisse  liilaiitiin,  oi  lidcin 
su.im  acriniin:itionibusluijim'eepiscopl\iiKlicarei((). 

(c)  DuodeciiB  siliceifiumer»  siiiit  iilni  dc  TrinitnU; 
ad  quos  respicii  hic  HiPTonymus. 

(/■)  Krasinus  in  praefatione  pricposiia  editioni  opc- 
rumS.  Uitarii. 

(g)  Ludovic.  Unrauirius  in  cpislidit  ad  iiie  Mrijila. 

(Ii)  Lih.  1  conira  Joltan.,  ra|i.  5;  lih.  ii,  CBp.  7;  cl 
lih.  VI  de  Triiiil.,  cap.  10. 

(i)  Toiuo  II  Opcr.  liiiar  pjtg.  rc2l. 


7JI 


IN  IIIIAnil  KH^roLAMSEU  MHni,IJ)M  PRi€FATIO.  752 

l^APlil  II.  A  le  icmpt'1  liU'!iiis  nnsir.is;  tamcii  niine  »1  ftdinoiico 


Ad  Qurmmtm  tadeni   f^\lo(»  MJiia   nl  :  qiiali'  iUiit» 
arqumtmtum  ;  tl  quouam  limpore  comeripla  (ueiit, 

1  Ai  iiiiniinct  qii.vsim  alicia  cui  sciliccl  missa 
tii  lijcr  e|ii'lii!.i.  A'>«1  eniiii  iila  iiostrn  coilice.  Kpi- 
srnj>iii;i ,  i|iii  pi>|iiiliini  P^gCiMliiiil  p:tulo  aiilu  siibcc- 
pi>ijt,  riimdciniiiiciftlli^liciim,  i;ui  iiisirunionein  i:o- 
f:iinp<ipulolrg«ii(1anial>  HiLiriu  piipo..corat,  indicrtnt 
ci  veilri,  <((Ki's«l)liujn'Pt;-'pi>iol*  rmcm  ocoiirriini  : 
<  Veni.ini ame  iimne-  {(vrinnt  rmii-:i) a lai  |topnIi «iiic '. - 
li.ssinn  saiiciiiatc  oi;ins,  iit  lua  Snnclit.ls, cui  pfiiiiur 
via  a  Dco,  et  ganctior  coiiiprohala  cst,  iii  oiiiiiiliii>, 
iii  i|uilms  ineiliocriias  nie<  vel  iir.vicrniisii ,  vr-l  iu- 
vcnia  luelins  ex|.laniirc  non  poinit ,  correcta  rcfor- 


ct  pclo,  ut  i|iind  iilias  spnote,  atque  buinaiiii>sinic  la 
ris,  etiam  petcnte  ine  Tacias,  ul  li.ic  epislola  niet  lcc- 
t;),  si  qnnd  illii'  cnnlagiuin  vcnenali  licrmnni»,  el 
pcjtifei'»'  sciiiin.ilioiiis  irrepscrat,  de  rratniin  anribii&, 
cl  pectoiilitis  cxuatur,  ct  bonnnim  integra  ,  ac  sin- 
cora  ilileciii)  ,il)  oninibiis  lix-reticicdulrRCiatiiiiii.s  so>'- 
dibu«  rcpnrgeiiii .  i 

i.  Aiquo  lirc  niiidcm  1'pisiola  propierea  majori  in 
l<rciio  balx^ndd  esi,  (juiid  ct  p^rrane  invcniiiulur  in 
ipsis  veteriim  librit  biijus  gencris  liilen!e  (d) ,  ci  cx. 
ipse  qux  liabcntur,  iiicitaincnla  qoiilcin  ad  pietatcm, 
virluteinquc  liabenl,  at  niysicria  lidci  ,  ct  dognial:i 
.tnt  prorsus  pr.ciercunt,  :iul  brevissinic  atliogiint. 
Cuntri  ha>c  utruinqne  compleclitur,  (ldei<|ue  n>y»ie- 


iiiure,  ct  supplci  c  dignsiiir  :  aul  si  prubaveris,  ui  e<>l  B  ria  diligciiicr  uxpliuat :  ad  virtutei  quoqae  asseque r. 
.1  nohi?  opusciiluin  coBpiiim,  le  petente,  el  Iloo  adju-      d  is  liiculeiiier  borutur,  el  inciiat. 


vmiie  perfeciuin,  non  hab^re  quod  dcsii,  in  orationi- 
liiiB  tam  luissanctis,  qnam  ouiiiiuni  rrjirnm  mcmo- 
rinra  in«i  babca».  i  Aique  ea  sanc  verba  ;  <  cui  pe- 
riiior  via  a  Dco,  et  sanciior  comprobaia  est,  •  pro- 
l>iim  inniiuiii;  dcctura  quoque,  aift  cerie  in  dicendo, 
scribendoque  aliqunlics  «ercitaium ,  qui  vel  sibi 
niinus  Cdeiis,  vei  ad  concilianJam  tidei  suy,  sibiqiie 
ij)Si  auclnritatem,  vel  etiam  ut  cumulatiisimam  l>a- 
bercl,  quam  populo  suo  traderei,  instniciionem,  cam 
.ib  llilario  popo.^scerat  epislolaro,  in  qua  ct  fldtii  dQg'- 
inaia  sumniatim  proponerentnr ,  ct  dirigerentiir  ad 
pieialeni  mnres.  Qnod  qnidem  niiruin  non  esi ;  in  in:l- 
gna  enim  npud  niniies  a-siiinaiinnc  erat  liilarius  (<i), 


3.  QiKiil  {inrro  :ib.-it  a  Codice  nostro  oouien  Epi- 
sciipi  ad  qucintadeiiiepistol.i  niiss.t  ost,racil,Ql  lein- 
pus  ignoreiiius,  quo  ea  conscripla  »il  ab  Uilaria  . 
quod  quidcui  tcmpus  faciie  innotuis.set,  si  nomcu 
Episcopi  illiiis  liaburemus;  nnvimiis  qnippe  annuiii, 
qiio  prxsuintiorcs  saltcni  pcr  cant  .viatcio  latini 
Episcopi  (ad  quoruin  aliqucm  cpislola  illa  missa  vi- 
detiir)  Clcclesi.iriim  suarum  regimen  gosceperinl. 

i.  Eitremis  lanx^n,  quibus  Bitarius  vixil  annis  , 
c:<mdein  cpistolaro  cciiscriptam  ariiitror.  (.lcuin:  slu- 
(tium  iliud,  .ic  ililij^cntia  ,  quuin  is  impendii  in  illus- 
(raiidii,  ci  luciilciitcr  expuncndo  cntbnlico  dngiiiiile, 
quu  Filii  divinitas  noiiis  credenda  propoiiitur,  eoqnc 


i|iiom   eiimia   probiLis,   miraciila    edila  ,  doctriiia  C  viiidicando  a  subdolisAii:inorum,  acScmiariauoru-n 


nnn  viilgaris,  exsiliiiin  ijiind  perlulcrat,  laliorcsqui', 
qiios  pruc.ilbnllc.i  lide  ioler;ivcr:)t,  ei  inira  adverbiis 
cailiolicx'  Ecclfsia»  bosies  constatitia  siinimopcic 
roiiiipciubbaiil.  Aliunde  cliaiii  iiovimus  celcbrinres 
.Xiili^stites  ab  episc,>pis  nuper  eleciis  exorjius  liiic- 
ra«  ad  ens  misisse,  qiiiliu»  populi  iii&lruereniur  :  cu- 
jii»  quidem  rei  c.xcmpliiiii  libi  pr.rbet  cpistolii  c;«, 
quaiii  Aiiibrosiiis  .\fciiiiiljiiciisis  episcopus  Vi^ilio 
C|»iscopo  nu]'er  dccto  dc,lit  (b)  :  in  qua  coiiiplcctilur 
ea  fere  iniinia,  qii;c  aut  perquircrc,  aut  elTugere  epi- 
scopus  d<'bet.  Nnliilioriim  porro  cpisco|)orum  liltcras 
in  sacris  ndcliuin  cnnvcnlibus  fiiisse  perlcclas  eum 
:ilia  inulu  testeniur,  tuni  id  saiic  liquido  oslendit  , 
<)ii0'l  Cyprianns  r<iriielio  pap;c  scribcim  lils  vcrbig 


cxpliculionibu.^,  eain  xlatem  iiinuit,  qu.e  oinnes  V.i- 
|(>ntis  ,  Urs.icii,  nlinrumqoc  his  afllnium  inucbiiiaiio- 
iifS,  ei  iiialns  dolos  jain  detexcr.it.  Atque  in  hac  qni- 
d(!m  opiniuiic  connnuoi'.  qiium  animuin  intcndu  :id 
ca>  lacuticnes  ,  explicationesque ,  qii:e  ex  libris  </e 
Triiiitate ,  el  ex  Comineniariis  in  Psalraos  desiiuipi:e 
videnlur  ,  conjicerc  quippe  cx  ca  rc  cnminode  pos- 
Miinus,  conscriptis  jani  cviilgalisi|ue  iis,  quus  dixi- 
iiiiis.  bbiis,  cpisiulam  hanc  riiisso  ab  Uilario coattH»- 
silain.  Alquc  liaiic  siispicioncm  nicain  cinnprolMul 
verba  illa  sub  cpisioU'  tiiiein  posita  :  Ei  teiaiit  trinidt 
jidei  iiiece  prigstiittv.iritiioiiein,  el  coiivniire  c»m  Fccl.'- 
bia  rei-oqnoscant  :  etenim  satis  indicant  dissidiuin  aii- 
tea  exnrium  llilarinin  intcr,  ci  Lnciferum  Calarit.i- 


docei  (c)  •  «  Ei  quaoi(|iiain  sciain,  fraicr  carissimc  ,  D  num,  vocat:>n)q<ic  ab  co  in  diibiuni  llilarii  pieLilc<i 


pro  mutiia  ddection,-  quam  dctirmus ,  cl  cxhibniniis 
iiiviccni  nobis,  florcniissimo  illic  cloro  icciim  pr:csi- 
denti,  ct  sauclissim;e  alque  aniplissim.i;  pltbi  lcgcie 

(a)  Oin»ntA  apud  veieres  iit  a>Htiinaii(ine  fuerii  lii- 
laiius,  hc-Aci  di-ri<nn>  ck  ii^  landilins,  qiiibus  ab  iis 
(irii.iiiiii  i'.sl.  Consulc  o|iS''Cii>  qua'  Imc  <lc  ari;iiiiirnii> 
(  \hibct  posirema  edilin  (i//n  crifi<-cl /iiuam  raiKrfiiimil 
oppiuni  S.  Hilr.rji,  inilio  prirfniionis  gfturnhs  :  cl 
lursut  tdecla  ttierum  leniinonia  di-S.  HiUrio,  <|ii.e 
clarissiniu-  edilnr  f\  connrcicalioiie  S.  Mauri  cilidit 
(V.  loiH.i  /'i'.  Op..  fol.  ^JM,  nusi.  idii.\. 

(t)  lii  eiliiioiie  CP.  B<'iicdiciiiioi'uiii  XIX  ca  csi : 
/'ii|iotiii(i  a  m<'  "iiitfnltoiiii  liio'  tiiiii/nin,  clc. 

(r)  liicdiii>iie  Ualii/ii  cpiiit  i.v  ,  |i:i)(.  I8ii,  edil. 
Vcnei. 


acrcligioiiem,  aden  ui  coacins  sii  llilarius  csplioa- 
lioniin  libroruin  suornm  tcxere ,  illiusquo  pr«.«ir- 
tim,  qui  dt  Synodn,  scu  de  fide   (hiemaliunx  inscri- 

((/)  Intor  Ambrosii  epislobs,  diias  laninminodo  m 
vcuics,  qii;c  ad  koc  gcnns  S|>ecleni  :  iituiipc  srciiiiu.ini 
:iiUa)iisianiiuiu,  clriiii,  qti.ini  iiiipcr  allfg.>\i.  ad  \i 
<,tilii)ni  :  iiiilUin  vcrii  intcr  ilicrnnynii,  nullain  iiicr 
Aiit^ii-iiiiii  cpis«il:i<>.  K;t  porro,  qn.c  •li  Aifbrosio  jil 
laiiisl.iiitiiiMi  direcla  tml,  pii»  (iui>lani  inslrurtmniiius 
rttlirl.i  esl,  nt  |iaucissima  de  E< clct<.U  liroiilal*,  i-l 
Scriiiliira  lialiei  :  de  reli|iiis  vcro  Hilci  nostr.i:  do;>nv  i 
•is  iiii'iiiion,'iii  vi<  lacii.  Ka  vcro.  quc  Vinilio  diia 
cst ,  iiioriiiii  iii>iriirtii>i>ri»  uiiimliiiiod»  rc*p>cii  , 
da(lii.;ila  vcro  il  mTDtciia  titloi  iie  aitniiiit  qiii 
ilciii 


ll 


753  SANr.ll  l!)L\fUI  EPlSitM.A  SKU  LIBELLUS  :3i 

bitur    Vide  obsrcro  omiiciilnni,  d<'.  quo  loqiiimui-.  A  >"  rff   Incam.    m/»    24)  pfOpieri>a    s  veUiihus   :ip- 
quodqiie  ^l/)o/oji7ii.-a  nd  rcprehmfiores  lihii  df  Stjnodi-i      pellaluscsse  viJeiur,  quod   riii  iiioJo  Piciiipln,  imil 


reipoma  inscripsere  TP.  S.   Mauri  {pag.  521    lom. 
ii  i'diiio.  VnoH.). 

f).  !!i8  poslii«,  ninnireslu  virtes,  q'iani  e^cei'eii3 
sil  episiol^i.  qiiam  evuig.imits,  qui()pc  qiu<'  pliirii!'.», 
eaqiiR  v.ililc  pixsi.inii^  contlnei  lioiuuicnia  .)b  co 
coiiscripii,  i|iii  itngistfr  r.cclesimHm  ()  ide  Crns.  10/. 


i.orimiqiie  libroruiii  sciipliot»' Arijnis  obsliteiit,  ve- 
nim  (Miaiii  quia  Kpi.iiOpos  ipsos,  iileoque  popiilos  el-; 
subjecios  ('pi$>olis  suis  iosiruxeril ;  eaqiie  r<tlioiie  pe" 
j>rojtrlus  aiifirain  creveril  {u).  \t  SQlis  pr«liii:itli  jatu 
siiiiiiH.  Ecce  iiaque  l':pisio<aiii  iiisnni 


SxVNGTI  HILARll 
EPISTOLA  SEL  LIBELLUS. 

(Numeri  aniiotationes  ad  calccm  .^pistola?  subjeci.is  iitdicnnl  ) 


I.  Davi  1 1  gloriusns  2  in  Ps.ilmo  (/'s.  xvin,  5)  sic 
ilicit  5  :  />i  UNiuerHim  lerraui  «xii;!  tonut  eorHui.tt 
ad  lermxnos  orbi%  tenie  verba  eorum.  l"v  Ifoc  igiiur  iii- 
itjlligi  datur,  siiiio  »nte  prrparaio,  id  csi  Fidei  prin- 
cipiis,  posse  ad  iuiimJi  el  perfectiora  (idci  perveniti , 
ne  riulioirntis  vacill.tnlibiis  diraiar  notiis  Duiniui 
vnce  iiicrepaniis  (Liic.  xvi,  10) :  Si  in  moriien  fulelti 
non  fttistif ,  quud  majtts  etl  qmt  dabil  vobn?  .Vd 
(juia  video  ccrtaro  esse  formain,  quam  cgicdi  noa  li- 
ccl,  diiTereiilix  intor  Jiidxos,  cl  Grxcos,  id  c>i  Gcu- 
tiles  i ;  prius  diiroreiiliam  cdisserainus  {Codex  mt. 
Iiabet:  disseranius)  :  Judaiii  eniiii  iiiliil  aliud  ad  to- 
riiatein  Gdri  credonduni  existiino,  iiisi  Jesum  Cliris- 
liim  filiiiiu  Dei  :  per  ipsiini  sulvari  ci  geniis  Isiacl,  ci 
Gciilcs  eliailt)  hapt'7.ari  iii  noniine  ejus  5  :  rcliqua 
eniin  Mioni  per  lcgrm  et  Pro)dicias.  Al  vero  genii- 
los,  quilins  Verus,  et  ni.ijor  est  l:tlior  C,  tali  adinii- 
lendi,  eLdooendi  sunt  ordiiic  7.  Ei  p  inio  (|Uidcm  ul 
.ih  Idiilis,  et  ab  ooinilius  vidupiatibus  boiiiitiiiui  u>H-, 
tirtfcordiis  recedant  :  til  anipuiaiis  el  eviitsis  r.idni 
liis  malis,  bCtiia  possiiit  et  religiosa  pecioriLu;  scnii- 
iviri  8  :  bnc  cst,  uniiin  Deum  credero :  ipsiim  limcre 
'J.  Deiiido  scire,  quod  cuiicta  ipsc  labritaverit :  et 
univcrsa  mundi  vel  qiix  ficta  siini  vel  ipso  jubcnle  , 
ot  volenle,  et  facieute  couT-iiierint  10.  Esse  corpus 
Scriptur»  :  quod  auiem  lex  vocelur  alqiic  Proplie- 
IT.  11  quid  lior.  intiigetl^:  quod  quidcm  pcr  honii- 
nesscriptum  sit,  nnn  ab  liominibnsl5?Spirliiiseiiini 
Dei,  qni  omiiia  scit  14,  inspirsbat  liominc^  saucios 
qui  loqiierentiir  Vi,  aulqiii  desiruerent  pravitiUem, 
aiit  qui  xdincarenl  fldetn,  aut  spem  eiigereni,  au;  ]u- 
diciitni  '^oinminarcniur,  aui  proniissa  servaroiit  16. 
Deindo  crcdendtim  illis,  Jesum  {■.hrisiura  filiiim 
Dei  V/ ,  per  quem  cuncia  Dcus  reccrii,  ei  sinc  ipio  ni- 
hil  csl  liicium  18,  per  quem  in  priiir.ipio  Senno- 
ncm  49,  id  cst  r.T.ioncm  20  iiniversitatii  .-iccepiioiis  , 
apud  Douni  fuissc.  Sic  enim  gloiio^us  tvangolisla 
Jo:inne«  iniiiat  il  dicens  {Jo.  i)  :  tii  •i)rit:cipio  erot 
Vfrtiim,  tt  Verlmm  erat  apnd  Demu.  Omniu  pcr  ijj- 
SHiH  factatunt  ;  ei  siueipso  factum  at  »i!iil  22.  Dciii- 

(a)  <  Hilarius  vir  virliitnm  iimtiium,  aiqne  orna- 
iiieiitiinim ;  el  siciii  vila,  iu  cloqiiciiii;i  insignis;  qiii 
ei  uKigisler  Ecclosiarum,  cl  saccnlos,  iMin  per  sin 
Mntum  nierita,  sed  eiiam  pei  prcfecins  rrovii  aliO" 


B  de  cssc  Spiritum  Suncium,  23  qui  cuncla,  qiiio  D«>ti.s 
per  Scrmonem  fecerit,  animavcrit,  et  coiilinnave- 
r.l  ii.  Unuin  osse  baplismuin  2."i  qiio  iiominos  roge- 
iicrrHunt  in  Deo  26.  Credeiuliim  eii.im  rcsurreciio- 
iioin  niortuoiiim  iii  endcm  (.arne  27.  Jiidiclum  fulu- 
rum  Itci,  quo  sccniiiliiMi  fact^  iioiiiinis  vol  in:ilis  poe- 
ii:e  repcndantur  (Coi^r.T  mt- /in6i'i  repiieniiir),  vcl 
bonorum  »p,?rum  destinaia  pncniia  iribnantur  28. 
T:inia  ost  dilTereniia  Jiid:eortim  conveiieniium,  et 
genlilinm  rredcntinm  29  :  Qtiid  sil  ftO  Dcii»,  aul  qtia- 
lis,  et  quaiiliis  ;  quis  essei ,  ei  qoalis  lilius  Dei,  ot 
qiiis  ^piritiis  .Saiiclus  :  Trcs  enim  unuin  snnt. 

II.  S.iiie  illiid  scire  convcnil  priidcntix  veslrx  nos 
di'  Deo  bxc  {Codex  ms.  kabet  lioc)  loqiii  et  posse  , 
ci  scire,  qiix   iiiii  ipsc  de  se  :ipiid  boniiiies  voiuit 

C  i.ciri,  aiii  ea  ad  qu.i:  iioinini,  ))eriiii«^n  oji:s,  licuil  ac- 
«edore.  Nun  iiliim  in  terris  i|ii:erai  humo,  aul  inler 
liimioitta  cnmponat,  ne  rui  siinileni  credai  31 :  Deiim 
ciiiin  vrra  fides  ita  scmpnr  exposuit  :  Nim  natum, 
iioii  ractuin  32,  iiicnmprelien.^ibilem  33,  inextimalii- 
Iem34,  iuvisibilom  S-S,  et  impassiliilein  36  :  Et  ideo 
sflliim  vcrnin  Deum  37,  qni  quu^dam  generaverit  oS, 
qii.Tdam  reocrii,  dispoguerii,  orditi:iverii  39,  exoma- 
voril  40.  Oplimuin,  justum  niandnre  Judicem  41.  E( 
idco  inetcusaius  esi  omnis  biiino,  qui  fnctorem 
siiiim  non  ngimverii  42  iii  iem])or«  agniiionis  45,  hii- 
biiurus  post  exitum  Judicem  jiisiuin  :  qui  non  suo 
leinpnrc  convorli  30  putavcrit  :  sed  ex  prjfterilo  14. 
Ha*c  fas  est  de  Doo  crcdere  4S.  llajc  qiii  crcdiderit, 
alistinci  sc  ab  omni  in]usiiii:i  46.  Kona  ct  justa  ope- 

^  rauis  a^iernam  reqniem  habeliit  in  viia  47. 

III.  ll:ilioiiiem  48  Filiitm  :  non  siatim  til  hriniinos 
prorie:ili  siini,  ita  diccrc  me:csliiues  ijcncraltim  4!); 
sed  iitdeccl  de  Deo  orodcrc,  et  Deum  filium  babtre 
i'T>  sc  qitidem  natimi  50  non  divis.i  ejus  fiuhstaniia, 
'loc  ni:iicsi:Uis  ojns  divisa  sulisiaii!i:i ;  ao  per  lioc  pas- 
sliilis  vide::liir  51.  Ncc  de  oie  scrnioiiem  noslii  si- 
iiiilein  csse  prolalum  :  ui  iitteris  et  Syllabis  cunsici : 
tipc  filiiis  Dei  oom|iosiuis.  ac  pi'r  boc  dissoliibilis  le- 
nMiur:')2.  Noc  px  iiibilo,  bicul  rcliqu:i  facia  sunl,  ne 

nim  ;  st  ioior  prooollas  perserniionuiii  iia  immobilis 
lioMitit,  iii  por  iiiviclj;  liilei  fortiiudineni  etiamCim- 

fi.ssorisoeiieriidigiiilaiem.>C:\ssi:in.lib  vudalncaru. 
«ap.  24. 


-35  sANr.ri  mi. 

siiiiilu  ct  ivi|iulis  ei  CTleii^i,  i|i>i  lucli  suni  'm,  jiin- 
gtToiur  scd  siciiii  i|)-.e  scii  qui  gcncranii,  ct  ipsc  ipii 
gcneraliig  csi  ;  i|>so  Doinino  iii  cvaiigcliit  tlicenlc : 
iVcmo  Hovit  1'uiit'iii  iihi  Filiut  :  n^nue  Filium  quii 
uovil  niti  PiUdr  (.1/al.A.  xi,  i7).  liciii  tii  Scripunis 
lcgiiiiiis  :  MytieTiunt  meum  nii/ii  :  mysteriuin  menin 
milii  {lin.  xxiv,  IG)  5t.  Et  re  veru  abscnnditum 
Cssu  ilccet  ilc  |;i'iicr.ihuiic  ili;i,  iii  (|ua  iiullus  inlCi  - 
fuit .  iicc  iiiuiiioiituni  qniilciii  tciiijiOiis  b5.  Antc  s  c- 
ciili  ciiini,  ciiiiiif^^iiuiii  Mispu iii  quis  ainlerct,  n»tiis 
csl  filiui  l>ci  sine  tcinj  oribns  oO  .  (iiinil  i;r<'>:>  lingiKi 
.'lc/iruMOji  tliciiiit  57;  sciiiper  cnim  liiins,  qiil.i  sini|)ei 
paicrliS  iiiTiis  cst  eiiiiii  Dea  .iliiiiiid  .issl^^^nare  poii- 
modiiiii,  qiioil  .iiit  ■  iioii  liabnerii  ;  cuiii  Ucus  seni|icr 
perfectiis  sit  ,'.;).  lliclinn  nuod  propier  iios  po^inio- 
diun  fucrit  fuiiric.iinni  60.  apnd  liluin  jain  fucril  ct  si 
noii  iii  6ubsi:uiiia,  plciia  liispusttioiie  61  •  Non  niiniis 
e;iiii»  cral  iin|joic.;s  >imiil  uflini:i  (acere  62,  sed  ut 
ordiii:Ua  ei  r^riid:iliiii  dis|:csitit  iiniversa  pMsin:  {jiiidti 
ul  boiiuro  utjs(:i|uercnttir:  ct  nc  pasMva  el  imlia  inlei' 
se  anti(|uioru  irii  'iiorific:»  pcrmanerent  03.  Nani  si 
quic  noslri  raiisa  a  Fi'io  Dei  itanvilas  S')..cepia  csl, 
inc<'mprclii;iisibiiis  esi,  uon  nuiiairi  ..'orl.iiib:is; 
qn:intii  in  igi'^  til  ill:i,  fjiic  iiuHi  nisi  Deo  Patri  et  sihi 
soltebi  ciigiitta  1  iN.1111  Gibrcl  .nn;;cltis  ad  linriam  ii.T 
Joniiiinr  siciiti  Er?iigelisia  icsi.iiiir  :  SjKriUs  Do- 
mini  SHjhirr^iuct  isi  H  :  et  siiUis  Aliitbiini  obnmbfn- 
bit  tm  (  Lttc  I,  55)  Qiioil  iiUii'iibru(iir,  absiouditui-  : 
IICC  oiiiiiibiis  iiotiim  C>l.  Ef^o  si  h:cc  iiaiiviuts,  (|i::i: 
iiostii  cst  caus:i  depnil.i  iLeyenduiii  Vuletur :  dibjio- 
sil.i ),  iiobis  inci.giiita  esl  :  (|iiaiilo  iiia\:'S  illa  qu«  :» 
iiobis  lonfjc  remDttt  esi  (>5  f  Ei  quid  ilico  a  nobis,  et 
hon  ab  Oinm  coelcsti  creaiiira  6li  ?  Sullrcit  crgo  boc, 
quod  vidinuis,  quod  diviniias  iiusse  nos  vobiit.  ^rc 
ultra  io;:uilio  ^urrigeiiil:icst,  ne  saciilegus  iiiiiisnni-- 
quc  leHe.iliir,  qnisqtii^  coiiccssos  {Cnilci  ms.  /)■  (i.v 
coiiciijsus)  icriiiiiios  fucrit  ci,'giiiiioiiis  egressus  67. 

IV.  Cliristnm  igiiur  aceepiiiiiis  (iS  l)i')  filiiim  iiiiiii 
C'3  Siipieiiiiaiii  0  Lur.  i,'H,  bci  viriutmt,  'ct  Dei  fr.- 
Iiicnliam)  verani  7<t;  Seriiionen;,  id  csi  mtinneiii  71. 
spiuluin  (^vaii.  iv,  24,  Siiimui  es/  Dtut,  ctc.) ,  »i:iiii 
{Joan.  ziv.  6),  liiuein  (  ^nnti.  i,  9,  et  rursut  ill,  1'.)), 
bracliiiiiii  (Is.  lih,  i.ct  Jean.  mi,  5»,  Ei  iriieliium 
Domim{i>)<uiri'iieluluin  dl  f)  rorliiudiiicni.(/i)  vir<.ul('iii 
(ICor.  1,^1),  V(*riiaietn(./oriii.  xiv,  6),  pai  cnt(Jvaii.\i, 
5.^i.  .181,  \iniiiu  (.)/<i((/i.  it,  iT,  et  ioaa.w,  I,  eie.. 
Eg»  tum  titis  vira),  Vit:iin  {Jouii.\,  l,  et  xiv,  8,  ft 
nlibi  iieire),  Usliuiu  {Joan.  x,  1,  SS.  7,  9),  p:isliircjii 
(IbiJ.,  H,  ctc.) ,  ci  alia  pluriina  Ti  ,  i|U.i;  piopicr 
liOMiines  suiit  75  :  ctoiiines  In  illn  viviint  7<1  :  qii:c 
iiiiusqiiisi|ue  pnicessu  teni|K>ris  Seripiiira  cdnccnie 
lierdiKCi-t  7,'>.  Si  igitiir  Dei  l''iliuin  cogiiiiiiin  conliie- 
iiiur  :  per  ipsiim  D«iim  Pati cm  seiiuus  ctsa>cul»  visi- 
liilia,  ei  iiivisibilia  condidisse  -  Nun  ciiiin  tiis  cst  cv 
•t  Deum  operttura  iToderc,   cx  quo  inundu^  geiii- 

(ii)  Oitoil  pliifinii  ad  Chrisiuiu  rcfcranl.  VideCal- 

1111  I  iii  luciiiii  liiiiic. 

((<J   Vide  C»liiii'l   iii   siiperiniuni  loriiii) 


ARII  IPISCOM 


73i; 


A  tiir.c  Sii.e  idcin  iiiiiivilitli^  iiiiliiiiii  siimpsii,  aut  ces- 
s.i:>se  et  dcsiis.'<e  cicdeiidunieslpost  niiindi  fabricani  : 
cuiii  Doiiiiiiut  luqii.ilur  cl  diciit  :  i  P:iier  Dieut  nsi|iie 
nniic  opcr.itor  {Juuii.  v,  17)  7(i.  OtiUin  illi  vcl  anlca, 
V(l  posinioiliini  rcqiii.^m  illi  assignat  quisiiiiis  illiini 
liiratig:ibilem  ncscit :  ci  ignornl  qnnd  niliil  illi  seniiicr 
Mccidcrit,  sed  seinper  sil  77  ;  ijikhI  gra'ca  lingua 
icJKinxtv  vocal  ;  ci  in  oiiniihiis  scinpcr  sit  spiriius 
pcrfeciiis  ~f\. 

V,  Esso  i^iicr  pliiiiiiia  (jU.-c  pcr  Filiiim  fcceril  79 
•q,iuriiiii  .1111  sol.i  iii.liis    iio'..i   <^uiit  iiiimin:i,  aiit  rec 
i|i.a  siiiii  ((i!;iiiia.  Ijiniiti  cirini  suut  iliinuit  qdiinta' 
poicsiaies?  (iniini.t^  di'ii)i(iatiimi's?  (iiianti  priiici|i:i 
lu,'i?  qiiaitti  $|iii'iliis?i|ii:iiili  .^ii^'cli '!  (|ii.c  itcc  oculits 
vidii,  iici*  .tiiris   aiidiyii,   iir- iii  cr  lininiiiis  adsfcii- 

P  dit  80?  Q(i:i(i'.aiii  etiaiii  clariiateiu  piMunui  esse  in 
iiivisiliilihiis,  nec  extiiii..re  posstiiitiis,  euni  in  bi.: 
ijti.i!  iiobisciiitt  sunt,  adiiiiraiKla  .sini  onininDt.  inter 
oiiiiiia  cnini  eiiaiii  miiiidus,  quem  coiispiclmiis,  p.'r 
riliiiiu  lubricalu»  ei>t  Hi.  Et  i|iii(tera  liiccm,  qua  v.v.- 
tora  Qeriini  perspicua,  essc  jiissii,  ct  fecii  :  ciii 
diem  iionieii  iiii)K>siiii  i6Vu. -i,  5,  4).  Tcmbris  tiortis 
addiuit  jiiinicii  (6''/i.  I,  ■>).  Dcindo/frijiaiMr-ii/Km^qKnd 
iiiler  :ii|uas  dipulsaiel,  i.stt.'n<iit  :  qiiod  Ca^luiii  \oliiit 
iiuiictijiari  {(ieii.  i,  d,  7>  :  «evc  lcrrcna  S5  visu  roe- 
iciiibiis  iitiscercuiur  :  f::d  cssei  qiKd  iiitcr  iitiiiiaiia 
tt divina  di^corm^ict.  Jain  enlm  e:  nihiio  inaicriis 
ifi^,  ex  ()<ii!iu3  (imiiin  liecent  eleiiten.a,  coiidideni. 
IVs'.  bjcc  ;iqu:is  iii  ui.uiii  cm;gregiri  el  convenire 
pric.ceiiit  :  iil  Aii>ia  moi.sliareiur   ((.'•■«-  i,  9)     Kcc 

C  quanine  S!in4  piivala  nwmiuilitjs.  iN;»r^)  cingicgalas 
aqnas  vocavil  mafe  {Ueti.  %,  10),  sCjiaiasam  aridain 
ii'/f(«  vocabi  liiin  voinii  |iost,iiiere  ((■.'«.  l,  Id).  Sed 
ba;c  iiii'i!is  i;;siru<ta  \iilebaiiUir.  Be»itgii:iiit  iiaiiiie 
b£cundilati;iii  liisadilidil.eidicorc^n  i<i'c«.  i.  II  >»/.). 
Ll  iiiiro  n'od()  ill,:in  piituo  p.^ncr.ire  p'.rcipiens,  qn.e 
I  ovissimo  riiC::U  labric.iia  8i,  N»ii  (irdinem  imlians, 
:iiilii:ii»i^s'ic;i!ni'sii:(;  :  sihI  vnliiiiposin;uiti«»lialieic 
jiiiiii.iiii  :ili(iiiid,  ne  in  otrt»i;bu- jncfr lI  cilTein»  S.S. 
ct  i>iiii>is  sci  uiid.i  ciMijiinxit,  ne  priiua  inlerlora  «<>i>- 
icmiieieri  8t)  Sic  Dci  (ilius  Dcus  ariire.v  Paiio  jn- 
benie  iiioiler^itiis  est  87,  ut  ordiicm  mtiiandu  ,  dis- 
posiiio:i(;iu  melius  oidiiiarel.  Nair')UP.  terras  omiiia 
pabula,  I>gii9'|iic  cuin  s.iis  seiiiiiiilius  ciHtivivis  iiii|ie- 
ravit  ediicirc  [Ceii.  i,  II,  42),   ctel.iiiiijue  Inminari- 

D  biis,  idestSolc,  cl  LiiiM,  tt  Sicllis  ornavit  {Veu.  i, 
I  V),  quibn»  aui  dioi,  uiil  noclis  li(ie$  «iht>*iiitcrel,  ant 
bigitis  rnst^ciis,  oiit  nauiicos  «radicct  (fi>.  el  vers.  I(" 
MariaqiKcqiio  iiiclusaiti  lecr.e  liniiliiius  {Jvb.  xxwiii, 
8,  «(i:.)  biia  aiiiiiialta  i^rooriMiT  maiidavil  {tien.  i,  JO, 
2l):»iiiiiia  vldclieei  ipsas  materias  sniiiiaverai,  ni 
iiasccmiliiis  posin.odum  aniin.iotibiis  tiiiini»>  oimino, 
(lai-CHt  K8.  Scil  i|iio  fceciiiKliorem  faecrct  ((.'uiiiU''  inn. 
Iiabet  fccrai)  iciram  (te«.  i. 'il,  i.">>,  po&t  pabuii, 
post  licna  fnicti/cra,  posl  universa  semiiio,  i|(i:i- 
drii|ic(luiit  gcnus,  feraiuid,  ci  seipciiiinm  viva  (ini>  i  i 
ci  aiiiinnla  iunsii  cjicerc  {Ibiii.)  &d.  iNco  iiidu  in  lns 
oiiiiiiliiis    90  qiiippe  qitiini  Dens  Pater  ju^serat,  Fi- 

iilli  VIIIHJ   ipSa  Slll''  l".l*Slliu\il)"i:   illipciiX.ll  «.4|'.'^ 


737  El'l^,TOLA  StL'  LIliliLLliS. 

sabat  .  nam  ( iiiii  jiissiunc  ci  opus  Dditnlini  91    Scd  A  goneraverat ,  nnivcrsuni   ln 


quonlam  iiuillniii  iiitercr.it  siihfocciindare  lerreiia  92, 
el  post  illvina,  liuinana  duer.iul;  hoiiiinciii  recii,  qui 
noii  toiiis  essci  e  ca  ln,  nec  t.mten  de  lerra  tnms  95 
ilcriim  iiascfrciur  94  :  qiiippe  corpus  e\  «imni  limo 
tcrra;  forinivil  iCen.  ii,  7)  95,  spiritum  concrssurns 
0  coilo  (/Aideiii)  96  :  ei  cum  ouinia  jiifsiono  Psirls 
.■^r.riioiie  ubsequciiie  foimaia  sint  !W,  iii  lioiuiiiis  fic- 
lioiic  eliam  ipsc  Paicr  fabiicator  ;irccsslt  98,  ul  ad 
iiiiinortalitaiein  non  praiscnleiet  terra  ,  si  iiiimnrta- 
Irs  manuseonstituereiit  luiiiiiuein  99.  Cnncesbit  eiiain 
III  lioino  Dci  iiiia^iiiciii  pnrlaret  in  lerris  tUO,  datiiru> 
piislroodiim  similitiidinei)),  sl  im.igo  serv:ircliir  iil.i-sa 
101.  Ad  iraagiiiem  n»ii  putes  essc  form.iiii  liaiic  lio 
iiiinis  eiterinrcm   fatlani.   Alisil.  Qiii-;  eiiini  croJat 


75S 
iiimiin  gcniis  sccuni  ad 
mort-^m  iisqiic  periluxit  H2  »Noii  dcrujiirus  t;inicii 
homis,  vel  jiislus  :  qiiooiain  quidciu  litjcrum  erai  ct 
l'u<;tmO'Jiiu)  naiis  non  delinqiiere,  cl  Dcus  oun  cessa- 
Ij.it  quotidle  CDMimr.ncre  i  15  Ti:nc  Jivina  Iwnilas,  cl 
paterna  pieias  larga  inulliplieiier  prnvidclwt  :  cl 
ininio  qiiiilem  pcr  Juslos  Pairi.nrrji.is  :  ilciiide  pcr 
Moyseii ,  ct  Proplieias  U-i.  S.d  oinnc-s  hi  in  Adniii 
iiiorieliantur  415.  Iii  novissimis  iciiii  onlius,  nc  iii  lo- 
tiim  Diabiilus  irliimpliaret  (namlioc  illi  noiuen  cst, 
piistqiiam  iiomiiii  invidil)  116,  nt  nc  lio.nn  post  Ipm- 
piira  daninationis  iinflcta  cnntra  luisoi ico;.li,uu  Dci 
(liu  tcncrflur  in  poTia  ;  saliid  iii ,  i.ii.iin  &.il:j  mi.sera- 
li.iiift  mcrebaiiir,  acccpit  117.  beus  namque  paier 
ninnipolciis  Filiuni  suum  Jc^uin  Cliri&luni  Dciiin  nc 


Dciim,  ad  cujus  imagiiiem   f^ictns  Cst   liomo,   h.ibero  B  Doininuiii  iinstrum  iinsit,  per  qucni  cuneia  coiididc- 


nllitiiam  parlcm,  qii,e  iioii  audiai,  qu,i;  iion  videat, 
qii;e  iioii  omnia  operitur?  Uominis  eiiiiu  eKtcrior 
lorma  non  undique  videi,  nou  uiidiqne  »u>lil,  nnn 
iiiiiliqiic  poieiis  est  Deii»  aiiteni  lolus  lux  , 
Intus  oculus,  lutus  »uris,  t<iiu8  nianus  esl  pntentis- 
••iina  102.  Er<;o  menliunlur  Seripiiir.e  ?  Absii.  Sed 
esse  in  lioniine  qiiiilil;im  inl-Tius.  quod  Uomo  qxii- 
«lcm  ct  ipse  vocetur,  A;io-.intiis  Paiilus  nos  insiruii 
'licens  :  El  si  etlerior  nosler  Hinm  cornimpUnr , 
scrf  intnior  quoiidif  nmovatuT  (II  Cor.  iv,  16)  103. 
Ilie  cst  ad  irii:i>;inem  Dei  faflns  ;  quem  voOv  (  id  est 
inciitem)  v<Rainiig  .  ({iii  Dco  postii  simiUs  Case  tunc, 
qiiando  imiin^^sibili»  104  :  duiii  incoiiciissiis,  duin 
lieaius  nt  sanriH»,  ei  siiio  fme  («ine  (ine,  nsqiic  iii  li- 


r.il  ;  iic  lioc  quidein  siiic  iilo  ficri  p:i-siit.  ii8.  Nec  in- 
iiicii  qnisqMani  idoiicus  erat,  qui  Iioiiiinein  |ialiciitcr 
lolerarc  ^Foi/oss*;  legmdum  tU  lolleie,  de.  polcitnU 
scilictt  dcenioim  )  possct ,  aui  nojsct,  aiit  poiestatcs 
liujus  miiodl  cl  liainiii  teiicliniriiin  quisqfnin  poleral 
Miperarc,  aul  innrteiu  vinccrc,  iiire.ina  ifscrare,  vir- 
iiileni ,  et  poiesl;ileni  peccili  ci;iilicjie  pcniius,  et 
delcre,  iiisl  Filiiis  Dei,  ijiii  in  nicluia  lieniiins  pnrli- 
ceps  cum  Palre  fuerat ,  qui  el  sc  pos>ci  iii  boniine 
'elare,  et  homincm  cuin  Dco  miiiuni  viiioics  perli- 
ciTC,  ct  cxliibeifi  119  :  pcr  Ikh  c  (leletis  i")3tris  chi- 
i'ogr;i|'liis  peccatiinim  {Quiosi.  ii ,  ii)  mK  Dcutii  Pa- 
irom  p.icali,  ct  Dci  filii  facii  (I  Jo«'i.  iii ,  1)  possc- 
II  iis  accedere  120.  Miiliiur  i;;.iur  Dci  filins,  "t  lioiiii- 


iicio,  (mt,  si  i'i» ,  .sine  inlidclitatc,  rel  iii  lidi)  fticrit  C  "cin  l.ilcnlcr  iiilj'avit  (Luc.  i)  :  jNin  qiio  mcMicret 


<  oniprobatiis  105.  LiberiiiiMtue  .ubiiriuni,  et  capaceiii 
;iiiimiim  dedit  non  sine  lege  vivciuli  tOG,  \w  "Mgiius 
it  snlulus  a  lct'c,  3iiii>iaiird>:is  omnibus  xqiiarciur  : 
.iildita  coinniiitaiioiie  posl  It^em,  ut,  si  .scrv.ircl  le- 
l^ein,  iu  H'leriiil,ilcm  vciiirel;  si  non  servassM,  nior- 
l';in  sibi  parerrt,  amillcr.H  e«  salutcni  (Gm.  ii,  IC) 
l07.E«it  aiiti'MiliOiniiiisfacti  nomen  Adam  (Gtn  ii.lS). 
VI.  Scd  qnia  in  oinnibiis  animiiil.us  .''d  proerea- 
tioiiein  scxus  ulerqne  |iTO<^csserat  ((tt'».  i,  22  ei  uq.] : 
lioniini  quoqiie  provisum  est ,  ut  et  ipsi  propier 
jieneralloiiein  miilicr  p.vrarciur  {Gen,  i,  S7;  ii , 
20,  21  ,  et  stq.)  :  ct  fael;i  csl ,  sicul  Scripliiia  tes- 
i.iiiir  :  qu.'eqiic  llci:a{Gcit.  iii,  20 )  nonieii  accepit 
108  :  quam  A-^iix  legis  prcc-cripiiri  nec  aincrcede. 


qiieiuqimii  qiileral  omniniii  iloiiiiiii!:.;  sct  nc  Di.ilio- 
iiis  aj  lioiniiicm  ,  qui  Dco  nuxtus  ci.it,  tMicret  aqcc- 
ili  ru  :  ci  niiiius  proslraliis  Di^boai.s  ;<l.>  liumine  vidu- 
rctur,  si  sine  acccssu  ,  ct  ccruiiiiinc  •.ii:ri:fcior  121. 
I'".\  Yirgiiic  igilnr  Siiiritu  Duiniiii  i^^jicrv^^nieiite ,  et 
rirtwc  .idissimi  obvmbrwile  {Luc.  i,  oj),  sicuiiiliiiii 
liiiimnciii 'llirisli  Njlivit.is  cclcljr.na  e^i ,  el  oniiics 
liaiiscgit  ,i't;iU:S,  iil  oiiincs  !  ■n:  lijscejciil  Deiim  1^2  : 
li:cc  (imiiia  r-ve  iii  lejje  tl  iVnpl.ttis  anie  pia:iiicla, 
iil  rr„s  uiira  tvmnibns.  incrcdola  iion  Iterct  ^ublta- 
tiuDC  :  ct  prxicriii,  qnilnis  l'OC  insiiiceie  .iculis  no;i 
ci'iiiigit,  si  .-.perarcui  siiic  dubin  in  adveiiiii  cjiis,  qui 
pi',»'dif3haliir,  a  coii!  ^uio  posvcui  iclcrini'  iiioiitis  cva- 
(lere  125.  bic  igitnr  iii  fnis  v:sus  e.st  Dcust;i!iiiis  ac 


ncc  a  sijpplicio  separabai  109.  Sed  posiqnnm  uni    1) '-''is»  •''"'s  Dci,  quiiiiuni 


versa  Deus  pcr  Seimoiicm  suiim  (id  esl  Filinin)  per- 
Ircta  aiqiic  exoriiaia  vidissel;  oinnia  quaB  cnni  bo- 
iiiiiio  eraiit,  ipsius  iradidii  piitcstati  ((>ci..  I,  28).  Cui 
iiini  oninia  Iradila  videret  LiiciTer,  boniii'i  iniscran- 
•lus  iiividit  {Gcn.  w  ,  I,  eic.).  (Nam  est  et  ipsis  n(>ii 
pccc;ire  liberuin,  el  licilnin,  si  jusba  servaverim  ,  iii 
l'('.'ititudiiie  (j.Tmanere).  Dei  lcgem  cl  jii^-sa  p.r  iiiii' 
licicm  liansgredi  persu  isit  (Gt:a.  iii.l,  et  $e.q.)  : 
III  reus  boino  iihind.iiuriim  ficici  l»ei ,  et  io  senicn- 
liam  caderei  [Gcn.  ii,  17)  110.  Ejecius  cst  igiinr  in 
liunc  miiiiluiii  {Gencs.  iii ,  17  ei  le^.  )  :  nam  iii 
P.iradiso,  diiin  siiie  peccaio  fiiissei,  babitab;<l  {Gcn. 
III,  ^5)  111.  Scd  '|iiij  posi  tr.iiisgrcssioiiciii  homiii'-'s 


'i;iieni  iUuiii  Iniiiiaiiitas 
possct  aspicerc.  >aiii  qui  in  nionlc  iiiajesiatis,  ct  bo- 
iilialis  sii;r  spccicni  iribiiens  cxliibuit  .ijnisnjis,  ciim 
i;icicse.jus  splenililicarut  (,Ufl«/i.  svn,  1;  Luc.in,  29; 
II  retii  I,  17),  iit  virlus  solis  prnrcssissc  vidt-relur, 
vcsteiii  auleni  ila  gc;jiurcl,  ul  iiive  c;iudidii'r  vidcre- 
l;ii';  cl  taiuonjaiii  crnditi,  jaiii  dncti,  j;iiii  s;incli  cla- 
iii,it','iii  i:"ii  poiueriirit  Jcsu  bustincrc  discipuli,  ejus 
scilicet  qiii  uiiiversoriiui  hnmiiiuin  viiin  ac  peccnia 
.iilhuc  cur.inila  suscepiTat  (Joun.  i,  ti).  Qniii  «i  Deus 
t;iiiius  veiiisse!,  ut  claritaicm,  et  pntestateui  iminini- 
bus  oslendcrft?  Forsitan  omnis  creatura  invalida  ct 
c;isura  succumbcrei.  Sed  salvare  vencrat  (ilius  Dci 
l2l.  Iia  lniiuo  parto  corpiirc,  Dcus  iii  poieslale  {Jouii. 


739 


SANCn  1111. AUII  FPiSCOPi 


7tO 


I,'    »•>  )  dofebat  tii  nmgislor  (Jtan    ^iii,  ^5)    pf.r- A  (>'.-ii»,   mi^liu^que  elpgern  iil   .sapieiis  et  prxsiius. 


soaJebji  iit  fiaiti'  (.Ual(/t.  niviii ,  10),  <>n<' ieb<ii  m 
l)i»iis  H,.ti,i.  XIII,  15).  eli%clk«l  ul  pracscius  (Juon.  vi, 
II;  mi,  1f :  x»,  IC),  cuMbat  ul  inedi<us;J/a'/A  vni, 
10;  u,  rifj;  XI,  8,  elc),  lU  liiiuiajuis  ccmpariebnldr 
{llchriv.  IV,  1,1)  12,1.  Ei  jam  (loiMolisoiiiiiiliHSCt  toiii- 
l>le(i«,  qii:u  aul  lcx.  aul  Prophoi:»  |)ra-«lixer:iiii ,  ,iut 
i..ilus  homiiiis  1'xigrbat  {JoaH.  \\x,  28,  i!>  st  3U);  iu 
iiovis^iiiio  piT  iiiorieiu  liiiiului.s  iniinnr(ali>  niorielia- 
tur(/M.,  V.  31'),  126,  ut  sublula  iiiortulit.-)ie,  liomiiii- 
Ihis  iuiuiorl:ililal<:iii  doiiaret.  Suspcnsus  igiiur  li);iio 
(  tfnifA  xxvii ,  35),  |iiipiilo  Jo<i3ico  procliiionnie 
{Maith.  xxvii ,  S3),  apuJ  qnos  (:in(.i  inngnnli^i  porfe- 
ifrni,  iit  in  co  oinni->  liividi.i  DialKili  viiicere(ur  (fii- 
fjimvit  a  /19110  DeHi)  ,  in  (|uo  inviUus  lioininem  feiel- 


racuim  hoiiiineni  :oieriium  e&sii  qiiam  iion  essc  Q.uo<l 
si  n:.  liiii  iwilOi  iii"ii  ss%<',  \n  cotii|ioiiili<>  h<ibuerat,  an 
lcquam  feci^.stl  157.  Qnod  Kuicm  xteinu^t  sii  homo  , 
i|ui  ru  ex  corpuiu  et  anjina   Scnpiunt;  plurimi'>  iocis 
(locciit  iKis  :  sed  pauca  ad  rxemplum  ponBiii    Sald 
iiinu  rliiiiiat  dicens  (.Snp.  11,  'i)  -.  Deut  cunilidit  hitmt 
nem  ad  iiiimorliililiilem  138.  NeC  iiiinierito  iu  Gcnesi 
priihibetiir  piist  pecculmn  homn  ad  arborcm  viia^  ac- 
ccdcie.  iievivcredn  xlirnuni  (fi'<;i.  111,  !22)'iilii|iie  ii( 
iinmuriali«  |ierbeveraret  139.  Quis?  nisi  himio  ijui 
iiiiinoiialis  a  Dco  fncius  fiirnu ,  e(  immori.iliiateni 
corpus  iiuu  capicbal  140.  Sed  crcdo  hoc  iii'iverc 
lccioreiii ,  <)uo\i  boino  a  vii:i;  ligno  probibelnUur  ? 
bco.  igiiorniis  ei  in  buc  lioniiHi  fsse  pnivisnm  :  jam 


hiat ,  ad  niorlrm   V(>liint:i(c  pro|>erabat  {Jvan.  111 ,  B  cniiii  cr:\l  iii  transgrussioiie.  .Viito  er^'i  li.inc  mortem. 


M.  ete. ;  viii,  48,  elc. ,  xii,  31,  5?,  33.  54.  etc),  ruiii- 
riis  scilicet  oiortis  iiior* ;  uaiiriuc  leseraiis  itiforis.  t.i 
.spretis  conciilcaiisr|iic  oimiibus  liis,  i|ur  iii  peniicicm 
liiiminis  etsaluieui  apiid  iiiferos  tune  vRlebant,  omiics 
■IhsIos  ct  speianles  in  sc  illnminavii ,  ei  ad  sui>eruj 
ii-vocavit  :  oslcnileiis  Diabolo  e(  poteblntibus  huju;> 
imiiidi  et  harum  leiiebraniin  ,  nc<iaitiiim  corum  iion 
vaiuisse  :  i|isi)s  iiianere  in  pn-nix ,  lihcralo,  cui  invi- 
d<lt.iut .  honiitie  ((■i'<fi'.r  AaAe'  homiui)  127.  Trium- 
|>hau«  iititur  homu  ciim  i>eo,  ja^n  dcvicia  uiurle,  nnii 
niortalis  jaiii  nd  superos  evadeliat  I2K.  Sic  igiiur 
C.iiri-tus  Jcsiik  Doiiiiiiiis  nOiiiT  palich.itur,  lU  sui^e- 
rci ;  surgi;bai ,  <]ui.i  jam  fueral  pa&sus.  Iloc  scilicet 
diiccns .  qiiia  cuni  l)c<i  quisqiiis  se  ciin|Hnx<-i  it ,  mori 


i]ux-  a  Dco  pro  rouie<!io  h<>iulnilius  »ltribu<.a  esi,  c( 
<|ii.i  per  '•('p.iraiiniieui  cnrpoiis  et  aiiiinai  |i(  rinis  c( 
cviilsiii  pcccaii,  si  ad  arliorcin  vit.v  nr.cc$si$se(;  qiiia 
nr^ccsse  fucra(  cnnimuiiicatiou<>  vi(x  fieri  irternuiii , 
iii  immortali  homiiie  necesse  era(  perpe(uuni  pcrraa- 
ucie  peccaium  lil.  Ergo  e(  hoc  cnnsulte  ((«rtiUii; 
consiiKo),  c(  utiliier  Itomini  prcvisuni  es( .  ut  ainpu  ■ 
(aio  in(erventii  lcmporari:ic  dissolutinnis  vcr.i  fac(urii 
Dci,  exclusomali)  excite(ur  in  viiam  112.  Lrgu  sem- 
pur  homolJ3.  Scd  cur  moriuiuriuhocuiundo?  Supc- 
rius  comprch^^iisa  est  ratio  :  iion  iiilerirc  lioniinem  , 
sed  setiaMii  114  :  Ncc  assiimerc  matcrias  lioiuineiii. 
cx  quibiis  corpus  es(  rabricaium  :  sed  ad  resurrccdo. 
liis  diem  judicium  rcscrvan  145.  Fas  enim  noii  es* , 


viileri  potcst,  noii  p«t>;st   iatrrire  129.  Parum  tameu  C  ut  aiiquid  dcsil  Dcn  judicauli.  ciim  ceriuni  sit  D<- 


vi'lebalur  ad  sup|ilirium  iiiiiiiicoriim  i.vcluiii ,  ^^i  cx  ■ 
tiiictii  iiiimico  viiam  houiiiii  dedisset.  ei  iiiin  adderui 
cl;iriialcm.  Et  ui  Diabnln,  it  'iigcli* cjiis  pcena  major 
nccedcrci,  ciiiii  iriiiiiipli»  hiiiiiiiiciu,  qiii  cariirm  ba- 
bchat  j:iiu  niin  ui;:riti;i.im  ,  iii  <o;lum  ang,:!:*  (•(  |o- 
tcstaiilius  saticlis  mnuuraturiis  nvexi^  (-lci.  i,  W;  /'s. 
xivi,  6),  Deo  Pairi  libcratiim  hoiiiiiidir.  offcroiis  iiiu- 
uus  130.  Mox  pro  se  .ic;iriiim  dimiMt  Sitii>tiini  Siiii- 
ctuni  {Acl.  II,  1,  eic),  qiicni  disciimlis  proxiinus  pas- 
siiiii  piomiserat  (/«i/;i.  xiv.  Itief  17),  »l  boiuiiiibiij 
credeutilms  et  auxili'j  essei ,  et  saiiciilic:iti.>iii  151. 
llic  ordo  est  crcdiiiiialis  iitisir.c  dc  Cbristo  1.>J. 

Vll.  Sed   (|iiia   jam   mcnlioiieci    fcciuiw  Spiritiis 
S.cicti,  diccmub  credaiulum  esse  iii  Si.inium  S.iii- 


jiiili'  ium  )i(>sl  iliiem  liujus  :tvi  ilestinaluin  H6.  Naiii 
hoc  qiioiioe  iii^iiiuaiidum  es( :  et  expingi  ncce.-^se  es( 
tolum  liomiiicm  :  quoiiiam  omncs  aul  iii  viriuie  iiive- 
iiieiiiiir  es.sc,  au>  in  crimine.  El  bov  conipeiit,  a(  rc 
miint'iciilur  qui  licnc  gesserun(  sccuiiduro  viihiiua- 
(cm  ejiis,  cimaii  :eiciuis  suppliciii  des(iueniur,  UikI:: 
iinsappeiainuspr.i'ccpta  legi(ima,  c(  viteiniissiiTeisa, 
II!  nlisequentcs  pr.Tmia  cniisci|iiamur  IM. 

l\.  Ndiic  ergo  1 18  de  persona  lractcroii.<t  lo  per- 
f.oiia  (Jiio  sunt  nbiinenJi»  :  Pauper  ct  Diies.  El  ilivi- 
tibiis  qiiideiii  hiijiis  scculi  pr.vcipiciiiliiiii  cs(  (I  Tf 
iiiol.  VI.  17)  :  iV<^H  «(qiii  xnpcir:  iiec  tperart  iii  i» 
ccrto  (iivilicriitN  i<iarmN,  tetl  i'i  Deo  vivo,  qui  pricna: 
lobit  c>bwul(iiiter  omMn  nd  [rurliim  boiii  operit  :  divi' 


ctuiii ,  (icr  quem  univcrici,  qu;e  poMiiiodum  lierciil,  *'  ift  enti,  ted  in  bonii  liichi  coiiimaHieotorts  '111  \llie- 


c(  inspirar(( ,  e(  sauctificaret,  si!.«  siil'Stau(i;c  [(or- 

latse  aiidcndim  coo^muiiiciitloiii') Ii3.  Tamcn... 

Iiei  uHHm  Miii',  1'iii'r,  «1  tiiins ,  ei  Sjiir-tut  Jinin  (c.i 
134.  Deiiiilc  eredrnd'im,  iinum  es-c  l)-ap(i<mum.  quo 
homiiies  purilir;ili,  et  Dei  (ilii  facli  in  lule  c.iiisigncii- 
(ur;  iiiio  iinivcr.s  1  vel  naiivititis.  vel  crroris  velcrls 
honiiiiis  dcliela  pirgareniui  In  quv  lon  eorfMritde- 
poimnliir  so-.des :  sed  conicieiilite  purt  mterrogiUio  eit 
bniiii  in  Dcmn  de  reiurreelion»  ittu  Ckritti  (I  Ptlri 
III,  '21)  1^>5. 

Vm.  r<ist  Imc  01  do  cxi(;i(  crcderc  rcsnrreclioiuiii 
iiiortuoiimi  iii  r;i(lom  ciirno  1"('.  Coii»iat  ciiiiu,  i"'i 
l.ii  t-y  aliiid  tii'  'le  .  quud  e'  iapi' 'is  ct  pnscios  mi 


.-•(iKri«nr<"  «ifri  iioiiuiii  iii  )u(iii«iii  :  ni  ajiprehcidan' . 
qiiain  bona  esl  viti.  Dciiiile  M'ire  ileliciit  nnn  idco  ac- 
ecpias  esse,  ct  hab''iid.is  diviii.-ts  ,  ii(  bis  »olis  lieat>- 
(iidinem  se  haberc  coiilldaiil ,  ul  oiate  utintur  lllis. 
F.i  iie  dcspiciaiii  paiipcrcs,  ncve  minislerium  niali- 
ti.p,  Mit  iiislrumcntum  divitiiis  libidiiii»  coinpuleut, 
:iiil  propter  se  silii  irailiias,  ,iiu  ge  nuiiqiiuni  illai 
amissuios  exisiimcDl.  Postrrmo  sriant,  ic  dispemn- 
i(>res  gratix  Dei  coiisiitiiios  a  Dco ;  ut  rl  iii  dislribu- 
lioiie  volmitas  recta  eoruni,  \rl  pravn  uoM.iiur  lit* 
iil  sjiiiiit  ma^is  sibi  accessis^c  per  abuiidanli.im,  nisi 
sspioiites  fucrint,  tcirtameuU  potiura.  Discaiil  «lu- 
miu  llvii.a*   s.;d  ad  touipariii^inrm  immor;»liuiiv 


VII  UrrSTOLA   SEU   Ll'JhLLl)S,  71? 

di^tribii.int  farnltaies,  ut  liint  &iir'iics  Deo  1!)0  :  Ml-  A  ineiiiis  inrringitiir,  »iiii)$  corporis  oiier^aiiir.  At  m 


.'erlconlcs  r  iioii  iiroftliii  ac  pertiiiorcs  rei  «iAm  iiicp: 
jiiiliceuiur.  Ct  fidoiiter  iiuidein  hxc  ag.nnt,  n  cii|ii 
liitariiiae.  Ail  eniin  Paulns  Apostolus  (II  Covhit.  ij, 
7)  :  IlUarem  (tatorem  diliyil  Den*.  Non  cxistirreiil 
liiiiri  posse,  qund  in  usus  panperuni  coiiicin;ilatiof>o 
iirxceptoriini  Dei  151  dependilur  1&2.  Cum  et  ab 
ipso  :«cccp<x  aint,  et  i)ecess:irire  :  ct  eas  utilittr  iri- 
ntsitrare,  et  augere  coiiTuerit.  llnde  eniiu  teinpoiulta 
dccsse  pti$sunt,  cuni  propter  ipsa  ,  si  iKiie  erog^i- 
tur  xlerna  promisso  sint,  et  parata?  Teritas  lo<|ui- 
tiir,  qiii  esl  Chiisliis,  dicciis  {Mnilli.  \\x,  25»;  Hurci 
X,  i9)  :  Qui  dimUerit  propter  iiie  domum,  aul  villnm, 
aut  pareaUi,  aut  reliqua  :  crnHiplum  accijUi?(  in  isto 
mvcuto ;  in  (uturo  auunt  vitMiu  ceternum.  Et  si  boc.<|ui- 


p9ii|>crlJtc  noii  l.iscir:i  ronwvi»,  non  liirpe^  potii- 
tiones  :  omnia  sobria.  omnln  rigiita,  omnia  linMiilia  : 
poii  ;ihjecla ,  quoniiin)  eoiiscicntia  pura ,  el  virtulc 
suiii  plena.  Plon  estabiiiid.iiis  eilranris  ficulinlibns : 
csl  justus.  Noii  facile  nj  diviiias  aninii,  id  estvirln- 
tes  hnjus  miindi ,  dives  acccdit.  Qui  dicit  etiiin 
{Mallh.  ii\,  il),  difpcitiut  ditiler.t  introirtin  revHum 
citlorum,  ulique  intclligit  paupcrcni  fnciliiis.  N>;  se 
ob  paiip(>rlaii'in  alieiiunt  csse  a  cUim  flei  eiii'<timet, 
Propbela  tesiutur dicens  (Prov.  xiii.  2:  ei  eiprei$iti$ 
Sap.  VI,  8)  :■  Et  pauperem,  ei  dltilem  fjo  feci :  et  pio 
omiiibus  cequalit  cura  ett  milii.  Non  e%t  {.icior.  x,  31 ; 
I  Petr.  xvii)  enim  Deus  per«o»en«in  eeceptor  ib9  tieit: 
pro  illo  sc  curain  gercre  160  profitctur  lanlum,  (|iii 


d:>m  leinpori  persecuiionis  adseribiinl,  igo  t^imen  sic  B  sx-culi  divitiis  pollct,  scd  pru  oinnibus,  ei  pro  pnn|»e- 


.iiidio  Doiniiium  iioiitruin  luone.item,  quod  pioptcr 
se  quolibei  temporc  ad  quodcumque  opus  saiKitiiiu 
fuerii  pr3>ce^ium  cjus  iinplcium,  non  dcfutbruin  pr4>- 
niiiim  deslinatum.  Non  slmiis  sollicili.  Curai:)  gcnt 
tiro  nnbis  Deiis.  ClitmalPropliela  dicciis  (Proi;.  iivii, 
S,  ctcxprewu  Siip.  vi,  8)  ;  F.t  pnuperem,  et  diti- 
lcm  ego  fcci.  Et  pro  omnibui  aqunlit  eiiya  etl  mibi. 
Ciiram  geril  Dcus  :  el  quisqn^im  ineluit,  ne  nrinii:ilur 
p.iiiiinonium?  Unde  Oco  jubenlc  erogaiup.  Tiiuca- 
mus  inagis,  nc,  si  irepidi,  et  sieriles,  ei  inlidelej 
fueriinus  in  bonis  operibus ,  cgeni  atque  inopus  ju- 
dicemur.  Tiineamus  poiius  impleri  irisiiii^  ,  quia  ci 
(le  biijusniodi  divitibus  iii  Ev.mgclio  in  unius  iicct 
pcrsona,  ad  complexiim  tamen  rcti;!ildicens(Jla(/A 


rihiis  curani  susliiiet :  rcniunerainius  qiicm  invenit  ant 
iii  diviiiis  huinileni,  aui  in  |iniipertatc  palleniem.  His- 
iributio  Tcluti  toiiuscnrpoiis  liuiii:tm,  ct  rainisterium 
quxrliur  «ingiiluriiin.  Considerrt,  lioiinnis  (orpui 
etwwntiu  quidein  corpu»,  tcd  plurima  mttnira.  Wttm- 
<;i(i<f  oiuQJa  tunt  oculut,  aut  jiet.  eut  rttiqua  membri, 
(I  Cor.  XII,  14)?  Sed.  siculi  ait  P:iulus  doctor  gentium 
in  fide  et  veiitate  (ITiniot.  ii,  7)  .  Qiiir  inferiorn  sunt 
intmbra,  majorem  hii  iribuimut  honcrem  (I  Cor.  in, 
93).  El  qiicmadmodum  virtiis  sinpiilDrum  menibro- 
ruui  iii  buo  ordiiie  alquc  riflirio  drninnslrMur,  ila  iii 
totiiis  g^-iicris  buinani  rorjioiC  veliili  incinbra  V^n- 
pertas  el  |ii\iii:u  collocanliir;  ul  Pauperis  |>atictit::i, 
elDivitisbumaiiilasDei  cxainine  comprobctur.  Exsiil- 


M\  ,  22)  :  Abiit  autem  ,  cvm  uudiiset,  coniristaius  :  C  lare  debct  pauper,  ei  Dco  gratias  .igere  :  quia  tiiuliis 


qnifi  fiiit  li-ibens  possessiones  inullai.  Nun  tiitirai,  »ie 
ilifficite  iiKjrediatiir  regna  casloiuin  (Ibid.,  v.  23  ei  24) 
lio.  Sil  imo  liumilt^  :  sit  largiis ,  ul  Ixjatior  ex  lioc 
jwdicelur  :  si  nec  in  isto  t;i;cu!o,  nec  in  fuimy  sen- 
i!.it  egesialcm  i'6i.  Dei  pauperi ,  «t  Deiim  fosncie- 
lur  :  Deum  coniputct  d.biioiem  {Provtrb.  \ix,  17) 
i'xi.  Scial  prarposiiain  tssc  miscricordimn  aucritiriit 
l'M.  Gloriuin  cunsecuiurus  el  rcquiem ,  si  de  bis 
diviiiis,  in  quihus  alii  et  corrupli  ,  el  j>erdiii  judi- 
caiiiur;  i-te  frucius  jiisiili:e  .ic  niisericordia;  acfipi;it 
coronam.  iS7. 

X.  Paupcr  vero  ita  consnlandus  est ,  iit  sciat  iii 
p;;upcrl;ilc  ciins'dftranda  magis  i-ibi  bon.i.  Ft  priino 
IMideiii  qiiod  a  Deo  sit  illi  uiiiiicr  provisiini  :    prx- 


palrimonii  nexibus  liberatus  est.  In  die  probaiiunis 
iion  gravatur  cunipcdlbus  fncullalum;  ricilios  lllicr 
scqiiitur  discipiilus  Domiiium  niillis  nexibus  implica- 
tus.  Noii  dcfit  etiam  ab  ipso,  in  i|ii:iiitum  pmest,  mi- 
scriciTilia  jii<ila  in  cgcnos  [Tob.  iv,  8),  qoia  Sieiit  di- 
ves  libcinlilatc,  iia  pauper  jnsius  eflicitur  de  frdgali- 
tate,  <i  iiiferioribus,  et  iion  hal>ei  libus  erogarit.  Non 
vcre.itur,  iie  ipse  defici^t,  rum  in  nsn  «incl»  »dini- 
nistiailouis  h^ibeat  pri>iiipiisMiii:i<>i  voluiit:iiem  :  niliil 
dccrit ;  per  Proidreiam  Sciriins  corrOlior:t  (/'r«e. 
s,  rj)  :  Non  o.'i.idil  Deti*  jvM  imimum  fame.  El  Do- 
raiiiiis  iii  Evangelio  (Mattk.  vi .  35)  :  Qweriie  ptimo 
regniim  Dei ,  et  hac  omitia  appomnlur  vobis.  Non  rn- 
piat  divcs  in  hoc  ««c»ilo  fleri ,  nc  mala  pliirima  sibi 


Hiiim  Deumiiilirmiiaiemejusconsiderassc,  ei  (ii- ^  a<qui'-ai.  «Jicci.te  et  mmiente  glorioso  Pa.ilo  {lli- 


inassc,  quod  diviiiaruin  s.ircin;uii  e!  snllii  iti)diii';ii» 
iene  noii  p.issel.  Ueiiidc  scntial,  (juaiilas  tciit;!lio- 
iies,  et  qnaiiia  pcricula  transierii  noniinc  p:iiipeiia- 
lis  158.  Sed  afflucnlij  deest,  qn.x  freqnenter  toii- 
ir.iria  est :  ad  aniini  taineii  diviiias  qnaulocius  sine 
impedimeiito  iii  paupcriaie  transitur.  Corte  q«:ilibu* 
nialis  caruit ,  considcret.  Caret  iniidia  ,  aemulatione, 
iiisidiis,  dolo,  superbia,  conlentione,  et  uis  qux  bo- 
iuiui  iu  sxciilo  diviti:c  soleni  conQare ;  fluxu  eiiim 
scruni ,  et  uberlate  copiaruni  animus  solvituc,  vigor 


inolh.  v),  8) :  Uabenlei  igitur  victum,  el  vesiiitim  :  liis 
euiiteiiii  fimii».  Qui  aiilem  volvnt  diviifs  /fcrj ,  iucidunl 
iu  tciilaiionein,  el  muidpulam,  et  i!ei,ider!a  multa  :  <;«« 
inerguiii  Iwmines  iii  perditionem  1  I.  Imo  si  vera  fide, 
ei  propier  s;iluiein  credere  optjvit,  ceelesfes  sibi  di- 
vitias  coopiet,  ct  comparoi  (a),  quis  niiostiuisqne 
jusiiii*,  el  mlsericordix' ,  ct  rcliquis  bonis  sclibus 
comparai.  ei  assuinit.  TeiiiporalibuS  jcierna  sunt 
prjoponenda  ,  caducis  stabilia,  «oHicilis  secBriora, 
pariculOsis   llbera,   inbonorilicls  clariora.   Ili?  nio- 


(fl)  Forta=be  rcspicil  ad  vcrs.  6  cap.  xuii  Isai.  :  DiviUit  iidutis  sapieniia  el  uienila  ■  ii 
kcsnuriis  ejiis. 


imor  Omiin  i\si'  ai 


743 


b.VNCTI  HILARII  l^PISCOIM 


74« 


iiidi   cl  Oivcs  tcmpcrelur,  ci  Paupcr  siilileveiur  A  e'  saccrdotibus ,   voruni  ctiani   omiiilius    Iraiiilms 

(I  Pein  II,  15)  167.  Kci|Ur  sc  ulli  pfx\\ootre  «iii> 
coniemplaiioiie  &cxiiii  (IPi>(riiii,7)  {(>8-  qiiouiain  et 
cum  nrania  legilimt  perrfciirii ,  iii  viriim  (onsummn- 
biUir  pprfeciiiin  [F.plifs.  iv,  13).  Iiiio  appctal  vinucm 
cniiscculiiram  gliiriam  .  scxus  iiillrniilate  non  rclar- 
tliia,  faiKtiUc  et  ^iriiite  ;iiiiuii,  ei  omni  roii- 
lliicnih  et  pas&ionc  lievola  \iris  justissiinis  cox- 
qiictur. 

XII.  iam  xi.iinm  scrmo  bubcatur  in  manihiis  {(<'). 
El  |>rinio  quidciii  .irbitrnr  iiiruilinni  dilTcreiidaiii  iii 
doclrina,  <|iiia  velqiialiiaic  lemporis,  vcl  z.-;aiis,  vcr- 
liiira  dnctoris  noii  poiriit  subsiincre  170.  Ei  quibiib 
omiiiluis  ;ri:^tis  dero<  tu  iu  ni:)lili.iin,  ct  iiiuuccntiam 
n^itiir.ileiB  daii  pni*cepia  m  ii  pvssunt,  in  huruiu  ad- 


10«. 

XI.  Nunc  jjoi  de  scxu  luquamur.  Soitis  illc  rst 
mascubis.  et  fcmina;  id  cst  vir,  el  niulicr.  Et  vir 
qiiitlem  pnsl  ea,  qii.T  supra  comprcliei<iliiniis,  nd  iu- 
stituiioncm  vii,-e  niclinrii  etiain  illud  dcliet  ciini 
oiiiiiiliiisriisiodire,  ut  Vxorem  iuttmdi!i(jai,  sirulf.liii- 
siiii  ditcxii  F.ccle$iam  {Eplie$.  v,  45)  -.  ut  oiiinia  ge- 
rcre  (iiio  aninio  {Cojfix  ms.  /i(j6f( .  ut  oniiii  gencri 
unianiiuo )  conrordps  riio  pnssiiil  Deum  dc  omnibii$ 
lityrtcari,  letanlesmanut  puriis  sine  ira  el  disceptalionc 
{ I  Tmioih.  II ,  8 )  :  ted  onini:i  fianl  ad  xiliQcationeni 
Deifiraui.  Deinde  coujunctionis  vinculiim  pudica  ,  ct 
coinmHiti  casiime  gerere ;  el  :unc  ronveuire,  quando 
vet  geiierattnnis  est  coiitemplaiio,  aiil  oratinnis  non 


levocat  lempiis  (I  Cor.  mi,  5).  Or:iliiinera  anlcm  il-  B  monitionem  parentes  siiiii  coiisiiingeiKti  :  qu;imquain 

laui  eompuio.  qux'  nmiii  s.icrainenlorum  ininisterio, 

01  rominunicaiionc  celeliratur  163.  Cxtenini  est  de- 

precalio,  el  adorntio,  cxnmologcsis,  ct  intcrpcllaiio 

(I  Timoih.  II,  l),  ei  vuium,  qnx  oinnia  sua  li.nbenl 

teiiipora  164.  ViniJit  t^tor  decel  inleclo  aipiie  orare 

(I  Corinih.  \\,  -i  «;(  7)  :  non  comanim  (lh':d.,  v.  11) 

Iiicessum  cssc  simplicem,  non  j.ictalum,  aiit  fnratum ; 

ut  non  solum  vethi»  credidisse ,  scd  rl  CTtcris  spe- 

cicm  viUx  su*  praisiei.  Yiro  cnim  omni  conipeiii  s.i- 

rerdoiare  Deo  (I  Timoih.  ii,  8).  Et  ila  drlut  lam  in 

catecliismo  { id  eti  io  insiruciione},  qiiair,  et'am   in 

laica  vila  convcr-aiio:!!:'!»  sii.im  mundissimani  eilii- 

bere,  ul  ei  si  !.'nipor  ■  llia  legitur  in  ms  codice)  niii- 

iicre  aiqiie  ofOcii-)  iarerdolali  uon  fiiugilur,  vitae  la- 


accedente  ael.ite  Ecclcsi.-inon  ileriii,  ncc  cessabilad- 
nioiiendo.  Pnrns  aiiloin  illud  iisiniiandum  primo  ,  u( 
nullo  aiidicndi  dcsint  tcirpore,  qnia  iiec  senicl  pos- 
sunlomnia  pord"Cori.  IViiide  ol  innoceniiaiu  siiiipli- 
citati  conjiing.Tiii,  ue  puciuiam  iii  malilia'  porsovera- 
tioiie  routiiKiinl.  CiisliKlicnduiu,  ei  obscrvaiKlDiu,  iie 
in  c.vieris  xiniibuscoriimpiiiiur  171.  N.iUirali  boni- 
tiiti  fidei  qiioiiue  Iximim  ,  ct  deilicum  niunus  adjuii- 
gaiit,  ut  sompcr  boni ,  srmjn-r  i..iiirli ,  ficmpcr  iiiiio- 
cenios.  sempiT  Dei  opus,  oi  nnn  naiur.e,  tradiiioiu' 
ciediililaif';  por-ovo.rnt  Cou=iderjndu;ii  illis  172,  iil 
<  :isii  vcl  piiiliri  porniaiici.:!,  froiji^onti'!?  iidtcclcsi.iiii 
voniie  dclH'io,  qiiia  fro.|i;i' itias  siinl  lonliruiaiidi 
173,  rrcijiieuiiits  <  oinmonciidi .  quliius  ainiiic  prop- 


inon  siraililudirc  s:icerdotio  coapqiietur.  Ai  vero  mii-  C  l^r  xiaiem  minus  si.iiiili^m  png.a  dalwli  rulura  'it 


lier  di.sMi  ot>sf<iui  viro  suo  {Ephet.  v,  £2),  <;/iam  illum 
donrinnm  tocms  (S  Pe'r.  iii,  C) :  o'  iptideni  uiiiiies  vi- 
riii,  icTcrcatur;  suo  lameii  sorvial  :  Qiwiium  or.init 
muliiTit  Ciiput  tir  (Ephet.  v,  -24).  Sr.iai  f-t  h:oo  oajio 
viverc  cum  viro  suo  (Ti/.  ii,  5)  :  qinid  d  ille  modis 
omuibiis  farial  :  ita  ut  nullam  aliain,  pr.-olor  uxurem, 
noverit  (l  Coriat.  \n,  1,  5,  eic).  INossc  ciitiu  debol 
icmpora  cmivcniionis,  ct  ah.Mincie  a  coiijiinciione, 
ciim  icmpus  esl  orailonis  105,  vol  riim  mulicr  paii- 
lur,  vclcum  past  parliim  irtra  toippora  piirgaiR^uis 
sc  essc  cogi:overii.  Non  onimaJ  impt!ijidli:iin  matri- 
moniuiR  copulava  f)f:i.?,  std  t»  goncrj!':iiii  pra-liorot 
oteiequiuui.  i>iscal  filios  edixaro  pie  (l,7"imo(.  v, 
10     Si  ^/ioi  oi/arar;i)  ,  voreciiudaiu  esse ,  niMi  liti- 


gravinr  174.  Olisiiv.iiida  illm  oiii-iin  ciiiii  linu-re ,  cl 
aiiic  oniuia  ravi  niluni  a  f.iiiiii^.itioiio,  iju.i'  iniiium 
iilolat'ia'  liabct  :  et  uote>50  o  t  ulrnnii|uc  iiovcrii , 
ijui  sociilus  fiieiit  altcruui  17."i.  Er;;i>  •piomudo  cre- 
dcrc  iulclli::ilur  »1  dc^iis-^e  a  f-vtililus,  ■  i  ea  quxgcii- 
iili's  Joslj^iiiint,  reoolit*  S:i!io  oliscquoiiies  siot  n'iii 
.■'(.liim  p.-;!!  ui^bii»  (Coloss.  iii,20),sed  ct  omiiibiis 
a  l;Ue  in.ijoribiis  (l  Pitri  x.  N),  &i  timrn  eutuui  mo- 
uit.-i,  ct  ornti(>  niliil  Irgilii.ii  ^ifftr-i  iuipodimenli. 
Deum  se  Kiiupulcnt  li:ib(:i''  r..trrni  (MaAk.  \t,  9)  : 
illins  speraro  debenl  liaTodiiaiem  {li>id.  ct  rert  Itl, 
.•Iffor. ,  t\.  32:  Hom.  viii,  17;  Cih's.  ili,  H) .  qua- 
iiou  in  teuiporaMius  cniisiai,  sod  in  .-clCruis.  Qiiiii 
rtiam  si  l)eus  iXi'.  utilo  o<sc  pr;o\iilorii ,  ciani  leiii- 


giiM>(uii,  iion  viu.iioutaiii  (Tit.  i,  7;  Colots.  iii,  18;  £)  poi:ilia  praKilaWt ;  maxiiiio  ciim  vvlcni   iMiiiiiiqunii- 


£/i/io».  v,  ii;  I  Pcir.  iii,  I),  non  supcrbam  viio 
(Oen.  ni,  16  .  et  Tu.  ii.  3,  4,  f,  -.  Subdilns  viris  ;  .( 
I  Timoi.  11,  li  ,  nrifiK;  domitmri  in  tirum),  lauict^>i 
p.Mrlmoiiio  major  vido^ur  IGG  :  scd  et  incossu  pii- 
dicam,  uon  fuc.ua  foruia  firocodcre  (I  Timp(.  ii ,  ') 
c(  10.  I  Pcir.  III,  3)  .  aiit  circiiiiid;iiam  jiuro , 
aui  vosie  prerii>,.-a  :  iiiui  ^iiidcrc  capilliiriinv  iiion- 
spaiiunibus.  Sed  iit  dccoi  loeiuinas  (:iiri>tiaiias  piu- 
niiticntes  casiiuteiu  iion  lautuin  vcrbis  ,  scd  pri  lio- 
iiaiii  cfxiversaiionom  (I  Pct.  ii ,  M;  iii,  1,  i) 
Scial  sc  taoiTO  drbrro  io  Eoolrsi.i ;  loqui  eiiini  illi> 
uoii  esicuiigrutim  (1  Timo(.  n  ,  1 1  r:  t*:! ;  <(  I  ('orini/i. 
\i\,  34).  Dcborc  ob:>oqui  iioii  laiiuiiii  iii.ijoribus  lulii. 


qiic  a'icriia  seeiari  :  Filio  oju»,  p.  inluo  n  siro,  <li- 
criile  (Mnllh.,  vi,  33)  :  riiniimi  i/K«ni;  rrji/iim  Dei. 
<(  htrc  omiiia  appomniur  vobi'.  Dniie  nulli  dul>iiiin 
fiii-o,  his  copiain  ncccs^^ari.-iruui  lonuu  in  teriis  iioii 
ilifiiliiram,  qulbiis  cu-lcslia  pr;c,iarjiiiur  (tbid  ct 
fcit.  S4).  Ergoquia  a  Dco  ha'c  speramU  suiu,  iiulli 
i.ljsoqiiobifiiiu  iiiio  omnitiiis  i'bsoqiienJuiii ,  qiiia 
noiis  Mill  .  iion  qiiia  ab  ip^o  icuipirarie  sp<^rari  do- 
\''A  alipii.I  pr.oii.ii  :  sod  qiii.i  r>ci  olijm  lU  bi\  logi- 
liiiia  coaipIercconiciHtiiiiiis  (l  roiii  ii,  CS).  Pokireuio 
gratiilandiim  liis  in  prinio  ovoidio  lilK'ri  irbiirii  si 
ud  Uouiu  jccessoriiik.  oiunom  Ktalem  snaiu  boiio 
liilol  ouni|>arantC}  .  quud  iioii  ooiisuiumaia  .oijio  iii 


745 


LMSSOLA  Slil.  LIBF.LLl«>. 


746 

crrorf.,  iil  cssoiU  pOjtinii<liini  (j'iocl  ilulcroiii ;  sctl  i|uc)(l  \  .-igat.  Si  milrs  Cs»,  vcl  c((ici.ilis,  aul  «Jodcx  mx.  ha- 
adliuc  |iu<:ri  ci  iiuiQicnic^,  ail  l^ci  iki»  taiidim  vr- 
niam,  qiianiuiu  graiiaiii  accc^  issrni  ciHi?i;<|u>:ii.Uifi. 
XIII.  Jiivcne^  voro  lioc  sunt  atliuniiiNnli  inudo  ,  iil 
si  iix"res  hali>'iii,  doceaiilui  cvsli;  viveio  tiiiii  iixori- 
Ihis  suii.  .AliiMiiiiii  .seiaiil  scel'.r«luiii  cs^^e  < Miiiingerc 
(I  Corinlh.  vii,  i).  Lt  liocrtabii  e,\periui.  iilniu  ei  liu- 
ciiiiiei.ttim,  rciiiinliasbc  n:  verc  vii;o  |ir;i;iciiix>,  si 
|iiisi(|iiam  creiiidcrit,  iii  iiicliu.'>  vii;c  sii  jcliiiiiKiiln. 
Tuuc  ciiiut  de^iiiil  esse  ^culiiis,  el  c.>su  iuitiai  (.bi  i- 
sii''uiis,  sj  universa  lcgig  c^itid)  cu.siadiciis,  la^luin 
»c  cibibotii  cl  (ludicuiii  (I  CiT.  vn^).  Si  vera  iivn- 
les  niiu  iiaboi.l,  c<)ii»li'<iig(>idi  suiit,  ui  aiil  iiuheaiii, 
aat  oimiiiiu  se  ciiuliiiciiiil ,  ue  puleiit  sibi  eadciii  ii 
ecrc,  qitJ'  sgcb.mt  antca  (Culoss.  m.  h;  Eyk.  v,  j) 


bei,  aii)  Juilcx,  ul  inodereiur.  iSus(icusi,  ut  noi:  mur 
iiiuiet.  Url>:inui,  ui  iiou  ^ulidotus.  ci.  (iiciiiitgpccior 
sit,e(iMi  iii  iot>us  iuaiig  suuin  cxcicciit  i:'g<>iiiu4ii. 
NeKUliiil*»' .  ut   noii  pcj«rci.  Agricola  ,   ui.  aiiiion:«iii 
noii  cjptel.  Opilei,  ut  nun  illudiit,  aui  fallai  tit.S. 

\V.  l'!:>l  aiiii'»i  lidfS.  ut  defuiit  a|M>»iDluii  i\iutiis 
(Hebr.  Xi ,  1;,  Sultlnnfin  rcnini ,  qfiu  ru<nimt;s  ,  <( 
index  rervm,  ifuns  »on  ridemus.Cr<'ii<-\y.  ci  'idc  qm.^ 
dchut ,  (|iioil  Dcu.i  i  a  qu;c  pruiiii.sit,  poli  n;  t:>t  «t  ini- 
plcre,  et  sp-iii  sti.ini  iii  rmuiuin  lr;iii»li;rre  Ki  tiinc 
fide  jilen.j  jn.iriil  ad  ta,qiU'  |ironiis>a  suni,  iaciillnic 
pervoiiirc  (//.v.  m,;).  H*c  nol>ii  iiivisibili:t.unt«OGU 
luiipoiiit.  Ad  fi:iiic  i"grc«»i,ct  Dii<l>oli,  «1  pulcsiatuni 
biijus  niiiinli,  et  liartim  leuebr.irnm  iinivci'«.'<  dcsi^ri- 
Rcnniiti,i!>.sx;  sr  dclicut  viire  Diabulo,  iiuii  vcrbis,  scd  Q  uius  {Eph.  \i.  il,  cic.) :  Oco  cuiii  Jiiluciii  pruiiniaiims 


faciis.  A(liiioii<.'auliir,  cl  tciaol  iiilerdicla  cs>:c  fniui- 
catioiierii  et  «dullcriiiin.  Nuliani  lciiiinaiu  liceiecon- 
liogere,  evcepta  uxore,  et  ipsaiu  dcilicc  ccmtMratani 
17G.  llai|ueaul  illisdncciida  e-^t  iixor  (I  Corinih.j  vii, 
9,  Qui  ie  iion  coniintnl,  nu/>ajit)  ,  :iut  ainplecieuda 
coiittneiitia.  Sane  iie  icrrili  ridem  ditTui:iiii,  sciaut 
iiialuni  csiepropicr  iniiniiiiditiain  noii  crcdere  177  : 
dcleriusesso  iiiipiidicos,  |ii/Slqiiaiu  crcJiilciiiii,  iiivc- 
iiiri.  Coiisirlcrandnin  jiivciiiltiis,  iit  i:i  oniiiibus  lactis 
xt.itciu  auiin  siijiereiU,  aiiimo  ct  viriiito,  fortas  ;  ct 
apod  inlcjiiircni  lioniiB-iii  (II  Cor,  iv,  16)  jiivcnes; 
{i  Coritith.  xiv,  5o)  iiiter  sencs  Deo  judicc  collo- 
cr:niur  171$.  Gratulauduni  ciiam  qiiud  iioii  omni  xiaio 
loosuaimaij ,  »cd  in  ipso  xiaiinu  calore.  et  in  ipsa 


Ibli.  Ciedere  eiiiiit.  elsperuro  ncce.sse  est  quic  Dcus 
jiisbit,  cum  qu«  Diabului>iiiKincral,3lnH>gtniiti>.  I«t7. 
XVI.  Fidem  spes  sei|nitiir.  Itaque  de  ipsa  (oqua- 
luttr.  Esl  iijitur  «pcs  especlatlo  mntiu  onimum  fiUura- 
rujn,  qviu  in  fide  habeuius  :  per  i|iiani  baivaiiiur, 
Paulo  scribeiiie  apostolo  {/!<*«(.,  viii,  H) :  i>iie  aiim 
subati  jumns.  Spes  auipiii,(4u:e  vidcliir,  iioiiciiopc;;. 
Quod  auiein  vwlel,  quis  spcral  /  Si  juiviu  quod  iioii 
videmus,  spcranius.per  p;uii-.riiiaio  cxpoct  nno.s.  !la'c 
in  se  liabet  liiuoreiii  ;  luin  iilinii  dito, iiijiis  obhvisti, 
ct  quciii  for.is  dcliet  iniltcrf  (|iii.>;(|u)s  in  (idc  vini; 
sed  qui  uiiiis  dc  .'-piriiibiis,  (|uil>iis  rcploiiir  Jcsiis,  sic- 
ut  Isaias  ti's.iat.ir  (Isa.  xi,  I)  :  L.xicivirtja  dc  rudice 
Jesst,   et  flm   de  radice  ejnf  ascendet,  et  re^iuieicct 


adotcsccnii:i  flaijitionim  ««cftiri  Diabolo,  el  iiitmuudis  Q  super  eum  spiiiius  sapieiiiiic,  etuitellecius  ,  spiritiis. 


faelis  rentmiiavcrint :  ei  reuovaii  e;.hibeaiit  se  Dco 
puios  in  nialitii)  (Ibid  )  :  Iii  tciitnlionitnis  juvenes;  .in 
consjliis,  el  coxiiiitiniiibus  scivos 'oruvcs  !7i).  Et  bos 
cinnes  iiioiiendus  es^e  exisiiino,  m  oumibits  proplci' 
Deucn  obseqnantur  (I  Petr.  ii,  IS)  :  doiiiiiiu  sujiii 
bcne  r-^gcro.  disraiil  (l  Tim.  v  ,  4)  :  bi  lilios  Ijabciii. 
pie  Iraclciil  (/6(d.,  tier».  10;  Tit,  i\,  i),  el  iustKiaiil 
rebtis  deificis  :  iiiEC  enim  signa  Siinl  liJoi  uoslr;c,  si 
iiuu  solum  crcdidsriiDiis .  veruin  eli;iiii  aliis,  qiia; 
trcdideritr.iis,  (radideriwiis  ISO. 

XIV.  Milites  Chiisii  scianl  sc  in  pjce  dcbcre  essc 
solliciles,  et  iii  persp.eiitinne  fonisS'iiios.  Ila  uoiiicn 
miliii.T;  dtdissc,  ct  dotiaiiva  vcl  siij)ciid):i  sic  .«pcrare 
vita:  ;eteriiJe  \^l,  ut  pr.rter  qiioti<J:aiiii  pacis  cerln- 
iiiiiia,  qux  circa  Diaboluiii ,  cui  rcniiiii;:«viiiiiis,  gori- 
iniis,  prrse(UiIonioiiis  pugiiain  ct  pr;clia  coKitciiius 
184.  Non  corporis  supplicia  nii:tiiciid.>.  scii  (.'^iisidi;- 
raiida  inerita ,  vel  prouiiss.i.  C.iplivitas  potius  ci  bub 
hosic  scrvitus,  et  cxiliuin  catlestis  l'airi;c,  ci  Dci  Ju- 
dicium  etiam  insiiliaiio  iniiiiici,  ct  iiiors  xici na  ,  cl 
iKicrna  tormcnia  pertiinc.scoiidA  suul  183.  Cnnsidc- 
reiiiu«,  niis  oiinius  osi;  iiiori.i!cs,  ci  ncccsse  es^c  nos 
inori.  0»am  gloriosuin  ct  pr;eilicaii(luiii,  si  qiiod  ne- 
ressc  cst  pati,  cxpugoalur  iu  ^loria.  .\pi:(iidus  oinnis 
scrmoaddcsiriictioiiciii  id(>lairi,r,  cl  iiiiilyrii  coro- 
iiani  i.niidiind.im.  ul  cuinifarit;  ad  expiigii.iiidiini  lios- 
iciii,  ei  cjtis  jacula  rcpelleiida  railos  Clinsti  iHiioitus 
iiiccdat  181.  Is  qui  cvangelizat,  iiiierrogctur  quiJ 
Patrul.  X 


scientiie  el  pielali»,  et  repU-bii  illuin  ^iniilus  iinturi.i 
Domini :  Illuni  spiritmn ,  queiu  David  canil  di<  cns 
(/'.«(j/.  XTxui  ,  10)  ;  Timcte  Diminum,  Jusu  ejus. 
Uiide  et  bcaii  cfliciuiiiiir,  eodem  proiestaiite,  ct  di- 
cciite  (P.s.  cxi,  1)  ;  [ieaht^  virquiiimei  Dotniuwu.  II- 
lura  timoroin  dicil.qni  i;:i»lus  esl  .;l  pudicus.  ^«viimm 
1(1)10/  Domim  casiiis,  inqull  David  (Pfa/.  xvuj,  10), 
pcrmanti  iii  saculuvt  icccuti.  Ei-go  «iHplc»  e.sl  ciiiiin 
tiiiior,  el  unus  appcicr.dus  ci  aliu»  ti'gi'jiidus,  Kst 
ifiiur  limor.appoiciidus.  adiiuiuiiio.  cL  cusludia  re- 
rum  (iiiiiiiiini,  <iua6  crodinius  aui  speronius  tiiijca- 
mus  cuin>  Jiidiciuiii,  i|Uia  speramiis;  ci  jceiiiamus 
Domiiuini,  quia  forlem  iHum  Judicein  tredimus. 
XVII.  Scd  uunuiam  casliis  csl  Uuior  Dei ,  el  cst 
I)  ca^iliias  specii^s  contiiiCHli-e;  do.  conLiueniia  ci,  cjiis 
virliitibus  iiuuc  iractaiidum  cst.  Esi  a.iieun  cooimcii- 
tia  apihteiidrtrum  omuium  nrum .vuiiai um  rejrcoHtio. 
Malnrum  idco  addidi,  ne  JiidiccB  jDulcul ,  oiflinilio- 
ncm  istuui  comiiiiiiicm  eskc  io  rcbusbouis..  r;l  malis. 
Nam  qui  sc  a  bonis  reiiuet ,  noii  bciie  Cst  cor.iiite.-i? : 
scd  a  inalis ,  rccie.  Scd  in  omuibui  saiie  praccplis 
duplc;t  considcraiio,  et  doctrina  esse  delici.  Ci  lioc 
relineiiduiu  ct  obscrvanduiu  iu  cxieris  aibilrar,  ui, 
cumnnam  paiteni  tiaciavoris  .  roiiirariaiu  novt^.o  ; 
Ct  ila  icnim  ips.irura  iiislilulio  cxi^il ,  ut,  rniii  alic- 
rain  parieiii  leiiiicris  ,  alicraiii  iiecessc  csi  desoias 
183.  .Maloriim  sane  subslauliamab  initiu  iiulldiii  cs^c 

ciiiinji--rimus;  i|uippc   iiiobedieiiiia /hjIjt  boir.irn 

2i 


747  SANCTI  HILARH  EPISCOPI  748 

waluim  tsl  (Ecclesiastic,  ixiin  .  tS).  El  (]Ude  si  nus-  A  comprohari  ;  cum   ab  ipsis  prius  mentis  requiratur 


quam  compareiitur  sibi  :  boni  iiiiela  servalur  IftS. 

XVIII.  (loniiiieniia  igiiur  diicenda  esi  et  tenenda 
in  nulis  rebus.  In  bonis  nvidiUs  «xigenda  est  David 
pronuntiai  cl  doCi-i  dirins  (Psul.  cxi,  \  }  ■  RmIms 
vir,  (/ui  timet  DomiHum  •  in  mandWn  t-jnt  cupiet  ni- 
mis  liem  coiuinenlein  debere  fsso  m  malis,  el  ap- 
pelenli-m  bonoiiiiTi  ,  in  alio  pra>monel  psalmo,  sie 
dicens  (/S.i/  wxiii,  li  ;  Cofiline  linquam  luam 
a  malu,  cl  Utbiaimne  loqiianinivisiHiosa.  i'.uiui  n  malo, 
el  fac  bonum;  qucerc  parein  ,    d  conseqiun.i  eiini  190. 

\IX.  riacei  eiiam  de  roiniiienlibus  conlerrfi  191 
miilios  «iiiiii  video  jux|.i  ronjiiiiciionem  conjugnleon 
coniineii(i-b  lanluniinado  19''2  ,  ci  in  reliquis  conti- 
neiiiia;  pariihus   uiiinibiis  ,   geniilihus   esse  deterri- 


iniegriias  ,  qudmquam  nrc  in  corport;  oinnino  exa- 
miiiari  possini  INon  eniin  conscienli»-  lateLia^f  ho 
minibut  :(tire  aui  nudare  permissiiin  rsi ,  dicenie 
Sciiptuiu  (I  Reg.  xYi .  7)  ;  Homo  wdti  in  lacie,  Oeus 
ouiem  t/i  covd*  Dens  sulu^  iniinta  er  scnela  conspicit 
Sed  nianilesia  esl  \ox  Donmni  monenlis  (  Maiih,  vii, 
90)  :  .\  fructibus  eorum  coqnoscetis  cos.  Si  conside- 
relis,  qualis  eorum  ,ispiTiiis;  quain  iiirbnia  fronie, 
quam  invereeunda  respiriiii'i;  (luanlum  audacix  in 
vuliu  ,  quanlum  contlaniise  geruiK,  iiiipud<rus  lu 
qiirbiisd;4in  ciilni!,  ci  aireciaius  incessus  prote&sionfc 
ja('ianli;c  199.  F.l  :<d  hoc  hujusinoili  |Horessionis  vrl- 
iiti  devolio  proredil,  ui  propler  nomeii,  quod  solum 
poriani,  virginilaiis,  :ippeiibilcs  liant.  Inde  esl,  quod 


mos.  Si  ciiiiii  ronsiiloies .  quam  plunmi  iliorum  el  B  se  indicaiit ,  luni  se  celarc  dehueraul ,  IVo   exhi- 


iracundi  suiit ,  ci  ebiiosi ,  i-t  procaces,  et  superhi  , 
ei  es  forina  vciiiii  ooiiiinciili;c  n^aijis  intlali ,  per- 
cussores ,  uialtdiri  ,  tupidi ,  tuimtli,  mulium  s'bi 
pluceiitub,  ul  iiiaui.-.  jiiilices,  ill:iiii  ips.tni ,  quam  se 
proreriiiit  babure  VXi  coiitineiiliain,  romncmel  llam- 
mam  ,  el  iiiateiiiiiii  iua^is  criiiiiiinf/;  piihminislrasse 
ISi.  Cum  ulii(iii'  lia;*'  pr.csocanda  sinl ,  in  (jiiibus 
quoiidie  re|ireliciiiliin>ir  ,  el  tuiie  m:tgis  iu  aliis  oni- 
nihus  viliis  virlus  ciintinfiitia;  r^iinenOa  '  el  ad  con- 
suinniatiuncm  uon  conjiinclio  rei>puenri;i  ,  sed  pudi- 
liti.»  pr.Biioncud.i  est.  Nam  cuiii  apo.siolus  Paolos 
F.cclesi:is  j-omipoiioret  ,  noii  unifoimem  )iiaiid:ivit 
contiiienliam,  sed  in  quibus  .Tppelenda  ci  invenienda 
sil ,  sic  inonuit  diceii>     lit  »i7  ,   innuft  (I  Cor.  *n, 


beiiles  laniommodo  ohscqiitiiin  suum,  a  quo  rcmii- 
neraiuiiiem  pudicilia  sporal  200.  Ideo  jngress.x'  li- 
mina  domiis  Ueiad  oratiunes  inieiinrapile  initianiur. 
inlerprclanlus  Apostoluio  (cnhilieiitibus  cornipio- 
ribiissuis)  demulieribusniaritaiis,  iioiidevirgiiiibus 
siaiiiisse  :  ncscieiites  qund  iibique  inasculos  cujiis  - 
!ib«(  aaaiis  Viioi  nominat ;  omnes'feuiinas  MKlierit 
appulivtione  designat.  Scio  me  excessum  fecisse  a 
proposho  Iraclalu  continciiiis  ;  icd  iiecess.irie  :  nl 
demceps  omnes  homincs  cii.iuslihel  scxiis  plena  con- 
tinenlia  docti  scianl.  etquibus  se  absiiiieaiii,  et  qu.e 
debcaiit  cuslodire  aut  m  in  una  spcc.iu ,  qiiolilKt 
genere  continentix  rueni  obscrvator,  oec  ad  alias 
velii  monilus  accedcre,  noii  sc  jaciet  in  liuniero  e^e 


34),  j(?wc((i  corporc  ci   iptniu  •  denniens    non  t-jse  C  conlineniunn     ne  ei  ipsain  paneiii,  iii  qua  sihi  plau- 


continciiiein  ,  qui  non  utraqiie  parte  conlinenlissi- 
mus  iomprob'iilus  sil  195.  Mullos  vel  plurimos  sic 
flagrdre  cupidilalc...  sinnii  cxiliis  docet ,  ui  uni- 
versa  genera  pcrnanini  perpeii  velint ,  vel  quam- 
hbet  Ecclesi;e  senlenliam  suslinere  ,  qoam  a  fami- 
iiari  couvtriatioiic  disct-dere  :  nescienles  Oeum 
prjcsciunidixisse  dc  talibus  (Hattli.  v,  38)  :  Quicum- 
que  rcspexeiit  muiiei\'in  nd  concvjjiscendum  tom ,  jam 
t.tiBCluttu*  ett  lain  in  lordc  :,uo.  Noii  possiiiit  liujus- 
motli  cxctis^irc  rulpam  suain,  qiiod  iiun  ad  concu- 
piscenliam  ociilos  suos  porrexorin!  ,  qu:indo  ci  si- 
mul ,  el  sub  uno  cubttiil  lecio,  ;iiil  in  nno  dormiunl 
lecto  ;  IJtide  ei  repifhensi ,  spirilirililer  hoc  agere 
pronteiilur,  adjiceiites  pitraiitjis   noiiiin.i    al!etiiiuni 


debPl ,  obslinaiinnc  viilcaliir  aniitlere.  Ergo  qiii  »J 
continenliain  docciiir.  cl  viiU  ;iccedtTe,  i.oii  iii  ror- 
pore  ,  aiit  iii  una  parie  corporis  lantiiiuiuodo  (iehcl 
conlinentiam  quvrcre,  .icd  in  loto  aiiinti  nioiii,  con. 
tinenlix  debei  ohservahones  agnosrcrc.  N;im  qui 
iracundiam  retinei,  is  magis  cst  (nniinciis,  qiiuni 
qui  linguam  a  convirio,  a  maledicio  ,  a  detractiune, 
a  mendacio,  a  perjuiiu  cl  a  cateris  nngvx  malis 
affertibus  subtrahii.  Oui  ipsum  denique  cogitaium  a 
lola  nequili.1  compescil  ,  el  oinni  dencgal  iniquitati  , 
is  plenus  esi  coniinens,  el  liium  nou  ciini  hoinini 
buscomparu,  sed  cum  Angelis  sanctis  siiiiillimum 
rerognosco. 
\X    Niinc  )*m  nobis  >le  paiieniia  cl  de  ejus  oin> 


vel  piciati»    Snn*»  quoniain  ci   Diaboli    sobslaniiam  D  nibus  honis  loquendum  esi  ?01    Est  igitur  f>a4ir/itiii  1 

aetipimus   spiritualem  ,  debet  aildi  •  scd   nequiua;  el 

rnninia;  tpuitualis  {I''plics    vi,  li)    a    Oeo   propter 

scandaluni  Kcclesur,  ei  ruinain  196  :  ciim  a  se  nee 

persuasioiie.  iiee  iuiurdu  tn  iii;ijoriiiii  naiu,  nec  inelu 

pr»sentisseiilenti;R.  vel  luMiii  Jiidicii  iiide  vclli  pos- 

sinl     cum  frequeniiiis  enaiii  quos  legitiiiiT  ropula- 

vtre  nupti*  ,  leve  jurgiilin   beparct   197     Quid    hot 

mali  esi  ?  qind  niiili  mdividua  (.h.»riias.  ui  ab  alienae 

consaiiguiiiitaiis  atlec lu  separari  iion  possin'  '  Turpe 

ett  dicere  ,   quoil  iHos  non  pudel  tame.  Ceitn   vrl 

ab  osrulo   immunes    noiisunl,  quod   esl  pinniis   el 

arri)  sorpentis  198.  bane  cum  inrrepavoiis ,  oioa  hec 

prolerunt  vcrb.i    powc   integntalem    sui    eorpons 


omiiiMm  ii(jii< inrurfi  el  pfl.»».'oniiii  ta^.^UMJiu,  i'(  i j^iiV» J 
lationuin  oninium  sine  praaipiia^ione  su^eicntia.r 
Quam  si  quis  inlellexerii ,  et  Itabiierit,  coiilrari^^ 
vitse  gravia  hajiil.it ;  hoiia  omnia  coniinei  iOi.  S<>- 
vorem  h:ibel  speni  205:  Quaiiiquani  tti^h-riun  coiu- 
prelieiidi,  afruies  r>Si:  sihi  ics  lK>iias  oiniies  l':«iiiur 
cnlm  ibenter  quia  sporai.  et  sper.inda  trlerat  :  iiu« 
paliecter  enim  leriui'  ,  qu»il  hoii  tiperal<ir  :  rl  tUl 
quando  iihil  spei:iiiir  i(»5  Oiiiui  autcui  virlulc  p;t> 
tienild  perfari ,  quuil  spe  peuiiinc  dijiitiM  iiur  .\l 
si  st'em  1'ueluS  paiieniia-  solisei|uul(ir,  Irx  inilrii 
gandet  fido  gubemaculuin  hahel  Dei,  toiitinentia 
geiius  propinquilAlem    Inde  ju>li ,   dum  omnw  p<- 


7i9 


EPISTOLA  SEL  LIBELLUS. 


750 


iiciiler  operuiiiur  (Hom.  v  ,  3  «(  4)  ,  glonosi  Dci  les-  A  ditm,  niiui  unicuoi  filium  suum  iu  iimililudine  carnis 


les  i-fficiuiuur,  duin  (jde  pleni,  dum  Oei  liinorc  so?- 
liciii,  duin  coniinenliae  diecipuli,  dum  tjlii  spei  duce 
sapientia  repeiiuniiir.  Deinde  cohxrcdes  Chrisii , 
duin  illum  iisquc  ad  morlem  (  Si  lamen  compati 
mur,  eic.  ,  lequamur  lenigia  ejus  )  palienliac  virlu- 
libus  {foilatne  cerianiiniLus)  imilaiiiur  iOQ. 

XXI  Sed  jain  ile  jiisiilia  dissemniui.  Esl  igiiur. 
Juililia  tingnlarttm  rervm  ,  «I  p«i')onnruni  (cquisiima 
dinribulio  :  qii.ini  si  quis  ohlinens  ,  ci  ciii  quir.  ad- 
lijLTens,  viiani>uaio  rcito  disposilsoi ,  c(  siue  ci>n- 
lurl)atii»ne  cunMrvai ;  cuiiodil  iii  omai{)iis  xquilu- 
tom  ;  sctt,  quid  Deo  Jcbeat ;  quid  sanciis  ci  coa> 
(]uaiil)us  reddat ;  quid  oon  deneget  po:esi»<ibus  hu- 
jus  sxculi;  quid  xibi  reiineel ,  quld   pi-oximo  ruin- 


pccculi  :  ul  de  peccalo  tondemnnrel  peeeaiuw  in  earne. 
indeei  Paulus  prseponll  illaiii  uinn(hu&  bonis  rebus. 
dicens  (I  Cor.  %m ,  i)  .  Et  si  hcMus  (uero  linguii 
hominum  el  unrjelorum,  charttaiem  untem  non  hnbenTi, 
nihit  smn  :  ac  licul  arnmenlum  linniens  ,  aul  cj/mba- 
Ittiit.  coiicrei>aiu.  El  si  itubuerv  Prophcliam ,  et  cogno- 
vero  oniiiia  mgnteria,  el  vmnem  scienliam  ;  et  si  habuero 
fidem  ,  (10  ul  monto  trontferiim  ;  ei  si  diutibnero  om- 
iiia  tnea  m  cibos  paupenim ;  et  ti  tmdidero  corpus 
iHeum  vlardeam,  clwrilalim  outem  nou  Hiibuero  ,  nihil 
sum.  Charilas  magiianimaesl.Clinriini  benigna ust.  Cha - 
titas  noii  te.nulatur,  non  infialur ,  ncn  «gil  perperam  , 
uo»  irriiatur  ,  uou  cunfundilur  ,  nou  quitiil  qkir  sua 
SHnt,  uon  eogilal  inaluin  ,  von  gnudei  super  iii_;usli 


peUI;  quid  alienis  concedat  aul  congrual.  Juslum  M  '''""  -  gaudei  atitem  veiit.iit.  Omnia   susiinit ,  omnia 


cniin  est  Oeuiii  cnlere  ct  diligci'e  cx  toio  corde ,  ei 
ex  tota  anima,  et  ex  tola  viriute  :  sanrtos;  el  cox- 
qii:«lcs  honor.ire  ;  tribuia  peudeie  poie$latihiis 
(/toiN.  XIII ,  7)  :  supcrbum  non  esse  ,  sed  iiiagis  iiii- 
li'8i ,  cl  hiiiiiileui  (I  Petri  n,  15  «J  11)  :  proxi- 
inos  tanqiiam  su  diligerc  (  H  TiiiiofA.  iii,  2) :  alle- 
iios  iM  ininilcos  noii  persp.qui  odi»,  sed  auiare  :  sub- 
jeciuni  c$$c  priorilMi.s  vel  :c!*jie  uiajoribus  (1  Peiil 
V,  ti).  Quia  e»  Dominus  cum  esset  omniutn  tlominus, 
a  Joanoe,  qiiia  prior  ab  illo  iii  iiaiiviiaie  hmninnm 
eral ,  bajUizatur  {Luc.  vn ,  'iu),  el  sic  impleri  omnnn 
juttiliam  protcsiaiur  (Maith  u\ ,  15).  Ex  liac  mise- 
ricordia  nasciiur,  obsequiiim  deiflcum  gcneraiur.  In 
his  omnihaB  quisquis  iofeniiur ,   non  immento  in 


credit ,  omnia  iperut.  Charilai  nunifuaiii  etcidn  216. 
Ergo  qui  lianc  vcluti  specicin  voluerit  inveriire,  tots 
illi  Scriplur.^c  siint  resf.runHa' :  oniuis  aperienda  lex 
omnes  rro|ihel:c  iiisiniiandi  :  oiuiics  virliitetChrlstl 
acius,  rDau.l<ita  insinHand:! ,  Apusioloriiinquc  doc. 
trina  apcrienila  pentius,  ct  docenda.  Ei  quamvls 
oiunes  ,  quas  supra  tiactavimus  speciet ,  ad  plenum 
tractaiuin  hoiuinibus  iiicoinprehensibileseint ;  multo 
niagisea,  iiiqua  omnes  cousuminanlur,  ei  pendeni  : 
inaxime  cuio  Jaaiiiiet  Evangelista  inlerdixerii  nobls 
in  Epistola  sua  dispulare.  cum  illam  et  Dei  (ilium  , 
el  Dei  Patrem  docel  esse ,  sic  dicens  (I  Jmn.  iv, 
8) :  Deui  dilectiu  esi.  Si  poictt  quis  de  loio  di- 
cere  Deo,  poicst  et  de  dileclione,  quae  Deu»  ebt.  Erge 


CArisfo   didlur  perinanere    (\  Joan.  ii ,   6):    quo.  C  ^i  sacrilegium  esi  de  Deo  liioiuin,  quantum  non  licel. 


iiiain  h:ec  omoia  ipse  rhristus  est.  Paulus  nos 
gliiriosus  207  iiirornua  ,  ei  in»iruit  de  Chiislo  di- 
ccus  (I  Corinih.  i,  oO)  :  Qu:  esi  iiobis  a  Deo  jiistili^ , 
el  sanclificiitio  ,  et  redempiio.  Aiio  itcin  loco  {Juda- 
11 )  :  Qui  esl  misericordia  ,  pax  ,  ct  liiUctio  208,  quaui 
Grifci  or/a;n>y  vocaut  209;  ad  quam  nunc  tran^iluiu 
fjciaiims,  quia  in  omnibus  uiajor  est  inter  cxleias  : 
sic  fetetur  bca,tus  Apo.st.dus  (l  Cor.  xiii,  15)  . 
^anewi  aurfDi  tria  heec,  Fides  ,  Spes ,  IHIeclio  210. 
XXII.  £&l  orgo  Dileetio  viHailum  animoruvi,-casta, 
tt  «incera ,  rt  sine  wmulaiiune  :  Clmrilas  ett  censum- 
mutie  omnium  mandaturum.  iiaac  vis  oiiiiiiiim  praece- 
pteraai,  quani  quis  cum  babuerit  ejTjnia  habtt  211 ; 
sine  hac ,   iJiat'is   reTnartet    ot    imperfecins.    Et   nt 


disputare,  laccre,  religiosum  217  ;  el  olieuuin....  de 
diloctioiie  senliendum.  Tania  eiiiiii  dc  ipsa  ,  quanta 
de  Deo;  quoniam  Ueus  dtlectio  est....  218.  Unusqiiis- 
que  igitur  se  cognoscat;  quia  si  qiiis  habet  in  sc  di 
lcctioneio  ,  habilaculum  csl  Dei ,  qula  Deus  ,  «,ui  di- 
lecito  est ,  t/i»itc'(  in  illo  219.  Drcet  jam  linem  specie- 
rum  .  in  dileciionis  pleuitudine,  ct  omnium  rerum 
bonarum  eonsurnmare  ,  uiaxime  cum  cmiiia  sinl  re- 
traciiita  220:  :iui  si  quidpraptennissum  est,  in  munrii 
pleniiudine  videalur  esse  conclusum.  Veniam  anie 
omnes  {foriasse  antc  omnia)  a  tuo  populo  sincevis- 
sima  saociilnte  oraas ,  iil  lua  Sanciitas  ,  cui  perilior 
via  a  Deo  ,  ei  s;inriior  comprobata  est;  in  omuibus, 
in  quibus  mcdiocritas  niea  vel  pr.xieruiisit ,   vcl   in- 


cognuscat  vestM  pruJeuiia,  quantumchariias  valeai.  D  venia  plenius.cnplanare  nou  potuit ,  correcla  refor- 


legamu«  respoosuin  Domini  in  Evangelic  dicenlis  : 
ciiniiiiterrogaretur,  sicait(W«(.  sxii,  37i  ;  DiligesDo 
minum  Deum  limin ex  tolo  cordi  luo cl  cxLola  anima  lua 
tl  ex  tola  viTlutt  tua;  el  diliges  proxiniuin  iibi  lainqtoiin 
le.  Inhisduobuspriecepiis  tolalex  pendel,  elProphelx 
Vides  in  hae  »ola  uiiiversa  iegis  capita  peiidere  212. 
Verequisquis  lianc  habet,  jain  Deus,  et  Deililiusdiei 
pftlest2l5.  Ex  hacsola  Deote  similemesse  con.tidera 
SU.Qui  Dcum  djligit,  numquidspeiat?  numquid  timet? 
iiuniqiiiit  fidii?  Non  :  sed  Unluin  dlligit  21S.  Deiis, 
inquil  Paulus  (Jlom  vni,  5),  cum  dilexisfel  tnuit- 


mare ,  et  supplfre  dijjnelur  :  aui  si  prohaveris  .  ut 
est  a  nobis  opuscalum  cospium  te  peienfe.et  Oeo  ad- 
juvan!e  pcifeilum,  non  habere  quori  desit,  in  or%- 
tionibus  lam  iiiis  sanciis,quam  omnium  fralrum 
memoriam  mHi  haheas  :  El  sciant  ajinuli  (Idei  mes  , 
prxsMiam  raiionem ,  ct  convenire  cum  Ecclesia  re 
cognoscanl  '221.  et  magis  mysierium  sumanl,  ut  non 
soiuni  gr:iluiemur  nos  crcdirfisse,  verum  eliam  ali- 
quaniuKim  iuimicis .  el  credentlbus  proruisse  222. 


Tii 


IN  HltARIl  binSTOLAM  SEU  LIBELLliM  ANNOTATIONES. 


7.'.8 


mumm  hiiabii  epistoiam 

AlNNOrATIONF.S. 


i.  Uiudiibiiavi,  uiiin  aliquid  in  rti.'r  iioiik^ii  Kpi-  A 
i.  ■..m  ,  ad  (\uem  iiii.^&a  epislola  e-l.  liic  i'i'p6srl.  .Scd 
i.Jiil  vciai,  iie  iiiugiaiii  f:i<-i.ii  :  ("•ic>l  quipiie  siilis 
.i;ut  liiiju^mudi   iiiiliiim  li.iiieic  lioc  geuus  episiola 
)'iiii. 

'_.  Tainetsi  in  irKilaiii  p;«nem  Laiini  veleres  voca- 
BLlwm  liof  ji,7o.i'.'.-.!.s  >>.').>ius  acoepciiMl  (a) ,  ab  l'.i:- 
•  ii-  \,i  !ici-  liiiiiKn  SMiipiorilius  ferc  suiniinr  pm  <x- 
tclleiiii ,  <l  egn-gio.  h\  veiHsiissiiini  ipso  llom:iiiii' 
.Missx-  caiione  glorioia  Ascciuio  dicilur.  In  eo  eli;im 
liliri'  S^craiiiciiioruni.  qiicm  Leoni  liilniii  cl;iri«s. 
Jiisepiius  Blaiicirinii.s  (M,  lia-i'  iuvenio.  Veie '(iguinn. 
(fuia  (n  ei  glorwiiis  iv  Sancli:  luis.  :=  Qiiirt  lit  et  gln- 
iios;is  i II  oiwmfrMS  Son.lii  1,116  (c).  Kl  ileinceps  (<.  iv 
Anoil.,  r<Ji».  »iv)  :  <.'UittJ;6i  muneranoitra  )>xnt.  Do- 
iiiiiie  ,  (jufl!  lais  iunl  instituia  priccepits  .  ci  'onncturnm 
fesfivilas g'ori'ittt i;oinmeiiilat  Fi^r,  elc.  Hur>ti>(2fr'J.)  : 
ExnccHiet,  bainine,  gloriota  coiuniercia.  eic.  Ei  pau-  B 
cis  iuicrjecii  (pag.  xv)  :  Vereilignum.  Qui  noi  aaiic ■ 
lorum  marlijrum  tr.buis  gluriosas  indixinenier  cele- 
brure  vicorias.  {ilwiosa  conleisio;  Chiiosc.  resur- 
ri\lio:  Dens  glorioias  ai;c»o.- .<y'««n((^l!«;  «ieiliceps 
ilicisiir  i,fog.  xvi  cl  .wii),  ei  i'.\iji'essi.«siino  gloriosns 
prcjcutiO'  viiiiieniii  {p'"J-  xx)-  5"  illo  iinoqiie  S:icra- 
meiilorum  rojici' ,  (|iio;ii  Opr';iii;s  Cardinalis  Tho- 
massius  tdiUii  {lib.  S! ,  p.  Ui  \t::,.  eii':),  ghriosa 
.Mait\ruifi  passiu  appellaiur  :  !i:r.c  quinine  Oiatio  iu 
.Valall  S.  Fclicis  dicenda  pva:''ipiior.  Va,  (iua;su->i'is , 
'iiut:ir)cieiis  Deus,  al  i/ui  Bs<2Jii>  Fr.lixdoius  luisexlilit 
gloriosiis.  c«.  Gloriosa  riu"qii.!  iu  'loilom  codice  coin- 
plnries  dicii-.ir  ?irgo  Jlaria  {d).  ,»vitco  vero  siibse- 
(lueniilms.  lamporibu.^  in  prelio  eiiiilieioo  hoc  fmi , 
\j\.  i-iris  dig.iilaie,  e»  iiolulitalc  pnesiamissiinis  vciuti 
srseweniiiiii  quodiUui! .  ci  noia  suinmi  honorls  iri- 
yiicioiui .  Cons.ul€,  cbsecro  .  i]\\x  «locel  hnc  de  sre 
nu  (•...lit.e  ;.<:).    .  ,    .  .     ,         ru\^' 

5.  Oli  liliiiisi"  iiiiiil'gC!iiiaiii  (iiisi  plane  fallor) 
r..'.;sl  nui'!Ciiis  .  '...i-iit  P.alious  3sie  in  ps.ilmoriim 
sone  obtiiieU  SiOv  veiiicsdoctdros  iiosiri  psa!  ncs 
•illeg.ire  solili  t'ian. .  f ul  dcsignaio  vel  per  mime- 
nim,  qu«m  li  J.'iie  ''^""-l  •  psalino,  vel  pcr  y'rb;i 
iiuilius  id-m  p.iiiin:-  i:'Cipil  :  aiil  geiier.itini  a(.  I';i!ic 
iiiiiiiiiri  .  in  ji<;,;/..i<s .  scii  poiuis  in  libro  Psalmorttm. 

i.  .M.iii.iiii  diiliiia^i,  iiuiii  verba  b;»;c  :  id  eut-eii- 
lilcs,  gloiscma  foieiii  vods  Crucos,  (jnod  a  mai;eiiu; 
dediiciumfiiciii  iii  cpistoUm  ii.sam.  (..uiii  i..im'ii  vi- 
derim  crebro  (iciiicrps  adliibilam  vticiMi;  (>e:ilii'!< , 
.•am  rc!i(|0;;  arbid-aws  Hilarium  siib-iilui'  \u<.'<'  C'.'i' 
!iU/.  00»  deiiolassi.' .  liuos  alii  <.ra'cD.<  ajiiii-IUibaut, 
seiuslx  scil.'.:ei  Cii.";orv.:  .v.is.trsiHioiii  a.lliut  ad- 
diciiis  (/j  llioc  l  li.iO(l(ir('ii-^  ea. ,  (|iias  ad  viiidican- 
daiii  chrisliaiiain   K;  i.ti')iien»  orauones  edidit ,  lU 


curniidis  Urfi-corum  uffectionibus  inscripsil.  VkIc  <iu;e 
Hil  viici^iii  lUiiiilii  Aiimitavii  Ihi  Cange.  liniKniiavi 
viicciii  disseraniui ,  i|uai  in  codicu  li»l'elur  ,  iI1>i|uw 
siibsiitiii  alti^iaoi  edifseramiis,  id  «•xpnscrnte  syniaxi. 

fi.  Noruiit  omnes  ,  qiiain  pcrtinariier'  Ab^uitvHiil 
Judxi  ad  rideiii  conversi ,  qiiomiaiis  ad  cuni  Ge<i- 
lilos  admitierenlur  {g).  raiiliis  iii  epi.toia  ud  Ruiiia- 
Mos  iii  id  pniissimiiin  iiiirmiit,  oi  no..  niimis  Ju.licos, 
(|iiam  fientiles  ad  ('.hristi:iiiam  vellgionom  Tocntos 
(Joicat.  Iloc  iiaqiie  ui  faie^iaiur  .IikIijm  ,  aiiiequam 
bapiisniiim  siiscipereni ,  Hibriiis  exposcn.  He  R.>p- 
iiMiio  iii  Chrisli  noniine  ro'lato  oiiines  fcie  '!1ieo- 
Ki^i  .ijjiiiii  :  aii|iie  in  primis  clariss.  Joniiries  Jostipli 
Orsi ,  ail  qtieni  Li-cloreiii  amamlo. 

6.  Ut  Geiiiiles  sd  lidem  adducanlur,  vertis,  et  ma- 
jor  laiwrest,  taiu  quiii  Scviptiiras  non  bnbent ,  (]ni- 
biis  venis  Deiis  irailiinr ,  r.nvsque  les  ,  ot  Chri.<lus 
promiititur;  lum  eiia.li  quia  m:ijoribiis  inijninali 
pleiuiiiqne  sunt  viliis,  quiC  describil  Paulus  Apo- 
..Kdus  {h). 

7  Odinom  in  eJ.icendis  Csiecl.iimenis,  t'nt<i- 
quani  ad  baptisinoio  admilicieiiiar,  consistiier  Ssr- 
Viivil  Ecelesia.  f.\)  miilate  ct  (,'!iiiiipoic;.'.fa  fj.ji  cxor- 
(iien-; ,  ul  'jiis  iiMnierei ,  aunU'.  ah  iiloloram  v.^initirvc 
averieret.  Cnnsule  antiquas  CaiecliumetioS  otSoccmli 
ionuuias. 

)>.  Qiiod  hic  pnucis  llilarius  ,  copiose  ac  sa-pe 
(xsn;niiiiir  iViiilos.  iis  pn-senim  veibis  [b.phef.  iv. 
i7)  :  Hoc  igilur  dico,  d  restijicor  in  Deminc;  ut  jnm 
110»  itmbxleti.^  v!  gentes  ambulant,  ctc. 

9.  Qiiod  iiio  liiiiirius  tradii  iiis  verbis  :  .4t>e  tsr, 
iJMjim  Ocum  ciL'd:re  ,  ipsii.';»  timere  ,  tradinerai  jain 
.^poslnlus  Paolus  lia;c  :id  Hel)r;(;Os  scribens  ( Hcf'. 
XI,  0)  :  Siiie  ftde  auienl  impossibile  cst  pluetfe  t>:o 
ciedere  eiiim  ojioftsl  accedsntem  aii  Oeiim,  ijniu  ■:.-^'.  , 
et  inquirejitibui  st  reinwieralQr  sii.  Quod  si  iiiqiiiri-ii' 
libiis  sc  roiiiuneraior  est .  ao  noii  ulior  iii  eos  vvi'. , 
gui  eitin  coijnovlss^ni  Ih^uii^,  no»  sieut  Uciint  jfori/frii 
iiiTiini ,  aiii  grniiiis  eijerui:! ,  .s«/  eaaniurunt  »ii  cogita- 
tianibus  sult  {Rnni.  i,  i.j?  Wi-r.j/aftir  ffi'i»!  irn  l>et 
ilc  ca-lu  si(|'>rc  (i.Tnii^i)!  i.iip!<'rt/Mj,  ei  injt:stitiam  homi- 
iium  euniir,  ,  qm  oerilutcin  Dei  in  inj-isMH!  dttinent 
(/lOiii.  I,  IS).  Qiiis  porra  h:cc  dr  |ieoc.rcd'it ,  illuiii- 
i|iio  nun  iioicit'/  ConsulC;  obsecio,  qua:  lioc  siiper 
;,rgu.ti»'!Uo  IradiJ  tien.tMis  (»). 

10.  lieumcmiciorumCoi.rtitireiii  pioposltuni  fulsse 
ad  crcdemliiin  Ijtechuniciiis,  i.vieqoaii  ad  bnptis- 
mum  admiiwroiitur,  ielusi;e  «niiie»  .Symboli  for- 
mah«  aporiis;.-.me  Juceni.  Apii!.ioiicti!n  (|iiiid  dicimus 
Syinbolkm  sic  mcipii  :  Credo  i«  unHiii  Deum ,  patrem 
vmtipolentrni .  fnctnrei'!  cicli  et  tetriB  {j)  ,  Sen ,  ut 
vevliiK»i(»iiu»(fc) ;  Credo  in  Veo  pairitjniiiipoi«n*i,  cic. 


,,ii  Cekbiii  tsl  Plar.li  Comixdin  Mii.;s  gloi  iv-us  in-  1)      (/')  'lcf.   »x  ,  '29  ;  \i ,  '20  ;  xiv ,  6 ;   vvin  ,  4  ;  Hom. 
scnpla.  Pliuius  iiuuquc  episiolu  nona  libri  ivilii  :  Mi-       i ,   l^:  ;  l  (.■oriii.  i,  ii  ct  H  ;  (.'«/,:(.  lii ,  i». 
s"r.il.  iiiqiiil.  cliam  episiobi!.  riomiuii  ad  aiiic;il.Tiii  '-''    '•'    "■■     i--  •  vi-i— "-.   ......  ....k...  i...i...i 

qmifdani  jacniilcs  ,  ei  glurio.Nas  bis  veibis  :  lo  , 
ctc. 


'('}  Toin.  IV  AiKLs'.  Uibiw-  eiiiiionis  Aiuiiiaiur,  (iii. 
l"5a,  pag.  xu  «I  "(/'/■ 

(c)  p0g.  !ini,  siv,«»  XV  .  i|ui>iiiam  lu  es  Bliino.-us 
iiiS."ieiiH.  .  .     ,        , 

l-i)  Vide  preceh  in  inii.«ii  .tn)(uini>i<i>ii.'i.<  diceinlas , 
,,.  1>K  (•)  {VJ 

(,  1 /ii /«'.i/iom' i'ofem  Cloria  ;  Oloria   IiIimi»   bo- 


\g)  Aei.  xin,  4j  :  Videiiie'.  atiem  lurb;is  Joda'i , 
icpleli  sunt  lelo.,  tte.;.tt».  50:  Jud;ei  aulem  coiici' 
l;iveniiil  mulieres  rx!ligi(vii*s,  fic. 

tli)  In  epistohi  l  ad  Corin.  vi ,  10;  I  ud  Timoili. 
I ,  '■)  >i  10;  Til.  III,  3. 

(i)  Ltb.  I,  cap.  olim  11,  huuc  iO,  p.  ^S  f«'ni  i  fi'i.' 
\'en,Uv  n3J. 

{'})  Vu/t  Codicci'!  Saciamen.  )(oiiia.  Ecfle.  ^.i: 
.'liiM  a  Card.  T/i,)t,iii'u),  lil-   i,  p.  W. 

(/ii  l.oiuinen   in  .Siyi);.'>o    .Ifk.jic.   ii.  '.  (>   ,'i.">,  ' • 

1  '(/il.  Vt.,,,H.  ,|„|||  17}.S 


;55 


IN  illt.AP.U  F.PISTOI.».M  SF.ll  I.IBELLliM  ANNOT.ATIONKS 


lileiii  turfiii   ir.iiluiii  (.'iijf{ii(/iiJ6iii'<> ,  qiias  Aposiolicai  \  in  legeni ,  scii  .Moysen  loom  ici^ein  qiiiiiquc  iii 


.-i|i|)cilauiii^  {,lil'.  \ii  ,  rii/<.  II).  1(1  ipsuiii  Wuiilial  Ni- 
t.cm  Concilii  foniiiila  li  s  verbis  in  laiiiiuui  ab  Ui- 
lario  Iraiislalis  {(/)  :  CreiHmiu  iii  unutn  Deum  palr,-iii 
onmiiioieatem.,  omiiium  viMbilium  tt  iiwi\ibiiium  /ni- 
lorem.  Ireiix-us  {lib.  i  coiilra  Uareta,  cup.  10,  ii.  1) : 
F.cctesiu,  ini|uil,  accepil  eam  li<Liii  ,  '/lup  <•«.'  in  niiniit 
Deiim  PaireiH  omnipolenUm ,  qui  lecil  cmiiiin  .  el  irr- 
rant,  et  inare ,  el  omuiaqtufin  eis  siml.  At'|iii!  iiieiii 
iliiiiteps  iuculc:it  (lib.  il ,  cai>.  l,  n.  -i  ei  iei/.).  Hiuc 
TcrUilliaiius  ( /i6.  I  AdverSiK  Maitidiieiii,  cnp  21)  ; 
SlnbiU  igilnr  ftd,i  seiuper  in  Crealore ,  c  /  Clirisio 
eius,  clc.  Erroi  c-i-u  irreiisil  iii  I y ()».■=  :  lc^cndiiiii 
csl  enim  :  qiUB  cel  (acia  imil  ,  vel  ipbu  iubeiite,  el  vo- 
leiile,  et  fcQiejile  constiteriitt ;  Sic  «•niiii  li.ilicl  Codex. 
rorro  pariiiulim  vel  {qux  vet  fucta  suiil,  cic. )  ^iul 
hic  acci|>c ,  ut  iii  vclUsJis  Ecdcsiaslicis  liUns  s.c- 
pissimo  arcipiiiir .  iil  esi  pro  et,  seu  ac ;  adco  ui  unii 
sit  panicula  disjuiigcns  ,  sed  cmjuiigejis  :  id  ciil ,  et 


se  coiiscripiis  couiprcLcndeiiteri ,  ei  propliei:^. 
Porro  sub  aUcio  Loruiii  inenibrorum  libi  i  liisioriei 
coinpreheudaiilitr ;  ac  pra:scr!iin  siib  pro/>/(ctari<m 
liitilo'  vel  quaiemis  tam  ninlia  praDdimniur  in  ip^-i.s 
bistoriaruin  libris,  ii<  proptcrca  dici  coiiimodc  (ics- 
sin(  proplielici  lii  rfuoque  libri  :  vii  quia  pri>plirt:c 
ni>m<-n  hicUtiius  ;iccipiiur,  indic.iique  queiiilibci  S:i- 
criim  Scripiorem.  lllcmnfiue  sit  ea  qiiiead  liilciii  in- 
slrueoiiaiii ,  muresqiie  diii;^'fnd()S  periiiienl ,  in  .Moys.; 
Iiatieri ,  et  piopheti^,  subsequentia  lL«niii;elii  ilii  la 
deciaiaiil  (  >^MC.  xvi,  29  et  ol  )  :  Habent  Mu;js,-ii 
el  prnplielas  :  audiant  illos..  .  Si  iW.iyc»  ,  el  proplit  i,:6 
non  andiniit,  neque  se  qiiis  ex  moTluis  resiirrexeTit ,  rre- 
de»t.  Liicas  quoque  ineumilciii  se.f.-iiin  lociaum  liils^-e 
Cliristuiii  alllriiial  liis  vcrliis  {Cnp.  x\iv ,  ih)  :  i<l 
ipte  (Ciirisiu;>)  dixit  ad  eos  :  0  siulti  et  tiudi  cordr 
cd  credenduin  in  onniibus,  qncc  tcnii  lunt  Proptiern\ 
Nonne  heec  oporluit  pali  Christum,  .(  itn  inlrare  in 


qua  fucta  ivnl ,  et  ipsit  jubeJtte,  el  volcnie ,  el  {itc^.eiite  _  gloriam  sunm  ?  Et  incipfm»  a  Meyse  el  omuibus  pru- 
cuastileriiit  :  Vel  ,iJ  euiii  moiliiiii  ac<  ipe  ,  qu.i  :icc<;-  "  plitiit,  inlerpretabatur  illis  in  oinuiints  Scripiuris,  qiuu 
|Ut  Au;{Ust;nU'> .  cuiu  bajc  sinpsil  (b)  :  t  Divisissc  Je  i|>i0  ^r«ri(.  Videlur  quidcin  <i'islei*  (Ver«.  44)  psal- 
Dcuiii  iiiter  iucein  ei.  tcoeliras,  ei>  ips»  qiiu  l(i.\  lacia  iiins  a  piuphcii.';  sejun^ere  his  veibiu  :  quse  scripia 
est ,  (iporlet   acci[ii ,  i|Uod  aliud  e^l  lu.x  ,  aliud  ill.e      sutu  iii  lege  iloysis,  et  proplielis,  et  pialmis  de  mc. 


]irivatiiiiies  lucis  ,  qiias  in  conlrariis  tenebris  nrdi- 
luvii  Deus.  Nou  enim  Dcum  ferisse  tenebr.as  dicium 
cst  ;  quoniam  >pcf.ies  ipsas  Deuslecit,  non  priva- 
liuncs,  qua:  ad  niiuUim  pui'liiu:iil....  quas  lauien  ab 
cii  (irUiiiaias-iiitelliKiinus,  cum  diciiur  :  £(  diw.vir 
I)eiui  inler  luccm  el  UnebTa»,  iie  vel  ipsx  priv:(Uones 
non  babcreiit  ordijiem  suuiu....  Sicul  in  canlando 
inii;rpoS(iinu«>s  .lilcntinruia  ceriis  iuoderatisqiie  iii- 
ierv;iliis  ,  qu;i4>vis  vocum  privaliones  suii ,  bfne  t.i- 
uien  ordiaanlur  ^ib  iis  qui  canlurc  M.'iuiit,  el  suuvit;iti 
uiiiversx  caiiiiknai  alinitid  conferuiii,  El  «mbiae  in 
jiiciuns  eriiiipnuura  qiiiique  disiiu^uuut,  ac,  noii 
apecie.  scil  erdinr^  placent.  Nhih  c.i  vitioruiii  ixisiro- 
lum  non  esi  aucior  Doii  ;  sed  laiucii  oidiniiior  esi , 
cum  eo  loca  pec caiiie»  co"Siiiuii,  cl  ea  perpeii  co 


At  lKe<!  euuidem  iubere  videntur  sensuni ,  qiicin  li;i 
bciil  alia  cjiisdem  Chrisli  vcrba  (.llnrei  xvi.  7)  .  ('/- 
ciie  ditcipulic ,  et  Petro  :  id  est ,  pr;P5erliin  retro  :  iii 
pG;«ln>i9  eniin  rreqiientius.  ci,  uisi  rallimiir ,  etiain 
apertius,  qnam  in  aliis  qniliuslibet  s.icris  libri«,  pra- 
dicitur  Cbristus,  ejusque  gcsia  .  p."»ssio,  el  resurre- 
ciic  (i;)  Caetcrnm  psalmns  legis  vocahiilo  compre- 
hendi".  m;iniresio  disciiuusex  Jnannis  Evaot;elio.(A). 

12.  Qiiid  tioc  indiget.  Recole  suiieriorem  Aniiola- 
rioiicm. 

15.  Quod  qtiidem.  Snbslitiie  ,  ror;)<.is  Scriptunv , 
dc  i|ua  rursus  serinoiiem  hibet.  Ouiii  porro  illud  .tii- 
pu-ll  il  per  lioiiiiiies  scriplwn  ,  mn  ab  Itoininihus,  rc- 
spicii  prodil  (liibin  ad  illa  Paiili  veriia  (11  ad  Timo.  lii, 
lij)  :  Oiunis  Sciiptura  divimins  inspiTntn   ylilii,  esi , 


qua-.  nierenlur.  »  Ariieuluiii  huiic  si  cx|)l«'aliiiii  cii-  Q  clc.  (Juort  cnpressitis  docet  l'eiriis  {^Hpinl.  II,  cnp.  i 
pi-i ,  cniisule  Ireeauni  (c) ,  CjrilUm  Hierobolvmita-      "io  ct  il)  :  hoc  prinium,  inquiens,  inleUigeiiiec,  qnod 

II  («),  el  oiiinis  proulietia  Scriplune  propria  inleipTetnlicne  nnn 
fil  :  non  eiiim  nolunlate  hnnana  rlluUt  ef'.  altqiianiiD 
prophetia  :  sed  Spiritu  Sancto  inip:Tuii  ircuti  innt 
sancti  Dei  homines. 

14.  Innuit  a:il  allcruin  siibseqMentiiim  lestimonii!- 
riim  ,  aut  poliii.s  uirmiii(ii'j.  .*'-;.jiri!u.'!  {Sup.  l,  7)  Di- 
tnini  replevii  Grbein  trrrann/i ,  el  Iwc  quod  coniiiici 
uiiiiva  ,  scienliani  liabit  vo.-.is  :  propter  koc  qui  Uiquiiui 
iniqaa,  uon  pnlest  lalere.  El  {lloin.  vut,  ifi  et  '11}  : 
Jji.sc  ipirt(Hs ,  qui  scrutalitr  cordn ,  scit ,  quid  deside,el 
spiriius. 

l.T.  !>eco!e  qiiic  annoiMiloiie  i;>  dixiiims.  Adde 
hsc  ex  Dilario  desciniila,  e)(  qu'-'"S  iierspicuc  assc- 
queris  seutentiani  eamdeni  istrobiiiue  appareri'  (i). 
Aul  Moysen  propheSom ,  et  ducem  pratficil  .  et  latunin 
iegii  intlituii ;  aul  propheuis  in  omiii  umpore  k-gis  in- 
spiral, 

Ifi.  QiKHJ  iiic  iradii  Hihiiiiis,  dcfimipluiii  vidciiir 
or.  his  Jciemi;'^  verliis  {Cup  i ,  ».  9) ;  Dixii  DominMv 
ad  me :  Eece  dedi  verba  mca  in  ore  iuo.  Eccf  coiisiiiiii 
le  hodie  super  qcnV-t, ,  el  nuper  regmi ,  ul  iVfltas ,  il 
desiruas,  ei  disperdas,  cl  dissijies ,  e!  (cdifires ,  d 
planies,...{lbid.v.  18).  Eiio  quippe  dedi  fe  Iredie  i/i 
cix<itii!em  iiiuniiam ,  et  iti  coluiitimn  fcrreum ,  et  in  nitt- 


imm  {Caletk.  is.;,  Kiiliiiuia  ((/),  AH;;u5linuiii 
auclDres  ,  quibuB  secnioues,(lel><;mus  ,  uui  eo  supe 
argiiiiieiilo,  |>rae|>09iu>  Augusliui    noimiie,  prodie- 
ruut(f). 

11.  Aliqui  insiitit  in  Cudice  errorca,  quos  ama- 
nucusi  Inliuas  oporlei  ,  levcs  ii  l.micn.  el  qiii  faiilo 
foiijeclura  enif^iidciitur.  Scd  iioliii  e.x  ingciiio  lcciin- 
iiein  iiiiinutare.  .^rbitror  alliTo  cx  liis  niodis  eiiieii- 
dari  viliosam  leclJonern  (lossi:.  Quod  nult^nicr  cecelur, 
ulqui  pyopheics  guid  hoc  no.<:so  imligei  (id  csi,  nccessi; 
csi),  cimi  ptr  hf.miuc^  ^«jdini  scriptuin  sit ,  sed  iwn 
ob  homtnibus?  Vti  aH  hunc  imjilum  :  Esse  lOrpus 
Scripiurw^qiivd  lex^voeetnr,  iiiqiiii  pruiihela' :  iiuul  /i.t 
ii:tlicel  :  qiiiai  quidein  ,  cic.  !'rl  r  ciiie:idaliii  liaiid 
r(>nlemi!i[nda  csi,  .■\ltcra  (iuiii|iio  vaklc  prdli.itniis 
c<l,  (ilaiia  illa  (iuni|ii'j;  ii;iiii  iiuri!;  soiisuni  verb.i  i\h 
b.ibcui  ;  Doccmli  gciililcs  si.iii ,  coni  ad  bapiismiim 
recipi  (ioiuiit,  csse  Scripnifiis  in  imuii!  corpiis  Cnl-  ^ 
li'.(il'j5  ;  ((uijil  quidciu  corpiis  diu»  piirlts  conljnet ,  " 
quariio;  Hiia  lex  voi^iiiur  (fleinm  saiiic  subiunciivo 
iro  iuaicaiivo  uiiiur  Kibiniis)  p'opheia; allera.  Nosse 
rmieni  >>!iunct  Kinn,  qui  li-.ipiiziiin  ,  (;uid  iegis,  (iuid 
vcro  proi<h:'lariim  Micaliulis  inilicelur.  Celebi'iilissiiii;i 
porro  flivisio  esl  Scnpliirx  lolius  vetcris  ie.<laiiiciiii 

(■«}  Hi  Syiioilis,  scu  i\v  fiilcO-iciilaliuiiK  ;;.  8r>,  p. 
;"I0  ICiii.   II  eilii.  Veran. 

{lA  D,-  Gcii.  ad  liilr.  lib.  iinpcrf.  vxv,  (tlias  cap.  li. 

(f)  Locis  iih;ii'i  aHequlis;  id  e:u  lib  i  conlra  li.erc- 
ses,  i',i)i.  10,  ctc. 

(rii  Coimncn.  in  SctmV,).  n.  5,  (Ki^.  55,  io>n.  i.  crfi. 

Vc;<cl.'il)l.   174.'). 

{t)  T,iin.\  .  Siriii  ■i\'i.  iiliiis  119.  dc  fci.ipoic. 
^'tTrii  -iU  ila,  ei  7'i  I".  VI  .StTiH.  de  Symhii!:!  ml 
Csu.'Ch.  ,  (i'i7.  ?>('(' 


Ifj  Suni  poiro  iermo  235.256,  '2!>",  238,  f.VJ , 
9-50,  et  stibsequetnes  Irss  ii;  appendic:  sei-monum.  tiur 
aus  strmcnes  ires  ie  SymOol,^,  twr,.  vi  Oper.  Att.jn- 
siini,  pag.  ^jSS. 

(i?)  Act.  «,«5  :  O.-vvlii  .-^iiim  dicii,  etc.  /•..■.■sh»  Aci- 
VI,  U  :  ilic  csi  lapis,  eic. 

i/i)  Jo.  k.  54.  .N.jiim;  ...ciipinm  est  in  lofiC  \csira 
{ii  rst  Pfnt.  iixxi,  (>}  ;  E'^a  dixi :  dii  e»lis,  cic. 

'i)   h,  Viiilmuiii  ni     i."    :'i,  ;w«    f^lj ,  (Ofii    f. 


755 


IN  HILARII  EPISTOLAM  SLt  LIBtLLUM  ANNOTATIONES 


756 


nim  tertum ,  iuper  omnem  lenam,  reijibus  hida  ,  pnn- 
ciBibui  ejut ,  ri  Saierriiiiilitf ,  i(  pi>i>iilo  lefiir.  f,i  alibi 
(JtTrm.  VI,  1  )  PrukiiUnueiii  ilfili  !•>  ik  papuln  mcn 
lobwum  :  »1  «.ri^i ,  t'l  rrnliMiit  eiam  eur am ,  oiwin 
prinniifh  (/««■(wi.HKrs ,  itmhnhHln  (ru-idHteniir  ,  «s  . 
et  (.■rriim  ■  tn-iiierti  rnritfni  sn»< ;  e\  ;»IUiiin  »lia  iii 
Prophplnriim  libi  is  vuide  riYqufniia.  I'riipbi>ii>  vito 
dli(]u*fido  r^iisse  iiiiposliiKTi ,  ul  l>omini  piomissa  :iC 
m<nd»l»  «(!iei|ueieiiltir ,  miildf  oxcmiili'.  «lisrimiis. 
Ununi  lili'  liinu:«in  ilfsniiipdiMi  rv  i.tp.  i\  lit>ri  IV 
Reguiii,  plunma  siilice»,  8iili'a  per  ProplieUi  pro 
mis-':t ,  l'ro|ihf!iarum  miiiisi>'iio  e\fCiiiioiii  m:iniiaU 
conspicimus  Locum  hunr  conMilai  ,  iibsi^cni ,  Lec- 
tor 

17.  Omiies.qui  n»$trae  lidei  .irlnnilos  i-xliibcnt , 
secunrio  liwo  isinni  prtipniiiinl  :  Hl  iii  iiniim  Jetum 
C/injfuiii  ftlium  l>t't  (H::li'iN  iiiniiipnieiilis):  vrliiii  Iri'- 
nxus ,  Symdoluni  Aim-iioiiriiiii  .  ;iliii|iip.  I':i  |uirro 
arliciiiuin  huiic  ^ir^i^ipieiiHum  unineH  nioiifiit .  iil  iion 
adoplionp  «1  i;ralia  ,  iili  nos  flhl  Dei  P:itris  suiiius . 
sed  nsiura  s>i  lllins  :  •|iioil  re<'iissiinc  in  Mpusiuliru 
6ymliolo  iraditiir,  iliim  '.iHicui  iliriinr  (n).  f.iir  pniiii 
uiiicus  esl ,  niM  <|uia  uiius  nalnra  liliiis  e>l,  <'iiiii  no« 
adopiioni'  eigr^ttia  (^quiMl  (tixtitius)  iilii  «luins''  P:iires 
ejusdcin  Symlmli  inipr|M"cii.'S  mimnie  alfeni,  ruin  »*os 
qulsque  farile  ronsiiiere  \>et  sepossil.  Uiuim  hk.  Ilila- 
num  cxcii»,  ;•  •|ii'i  .irj^umeniiim  hor  pertrarMtni  nii- 
mero  wcuiiilo  \  s  lie  Ttiiiii  (i.i\,  p.  Wi :  ^eiinofi  ta- 
pienliam.nf.).  F.l  iiuni.  ^3  liliri  vi,  ilcni  He  Irtiiilate 
(P ig.  iii*i:  t't  rtim  lite  rerui  I>.'i  filiHi,  i^ic  ).  Riifsus 
n.  41  ,  id  rst ,  pottiremn  lifiri  vii  |ijiiifr  ile  Triiiilaic 
(p.  'iW-  C.rediilaque,e\<:.).  V>liiMiii'uli>i>iint'  au'em  iJ 
ipsum  inculriii  u.  ^6,  ei  tubseqq.  Iitiri  vi ,  eii:im  dc 
Triniiaie.  Haec  lanium  seligo  cv  iiuiiiitu  4t,qiiu: 
hic  desrriham  :  <  Seril>i;iidi  igitur  Kvaiitielil  noii 
aliam  priiiliilll  caiit^ani ,  qann  nl  omni-s  crrdercnl 
Jesum  esse  Clirislniii  iiliui«  ll>^i  Sl  «ii!|icit  \nl  satii- 
tem  .  iJiiisiuni  rredeic;  cur  aJjecit  lilnim  l)ei .'  Si 
vero  Cliiistiim  •  rcdere  ea  d<'iiiuiii  llJrs  e^i ,  nn» 
Chi  isiiiiii  inninmmod»  ,  sed  Chriiitnin  lilium  Oiii  cre- 
dldisse:  non  <;st  noincn  tiiii  in  Chri<:in  hiiI^oiiiio  lien 
ex  adup'ioiiis  consutt^iidme,  qii<ul  prnpnuni  est  ad 
salutem.  i  Temere  ergo  arreriur  HiUrius  i|iiasi  Eli- 
pando  ei  Kelici  lli1?eUtano  (avens. 

18.  Respicii  procniduhio  'ad  vrrnlculiiin  5  capiiis 
1  Evan(>elii  Jo:inni4  l'nrrn  uberrime  hac  df  r<>,  et 
sape  liisseruiii  l'atreii.  Teriiillianus  obscurc  i|uideiii, 
ui  »oli'i,  i'i  presse,  i%i  iam<:ii  tradii,  e  qnibiH  eiiiudem 
seiisiim  elirii*.  Cunsule,  uhsr-cru,  qux  docet  ille  c.i- 
plii;  18  libri  ailversiis  Hcriitogenem  :  perspirnii 
auiem  e»p.  19  libn  v  ^idverMiK  Marcioiiem  :  <  Si 
noiiest,  iiiquil,  ('liristiis  primogeiiiius  coiidiliouis,  iit 
Serino  Creaioris,  per  quenn  omnia  lacia  sunt,  >>t  sinc 
quo  niliil  (actum  e«t;  si  non  in  illo  condna  suiii  uni- 
versa  in  coelis,  et  iii  lerris ,  visibilla,  et  invisibilia, 
sivelhrnni,  sive  dnminaliones,  sive  prlnelpulus  sivc 
poiesiali-s;  «;i  noii  i-nncia  per  illum,  el  in  illo  ^tint 
condita  (hiFc  enim  Marcioni  displicere  oporteb»!): 
non  iitlque  lani  nude  posuisscl  .\posiolus  El  ipse 
flsi  aiiic  oiniies.  Quoinodo  enim  nnie  omnes.  si  non 
snle  oiiinia  ?  •  Cl  alibi  apfrlius  {Apclog.  cap.  2l)  : 
Aii^o»  />«»...  cuiititetti,  qui  Virbo  umnia  (urtret,  tl  (ecit- 
sei  Cyrilliis  Hierosolymit.>iius  iii  eamdem  senirii- 
liam  (/>)-  <  Vis  vcr<i  aildisieic,  quoj  riini  (':iirc  eilain 
anle  iiihiim:inniinneni  est  Cliri«iiis  Oomlnus;  ui  nun 
soluin  llde  recipias  id  qnoJ  diciiur,  verum  ciiain  dc- 

(a)  Ri  ii)  iciuni  Clirisiuin ,  lliium  ojiii'  uniciim  , 
Domiiiiim  iiosiruiii. 

tli)  (i:itecli.  1.  II.  i>,  interprcie  dariss  .Viitoulo 
Au)(uittiiio  Tmitiie 

(r)  Ti^rtull  lonlrii  ILrmoge^i.  cap.  '10,  conir) 
Praieam  rap.  15.  INavaiiaiius  (si  is  aucluri-.sl  libri  (/« 
Trifiita.)  c«p.  51.  Cypna.  lili.  ii  Te.utiiw.  cap.  5. 
•t  ile  (fiii.  £i.('li;.  Laclan.  Iil>  iv  Insiiiu.  r.ip  4  . 
Xs;«c  Cfiim  ei  Hrtnonem  itqiiift.al   el  raiioncm  qum  ilie 


A  monsiratinni'111  hahcas  ex  veteri  TesUmento?  Ac- 
ccilc  »il  primum  liliriiiii,  r)ui  (^rncsis  <^sl.  Ail  l)eiit>  : 
Fariamiis  honitttim,  iion  ad  iiiia^iiiem  ineam,  Sfd,  ihI 
imoiiinein  iiiiurum.  F.\  post(|<iaiii  larlni  cisct  Ailini, 
dicit  .  Ki  rprlt  Dens  hoiuiiieiii  :  iid  ini.i;!in«m  l><ti  fr- 
cil  illiini  Ncr  riiiiii  1.1  P.nrrm  solniii  divinitali»  di- 
Cnitaip.ni  resirinxil ,  venim  iina  rtiani  Filiiim  rnm- 
prchcndit  :  ul  declarnretiir  linniinpm  iioii  soliiiH  (>ei 
op.is  rssc  ,  scd  Oomini  i|',ii>qiii.-  nosiri  .lp<n  Cbrikti, 
qui  el  ipsr  vi'ru<  cst  Dou";  (lie  ipsr  O.iminns,  qui 
cum  l*:ilri'  c.ioprtaliir  ,  i  oo|i.",ilij>  rM  el  lirca  So- 
iloma  iuxia  !»<  ripiuMm  aiunipm  -  Ei  l>iiiiiiniis  pfnit 
Stipir  SodiniM ,  ti  Coinurrlia,  ipiin-ni  ci  snlphur.  a 
DoiTiino  <lt-  (oelo  i  Spd  ca.'leri<^  rori.i>«e  ropiosius 
lliianiis  numero  15,  <:l  «iibsequenlllnis  lihri  ii  de 
Triniate.h'.»  vfnt praesrrliin  l';i'onsiilerelecl'iro|itiiiie 
rupio,  i|ii.r  (radil  ille  numeru  dpcimo  nono  (4/x»- 
siotiii  eiiimrtotuii.  etr.)Ea  iiuoqiir  consulere  te  opiti, 
qiias  ilorei  in  p<.  xci  (MUin.  5  e(   seijq.i.  Kursus  qnj; 

j,  tr.idit  nuiii.  irrtio  rt  <|iiarl"  Ir.ictalus  in  Ps.  Cxlviii 
(jiag.  liiS  lo.iii  (1.  i't  II.  ■(  i  lihri  u  de  Triniiair  ;  dt<- 
niqur  niiiii.  i5  iib.  xii  de  7'iifii(fifi\  Res|iiccrp  poi ru 
videniiir  bl  l*airi;s  iion  inodo  :id  tapiit  i  Jn.iiinis,  ve- 
rum  efain  a<l  versioulnm  (i  ps:iliMi  xxxii  :  Verbo  D»- 
mttti  treli  (irmiiit  fiiitt. 

19.  iSoniiiliil  nbsciiril.^vtis  baliel  bic  locus,  in  qno 
eliaiu  anianiieiiipin  crrasseputo;  dfsuiit  qnippe  (mca 
quidom  scnteiiii.<|  ra  verba,  quibiis  inirnetiir  b:p<r 
tradita  fnlsse  a  Jii.iiine  ;  vcliiii  ista ,  ant  arOnia  :  titi 
fios  doecl  Jojunei  =  ifiKfifdiiitifldNui  ei  Joanne  Etan- 
gelitia  eonfUt  Tuni  vero  rpisioli'  hnjiis  verba  nc 
cxplic:t.  Pcr  qtuni  |jn:inneiii  scilicct  Evxniielistan') 
<f.;fcfitmns  ,  ««rmoftrm  .  iJ  c*(  rafioiifm  roiiirr«ira(is  , 
/r<i.<«p  :ipud  Deitm  Joanncs  qnippt:  li.('r  Indidii  :  lu 
prihcipio  trat  \ crbiim  ,  cl  Veibimi  tint  upud  Tteum. 
Nequc  vtTo  inirt>ris  me  liic  Seriiinneni  pro  Vrl-bo  di- 
vino  s'iint;rc  :  qitainvi»  PTlin,  iili  noial  Cetaviiis  (lib. 
VI  (te  T-.init.  (tii).  I.  n.  Sl .  «ecmicl:ini  Trlnualis  pei- 
son:ira  Verbum   poliii>. ,    qiitin   Sermofiem  appellar.S 

C  voineriiil  Vclercs.  li  pra-SPi  tiin.  fjui  .McwnMm  conri- 
lium  siinl  siibspciiti ;  iie^aii  tjiii'*ii  ininiine  potrst 
(.'amddiii  ips.im  sccundani  sancil-isiinjp.  rnnitaiis  per- 
soiiani  Seniium»  vocabulo  f'jissr  signilic^lam.  non  al» 
iis  taiiliini.  qui  Nlceiiuni  pra:ivpre  (c),  veruni  enam 
ah  iis,  qiii  illud  siiiil  snliscculi.  Iloc  ni<Hlo  Paullnus 
NolaniiS  [Salal.  vi  S.  f/Ucti  ivrj.   *r.)  : 

Clirisie  Peiis  Feliei»  silcs,  ija  nuiir  niibi  vrrbmu 
Senim  Pcus,  d:i  perspicuam  Sapienlia  nieutoui. 

R'istlcus  qiioqu»;  (rf)  :  •  .Si  crao  in.xilH  omniiius 
sii'  Verhnm  sempiieniiini  est,  sicu  Paler,  iHipa»si- 
bilisquc  ideni  Dei  Seiniu,  et  iiivertibilis«i«nl  i'ater.  » 
Aiigiisiiiius  pariier  (c)  :  <  Misit  Sormo  Di-i  le|;em  per 
serviiiii  suuni,  nec  iiroruii  ln  peicviis  innruin  geiicri 
humano.  •  Alibl  vero  (Scrw.  S  lU  oerbli  .iBosioli 
1.  1) :  <  Non  libcrarcttir  biiinanum  (fpniis,  iiiti  Si>i'uiu 
Dei  ili^'iiaretm  e-.se  buinanus.  > 

Onin  ei  Hipriii-yiniis  primamThoophili  Alcxnndrini 
ry  Episcojii  paschalPiii  cpisiolain  in  laiiiiam  vrriPiii,  sic 
eumdein  'rheophiliiinscribentom  iiiducil  (fc';»»/.  iuVe- 
ron.  eilil  Vfi,  n.  1)  : «  yiioil  si  rrjn»!  Sermo  Dei,  uli- 
qui-  Peils  rsl,  Ptr.  »  .Vlqne  ra  qnldem  hiijiisce  vo.ois 
itsurpaiin  adro  iioiiiiiillis  placuit.ni  in  (atinani  ipsain 
Sacra;  Scriplur»;  int«r|ireta;iaiiein  cain  nitliicereiit  ; 
qulppe,  inonenir  Augustiun  ^/)  ,  In  i|uibtisd«nicn.tirl 
bus  5«riiiu  lcgebniur,  ubi  iiiiiic  \ /routtt  \v^»\\w.  IIK) 

et  ritx  eti,  ei  tapitniia  l>ei ;  el  c:ipitr  8,  ubi  b«c  rlo- 
(|uitiir  ificrit.)  ierm»  ,  rl  rerbum  IVi  kieitur.  Rttrsw 
c»p.  !).  ted  iiniiiit  liraxi  ibyctv  iiicuiil,  i^uamnos  vcr- 
bum  iifti  nriitvnem. 

1(1)  \n  iiiiiin  iliBpiilationis  co.iira  Acophalos;  Bi- 
bliii.  rai.  Paris.  I,  IV,  |>ag.  71t.S. 

(i!i  Lili.  »11  coniia  K  iii-.iuai,  cap.  55. 

(/j  Tr.tctal.  Keu  Soriiinue  (l>tl .  i>i  Joan.  n.  5  :  ili'l 
in  (;uiftu5i<afn  i'Oi(iii^iii  poiiiiiiit  tsi  '  Vtibum  tuum  ta 


757 


IN  IHLARH  EPISTULAM  SEU  LIBELLUM  ANNOTATIONES 


759 


cliam  Arnoliius  ,  gui  jumor  diiilui  ,   propterea  qnia 

Kosl  Ijeoiiis  ilagni  ifniponi  viKisse  orediinr,  hasr 
«liet  (a)  t  krgo  Scrnio  1'atria  ex  ore  ppote- 
dens  virtute  plenns  lucii  oixiieb  vidibiles  crea- 
liiras.  >  Merilo  itaque  iion  nioilo  in  Op«i>culo ,  quoil 
illusiiamiis,  TPitiiii  eliani  in  uliisiibris  siiKin  eaiiidem 
sent<-n(i:i<n  vocein  Seimo  llil:tritis  a<liiili4^t  :  veliili 
liliro  11  «i>*  TriiiiiMU'  li;ec  rlocniiii»  (iikim.  15  po^.  36 
tomi  ii)  :  (  NiiniqMid  audieras  in  Deo  .  el  non  apud 
Deiim,  ul  siT!iioi»'m  reiondileP  ooj-il.tlionis  ai-ripe- 
rtS ''....  sUtliini  Vorhi,  ei  nomeii  expeola;  dicil  iiam 
qiie  r  Ei  Deus  erat  Vtibum  tJuaii.  t).  Tessat  80- 
niis  votis,  el  coj;iiaiioiiis  rloqiuum.  Verbuin  lioc  res 
esl,  iion  sdmis  :  naiura,  non  sermo  ;  Deus,  non  ina 
niias  esi  (/»).  >  Fadem  Rlibi  incukai.  in  locis  scilicci, 
qiios  bii"  n<'lo  ((•).  M<Tilo  eiiiim  Fcclcsta  ips:i  eadem 
voce  ad  lieiiolaudum  Verbum  (niinr.  Eii-iiiin  sic  dl- 
vinum  Patrfm  silloquiiur  ((*)  •  Dnm  meaiuin  iitauium 
Unercnl  o<ntiia,  el  nox  iti  iuo  ntrsu  nicdiuiu  uer  ha 
bnet.  vmiiipoleiis  Sermo  timii,  Domine ,  de  ca-liii  a  m- 
galibus  tedibus  veuit.  rranslerl  scilicei  ab  alia  signi- 
llcailoiie,  .'icoiniiiinHsiqiie  iesiivii:iti  ■  ino,  (|iii>J  vcrs, 
H  et   l,*)  cap.  vviii  libn  Sa^iieniue  irjdiiur. 

En  ii:iqiie  quid  liis  verbis  credi  jubel  llilarins  : 
Sfrmoneni  scilicel  nivinum  non  siniplicein  vorem, 
sed  exianloni  ,  personain  esse.  caniqiic  apud  Dcuni, 
ideoque  diviiiam  peisonam.  E»  porro  non  Cfse  cdepi! 
in  icnipoie  ,  sed  apud  Dcum  Cuii  in  principio  ,  u\  est 
anle  quaRvis  lenipoia  cf/<JiH  imagi)inrin,  ct  ticilia  (iil 
sirpe  :iiu'»l  I'aires),  cl  ati  ;cierniiale  ips^^.  AKpic-  his, 
qua:  expres.slssiine  iradidcrai  liliro  ii  (n.  15.  f!etpire 
ad  mundum,  eic.)  et  \ii  (n.  45.)  rietritiiliie  idein 
Hil;iriiis.  affinia  dncent  Alhan.isins  (orai.  S  f/ 5), 
N^sseniis  qiio<nif  {lib.  ii  contia  Eiinoniium)  el  Au- 
gusiiiius.  Vldi' qu;»' h<ic  fuper  argumenlodocel  l*ela- 
viiis  (lib.  VI  dc  Trinii.  cap.  \,  n.  n  ot  scq  ). 

20.  Veteres  Pjfires  non  nioilo  Sfrnwni/m.  aut  V^r- 
bum  seciiini;)in  Trtiiit:iii'>  v;iiiciissiimi'  pprsonani,  ve- 
rutti  eiiain  i(//»o»cm  apiiollavfr." .  qii;(i  qiiidcni  \in\ 
variis  decausis  Divino  Veibo  c:«inciiirc  poiesl.  Ani 
SCiliect  iiiajoris  ciijusdam,  cCllf ;ji  iuii-que  ,  ei ,  si  vi=, 
illiiiiirioris  eliani  explicaiionis  voci»  sirmo  cnusa, 
vcluli  coiligeiido  synonyiiia  :  aiit  qii:a  I>iviimiii  Vyr- 
Lmii  ea  ratio  esl,  seu  idca,  ad  qnam  Paler  in  iniindo 
cniideiido  uiiice  respexii  •  rutio  ,  ini|u«iii,  et  idea  in 
genilft,  <4Icoiisiibslaniialis  Ooo  t  aui  eii.im  q<<ia  fiioiil 
raiioin  egro{»io  opilicio  pnmas,  potissimasque  habcl 
paries,  sie  Divinum  Verbuin  in  iiiundo  coiidendn  pri- 
m.is,  piitissiiiiasqiie  h^ibuil  parles  :  aul  pariter  quia 
siciil  in  egreirio  opiiicio  recla  r;iiio  app;tret  emine! 
qiie,  ei  singiihs  illms  pariihus  vcluli  iiiesi,  iia  divina 

ritas  enl,  iiciu  iu  qutbu^dam  cedicibut  ctium  ibi  uripum 
eu  :  in  piinctpio  eriit  Sermo. 

(ii)  Bellarmi  de  scnpio  Eccle  el  Biblioih.  Pair. 
edii.  Paris.  lom.  iv,  p.  352  ei  ."»55. 

(b)  Sic  inierpiiiixi .  ui  oiuisueiiidini,  aliorumque 
exemplo  me  accninmodarem.  CtUcrum  atiui  inter- 
puiigi  posse  rateor  :  ila  lanien,  ui  denoielur  Sermo- 
neni  hunc  aliqiiid  siibsianliale.  ei  verum  DeiMU  esse. 

(c)  Lib.  VII  de  Tiinii.  n.  18,  pag.  181  :  El  ubi  re- 
(erlur  :  Ego  di.iA,  l'jquenlis  polius  est  Sermo;  et  ii.  IVt, 
sc  cw!e!,tis  seiino.etc.  H.iirsiisii.  II,  lib.  x  de  Trini 
laie.  Ei  cxpressius  n.  19,  libri  xn  dc  Tfirtil.  pag.  430, 
s»d  Dei  sermo,  elc.  Eiiain  in  \\brode  Sijiiouis  seude 
Fide  Oi'ienl^imm>  ii.  46,  Ihrretici  jierinieniii  ,  cic. 

(li)  jii  iniroitu  .Missx'  U.iiiiinioa?  iiilr.i  ocluv;iin  Na- 
livitalis,  et  iii  aiilipUoiiis  ad  Magnijical  ,  el  Ueuedii- 
luz  cjiisdeni  dici.  liaiic  ipsjm  ;iiiliphonani  ;i  prisci.s 
usqne  Ecclesix  tcoiiwribu;]  ;idhiliiiain  (lisciiiiiis  tx 
lihro  ,  quem  RespoinoTc.iia,  et  Antiphonariu  Rcmaun: 
EccUsias  inscnp^it  ,  etliditque  oplimus  Caidiiialis 
Tliomasius  anno  1686. 

(e)  Laciantius,  lib  iv  lnsiiiiiiioiiiimcap.9,  hTcail . 
}.iyos  enim  et  sennoiiem  sigmficul  ,  el  rniionem  ,  qma 
ille  «t  ei  vox,  et  supieniia  Dei  Augusilniis,  si  AU|u- 
sllnus  is  esl  (nam  eum  librum  PP:  S.  Mauri  Augu 


A  Verbi  virius,    .-ic  sapienlia  in  mundo  creando  se  se 
prodidii.  ct  veluii  emiuuit,  et  singuiis  lUius  paiiibus 
quodamniodo   inhaesit,   el  iiiebl.  Hiir.sui»  qiii.i  <^i.ui 
ralio  a.l  prdxim  dediicta  ariiticein  expiiiiiii.  ad  dorla- 
ra( ,    ita  Vrrhuni,  illinsque  tiini   gencr.jUo  iiini  ope- 
ralio  Palrtm  ,  ojusque  prjp>laniiiiu,  ac  diviuii:ilem 
muudo  dorljriivil ,  noianiquc  crtciil     Dcnique  ict  en 
postienia   cxplicatiu)  m.ii    dcsuut  ,  qiii    i.Jcn    Divi 
num  Verlium   ruri«nfiii  :ippellaliiiu    liiunl,    qiiia  ra 
tioiieiii,  >cu   re!>pectuiii,  ac  iciaiioiicra  liaijel  ad  Pa 
Ireni. 

Atqiie  in  prini.i  quidcui  sisuiiicatione  voceiii  h.inc 
videtur  sumere  Tertullianus,  niinin  iu  <"»cniiles  allo 
quiiur  (Iii  Apvlog.  rap  i\).  tJam  ediximus,  Dpum 
universitatciii  baiic  iiiuiidi  Verbo,  ct  R:iiiooc,  el  vir-. 
lute  mohliim.  Apud  vesiros  quoqiie  s;ipieiiiC'»  Jii^yov' 
id  esl  Seniiuncm  ,  alqu(<  Kaiiuneiii  consl;il  ^jililicecn 
videri  uiiivcrsitati.s.  , .  .  Et  nos  etiani  sermuni,  ;iique 
K.itioni.  iieniipie  virtuti ,  pcr  qu»^  oninia  niolitnm 
Iieuni  edixiiiius  ,  pr(i|iriaiii  siib-taiiiiam  Spiriiuui  in- 

"  scribiinus  (Uguut  uUi  ^iscvibiiuiis). 

in  eonidem  ciiain  Fentciiliam  iibrum  ,  quem  de 
Oratione  inscripsit ,  sic  esl  exorsus  ;  :I)ei  spiriiiis, 
el  Dei  siiriiio ,  cl  Hci  ratio,  sermo  ralioiiis,.  et  ratio 
serniouis,  el  spi<i(ii^i  uininiquc  Je>us  t.liiistus  domi- 
niis  imster.i  Ei  sanc  voi  oni  liunc  uiio.  cuin  ad  Un\- 
gcniluiu  Dei  denoi.indmn  ;idbiDcliir,  0»;^',»  veluli  syii- 
oiiyinaui  vocuni  .Scrn'onii  ei  VVi/n,  eiloccre  viden- 
tur,  ulde  aliis  sdcain  ,  L.icUiiliiis,  Ambrnsius  (si  is 
est  aucior  liliii,  qui  de  filii  divinitate  aeu  de  jide  Or 
thodoxn  conlrn  .innwis  iiiscribiiur;,  el  Aiij!Uii!inus(*). 
seu,  si  vis  ,  soriptor  alius  sub  Aujutiiui  uniiiifie  la- 
tiiaiij.  .^11  vcro  linjuscc  lei  C2US.  III  e.v  co  rcpeteniiis, 
qnod.  iit  Teriull  :iiii  voibis  ular  Mp<j/(;</,  cap.  21), 
^oEienderit  se  sc  Ar/o-y  Dei,  id  c»t  Vcibiini  illudvii- 
inordiale  prinieg.^Miiinn,  virtuie  et  raiione  coMiii:»- 
liiin,  e  spiriiu  luiicui'.'''  aii  polius,  (/iim  ul  juin  (io- 
coil  PeiaviuS  (/;.').  vi  de  Tiiuil.,  ciip.  \,  n.  (i)  ,  Seimo 
ideiii  e>t  at  ralio  ,  hincserino  ralionis  ,  el  raiii»  scr- 

Q  iiiiiiiis  dicilur  f  S.iiie  iiii.iriusin  liac  ipsa,  qu;iiii  illii- 
siianius   cpislola  ,   liac   habct   (cap.  i,  pitg.  M) / 
<Dei  lilium  sapientlaiu  veraiii,  bcruionem  ,  ideslia- 
iiunero.  etc.  > 

Seciindnin  significidioMein.qHa;  jcilicel  denontin)- 
lionem  banc  «lenvat  ex  co  qiiia  uiiigenitus  Dei  e.i  ra 
lio,  scu  idea  Cbl.  ;id  (p.iaiii  unlcc  iu  iniiiido  cui>deiido 
rcspcxii  Paier  ,  prnponitis,  cui  deii.inos  librum 
de  divims  nonunibut  (  c<tp.  7  )  ,  sive  Diunysius 
.Vreopagila  is  sil,  sivc  alius  qiiispi;ini  vciustus  sane, 
el  proHaSilis  scriptnr;  hapc  einm  lr*dil  Pulavio  iiilcr- 
preiei/i/i,  vi  (/c  TriHit.r.l.H,  5) :  •A6-/oiriii  sacris  lil- 

slino  demunt,  nec  lenieredeiiiuut,  iil  conslai  ex  ad- 
iiioniiioue  liuic  operi  priposiia  pag,  2.  Appeiidicis 
l')ini  V(ii)  in  iibio  de  quiuqiic  lljBrcsibiis,cap.6,  haec 
habet :  /ii  priu  tp:o  ciat  Yerbutii.  Mclius  grxce  dici- 
:iirX&-/o?.  logos i/iiippe  Verbuiusigiisjicut,el  rationem. 
Ainbrosius  deinum,  siesl,  mi  .inna  iljxi,  auctor  ejiis 
D  lihri  (Viiie-iidnionilioncm  pr.-iposilaiii  buic  liaclaiui 
a  Pairibus  S.  Maiiri  p;ig.  543  .ippendicis  Ambiosii) 
in  libro,  qui  de  Filii  divmilutf  inscribilur,  cap.6:  Rn- 
lio  qiuvdiim  csl,  inqiiil,  qua:  apud  Cri.pcos  V>/oc  nun- 
cufiotur,  qaa:  inttr  ['lUreiu  et  Filium  personas  vei  vo- 
(ubula  dislinguil,  quia  ei  ipse  iiliii>.  ratio  diaiur.  Qua: 
quidem  vei  ba  hsbel  cliamscnini  ulini  190  dcienipore 
inier  Augusiiiiiaiius  ,  nunt  1  !.^  uit.jr  rejectoi  iii  ap- 
pendicem  .  niim.  2,  in  qno  eli.iiii  iecil:ilis  supriiori- 
bns  vei  bis  ba;C  sulijiCiniilur ;  «Qu.c  lainen  ralio  inu! 
tis  nomiiiibus  •jppeilaliir  :  inodo  vcibufii,  niodo  vii- 
iiis,  niodo  siipieuiia,  mod»  dexicra,  niodo  brgeliium. 
inodo  maigiiril.i,  niodo  ihcsaiiriis,  iiiodo  retia,  niodo 
:ti';iirnni,  moilo  loiis  ,  nvido  pcti;i  ,  mntio  lapiiiangu- 
laris,  inodo  lionio,  iiKidfi  agniis,  inodn  vi.ulus  morio 
ai]'jila.  iiiiido  len,  iiioilo  vi.i,  veiitas,  el  vild  ,  ciim  si! 
Deiis  omnb  iii  oiiiiiib'i.-  :  ui  pcr  li.cc  vocabul.i  «livi 
ndium  dispositionum  iiiy  tena  cognoicamui ,  rioii  ni 
ipsa  majestas  lilii  Dei  pfopric  deliniia  monsiretur  i 


759 


IN  IIILAIUI  KPKIOI.WI  sr.l!  I.JIIELIJIM  ANNOTATIONES. 


7C0 


iniis«liMiranirDoiis,ii«\n  solmiii^iiia  r..li.)iiis..;iiiii--  A  /-^/oc  tlicidii  ;  i|iii  cniiii  FiliMni  ro^iiovii,  aji  <;iiii^ 

' -.-..-  His  (hoc  •'iiini  siniiiflcai  iilud,  </iii  •Wii  [>Mn.  \ii  I  ), 

P:ilr«iil  qiinq»!.'  eo^uovil,  ac  tirevi;:  cl  ci>m|i«ii<Ui>N:i , 
f.i<:ili$i|iie  fi^iierii.i'  ii;iiuni!  tlcclHillio  <]«l  ulius:  oiuik; 
1'iiiiii  (|iioil  geiiiiiiiii  et>(,  geiiituitiiH  suuiu  |:<ci(.>  i\",.\- 
():iin  v(ic«  «Ivlliiil.   < 

Poslrcniftm  vero  ek|iiicalion>!ni  (qux s< ilcci  J»coi. 
<i(leo  diviiiitin  Verlium  r.iii.meii»  (uiMic  .'i|i|irl!:iiuiii , 
niiii  roii»iicii)  sod  rcspeciuiii ,  ar  rcl:iiii'i>ciu  iialici 
:id  P:(li'uiii  t  )  piii|ioiiuiii  ^Mziauieiiiii: ,  i|iieiii  iiiimIo 
('\cil:ivi.  Auitu-tiiiUH  i;u  •((110,  tiijii"  |uui<)  ;i.it(-  vt;i'l>-i 
iftuli  (^ii.  Lxxxiii  (>itii'i:fiii.  iap.  65),  :ic  dciiiquc, 
iic  pluriiiiog  nircrjiii .  vuiljio^iiiit  (si  .Vnibrnsiuiii  :iii.'- 
(iireni  |MiU»  liliri  dr  FHii  liivihiiiiie  iiiler  .XiuIim^  ii 
opci:))'  <  |t:iii(t  tjiia-il.iiii  e:>l,t  iiiqiiicnb  (ia libro  ile  l  liii 
diiinJUiie,  eai>.  b ;  iii  aiipeiiiiic^  Ot>«r.  Atnbroi.it  yiuj. 
3ili,  elc),  quu;  a|iiiJ  Gi'M!Cu»  Iv^iis  iiuiiC(i(>.ilui,  i|ii:c 
iii'er  Pairem.  H  iiiiiiui  iiersmM^  vi'l  vocaliulp  ilis- 
liiiKiiil:  quia  et  i|ise  FiUiis  r:ilio  (liciiiir.  > 

Rn  ct>lehriores  cx|jlicaliouc«  litiiiK  voi-i.<;  la  in , 
eniii  ile  (liviiio  Vcib)  i^iimiii.uui'.  Siis|)icur  :id!.uc 
tniDCi) ,  llit»rliiiii ,  cuiii  Verbiun  Taiiainm  iiiiiverxiiitiis 
.'ippollal,  ad  :iU:iii<  eliani  liilc.ii(lv.sS«  lll  Co  tltiSil  ill> , 
i|ii(id  Uiii^euilus  i>i;i  iiiiica  ralio  c&i,  cur  reiuni  uin 
\i  i-it.Y<  ejiiei ;  uiiica,  iiiqii,-)|ii,(|ui:i  ipsc  rotKiulii  (iu.' 
111 1 '  unica  elrem,  (fui:i  iliius  ii)c.:<r|i.iiio  r.iiia  (uii,  «li 
i|iiaiit  uriivarsa  coodiu  sunl :  >|(i:i  dt;  recopiusis-.iiiic 
Tliivildgi.  Iliiic  tiu(<uin  viaruin  Domii,i  in  5U.ri|>tiiris 
(licilur :  pTiinoge^Hiliu  qutH(ii<^  omnii  iittttiirai  {('.olitiK. 
I,  V>)»  Paulo  «jiciiur,  <]ui  ri:aiu  ii.ix  i>iiUjic.i :  nuo- 
niaiit  in  ipso  condila  iunl  uiiiver$'t  iu  cxlit,  €l  in  tirtn, 
visibilia,  ei  invisibHiit,  iive  iliroai,  .mhc  dominutionei , 
iivi^  princiiiatUi.  siit  iiblvtShtn .  itniuiu  pei  ipmm  ,  f.l 
in  i|iii(i  ereiUa  tuul :  ft  i;,ic  tn  (ptti:  jhinm,  u  uni.m 
in  ipio  conslanl. 

\\t]ue  b.>iic  'luidera  coiijeciitraiu  luiviin  prTrciiis.'!^ 
viilciur  ilicrouyiuiM,  iluiit  h«b  Pauliuo  j.criii,l  ( ^pi- 
i,iolatliin,idi,iH  Veron  tdit.  &')  n.ir,   Lu)ioi>  crxct^ 

ulu  KigiiiiiLai :  iiain  et  verbiuit  (!St,  ci  r.iK»,  et 


lioii.s  sapicnlijD.listritiutoresiiiMHi  eiiaiu  i|uia  causa 
(•iiiiiiiiin  III  te  se  kiiiiidiciicr  :iiiie(.'i><ii|ile!(tis  esi:  el 
i)iii:i  coiileiiilii ,  ci  peiielcai  oiimiu  ,  ut  s.nT-ji  lil(er:t' 
i<<>iaitlor  (»)  k  yiiriii  iocihm  t'oniineni.irii6  illn-.lr.iDS 
MatiniuK,  i<t»oaii  'ii  •diviiiuin  Verliuin  vocnri  \oy<)j, 
i|iiuniaiu  iiiiiur:c  (oiini  raiitHic»  in!>iini  illi,  lauiqumi) 
c.i!is;n  ac  principio  creatura;  omnis;  por  ipsuni  eiiiiii 
cvisiiinl  uiniiia.  Qiiiu  et  id«-x,  ati|uo  cxciu(il-jicsi'iir- 
iii.c  in  illo  tiHai,  i|U:k  Mnt  xieruu:  iio<i<ii>cs  ,  ait  ra- 
(loiH-s  oiiiiiiinii  vll.  cii'U-C'i :  aileo^iiio  ii.iiiira  ipsi :  si- 
■|iiutem  oatui.i  i|isa  taliu  esl  c.iiismiii  ,  ii:iluiuiiif;uo 
iiiiiiini^iis  ,  i|iMMiiain  iion  lenicrc  a<  Iruslra  iiaiiirc 
.-Miiit  cxiiiioiilitiii)  n-riiin.  i 

Terli:iinexpli(-atioiicm,  quAiii  iit  eosii.<m  dixinius, 
<i]iiod  siciit  r.ili<i  in  egregio  O|jilleio  (iriiiiat,  polissi- 
<n:is({iie  iialici  pactes,  sic  diviituiu  Vcrliniu  iii  inuiido 
roiiiliiutlo  pr.ni  >•  puiissimasqiie  li:ibiiit  pancit :  •  tcc 
liiiiii,  iDi|ii:iii>,  rx|ilic:ititinen)  ii  ptopunuiit ,  quoriiin 
Sifiileiiti:ini  desoribit  Aiigusliiius  ,  ciihi  lcsiaiur  (c),  n 
iLiiiiKciiittiiii  Dci  raiioiiein  iiiiniis  rcclevocitri,  i|unin 
Vcibuin  ,  iit  &i);nilicetur  iion  sottiin  u>4  Palicni  rc- 
S|H-cliiS,  scd  aJ  ill.ielinni,  quo  pi-r  Verl)Uin  f:ic(:> 
siiiit,  oper,iUva  poieuiia.»  1:  giiiv|i<e  pri>|)<>:tiiiil ,  (|iii 
voccin  wrtio  synoiiyniDm  voci  scriiri,  «ti  l.y/oi  voicii- 
tcs  esso.  mnneni  Dirinum  Seriuimein,  (|iiii(eniis  iMi-.iiii 
pio  per<on:i  siiuiilnr  .  pclissiinas  )>:ir(ot  in  iiiiiiido 
condeitdo  li.<il)ui«>ic.  Qu.t  de  le  aniiotaiioiie  deciii):< 
nctav:«n.innull:i  itiximiis.el  riirtus  dir.(>iniis  dciiicc|is. 
Ilic  laaium  aiferii  Nazianzenum  Im-x  eiucuiuin  (Omi. 
5(i) :  cU*i»<l  si  «fiis  eti.iin  ,  (|uia  reliiiiuiniiiliiis  in- 
cst,  Xi^n' appetlati  velit,  a  ^uli'  :  e  ihhi  .-itiliorrebil  : 
<;iiid  ei>t.enim,  i|uotl  non  Verli.i  c  <iuli:um  stl  (<i)?> 

Qii.irlaui  expliealioiKiin  tii  eo  si:.i;ii  aUirinavimiis , 
<i|Uiid  sicnt  in  egretfio  opificio  rccta  raiin  apparei , 
ciniiiaique,  etsiiigulis  illius  pnrtibiis  veluli  iiiest;  ii:i 
diviiii  Verbi  vir(u«.  ac  -)picn<ii  in  mundn  crejndo  se 
prodidit ,  cl  veluti  eiiiinuil,  el  sin^ulis  itliiis  partibus 
qumtaiii  iiiodo  inbxsit,  ct  iiiesi.iHuic  p-jrro  faveredi 


clUir  Nazi:iiizenus  prioritiusitlis  vcfbis  mndu  allcgn- C  suppmaiio.  et  cauta  uniiifCMjujiijuu  rei ,  per  qu.i 


tis: «  Qtiod  si  qiiis  eti:i:u ,  qiiia  rcbcs  oiniiibus  iiieit , 
).o-/(«  appeilaii  velit,  .i  r.iiionc  :tiiu  aliboirebit.  »Sed 
ccrie  ii  faveiil,  ((ui  vocein  «aiiiuH/iVi  synoiiyiiiarii  vocis 
Miiiocssft  ;iitini.(e),  luin  vcr^iciiliiiii  vici  simuni  (jnai- 
tiitii  capiiis  VII,  eipriiiiiiiii  capilisvin  libri  Sapieniia; 
m\  Divinuiii  Verbuiii  refcruiiU  Miniii-iiin  h:i>.c  iii  :il|e- 
galis  locis  lcsiiniiir :  <  (itnnibiis  enim  mnliililiits  iiiobi  - 
lior<-si  sapiciiiia:  :iiiiiii<iianicm  Hl>iq<ifi  proptcr  stMin 
iDundittstn. .  .  Ailii>gii  •-i-goa  liiie  iisi|ue  itd  Uueni 
fortilpr,  ei  di^poiiii  oiiitiia  suuviier.  > 

Qiiinhtui  explie.iiioiieiii  tiani  esse  dixiiii»'.,  <|u:o  d:i- 
cet ,  «  quoJ  siciil  r.illo  :)d  prnNini  di^di-eia  arliriccin 
<;xpriii)ii  ar  decl:<rsi ;  iia  Veil"in>,  ilitiis(|iie  iniTi 
gciicr.<i'o,  luiii  ovcraiio  P.-iiieni,  ejusqna  pr.cstaii- 
ii:iiii ,  ;c  dtniiiiaU-io  iiiundo  (igiiificavii ,  iii.tMnique 
clfccit.  •  :ec,ni-ii  nos  virortini  an)|>lissiiiinrt|in  auc- 
torit:i<i  fallU,  propoiiittir  a  ISar.ianzeiio  qiii  flltum  Dei 
c/iov  xat  /<37Q-/  ToCi  !l«-oo«  :ippvllans,  id  (^t,  ut  inler- 
prolatiir  Pciiiviii»  [lib.  vi  de  Trinit.,  f<i;;.  !  ,  n  o), 
('«•/i/i.iionffn,  el  laiuinrfn  Pntiis.  (-nr  il.i  ai<|)i-I|fi , 
(leiinep^  explicat  bis  verbisA  Biliio  iii  liliniiiu  vi-rsis 
( lom.  I ,  pag.  5'.I0  )  :  «  Vcrbniii  porro  (sobSTilue ,  si< 
nppellai-ir),  (luod  iia  se  liabc l  ad  P.»ircio,  >i'  •?crino  ad 
iiii-iiicin ,  iioii  iiioJo  propier  generilioiieii)  p.issi.inis 
oiiiiiis  experlcm,  veruin  etiain  pl-optcr  conjiiiiciio- 
iicin  ipsliis  cUiii  I'.itre.  viinque  ei)iinrrUii<ciii,  fm- 
tassc  etiiiii  qiiia  ■•ndniii  niodo  se  ad  Piiiieiii  habcl, 
qiio  (leftiiiliu   ad   deiliiiituin.    N:im    doliiiilio  qiiDiinc 

(a)  Itnus  Riim,  iiti  dixi,  inlerprcOlione  Pcl;vvii,  naii) 
atii  nltter  vei  lunl  i<it  s:iiic  iioiiuibil  ab  inlei  priiiaiioiu! 
Peiavii  (IdTort  in/crpretatin  AiutM-usii  Caiiialduiaiisis. 
■-'.iiinilom  taineii  iiKcipreiationcs  oniiics  seiisurn  hii- 
hotii. 

(b)  PeUvio  iiiterurote  lili.  vi  de  Triuit.,  c.  1,  n.  5 
(r|  Lib.  LXIUil  Qii:est.,  cap.  S«)u  qii.ciilio  67). 

(«0  Osu«  «'iiii  iiileriii-claiioiKi    Pdavii,  a  <tim  vi» 


siiiitsingMlA  qi:#  6ul)sistiiii: ;  qija:.ui>(Vi'r3a  recte  ip- 
tclligiiiius  iii  Cliri!>io,  <  AniiQiaiii'  li.rc^  i|uan)(iu:im 
:iliiHi:i(i:(>  pr(>li.v.ior,  SicKiri  tauisn.  (jl  piil/i,  xijn- 
(-ii.)da  niiii  u<!l. 

iir  \ii\  b.itc.  iiKfiiii  qu'..l<;:ius  >-<'i^'t^  ft»l  piO  itinpii, 
s<-ii  eicruiiw,  «i  iis  vi.cilivs  c.si ,  qti:tviu  Hi(:>ii<>  na- 
I  :i  uiit  nitilli ,  v<.luii  .'tU  aliis  pciTiiro  :>dliiUil:is.  Atii 
lam<-n  oliniii  ^iitc  li>i:iiiiiiii  »tlii:liii<-.riml  ViU'tivi.i> 
i;>r(j"/nl.  librl  vii ,  !h6  ,m<'I/i)  iniliiinla  :i|ipeJlul,  quo>: 
rcliqui  ir.itiniex  tipjieltaie  consuc.veriiiit.  Terl'jlli:inii^ 
similiicf  ;^<3.-6«rj,  Va/<rfil.,  cup.  \5]  ■  i.'r  hii  iniliiilit 
suni  eiriera:  id  csi,  iiiitinm,  scn  ererdinnt  dediixi:- 
riiiit.  Jnliiis  Firmicfs  etiain  «n  cfmdcm  serifrnii:iin : 
Vf)-  mi/ic/uw  imiiiii,  ci<i)i  pi-iiirmi  tiiietjs  pnrKiij  sn/ 
fiioil  ingrtssvti. 

'i-l.  .\i\  refeilendam  sii'lti.<5'.'iani  Arisnoiiim  pcr- 
^•.i.isioncin  :ipiS.gitnuni  cgsc  cspul  priiiiuni  fcivaH^cli: 
Jo;tniiis ,  dix^ciit  onines ,  qi;i  cn  ile  argiitiieiuo  diN)>ii- 
D  i:iverunt.  AiiKU^liiium  bio  i,iiititiiiin<>i(o  indico  (/>'<' 
int.  1,  ifi  ^oati.,  «I  lUibi  Siijif).  ci  llil.-iriii!»  ( Hb.n  di 
Triiiilat.,  II.  IB,  pag.  H  rl  oH,  i'(  alibi  iOfyt;),  Kl  prii- 
ferio  idco  poiiseiiuiini  Kvanncliiiin  coii  ciiptuni  luist^i 
:i  Joaiinc,  iit  ii.s  nbsistcrct,  qiii  divi.-aiil  Ciiritlt  Uii- 
(jiiicin  deiie(;fll)i)ni ,  ei  lliei-oiiyii:»  disciimis  (f). 

t^).  Spiriiutii  saiiciiiiii  icninni  Vrinitalv..  saiic^tisti' 
iii:i>  pcrsoiitiin  feilerl  dcliebini  iiiiincs,  qui  cbrisli«n:i 
Ueliioflni  noiiii-iidabant.  Id  iiroleclu  Synitioluni.V|MS 
sioiii-iim.  Ircii;vii.s  ilif.    ;  coiilrii  /uiTf-sc»,  ra^i.  10),  Ni- 

diriert  ve(i.i(t:i  Uillii  inli^rpretaiiii.  Lo(Uinikuiic  b:.bc 
p:ig.  .^Od    lomi  I    cJilioiiis  C.oloiiioi!.  nu.  iii90. 

(o)  Atidlvi,  qul  caix  in  runi  8iil).sfiqtieiilta  l.ucianli 
vciba  allegaret:  recic  ne ,  an  stH-us.  alii  ;::jii.-«««i 
Ao^of  «ifuin.cist!riii(infiii  iinnificf ,  «i  (u'i«iiftN,  ^ui. 
ill.-  «t  no.x  csl,  el  snoic.-.t    U/r-  Lact.  I.  iv    liuil.  «^.  9 

(')  .\.'i>ijt<iiHiii<  t»<iiitiim  irnwit  ^'»'*iia..'/inNi  roi/ii 
iii»  iib   A*i'ii   Kpitcvpis ,  nilvettui  i.Vri.-ilAiim  utiifqi 


76t 


W  WHAM  KPIlSTOIAM  SKIl  UBrLI.I/M  ANNOTATIONES. 


161 


LvviitiinSyinIiiilmii  yHilur..  (leSiin.,u.  Sl) .  lUjd  qiio-  A  ciiii»  cuinpleinoiiinin  vtliilMs  sii ,  i:l  tiiriihnNs  ultiiMii 


<|MC  Synilinliiiii  qii'>(}.\(li)tiiasi<>  uihitiiiii.  el  iX'Hqu:t! 
(JirisHiiiT  (i<l<'i  liiriniilx.^wU-miunl.  Ntni  cS!  hic  poi-io 
l(inii>-,  III  iiii'»  S|iiran>  «ancti  diviiii»^)i<;ui  egu  vlmJi- 
(Ciii.  <nrim  I  opiosis-^iiiip  iMtliolifi  TiitjolORi  ukgeriiiit 
(a),  el  tani  noii  o!<.ciiie.'»ssftrii(*riint iiipsl  l^ilfs.iiiii 
<h)ilsiaiitinop«l!laiiiiiii,  :ilqi-c  adfo  !Ni<:viiuiii  Cmu;- 
liuiw  ;t;l.)i<.'  pr.Tiveriint  Ib).  tl  uil  Hihiriuni  rfvt-rlar, 
is  »  nrniii'11'9  ;i(i(l!<('itirilHis  (:ai|)iiiir,  (]iiasi  Spiriius 
s;iiir.ti  tliviiiii.-^ici»  asscrcri;  vre:iliii  ('").  l'er{ief;iin 
^•«iiiPn  <-3r|iiliir.  Kioiuii!  flc  Si'ii'iiii  s:iiii't'>  li.i"'  M'ri|ilis 
Itrodiilil  (/>>>  II  «'•■  Triiiita.,  ii.zit,  f >n g.  ^o  tonii  ii); 
1  l)t;  Sfiiriiu  s'.iii..iii  aiKcni  iie<;  lacorc  oporioi .  iilc 
!(i|Ui  iu;i'(;is-e  cSt ;  si;il  siicri  n  iiobi^,  foriini  caiiMi 
lini  iii:sciiiiil,  mii  poi<;-l.  I.'i<iui  aiili>!ii  «It;  «io  .1011 
ii<;ccssn  csl,  qui,  l'atre,  ei  Filin  auciunliiis,  conli 
i.cnilus  esi.  Kt  quidiini  puio  ;iii  >.ii,  iioii  es8c  Ir;ici3:i- 
(liHii :  esl  «nini ;  tiuaniloquiileiii  dnnaiHr,  ."iccipjtiir, 
oblHictiir  rel  qui  conrctstuni  ('ait;»  «-»  rilii  coniic- 
iiis  ost,  non  ]ini.'Sl  a  ooiifes.^^ioni'  l'.-«tri<,  cl  Kilii  sc- 
parari  iiiiperi'«<Muiu  est  eiiiiu  uoui^  liiiiin',  si  aliquiil 
<!csi»a  im<i.»D':iuJe  perea  Scri|.inr;e  !oia  pcjctirrii, 
i|iiil>its  llliiis  iliYiitiias  asscri  cousuevii  .'i  sial)iliri. 
Mibi  eti^in  ('')  iu  liuiic  mcdum  ein<|iiiiur  :  1  Quani- 
(pi.'in)  nd  Kdei  Sacramentum .  i<1  est  ad  Patri«,  ct  Filii, 
ct  Spiritiis  saiicli  ui>1t»iem,  sed  ci  ml  irium  j^ciiiiniii 
vofniioiiem  cs  Scra,  Ch;itn  cc  Japhri,  ires  nieiisiir.is 
ririn;E  esse  rcfcrenil«s,  .sansisse  multos  meniiiieriiTi 
....  In  Piiirc  aoloin,  et  Filio,  ei  Spiriiu  «uicio,  siue 
arlmitli  exirlnsisciis  feiw«>iiii  uecessilaie  iu  Cliristo, 
oiu:ii:i  unom  Suni.  >  Ab  aliis  Hilarii  locis  iu  canHleiu 
scMieiilinn)  artdHceudi*  cnnsulto  alisiinco,  «e  acium 
again :  ladon^m  qitSppe  bone  pisnorcupavit  pra'.tJ:(- 
rissiiniis  illc  S.  iVIaurl  Moracliu:,  qiii  po&treniam  S. 
liilarii  i-diliorvciii  adoruavii,  evulg.iviique  P.^^risiis. 
Vide,  oi>!;pcr(.t,  qiiu!  iradit  ille  ii.  H,  ei  sobsequcii- 
tilais  pr«l:itioni!  it»  librtis  rf«  Triniiaie. 

ti.  Spiriimn  saiirtanrcreaiionis|jarrir,ipein  Veie- 
rc.s  umnej  laciun! :  ei  recie  id  qwificiii :  Deiis  quippe 


processiiiiiuui  ditiii;iriini,  ac.i|uiini  erai  cliarii,  iit  coin- 
plementiiin  .  et  leiuiiiiu.^  operiiiteiinm  nd.  exlra  illi  iri- 
liiierelur?  tx  Tbpolpyis  lieec  *sso((UPri~.  lllnd  snui; 
coiifti.tl,  pluriiuos  Mtiii  velorrs,  inm  miiius  ;iiili(|U(ts 
iiiterprcies  jd  Spiriiuui  «>.'i»riiim  retiUisso  v<  rba  iIIj 
Gciii-sis  I,  1  :  Spiritut  Demini  fertbnliiT  ryiicr  ofiMui 
(iit  cas  scilici  ftecuudaj-et .  vitnnne  prodiu-iiiai^ni  ci'- 
:i(''ret)  (f) :  illa  qii'i(p;c  veiiinoli  scxti  Psa'ini  \x\u  : 
ll  spirilH  orii  eJM  (Vcibi)  nttuiit  ifirlui  coruiii  {cofld- 
itiui).  Spiriluiii  «.'(uuliluin  .  ideoqiic  a  ieriia  Triiiii..iiis 
SiDolissima  persoua  divc^siuu  .ijiquanilo  Uitliiiiicmo- 
i;il  Tcrtiilli;iuus  i  cclmKs  Ihniiog..  eop.  5i),  qiii 
'ilibi^/i/".  IV  rowlro  .Vnii»rtN.'iii.  rn/i.  2'i)  i!;ulciu  vi- 
detnr  iriiderc,  qii.e  lii<'.  Hil.iriiiS. 

-25  Daptisini  iiiiiiiiteiii  cdnciiit  juni  Paiilns  ad  Rpbc- 
sics  scrilieiis  (  ccp.  Tv.  vers.  5  ):  Vunt  Ooniiinit,  iii- 
qiiit,  taiii  fides,  vniiin  bttplisniii.  Educet  qunqiie  Cy- 
prianus  f^ij)  (.iuamtpinm  ipsc  iu  eo  poslea  errftiit  (/<) , 
n  utcx  iioitne  li;i|)iisii',;  iPuni  tattttimiuodu  iii  r.rrle<(i:i 
Ca.bolieu  validc  conf<;rii  p'>ssc  cCti»HCri:) ,  ri  Palres 
rclii|iii  Iiim  :<ule  O.iiciliuin  Cuustanliiiojvnliiaiiiim  . 
Syiiilioliiin  enjdicaHiiK,  iimi  mnxinie  po«lr:i  ,  (.nr-- 
serilifl  ciini  allegjla  Pjnli  verba  ci>n>niei>i:tiiis  illits- 
iriiiii.  Vide.  nl  iii  llilario  roiisisiain  ,  qii:e  tradii  iijc 
iiuni.  i  et  2  lihri  xi  de  Trinitaie  {i).  Iia  porr»  iini 
i:<ii;iti  b;iptisnii  explioaiil  Mai^strt  noslri .  iti  iinns  sli 
ipiiu  ciiin  is  sit  a  Cbri&lo  inKliliiia  prolest.iitn  siin;  II- 
lici ,  certiitiiqiie  aroiiiiicMtiim,  ol  ad  illam  in^Tssus 
(;'),  aliain  proiestaiinneri,  et  cermm  argudieninni, 
.•iiipio  inj;res-uiii  tHnec)  qiiTpriroiis.  Aliier  eiiarn  tx- 
plicat  CyriUus  Hiern;;olymiianus  (  in  Prolocattfhesi 
u.  1)  luec  clccmus-  i  Non  Hcel  b'.t  sutj  ter  Jav.icriim 
siiscipere;  atioiioin  licerei  direre:  Qvrii  sc.aiti  iiiaie 
sucotissorii.  id  Rltera  viee  {tetficiain.  SeU  si  vel  srmel 
niale  successerit ,  en  rcs  emenrfnlionem  ui>n  adiniilit : 
ttims  emm  Dominus  ,  el  ima  ftden  .  et  uniuu  ^'iptiima. 
Il.erctirt  n.inique  lioiuiHmoiio  rcb;<t.lizanlur ;  biqni- 
dem  pviu»  illud  baplisina  noii  crat.    Vide ,  obsccro, 


esi.  el  of>rra  ,  ijuu!  «<J  extrn  'Iheologi  appell.iiit;  tuti  C  qna.  aj  (ormn  hnue  aduilat  Cfetiiss.  Toiil^-r 

Trinitsii  e'>miiiuoi'.isunt..  Basiltti^n  hic  tiintuinmod<) 

proferc»,  qiiippc  llbl-Q    '.'  advcrstJS  Ruuoniium  liasc  ;iil 

('') ;  Sipiriiija  crfim  mcenii  Verlio  iui  (reandum  coniun- 

ifiis  e.st,  <'im  poicitlin,  lU  ditiiui  Hiuura,  quiE  iiieffabi- 

lis  ex  iiieffnbi  if.  ore  njlulfit,  eic.  Peifpclionem  porr.i 

reriim,  :it'iin;  animatioiieiu  c.i;iifii,  qu;e  vi!a  liiitin- 

tur,  |)!ui-i!ui  PalresSpinlui  s;i;,ulo  iiiliiuiiii.  Ci:i'  varoi' 

An  '|ui.)  .Spiriiiis  saacius  .i.imr  csl;  amoris  aiiiem 

1  V'inii  ^ii-iiuincnttiiii  est  reriim   pi;rl''<lu>  ?  A.'i  quia 

liinctieon,  ei  uiit.r!mi>.  lutic  EUioniliftim  nogiiia  misw- 
qriif,  qu'  .'(ssersiirf  ('.'/irjsiurTi  i;ii/«  iSlfirfBm  ii./ii  fiutse: 
imde  ei  eompiilti''  «(  tliniiirmi  r.fUi  rialiviUiletn  edicere. 
Uier»n.  in  libro  .juein  iuscrii>.iii  dr  Scripjoiibin  lu- 
clf.i,iiistieii .  cap.  '.'. 

(u)  Vuio,  ue  iii(;c;oi  euBniercnt,  Pci;<v.  lib.  11  </.' 
Triiuta.  cap.  i'z.  15,  1''r. 

(6)  Irenaej  hc»  divmiiaiem  Spiriiuii  sitncii  lesiili- 
cantia  coiligii.  l).  Beuiiius  M;>s£uui,  disserl.  .>  , ».  5'!, 
oiel  5r>.  pag.  110  el  IIT  loini  u  ttliliuiiis  Vcue!;e. 
amio  I7."(i.  Tcriulli^iiuis  puiTn  quain<|ii:i!>i  iulor  oos 
recensi:'iU!',  qtii  IMitiiiaiii  eiioiem  ?eciiti  <le  Triiiiialc, 
n  e«|iresAe  ile  Spiritu  s."!iicio,  pr;ive  si;!)Reiiii:i.  au- 
lequam  mmcn  se  de.pr;uari  sincret,  Spiriuis  siiiicti 
diviiiitaioiii  apertissiii:c  profiissici  «sl  caj.iiibus», 
!i  «i  <v>  librt  coHrrn  ^'rorfiUii."  qusetvitiem  'mk-.^  iia 
coiiMilat  vo!,»  iccior,  ut  re]i(|'.ia  eiiaii)  ejii.sdet!j  iihn 
■'>ijnici  imii  pr.ct-itjal. 

(t)  Vidc  PiMldt.  iu  lib.  dcTrirdla.  n,  H.  pag.  .iif 
tonii  I!  ediliuii.  NcOii. 

((/)  lu  C'ai;nt  xm  Malib.  n.  &,  pr.g.  US  ;n!ni  1. 

(e)  lii  novissima  l'P.  Reiiedii:!iiijruiii  ed.  j>.503t.  1. 

())  Caliueuis  nomiullos,  tios  tnmen  pr.-cclari^^simos 
allcgau  Adiifl,  si  vis,  PntdeutJUDi  (in  ApniiiijU.s  )  \ic- 
loreui  Vilcusem  (iii  l''idei  raSioiie  ad  HvMne:':omn)yt.»- 
ius  bM>c  ycrba  snui:  fenbniur  Spiriius  liei  iupcr 
j-ii/a«;  tii])nti  ?rfa('..'  '.■''rdKc  \n'e'\',iir»utt't  yt,'.ii!!i;<:ii: 


23,  In  bnplinmo  regcnerari,  i't'iiBS(-i(|(ie  noc  n<.o, 
i;idic:ivil  Chf'sl',tf.  »pse  v?rUs  liis  Ntc-id-^iiiuiu  allii- 
o.ueii»  {Jo.rr.  jii,3):  Amtn  ain  >t  dieo  lib':  iiis  qiiin 
reitnlni  ftterit  Jviuo,  noiipBlent  viiiere  rcj nuin  l>ei  (ft). 
txpi^ssissime  pnrro  id  Pclrus in  prinia eiiistola  (i)  tlo- 
.iiil,  e'.  Paiiltts  cspiie  !ii  cpistobe  lul  Tiluoi  (r»).  II 
i)::iiijiie  iticiiicani .  cxplic;iiilqite  ii  omi:es  .  .'pii  Sij'ii.- 
ImiIuui  .^posiclicmii ,  aiii  Coiisu,ii!inijf)o!it.ii>iiiii  nr- 
nioiiibiis   siiis,  foiicionibusqite    et  scnplis  illitslr;'- 

crealiirum,  nl  cxVii  wra  onnm  prvtiuclurus  \>,ic  ruri,- 
hiis  eleinentis  iyriis  prvftrii  fonitiita  pravilcircl ;  e.i,  n.- 
ciiiKtos  PUisinereTii,  Sicric.liiim  noslrum  iii  tosuio- 
I  i^la,  PriiHciitium  potro,  el  VicldreiTi  ViietibCiu  p<a'- 
cessilAusoiiiiis  ;'!i;(|ipeli;,i;('aii  iii  PieculionemaUiliiiir 

linig.^iii  costni).'^^!'^  Palrorii,  uHKiumfiiie  diio!)u£ 
Qui  siiiicr  «^'jirtu.iE  vfiiitubai  s|.iriiiis  cndiis. 
El  5n  cfirniir.e  de  Domiiiicii  It.surreciieiie : 

lllc  liii.>  liiul.u'!  liioniUs  hoc  ;iiWiUil  unum 

'     llt  su  ei'  ;eqt".ui  (';is  li:.I>iii.  q.il  si.iriltis  >..udas 

Pifrrii  i.i;ijioriali  vegrli»i'ei  iiioii.hra  lnviicr,.. 

(jf)  Kp.  ad  3!J.Tiu.  7.S  ,  Qtiav.ilc/  et  bnniiama  unum 
.<■:£. 'ett:. 

(A)  Kp.  75,  ep.  "4;  iih.  de  Vnilaie  Eecde.tice :  qmiu- 
(lup.m  aliiid  bpptismu  prmiei'  tmuin  esse  imii  noasit,  cic. 

(i)  P.tg.  5^3  t<>!!'i  ti  :  f.^'!'*>;i  iii«;'te,  clc. .  . .  tlec 
nec  in  unias  Jirptimi,  nic. 

(/)  Etivtea  biij]ti%iti''  oiiities  cjpnles  in  nomiire  Palris, 
et  Fiiii ,  eiSpiiilub  luncli,  o;tc.  Malili.  X5V!ii,  19. 

(k'}  Vide  iniprpreies  iii  lcriim  bunc,  ct ,  ui  c-iple-ris 
praiteriniiiam    viJe  CiimiiicmcH,;  .l»n£i'iiii  Iprensis 

(I)  Csp,  1,  vcr;,.    9Z-.  Hemii  iivn  ex  smitte,  elc. 

{!>})  Ver^.  i,  01  l,  Cctifiile  iiiiei-pp.-lrB  iu  lociiii! 
himc.  tioii  ("Ribnlico  «Uidn;  veinn)  eiiiim  eMernrs 
in  qnoium  iiumeio  laudem  iion  It^em  sihi  proti.t 
r"il  iJiOtiuE 


763 


IN  HILAHII  EPISTOLAM  S£U  LIBEI.LUM  ANNOTATIONES 


764 


luni.  Sspissiiiii'.  iil  niiomu!  irailii  tlcclosia  veliili 
ii  iis  prrcibiis,' quas  in  Mis.H.i  ft-ri:P  v  posl  Pasrha 
reoilal  {a) :  iis  qnoque  ,  i|iii«s  foria  vi  ejns^lem  heliilo- 
inada>  diei  liibei  (6).  Kailem  hahes  iii  l'e>iicc<iste  (c). 
I'alri*<:  si  nadiii).  lnliiiitQ!)  pi-npeinodiim  rro.  Ne  mul- 
los  sircrriin.  ZctKniti  et  Hi'a'-ii  inca  leuiunimixlo  in- 
dico  lil).  V.i,  si  vnll,  per  s«  ronsulat  lecior. 

27.  Resiirrcflio  irt.irtuoium  non  medo  iu  Symbn'n 
Aposlolioo  veruni  eliam  m  rfjiqnis  fertf  ommbps 
tcclosiasiiris  iiinnuiiiKiiii.s  ir.ndiinr.  in  (iuiliuj.  fides 
nostra  i.iiniiiiuiini  «•i(|Miiiiiiir  (Jiia  iiii<!  mir.iri  (1«bi- 
nea,  cimi  iioveris  art<culiim  bunc  iii  (?or(im  niinicrn 
esse,  per  quns  m:)\ime  .i  rieniilium  .  pi  pra-scriim 
Epicurooritm  pravis  opinionibus  reccdimus.  Haoc  in- 
culiavii  Aposiolus  Haulus .  cum  Alheniensibus  in 
ari'tip8go  Oirislum  nunliavil  eamque  nb  rem  ei 
qnoil  rhristitin  nontiarel.  ab  iisdem  Kjticurtis.  «.' 
Sloktf  pliiluiiiphii  habiius  f.onlempliil  esi  {<■].  Eam- 
dcm  lanien  resuncciloiuMii  s£\iC-  ipsc  niinuntiuvit , 
iie  rilicH  e:t  (lf  rc  diiliii.iri  possci  .i  quopinin.  Non- 
iiiilla  loo:»  sd  p.igid,-*!  calcfin  iiidii  i>.  qitac  por  se  con- 
siil.Al  Lrcior  (/■).  liliiii  cii:»m  ccrto  coiiii'at,  ea  ile  re 
persii.isos  fuisM  Jinla-os  '<(),  ol  ail(»o  puistiasos  ut 
li.fre.li.^is  ."icren^-crcntnr  Saildiicxi,  qui  eam  nega- 
biiii.  Viili'.  <ib^e'".ro.  qca!  liailii  Philasiriu.H  liaTesi  v, 
aiqiic  ea  his  adjuiigc,  q-ia!  opliinus  C'.tiinniciis  Ca- 
lcard.is  .idiioiai ;  miilt.-i  quippc  Scripttintrum,  alio- 
riiinqiie  probabiliuiii  aiicioiuni  loca  eam  inremalle 
p.lt.  Enmdcm  innriuornin  ifSiirrcctioncin  ini^rr  eos 
articulos  rccciiset  Ireirfiis  (h),  qui  :t  C.Jilf^cbiimonis 
cr(;<lendi  ior.»nt. 

Explicaiit  htiucartlculum  cnpiose  iiomii«s,  <|ui  vei 
Aposioliciim  8ymbol'im,  vcl  ciiain  Consianiinopol.- 
Ctiiuiii ,  vel  illu.t  ipsiim  ,  i|iin<l  Allianasii  dicimiis, 
coininentarii>.  illiisir.iiit.  Miilt:)iii  in  ca  ip-a  re  asse- 
Lu'iis  est  i:iiiilem  OyriMns  Hierosiilymitaniis  [Cntech. 
XVIII,  N.  i  ftuqut^m.).  Aiigtisiiniis.aliiqtie fliain  lum 
releres,  luni  iniinu  :tiiliqul  dociorei  nosiri  eo  dci 
argiimeiiin  disseruerunt.  INcc  saiic  te  le(>lsse  pcenile- 
bit,  qiucGregariiis  Ma;<Mitsad  eamdein  resiirrociioiiem 
asse:endam  .s:rp<<  iiadN  lln'  mihi  sans  csi  loeum 
unum  indicrup,  ii;tcm  iitmeii  valde  probabilem  reor; 
honiilnitii  scilicci  viii  in  C/.echielem  (i).  De  Retur- 
rectinnc  s:i:pe  a|>it  llilarlus,  viiluti  nuiii.  9C(iiiimeni. 
Iii  l'-ai   Lviit,  etc. 

28.  CoiijiiiiiitsKinius  esl  .irti^iiliis  iste  cum  supe- 
riore.  Ciir  i-iiiiii  resur»emiis  omnes,  niji  ui  a  Judice 
vivnriiiii  »»i  luorluoruni  Domino  Jesu  Chrisio  rtferai 
iiiufquisiiiie  iiropria  corporis.  yroui  yessit  $ive  bonum 
siM  uiiiii(,u  (l  C.or.  V,  10)'  Innuil  eam  .  quam  dixi- 
mus,  iitriusqiie  ariiciili  conjunciionem  Paulus  cum 
in  Epislola  ad  Hebrcos  resurreciioaem  morluorum 
Judicio  irienio  junRii  (;).  Cvpressissime  autem  eam 


,\  iradii  Ireii.-ciis ,  duin  Inier  dogmaia  a  baptlzandis 
cicilenda  recensei  (//*,  i,  cop.  10)  <  in  carne  inra!los 
asecnsione.m  rtilecii  Jivsu  Chrisli  Domini  nosiri,  el  de 
cn'lis  in  pliiria  l':trls  ailvenium  cjus  ad  recapilulanda 
nniversn  (/.).  et  ail  ri"^iisciiandaai  omnem  c:iriiem 
hiiiiinui  generis  ut  C.hrislo  Jesu  Ooinino  nostroi  el 
Deo,  el  Salvaioii.  ci  Wcki  secuiidum  placitum  Patris 
iiivis.bilis  ll'liilii)  n.  10,  eie.),  omiie  genu  curoel 
caleslium  .  el  lerreiltium  ,  et  infernonim  d  omnis 
lifitiun  conlittutuT  ei ,  ct  judiciiim  justum  in  oninibuS 
facial  (Epli.  vi,  \i)  :  spiritualia  qiiiiJem  n(>qiiitia> ,  ei 
Angelos  iranngresso';,  :iique  aposl:itas  factos,  el  im- 
pios,  «I  injustos,  ct  tniquos,  el  hlasphemoii  homincs 
in  igncm  aeternuiii  iiniiai  .  ju5iis:i(i(em,  et  xquis,  ei 
praecpl^i  ejiu  servanlitjiis,  ci  iii  dilecllone  ejus  per- 
gevcfantihus,  quihusdam  »6  inilio,  (juihu6<iam  auiem 
cx  p(cnilcntia  vilaiii  (ioii:iii.s ,  incorruptelam  loco 
muneris  cnnferat,  ct  clariiatcm  teieruam  circiim- 
del  (/1.   »  Hunc  ipMiiii  arliculiim  proponiiul  Syiiibo- 

_  lum   .\postollroni  ,   Nic.-fnuiii  (m),  cy   rellq<ia  ctiam 

"  antiquis.':iina  Syinhola  Qiiiid  iiiiriiin  non  cst  :  cioiiim 
poiaatas  judiciarin  poti.^tsliniim  prsmiiim  essc  viiletiir 
hum.iriilati  Chrlsti  inhutuin,  ptopler  hiiitiiliialem, 
quam  in  Cruce  prxsertim  ostendil  :  Ipso  vcro  arteo 
amavil  difclpalo.s  suos,  iilqiie  in  prluils  Aposinlns,  ui 
cis  5i>des  in  codein  judicio  .«taiuerei,  in  quibus  ei 
.in^elos  judicarenl  (l  Cnriii.  vi,  \7)  ..  Qnod  si  quis 
cxplic.itum  hunf  nriiculum  opiei .  eos  uonsulat,  qui 
Aposiolicum  Symholum  expllcant.  alquf  in  primls 
Cyrillum  HierosolymilBnum  (Catti.  xv .  nvm.  i  el 
s/q);  inierpreies  quoqiie  in  ca  Scripiuitirum  loca . 
qi^e  hic  indico  (n). 

29.  Codex  noster  revera  habct  :  TmiM  esl  diffe- 
renlia  JndtroTnm  cnnvi-rlenlitim ,  el  ge>ltiliiim  crtden- 
tium.  Quod  si  quis  legere  cupisi  se  concerientium.  per 
me  quidem  licel.  His  poiro  verbis,  quocumque  fan 
ilem  modo  ca  legas.  veiiili  e  iphonemate  quodam 
cvincludii  Hilaiios  id,  qnod  anteit  dixerai,  scilicei 
aliier  iiisiriienrtos  essc  llelira'os  Christiaim  (idei  se 

C  se  »(ljiiin;('u(Hs,ahier  rios,  qui  e<  ItlololalriaadEccls- 
siam  veniuni  :  a  primis  sfilicei  paiica  ircdcnda 
cxposcuntur,  ruin  rciiijiia  jam  noverint :  atasecusdis 
«xpressior,  co|iinsiorque  confessio  exposceiida  esi  , 
ea  nempe,qaam  paiicis  conipretieuderal  ,  et  paulo 
anie  exposiicr:it  IMarins,  eniiclestius  cam  demceps 
exposiiiiiiis.  Nequt!  vcro  mirein.  i»m  paiira  fuisse 
illis  ad  rrcdeiidnm  pioposiia.  Ettniiii  Id  ipsum  asse- 
quimure'i:im  PX  lr(!n*o,  quippc  fdein,  qunm  t^cclesia 
pee  u.iloersum  nrbein  usqne  mt  finem  lerrer  sentTllola , 
el  <ib  Apeslolis  lU  a  diyipnlis  co<um  nccepil,  explica- 
turus,  paucissimi»  capitulis  comprehendii  (/>).  Id 
quoque  pra>stliit  Nicaena  Synodus,  fusius  quidem  $« 
se  explicans  clica  Filii  divinitaiem,  eidignitatem.  de 


(n)  In  serr.  Dein,  qui  ditersiinlcm  genHum.  etc 
(*)  In  secr.  Uoiliai,  cw..  Et  Piistcomm     Raspice, 

./  ririMiHKn,  <!tc. 

ic)  In  Vigilia  adinissam.  Prteila,  qucesumus.omni- 

poUng  Deiii . ..  qui  pei  grnliam  lunin  ivnoli  snnt 

(d)  Zenon  hh.  ii.  iracla.  30.  et  sequen.  pag.  227 
cditiii.  Veroii  iidornala'  ;i  Fralribus  Ballcrinis.  llllar. 
lib.  I  de  Trin.  n.  !W .  paj;.  1S  lom.  u  Ei  in  ps;il. 
Lviii,  n.  11,  pag.  I8i  toiiii  I.  Ki  in  capul  r.  Mal 
thiei  II.  H,  pag.  719  lomi  iirm  prinii. 

(e)  Quidam  unicm  Eviciirei  et  Stoici  fihito.^ujilii 
disfrebMii  cnm  eo ;  .'/»i(juiii  diccbuul :  QuiJ  iiill  senii- 
Mvnrhius  hie  dicere?  \lii  vcro:  nnnorum  divmoiiiorum 
v':deiitT  uniiniiii;tior  efie ,  qnia  Jcium,  t'i  rMurrrcni*- 
Neni  iiiinunliabal  eii.  Actnr.  «vii,  18. 

(f)  Acttir.  xmii,  6.  Rnrsu*  c.  ixiv.vera  14,  ci  21. 
F;i  cnp.  XXVI,  vers.  ><  et  i^S.  Roiii.  vi.  5.  M.oiiii  w 
{t,  et  lulo  fere  c  ipilc  iteiiinps.  II  Tiinolh.  ii.  It>.  I^n. 
I  Theas.  IV,  H.  (.ic  IIhIi.  vi,  t  fnri  t,h  ,^.  Q<o 
paraiHi  git  judiciiie  vivos  et  iiwriurn. 

(g)  Lib    11  Machab.  xii .  ii:  Nifi  enim  tos  rtsur 


reciuriif  sferarei  ( Jiidas  Mach.-tboeiis ),  tuperfluHii:  ai- 
derelur  el  oanum  nuire  ;)»a  moniii». 

(/l)  I  ilt.  r  can.  10:  l'i  resurrtelionem  mofluorum  .. 
Ad  resuscilandam  nmnem  carnem  humtini  ganeris.  etc. 

(i)  Num    6  et  seqiicnl.     $ed  quia  de  lurnts  rrsur' 
reclhne,  etC 
D      ( /)  Cap.    VI,  2:  .4f  r«Mi»i'flionii  mnifwcniw.   et 
fvdidi  ivterm. 

/*)  Venil  nova  editio  :  ad  iiitlaurfHidti  oinnia. 
Eph.  I.    10. 

(')  Mcni  Irena-iis  iil  aiibi  inciilcai,  iiemiv;  libro  ii', 
(ap.  4. 

(m)  llilar  dc  Synodis  nuin.  84.  WMlNriia  judiram 
i'ii'i)ii  (!(  iiiorluos. 

(n)  Mtiih.  xxiv,  -i!»,  ct  xxv,  51.  Afior  xii*,  8R. 
Kom.  XIV,  10.  1  Corin.  vi,  5.  II  Corint.  v,  10.  I 
rhes&:i.  IV,  IS  ct  S('i|. 

(o)  l.lb  I,  cap,  10.  Kursiit  lib.  >ii,  cap.  5,  olim  t, 
triidiiipncm  anuiinimnliim  nniui  Ocnm  ,  rto,  Kiiim 
raplie  4  ejtiSiUm  Hlni  )iii(<(li(i»i>'wi  cu''"dtendi!>n  hanc 
enie  dlcit  :  in  wnvfn  JJfum  eieiUie  ftineaitt**»  ciaii 
«I  (fri-of 


IN   Hll.ARII     EPISTOLAM  SEL  LIBELLDM  ANNUTATIONES 


765 


qua  |ip|  ed  teiiipni:^  piitissiiniim  dispulaliatiir  ;  ai 
arliciiltH  rulii|uos  suintiiaiiiit  <-oin|ir(:li<'ndena  (<i). 
Quoii  iiiirnMi  non  rst ;  eieniiii  tii  ipbi  arti''iili  articitlos 
eos  xiii  coiiipltH-.iimlur  aiii  iiiiinuni,  <|Uiis  .Xposiiiliriiiii 
Sytnboliim  (rnJil:  aiJco  iil  hi  ip«i,  (|UOS  .illiili,  Patre^ 
ininiiiK^  •^Miiiiii  pcisu3!>iuiii  ulisisinr.t ,  qui  Syinbnlum 
Aposiolinim  hh  Ap<is>ulis  itisisdici.iiiiiM  .iHlimant 

?iO.  £pi.'<lot.iin  haiic  proiiivi-iiiii.ile  argiiiiionliiinm 
in  ires  parles  dividiTf  p<i>-siinius.  Pfiorem  p.irlcin,  iii 
qu3  liniifiiiis  piM'Sliliiiiti>,  liahct  siimm.i  .iitKiiliiruiii 
fidei  tiiisii.r;  iiariciii  :ilicr.iiii,  qii»m  iiuiic  'j-^tcrcdi- 
mui',  sccuraiini-  i^xplicalio  coruinHcin  nnitiiiorum. 
Porro  itf  qiiid  dissimiili-iii,  iliii  <>uspic»lii$  Hiim,  iie 
leger.dum  fssct  posius  lyiiii  si^  (seii,  ><i  vis.  qnts  fii),  et 
qualii  tiliUK  D  i.  Suspifaliis  pariler  sum,  nc  aijdila 
luerinl  doiticcp.<,  vciit:i  illa  :  ires'  euim  unnw  suhI 
cloiiim  reHpiccr^?  vorbn  isc  vidciiliir  ail  iiobile  illnd 
Jo;innis  (/')  tcsiiinoiiinni  ;  fies  iuiil  i/ui  teslimoiiiuiu 
dtnt  in  iwlo,  eic;  .id  (jnod  qiiidetii  :iliis  iii  lijcis 
minimi!  rcspexisse  videiur  HiKiriiis.  Niliil  lamcii 
mniandum  duxi  cli:iiii  iu  subseqiiriiiilnis  :  clenim 
reclissinniis  est  «dhnc  sensus,  si  legas,  qais  essnl ,  el 
qaatii  fUitts  Dei  :  iinnio  cuin  iion  de  pr.csenli ,  si'i| 
de  iiniti|uissiiii<),  <il  ila  loqiur.  el  nticriin  blatu  lilii 
Del  Aiiiiios  iiit^r  ci  C'.illioliciis  <lispiil»retur,  niciitii 
scrihcro  pntuil  llil:irius,futs  csscl  (»b  :(.'lerni(nle  sci- 
liccl.el  aiile  tcniji.iia  /icliiin  eli.iiii|  filiiis  Dei.  Verlia 
porro  illA  lrt'j  fuitn  uiiunt  mnt,  poliiere  |Mini  ab  !lil:«. 
riii  iinn  nil  Arianns,  ui  olim,  <{Ui>in  lilnos  dc  Trini' 
lalc  CKinpiini^rct,  scd  :id  (".alhoiicos  bti  ibciilc,  iilc<iqnc 
ad  agdoscenies  viin  lcsiimonii  illiiis,  qnod  cl  :inte 
Hilarium  indicainm  fiicr.il  a  Cyprianfi.  V:ile  qu:i'  de 
testinttMiin  hnc  advur»i<s  ri-cctiies  Ari^iiiiis  C^iholici 
disputant.  Pi'afi!Cto  rectissinte  |iroptcr«a  posiia!  sunt 
voces  illaf ,  i\Mi  ralionem  rcddiiiit ,  cur  Kiliuiii,  ct 
SpiriliiiU  Sanctiiin  Pairi  jungal,  dcclarclonc  deinccps 
accuratitis,  qiiid  de  his  credcrtt  Caiholiia  Reli):i<» 
pra:cipi.'il.  l:aqiu!  si  lesiiuioniuni  istud  in  lihri->  dc 
Tyiniuile  itiiiisit,  ne  extraneaiii  dc  illius  auiUciiticltuit 
(liceat  pnrro  iia  Inqui)  conirfivcrsiam  insiiiucrci  , 
Calhnlico»  nnnc  ullOi|uens  :iutlictiiic<ini  illiid  c.<^sc 
faienies,  nieiilo  ndducil,  ulpole  aplissiinnin  ad  divi- 
naruni  Personariini  citiisubslfiiilijlu.ilein  :is<^crendaiii. 

5i.  Miiiia  ad  snpcrioreiii  .llani  si:iiiciiii:iin  ,  Snne 
Htud  scire  eonvcwl  prndenLie  teflrce.  coiilirinaiiil.tiii 
si  quiscx  Hilario  ipso  desiiincro  opt»l,  aigne  euindcin 
ex  locoruin  illorum,  ci  liiijus,  quein  hic  e.vpeiidimus, 
comp^ir.iiiiine  uniiisque  cliicuhiaiiiini-,  scripturem 
osteiidcre  riipii,  e:i  cinisulni,  qiia?  si;iiitii  noto;  sci- 
licci  nniiicruni  19  Ibri^  de  Tnniiuit  :  Ki  tntquidem, 
tjuos  fidei  calor,  etc;  uunicruni  l'J,  el  26  lilTi  iii  de 
innir.ilc ;  nuin  14  ei  38  lihri  vii ;  c.-i  pariter,  qnjo 
II.  17  lilirt  Ti  Je  Tr:nit. ;  c.i  deniqui',  quc  n.  i  (c)  cl 
53  (rf)  <le  Triiiilalc  illc  docel.  PraTlarissiina  sinc  in 
postrcino  hiic  locii  rsi  Mibrii  scnli  ii>i.i  :  Son  leliclut 
(hominuni)  etoqiiiis  de  Dei  rebvs  idiu\  .  iivnm  hei 
Sernio  .  omnia  retiqun  cl  aicia  ,  tl  conrluta ,  el  impe- 
dita  snni,  ct  ol>siura. 

Qa<p  vi?rit  di'iiiCep.  Ililarius  iis  verbis  tr.idil  :  itoii 
ittum  111  lerris  qnivrat  liomo ,  aut  i,ihr  pjmeiiia  roai- 
ponat,  ii(  cni  siiiiilctn  crcilnl,  ea  ips;i  suiit  qil:0  SJPpe 
Scriptilr;!  d<S  llro  imulcat ;  vcliili  in  Itculcroiiniiiio 
{eup.  IV  lers.  <.'>)  :  i  Nnn  vidistis  aliquum  sinnlilndi* 
nem  iii  die,  qua  hicutiis  esi  vobis  Uominiis  iii  llorcb 
de  medin  igiii«  :  ne  foric  decepti  fariaiis  vobis  scnlp- 
tam  simililiidiiicm  ,  aut  imaglnetn  masciili  vcl  fe- 
mina;,  etc.  Ei  apnd  Iiiai:iin  (<■<!/'.  it.vi,  orrs.  .*>) :  Ciii 
assiRiilnstis  me,  et  adcfqnantii,  cl  comparasiis  vie, 
et  feciitis  iimilem,  el«.  i  R.i  porn»  nmiiia,  qii;e  Theo- 
iogi  idversus  Aiiihropomcrphiias  dispuiaiil,  hic  hM^uii 

(o)  llilar.  dc  Synodis  n.  &».  Creiiimus  iii  unuin 
DentA,  eic. 
(h)  iii  epi.'lo.  i  cap.  V. 

\,c)  N.  a .  ei  Dei  ax  Deo  fidem  iimi»  f<m(u>»i  n<t*ts 
Deus  in  eoiijtssione  dissolrni. 


766 

A  hahent.  Saiisnulii  crii,  si  ud  iioiiiiullos  llilarii  locos 
digiiuni  iiiiciiilain,  qiiilius  superi<ir  sc;it<'iiii:i  conlir- 
mctnr.  li>ce  priinum  {tii.  i  deTriiiililie ,  n.  t'J).  t  Si 
qua  vero  nns  de  tiatum  Dei  ci  ti:>tivli.ile  trartanies, 
tontpur.iiiniiuin  exninpU  nlTcieiniit .  iMiiin  e  i  cxis- 
iiinci  jb-n!iii:p  iii  se  raiiiMiis  piilcciiciirm  uiriiiiiierc. 
(iniiipar:itiii  enim  lcrreiiorniii  ad  Uenm  niilla  e?l  i 
sed  iiitirniiias  no-ir.t!  iiiielligcnli;i'  rosuspecies  qii;<s 
datn  nx  iiiierinriliiis ,  iant(|iiaiit  siipiTioiiiin  iiidicKS 
qiixrcri^;  nt  rcriiiu  laiiiiliariuiii  coi.siieliidiiif  .idiiiO' 
neiile,  ei  Keiisiis  unsiri  c<tiiscie'iiia  a.l  iiiMtlili  scnsus 
opitilituein  cdiii i-ren.iir.  Uiiiiii.'<  i'^'iiiir  <"ttm|iir:il'i> 
liomini  poinis  uiilis  habcatiir,  quani  Ocd  :t|i|:i  ;  qina 
iutcHi^riiliam  magis  signilin'!  qiiam  cTpliai  :  iicque 
oatiiiis  cariits,  ei  spiriius  el  invisibilium  ac  iiacia- 
liiiiiiiiicii^i^iliiaiKlU  pia:sumpta  reputeliir.  prolestanset 
iiiliriuiuii  se  huniiiux  iiileliigeniix  iii'(css)riaiii ,  el 
ali  iiiviiliii  cHse  liberaiii  iion  s..iihrariciiiis  rxcmpll. 
Pergiiiiuij  itaipie  d<^  D<'o  liicniiiii  l>el  verbis,  seiisnm 

,   l.iiiicii  niiKlriiiii  reriuii  intsirtriim  S|t<'cic  iHihiicnies  > 

"  Supcrioiiltiib  altiiii.t  Irad.l  ul 'iii  liilariiih  iiiiiiiern  2 
libn  i\,  ct  iiuiii.  9  llhri  vi ,  Hcdciiiqce,  iic  ciiixta 
loca ,  iii  qiiihiis  id  ip-nni  ihtcci ,  eiiiitn<'r<'in  ,  ii.i- 
mero  18  liiiri  vii.  Taiili  porro  arttciiliini  hiiiic  fecil 
;iiicior  |il:ri  qiii  de  Tnnitnle.  seu  i«  vS!/mfr(<(i</ii  .l/xi- 
iiolicum  iiibcribitui ,  pt  inier  .Ambiosii  operj  exiai,  iit 
;ib  co  cxor<liunt  dicendi  ».uiiip>.cril  (c). 

^2.  I'.mci)da<!iinein ,  qiiam  bic  ;idliibiii ,  Leciori 
randide  cxpoiio.  Iii  cndicc  ita  le^ilur  :  Nutum  :  iwit 
[uclrm.  l'0:>ui  vero  :  iion  lujtUMi ,  riKii  /actiim.  Vcl 
scihcct  Dciiiii  i>i  ctncnlia  (nt  Schiilaslici^iriim  phrnsi 
iit.ii )  cl  pncrite  ins|iecium  hic  actipe,  vcl  Pniris 
;K>rs«iuui.  Sunie  )iorro,  ul  libet  lcgciniiim  oniiiino 
C8I  non  nalKiii.  IJuaiiilo  enini  diviir.i  esseniia  iiaia 
cst'.' Ouaniliiiiain  natns  1'atCM'^  Dum  auieoi  hic  ail 
llilatiiis  licuiii  iion  nMt.'iiii ,  nriginis ,  aut  piinci{iii 
citjiisqiic  ,  niiiltiiituc  nia.Kis  c;;iik3;  cX|icrieni,  ac  iie- 
s<  iiim  enm  ilicit,  idqne  ihncl.qiiod  l'.«lrcs  0:iincs,  et 
Tiieologi  ti.-iiluiii,  duiii  Paireii!  iiiiianiliileiii  csse  inn- 

C  iiciil,  qii(idi|ue  iileiii  lliliirius  his  verbis  cxpresslssiino 
dixerat  (/ii.  iv  Ue  Tritiit.  .  n.  (il  :  Nocit  ununt  iiiwt- 
icibilem  Itcuiii ,  Bovil  el  vnum  iniigitiioin'.  bei  fitmin 
CmilitelnT  PuiTeni  ifleriinm.  ii  ab  crigme  hberum,  clc. 
('opio^iiis  vcro  id  perseqiiiliir  idcni  llilaiiiis  iicii 
iiKido  iit  iis  lo<!l6,  qii.is  ^llcg.il  l'i'lavius  t^lib.  ;  de  7  ri 
uii.,  ciip.  6 ,  u.  l.j),  voriiiii  cliam  ii.  '.8  liliri  de 
Sy.iodis  (/)  •  Kl  riirsns  iiUiiicro  i7  lihri  y.i  d«  Tnni  ■ 
tiiie  (pog.  iOi  lom.  II),  quctii,  si  lihei  coi.snlc. 
Adde,  si  \is,  ens  l'aires,  qims  receiiscl  Pelavt.u 
capili^  5  lihii  V  de  Trinitnie  (ii.  15,  14  el  15).  Ailde 
Auiouium,  qiKidi  dcinceps  .fliTaiii. 

55.  Dciiiii  iiicnniprehensibilcm  s,ppissime  doccnt 
Palres,  ii  prjesi.rtim  qni  advcisus  .Ariamis  ci  .\iiii- 
inoRos  dispuiavcrunt.  N:iziaiizi'iiiiis  inagiiani  parlcin 
iirationis  qiiariac  et  iriccsimas  imiiciidii ,  ni  iisicinlat 
ncqiie  nos  assi-qui  pcsse,  quid  bcuisit,  neqiic  illiiis 
pra.>slaoliaiii  orsiione  dcsrnlicie.  Clirysostiiiiiis  lioc 
ipsuni  arguineiiiiim  copinsissiine  pcrsei|iiiliir.  Kcli^n 

n  kiuuiii  uiiuin  ,  qucm  hic  affcrani  {Orot.  iii  coiiUu 
Anomoeoi. ,  pny.  i65  toiiii  i  crfilioiiis  Ctaris.  Mnnt- 
faueonii).  i  Voccnins  il.ique,  iiiqilil  Clirvsosioiniis, 
ipsuui  incfr.iliilem  ,  inintcUigtbiicin  Deiini ,  invisi 
bilciii ,  incoini  rcheiisihileiii ,  himi:Mi;x-  lingu}.'  viin 
superaiitciii,  iiiorlalig  iiicntis  coinprcheiisimiein  c\ci'- 
dHntcin,  Angelis  non  vcsligahilem,  Siraphinis  invisi- 
biiciii,  CheriibiuiK  ininielligiliilini  ,  in^ispcclflliilciii 
Principatilius  ,  polesialibus  ,  \irlulil)us  .  ac  siiiipli<'i- 
'.rr  oiiini  (Tcalur.v,  a  snlo  aiilein  Filio,  cl  Spirilu 
Saiiclii  cogniiiiiu.  > 
Idciii   iiiculcal  llilirius  miineris  5  et  C  libri  ii  (/<t 

{d)  N.  5.'i,  MOM  cntm  pdes  ex  arbilrio  iicslru  ,  sed  ex 
di;lornm  est  iveiiMla  virluibus. 

(C)  Sulln.s  iqilnr  qii'  siiiinm  savil ,  omiiipotfileiii 
Driiih.   (/i/i  7  iiiii'/'«  .  '•!  iip!ritiis  «',   corpvs   n!ii;u':d 

rihiliilc.  ir.ii  piiipiihilc  arbxtrefiii . 

'1  £j  r.on  nata  subsUi»iia  pirjala  iiutivilas,  elC 


TC7 


IN  IIIIARII  KPISTOIAM  SF.Il  l.ir.F.I.LLM  XNNOTATIOVri; 


7KS 


trmilale  [  f^.ii).  30  loim  ii);  el  niinicro  C2  libri  dc 
SynodlH  (  poi;.  497  toiiri  ii).  Iluiic  piorsiiH  leg.is , 
vi>lim.  Movaiianuii  i|iii)qiie ,  bl  U  esl  aucUir  liliri  i/c 
Trtiriialr,  qni  prirpiititii  ejus  iioii<iiiu  ;ilii|imii<li»  pvuI- 
i;aius  csi,  t-t  iiiier  THriuiliaiii.opfra  eilitus,  No\a- 
ii;inus,  iiiqiiani ,  in  onin<|eiii  gcnit-niiain  couscniii 
{cap.  7  )  t  •  lil  etiiiii,  iiiquious,  mikhI  <'^t,  sccuiuluiii 
id  qiiodcsl,  ncc  hiimaiio  !ici<iioiieeiiici,iiec  liuuuiii& 
auribiis  percipi,  noc  liuiiiauis  sensiluu  c<iUi;i  potest.i 

Hujiis  aiuciii  iiiaoiiiprclieu!uliilil^iti.<i  ori^'o«tl,  iit 
il  1  lutpi:iioiir  ,  iiifiiiiiai.  iti  •'St  iiiliiii>:«  illuis  iMrrcilni 
;ic  virlUN  :  fmu  fniin  lia'i'  illiiiiit'iiia  sil  piooos,  't 
(ijDxd  j.iiii  liixij  iiiliitil;i,  rtcil  Ul  cumprolieiiili  'iiiiniii') 
iioii  |it>9si(.  II  iiic  iiilitiiuttMii  !>j'|>i«siiu'!  S<:riptiir:i: 
iratluiii.  S>'lI  iiiilii  Ttwolo;;!  parlfS  liic  iiiiiiiiin:  :i);riiii 
'^itis  f  i'it.  ki  iMiuui  UiKUiii  luciiiii  :illi.'geoi.  Ei'  p'<ri  > 
notissiuiHS  iiLri  Jul>  (  cup.  \t,  veis.  7,  H  r(  9  ]  : 
t  Kft«'«itaii  vestigia  i)ci  crioipnliciidcs ,  ct  usqu(>  .<tl 
perrccium  Oiiinipoie^iieni  repeii«»i  1  txcflsior  cu-li 
e-ii,  ei  qaid  hciis?  iirolunilior  iuferno,  ei  uoJe  cu- 
i;ii<isci:s  ♦  Loiigtor  terr»  Kieiisura  cjus ,  ci  l.iiior 
inari.  >  i'orro  vcl  incouiprt^lieiisiliiliias.  ui  iia  li>i|u;ir, 
e!iti:n)i(»iis  flniiiipoienii.r  liic  propoiuiur;  vul  iiicoiii- 
preiieii:>ibit>i;iS|ieriectioitisipsiiis.t'tiiiliuit:iii<itlivin:i', 
ideoi|ue(^a inconiitrc heu.sitiilii.is, ou*  (xiiittorca Deui  i 
iiiilic;ti  vincfntem  scieotiaui  ntistiiioi,  qui»  «xiniiu,  f  t 
sii|ier  ooiii<;iu  nioiluin  i:\CflIeiiiiS4ini.t,  perffctioiie  is 
liolln.  Emm  veri-  »d  Iw.;  Jobi  vorlin  il3  Grcgoriii-: 
.iKgiiiisdis^oriJ  {tib.  x  Murol.,  cap.  «,  (ilias  iinm  l.'i 
elKtqq):  <  C\celsior  ilaque  csi  ccclo.qiiia  ipsi  qiio- 
i\M  clocii  spiiiiiis  visit^iii:in  lauia;  cclsiludinis  p<;r- 
fecle  nou  |if  iielrant....  Kxfelsior  iiai|ue  ccelo  fd,  cniii 
ipsa  iti  eiim  notira  duilcii  <:o>ileinplatii).  i 

Morito  iiAquc  di:  Deo  coiicliitlil  Augiisiiuus  {iu 
psi,\fx<i  ,i\,  12),  (  raciliiisdici  aiiobis,(|iiid  nonsii, 
quiiin  quidLsit.  jQ"'"^''''!"''^^'''*'''''''^^  ■  *  ""<'  ^"liiin 
potiit  dicera,  quid  noo  sii.  Qiuiiris  ,  quid  sit  ?  Quu:! 
ociiliis  t:oo  viiiil ,  iiec  ;iitris  ailtlirit ,  iiec  io  cur 
hnoiinis  asceodit.  Noii  csl  sioiilis  tibi  iii  dii^,  liuoiiof , 
ei  n<ui  ebi  secunduui  opera  tua.  v  Siioilliio'.)  his 
edooel  n.  9  iractttius  \\i  iii  Jnannls  Kvangfliun). 
Hic  »!  ea  ;i(1Jiiieris,  qu*  iueffabikni  fleum  dcsrn- 
hunt,  recie  adduci:s  Ciir  enim  ioofraliilis  o>l?  Pr«- 
fecio  quin  incomiirelieiisibilis  i:st.  Porro  pluriina  rt 
Scripfui  iniot ,  oi  r.<tiiiio  loca  co  speciaiii,  ut  l)i:i!iii 
ioeJ^bileoi  dt:scriliant.  llic  Fulgtoiiuoi  uiiici'.  nlTfi  n 
!i:ii>c  dm-fiiiloni  ( ijt  iib.  cviilra  ohjfct.  .\riaaoiniii , 
objectioii.  ci  rapans,  ii)  .  <  Non  esi  i^norabi(i>  Dfus. 
oum  sii  iiiciiiirrabilis  :  sed  »  li.lelilms  cnjiiosfiiiir, 
ui  aniolur;  quamvis  ncc  hiimaiiis  lingiiis,  nec  Xw^c- 
licis  enarretur. 

.^1.  Sncjtimabilem  posiiiiin  est  (i'o  imesnmiliHeu 
Ea  porro.  qiiie  iu  iii)no(;itioiio  siiperi.ivf  dixiiiios, 
factle  osiefidiinl  lleuoi  iiiieiiiiiiubiUm  esse.  Q'jis  «.•niiii 
noiii  SHtis  xstiiot;!,  <Tiii  iocdiiiprflieohibiiis  esi?  .-< 
quis  iaiiio'1  .liiijoa  saticioruiu  Piitruui  expriSsa  tesii 
uioiiia,  ad  9eul<HUi;iui  hiuc  eoniiriiiaudnin ,  .liTorri  a 
loi'  ciipiat ,  cn  si.itini  Tcrtutliaiiuiu  (  cap.  17  Apo 
logi'1.)  :  <  iiiviiiiliili.4  esi,  iii(|uil  llle,  et  si  vi>lcaliir  : 
iticonipretieiisibiiis,  clsi  p.T  graiiam  repr  isf  uletui 
inx'stiiiiabilis,  oi  si  liuiii:iiiis  sfosiluis  H-stiinetur  : 
adto  Vfrus,  el  l;«iiti<s'  csl.  t".,i'icriiin  'juod  viilijii  otuu- 
inuniter,  ((uod  (Oioiirchfioli ,  ciood  iesiiiiiiri  poicsi, 
iiiiniis  cst  ct  oriiiis,  qmljus  01'ciipalor,  «i  iu:iiiiiius  , 
qiiibns  iuvciiiiiir.  Qtiutl  vi^ro  ionii  .itsiiiii  osi.  s.iji  silii 
iioluto  esi.  Ilof  ..<i  i|ii>>.l  Dcuui  ,i'stioiari  l.ioit .  ditiii 
^'Siiinari  inio  f.pil.  lui  oiiio  vis  iii:iniiiii'diiiis  cl 
iiinoin  I  oroiniUti.,  ulijft  ii  .  ct  ij!ti>>luiii.  Kl  litof  0^1 
siiiiiiii.i  dflloii  iioliMiiiijiii  rcoo;;iiosi  cro  .|Ufui  igooniic 
noii  iiuMuni    > 

Queiii  visii.s  (!Sl  ;\iiihro^iiis  soqui  (si  \in<>rosius  ivsi 
is,  cui  liliniin  de  Divih^iWf  l''ilii  iribiiis ;  do  quii  viilc 

■»  Litl.  vitt,  II,  7,  ad  vcrlia  illa,  t<«j)rt'fo(ui  finii 
yort.-m  luuni  in  toto  lorde  'iifu,  fl>' 

(b)  rr.ulcr  su|icrioii;m  locuin,  vitle  (piiv  tradil  o.  bl). 
('  )  Fl  ti  ip."(J  p«f«r)ii  »-?>"(i-i»,  vf>  rfuoli  iinrintilbili\ 


A  qiix  dixiiiius  aniioiaiioiie  ad  nuiu.  tiO  ,  diiii:  li.cc  ilo 
Dcoscripsit  ((i«/>iri>ii<.  filii.,  rap.  6)  :  i  ilic  <.-sl  dc 
quu  ei  ( uin  uiriiur,  nou  poiesi  dici :  c»iu  ^BStluiatiir  , 
nuo  poiest  Tsiionri  :  cuiii  couipariiiur,  uon  p» 
le>l  cumpnriiri  ;  cuiii  deniiilur,'ipsa  ai\i  dcAuiliuno 
croscii.  f 

35.  Iinifibiltm  (  Dcuni ).  Ciipiose  de  bnc  doKnialn 
Tlicu|)>)ti  disputaoi.  Ni>s,  iiuiliiispropusiiuut  usi  hisco 
iii  aniKit;<ii<iiiiliiit  ilispulatiiinos  rflio^ere,  iiiiincri  n»s- 
in>  saiislecissc  arbiliauiur,  si  L<'ftoi'Ciu  aiii:iiidfniits 
;i<l  IV't,iviiii>i  ,  i|(ii  (:iipi(iNis<iiii.e  liac  ilu  ■<:  di^scrit. 
Vidc  ii:iqtic,  dbsecro,  toiiiuio  i,  lili.  vii ,  captio  pri- 
rur  ;  iliiipiippc  ci)IIoi;ii  Voicruin  icsiioiooiu.  His  i';i 
iidiii.',  i|iia'  iloCol  I1il:iriii8  it«  Couiiot:iit;>riis  iti  Ps.il 
cwiii  (fll.  lila  qitoqoc,  i|o:o  e\  con  iiioiiiariis  iu  Ps:il- 
iiiuiit  cwxv  aniioiaiioiie  G.'^  iilloL-iibiiiius  ,  quippe  ilii 
Dftis  ineonspicniitis  iliciiitr.  Si'(l  <|iiuiii.iui  .tixea  Au- 
|.Oiiiuni  lue  4lK'|;:>luruui  lon:  diiii  ,  cii  illuin  ,  ctijiis 
q>iidciii  auctorilaiu  01  Id  ,  qiiod  ounc  njiitiios,  ei  e:i, 

P  (|iiiO  iiiun  5-2,  elsuliseqiK-nlibusdtiobiis  irailita  '-uiit, 
r;iflle  ooiiliruiniiiur.  Sic  pono  itlc  Dcuiti  Piiireiii  dt:- 


prccaiitr  (io  1'ncal.  matut). 

Oiiiiiiiiotous,  quiMii  nionti"  oolo,  pstor  liuice  Tcrum, 
Igiioralp  iiijilii,  ct  Dvdti  igoote  piorum, 
frimiino,  exlroiooi (ue  Mr<?nJ,  aulitjiiior  *vo, 
Qiiod  fuii,  aui  veuiei,  citjus  i'orm»n>ciue  moiiunique 
>>c  nieiis  co!npti.>cil  pcti.Tii,  m>:  liiigua  |irat.iri, 
C>"rBere  qiicui  solus,  corjuwue  suilire  Jutif ntCJi 
Tas  balicl.  et  p.itri:>ni  propliT  toosidtjrc  liextrsiu 
Non  gonito  gi-nliorc  Deus. 

50.  Ei  iwfiaisibiUm.  .\it  p.isstotirs  a  Deo  iticsrcoi 
Hiliiritis  ,  aii  iniitnli)lii:«!i-in  ?  *u  nlruinqiie  ?  Aii  po- 
lius  sd  P,itrem  h.ec  refert,  quippB  qiii  caonem  nVuii- 
mc  aKiimpsii,  in  (|iia  p.iMiif  esl  Eiliu»?  Jiidicei  Lcc- 
tor.  Profecio  iii  douotot  Filium  Oei  Verbiun  essc 
Deum  ,  P:iii'ique  coosuhstjiiitbleiu  ,  docet  uatiiraoi 
inii>3RsitjiIoiu  roisse  illi  g  Patre  coinniiiiiifaUiii. 
I  Oninibus  creiiluris,  iiiqiiil  ille  {  De  Synoii.  ii  5!>, 
}iaci.  i9.">)  subsiaiitiiim  voluuias  Dei.uHi.lit ;  «ed  ii:i- 
C  lurant  Fili»  dadii  ex  impas^iliili .  ac  noanat»  siii> 
sl.iuiia  perlecia  iialivitiis  (bj  «  linpaiiiiliiiilatem  |i:iiic 
e<pres9e  aniovet  n  Pjire  io  Diviiii  Filii  gpocrxlionc 
iu  bh.ro  de  Svoodis  (r),  i;t  jlihi  ( lib  tv  di:  Triiul. 
n.  ())  :  «  Novii,  io.qiiii,  in  spiritu  Douni  spiriiun!  ini- 
paisibildn.  ct  iiidesecabileio.» 

37.  is  ciii  litiili  bi  ei  ailribuia  dr.sooi,  tiotiiius 
coi  ,  111)11  vciiis  Dfiis.  Ii:«'c  aiitein  idt'«)  espresieira- 
dil,  iK  piito,  llil.Triti.*,  ul  foiifoisioooin  sumn  oppouai 
conres.sio)ii  Arii,  noi  iit  locuiu  iiic^ulis  (acerol ,  pcr 
fcclinoos ,  oi  iiitribma  Dei  cxpreiisc  i-t^cnusuii  cxpu 
iiiiii.<|Mo  «Noviniiis  uouiii,  aiebai  iile  (iit),  i)t>uin  ,  so- 
luiii  inf>;rtiin),  soluiii  S8iupil?.rniiOi,  sdIiiiii  aiiic  iiiili.), 
solum  veriiin  ,  soi>jni  inimorialiiaioin  liah^uiem  ,  so- 
liioi  opi»)iiini,  ,si)liim  ptjieulom,  DMtuiuiu  Cr.»al'»roiii, 
eic.  »  iiaiiun  raiioiic  (.'aihnrico.s  sujtillire  in  aniui» 
hahebat :  i)uiups  qiii  (  eo  jiidice  )  Deuto  ii»  porsoiias 
<livideiiles  .  di«inii  peifeoiiOMOs  i(ijioin!!.irt;:it.  ilil:i- 
rius  iiaquc  Ortlio>ln>toriiui  caiisau)  «Ififei.ileud.iHi  sus- 
Tvcipion»,  >>:ii;c  quoqne  ;>  se -:idinttti  laveiur,  iderqjo 
adiniiii  iatfiur  ,:tlai:i  in  porsouftiu:  >  frinitsve  Diftmi 
iion  liicf.nn  ,  iycomprehimiiiiem.  otc. 

.^.S.  Ai;qti'in>ln  liiiliitavi ,  nuo)  vftlia  ists,  ';fi  <)iiif- 
di.m  nHiifrnitd  it ,  ol>S«^i>rior(:  qu.id;iin  r;>liooe  «jivi«>:>iii 
Vorbi  (»«)iienii«K'f tii  inuiif ront ;  inmi  eniiu  snpf ri-ia 
vorlia  iariic  i-cum")  pussini  vA  l'air<:ni ,  sus-^icah.ir 
ii(?  iquo-.l  i:iio  ilixi)  ui^in.i  ^otieraii»  tiis  vooibus  intli- 
Ciiiotur.  Scil  (lcinoo(ys  siispicioiii'.!)  <»i«i'«'io  aiii.')> 
Qiiis  eiiiiii  j!iit.>i  ,  iiiii«>>fii>u!ii  l)t>i  Ulium  ,  qi^iiio  i:iii> 
«ifhro  ,  i.iiii  ii>:ispirtiB  aci>'-iitiris  sdcc>i)ii  ili^nriu-. 
coiDioiiiii  111,1  viiC<!  qinfiini  fui.-^se,  «.itfvigiiH,;. m  Aitu- 
iror  il.itiiii:  lci>i(e  ^'nusullio^i  osso  ,  «i  ginfinlioueiilj 
iliaiii,  coius  bio  llllanus  m«Miiutt ,  .>n  >^.is  rcti<r«iui 

•■>riijo  iiiwfrtii,  oic,  n.  34. 
(<*)  .Vpuil  HiUr   Itt    IV   ih  Trimt.  u.  »8.  oi  lib.  v 

(/<■  T>'i«lr  II,  5. 


769 


IN  HIL.\n!!  i;i  I^IOLAM  SEU  LIBtLLUM  AN.VOTATIOVKS. 


770 


rrciiliiiii- ,  '|iias  iiitellipuitij  t-liiiii  ar.):!;;»-   vniiiil :  .\  Heus  ,  ()iiaii>libci  porlioncm  Miiinli  (.ireiv  :illijiiibus 

jnli,'ili^i.iii!.i  eiiiiii  IVo  Miiiiliis  ,  aiiiia  (timne  nnuum      voliiil,  (|u*  iiliallis  rcpcl-Tct  rcjjcuiiibus,  ulboiuiiios 

qiKirfiini  iiiodo  coniDtUi  fiicii  (it  ^'iln  l,  i) ,  fl  iilio-      iiiultiis  se  (ifliriif^  ArtiinaiTut. 

riiinDci  liiulo   ai!  iliguicilA  liouusiat.  Saae  vt>rii:i  iil:i  Oiiliiiuvii  ;iuieiii  (  Augusiiuo  jndicc)   priv.ili<>nes 

Jul)(c«^  %  ^xviii,  veis-  7)  :  rum...  jubilarent  oimiet  /i<ii      ciiain  ,  et  peccala.   ItcciMC  (\ux  ndnbtaiione  10  d>xi- 

Dei ,  Uo  Angcliit  pleri(iue  intelllgunt ,  iiropicr  cgrc-      iuus ;  quibtu  e^  -.tMe,  qux  1(}eoi  Attgug(|nus  in  i's:il- 

i|;i:im  eornm  iniclligenilam,  el  graii:im.  Quid  ?  qiinj      m\tm  u  {n.  \5  :  Ne  pnietisgrach  ctae  matim  iit  lioc 

ililarius  i|iS6  liicc  iradii  («) :  «  Sed  Citm  rcgiditem 

Ciigiiitioni  su;b  ,   qui  inHnhiis  e;>t ,  colloc:iret :  cu^lo 

•'Upitriore  aiijiKi  primo  ,  eodemqiic  iii  orlic  collacaio 

itTiriiiiuiii  iinciiuUiii  vii-itiiilius ,  <|iiii'  priina:  .id  la- 

i;iiu«ci'<iduiii  hc  Ki^iiTcniiir ,  iiicliisit.  Ne<;iii!  cniin 

ifi</»rn(/(i'<fc;iliiine>iviiluloraiiiciiiispic3l)ilis  Dei  leiri'. 

|ioini;SLiit,  iiisi  ii:tiur:i'  letiiperiitioris  olijccui  sKilcin 

iidiic  iikkIit.ii.c  :id  iiiUruul,ileiii  lialiil^iliMnis  iiicolc- 

rcnt.  >  Alilii  iiiiiieii  luonei,  eos  i^sos.  r|iios  ot  fHioi, 


ct  yeiiiic^  dii:i  [lossc  Uictur  ,  ckwj  juoiiiieiaiit  (aniun 
.'•ii)itilicntwiic  iiiiiiitue  iiici  :  uiiiii  si  prupiiu  In.jiii  vo- 
liiiiiiis,  nos  pcr  (;rdii:iHi  lilii  erriciiuur,  noii  niisriiuur 


niiiHiio,  elc.)  docnii.  Qua:  <|uidoin  oninia  onx^rlcintia 
niiuiitiir,  ct  vi-iusio  illo  Salomoiiis  etnitu  IPruv-  xvi, 
4)?  Vnivertii  propter  semeiipsuni  operalui  eii  Ihtis: 
inipiuiwiuocjue  aii  dunt  nutlum.  Unin  porro  peccJitorcs, 
eoruiii(|u<!  crrores  a  Oeo  ordiii.iri  afQriuo  .  a.'griiudi- 
iii"i,  inorbus ,  allai|U(;  liujus  gcoerii  pcccaii  «(uittem 
P'jeiius  ,  .^cd  lanicn  iiicriii  iiosiri  u<;c.isioncs  ,  ai<jue 
inr.liaiiicnta  ad  palicnil.iiii,  nrdinari  eti.tin  aio. 

40.  Exoruiivii  purro  Dciis  iiun  p.iuca  in  lioc  mnii- 
do  ,  att03i:inle  id  cxpericn'ia  el  Scripiura  vcrbis 
illis  (Gen.  u,  I) ;  Igit  r  pcrfecti  .iiihi  cixU,  ellcrra ,  et 
oiiinis  ornntHS  eorwn.    A((|ut;  a  caiLorum  «]uidi'iu  or- 


liiii ;  iileoquc (ui«;>(iaii£,  lA  eteciione,  iioii  geiieraiiunc,  »  n.iiu,  eoruiii  :iii('iorcai  iiiiii)ie>certt  lacile  pos^ie,  mu 
rigiirose  scilicct,  i:t  propric  ai-ceiiia  (ti).  "  infc.io  cuiisiiii  ex  iliis  verbis  ( /"5.  xviii,  f) :  Ca-fi 


lu  eo  lU-uiuc  sciisu  iios  a  Ihro  geiiiloi  dicere  llila 
ritis  (lOtuit ,  (pio  geiiiiii  />i'i  gemn  no»  ppclliiri  docet 
Piiultis  ;  niiipiie  bii''-  iii  Arcdpugo  (Miiicioneiu  IiuIm^us, 
dixeriil  [Act  x> II,  ^tj ) ;  « /<»  ip.M»  enim  vieinwt,  wovc- 
inijr,  f;,.^«mu3;  »nu/ <l  (/uii/ai»  iieslroriiw  i'<,i.'tjr«i/» 
dixmini :  ipsius  cnint  el  gcnUi  suhius.  >  E»  qu:c 
(lissritaiinDO..  lu  copiose  i]|(^niii$,  a<l  liuuc  lucum 
illuetritiiduin  ulferri  coniiriuUe  poiuruiil. 

S9.  Lnciis  liic  paulo  oliscnrior  csse  viilelur.  Sn»- 
picatiis  suit»  alirinaodo,  anianocusis  iiccuiia  lefii  oi' 
ilinareT^'. ,  excmavent .  cuii  (oi  i:is.-ie  ni  pruir.cvo 
exeinpbvi  lcg(  i'!>lir  ,  e.xarnaveril  ,  iirdinaverif:  Ordi- 
naveril,  inquuni,  opimHm,  jn^luin  ■nuinditrc  liiciicein  : 
l<l  est  cODsiilufrii  oplmiuui,  ei  j-jbUuii  jcJJucin  niiin- 
dare,.seii  innicrare,  ••t  jndicioi:)  i-jstum.fAcrccrc. 
Dsinccps  f;>'iicu  itdveni .  If^^i  :"  iuc  ;i(;ise.  iili  in 
iioslro  cxiicSlcSiilur ,  ij  esl  i>rdi>iavi>ril.  exetnuBe.ril. 
ileCiiii  bu'  t,>JOii  panlo  aiilo  i'Osuiiin  njeiul.  «Ukiimi 
vef-i  ndes  ita  seinpur  expusiiil.  Pitiii  n.-iuim,  vrc. 
Tiijfi.  pcrro  sciisuin  Iiuj'c  habeiisiatisgau!  vcrba  : 
«Verii  .tities  ita  seniuci'  exK^^suit;  ui  jjuosciiniiis  udh 
naiuiJt  ....  eHni-(ui,  «piijiniin  iustura  inii.nil.ire  jii'ii- 
cein.  3 

(}uu(!  ji  ituKriis,  (iii:r.n;ini  fecerii  Deus .  riu.viiinn 
(uSjiO'.ii€til,  qiiaii.iMi  ordiiiiiverit ,  qu:i;nam  vi^ro  exor- 
navyril  aio,  naturas  oinucs  ,  e;\runii(u«  Kiiiiai-;;  .  el 
spcci.^is  ali  iuilio  .1  Dco  fuissc  r.ifi;!., :  In  principio 
crcavit  If tiu  ccelwn,  et  lerram,  clc.  Neijne  voro  cor- 
poraliii  liindmuiiodo  coiniiilit  Dcus .  veruni  ciiain 
spirilualia.  Vid«qu:c  U",ididiniiis,  :i(ii!oralionc  10  <H. 
18.  Disposuii.  ."^olcm,  el  Inn.Tni.  ei  siellas,  x/ /fiui- 
daiU  riisni ,  ac  noriem,  et  nint  iii  iigiia ,  el  icmvoru,  et 
dies^  el  Uttnon:  ut  lacenHl  m  jirmnmeitto  civii.  rl  itl»- 
mineiit  utrramlGtn.  j,  14;  el  Ps.  cc^xv,  1,  H  et  H). 
Disp'>suil  proinde  tcniporum  vicissiiudities  oaincs 
ei  iniiirvalJa.  ^.esqucjue  ips;is  dispustiit:  rarav  cniin 
iibinnc  oinii-i  invjnie.s  :  scJ  cuiiCi.i  l-^w  locis  i>Uis 


eniirrant  gloriain  Dei.  el  opera  nanuuni  cjiu  annuntiat 
firniamenluin.  Sicui  aulem  caelonini  •iiuauienl.i  iicl- 
!u:  sunt,  iia  lerr^:  oinainenia  iruiirus ,  aiJiorc:).  ct 
lieibicsunl,  qiiorun)  omniuni  iiiiiunncra .  »<:  «iiiia 
(.'uocra  bcuni  oiniiiiioienieni  illornni  '.•uilorcni  oStCD- 
diinl  (  Sap.  XIII  ,  3)  .  adeo  ut  i:ie.tcufohili.-s  thit,  qni 
Deniii  aguosceiiies  imn  siVvt  Demn  gtOiificaverunt. 
{!(om.  I.  19,  20,  €/f.)  Vidc  <jlix'  <le  hnr.  ;nj;n.(io.'ilo 
tbcoli.gi  •lispniau!,  .ic  pr.cserum  Peiavins.  iuuio  1 
Tlieologic.  dngiuKt.  c;ip,  l.  iVefss  pOiro  sit,  Otiin  Hi- 
l.iriiiiti  illustro  ,  afinm  ojnsdcili  Ud.irir  pro!).-;iii|-eiii 
lui-Uin  iioii  addiicerc  ;  Htc  scdicel  adiii  Itadii  'in  fs. 
i.xiii,  n.  t>,  pag.  1-97  Itnni  1]  :i  Uoi.eniur  f.liaui  onse- 
'|i!Ciili_biis  uionilbi  aiJ  oniumm  ol)se(|Udlis,  frojji^^iii, 
vcl  S|)irilii  pev  Hropiiel.uit  iw  atlaioii^nlc  :  Z^i'i?e 
Dco  :  QvMin  ivrril^Um  i,uiit  opan  Um  ()uis.  ijnim  11011 
iieiiiilci  ;id  !I.iji,->.',nleiti  e.iiij  ,  (^iii  sji!Ci.-l,'i  insiilueril , 
nniiKluin  cnniliilenl.,  leir.iio;'ii  i-t'70l>ibili  "litibsiunlinB 
s  G  (iirsiiqiis  UiinciiS'js  sit,  cijeluni  .•jsirij  ■■i-uavj:; i:  .  Icr- 
r;iin  friioiibus  n-plcverii ,  io:.iC  oticijius  concluserit , 
hoiiiiiii-in.  111  liis  aul  uUrctur,  tct  ci.^.iiiaieiiir.  sic- 
^ciil?  l'cr  b;ec  eniiri  u'n!ii:i  •.triutis  nc  pofesSid.ii 
ijijs  inoniiias  iioscilur,  Apoiiolo  ciirt^.-iK--  piut:  fiii^'. 
iiivisibitia  cjm,  u  ciialura  muiidi  wsixts  fucde  inlet- 
lccla  nsiiiciunliir,  (vterna  •f.n.i^iit  mrlui  ejiu  cf  di- 
vinilas.  i}jx  ^cnibiii^  nciiX-ii  C((iidilons  cfiifi;;;il 
clopertini  dignilas  nciiesutem  avi  ,  qiii  ea  eit  ope- 
rauis,  ostendil.  liornu!  »j;it'jr  opcfuti»  conditor  «.ssc 
Ucus  ei  a  nobis  prMjdicaiidtJs  €6! ,  f-i  a  cxteris  t'jnn- 
tendus.  sAfHniahribeliucoTinjenlarJis  inp.s.  cxviji  (c). 
41,  Recoio  qi)«n  anie-j  dijj.aniioiatiiinf  scilicci  SS. 
Si  (Hiis  lainen  aliijua  dtoic^.e,  '.1111  iiuilc  cnnscripiiSi  !iic 
velit ,  ini  niimnic  onsisiam.  (liirlslum  judi<'i'fii  ncs- 
liuni  consiiitiiiiiin  esse  vctit:>ta>  ii)9;<!  fldei  i.usli-ic  pro- 


IVssioiies  aftPo.wmi .  Symbylm»!  .\no'-loliciini  ,   Irc- 
na'us,  d  reliqni  oniiies  «te  potloriuns  (idel   noilra; 
arii(Milis  sormoiicm  halieute.^. 
isposiiit,  ei  api-.ivit.  Nonnnlla  :!o  dc  iirguineiuo  bii- j.      «^,  Ha^.c  relereurta  suni  ail  ea  •n\x  pjnio  aiile 
'4,  5,  ('fc.) .  qnem  coii- -^  dixerat :  (jiKa/nia  f^cmt,  elc.  Hccole  ((uai  di\' 


bci  libiT  Job  (  cap.  .xxxvni 

.■•ulas  apti' ,  ci  iipertjssniie  liticr  SapiC'ili2c  (  cnp.  x 
il)  :  Omnia  m  mensurii,  et  iiumcra.  et  pondere  diapo- 
suisli.  El  inicr  pmfanos  ;iuttoies  Vir^iiius  ;  rtoii 
oninis  [ert  omtiia  tellm.  Cur  vero?  ijuiii,  uti  dixiiniis, 
cuiicia  irt  nientura  .  el  iiunuro ,  et  fonncrc  dispdnciis 


1  iiiim, 
59  et  40 

■43.  Teinpus  aqmlionts  videtnr  hic  Hilariui  suincre 
aui  uro  lempor^i,  qito  vivii  honio  ,  aiqus  eu  quldem 
pcrstncerc  poiesi,  inwe  Daus  cnnriniit :  .lut  pro  lem- 
porc,  quo  Doiis  gratia  siia  ubtTins  udjKvni,  blu-Jeiquc 


(fl)  In  tractat.  In  Psat.  ciixv,  n.  8,  .i'J  verba  illa  : 
iiuiffcit  eceloiin  inleltoclu. 

(t>)  t  Nisi.forle  lii  eo  quod  ait  i  f  j<tu£priiiicgem7u8 
ejut  itreeli  guis<|uani  hoc  quou  primcgciiiriis  mem  di- 
xit,  ad  detrabendam  Ftlio  proprietaiein  gHneraiionis 
iiiielligei ;  nt  qiiia  et  <le  Iwael  dixerit  meus,  assump- 
!lo  faciorum  liiiortim  prn  nativiietls  pruprietatc  osiir> 
p:iia  (iit  ;  ei  idcirco  non  sil  n.itivi(aii  Dei  proprinm  , 
'juod  do  cii  dicliiin  cst :  Hic  esl  Fitius  mciis  dilecln.^i  , 
uiiii  ineu:  ttiaivi  illis  |iropriuni  csse  dicalufi  quos  noii 


nalns  esse  manifeftum  est.  Non  riatos  a  iiem  osse, 
licet  nai!  esse  dictiHtur,  vei  ex  eo  d6r«tur,  cnin  dici- 
tur  ,  Pofvlo  qui  nnsceJur ,  quein  ftcit  Doliiinus.  Krgo 
pnpulnstsrafel  iiaitciMn-ui  fiat  t  ticquc  per  i<i  qiiod 
nasct  dt<?itur ,  no"  'riellfgiiiir  irl  <icri.  fSv  ftdaptiunr: 
eiiiin  est  filius  ,  tion  en  gcneraiiftne  ;  nequo  ei  pij- 
prieliis,  se<j  iiuncdpatie  e<!l.  »  Hilitr.  lib.  !Ui  r<'<  '•■".■'- 
nii.  num    14, 

{:)  Lin.   ».  n.  2,pr«g.  y»4  Iopi,  i,  tfcrrorurt;    ,• 
dicium  «si,  cic. 


IN  HILABll  EPISTOLAM  SEl)  LIBKLI.UM  ANNO lATIONES. 


771 

deduceic  ad  se.  Respicerc  porf<>  videlui  Hilarius  ad 
duos  valde  nobiies  Scnpior*  lotos,  mionnn  pnmus 
is  esi,  quem  lcgimusLun  nu  [iieri.  il)  :  Quin  ti  co- 
gnotiiigs  el  lu.  d  quidaitin  httc  (iic  lua,  quctnd  pacein 
lifri  :  iiiiiii'  hulein  nbicnndila  iuiil  ab  iKUln  luig  .... 
nun  reliiKfiieiil  in  ti  tnyiiiem  tuper  tapiiem  ti>  qned  non 
coqnottyii  irinpu.i  «i<ilofio/iis  'uir  AUer  is  esi,  ifiien) 
lial>ei  epistola  Pauli  ad  Romanos  \  enp.  i,  18)  iis  ver- 
bi*  :  Rettiixlur  titvn  ira  Oi-i  i/i'  fu/o  «lipcr  omnem  tm- 
pieiaitin.  ti  tHju.t'.iiiiim  homiitum  eorum ,  i/ui  lentalem 
Dt-i  in  iiijuslilin  delineiil :  quiu  quod  nalum  est  f)ei  , 
mmi[eitiiim  tti  tn  illn  ;  Deus  enim  iUii  mnuifest/nil 

i4.  Piiiir  piis  biijns  r.oiilenlia',  neinpe  ;  Itutituinb 
pott  rxiitim  hiiictm  («iiuiii,  perspirna  est  :  eaiiue 
restiieil  ail  jHdiciuin  pariiciilaie  lujusqiie  moiiem 
pioximu  s<-i|uoi>»  :  anlea  pono  siimma  capila  lidei 
iiiiSirjE  rrrrnscns  juditium  uni»ersale  (ommeiiioral. 
Alque  m  hiii-  .jiiidoin  paili^-ulari  jiidicm  senleiiliam 
■'iiisqHC  nctiiiU  SHini  |irii  miTllis  ,  scilicel  bonis  :uil 
malis.  W  Rino  indicaie  «idvtiir  l'3iilus,  cnm  h:rc  mI 
(Hibr.  w.il):  Stainlum  cit  homhtibus  temei  wuri : 
pon  hi-e  aH/fHi  jiidieium.  Eteniin  verlia  illa  posi  hoc 
</h(ivn.  Jmlicliim  pniximesequcns  intlicanl.  Iil  paiiier 
«isteiiililiir  K(niloiiis  fl  liaxuri  exeniplo  ,  l-^piilo  enim 
slaiini  .id  Inieros  deirusus  est ,  Laianis  aiiiem  asse,- 
cuius  elnin  siaiim  siniim  Abri>h:v.  Proleclo  Aiigus- 
tinns  postrPiiio  lioc  cxemplo  snminum  in  modum  ni- 
liHir,  hec  »enptis  mandans  (o)  :  •  Rectissime ,  el 
v;ildo  saluliriier  crcdil  judifsri  .(nniias  ,  cum  de  tor- 
ponliiisexierint,  aiitcquaiii  veniaiii  ad  illinl  jiidiriuni, 
in  nno  e;is  oporietjain  leddiiiscnrporilMisjiidicari... 
tjuis  ndvcrsus  ETRngelium,  etc.  » 

Eadem  allt.i  iii/luat  (b) ;  agniiscil  cnini  «  pr.iMer 
extn-niuni  jmliciwm  ,  judicia  slia  ;  iu  quibus  Oeus 
jiidiret  eiiam  dc  smguloium  operibus  propriis  ;  tt 
homitie^  ploniinqiip  .i|Mrie  .  semper  occuile  luuni 
pro  snis  lacCis  diviniliis  poenas,  sivc  iiili:ic  viia.  sive 
post  moriem.  >  Eicniin  si  post  nioriflmpunii  ea  fjcl.i 
jndicio  aliquo  ,  qiioil  exlreiiiimi  non  tit  ,  pr.rcedal 
iiecesse  est  iiarlitnlare  judiciiim  jiidicniin  cKliemum 
Et  de  priiire  Imjusce  senteniioe  parlc  hacieniis. 

Venio  »d  :i!ier:im  ,  qua-  inullo  dilficilior  osi :  hane 
ncmpo:  ^iii  iion  ti'0  teinpore  st  cornerli  pulavarit,  std 
ex  ririvlcrilv.  \n  ;ul  Jndicem  reterunlui  ea  verh.i  : 
qui  iiofi  suoieniporc  ronuerti  se  pulaBeril,  an  polins  ad 
eum,  ijui  ciim  latlnreni  swum  non  agnoverH  tn  lem- 
poiv  atiniiionis,  hahilurus  osi  eum  posl  cMlum,  judi- 
rrni  iiisium  '  Dtraquc  explicalio  delendi  lorlasso  po- 
llMil  ;  <ed  orftlioms  S«ri«:s  ,  .it  couiinualio  iiidicaro 
viilciiir.  ad  juilicem  ea  vcrh»  relcri^nda  esse,  qui  cum 
.ib  lnmiine  ,  tlitni  adlmc  vivit ,  e xorari  se  sinai,  posl 
morleni  ohscoralioncs  qnaslibol  rejieil.  Uin*"  vnccs 
ilhi»  ,  sed  er  intrienio  ,  sic  niiorproior,  ni  den.iieni  ; 
ted  jitm  lcinpu»  op'«ni  t'(iip«'<nt  etl.  Afjunt  hnr  do  ar-- 
gunioiilo  Theologi,  ct  prx-serliin  l*.  Litierius(ri.m.  i 
Controversiarum,  Iractal.  iii.  d«  «laiu  anunaMiiii,  ynr.  i, 
eonlriit.  1)  Ego ,  cui  irnlta  hic  conjsereie  proposna 
farevilas  vplal  .  Hilariuiii  lanlumiuodo  allego  ,  rliio 
iUius  Inca  indicans.  qii»- qiiuniiim  pauio  longiorasuiil, 
Leclorein  He|iiciiii  ,  iil  ca  pcr  so  lcgai.  Suiil  porro 
numtTiis  2?>  coinmciilanorum  iii  Psal.  n  (  pai/.  92 
lomi  I  :  Coii/cMio  iiirlHin  m  fccculo,  di .),  i'l  iiiimciu.». 
4  CKinmPnl.Miiiruiii  m  c^iput  mvii  M.ililiii ,  in  quo 
quidem  Iith  cxpl<<'itliM  paraliola  deccm  Viiginum. 
(Spuusiis  alque  tjnmta,  eic.) 

t5.   1.1  0*1,  opnilet  liiec  do  Hco  crcdcre. 

.46.  Si  dfi^fse  piiics  (docsso  autein  poicst  oli  aiiiii- 
nueiisis  iiidiligt-iili  iiii|  iii  iinsiro  cudicc,  pitsi  voceni 
rrcdideiil,  parlicuiam  ei ;  adco  u:  loiienduin  arlii- 
nens  ■  ';<ii  ceUirieni,  el  fbtiiatl  ai  . .  reitmein  hnbe- 
bil,  etC.  °.  ioii>  id>'indoiiot:illi;re  Hilarli  ^ciiieiilia,  »tque 
illai;rcgniii  Ma^ni  illuslrai.lis  iioUlliin  l.v;ui({rlii  lu  ■ 
cum     (/ui  ctflidcru,  el  bapiiialut  (tuiit,  mlviis  tnl  : 


772 


\  qui  ueio  non  •  redideril  i  iindem,tabiliir,  «  Fortasse,  in- 
quii  (llomil  l^  »i  Evunq.  n.  Z},  iiniisqiiis<|ue  apiid 
seiiiclipsuiii  dical  .  Ego  jani  credidi.  sal^us  en>.  Vc- 
rniii  dicit.  si  lidcni  opiiibiis  lenei  ;  vcrn  elenim 
liili>s  e^l,  qn.e  fn  lioc,  i{ii<id  verliis  ilicit,  ni<  ritiiisiion 
coMrjdicil  :  hiiic  est  eiitin.  q<iod  do  quilHisdaii.  Hi!- 
sis  lldolibus  l'aulus  dicit  (ril.  i,  46^  :  Qui  conliteii- 
tur  ic  Nofti!  Deuin,  faciis  aulcm  iieqaui.  Hiiic  Joaiiiics 
a.t  (I  Joan.  ii,  4>  :  Qiii  dicil  n  noise  Deum,  n  murctfa 
ejHn  non  cutiotiii.  tnendai  csl.  >  liiimo  id  iptuiii  de 
notat  rtiaiii  llilarius  iiuuicru  t>  commpiiisiionim  in 
psalmiim  xiv  :  quein  quidcin  Hilarii  lacum  subsc- 
quenti  aniiolaliuiic  allegabiiiiu>. 

tsi  veiu  deluissc  in  priini'VO  ipso  exeniplari  piitcs 
pariiculam  et,  legeiidiiiiiqiie  sil,  uti  iii  codiec  iiustni 
legioic,  ^Mi  crc/rfK/crii,  (//'j/inrl  jc,  eic;  tum  si<:  ex- 
plica  :  qiii  vcre  rioilit,  is  ab  linel  nb  olniii  iiijiisti- 
lia,  id  scilicel  osecutiis,  qiiod  lldcs  nosira  ;<gcrc  iios 
jiiliol.  Aplo  Jacobns  npu^loliis  [tnp.  ll,  tierji.  17)  :  ti- 
rft»  ti  non  Itaheol  iiy,;ia,  vioitun  en,  eic. 

"  M.  Adco  lreqiien'.c>  sunl  piomissioiies,  qiiibus 
ceili  eflleiinur,  per  piolia  opera,  ;rtorn»m  nohis  re- 
quieiii  csse  C'<iiforciid.ini,  ul  inuiile  vidoaiiir  lestinio- 
nia  mulla  ad  id  lacieniia  congerere.  Unicam,  scd 
perspicuaiii  Cliiisti  seiitcnliam  liir  proforaui,  pns- 
cenli  cnini  :ib  ipso  {Malth.  x\\.  16)  ■  Quid  boiii  (u- 
ci^am,  ut  hi-bcatn  viiaiii  iiteTHttin,  hxc  rcposuil  :  m 
vis  acl  citjin  ingTcdt,ttroainutiilitta...  Son  koniieiitittm 
jcuies  .  non  iidultentbrrii  ;  nun  faciet  /'urlMiii  ;  tiuii 
(alsum  teslimvniam  dice.-<  :  honora  l^alrem  luum  el 
tiiairem  tuam  :  et  diiige*  proximum  tuum  sicut  te  ip- 
siiin.  Viiam  (qued  alibi  dixij  hic  iiiteilige  viiam  eain, 
qii.-e  alibi  simpliciier  tita  {.Viitth.  vii,  U ;  ruisiis 
xviii,  8),ulihicpt'ona  ci((c  appcllator  IJacob.  i,  ii; 
/*;<«<■«,  11,  U>). 

Scd  qu;niaiii .  inquies ,  roqnies  ca  est ,  qitain  hn- 
bebiinu» in  niu. 'I'.;t,  dequaait  l>;iiilus  (£1«^.  iv,  II): 
Fet/iiitfmus,  ingredi  iii  liiam  requietn ;  ct  de  i[ua  a^i<, 
Muiaioiius  iii  eii  libro,  qiiem  inscripsil  de  turuditu 

C  lotiiia  liurnilum  (Ciip.  i,  pui/.  3)<  cl  iribseq.)j  in  eo 
<|iiippe  vottriiuiPatruui  loca  collcgil ,  ex  iiuibuscoii- 
slet,  icqiiiui  iioniine  vorain  perlectanique  be:ililudi- 
iieru  inlelligi.  Mihi .  lui  paiicis  iu  hi»  aniio|,>ii«jiilius 
disspiere  licct,  saiis  est  iinuin  ;'llcgare  cx  Ecclcsia.s- 
tics  prccibiis  desiimpiuni  locuin  ;  quippc  ;>utc  Piuni  V 
in  vigiiia  Assumpiluiiis  Mari;i:  preces  hie  reciianite 
pra-scribebantnr  ;  Concedc,  niiterieoTt  De»s,fragitiliili 
nosirte  prtfsidium,  mi  i/ui  sanenr  Dei  gcnili  icis  rcquieiH 
relebi,iittui,  interccitionit  ejus  auiilic>  a  notlru  iniqut- 
tanbut  resiirgamus  Per  eiiindtm,  eio.  \Juas  &i  iuiinu- 
lavit  saKCtissituu.s  Poniilex,  non  propierca  iiiiiiiula- 
vil,  quia  niiuiis  convciiiciile>  <iiMaret,  sed  ne  i),  qui- 
liiis  cnrdi  er:>t  Ei*clesiaui  niii  aiiuiii  ubi':iic  distriii- 
gero,  hanc  balicrr  vel  iniiiiinam  posscrl  otCisiiiiiem. 
qua  eam  carpereiii,  velnn  siiiiohscure  dc  cosesU  bc<- 
liliidino  loqnenleio. 

Verum,  10,  (liim  HilaiiidiiiiexpeDdimus,  ejnsqiie 
seusa  iiivesligamus,  :ilia   s.^ncti  lioc.iih»  loca  cudem 

I»  speci.ihtia  iiegligero  videamnr,  ccte  ilia,  ex  quihus 
sun'- manite^to  conMai,  fu/rJit /rirrmr  iioniuie  xier 
nnni  ah  eo  inteiligi  bontiaidiiicin.  Cuntincntaiiis  ii- 
lus(r'jns  versiciiliim  prlmiim  Pt>aliiii  x,v  :  />«i«iii>>, 
quis  habitabii,  ctc  ,  lixc  ait  (11/19.  69)  .  <  Orviio  est 
siiiiplex  Poniiuiim  procanlis  ct  optaiuiti  ab  eo  iu>s- 
coie,  i|iii  iiiures,  quod  ttudiiini,  qitc  voluiit.is  sil  co- 
lialiitaliiri  cuni  Den,  ci  iti  excelMS  ejus,  el  coileslihiis 
qiiieluri.  >  Kt  iiiiiiieru  noiio  ^v^. 'j^l  explicsiis  bioc 
cjiisdeni  xiv  Psalnit  vorln  ■  ,,'iti  hou  e^ii  d»i«M  in  i<M- 
j;iia  iNu,  ;>ciipiis  lia'c  liadidil.  «  Li  ventnien-,  quutn 
seiilil,  iioii  fillat  iii  verbis;  ut  coihulicx  iUi.lriii.e 
piolossioncui  ,  et  ili  sentieiidi  ac  praeitirMiidi  judi- 
cium  etiaiii  upcraliu  cuuseqiijtur  -  qu  a  .««riiiidum 
.ipokloli  tesliinoiiiiiiu  ttt  III  cuidP  crcoiiur.   ila  iu  i<ic 


(a)  Ot  anima  el  eiut  ottyin»  lib  11,  c.  4,  ali»>  n.  If 

(k)  Lb  XV   d«  tivit   cap   1    n   -2,  quia  ei  tiin.   fuJica/    e/ J«  kwnani  .i»i*rij  imlin  yaiiifauil,  elf , 


IN  HILARIl  EPISTOLAM  SED  LIBELLUM  ANNOTATIONES 


77A 


conressio  fiiad  ealulem.  Ergo  ul  sil  in  l>ei  reqniem  j^  dun  permaneat  illlus  (Palris)  subslanlia  ;  nsm  si  o 


dignuE  »scensus  ,  in  verborum  ac  lip.guae  verilste 
vivcihIiiiii  i-sl  ut  fpT  nperalionum  (idem  sensus 
noslM  veibii  iion  falsa  sinl.  i 

Cunfei'  auieni ,  oligccro,  Jam  iillegala  pricsentis 
epistulx  \('il>a  .  A^Acrnam  requiemhabtbil  iii  t't<d,ciim 
ils.tiua:  (Ivrrt  Hilaiiiis  explicaiione  su»  illusirnns 
Psulmuiii  LKii,  vidobisijue  hae  ipsa  senlentiaruiii 
cnlliiliciiio,  qtiam  iiienlo  Uixerini,  t^jus,  de  qua  di^se- 
riinu»,  E|)isiola^  aiic.lui't;m  HilHiiuiii  essc.  Ecce  porro 
qu%  III  illtini  i'saliiiuiii  lliUrius  ducet  (ii.  7,  iii  f  m1. 
Lxii,  paif-  ,li)  tM  et  viia  iwsl  vitam,  ijiua  iii  Abiaha' 
sinibus  vivendum  eil ,  iiiqua  Dei  nomcu  panperisijnielt 
bentdicUur . 

4-8.  Ali(|ua  deesse  bic  viUciiiur,  per  qua:  vut  S4er- 
n.tiiir  ad  fopiusKircui  ex|ilicaiioncm  vertioruin  illo- 
rum  r  Ueiiidi:  irtdeiiUumilln,  Jcinin  Clirisiuiii  fitium 
l>(i,  clc. 

iO.  iU-jicii  bic  Uilanus  pcrrldiciilas  iiUs,  et  lur- 
pi'6  dforuin  Keiiilar;is.   quas    Emiiici  cuiiliiitcruni, 


viduam  facis,  passlbilis  videlui',  seu  apparel  posilo 
scilicet  subjunciivn,  pro  indicdiivo,  (juod  s«pe  facit 
Hilafius  (a).  Nimirum  Ariiis.  illlu&que  asspcla;  calho- 
licos  accusaUaui,  quod,  dnm  Kilii  f;ciieranoiiem  ux- 
plicare  sludebanl,  in  eorum  errorem  iiicidrient,  qui 
divinam  dividebant,  secabanique  substaiiliim,  cain 
veluit  paiiemes  m  Pairem,  ei  Filium  .  blnc  iii  suis 
lldei  proressiunibus  illud  oiollebanl  makime,  quod 
dlvinilaiem  in  uno  Paire  agnoscenics,  Oeum  mimme 
secarent  dividcrentve,  sed  inlejjrum,  ut  ila  loqua- 
miir,  servaieiil.  Audi,  ulisecro,  qiiiU  Ariiis  ipsc  ad 
Alcx.tiidruni  Alexandnx  EpiM:opum  scnbeiis  eKu- 
iiai  [b)  .  «  Novlmus  unum  Oeuni  solum  iiilccium... 
nunc  Oeum  geneiasse  liliuiii  umgeuiiunn  anie  omma 
S30cul'.«,  |iei  <|ueiu  et  s;cciiliiin,  «I  <>iiiiii;i  fecil.  N;iliiiii 
aulein  noii  puutivc,  neil  vcie  nlisecutiiiu  vi<liiiii;)ii 
sux,  iniiiiutaliileii),  ei  iiiciiiiveiiiliiieiiicicaiiiiam  Uci 
pcrlectam,  sed  uon  ticiit  iinum  «le  ri'<'aluris;  racin- 
ram,  sed  non  siciil  (.jiciip  fjctiir»':  uecut  VHleitiiinis 


srxiiuin  coinmislioneiii   uinniiie  vcriti  inierdii/n   in    B  prolaiinnenr),    naiuin  1'utrls  cimiuieniaiys  e*l  :  iieC 


ducere ;  quos  iiuiiai  i  visi  suiit  iiun  lulii  biiiTeiic).  qiios 
relVUll  lini*us  {lib.  i,  c<ip.  1  ,  lur.-mf  Ub.  iv.  fa^.  I  ; 
qitibiit  ailde  iiute  iiubel  tp>ph.  .'nfi.  ,%lt,  «-t  recen- 
sci  Pctavius  (tide  quw  Uaiiil  Peiavtus ,  iib.  \  dt  Tri- 
iiiia.  a,  0  e:  Vi)  Aliiii  siiai-  llilarius  eumdem  errorem 
videiiir  refcileie.  t;um  lixt  aii  {Ub.  iv  de  TrinUal., 
II.  6) :  (  Novit  (Ecclesta)  in  spiritu  Oeum  Spiritum  im- 
passibilHin,  ei  tiidesecaliilem  .  daiirti  enlm  a  Oo- 
miitn,  spinlui  carnem  ei  ossa  non  essc  :  iie  lorie 
cadeie  in  eum  cnrpnraliuut  |iaBsini:um  delnmc  i:i 
rredaittnr  >  llejicii  panier  iliam  f  iin  generaitonein 
quaiii  per  suinmam  aiiieiniani  cxcof  lUruiit  nounulli, 
S;i;M'llii  ,  ul  puli-.  usbixiic,  qui,  ul  verbts  HiKirii 
ular  {lib.  IV  dc  Tnmiut..  n.  i,  pug.  75,  lum.  u), 
viicciii  b.inc  iiu.ooMim  iioc  scnsii  usiiipatiiiii,  at- 
quc  eiocuil  sunl  ,  l.iuquani  ipse  sit  p.ilcr,  qui  el 
filius,  cx  tiiliiiilaie  vidclicet  sua  protciibus  iii  Vtrgi- 
rtm  ,  ex  qiia  corpiis  assuiiicns,  silu  iii  co  ciirpure 
quod  assuinpseril,  liiii  iiunieii  addtdciii.  > 

50.  Eos  paritei  icjicil,  qui  pinuiii  lioiiitnetn  Cliri 
sluin  esse  dixcium  (Vide  qu<e  irudil  lliliiiiui  de  Sy- 
ntd.  II.  58  coti.  vict  vti)  :  cus  quui|uc.  ipii  liiigcre  cuiii 
pokiant  spirilum  i|ii(:mdaiii  Dco  miiiureu),  qui  car- 
nem  deinceps  in  Vir};ine  suscepisbcl  ;  vuii  i|itippc 
tndul>italeex  lieo  geniium.tdeoquevertimDeiFiliiiui, 
proiiidcque  Oenni  veruni. 

51.  Erroi  .tliquis  prucul  dulno  in  hxe  verba  ir- 
repsit :  nen  diviia  eju.s  suhuatilia,  tiet  majeslaCn  vm 
dmsn  tttbtianiia.  ac  per  hoc  ^iatttitiLii  videalur.  Sei- 
licct  aui  glossciiia  qiioddam  prionini  vciboruni,  iioit 
dioitatJHi  yubstuiiliit,  buiit  pubieriuia  istavcilia,  n<rc 
mo;>t(u/i«  ejitt  divisu  iubilunUii,  <|iia'  cx  ni.it^inc  in 
episiolaiii  ipsaiii  irrepserunl;  aui  le$;cuduro  csl,  utc 
itiaiekiatii  ejcn  iinnunitiu  tubniantia.  Ai  quomodn,  in- 
quies,  <'liin  superionbus  subsequciUia  con^niuiii,  ac 
«onnecluniur  :  fiff  majeidalis  eju.s  dwisa  suhsltinliii, 
ae  per  lioc  piuisibiliiVidealur?  Aii  Fiiins  ex  co  quod  ex 
indivisa  Palris  siib^ianiia  proriil,  passibilis  aul  vide 


sicul  MMiiiclia:us  partein  iiiiius  .^ui>sinnli,-e  Paiiis  iia 
lum  expcsnil ;  nec  si<'ul  Sabclliu.^,  qui  uiiiunc.in  di- 
vulit,  ipsuin  (iixil  (iliuia,  qucm  et  P.itieni ,  iiec  sicutl 
Hieracas,  lucernaro  <lc  lucprn:i,  vel  l.iuip:Hleiii  iii 
duHspur(<:s,  nec  qui  luit  ante,  posiiuiidiiiii  naluiii, 
vel  bupercrejlum  in  liiium,  elc. »  Ncijuc  vcio  id  Ariiis 
laniumniodii  tradidii.  Eugebiiis  N«  oniedic<isi>  epi- 
scopus,  magui  nnminis  iiiier  Arianos  .  ralbolicos 
peisiriu^crenonesl  veiilus  (c),quasibi  <  Oeuin  uniiin 
lu  diius  (iivisiim,  vei  corpuiale  uliqiiid  quoil  p:i(i:i' 
tur,  ussrrereni,  luiiicx  ipso.  vel  ab  ipso  Palre  linsse, 
Sicuti  pariem  ejus,  aul  ex  arilueinia  subslBniix    > 

Eunomius  simililer  (.ipr.ri  iVi/5Sfrum /;fr.  i|i  runlra 
Euiwm.)  t  lilii  bubwantiain  a  l'aire  gemiam  esse  mt, 
iiuii  exlensione  proliiani,  uec  incremenio  jji-ileclam, 
nuniiiuuiiuneloriiiauuu  :  >  qudius  qtiidnm  verbts  iion 
inodo  su.uii  seiiientiaiu  exnoiierc,  vei  uin  etiam  ciilio- 
liciis  ii.ciisare  crcdiliit ,  fl  rcpieiiencjerc. 
Q  Hilaiius  iiaque,  nl  eoium  valniipm  eludat ,  et  ca- 
iholicos  a  leprcbonsione  viinlicct,  iiuu  unnhi  in  eii 
libellu,  i|iiciii  ex|>laiiaiiiue,  vcriim  eliam  ni  iilutsalits 
illud  ipsum  dugma  incnlcai,  <'uj<is  c:iusa  se  a  catliuli- 
coruiii  |):u'itbu»  1'ccessiNSc  aicbaia  Aiinin ,  lib.  ii  de 
1  riniiaie  (u.  H)  Itaec  ait  :  t  Scd  neque  part  Pairis  in 
Fillii  esl...  iieijue  natura  li'.ib<:i  ouini.i  esse,  quod 
poiiio  csl.  1'ci'lccius  auiem  a  pprlf-cto  <'bt  :  quia  qui 
habct  (imnia,  dcdil  Oiunia.  Ne<|iic  <  xinliuianiKi»  est 
tiun  dediese,  quia  Lalicai,  vd  n.in  baiiure,  quia  dc- 
dcrii.  > 

Libro  tu  d*>  Truiiliue  {n  4j  :  <  i(;fiHr  |)i'ifci  li  Pa- 
iris  perlcctus  Filius,  ei  ingeniii  Dei  uiiigcniia  pio- 
genies,  (jui  ab  co,  qai  habei  oinnia,  accepit  omnla, 
Deusa  Deo,  spiriliis  a  spiiiiii,  luiuen  i  lumine,  con- 
fidenler  au  :  i^oUi  in  mc,  ti  ego  in  t^aire  :  qnia  nt 
spiritus  Paiei ,  iia  ei  Filins  spiritus  ;  lu  Deus  Paier, 
iia  ei  filiusUeus;  iii  luinen  Pater,  jia  ei  Filiuslu- 
men.  Ex  us  crgn  qu.'C  in  l^alre,  siini  ca  in  qiiilnts  esl 
Filius,   id  cBi,  ex  loio  Paiie  toius  Filius  iMiiisesi; 


■  IIUIV10.1    i,iu(:)    jiiu.Toi'.  <•.    ^ivt.i,,    po.ja.».->.  lo    oM,    ut\M^      ^  •    .,.wj,     lu    ,,oi,  ^*    «i.iv     jaii«:     tuiua    riiiua    fMHIaesi, 

(«r,  aut  esl?  Aul  ilaquceiiiendaiiiiiisest  ruisus  codex  '  non  aliunde,  quia  ntbil   anleqiiam  Filios;  iioii  ex  ni- 

legcndumquc,    ne  per  Iwr  panttljiiif  videatur  ;    loiel  hilo,  quia  eji  Deo  FiHus;  noti  in  jiarle,  ((uia  pfenitmlo 

cuim  pasaibilis  Pniei,  si  subsiaiiliu  cjus  sciinlcrelur:  Deilalis  m  Pilto;  ncque  in  aliquiiins,  quiu  in  omtii- 

aui  iia  :!tcipienda  biint  vciba  iri:>,  «c  pcr  hvc  pussi-  bus  ;  sed  iil  voluii  qut  poiuit,  ut  bcii  qui  ^'cnuii.  i 
iiifit  vid«4iiui',  ac  si  «iiccrei  :  Falcinur  quldeui  «x  se  Rursus  in    eamdem  sciiieiiiiaiii   (Iifi.  m  de    Tii- 

(id  est  ex  Oco  Palre)  Filiuin  nalum,  seU  ita  ui  iudivi-  tiii.,  n.17) :  i  Deuin  nemo  noscit,  nisi  conliteaiur  et 


(a)  Uiiicum  pnrro  aflero,  sed  noiissimuni  exem- 
plum  desuinpium  e&  c.omnieiitariis  iii  Mallha^uiii 
(c;itioiic  47  .  alias  cap.  27,  iii  M.iiili.  sxiv,  i8,  at- 
que  co  (luidcni  loco  uKinur  in  lcciioiitbiis  icriii 
Nociiiini  III  cuioniuci  coafesioris,  piiniilicis  Mjcnndo 
loco) :  Quia  advcniiim  desperaferit,  quia  maiidntii  iich. 
olitempcriwerii,  qiiia  prittenlibus  atndHerit,  qttia  viia 
genlium  vixeiii,  iinia  de^peraiione  jadicii  commist-am 
sibi  fitiiiilittin  fntiie,  liii,  cccdi  verovtrii  .  pro  despera 
Ylt ;  non  obletnpcravii    :   siuduit,   vixii,  vexavil    El 


ne  ab  bacipss  episiola  discedaiwis,  p:\i\tf(r,  3,  p.  39, 
ha;c  habct  :  ul  etium  quod  propler  nos  fneril  fubricn- 
liim  :  iiJ  csi.  juii  fabricalum. 

(b)  Episiulain  haiK  liabet  grscce  EpipUanius  hire. 
"69,  n,  5.  Sed  ego  liMna  HiUrii  inlerpreiatione  ulor 
lib.  tv  de  Trinit. ,  n.  12 ;  et  lib.  vi  de  Trmii.  u.  5. 

(f)  In  epislo.  ad  Panlinuin  Tvri  cpiscopum  quam 
commemorat  Viclorinus  iu  prifaiio.  Opeiis  contra 
Armnof. 


775 


iN  lULVnil  klMSlOLAM  Sk.U  LIIIELLLM  ANNUl ATIONES. 


776 


Pjtiiriii,  pairem  iinig^nili  Kilii,  ci  Kiliiiin  itoii  <le  pm  • 
liiin*.  3Ut  «iiUl.llliiln',  .itil  ciiii--iO  II',  i-d  v\  tiii  li:i- 
Hini  iii«n»rralHl»Wr,  in.  iiii|m;licii-'<liil.t«r,  ut  Kiliiiui 
n  VilTtf,  plbnilti.iiiiriii  tti«iiiit;ili<^,  ix  i|ii3,  el  ill  <)u:i 
iiatiiA  cst.  «bUllcriciii.  M-iuiii  el  ii.liiiiliini,  <rl  fi-r- 
t«ciiiiii  ni>Hni ;  liatc  ci^ni  Dai  ttbt  (vlnuuudr..  Nam  «1 
hnruni  :iiiqu4<l  d««rii,  hih  iiu>i  <*ii(  pluniludo,  t^iiinn 
in  eo  tiiii>ii4ie  cuinpUcnii.  Hoc  la  (''lliu  prxd:i.':i'iii , 
liui  n!i)iir,iuiibii»  ni»tul>«»iiir  ;  ik  rl.tnlicaUi  ji  r 
fr'iliiiii>  P.iior,  cuMi  Puii;i  l-  il.i  lnli*  :njifii<«;itiir.  » 

Deincvpi  v.ir«»,  ne  i.'r,>Mi;iiii  niiinf  ri>  iiom/,  cl  .--tii  - 
«eHiienliliu»  lihri  vi  <jurtjiib"'if>pltfit'ioii''.-i  h.<f<ii  :o> 
t|iiMrtiiii  jsnj  ini,iuiirni>'i>,  iiuniinmim  ft  «>iyie..-ji' 
fondrtiiniaL  Panoj  d»-lilM'iiius  fi  plnriitiis  (d».  >i, 
H.  10)  '  MTni';lM'iiiii  ,  sf<  iiiiiluiii  liirTfhf*;  iiiMiniit- 
pr»!ilM:auit-s,  inn  f.cr.lCM;»'  lidtjj  tl.iiiiinl  N«>hi-ii  oiiifn 
111  I''ilin  pdrlinneiii  :  >t'<l  miI  Ufuiil  Idluiii  f.s  U  <i 
(iiiu;  s<'ii  e\  uiiu  timiiii;  iion  ilp»«Ptiiii> .  iit.'il  ii.iIumi  , 
scil  u»iiYila:«iu  ttei  noc  iliiiiiiiuii«>iioiiir-B»'  gigntiniK-, 
iicc  iii(li>i»iitHU;-'ii  ftsst*  naHfuiilis...  Iiai:  eiiiiii  iti  ei 
A  Oeo  iiiiigCi:ilo  COIiiiM;r|:i  '^iii):,  nuoii  P^lor.  Cl  (ilitis 
unu.-n  Mini.  «inud  pl<:iiiliido  l>i.-ii:>iis  in  KiUo  e«>  :  pi  i 
<|vnd  ei  |ioriioiii>rn  uniun  substanii«  i>(li(  -id  Filium, 
ct  p«r  n,iiiviUtis  T<trii;iiaiii,  visra*  Uivtiiiiiilis  propric- 
tatenn  veiiemtur  in  Filio.  i 

}iic  porr.i  tunie<>s,  <tiii  iii  prulaii<iuo  ipiiidacii  dlvini 
Wrlii  |,oil<;i':iliOiir'in  culiuiMhant,  tuiii  fosetiam,  qui 
l';iireiii  corpnreuiii  l''>ie  diceliaul,  <;!  iiiti(»bileii>,  oi 
(ilium  genui^s<;l  ad  emu  int>i1<i<ii,  <|Uo  orthMduxi  loi. 
tt-nilcJiani  :  sie,  iniinaiii,  iiii(<iu8  lios  et  ilisiiuiault:.-! 
inUin.tt ,  el  refulai  iiib.  vi  tlu  rri<iit.  ;i.  17).  t  Si.  in- 
quii,  i'i  I1ijt>  es.1  KHiits  ileiininitiilis,  ct  e!»r|ii»'eii'i 
lieux  rn,  <jui  px  se  iii"o'>i''*ril.  vt;l  c.ilCiideril  miotl 
sihi  e«s«;t.  III  t  liiiiiii.  (^jd  soilirilii.;»  es,  ue  ii*>m^i  hi- 
lit»  l)i'.ti.>i  sit'  Ntis  niitiviiatoiiieGnUtciniir;  uos  unipe- 
iiiiupi  ptafdiCfTus  cs  fUNi  docii  ■:  lu,  tir  ii:iitvii.';s 
maiiii.ll,  nt;  unigf.tiitus  lieiis  ii)  E<:clf.Hia^  li'!e  stt,  in- 
tiirtii!  ind«iin<iiibilis  lici  giio:  iiec  csit^udi,  «<;<'  pro- 
lciirfi  i'i>s.^ii,  Ofpuiiis.  Aileirfiii  libi,  iiittlix  t^iror, 
»t.iaiii  ex  i:!)ii5  iiiUdtii  qvi.jrimiiiiKi!  ti3(ur.iniui,qti.Tgi- 
gniiiii<ir.  L'.s<inpluin,  ne  namitijicin  priiteiisiouein 
c;itsiii!ii>i'C.'i.  m;  iisicciilmix  Malun-  deifiniK-nla  cre 
dcrts  c>'''C  i;i.;iieiii(uiii,  utKliain  m-jlta  suic  eorixirali 
adioisilK»".'  '-■.'i  viv(.j!»ibu.'.  in  «aymis  jniina'.  gigiu- 
rciiiui':  iiisi  tie.l.ib  c-^ti  Ik"  fi?saiMiii  iiedidi»'»',  tl 
v.ltimi  luroiib  vi?»aiiia  jti.lKjictur .  .ulifiiere  iucloriiu- 
lcin  iui  lidoiii,  cuiv<"iiarjn.iii(;iii  p:<>liiei«!i.>.  ad  viuni.i 

Kur^us  iuiiiicro  tiiniiciino  lijiri  vii  de  Tiiflit.ile : 
« iNoiiciiiin,  sicut  Irctjjiio.iiUi  Jidiini  a  iii>bi.%  csi,  dtvi- 
sioiiiti  in  Kilio,  sni iiitivitniiN  Mcrainentuiii  piiCiJiCii- 
iiius  9  Vidcijutc  aiiiioiiint  iiiluiuiiiliuiic  l'P.  S.  MsHiri. 
I)efiii|ue.  i'c  ciiMcM  .illCr.tiii  cflpioiiiMiline  hoc  dc 
arBUnieiilo  diKfCiii  iium.  'ii  ei  io  liliri ,  <|iieiii  i/r 
Syiwdis,  liii  de  Fidt  Orieiiiulifii  iitscrtjim.  Si  innlla 
piirru  iioc  <le  ;ir;'iiiii«iitociici.»,  Petaiinin  consulc^n). 
ilir  l.liiiuui  |iriir>-ii')  pl.ii-('t  .MfXaiiilruiii  .\lcxaii(Iri;c 
Episcopuiu,  qiit'111  iiiigiiiiin  li:ii>rniiis  C:tlli'ilici«'  vcii- 
tati»  viiidiccui.  {h)  <  !H'i|iiiliiij  [dc  Pulie  ft  tliui  toqiii- 
lur )  iins  113  crviliitiii.s  .|iiein:idiiiii>liiiii  .'\|iii!>li>lii'>i  si-ii- 
tit  £c(:l<'Sl;i:  in  iiiitiui  iiii;<'uiliiiii  i^ilrcoi  ...  Kt  iii 
Uiiuiii  lloioiiiuni  Jckiiiri  C.liii^iiim  riliiiiu  hci  iiiiijii;' 
liituiu  .  iiDii  c\  niliilti  nciiiiufn  ,  !.vi1  <:x  <"<>  (pii  Pali'r 
est :  uoii  ''iirporiiiii  morc  pci  in<  isiuii<'s,  iiiil  dennliUs 
'Itviiiiiiiiiiii,  1)111-111  .til  iiioiiiiiii  .sulicHio  vidcliM',  ci  V.".- 
Ifiiliiio  .  sud'  iiicx^liiitlidi  ,  i.'l  iiiciiiirruliili  •iiindaiii 
niiMlo  jiixi:i,i'rp|ili(-i;v.  vcrii,i  .  t|'ia;  suprit  leiiiiiinob : 
(leiicratiOKHin  ci'!>  'lui-  cniiTiiliii?»  r.iin.-uU.iilisttr", 
ijux'  iioc  dc  iii^i.>iiiciiin  <^i''?i)  lli^nhoiicnsi»  Abli.iscdi' 
dii  (e) ;  aiquc  c.v  us  ili>'  <s .  iiu mti  apud  vetcrcs  lii 
larii  uucltiiiia-  c<iiiMii''iii , 

52.  Kecolc  tlicia  II.  Ib.  iiic  ia:iiii(ii  .itkiiiiisii  inu 


(,.)  Lih.  V   deTiini 

11.  y,  i'i  f.t'i|ii''iii 

{h)  |ii  l' pi>l(j.   iH   AlcJiii 
Tbiudiii    lib       f.kOff'    Mi'.t 


ap.  6.  ri  iiirs«'i  <:i|i    8, 
('"i!',tii<il.  Kpiil  .iptid 

t  10     < 


A  niti  h<<c  ipso  tlc  »r|jumi'iilo  al7ero(i/).  «  Verbuni  non 
di>b.<iiibililcr  i.ri|iic  itiiii|iliCiti'r\iiK  e:tl  si|;nilic:iliv.i, 
scil  b<ihs:;iii(>.'ii<'  \i'ilniiii  c.-i,  et&iib.^i.;iiiii:ilK  Sapicii- 
tia,  (|ii,c  rijv<:<.i  •'»;  Uci  tiliiis;  iiatn  «lini  tiiihsi.iiiiii>li« 
c.il.  erit  I)l'U.>  bxiiicns  iii  ncreni,  iiii|Hc  «orpii-,  niliil 
h.>iiiiiiiliii4  iiiii{i|iii..,  Ii.ihriis.  •'ic.  >  llrliiiiius  i'alrcs  co 
lic  ai'Kiiiii('iil<i  ilisicriiitcA  r<iiisulc  •tpun  PeiaTJum,  eo 
ipsu,  '|u<'iii  Miuiiitiiii.iiie  l')  ilixi,  loco;  sciliccl  rapile 
'i  libri  VI  ild  Tiiniiili: 

53.  SidiKlituc  i''i/iit,  sou,si  vis.  .S'.'nii'iriiiitj,  ijiii 
bu.s  ciWe  dicjs  uriiu.iU-in,  uut  siniil'>in  Dci  (iliiiiii.  M- 
miruiii  iniuciit  bic  Hibiin»  impiaiii  Arii  ronfi-stio- 
nem  (iipua  llila.,  lib.  iv  (/c  7"i'iiiit.,  ir.  12,  H  '.  i 
II.  li)  ,  ;|ui  rasKUs  l':)treiii ,  qiicm  Miluiil  Of  iiiii  HpiO' 
SCfbal,  <  gcnwis^cKiliuiii  tiniiiniliKiiir  arite  i.iiiiii:i  .s;t'- 
ciib,  pcrqiicmct  ^iitsulum,  ct  i>iiitiiii  iccii;i  ad<li>ii.it, 
«cicatur.tin  lloi  |>crt'cct:iiii,  scd  uciisiiiiiiiii.iiDrrciilii- 
i:<ruiii :  fartur;iii),sc(i  iici' ;  icin  c:rlci';cfacini';i',  ctc.  i 
.\l'l'iilor  anlciircdocrrf  liic  VflMllil.iiiiii»,  si  ;idiiiittii- 

|.  Itii  Filiitsc^L  iii  iliicdiliis(quod  n<>c«;!!8c  esi  rui  i.ii,  i|iii 

**  cii:!»liii',iiii  L-iinctsi  p<-rf.'clissiiiiaui,  eiiin'.igniisf;ilj,  si- 
niiicm.  :il(|iie  iidco  qn.ili;r:i  rei!quis<^i'e;ituri.s  rore  iii 
poli^iiiiiu.i ,  ci  i>3senli:»li  ('.rcaturif  notiiineuiiigHnUuni 
Uvi;  id  finiiii  i»iitunini«(hi  i.e|nngi(  (.rcaiuraiii  a  Uet<, 
quud  Oeaiur»  ex  niiiilo  sil ;  Ueus  ex  ie  AWana 
porco  opiniu  adco  disphciiit  ahis  onuiibu»,  <|oi  plano 
AriiXii  niiii  eraiii,  iii  d3ii)ii;;t<t  sit  ab  i<s  ipvis  ,  qui  nun 
moiiiiioCiitholici  <rediii  sunt. UaH-sane  in  Sardieetisi 
Syiiudo  skttuiA  sunt  {UHnr.  de  Sijiwd.  n.  54  et  i%) : 
tfccb  auicni,  quidiciiiil.(k'nAnt-xtaniitiii<;i>3C  Filiniii 
Oei,  vel  er,  alia  siilisiiiiiiia  ,  ct  iiuii  e'X  Dco  ...  :iiin- 
ilieuiiirir.al  S.incui  ei  C^ilhnlirii  Kcclesia  >  hU"")  :ii 
se«:inid:i  fei<'i)iii;(is.  SynndM,  cojiis  liiici  profcfsiiiiiriii 
ili'ariu>  prrifeil,  iJciii  eniir  coiitlciriiiitcr  his  yvy'.i'.i 
{ll>rl.  II,  .'■>S,  i'u-ii>t.  \)  :  I  li'!*  .jclcin,  qui  rlicu.nt  :  l.»f 
ntiihs  crxi.iulit.iis  (iliiis ,  vcl  dc  ^iltera  sntistanli;:  .  c! 
iiuii  c»  Pflo  .  vl  qiMxl  i-rat  lciii|iiis  ,  *«'l  j.vculiuii  , 
i)ii;it'tilfi  nnn  r>riit ,  ;dicMos  scit  ^anrla  el  Calliclica 
Ectlesi.i.  I  Ul    ivliqiios  porco    rrictnrc.lni,  t(ui   lt;'!i(; 

C  Aiii  bi.tsplit'iiii.1111  i'*rut;u'iinl  ,  s*'|!t'  illnfn  ,  ct  lii<  ii- 
!t>»',.e,  rep:*llii  Hilitriiib.  Uuoi!.  sfcln:fi,ne  in  r^  imiib- 
sima  v'tlear  alinodare,  Hil^ni  Idriiiii.  iN;imi  ro  i  I:- 
bii  »11  dr'  Tiiiiiinle  (pag  409  liiiU  ii)  seriplis  liitc 
trjidiiiii  :  <  Niiii  cnim  nomiiiiiin  J«.siiin  tjirisluiii  cri:!- 
iur.iiii  ,  i|Ui»  iicquc  ipi.r'  cst  -  iiriiue  liicitirsiii  ,  qtiia 
tdcturjruiii  •iriiiiiuni  ips«  c.^t  Diiiiiiiiii!;;  scd  lieuni 
noviious,  Ueuiii  Dci  Pains  iiioprsani  jctierationcui, 
Ctc.  » 

,^-1.  rApri^ssi-siiiiii  liicc  csl  Hil.iiii  ^eniciiiia,  cx 
qiia  (iitideni  facilti  Iriiiuiesciii,  iinui»  cuindcinqtiu  cssu 
uiriusqncitjpe/is  tuctoruin  (/'|r.  ii  </*  Tiintt. ,  ii.  1', 
p.  7>t).  «  Habenl  iifinir  iiaiivitjiis  hujiis  nterque  sf- 
creiiiiu.  I'  t  si  t|uis  fortc  iiiiclltgi*n(i<i!  sux  imputabit, 
geiiiiaiionis  biijtis  tncroineiitiuii  ii>n  po((.<e  &f  c<hi- 
seqiii,  t  niii  laiiieu  i<i  Paier  •u  aliKoliite  intellccdis,  ct 
Filius ;  ntaj.irc  istiid  dulorc  a  nio  anilict  ijiiiiirari. 
Ego  ncscio,  110»  rcijuiro  ;  ei  consulabur  nie  t.inien, 
Aiclmn^eli  ucsciiint.  .Viyoli  nun  auditsrurit ,  ««isiil.i 

.pv  noii  lciii'iil,  Proplict»  ooii  bi^nsit  ,  Apos('ilus  noii  m 
lerriiyjvit,  Filnis  ipsR  iioii  c<iidi(.  Iiicuarraliilci» 
eiiaoi  iiiitgi-niti  diviiiirilii  n.tiivitateinappclliii  ii.  I'i 
lib   II,  cl  iium.  Ili  liliii  vt  lit  TnwinU. 

Sed  ne  suluiii  llilariiim  priifi-rre  viOcJr,  pcco  iilii 
AiitaiiaKiuiii  (oriil.  itt.  fiaij.  'JH.  h:cc  pr«>liii¥iilciii. 
c  liiclecuruiii  C9I  t|twi'cru  quoiiiOiloci  Iten  Neibuiii 
cxisial,  aut  qiitiiiiodo  sii  Dci  stilenilur  ,  aul  qiioiiiii>l<> 
^fiicrcf  l>eiis,  ct  t|t)is  sii  ni»tlu-  gei»;ra(iuiii*  li<'i.  In- 
saiius  cniiii  sil,  ijiii  tati.<  aiidc.it,  runi  incKplic.tliilcin 
rciii,  ac  divinx'  n.itur  i;  |iropri.i)ii,  suliqac  i|i*i,  ci  cjti'. 
Fllio  cueiiit.ioi ,  or:i(ioiie  sua  dccUriire  coiMiui  l'i'r- 
iiide  est  euiin,  ac  si  lidcni  inquircrenl,  ubi  i>it  licus, 

(i)  IfeCorpu  el  .^  >iii}N.  (.°Ari«(i,  cap.  I  cl  sitiuciil., 
p»|(.  'iSTi  Itiiiii  III   Xnerdo.  Mur«>iii. 

(d)(lraii<>iii>  V,  i'ciaviu  ui  puto,  iot<>rpfele,  iii  lii. 
vt  i/i'  rriHiiii.  laj..  'J,  II,  9 


777 


IN  HI!.\R»  fPlSiOLAil  SF.IJ  LIBF.I.I.UM  A.N.NOTAHONES. 


77  R 


ei  quomodo  sii  Deus.  ci  rujusmodi  sil  Paler.  Sert  ul  A  ypiiellanini,  irulucobanl,  qu.i^  rcs  crealas  pr^cccde- 


rurit.  ideoque  ccelos,  soleiii,  cl  slcllas  ,  qiiuriiin  i>ni- 
niiiiii  iiiiiiu,  ac  coiiversiiinu  '.empora  diiiieiimur.  .4t- 
que  iii  lllis  ;jti/a(jlii«  ,  co/Kiiieiidtiis,  iiiiaiiimiriii,  priu- 
ribiii  lemporibui  Yerbuin  l'.iiris  geiiiluin  ,  itleoquo 
veraiii,  licHl  Cieleiis  preeianliurein  e(  aiiieiiorcrn, 
Creaiur,ini  (leserikeb»iii.  Honiin  omniuin  crroreni 
nieriin  redargiieruiil  CaUi»lici ,  nuoriim  argiiiiii>Tiia- 
liones  Tlii-ologiliabenl.  Tu  ,  sl  vis  ,  cos  ronsule  (b). 
Ililaiii  tiliclliini  i<.\plaii<iiiii  saiis  esi,  (logiiia  huc  aliis 
liilarii  locisconliiiiiare.  H.rc  iiaqiie  ail  illc  (<•) :  «  Nec 
iinn  iii  eo  sc  elpgaiiior  doclriiise  proplieiicr  ,  sed  pi 
EvaiigclicT  alquc  aposliilica;  posse  exislniidnl  con- 
liMire,  iit  filii  nali>iU«tein  inira  teinponi  pi':rdirenl. 
Cumciiiriiviiio.se.  a  nobis  nsseranl  ilici.  Filiuiii  senn- 
per  foisse,  necesse  esi ,  exclurieniln  quod  senipcr 
fuerit,  iiaiiviialem  ejus  conliteaiiiiir  ex  loniiiorc.  Si 
ei<iin  iioii  seniper  fuii .  crii  teinjius  qiio  iii>ii  Init.  K! 
si  esi  v.'iii;>iis  qiKi  iion  ftiil  ,  eril  aiilc  ciiin  lciiipns: 
-  qnia  qui  non  >emper  est,  cssc  cippil  e.v  leiniiorc.  Qiu 
l'alres  aiins   si   cnpis  ,  eos  libi  pnelieliit  Peiaviiis  "  autcin  rai-ei  loinpiTC  ,    non   (h<Icsi   ei<  carere  i|U(i.; 


lale  aliqnid  sciscilari  iinjiunu  esi.  el  eorniii  priqirii 
qiii  ignoranl  Deuni ,  ita  ne<]ue  fas  est  hi  F>lii  pcr- 
cuntanda  ^enerationc  eanideni  auilaciani  Piimere.  i 
Onin  ei  Prndrniius  {in  Apoiheou)  non  Pmhh  ,  scd 
Tlieoliigi  personani  agcns  Anaiios  iriefral)ilis  genera- 
liuiiis  audacissinius  invesrigaiorcs  veislbus  bis  cas- 
tijSal : 

PerKiint  ullorius  scniUintes,  quid  sit  id  iiisum 
(«ijtucre,  si  fas  csl  huiii;iiiO!>  leude;'p  scnsus 
l]&quo  aU  secreluui.  iiiioij  Icoi|h5im  ciiiicla,  (lics<iue 
l'ta!veuil  anliquus,  el  priiicipiuin  su|i(.'i  i\n>us\i 
Kiiiiiie!,  el  quodiuiiKiuc  i  oiesl  hnnio  (|iiurere,  iraiisil. 
Cumsil  rtilBciiis  via,  iiosc.to  piiuriiiiurum 
Semina;  ciii  liabiliir  inortali  exnuirere,  (^uidaam 
1'lira  priocipiiHii  IVu^  egcrit?  an(  qiio  p;iclo 
EdiJeril  Vertiuiu,  quo<i  priuciiiio  carel  oinDi? 
Huc  bolum  scioius,  quod  iradilijr  esse  Dcus,  quem 
Ncn  geuiius  geutior  gcneiavcrii,  iimis,  ui  niius.  lilc. 


(Ub.  V  d«i  TriiiiJ  .  eav.  (t\.  Ununi  seligo  ,  quent  liic 
priiferaiii.  Aiexandrum  .Mexaiidri;e  Episcopiiin.  pra' 
<'laris!>iniuiii  Arii,  illiusquc  h^erescos  reprehensorem 
lapad  Tlieodo.  Lb.  l  Unt.  cap.  4).  <  Solei  lissiinaiii  (iii- 
quit  ille)  EvaiiKeliSlaruin  ,  ipsoriimqne  Uiteo  anKclo- 
rum  coiiipreliensinnern  ir3n'<ceoilit  unigeuiti  Filii  Dei 
iiiexplicabilis  subsisienna.  Qnare  iaicr  pius  ,  meo 
qiiidem  jiidieio.  ceiisendus  non  esl ,  etc.  > 

.'>5.  Lo^^a  illa  Uilarii,  et  Xlexainlri  Alexandiini,  qn:e 
modnalleg.ivimus,  liic  recole:  Anof^  iietriMijf,  Anifeli 
non  audieTHnl ,  clc.  Scd  ca,  (in.e  niox  «Qereiiius,  bic 
qiioqiii;,  si  vis,aflerreci>raiiiiMlepolv'$.  Episiolapurio, 
quaui  dixi.  Alexa.idri  Aicx.iiidrini  copiosi&sinie  lioc 
arguinentitm  essequiinr. 

56.  Qiiainnna;-!  AriiH  .■eternilalem  Filii  visus  sii 
admi^isse,  duiii  falciiir,  i  Oeum  (Pnirein)  geuuisseli- 
lium  uiiigeiiiluin  aiile  omnia  S;ecula  ,  i>er  quem  ci 
sxcnluni,el  ofniiia  fccil;  :  revcra  lainon  oisieruamesse 


seniper  esl.  Ilcsiniere  se  autcm  id,  ouoil  senper  J'  • 
lius  iiteril.  ob  eain  c.itisam  aliirHi;'iil.  i;e  [ler  id  (iiioil 
scinpir  fiiii.  sine  ii;i'ivitalo  csse  crfd.>iur  ;  laniqiiam 
\iC.T  nl  q'iOil  .'«einner  fiiissi-  dicitnr,  iiiiia<;ciliili8  |ira' 
dic<!!ur  »  Et  paocis  inlerpoMiis:  <  ('.ooriMlui  Palrem 
iclcrnnm.  et  ab  origine  libiTiim  :  Comil^tur  el  Filii 
originPiii  ab  .''"terni) .  •lon  ii»sn.ii  al>  iniit»  ,  sed  ab 
iliiiiiliabili :  i-on  per  se  ip«'.im  ,  !»eil  ab  e.)  qlii  a  nc- 
III. i.e  scii)i'cr  esl,  iiatU''!  ab  it>  riin  ,  iiai.:viiiiiciii  vi- 
aoi.cci  c'.  p.iUinia  :eieri>il;i'.e  Miii<eiiiein.  >  .Mi..  porro 
Hiliirii  loca  ';i  consiilere  Lecior  vclil  e;i  adcat,  i|til> 
ad  c.iiceni  p  piu.t  noto  [<(). 

Mirnni  vero  iion  e  l  .  si  ;i>Uriiila(ein  Vcrbi  iiieul- 
canii}  lam  s.c(ie  Oriliod;i.\i.  li  m  reli.ii.a  lioilaeni 
Ariaiti.  ;4dc0  tit  Di^uiBcliam  laleri  ini;iiioe  d;  hiVtrenl 
uiii>;eiiiliiiit  IJei  (ei  ;  quaii'io  saiiien  ab  e:.-  e^cfjuire- 
liiiliir,  ui  :elenitim  laterentiir  ,  so'x!'  l;is  qtiiiieni  iii- 
ducclianl  vic.;*  ,    imle  j<e ■■(/«  "n:n  fuis*e  diecnlcs 


iie^:i«ii,<soliun  i)euiti  (Paire!ii)infi'ciuiii,aolums(Mii-  C  eoqnc,  v.jlit;.  itiaau  q.i;irt.ii:i ,  et  in^Tnmcnto  ad  .t;c- 


piternuin,  soliitn  sine  iiiilin,  iinmorlalilau-m  liabc 
lein  >  {apud  Uila.  lib.  it  df  TrinU.  n.  ii)  a^diosccii.-. 
Quein  quidem  crrorent  si:cutos  fnisse  dcinccps  .-^rii 
in  iiiipiciaie  consectiit-jr  s  ,  Jiscis  ex  lis  munumen- 
lis  ,  qu.e  «)pto.^e  collea.l  Poiavius  ,  c.  qulbiiS  aliqiiii 
scligo,  qtio!  ad  pagiii.'»  c^ilceui  niilo  ;«)  ,  quieque  nl 
pcr  se  ip!.e  eonsulii  L.iclor  ,  rogo ,  cuiii  .le^recans  , 
itt  Alexaiidri  A.lexandri;e  Episcu^ii  qiiiin  d.iii  episto 
iam  lcycns,  pliine  vi.leat,  qoaiiliim  Ciilliolicis  adver- 
SII8.  Ariuiis  dccerhHUibos  sl.ilini  cor.li  fuerit ,  aler- 
iiiialem  divtni  Yerbi  inculcare  Qu;imqu;iu)  poi  ru 
aiit  miliores,  ani  liiiiissc  callidiores  qu.dam  Ari;iiii 
liliuin  aiUe  /eii..poriigcniliim  fucilc  admiUerenl;  si  ali 
ci>  tamen  e«|iosceb.iiur,  nt  coaeierniiin  l'alri  falercn- 
litr,  id  faccre  tecu.^alianl;  Mui  qu;cdaiu  leinpor;i,  qu;e 
jiuluiiiia  ,  cvi;im.;»/iiia  ,  iiiiaymaria ,  priora  nonuulli 


cuiacindciida  lui^se  miiim  tlcuui  (Pa^rein)  i  iiiiciiaii' 
liir  eli;iin  nonnulli  miHu»  rijsiili  Arii  a.';sec'.'e.  veloli 
I';iiies  .\iiti"ChcHi  ,  semTper  fmise  in  j..-iiii-i)«(i  -'puJ 
Deuiit  (C);  ;ameu  vere,  ei  siinpliciter  a;t..'n.iim  ,  seu 
sempilermitn  lai';rirecuSiib:ini :  So)ijml)cuiitiratreiii) 
s.inpiieniuiii,  «i  mie  iHiiio  iii<i..ente-  esse(i;/).  Ilujuscc 
lei  jirifclcr  iinii.iuain  Arii  ciiiilcBsionein  ,  alia  eliam 
lialiciiius  Ckcmi.la  (/i).  Qiioii|;im  p»i;'io  ii;iillf.s  lii';  rtu 
eo  arguiocnlo  iii«sereic  ii(mi>  noii  ast,  iiinciiin,  per- 
spii  uiiin  taiiien  exenipluii!  affefn.  Darunali  fiisrf  sci- 
lieet  a  Cuiici'ii>  Aqoileiensi  velali  iiulobitaii  Ai  iani 
liaerese.is  lei  p.iluiiiin.s  ,  ct  Scciodiaims  ,  .i.ioJ  uni 
e.cnitiiiii  Dci  tempiieinnm  faii;ri  recnsiiruiil.  Leae, 
obsecro,  tnni  acia  ipsa  t^onciiii  ,  qiiiT  .  nl  niiil;o:iim 
Oj.iiiio  vaide  prubaUilis  est ,  .■iuiluo-ii  diiigcntia  no- 
bis  sci  vavii  (t) ;  lum  episioiam  iiii  enj  Coiiciiio  ad  lin- 


(fl)  Pciav.  dc  Trini.  ii.  9,  8,  ni,  10,  5  el  6,  el  lib.  D  nodo  Uae  ediiam  ,  latinc-quc  expressam  ab  Ililai  io 


v,ca(i.  9. 

(fi)  Vide  Peuivium  loco  iiuper  allcij^alo ,  :icinpc 
lib.  it  de  Triniia.,  eic. 

(c)  Lib.  IV  de  Triiiii.  ii.  5  ei  6,  pa;;.  75  ci  7-4 
tnmi  II. 

{d)  Lib.  XII  de  Triiiii.  n.  '21  ,  pag.  420  loini  u  : 
E»sc(  iliiqiie,  etc.  Ibidein  n.  27,  pag.  424  Al  vero 
cum  in  Dei  rebas  ,  etc.  lii  libro  de  Synod  n.  24  , 
pag.  475  :  Ei  »i  quis  serinnitem  ,  elc.  In  Commen.  iii 
ps.  Lxiii,  n.  10,  p.  181  lomi  l  :  Jam  ii  fidem  hureli- 
c;is  detiruei,  eic. 

((■)  llac  scilic.ct  vijce  dcum  inferiorem  Verii  Deo  , 
aut  iinpropric  diciuin  Deuin  ;ippellari  monebaiil. 
Vidri  Pelav.  <<<;  Trini.  ii ,  9,  4  :  .\l  cr.iin  Oiuni  fssc  , 
elc    Vide  eliani  n.  (i9.  et  qna;  iii  c»  iioiabimii^i. 

{()  !55'iii>du>  .\iiiiocli!;e  aniio  3+1  (iill  quidem  nos 
docciii  Palres  S.  Mauii,  qiii  Hilarii  opera  cdiJcrunll 
jure,  acmeriio,  plerisque  suspccfa  cst.Virte  anuota- 
lionein  l'airuiii  S.  Mauri  in  professionem  Fidei  inSy- 

rATl.OL.    X. 


n.  29  libri  de  .Swiodis.  .Noia.il  iaiiieii  iidem  Palre» 
Siincli  Mauri  Atij  nia-i.ini  ,  ct  Sociaiem  ,  dinn  hanc 
lidci  lormulaiti  deseribnul,  (nui.^iisse  voi?cni  tempcr,  a 
qiia  scilicct  venciMciiler  Arianos  aliborniissc  tesi:i- 
tur  llilarius  n.  5liliii  iv  ilc  Trinitali'-  seil  rcvtra 
liauc  expressam  fuissc  ab  Aiiliocbenis  Patiibii^,  cnm 
Hilarius  di.teal,  ea  dc  le  minimc  duliiio.  Vidc  etiam 
(jux  idem  lii'aritis  dcinceps  iruilil  ,  n  sciliccl  33 
oiusilciii  libri  de  .Syiiuiiis. 

(c?)  Vide  lidei  pioiessionem  ab  .Viiocondilani  apu(i 
llilar.  Iib    iv  <<<•  Tiim/a,  12,  c!c. 

(/;)  .Mexarider  Aie\andri.t'  l'^piscopiis  apiid  Tiicod. 
Iih  1  cap.  l  ex  .\iiaiioriiiii  acmeiilti  1  luil  lempu.:  , 
cum  noH  Oisel  tiiius  Dei,  el(;. 

(i)  Toiii  ij  edit.  Ambiosii  1'!'  S.  Manri  pag.  790 
el  'J9''2  :  Spcciali:^r  dtcii  soluin  ['{lUem  ■■^enipileriium . 
~  Awbiosiui  dixit :  Fi/iic;  Dei  habcl  if.ir.iniialilatem  . 
(»<(  110«  liabci  secuiidiini  iliviniialem  . 

25 


119 


IN  lHL.\ail  EPISTOLAM  i^lU  LlllLLLi; M  ANNOTATIONlt.' 


180 


(icfiilonis  siiiplaiti  (u),  in  (|iiali,i'Ci'M;iiil :  I.N.'i  Annm  A  Snupcr  yiqiiit  Vnlcr,  el  S''iii;)/-|-  iKKriliir  rHins    Ailili 


potiui  ^eiiui  ,  qutim  st'inj)ilri  iiiiwi  Ueinn  Ihi  Fitium.. 
voluLiuiH  (aleri. 

Hiiio  ileiitj^HU  Verlui  u-ternii.is  ccrtuiii  argiiinuii- 
liiiii  lnii  |irii(ussioiiis  c'X|ires«i'  Ari,iiij'.  Qiiani  olt  r«Ri 
EiiJiixiii'- ,  luineisi  non  |>r<irsii>i  Oithoildxiis,  ul  ta- 
uieii  frsncio,  Yiileiiii,  :i|iisi|iic  iii  Arii  inipiciatc  cuii- 
surlibii!!  obsisterui ,  iiiiiiorciiii|ii>-  Aclii  crrorem  sla- 
bilirct  ,  iii  AncyMua  Syiioilo  iiiiigciiiti  l'ei  ;(>icriiiia- 
ICiii  Iriiiiis  C;iiii>iiiliiis  c\|iriiiii  ciiraYil  ;  x  seiliecl,  xi, 
ct  \ii  [Ihliiriui  de  Synodii  n.  i25).  Et  Hilaiius  ipsc  iii 
biuvi  ill.i  liilei  prole.tsione ,  qnaiii  ciliilit  adversiis 
Ariaiios  [Ibidemn.  04),  si  a  r.atlKiliois  popi<^<:it ,  ul 
t':itereiitiir  /'airciii  nmi  indu  li>iti;>ura  ,  pi>|H>seil  oli.nii, 
tir roiNli mpornfeni  1'iitri  Fitiiim  iion  iiiijarent.  \<\  lo 
ciiiii  liiiiii  eoi>ii>siiisilliistiaiiiluiii  e.i  pruderiint,  i|ux 
iiiiiiiero  m  affereimis. 

i>7.  Alilii  (lixi  (i«  prtefaliuiii»  cap<ie\,iium.  5)  Hi- 
lariuni  l;iliiic  .^ciibcntiMii   ;^r;eeas   vores  qiian<li>(|iie 


qu:r,  ir:iilit  l'elavius  (/,,/>.  ii  dc  Tnnil.  i\ip.  5). 

t>i>.  Mulalioiiis  eiijiib(|iic  ul  iiovi  siaiiis  experleiil 
csse  Ueiiiii,  aperlissiine  Seriptur.1^  leslaiilur  :  iil<|uc 
rliaiii  Palres,  et  ralio  iiisiiiiiant.  Seil  pra;sentis  iii- 
sliluti  uiiii  est  hx>c  iiirscqui.  Tliei>lo;j;os  LOosiile , 
et  pri:  cxleris  1'ciaviuin  (ium.  i  Tlieoloi/.,  lib.  iii, 
ciip.  i).  Quo  i|uideiii  uonsiiluio,  a;ierii»in  es>e  di- 
viiii  Verbi  geiicratiiincui ,  e\  co  uvincit  llilarius, 
qiiod  :ili:is  iiiutaieiur  Deus  Palcr  :  incipcrel  eiiiiii  iil 
tenipore  liiiuiii  baliere. 

Pr.L-venit  porro  llilarius  id,  qnod  adversiis  sialiili- 
tiin  Uei  iiiiiiiiii:iliiliiaieiii  objiei  facile  potest:  nciiipe 
lieuiii  CiiiKlidi^se  iii  temiiore  luiiiidiiin;  necproptere.i 
diviiiaiii  pr.estuniiiiiii  ,  ae  pei Teetioiiem  iiniiiiiiui 
pnuveiiit,  inqiiaiii,  iiioneiis  niuiaiiouem  iiiilimii  ux 
reiiiiii  creatioiie  iii  Uuiini  ioduei.  quia  a:teriio,  iiii- 
iiiiitabilique  deereio  euneia  >t:>biliia,  et  in  diviia  idea 
perreetissiina  cuiicta  disposit.isunt  :  at(|ue  it<  exeeu- 

adhibeie.  ut  se  iiuinpc  clarius  explicet.   Nniii  vero  p  liom  inandata  sunt,  uii  siabiliia,  ae  dispnsita  rueraiit. 

viiceiii    islaiii   hiliiiis    cb:ir;ictiTilius   ipse    6crips«'ril  "  lii  i|>suui  alibi  tradiilent  («)   Alia  exci>git:irunl  Tlieo- 


ipse  6crips«' 
(i|uod  Latiiios  P.itresconstaiiier  reiisse  vull  liieliar- 
(iiis  Siiiioi.)  :iii  Cr:icis  juditaverit  L''ct<ir.  Ltciiiiiquc 
sii  .  vox  isia  (qu^id  qui^-que  lacile  iioscei)  neijiiHtein 
(seu  cxeiiidenii  ni)  l.m;'t(S,  seu  siiie  leiiniore.  idcii- 
qiie  aiitu  tuiiipura,  et  leieninin   deiiol:it  uiiiguniluni 

l>01. 

58.  Ne  objie  >reiui'.  h:cc  lemere  ab  Orlhodoxis  dici, 
pcri|iiisieruiit  lii  s:epeargiiiiii>iila.  quibus  e.iii,  <|u:im 
statueb:i:ii,  diviiii  Verbi  u>teriiitateni  c>'iiiprubaieiit; 
iii  i|iM>niiii  iiiiiiicro  illud  potissiiniim  c»se  viitetiir, 
<jiiod  hic  paiici<  poistrin;!ii  Hilariiis  ,  desuniptuni 
scilicet  ex  iiiiniuialiijiale  Palris  ,  qu:iiii  adniitiaiiius 
neee.sse  est ,  si  Ueuiii  taciiiuis ;  eieiiiiii  muiaium  ille 
duscribit  ,  qiii  iiiiigeniti  Filii  Paireni  iii  lenipore 
ilescriliit.  naiie  ijis^iiii  pri<lialioiiein  ciini  aitliil^;aiil 
:ilii  P.iirc-i,  qiios  Peiaviis  iinniiiio  t>r.:  leiit  (4),  i-aiii 
saiie  !'t  s.tpe  ,  el  cii|iios'j  iiri;(  t  llilarius  ,  veluli  iiu- 
iiieio  5  libri  iv  <le  Trimiiit; ,   ei  alibi  sa;pe  (c)    Sed 


liigi  ad  ;trceiidain  a  Deo  iiiutationem,  qiix  cx  tcm- 
poiali  rcruin  creatione  nieiui  lorlasse  posset,  i|Uo- 
luiii  iiiagn;im  partem  receiisei  Peta\ius  {Toin.  i 
Tlicol  doym.,  lib.  iii,  cap.  i).  Sed  Uilario  placiiit 
(qiiu  1  jaiii  diii)  :id  immuiabiliiatein  divini  ikcreti. 
idcjquo  scieiitiye,  et  ide;i>  Dei  confugere.  Expressis- 
siiiiMiii  seliito  ex  pluribiis  lltiarii  locis,  quein  prxbet 
iiuiiicrus  4ti  libri  xii  de  Iriniiaie,  el  hic  esi.  <  Perpe- 
iiia  eiiim,  ct  aeteriia  reruni  crcamlarum  est  priepara- 
lio  :  iieque  pai  tibus  cogitatiiinum  uiiiTersitaiis  lnijns 
torpus  eileciuiii  est,  ut  priinum  de  ca'lo  sii  cogiia- 
tiiiii,  luin  posie:i  terraj  cura,  ettractaius  Deuiii  inic- 
ril,  ciigitaiumque  per  singiihi  sit.  iit  pnmuni  inpla- 
niicm  d:ffuiKlcreiur,  deiiide  postea  meliore  i oiisilin 
rnuiiiilius  elcvaretiir,  rursuni  aiilom  eiiam  collib  is 
v;irian  lur,  quarto  deiiide  babitaliilis  etiani  iii  i|>si$ 
c.ieiiiiiiiiibus  reddereiur,  prjeparatuinquc  ca>!iim,  ac 
scdes    Di'i  segreguretiir,  Teiiloruiiique  exlialatinnes 


uiiifuni  pr;esi:il  loeuin  liic  aff^rrc  ,   ex  libro   xii  rfe  C  iiubes  in  sumiiio  valide  conlinereiit:  innc  deindecerii 

■" "      ■    ■      siib  ixflo  foii  es  uiearent,  ac  postremo  l'ui>(l;iiiienlis 

tcrra  for.ibus  cuiiririiiaretur.  Siiigulis  enim  hisonini- 
bus  aiiierioreiia  se  S:ipientia  esse  pioliletur.  Sed  eum 
omiila  pur  Deuni,  (|im:  sub  ccclu  sniit  f.icia  sint,  el 
coin|ioiieiido  ciElo  (Jhiisiiis  adfiieiit,  et  ipsain  pr;e- 
p.irati  ca;li  pricvuniai  jeluriiit;ituin  ;  noii  palilur  hoc 
exisliiiiari  iii  Deo  iiilnul.irum  reru-ii  pariitiilai.is  co- 
gii:iiiuiies,  quia  oiiiiiis  horiim  prtparaiio  Dco  csl 
toa:toni;i.  » 

00.  riopioi  buiiiiiies  (qiiod  propier  iios,  elc.)fuisse 
ciiiiiiiiuiii  Miiiiduoi,  hjiij  obseurc  docet  alibi  etiain 
nil.iiios,  veluii  cum  h.ec  aii  (/n  ps.  lxv,  ii.  6, 
puf.  r,i7  lom  1)  :  <  Qiii^  cuiiii  noii  trepidei  ad  ina- 
jesi:;ii'iii  ijiis,  qui  saeiuli  iiisiiiuerit,  niuiidum  coii- 
d:der.t,  i:m(.oi';i  rcvolubiii  vieissiiudiiie,  euisnque 
diiiic  .siis  ^it,  ta;liiiii  astns  oniaverit,  lerraui  friu  li- 
bits  icpkverpt,  iiiaro  obieibiis  coiicluscril,  hoiiiiiii'ili. 
ul  iiis  :itil  uirrotur,  aut  doiiiiiiarclnr,  elegent.  >  Ka- 
(leiii  iiiriile.it  iii  e>.iiiiuoiii.iiiis  iii  .'itins  ps:iliiios,  qiix 
"  oiiiiiiii  I  ligas  ■  |il(.  (/).  CNiiiii  iil  ijisuni  indiooi  lotus 
ille  psaliiii  Mii .  Omniu  sultjecisli  siit  jiedibus  c;uj,ttc., 
jiidic:i\orii  Leilir.  Kiiso  porro  hnc  de  argiiiiieiito, 
peouli.in  di^seiiatio.iu  disser.iiii. 

lit.  Idosl  :  taiiieisi  iioiiduiii  condidorat,  disposiie- 
lal  laineii,  ui  iiiiia  sc  ordmaverat.  Vide  nuin.  v>'J. 


Trinitate  ^ii.  21,  ;>.  iiO),  qni  sic  se  halie!.  <  Et  aliud 
tsl  siiie  :iiioiori'  esse  seinper  :et  ■rnnm  ,  al:iid  (jiiod 
pairi,  1(1  esl  auotori,  est  co.pt-riitmi.  L'bi  eiiiiii  p:iier 
auctor  cst,  ilii  et  n.iiiviias  est ;  at  vuro  ui>i  auctor 
,i;ternus  esl  ,  ihi  el  nativiiatis  a'tcriiitas  esi :  qui:i 
siciit  ii.itiviMs  :ili  aiicloie  esi,  ita  ab  a:teriin  ;iUCtorc 
a:terna  iiaiivii:is  est.  Omne  aulein  quod  se;i!|ier  csl, 
ctiain  aeleriiu  o  est.  Sed  iiiiieo  iion  (iiiine  qiioil 
.Ttermini  est,  utiaiii  iiuiaium  est.  Oi::aquod:iba;ieriio 
iiasrilur,  baliet  ;i'teriiiii'i  c-sc  iiuoii  natumust.  Qn.id 
autem  non  naiomu-.t.  id  fiiii  :eiuiiii!:il:;  ii-iii  iMluni 
csl.  Qiiod  vciu  ox  .i-ieriio  >i  iiuiii  esi,  iil  si  n'>a  a  ti;r- 
iiiini  iiaiiiin  est,  j::iii  iion  erit  ,•;  P.ii.  r  iiicici'  iviei- 
iiiis.  Si  qiiid  i^itiir  ei  ,  qni  ab  lelcniii  P;iiru  iialits 
esl,  ex  ;eiero:l:ile  ileliiori!  ,  id  ipsiioi  .  iieliiii  iioii  est 
aiiibigiiiiin  detiiisse:  i|iiia  qiiotl  gi:iii>'iiti  esi  iniiiii- 
tdin  .  iiiliiiiiuiii  osl  etiiiii  iia-cenli.  .Mediiuii  ('iiiiii 
(|iiid  iiitor  naliviiaiiiii  l)oi  tilii  ,  et  g.;iierai:oiieui  i)ci 
pjTis  ntc  ralio  ni-c  scrisiis  .Kliiiitiil,  q'iia  ut  iii  gc- 
iiei  iiiiiien  li>it:isrsl,  ei  lii  iialitit.iio  ^i'iu'i;ilio  esl. 
i)iiuil  ii>riioii;iio>;iiii:iiile>  vallosiiiest,<|iii:isiiieuiioi|uc 
lioc  iiou'ru'ii  esl.  I  ili":  i|isi'iii  ;ir.;iiiiii':itiiiii  |iersei|i!i- 
i:ir  .\lex;:ii>ler  .\l':x  uidi  ins  Eiise  %  iis.  i|iu'iii  le;;as, 
lipti)  (il)  :  Por-trin:4ii  t"i'i  iniiiis  .'«ugiislniiis  li.cc 
strijiiis  inaiid.iiis  {Ipi^itii.  i.li:n  174  nuiicioA,  n.  •ii) 


(ii\  Pa™.  S07  ot80«.  n.  ,"''.  Vido  (loiro  qn.-e  hoo  de 
ar;;iiiiieiilo  Ir.iiliiiitiii'  in  edilione  Opuruiii  .S.  Aiii- 
|)io-ii  :id(irii:ii.i  a  P.itriii.is  S.  Mauri  post  i  pistol:im 
viii,  pag.  7S)  lomi  ii  ,  Amliruiiiii  icclain  Arn  cy.i.ifo- 
.'iiiN,  etu. 

(b)  Lib.  V  de  Triiiiin.  tap  H  ,  §.  .t,  .'>  ut  S(ibsci(., 
-od  praescriiio  §  II 

(')  P.ig.  75  ei  71  lomi  ii  :  Cum  enim  vitioH,  etc. 

,  .')  Apud  Tlioodo    Loelc   lii-to    litro  i ,  c^p.  1 


.V^f«««,iiio  Jiccndiim  eil,  Palrem  scmper  etse  /'u- 
<re./i.  elc. 

(<;)  Ifise  (lleos)  est  etcniin  cupiil,  cl  principium  uni- 
;','rso/WHj,  el  iii  i;wu  Kiiirrrsn  suiil  i.'o>iiii(a.  ttcel  po»ieit 
ile  llieMiurii  iii  se  condilii,  secundum  (irtiiriiiiii  pote*- 
itiiiii  III,  niir ,  .■iimjutj  quiviiue  proiutent  llitari  in 
jis.il.  xci,  iiuni.  I 

(/)  liatiai.  lups.ixiii,  n.!);  iiiu>iatuinp».(;\\\iv, 
11.  11;  std  pr.es,:rtim  hariat.  m  p».  twiii,  litieia  x. 
ii    I  ei  i,  pa_^.  531  ti^m  I. 


m 


li\  liiLAUll  EriSTOLiUi  SEL  LlBliLLUM  A^NOiATIONKi. 


T82 


tii   Litjciidiin]  ntiqii.!  fnilrt  sln-ul,  >  1,111  iii  nosiio  A  id  oxse(|iiilur  n.  12  lihii  1  d«  Innil.ilt:  {e),  c.l  r..  iii 

' '       '  '        '  ' '  ■  ''  'ibri  III  cjtisdeiii  tiiiili,  id  est  dc  Tiiniiale  (/). 

tiS.  Iraet  aaiiiic  iMarius  |irobaiioi)em  qnam  anien 
|)ri(|iosi:crat,  osl,'nileiis  pi  innr,  ni,"rit<i  absconsam.  sck 
ineffnhilem  liici  nuliviliileiii  Chrisli  cor|ior;i[iin,  ciiiii 
c.iii  ubuaUiralioiwm  .ipiiellet  Sijriplina  ipsa  ;  tiiiii  co 
l>osito,  id  ipsuin  infereiis  qiiod  nii|  er  dixenit,  ab- 
s-con>um  S(:ilicel,  si.mi  iiicffnbilem  a  rnrtiuri  dici'iid:ini 
ease  a.-ieri;ani  Verl.i  genera  inneni.  De  e.i  p.iiro 
oliunibi.iiH.ne  disseieiiiin  Itge,  si  cu|iis,  lli|jrii!ni 
(L/fr.  11  dc  Tiiiilu.  II.  -20,  Sea  ne  foile,  elc). 
f>6.  Itctolo  (luae  dixi  n.  tii  et  hti. 

67.  Kecole  dicla  n  31,  53  ei  5*.  In  fodicc  pio 
coneesios  lialietiir  concuasus,  nianifest'»  ntique  cr- 
rorc,  qiiein  propierei  pniend.indtim  dnxi. 

68.  Uherioreiii  cx(ilic;iliiineni  dignii.niis  aique  e.v 
ctlieiilix  divini  Verbi  llilniiis  aggieditiir,  siiiiuli|iie 
(Idoi  siiic  confcssioneni  satis  aniplain    1.1. |ne  accura- 


codice  lcjiatur  semcl  {simcl  omiiiti  jaceic} :  id  qmpiie 
exposcit  op|iiisit:u  liinc  siniillia.-icai.  illinc  [lerpliiics 
liies  distribuiii'  ■•'  uni  oniniuin  •  ii.aiiiins,  i|iiaiuiii 
prior  niiiius  |i|accl  llilario,  qiii  po  lcri.<reni  aiii|<lcc- 
liliir,  iilesl,  di»lriliulai))  iii  dies  sc.\,  qii.iuiqiiain  iii 
Ecclesiaslici  libru  dc  otatlone  agcitie  lcginiiis  si- 
miil  (u).  Quanain  veio  laiione  coiiciliclur  lociis  isie 
cuiit  (^enesi,  lilii  dcclaraliiinl  Sacrariiin  Scriptiira- 
luiii  intcrprelcs,  61  Tlicologi.  Qiio  quideui  coiibii- 
liito,  liaikc  esse  arbiiroi  lnci  liiijiis  in  crpietatioiicni. 
Non  cx  iinpotciiiia  Hei  prorenit,  qund  non  nnico  ino- 
inciiio  iiiiiversa  disposita  sint,  sed  idco  por  dicinni 
sex  intervallum  disposita  universa  sunt,  ut  vrlMii 
per  gradus.  c(  jnxia  lioiioris  uiiitisciijusi|iie  discri- 
men,  et  ordineai  cuncta  obsequereniur  Deo  cm- 
deiiti  dispoiienliqno.  Qiiud  si  iiniliniairtn  liujubce 
loci  iiilerpret:iti»nein  opl;ts,  eani  libi  .Viiibrnsii  verba 
pralieliuDi,  i|U3c  quidcin  eo  lilfcniiiis  allejjo,  quod 
vorisiiiiilliiniiiiiputciii,  Ainbrosiuin,cuinlui'C|>ioti)lit, 


et  sepaiavii  Deu^  in  er  Incein,  et  t.ncbras,  et  voca- 
t;e  sunt  lenebra-  iNox.  Et  pcr  uidineiit  singula  <|u.e 
facta  siiit,  legiinus,  coelum,  terra,  li^na  fruclifeia, 
anioialia  diversa.  Disiributa  autein  siint  Irviora  su 
pcrioiibu^,  ui  aer,  el  ignis  ;  gravi<>ra  iiileriiiribiis, 
liuc  est  terra,  ei  aqua.  iJiiquo  siiiiul  inima  fiiMi  ju- 
berc  poiuit  Dous  ;  Sed  distinciidncni  servurc  iimIuii, 
quani  iius  in  oinnibns  iiniiaiemiir  ncgutiis,  et  inaMiiie 
iii  vicissitudinibus  graiiaruiii.  >  Ndt.uil  auteiu  inicr- 
pietcs,  eiiiersissc  veluti  gradatini  c\  niatcria  illa 
|iriina  creaiuras  adco  ut  niinns  |ira.'Staiik'S  inilio 
enierserint,  tuin  prsestahtiores,  quaruin  seriem  clau- 
deret  pnestantiiir  omnibiis  lioiiio. 
65.  Paulo  obscurinr  tidciiir  es>e  locus  iste,  quoii 


obsciirissimum  facies,  si  le;; 


qiiain  tlio.ilogi  appellant  commutticationcin  idiom.t- 
tiim.  (.'(iiisiicvit  anleiii  Hilai  ius  eadeiii  do^ni;il:i  sa'pius 
iiiculcaic  et  recolere  ;  iiuod  f;iiebiiur  (ini  qnis  liliri.s 
de  Tiinilate  ab  eo  ediios  peilcKcril.  Cnjiis  quidcn» 
conMiettidiiiis  rationem  ipe  aUert  liis  veibi>  {be 
Sijhod.  n.  62):  i  iion  «.niin  infiniius,  el  iiiiinciisus 
Dciis  brcvilius  liuniani  seinioiiis  eloipiiis  vel  inicllij;i 
potuii,  vel  osiendi  :  fullit  <  niin  pleiuiiniue  et  audien- 
los,  ei  docentes  bievitas  serinonis.  »  At  nos  reliuu;» 
ejus  dicta  illuitiremus. 

09.  Vox  bsc  iititio  taut  referri  potest  ad  a;teniam 
Filii  generaiioiieni,  de  (|ua  saii»  dixiinus  n,  S6, 
quani  ad  relii(U(is  titiilos,  (|iios  eidein  filio  allriiinit' 
Qua  porro  signiliciiionc   Dei  lilioni  nominei,  el  ,\\ 


n  codice  lcgiiur,  C  additimie  vocis,  iiiitio,  explicai,  et  alibi  apcriissiine 


et  nulln.  Sed  legciiduni  iiliqiie  arliiiror,  ct  inidn,  id 
csi,  sine  oriiatu,  ct  spccic.  Pulo  aiiteni  linnc  liabere 
scnsuin  :  Idco  voluisse  Deuiii,  itl  ordiiioitt,  et  yiadu- 
lim  dispohiltt  uhicersa  pto  siio  gitidn,  ei  liouoie  obsc- 
(/ttei'«HjMr  Deo  ednceni!  per  dios  smgulos,  creaturas, 
ne  priora  ilia   iiifoniiia  elcineiita  des|iiceieiitur  (c). 

Quis  eniiii  ea  non  despiccrct  illiEi|ue  111)11  prxponeret  u      1  — 

resjam  venustas,   siiaque  spixie,   ei  lornia  ditaias/      aucti<ritato  abiitcbaniiir  :  naiii  si  Oeus  esl,  qnoniodo 
Duiu  autein  btec  propono,  vci^eor  nc  al.quid  in  bac      .idopiari  potcrit .' 


iradit. «  Non  esi  iiaiiue,  i)iquieiis  [Lib.  v  de  Tiinii., 
n.  5,  pag.  \Q1,  tom.  u),  Dei  lilius  Dcus  falsiig,  inic 
Deus  auo;jtivus,  nec  Dcus  Huncupaius,  sed  Dcos  ve- 

Mis Deus  ei)inl  cst.  per  queiii  facia  sum  ouinia.  1 

.'\i(|iie  hoc  loco  (ui  obter  dicjin)  non  sdluiii  Ariani, 
verum  eliain  ii  revincuiniir  (Aec  Deits  adoiitioits), 
(\tu  ut  fldcpljuimz  Filium  Cliri.-ioin  bcerent,  Hilarii 


periudo  desit,  quod  aptius  jungal  priora  illa  verba  : 
poisiva,  el  nuda  (^eu,  si  vis,  nitlla)  cum  subso(|uenii- 
biis  iiiicr  se  aiitiiiuiora  Proliabilis  iie  sit  mea  suspi- 
cio,  an  iion,  Lector  dijudicet. 

64.  Addiia  vocc  iiifljji.s-,  iionnibil  omondavi  defi- 
cieniem  codicis  nosin  leciinnim:  legiinr  ci.im  iu 
eudom,  quiinto  illa,  qitie  iiulli,  oic.  Qiiis  eiiim  non  \i- 
del,  vocem  magis  exposci  ab  argiiincnlalioiie,  ijua 
Hilarius  uiiiiir?  qua;  (|iiidcm  argiiinpni.ilni  illius  g 


70.  Aiitcquaiii  prdgredior,  noverii  Lei  tor,  liinlos 
lioscc,  ati|i)o  afTines  alios,  (lui  ;i  veieiibns  Tbenli  cis 
Uingcnito  D.i  inliuiintnr,  t(i  <yup/icj  veluii  ilijfrreiitia 
csse  :  alios  enini  ide»  OrilKid.xi  oidein  in  ioeiulo 
Doi  liiliiicbaKt,  qnia  Anaiii  eos  illi  tubiipie  iccusa- 
liaiil,  iini  Pairi  liibuenles;  ali.>s  veio  idco  iribi.e- 
baiit,  qiiia  cniii  cos  Aiiani  ipsi,  ant  cei le  S 'niiariaiii 
eideii  unigcnito  iribueieni,  niagnoque  a|i|iai'atn,  ei 
pixciiniis  cMollereiii,  veK-b.^nuir  OrilioUoxi 


iieris  esi,  quud  o  miimrt  ad  majus,  seii  a  foriwri  »»  eos  cidein  Lnigcniio  niuiiine  tiiliiiorcni.  vidcrciiinr 

Q.i1|.>|.,0|;a1      n....All.lni  T). .......       /.:      n.l      .............  m   .  ^ ^ t ^  ......  I .....  >        A^        j^    .  ...     ...! 


Scbolasiici  appellani.  P(>iro  si  ad  :irgiinientanonem 
biiic  conlirmandain  P.iiruni,  et  ScliDlasticoruin  les- 
liiiionia  afTerre  studeLio,  iuliiiiitis  prujomuduiii  ero. 
Sane  Scbolasiici  iili,  qui  Angelis  i|>sis  abditum  |iriir- 
su.'^,  alqiie  iiiconipreliensibile  Incarnationis  ni>slc- 
riuin  fuissecmiiendunt,  Patribos  jnxsertiin  nitiiiitur. 
Mihl  siiiis  esl  Leoneiii  ullegiire,  ei  Hilarium,  quoiinn 
priur  sxpe  Id  iiiculcal,  atiue  iis  pr:i:seriiin  iti  locis, 
qux  ad  pagin»  calcem  noio(rf).  Al.er  veiocopiosius 

(a)  Cap.  xviii,  1.  Qttl  thii  in  aternum,  creavit  om- 
nia  titnut. 

(M  Dt  Cain  et  Abel  lib.  11,  cap.  6,  n.  'ii. 

(c)  In  priitcipio  cfeovU  Deus  eoelum  et  terram  : 
lcira  autim  erul  inunit,  et  vacua  (legunt  alii,  iiicoiii- 
pcsitu) :  el  Unebrce^eranl  supcr  faticm  abytsi.  Gen.  :, 
I ,  elc. 


miiiiis  pntfilare  dc  en  loi|ui ,  qii  .ni  lo(|iieicniur 
Aii;ini.  Poiro  cum  hic  VeibuDi  sapientiam  icram  lli- 
i:irlus  numiiial,  Sa|iieiiti;iii)  miclligii  diti));iin  ot  cau- 
s>e  exprleiii  :  nani  li:ic  ipsa  signiiicaiiono  Ariiis 
«iium  Dritm  (P.itreui  nenipe)  solum  sine  iniiia,  s<>- 
lum  verum  aguusccbal,  ililarius  vero,  queiii  niodo 
allrgaviiius  (ii.  691,  Dcuiu  verum  uiiigcniium  [lei  :ip- 
pellat.  Ilinc  (juamvis  in  Conoiliii  Aq.iiJeiensi  f;issus 
Ciiissel    Pulladius ,    «    uiiigenitum  Dei   esse  sajiien- 

(d)  Sermon.  ix  de  yaiivii.  n.  i ,  exccdit  qul- 
dcm,  elc.  tt  Scrm.  x  cjiisileni  litiili,  ii:»de  Hativi;. 
n.  1 ;  Scd  qnia  Doiiiini,  Sulvatortsiiui'  no.^lti,  clc.  Et 
n.  4  ejuidem  sermonis :  yiiiii'i!a„  aiii.m  Dumini,  clc. 

(e)  Pag.  9  loini  11.  Hunc  ttaijue  diiini  Sacramenil 
docirinam,  etc 

(f)  Pag.  60  cjusdom  toini  .  Qutcris  quotnodo,  e.v,- 


*85 


IN  lllLAKll  EPISTOLAM  Sf.U  LllJliLLtM  AN.NOI'ATIOM'S. 


•,u 


luiiu  (ii) ,  I  (jiiia  t.\iiuMi  (livinani,  ct  caiisr  rxoerteni,  A  iiiroininiilaliilem   iii<a};iiuMJi,   ;iriiiMi>ii  <<(1iliiin   totins 

ii1);ei|iiti  in  wi,  lU  mia  .iginiiis,  &i)!nilic8liuiic  ividiii  '  '■  •  -;  • -"  ■> 

fnpieiiiiam  pr.t(hc.ire  lecusabal,  iini  riilri  tMini  lilii- 
liiin  iiitiiirns.  AiiiliiosiuN  lixc  liv.  l'.illa<tio  i-iiuniiare 
niin  iliili<t.«vil  :  <  Rii.ini  sapiuiileiii,  i|iiniilit!ii  «iden, 
Kiliuni  Dei  l\illailin&  iiogaru  eonaius  csi.  »  Seil  r.ec 
Mii  ri-prflienilvriiii,  qiii  iia-c  ab  liilarin  idi-n  iraiiiili- 
i  cienl,  iil  cnruni  rrrrllcrcl  iin|iiel:Uciii.  iiiiino  |»olius 
iii.oani.ini,  qui  Filiuni  Dfi  iioii  sapienUmi'.  ipsain,  sed 
.sapiriili^u  u|ms  es'»!;  iliecb.n.l.  Ac  'antli  Oocloris 
voi  !)a  liic  lefcrre  oiierx-  prelinni  loor,  i|u:U<iiiis  eani. 
(|iiam  iiiinc  H!ii:$lriinns,  seuieniiain  niiro  t'uiiliriiiaiil 
{Ci-mmeu  i>i  MaitJi.  cap.  xi,  n.  'J,  pag.  7^4).  «  IMurcs 
uiiiin  cludeie  <iiciuiii  Aposiolicuni  (l  Cor.  i.  ii),qiio 
ali  (;hiisiiiiii  Dci  ^a|ji:i<iiaiii.  cl  Dei  viruilcm,  his  mi>- 
dis  soleni  ;  ijiiod  in  eo  fn  virginc  crta.ido  eKicax  bei 
tnpicniia,  cl  viitiis  cxiiicril,  et  ii  naiivitale  ej;is  iJi- 
\ina!  |ii'uileiiti.e.  el  poa-siatis  opus  intoHiisalur;  Mt- 
oiic  ia  eo  cfricieiiiia  potius,  quam  naiiiia  s-jpientix 


creaiuia',  tjiii  &cm|icr  init  iii  ^iiuciplo  :i|Mid  Deuiii. 
Medi.ilor  Dci,  ei  himiiiiinn,  pra:dcsiiiiaiiis  fidci  nos- 
ir.i!,  ct  d<ix  vit:i'.  »  Ad  liaiic  p<>ri'o  prolessioiiein  i-i 
rcspcxissc  HilanuDi  dicis,  id  sanf  dices.  qu»d  pro- 
balaic  visnm  csi  iiiinaullis.  Ki  sano  ililarius  haiiu  fl- 
dei  prnr.'Sbi(mcm  iu  cn  taiitum  r-  prulir-ndii  (>i.  31), 
I  (|iiiid  niinus  fortc  cxprc&sc  vidtiur  de  iDdilTcrciiii 
siinililudiiit!  Patris,  et  Filii  lociila  cssc.  in»tim«ciim 
dc  1'airc,  ci  Fdio,  ci  Spiritii  ii.inito  iia  si^nscrit  si- 
i;iiiiic:itaiit  iu  nuiiiinihiis  prnpiiam  iiniuseojusquo  iio- 
iiiiiialurnm  siilislaniiam,  ei  urdiiiein,  el  g|i<riaiii,  ul 
^int  i|ii'duni  pcr  substanliain  tria,  percousoiianiiain 
vcru  iiiitiiTi.  > 

Miiins  almiidat  iit<:|isea  fldei  prore.s8io,  qnam  •<- 
ciDiiywm  Oriciiri^  ^j/nodiiniappcllailiilarius  (de  Sijn. 
II.  53  <*(  34),  lanicn  lii  ea  quu<|iie  h:ec  dc  uinKejiilo 
Dci  eiiuiitLiotur  .  i  qni  esi  Verbum,  cl  sapicDiii ,  et 
virtus,  et  vila  ,  ei  Inmeii  Vtium. 


Qiiormn  ii«  ijiiid  lale  inielligi  po&sct,  i|isuin  se  sa-  _^      Veruiu  ni  »d  lliiarium  revo<tai-,  uonin  ca  t>iiium, 
pioi.iiaui  nuiicupnvit ;  cam  in  se,  non  <pi:e  ejiissiiDl,  **  qu.im  illustrainiis,  epistola  ii:vc  dott^t,  vorum  eliani 


DStendeiiS-  !£sl  eniirt  sapieiui^.i>  opiis  fnlos,  spos,  rha' 
ritas,  (.udiriiia,  i(>j«niuiii.  coniinci.tia,  humilitas, 
i:nmaiiiias  sed  hxc  (Wlurr  opera  siiui.  noii  ipsa 
iiaiura  ;ct  non  i^i  his,  qui'  liunt,  consisiii  res  ipsa  qux 
faciai.  »  Nam  !;t  baiic  aiiirsiiiaus  rof'  l!at,  h;'^«  ir.idal 
Hilarius  (/«  ps.  Lxvi,  n  i9.  pag  £55)  :  i  Sod  cniin 
Ot;i  viniis.  Deique  sapieulia  c>l  Uoiuinus  Josus  thris- 
lus,  >  viderini  alii. 

71.  Vi.lenum.  19  el  iO. 

72.  Spiritiis  iioml.ie  ,  Deuin  ali  Uii.irio  iiit;  illgi 
0.n<l«m  noliuin  i'-t.  Vidc,  obseci-',  pi:vfaiionpni  ib) 
■;nTo'!iiimi  S.  Hilari<  cilciitibns  Miiiiaciii-  S.  M^uiri. 
Noussiiiius  csi  lliiarii  iocUi,  rniem  Iiic  rcfono  t.pir.H 
preliudi  ru(ir  (Liv.  «  i'<;  friitilat.  u  \  i)  :  i  yiii 
ciim  se  ovaruaverii,  ut  ni.inons  spiiiius  (id  est  neut) 
Clirisliis,  itiem  (Jinsins  liomo  es^ei,  »  NeqiK  iiiiruin 
cst,si  n<'mii:u  ioiriiut  De'i>  inleliigalur;  elcuim  per 
antt>noina?<ia.i    iViriftts    Dens  cs! ;   pra>siniiiissimus 


in  iocis  aliis.  In  P.-ainii:i!i  sexa^^c.-iiiiuui  lurliiim  ha-o. 
cloquiliir  (<Viim.  lU,  ^ui/  i$\  loni.  i):<Jamsili- 
dem  iixruiiciis  desiruel,  i)ei  Firmiii  SHii<|)ur  fuissc 
cognoscel ,  nullo  a  Patre  iuicrvallo  icniporis  sepa»:i- 
ttiiu  ;  ipsum  et-su  vcrbuni ,  virlutciu  ,  sapientiani  Dci : 
iiiinc  niundi  opifi"eiii  fuissc,  Ikiiic  ci  lioiiiinis  cuiidi- 
lorom.  I 

Plina  ct>t!:plcc!itiir  in  tracialu  io  Psalmiim  ixviii 
(Lii.  is,  mi«*ro  pacirer  9,  (la^.  3^).  E  enim  hxc 
ait :  <  Loeuiits  esi  Deus  per  Mnvsen  tegein,  locntus 
csi  )>cr  Propheias  :  >e<l  lixc  lox  bci  est ,  iion  oiiaiu 
\e.\  nris  Dei  :  Os  auiem  iie.i  csl  ille ,  qui  ei  virtus 
Dei  esi,  i|ui  et  sapieniia  Dci  est ,  qiii  rt  bracluuni 
D>!i  esl ,  qui  ei  imago  Dei  est ,  Duus  scilicel ,  el  Do- 
iniiius  nosier  Jesiis  Chri$lus    i 

Id  ipsiiiii  uoci  Busilitis  .Magiiiis ,  cqjus  verl.a  li- 
bcnier  aHerreiii ,  iiisi  iniilla  esse;il,  prasertiin  cnin 
linruiii  ips<iiuni  iilnloruiii  raiiouem  eiiani  alTcrit.  S"d 


scilicei :  ci   sjtinnu  solus  csl  DLns,  si  «piriiiu  no   Q  Lei  tor  facile  ci ,  qua-  dito,  veiba  coiisultve  per  se 


initie  per  se  perfectisssiiio  etincia  comnreliciiUi:nietn  in- 
icliigas  ;  qiia  quiduin  siv'uiiicalit);ie  iioniHilli  veienim 
visi  sunl  vouem  h;'.!»c  spitritus  accepisse  (c).  Uttuin- 
que  sis,  proBiC'-  eos.  q:in.s  allcijai  clarisshinis  rdiior 
Opi!ri!!U  S.  liiiarii  i  '.ii  jir-p/ai-jiic  lomi  i,  /i.  58  i:t  sf.- 
'/Hfii.'.),  cu  iocui  pcispieuni  lerMitliaiii.  q<'.o  liuidfiii 
v.oustei,  ipiri'!i6  noiiiine  3cuiii  u  veiiTibiis  1'iitribus 
(ienoiari.  ii>>c  scilicci  i:iii<i(>  iib,'uiii  ilo  Diatioop  ejior- 
ditur  :  <  S»ci  .spiritus,  ul  ^e;  s-ermc...  iiirinnqna  ic- 
Siis  Chrisiiii.  »  .M.a  porr.i  Terinlllani  loea  jlTerre  si 
cupis,  ca  iibi  iudicabi'  Ciaris-^.  Muralnriiis  (d). 

liirii.inos  lilijlos  fere  omnes,  qui  deiiicepi  roocnseu' 
tur  :  ui'4.  /«.r,  elc.  exprev-o.-i  habes  iii  ua  iioiissimi 
iidei  prorestiioue.  i  qu.v;  expos-fa  esi  iu  Sy:K>do  iia- 
bit-J  per  r.ncioni.is  .\ntlochec  u  Kcclesix  ociisum-iia- 
tiG.  E\pcsuj<unl  (jiii  adiucrunt  Eoiscnp:  noii.gi^ita 
stispicioncm  veniS-^l  unus   e.!^  fcpi- 


P"ierii  cap:io  Jj.  aii.s  n.  17  01  10.  bbri  de  Spirittt 
Sanctoad  Ainpliiludiinm.  Scilicel  :  i  Oli  mullipliccm 
in  n<ij  bene^^iceiiiiam,  eic.  >  Ei :  <  Oinnia  iiuieiu  fatit 
coiilaelu  Mrluii.i,  a-..  vi>!ui>taie  bnniuiis  uperans  : 
[laseii.  ilhiiuin.ii,  iilli,  d.-ducit,  'nedciur,  eripii,  (.lc.  » 
\Iiu<;  5i  ijapis.  'lui  t.lirisio  co  .venieiiics  tiiii!<>s  rc- 
uenscant ,  f.io.iie  iii  vetusiomm  Scriplomm  libris  in- 
v9ni.'S.  Dtms  hic  duiiiaKaliodico,  qn.<ivi!i  alier  Scri- 
ptor  i:iu  est ,  ci!t  iri')ii(!n(lii$  esl  seru)0«lim  190  dc 
tomport!.  qiii  «iiiic  •.■ojocttis  io  apie  idiceo»,  il3  in 
cadem  esi,  cuju!.  vuil«  anui;ta!iu;u!  iO  (Poj.  00) 
veiiili.  Alwr  Ausoiiiiij  csl  sic  Christun'  dt;p!C'.!^.ns 
(/)!  Prfcat.  mnlutiu.). 

Chi^isle  npud  iciornii  n  placabllis  .i.-s>orc  Ps'.r''m, 
.-tolvat.v,  Deii.s,  ai;  Doiu.iitis,  meas.  gloria.  Ver.'juni, 
liliu.v,  e\  vorn  vc.inn.  a-J  lOBuniil-jiiien, 
.li^iCKO  t.-uni  l'iiit'c  tcaiicns,  iu  £a-cuU  rcjnaos. 


sepiero,  cim:  lo 

scopis,  quwl  pi'a'  a  seulirei.  >   .'".n  qu;^j  Episcoi 

prutulerini  («)  .  «  Irodiuius :n  rnijia  l^oiiin  Pa-         (jtiis  vero  oa  do  re  mireiur,  ctiin  hos  ipsos  tilulos 

treiii....  «1  in  uiium  Ooiniiiuiii  Jusum.Cliiisliini,  Ki    ^  vcl  Scriptura;  manilcslo  Iribuant  ''liri-lo,  »el  cerlc 
liuin  ipsius  iinijjeiiiiiiiii,  Dcuin  pt:r  q  leio  oinnia,  qui      eus  Clirislo  tnbuere  facitc  possie.,  si  ad  ra  re6|iici.« 


gciiorauis  esl  e»  Paire,  Dcum  di*  lifo,  'ottim  ex  loio, 
uni!:ii  CX  uiiu,  porfocuiiii  do  pcrrecl.i,  Kogoitl  do 
Kc^tc,  Domiiium  de  Duiniiio,  vcrijitm,  s:ipii'nii:<ni, 
viuni,  luinen  vcrnm,  viaiii  vi^rani,  i'u»uirociioiieii). 
Pasiiirfin,  januaiii.  inc.onvcilibile  .i.  el  imuiiit:ilii- 
]cui,  dtvinilatis,  essenii;((|uc,  ui  viriii.is,  ei  glinia: 


(a)  Palladiut  dixii :  Siipieiiiia  esl,  pag.  703  toin.  ii, 
Aiiitiro.';  edit.  Pl*.  S.  Mauii. 

(.•i)  N.  57  ci  8i'(|  ,  imiiicro  pr.Tscrtim  6i  cl  (i^. 
Addu,  si  vis,  (!a  (]ti:v  n.  Slibri  >II  de  'iVii:'!,  Iei;iiiitur, 
Scil  quia  aobtnpiriiui  dc  tpirilu  iia(it>ti><<tin  jirifdii'']- 
/•l!f ,  cic. 

(c)  In  ea  signilicalione  videutiir  .ircipert-,  qui  Deuin 
st>liiMi  iiir.(ir/»oit'ii»i  e  sc  Mioiicni    rorifiicoi  i>.'li(|i!i » 


(jii  c  Scripliir;!'  de  Chri.vto  eiiunliant?  tjiijpilam  iii 
calce  cpisiolx  ipsius  inininari ,  ne  iJ ,  qiiod  aii>.  tc- 
moro  dixisso  videar.  F  lcor  quiacm ,  fiirtit»dimiu 
Domini  l'J>risiuin  cxpie.>sissimo  miniiiv  dici ;  iiisi 
foi  to  euiitdom  isst'  pnifs,  qui  Aniidi  speoie  Inicrduin 
apparuii ,  .>eque  VtibiieUm  appellavil ,  »ul ,  ti  vis. 


oionrs,  .^ii^clos  qiioi|ue  ipsos.    ei   ininias  nosiras. 
QikmI,  ne  inultos  aOur  im,  tradunt  ancior  Crrfirmsti- 
t(»Hiii   if'>yinniMi.'i .    ipii   Geiinidiii»    esse   rrediiur, 
u;ip.  II,  ti  rt  15,  et  alii.  qno^  allegii  U  QatM  ai 
c;iptit  3  lib.  u  Daiiia-.,orni  dv  FuU. 
(d)  AniiDl.  I  inlib  hunc  Terlttlliani  t   .ii  Ait«(-iK>l,f 
(t)  .\piid  HiUrium  do  Svn'>di5  ii    i8  ci  ■^*».  \>.  17»" 
tnnii  II 


783 


IN  HII  Al.ll  F.PiSTOLAM  SEU  U.Sr  I.IXAI  A.NNOTATIONr.S 


m 


in  Gabrii^le  locuiii^  csl.  Scd  si  hrucliiiim  Domiiii,  -eii 
Del  (liiiiiir .  uii  [uriitudo  iion  iliteun?  Palrcs  saiin 
Irict,  iiisi  lallor,  di'  caus;i  briicliinm  Dei ,  pcu  Ooniiiii 
Clinsium  appclbre  iiiiuiiiiR  duiiiiaiit.  Qiii<i^  ilicicl 
Virii»  vnx  syiionyma  viJmur  csse  voei  foililudo. 
Tiiul<im  p<irro  liiiiicsj>))i&siitii>  P;iirfts  iribiiunt  Ciiri- 
6l<>.  Dnum  hic  Riilinum  iiidiro  b.ttc  iiaJentfiii  {In 
SymboH  ixpoaHione,  png.  l^erlil.  VuUtiiiii)  :  t  Oii;c 
Oki  auieiii  \ii'iu.>  .AUissiiKi,  uisi  ipseCbrisius  ,  i|iiicsl 
Deivirtn^.ei  Dcisnpieuii:)?  >  Alia  Pairiiui  liu'ji  si  cu- 
|ii«,  ea  liti  pr.KlM^liil  Clanss,  cdiiur  U)ieriim  S.  tf i  ■ 
larii  (fnvfut.  in  toiniim  i,  n.  61  <(  seq  ).  C.uiii  poiri) 
ca  Iim:h  iiidiovi,  iii  (jiiibiis  Clirisliis  ili<:<liii'  vinuin 
duo  no(;iv! ,  iiRiiire  Maitiixi  ix,  17,  ci  Jomi.  w.  i  , 
iu  qiinrum  primo  lixc  i<ccurruiit :  neque  iniitnnt  rinuiu 
ttorum  iii  uiret  veteres.  Nimiriim  viiii  iillfgoria ,  ac 
vocabul»  lex  Ev;ingt-!iC3 ,  ideuqne  cjus  aiicior  Cliri- 
stiis  iiiiellcctus  esi  a  vctnribus.  Iii  :ilicro  voro  :  Ego 
$mH  «itds  pfra.  \  itis  auiem  iiii'?  pareii> ,  iil  iui  lo- 
qnar,  csU  C;tleriiiii  f.ti(H)r,  respicerc  poiui-ise  adhitc 
Kibriiini  ad  C';i  Prdvcrhiorum  cap.  ix  li.c?.  (vers.  i)  : 
sapicHtia....  nnsiuil  vinum....  (i.r.s.  •>)  Vfiiiie,  covic- 
dite  pnnnu  tneum,  cl  bibile  rinniu  ,  quod  irustui  vobii. 
Riiniui  liis  verbis  sacrti-anctiim  altaris  .Sacramen- 
Itim ,  iii  qiio  Kcilicet  siib  sprcie  p:<iiis  ei  vini  Cbrisius 
ipse  cxlal ,  pr;riiiiniiari ,  probinissimi  iiitcrpretes 
ifoceiil  :  resjjiriTc  i.iiinisse  ji.i' iier  ail  i«cum  illnm 
Malth:c;  (xxvi.^iOj:  Dicomtleiu  iobit,nonbibamamodo 
dekoc  gi^imiiu  vivin.  Eteniin  ^eiimicii  viiis.  cnjus  hic 
liienlio  fii,  eM  ipsis.si!i<us  Chi  isiiissiib  vmi  specie  lalcns. 

75.  Cuiii  incarnniio  iijs;i  r.iopii  r  lioniim^s  sit,  |iro- 
plcr  lioiiiiues  eril  piiritcr  Chrisiiis  vila  iiostra  ,  lux 
imsira ,  pasior  iiosier. 

~'t.  iiespicil  a<l  celcl>f:itissiniuiM  Pauli  iiiuniluin 
(\cl.  XVII ,  28)  :  In  ipno  viiuim::  ,  timveitiu:',  H  imnius. 
Fiirwsr-f;  etiaiii  »'l  ea  respicii  lo<  ;i ,  io  ijumns  iiil'i 
lioslra,  1^:1  fom  ciix,  {om  aqun:  iaUenlii  in  titam 
(flernam  ilitiiiir  Cbnslivs. 

75.  li\  cst ;  pa  ,  qua;  dc  Cbristo  uiximus,  ideoqu. 
co^  ipsos ,  (tuos  recensaiimis,  liiiilos,  ex  Scriptura- 
runi  iectiiMii!  asrt^.jneiur. 

7C.  Uunn  inesse  veiliis  lii.s  seiisvuii  piitri  Sl  igilur 
rcviil.inie  ScripiMra  contiiemui  ,  Dei  Pllium  nobis 
esss  4'Ogiiitum,  seiiius  eiiau)  l)e'j;ii  pRivfii!  -per  enm 
ileiii  (ilium  coiidiiiiss'.-  'ir.cul:!  '1:111  visiliilia.  tum  in- 
visibiliii  :  ii"'(]U3  enim  !as  est  putare  l>eum  tuin 
ca!pis!.fc  openri .  cum  i»i;iid»s  cou^^iius  est .  aut 
oessasse  fosi')«an;  es!  HDKtiius  :  'Menini  "iiiii  non 
desiisse  teslalur  Doiiiiims  'pse  ,  cum  ait  ;  1'nier  ineus 
ustfue  modo  07><:raivr  ,  eic .  St  'acu'"ru<'.i  visibiliutr. 
el  iiivisibiiiiim  vi«.:ibi;lo  creaiuras  visihiles  el  invi- 
sibiies  idtellij^ii ,  id  Ipsum  hic  cjocei ,  qiiod  antea 
docneral.  Vide  numerum  ,  '^--ii  annotallonem  18.  Sane 
cas  (>re3(ii>'as  iiitolligerc  ii^tt  vocabulis  p'.>iuii:  pei 
syueciiochen  iicilice! ,  (jii.i  contentum  continenlis  va 
cabulo  (lenoiaiur. 

Ai  si  s.'<:eulu  ips.i  iiiielligii ,  paulo  obscurior  tum 
Qi  locus  iste.  Ki  visibilia  quidem  s.Tctila  noviinu--, 
ca  scilicei,  quas  per  solis,  slellarumque ,  ac  cci*io- 
rum  coiiversiones  oimeiimur.  .M  diflicilc  esl  exnh- 


A  carc,  quidnam  siiii  s«cula  iiivisibilia.  An  ca  s;ccui.i 
iudicai,  qiix  alii  imagiuorin  appellaruni  ,  ipse  vero 
Hilariiis  lempoia  appcllai,  qiue  opinione  eenipltcii 

mur  [Lib    111  rie '/ViHit. ,  n.  27  .   pag.   l^S],    ii 0 

exjiressiii-;  {Ibid.  et  u.  58!  le^.ijiora  tFlemn  (a)1  Alic- 
niiiii  jiiiliciiiiii  esio.  llic  jiorro  sdvertaoms  ororici , 
susiiicari  n"S  )ios.ie ,  cum  ha-c  ;iit  Hiiarius  :  «  No:i 
euim  fs  est  cx  eo  Dc.iiii  operatum  ciedeie,  cx 
quo  muiidus  geniiurx  sii.e  ideni  naiiTiiatis  iuiiiuiii 
sumpsit,  I  iii  ea  r(iiss<Mi)iiiiioiii',  qu;e  AcReloiumcrca- 
tionem  pia>ce~?isse  docei  visibilium  aique  aspecia 
biiiiim  b.trum  riTuin  ircaiioneiu.  Qii;e  qiiidcni  0)'i- 
iiio  ciim  iiiiillfiruii!  veteriim  Tliooiiigofiiisi ,  ar  Pa- 
truiii  fiierii,  ac  pr.tsenim  Gra-coriin;  [b)  ,  Hilarii 
prociii  dubio  fuit  •  eieium  hrr-c  scripiis  prodiclii  [Cim- 
iraAiisoit ,  n.  6) :  1  Aiil  regciieraii  omiies  non  vcre 
Dei  lilii  «unt,  aut  Ang-ii  omi.cs,  per  Chrisium  iin- 
(|«e  conJiti ,  unn  ante  omni  i  leinpora  ,  el  aiite  oiiini<i 
(iiniiiiio  sxciil;i  suiit  creati'  » 

_      77.  Si  ad  illiid  ginus  Oiieralionum  ,  qiias  Theolig. 

"  ad  intra  ap;iellani  ,  b;ec  lliiarii  vcrba  leferas  .  facilc 
explicaiiis  .  perslant  pnim  iniinniabiles  ea;  aeiioncs  , 
qii«  aejcniT  fucrmii ,  el  in  atcrniiui  sunt  duratur.x  . 
quam  oL'  caus.im ,  ut  jam  .VugusiinMS  nfionuil  (c)  . 
tempor;i  cuiicla  comprehendiiiit.  Si  vcro  ad  g>-ni.N 
illiiij  aclionuni,  ijnas  exirhitecai,  scu  ad  extra  dici- 
mns;  si  anie  muodiim  asiicciahilem  eoudidii  Aujri  l''.s 
(ijund  saiie  ceii.^uil  Hilartiis) ,  Deiim  credunus  ii|cr.'(- 
tuir.  fuissf,  aiiic'c)VUi(u  raiiiiclus  getainrtt  stne  tani;>sc- 
rit  initium  ;  ,Nec  nperarj  ccssat,  cimi  infuiid<-iiib? 
iii  huiiiaiiii  cr.rpora  .tnimas  in  iKiiinenta  singiiJa 
creei,  ci  ciinol;i  conservct .  ei  adminisirei.  Vi^de  loca  , 
qiiae  noto  in  calce  i.agio.r  {dV  QuDcnam  'vero  sil  ro- 
qiiies  aile-iii  Patr.s .  docc!  JldariHS  n.  8  couiment.i- 
rioriiin  in  ps  r..a.  (Pfl;,'.  'it^wm  1,  Qwa  ergo  oyc.ra 
Dei ,  tiXC  ').  Ut  voces  iilas ,  mhil  HH  teinper  acciderit , 
sed  semper  iii ,  pUine  iiiieiligas,  recolc  qiia;  iium.  59 
di^.iinus.  Qiioci  si  voces  Iias  ,  teittperiii,  iia  accipi^is  , 
iil  doceal  hilarios     ;<ttriiiii!um  iiO"  Eite  e«se  pro- 

C  jirium  Uei .  idroque  Pairis;  co  sensu  profecio  acci- 
pies  ,  qupii!  ;ilia  Hii.irii  dicta  valde  prcbaiiilpiu  rcil- 
di<lermii.  Mimirum  aliqiciido  ii:PC  scripsii  {lAb.  \ii 
lie  Trinit.  n.  i3  e:  'ii ,  r.ng  i21  tc:n.  )l)  :  «  yuod  si 
Semper  Patri  pr.)urimn  c.si  qiiod  sciuper  est  Paiei  ; 
nete.=.<:e  esi  scmper  Fiiio  proiiiium  ssse  qimd  sempci' 
est  Filiiis.  Ei  qiioniodii  iii  scriiioBeui  liosirtim,  atqiic 
itii<>i:ij;<'uiiam  c;uipt,  ut  no.i  iBirfil,  iitleaaam  nasc- 
rctur ,  cui  proprinni  esi  seinpcf  esse  q.xMi  naiiis  est 
Forniani  ihiqiu;  atijue  iniaiiiiiein  invisiitiiis  !'ci  uni 
penitiis  iii  se  Dcus  conliuciis ,  in  omriiints  hi<: .  qua> 
propria  Ueo  Palri  sunl ,  per  |i'eii>(Hdioem  verx  in 
se  dlviniiatis  a;qiialur.  Nan.,  ut  stipeiioribxis  iibris 
dociiiiiiiis,  pcr  virluiem  ,  cl  veiieraiionent .  >ic«t  Pa- 
ter  ct  houoranilus  ,  tt  pot.ens  esi  ■  iia  et  in  eo  quod 
Paler  seinper  csl ,  ei  qnoquo  in  po  quo.i  Filiui  esl , 
Filio  spiuper  es-iC  coinmiiiie  esi.  Nrtm  >ecundiim  iid 
.Sloyscn  liieitim  :  Mis.ii  iite  ad  voi  ii  aui  est ,  UeO  pio- 
priuin  esse  id  qiiod  esl,  non  ambigeiis  seuSiis  esl  ; 
quia  id  quod  est .  iion  pete.si  inie!!ii;i,  dicique  non 

I>  e.sse.  Esse  enim ,  ct  non  essc  contrana  siiiii :  nequo 


(a)  *  At  vero  cum  ji>  Dci  relvs,  id  estin  Oei  naii- 
viiiiie  tiibil  uoii  .inte  «empus  iPZe^-fui;)  sit.  .  inipllisi 
iiOH  jiOlesl  i'0'pissc  post  aliqiiid  ,  qiii  essc  sit  aiiie 
tempO'!!  .fterna  conitteudiis;.  Si  ergo  li3sci  aliquid 
aiite  teiti)>oia  3>ieriia  tie(|iip  in  naiuris  liuiuauis  cst , 
iieqiii!  iii  infe!li'^eiitia;  et  lamen  ii;  boc  prorossuini- 
btisde  se  Dei  creUitiir  :  qooiuodo  id  ,  quod  sine  r.cusu 
inieKiij^iuirr  nsf  n;'i  uatiiin  seiupe:  ,  id  esi  anfe  tem- 
pora  .«'.lcrna  i>sse,  aposiolica  £:Ies.  euta  idfutii  sit , 
id  rursus  noii  iuisst',  ;iri!eqiU3ns  ti.iscitor ,  per  seii- 
s!im  !iiiin.iii;e  iiilelligenii;»'  «oslri  (eitipo.-is  infideliiiis 
eUiquiiur?  ciim  qiiiiii  -tnic  lempus  nalum  cst,sempur 
esl  iialiim  :  qui;t  i<i  tiooi!  esi  ;inte  si'.;rniim  lemjius  . 
hoc  sei(i)ier  est.  >  llilnr.  loco  tiifito .  iii  *■*?«.  47  e(2:<, 
nb  ^.f  de  irinitai 


{b)  VidePeiim.tle  Ange.,  iib.i,cap  i5  Vide  evara 
lio/am  npponitam  rerbis  Htiii  JSovaliani  eap.  1  libii  de 
Tnnil.     «  Qu^iuiquam   e!iatu  siiperimibus  ,  ptc    ^ 

(c)  Lib,  conlra  serm.  Anan.  cnp  U ,  alia.':  n 
iO,  va(}.  140  foini  viii  edil.  VP  S.  ¥anrl.  <  Noc 
inuveai.  qstiid  liitMri  lemporis  veihniii  esi,  accipict 
quasi  nenduni  balieret ,  iniitiTerenler  quippe  dicon- 
Uir  iiimptirisvcrb;*.<iu:)n!viH  sine  teiutnMre  manere  iu 
telligatiir  .'Fieriiiias.  Nain  c!  accppii  quia  de  Paire 
ppocessit,  et  .-iccipit ,  quia  dc  Paire  procj-di! ,  el  ac 
cipici ,  qiiia  dc  r.tlre  procedcie  nuiujuam  desinet :  si- 
cut  Deus  tt  est,  ct  fuit,  et  erit,  el  tamen  iiiirium  ,  vel 
rtiiem  lemporis  iiec  habet,  uec  habiiil,  nec  habebit.  i 
(d)  Lib.  vii  de  Trjnit.,  v.  17,  etin  ps.  xr.i,  »1.  5, 
4    5  rt  spq. ,  png.  266  /oini  i 


w 


l\  IIIHRII  RHSTOIAM  SEll  MriKLLUM   ANiNOTAIlONF.S. 


7«8 


•..w  (livcrs;c  signilir.iliO!!»'!.  iii  uniini  ilqiie  iiliMii  ro- 
ninl ;  (|uia  iiiaiienlt'  ulia,  alU'ra  nnii  erit  l'i'|;o  iilii 
■'«(,  non  pnle^t  \r\  sensnm,  vel  sernvinfin  iiiire  non 
L'SS(;.  Si'iisiii  niistro  relrtiacio,  seiii|iKri|ue  revor.tio 
Uil  iiilet'i(;oiiiiuiii  <'jiis  qiii  csi,  ilo  en  itl  iiiMini  liiii- 
Iiiiii,  i|Uiid  e>l ,  ei  sotnpiT  aiileriiis  e>t :  qui.i  iil  iiiioii 
inllnilniii  iii  non  i-sl ,  .soiupei'  si-  iiiliniii  si-iistis  iinsiri 
icciiisui  siililrilial  :  nt  anti!  iil ,  ipiml  ;irii|iiiiiin  Heo 
esi ,  si-in|Mrr  c^si' ,  Hli>|iiiil  ali'iil  ii  iviitio  retroacia 
noii  r:ipi.it;  i|ii>.-«  niliil  alittil  uliri  .i<i  ini<'lligi'ii|iain 
IKi ,  :i'ii'inii:iic  |ii'<itf(irndi ,  i|uam  Oeiiiu  seinper 
cs»e,  seni|ier  oci'inTal.   » 

Quoii  si  alios  P:iiivs  o|iias ,  plni-iinus  lihi  pr.rbi-ltit 
IViaviu^ ,  (|iii'tii  ('iiii^iilai  (ipiu  I Tamo  i ,  Tlieol.  doym. 
tiij).  (>).  Isiiid  |iiinu  :itiriliiuuiii  pciuliari;  ciiain  Fi- 
li«  csse.  fona-se  osiiMidiinl  iiluiima  ex  ii<  tesiinio- 
niis ,  <)ii.i' ad  :rtoriiiiati'iii  Oivini  Vcibi  (uinprnban- 
<lain  alTcriiiiliir,  ideoque  |  luiiiii.i  ci  lis ,  qii:e  ideiii 
IVl:iviiis  cap.  9  liliri  v  </■'  Trinitate  alle^iil.  t'iiuiii 
seligii,  <|uod  :td  id  ,  qu  id  a;;iiuiis,  v.ildi;  a|ii(iin  rcor, 
de-iiiiipiiiui  e\  •'pisi:ila  Ali'xan>lri  Alcx  .ndri  i!  Epi- 
s('0|>i  a>l  co^iiiiiuiiieni  l.pi-co|iiMii  <Min  la  >tiiiop>ilis 
i.tpKii  Tlieodoiet ,  Hiator.  t'  cU^i.  lib.  i,  aip.  4). 
riemo  lioc  seinper  (iiiqiiil  illc)  uii  si(.5/hi (uii.m  inije- 
ii.'li  sum<i( ,  sii-uli  pHtant  >/<.i  (t^tisuv  aiiiino!  otfciccii- 
los  liiibciit  :  iiiim  luque  eial,  Hfi/ii.;  .scmpiT,  iieque 
niiie  s.cruia  i(ifiii  ci/,  aliine  inqeiiilni:!. 

78.  Vidc  it.  57  ei  "-.J.  Qiiod  aiiiiict  ad  vocem 
«wetTTtTSv,  an  ea  dicilur  ex  xcilto  a-Aarriixt,  quod  e.sl 
exdlo ,  tuscilo,  reslilfO,  liisliiuro,  ctc?  iii  e.x  verlio 
iiiiisitiilii  ocvaTTctu?  An  nicndosuni  li c  iii  loco  codi- 
1  cni  esse  putandiint  est?  Judicet  lccinr. 

79.  Fortasse  docst  vox  conslni ,  atit  alia  affinis, 
.sic  ut  le{;enduin  sit  -  c.ffc  igitur  cDiistit  i>/Hiiiiia,  ^ita' 
per  /iliuni  feceiit.  Noliin  vei(>  iti  vn. cii  illain  pliirimn 
stiinas  ,  i|ua>i  pul:it'it  llil.iniis  iiliiriii.a  ipildciii ,  scd 
ii>>ti  oiiiiiia  a  liivino  Yerbo  c.-^se  condii  i  .  (|iiaiul(iqiii- 
(leiii  ci  crelii'»,  et  ajicitissiinc  iiiciilcai  F.v.ingiilicuiu 
illtid  iiionituiii  :  Oiniiiii  ;>er  ipsum  (a  la  tunl ,  el  siiie 
ipso  faclitin  est  nihil.  Vide  nuni.  18.  Plurima  crgn 
liic  sutiiit  pro  omnilitis,  Qicinam  vero  c.i  sini,  siatiin 
receiiset ,  lia'c  suhiicieii^  :  qannii  eiiim  suiii  ilirom , 
eic.  Qdis  porro  nescii,  pluiitnas  csse  cie.ilinas  itiin 
ciirpon-as,  luin  corporu  dcsUtxUis,  i|u:iruni  \ix  sci- 
intis  tioiniia  ,  imuio  :ili(|u.iruiii  iic  i|is:i  i{uidciii  no> 
niiiia  uo\iiiiiis?  Mcriio  iiaque  lixc  aii  llilaritis  :  quo- 
riim  aut  sola  iiobt.i  iiota  suni  noinina ,  aui  nee  ipta  tttiit 
rognita. 

HO.  Ex  Aptistoto  Paulo  (I  Corin  .  ii ,  9)  de^iiimpla 
stiiii  verba  illa  :  quee  nec  oculus  ridii ,  nec  auris  audi- 
vil ,  net  in  cor  homiiiit  atcendit.  ijed  rtiui  \alilo  pro- 
baliile  niilii  vidcaiur,  verlia  h.ec  ab  iii^ciio  :iuut- 
iitieiise  Tuisse  iiiscria  io  cpisiolam  ips:ini ,  ciiiii  priiis 
iti  mari.'i<ie  legcieniur  ,  veluli  iii  coulii-iiiationein 
sciitenti.i'  illins  :  qnanUm  elxain  elariiuleni  pulamm 
esse  in  iimsibilibut,  nec  wtiimare  puttuiiiut ,  eic. , 
propteiea  (lclciida  essc  existiiuo ,  atii,  si  vis,  iii 
inargiiiein  rejicien>la.  Porro  vox  (/unnfi  (qunHli «iiini 
.vuiil  throui ,  qiianta  potesiaiet ,  rtc.)  Iiic ,  nic  qiiideni 
judicc,  sutiiitur  prn  qiiol ;  qiiod  lil  ^.epissiiiic  a  Ter-  ' 
lulliaiiu,  lliTonyiiio,  aiiisquc  P^iiribus.  Oe  iituiicio, 
(lignilate ,  ac  tiiiiiierii>us  Angclirniii  :>gil  cnpiose 
Pcia\ii»s  pcculiiiii  opeit!  ca  dc  re  insiitiito  {De  Au- 
</i'/ij,  (uiii.  III  Theotog.  dogm.)  :  egi  ct  0^0 ,  stul 
iiiiillo  brcvius  In  Itlielio  Itilica  lin^ua  coiiscripio, 
cditoque  aiiito  1747  ( Traltato  degli  inigiii  ciistodi 
parl.  I ,  cap.  3,4,  cti  ). 

I$t.ld.'si  :si  coip<>rc:i  ipsa  atico  |.uicbra  stiiil,  adco 
opcci<is:i,  a>lc:i  ailmir.ibilia ,  quis  se  (uiinprolciiilcio 
pdssu  piilei  piilcliiiUldinen) ,  el  prcslantiain  invisilu 
lium?  N.iliiie  ari;uiiieiili.ni  aiiiinoriudniajut,  ntaiunt. 
Vcrhtitii  e.rtiiiiiire  coiisianlei'  scribiiiir  a  iiosiru  aiiia- 
iiiieiiKi  pio  ai,iiiiiare ,  .lut,  si  vis,  fxititinar«. 

8-2    Millii!)  lliUrius  a  Filio,  seua  t)co  pcr  Fili , 

voluli  ro.  siibst  iiiliule  iiistriiiiicninui,  fiits-e  ronili- 
lioii  iiiuiidiiiu  dot.it.  I.oca  S.  D<iCloris  ndco  Ircqucii- 
iirf  5uiit,  itt,  ^i  ca  allcraiii,  videii  lacilc  possnn  iii  re 


A  jicrspictia  criidiiionis  laudeiii  ucili'  p>i'.|uii'ic  Nuo- 
iiullit  baliossiipra,  iiuni.  18.  Ati  vcio  iis  vcrliis,  <  ct 
qiddein  lncciii,  (^iia  ci^lera  licrent  |icrspiriia,  cssc 
jussii,  el  l(«it,  cuidieni  uoinen  iiiiposuii,  >  leriullia- 
niiui  rcpi'elicii(lii,(pit  fi><;t,f  (priniigeuia')  iioiniiie  Vcr- 
Luin  ipsuin  iniillcxit?  Alienuiii  judirinm  esio  Erce 
pi>rro  ipsa  Tcrt  illiiiiii  vcrbi,  qnc  Lccior  expcii<lct 
(Conlra  Vriixeiim  cap.  Mt}  :  <  Scd  ct  anicccdcntilius 
operilius  intiiidi,  ■tuoniuilo  Kcripiiiiu  esl?  Piiiiuini 
(iuid>-ni,  n"n<luiii  Filio  ;>ppare'i'c:  El  diiit  Dus: 
riiit  Ihx,  el  fuila  est  ((ien.  i)  :  ipsc  staiim  «t  riiio, 
lux  vcr:i,  qua;  illuniinai  oiiiuciii  hoiiiiiicm  veuieii- 
icin  iii  huiic  niuiiiliiiu;  eipci  illiini  niundialis  qtioque 
Uif  cxiiidc  autiin  in  Sernione  Chil&io  adsisicnie, 
et  adiniiiisiratiie  Deus  voluerii  flcri,  ci  Dcus  fecil.t 
Kcliqin  in  hac  cpisiul.r  llilarii  pcriodu  cuinprcliciisa 
lucile  pC'  se  pat''iil. 

83.  Atil  legcndum  cst,  ne  Irrrciui;  ant,  si  legi-, 
uive  ItTrrii»  ,  altqiia,  taiiielsi  paiica ,  in  liiic  pcri>>(li 
n  desuiii,  qiiiliiis  scnicnlia  coiiiidcatur.  Ilic  Siiiie  sii- 
inii  Hilarius  voces,  /irinam,'ntiiiii,  ct  cfle/Hmpro  so- 
iida  aliqua,  ri  coitsisiente,  iiiinclsi  pellocida.  niate- 
ria,  <iu.c  iiobis  visiiin  caelcstiuiii  pr.cclutlai.  Favcre 
liiiic  >  xpliC)(ioiii  vidctiir  ipsa  voris  etyinoli>{;ia.  Qtiid 
rcceiitiores  pbil»soplii  de  toeloruin  maieria  siatuant, 
iioriiiil  oiiiiics. 

8i.  Vide  liica  Scriptiirariim  iii  calce  epistol.-e  iu- 
siiis  llilarii  a  inc  annoiaia,  et  anntiotatioiiem  6s. 
lliec  porro  vrrba  :  i  El  miromodo  illiin  primo  geiie- 
rnre  prjKciiiicos,  qii.c  novissiinefuerairaljric:ita,  »  ad 
terrira  refcr  :  caelutii  qiiippe  ptiiis  rrcaiiiin  esi  {Gen. 
I,  t ) :  haiic  auteni  emiitcre  voltiit  Ociis  herboni  viren- 
lem  el  facientem  temen,  qii.-e  priinus  veluti  fiaeiiis  riiil 
iiaiiirx  crcai.e. 

8.").  Ea,  ijiiic  uuper  diximus,  hunc  eiiim  locum 
illuslraiit.  Porro  exlreimt  in  om»ihiis  terra  noii  esl, 
si  :\nte  rcliijiias  tes  tribiiiinr  illi  virius  germinanui 
lierbnm  vireiilem,  el  facientem  temen. 

8(i.  Ait  rcfcreiida  li;er  siiiit;id  vcsperani  {tenebrasi, 
C  ct  iuaiic  {lucein),  qiia;  fucta  sunl  dles  unus  ?  Aii  aj 
rnuiposiia  ..attinilia  coiislanti:i  ex  eltiinentis  pcr  iii- 
tci'vaila  creaiis?  Ignis  eoini  procul  dubio  nun  cst 
ciim  aqua  inriii:iiiis,  nec  fortasse  lerra  cnm  aeic. 
Jii<licet  Lecior.  Vide  eiiam  iiuiii.  62  et  63. 

87.  Pcrveniiiiiis  ad  eiiin  locuin.  qoi  perdinicilis 
vistis  est  mullis.  Priniuni  eiiiiii  qu.^viilur,  ciir  Dei 
Filiwi  Deii»  appellctur  artiftx.  Dcinccps  qnisritiw', 
ctir  P.tlcr  dic.ilur  jubent  {Jiibeiile  Patre).  Porro  h;cc 
facilc  illtisirantnr,  si  iiiciniiicris,  Pairi  oiiinipoleu- 
liaio  vciuti  peciiliare  ittribntuin  tribui  (Credn  iii 
Dcuin  Pairem  omnipoienteiu),  Filio  vcrn  «iipit-Hiiaiii .- 
qii.i  dc  re  luse  Theologi.  Oiiiiii|iotetitiaiii  vcro  veliHi 
jutieuiem  concipimus,  sa|iientiaiii  attiem  veluii  exsc- 
queiiiciii :  Sic  ut  crealiouem  opiis  quidein  lotiiis 
Trinitaiis  laieainur;  sed  i|ui>niaiii  aliributa  veliiii 
pcculiaiia  Peisoiiis  tribuinius,  illis  ctiaui  e<>s  alTcciiis 
iriliuiiitiis,  quos  :ib  iis  auribulis  vcluti  |iroveiiirenicn- 
lis  noslre  angusli.-e  iiubis  diciitanl.  Ililarius  i|>$c 
n  h.cc   iidical  cuiii  iia  adxrsus  Arianos  Filium   i)ei 


uiiigcniiuin  vcluli  puriiiii,  crcaiumqiio  insirHuipntiim 
n  Paiie  iu  crcutioinic  iidhibiluin  asscrcnics  (Fide 
Ariunii.itm  tensa  apud  Peiavium  lib.  ii  de  Trinittile 
ciip.  5,  II.  tli),  cltiqiieiis,  h;ecscriplis  prodidi:  (/tli.  iv 
(!.'  Titiiif.  n.  i.^).  <  Dixislienim  :  e\  1'atre  oinni.i.sed 
p.r  Filiniii  ouiiii:i.  Nainipie  per  id  quod  ilicliiiii  csi, 
Fuciamuik  homiiitm,  cx  eo  origo  csi,  e\  (|no  c«i>ii 
et  scriiio:  inei  vcro  ipiod  9i  ut  iiii  imaginem  Dti  fecil, 
sigiiiticatur  cliam  is, iier i|iiciii consiiininaiur  oper.  Iii< 
Tiim  <leii<d<.',  iiequid  libi  liinclice:il  iiicuiin,  s:i|>ieii- 
lia,  (|U»tii  lii  ipsc  Chrisiiiiii  conrcssiis  cs,  <oiilraili:l 
d.cciis  :  (.iim  cerios  ponebal  fonles  sub  roflu.  cum  for 
tu  faciebnl  fu<idamenta  lerrce,  eiiim  apud  illum  cvm 
poiicns.  Ego  eriim,  adiiuam  gaudebal.  Quolidie  uuleui 
tirliibar  iii  eontp  ciu  eju*  IN  oiiini  Umport,  cnm  itHii~ 
nlur  orbe  i>i  r/ri-lu,  i-l  la-lurttur  iii  filiit  hominum. 
(oiiilisi  csl  ouiiiis  occasiii.  el  C'.arii«liir  »d  vcri 
r.iiili  ssioncm  iiiiivcistis  cror.  \dcsi  Dco  jciui  >  fi';> 


m 


JN  HILAnil  F.PlSiOI,\M  SEl  LiBF.LLlTM  ANNCTVTIONr:!-- 


190 


s.rcula  Sapicniiu.  Neqiie  soUhd  adesi,  sert  eiiamrnm-  A 
pnnil-  ¥m  prgn  mmponens  apiid  ipsnni.  Iniellii^e 
coinpoBJlionis,  tpI  disposilronis  officium.  PAterenini 
iiieoqnnd  lo<]iiiiiir,  clficit ;  Filius  iii  eo  quod  ope- 
ratur,  qua>  fieri  suiit  dict»,  cooiponit.  Personarum 
.tulem  lla  f^icia  dislinctio  est,  nl  npu^  referntur  ad 
ulruniqiie.  Nam  lii  eu  quod  dicitur,  faciamut.  eljus- 
sio  e».Tqnaiur,  ei  faelnin  :  iii  eo  Teroqiind  scribitnr: 
Eram  aiuid  itlum  romponeii:<,  iion  s>>|il!)riiiin  >e  sihi 
esse  iii  0|>ernli<>iie  sigmficat.  >  ln  FUiudein  sen-uin  In- 
cuius  niilii  vid«-iur  ideiii  Hil.irius  n.  43  lihri  xii  de 
Triiiiiate,  quein  rogo  consubs.  Tuoi  vvr<i  scies,  cur 
ariiliceiii  etiam  Verbuin  iiiiniinet;  qnia  sciUcet  ciini 
lapieniia  >il  lilius  Dei,  «apienli:i!  ip^i  velnti  «lirigenii 
Irlbuitur  «piis.  ideoque  eli.iiu  iiiundus,  eximium  pro- 
fectn  oiiificium,  iNeque  iii  nusir.t  liac  Epi^ioU  i;)ii- 
luminodo  ariificem  e.i  >li>.  ciusa  Vetbum  divinuin  np- 
|>ellnt  :  veruin  etiam  num.  \  liliri  iii  <le  Triiiiiato, 
in  qiio  qiiideiii  locn  cnpinse  agil  dc  Veilm  l)<'i  n>uii' 
duin,crea)ii*(o)Huiici|uof|uel»cum,<ir<).  iiiconsul.is.  _ 

Sed  cur  Paires  t.iiitMm  afferinius,  et  liyuiui qno  " 

Ecclesia  ulilur,  prxieriinus?  Hax  scilicct  Ecc'.e>-ia 
concinit  (b) : 

Nascente  qui  Mundo  faber 

Iniaginem  vulius  tui 

Trudens  jVdaiiio ,  iiobilem 

Liino  iug.isli  spiritum. 
Cum  livor,  et  iVaus  daemonis 

FirJa^^si^t  liiimanum  genos : 

Tu  carnc  aiiiirtus  |ierditam 

Foriiiam  retoruias  artif^^x. 

Quod  (ilane  omgruit  cuin  eo  liyniiio,  quo  aiilequ:<in 
eccelesiasticis  liymiiiselogaiiiiores  numcros  Urbaiiiis 
Vlil  Iribuerct,  Koinaiius  Cterus  iitebaiur. 

Oiii  inundi  in  primordio 

Adaiu  iilasDiasli  homiDeu], 


llt  hominera  rediineres, 

Oaem  aiite  jam  plasmaveras,  etc. 

88.  li  qiiibus  placet,  Palres  in  explicindis  Scrip-  £ 
turis  ipsis  Platiiiieni  (qiMail  liiTi  id  pnssei)  fiiivve 
secnios,  mininie  veri-liniitiir  Hilariuni  h:<'C  iropn- 
neiiteiii :  ainmn  videlicet  ipsns  vialerias  animnvernl. 
H(  tiascentibns  po-^lniodtiinanirtuintibitsaniiniiii  comnio- 
darenl,  Pl.itniiicis  adscrilinre  At  iis  niiiiiiin'  illiiiii 
adscripseriiii :  novi  cniin  Plaionira  d»gni  aa,  qii;i: 
inunili  niiiiiiain,  ei  alia  liisariiiiia  cxhibciit.  non  mul- 
tuin  laiidis  npml  Orth»doxos  habere  posse.  Duohus 
i|.aque  miidis  seiiteuiiniii  explicnverim.  Vel  srilicel 
dic,  ex  Hilarii  seiiientia  lienin  iiididisse  aqiiis  id, 
qundcuiiii|ue  tandeni  illiid  sit,  qun  piscium,  ei  lepti 
liiini,  et  volniiliiim  aiiinioiconstant :  atqiieillud  liiii- 
deni,  licel  a  nobis  ignoretnr  niixlus.  qiio  id  l:<ctum 
sil,  tamen  peraciiim  ccrte  esl:  excepereeniin  pisres, 
cireptilia,  et  aves,  qnuin  vivcre  cocperimi,  aninias 
aliaquisjnin  diviua  jiissi<Mief<'cun<latis.  V^-l  dic  indi- 
tas  jain  fuisse  aniinas  pisiibiis.et  repiilibiis,etatiliiis 
ex  quibiis  pisccs  etaves.cl  re|itilin.  nascitiiraaiiintas 
quoqiie  suasrerepiurafureiil(>ie(ue  eniai  pisoiiim,  ct 
reiililiiimanini.-ecreaiitiirctiiitiiiiduntniincorpor.i  jara 
r»rin:iia:nam  hociantiitniti  lioinineevenii;  scdpiTge- 
neraiiniienicouininnicaniiircxtipiiiiiiiirijiiei.Ciirciiini 
de  pisciiim  animabus  id  dic  re  ii<>n  iii-''liii,  qiiod  ilc 
liriitoniin  aiiiin:ibu$  tndidit  Basilius?  Cujiis  quideiii 
verba  Iniidabilein  paritnlcin  nobis  pribeiit.  Ecce 
pnrro  quid  Basiliiis  liiic  de  argiiinrnio  d»cc:<t  (c) 
priorem  illain  explicaiiinieiii  liaud  obsciire  iiiliiaiis 
I Prodiicat  terra  animamvivenletn.  Ciir  pnoliicii  lerra 
nniiiiam  viveiiiein?  iii,  qiiid  iiitcr  :inini:ini  peciidis, 
et  iiiier  aniinani  hniiiinis  iniersil,  iliscas.  Quuuiodo 
lioiiiinis  :iiiiiiia  forniai.i  sii,  panl»  posi  scies:  nunc 
vero  de  bniloium  aniina  aiuli.  Cum  juxla    id  ijuod 

(o)  Tesiis  est  Peirus  iiii  scribens :  Qnasi  fideli  <  rea- 
tori  coninirndaiiics  aiiiinas  veslris.  Qiiid  opetis  nn- 
Mien  opifici  impoiiimus?  etc. 

(b)  in  liyniiio  ad  maiiit.  lemn.  ims/^h 


scriptnin  est,  animalis  cujusqiie  aniina  s.ingui-  i»- 
sitis  sit,  sanguis  auteni  cnncretiis  soleat  iQcarneiu 
Iransmiitari,  caro  vero  corrupta  in  lerram  resolva- 
liir :  jure  ac  merito  est  quid  terrenum  aiiiina  briito- 
riim.  Prodiical  igiturrerra  animam  viventen^.  Aiiiro:c 
vide  affiiiiialem  cum  sanguiiiK  sanguiniscuin  cariiL-, 
carnisciim  lellure:  et  rursus  ordiiie  invcrso  perea- 
dcm  regrcdiTC  a  tcrra  ad  carneni.  n  carne  ad  san- 
guinem,  a  sanguine  ad  anini:>in  ,  et  jiecoruiii  nniniain 
lerrenain  esse  compcries.  Cnve  exisiimes.  nnimai>i 
esse  rorporis  ips»rum  constiioiione  veiusii<>rcm.i 

Aliera  |iorr»  ex|ilic;itio  eo>lein  qu>>i|ue  Basilio  iii- 
niliiur,  qiiein  au  lire  pi:pstnt  li.cc  docfiitein  (llevae 
mcr.,  Hoiiiil.  IX,  n.  2,  pag.  81).  «  Prodncat  lena  nni- 
mam  tiventem  pecoruin,  et  besliarum,  et  reptilium. 
Coiisidcra  Dci  viiceni  per  ros  creaias  pervaiientcn' 
qii.x  et  lunc  incepit,  ct  usi|iie  ailhiic  eflicax  est,  a  ' 
in  niieni  Iran^itnra  cst,  quod  consiimroalus  fuerii 
mundus.  Qiieinadinodniii  eniin  globus  cuni  a  qur:- 
pinin  fucrit  inotiis  .  ac  deinceps  dedivem  aliqueii: 
iocum  n:icius  fuerit,  ciex  propria  struclura,  et  ev 
loci  oppnrtiinilatedeorsiim  ferlur,  nec  prius  quicscii, 
qiiam  planilies  nliqua  ipsum  cxceperil:  itt  reriuii 
naiiira  tinn  pra>ci'pi<i  inciiata,  les  coudilas  Xi|ualitei' 
iii  geiiemtiotic,  etin  cormi  linne  pcnetrat.  servaKjuo 
per  siniiliiiidini  in  siicccssiones  gencrum,  doiiec  ad 
i|isum  pervrnerit  fineiii.  Nim  cqiium  equi  successo- 
rcin  fncil,  leoiiain  lconis,  nquilnm  aquilx  :  lininn 
singula  animalia  conscqneiiiibns  successionibns  con 
scrvnia  iisii>ie  ad  U:)iversi  i-onsummntionem  tran-.- 
miitii.  Tinipus  iiiilluin  dcstrnit  .'inimalium  proprit>- 
tale'>:  sed  laiiqiinin  iiiipercoiistiiuta  naiurasit,  sein- 
perrecensuna  cnm  tciiiiiore  excurril.  Producat  lerra 
nHiinnm  viventem .  Iloc  pr.i'ceptiiin  terrae  inhiesil,  ne<i 
ea  Crcatori  desinil  fainnlan. » 

Qiinniqu:iiii  si  qiiis  illiul  gencrationis  geniis  , 
qnod  sponianciim  vetusli  Pliilosoplii  appellanl,  sivc 
rx  pntri.  Iiic  c»mmeniorntiim  dicel,  rem  dicet  n 
verisiinili  minime  alieiiain  :  vtjleres  enim  hujnsmodi 
gpiierationes  nqnx,  iinbriiinique  subsidio  p>'rngi  po- 
lissiniiini  nrbitrabantnr.  Ilnic  Basilius  (libei  cnim, 
qiioniam  siiperiora  illins  amtnriiaie  finnavi,  lioc 
qiioqiie  ejusdcm  auctorit:ile  coini>robare)  hinc,  in- 
qu:iiii,  Btsilins  proxiine  posi  su|ieriora  verba  hsec 
sulijicit:  €  Aliaenim  e\  siiccessione  eoniiii,  quse  prius 
exiiiere  pi  iiiuciintur  :  aiia  vero  ex  ipsa  lerra  eliam 
niiiic  adhic  vitam  acciiiere  coiiiperlinn  cst.  Nnn 
ciiiin  soluiii  pluvio  teinpi-rc  cditcicadas,  aut  alia  i» 
niiiiieia  viilatilinm  in  aere  vagaiuiuni  gcnera,  quo- 
riini  plnrima  prnnier  lenuiiatein  siini  aQiinyma;  se.il 
miircs  ctiam,  «i  ranas  ex  m'.  ip>a  proferi.  N;ini  ciu-' 
Tiiebas  i£;;ypiias,  ubi  iii  ;iestibu>  I  irge  phiil,  sl .- 
tini  cainpesiribiismurihus  legii)  exi>lclur.  Quin  •tiaiti 
aiignilias  vidiniiis  n>>n  a  iicr  i|uaiii  cx  linto  coiisli- 
lui,  acgcntrati,  qiiarum  siiccessiontin  nei|ueovuni, 
ncquc  ulliis  alins  iiiodns  conflcil.  sed  ips<e  ex  tcrra 
oriiim  hahciit.  Prodncat  terra  aniinam,  elc.  » 

Ati|iie  liis  explic:ilionil>us,  moa  qniderasententia. 
illusiraci  ficile  |>ossiiiit  ca,  qii.B  aMeg.ivimus,  hujnsce 
Episiol.c  verba,  nequecogimnr,  iit  <iii.'ai!tus  aniinam, 
ciijns  hic  iiienti»  fit,  esse  iiisiim  Spiriiiiin  Siiicinm 
r<'Ciiiidanli>in  nqiias :  qiin'  tiiiicn  npiiiio  ct  SlcnciiL' 
iiostro  placnisse  visi  esi,  cl  vcleribus  inuliis  apcr- 
lissinie  placuil,  caiiiqnu  fiirl.issc  iniiiiii  Uasilins, 
ciiin  hi  CsCri|>sii  (rf) :  i  Noiisilum  rorpiis  ejiis  (/lo  •!• 
nis)  cir>'miijncens.  cl  «"Siiis  corpoiis  tranquilla  sii''. 
s>'il  itiaiii  i]u:di|iii<l  ainliit,  ci  ciriiimpleciiiur,  cc  ■ 
Imn  videlicet,  tciia,  inaie,  cl  qu:c  in  eis  siint  rali»- 
iiHli».  El  inielligat  ailiinpleri  oinnia,  spiriiiiiii<|iic. 
undelibct  snpfc  ipsa  i-iare,  ceii  illapsuin,  el  infU' 
sum,  et  iindeli'ci  ii.gredientcni,  ali|iic  illucesccp.- 
tem ;  nam  oibciii  tcir:iriini  Spiriiiis  Doiiiini  replcvi!, 

ic)  Ilfxni  incron.  Ilomil.  viii,  n.  2,  pag.  71  toin.  i 
(dilionis  fatiuni  S.  Mauri. 

(d)  .\tlvci.-iis!''iiii»iiiiiim  lib.  V,  cap.  ullinio,  pag 
r,2l  lOi..   t. 


<9I 


m  wii.km  i;i'LST(n,A\i  ski;  i.iur.i,i.i]M  .wnoiationfs 


7H9 


el  li>in  qiioil  oontini^l  nninia,  sricntiuni  !iul>ci  Dei.  > 
Itocnle  o,iiK  (lixi  riiini.  H. 

8'J  Coiiiiile  |i'cui>i  Gciicsiii,  <|"eiit  111  c»lci;  epi- 
.>iii|.>M)i>l.ivi.  Hooui  liic  |>oiTi)  ai)iin:ili:i  nnn  oiniiisiv- 
ciis  aniiiiain  .■\c<*o|>isse,  scd  ciiin  cnrpore  ipio,  oi  Dia- 
lori:t  jani  aniiiiuia,  et  vivenio.  Ooiiira  lioinu,  ul  iiiox 
viilebiiiius. 

90.  Rcspicii,  ut  puiu.  a>i  ■lottsstni.i  illa  Piialini 
\x)ili.  (vfri.  i)  ,  vorlia  :  /p*»»  dixil,  H  facln  siinl,  ipte 
iiiaiidir.iit,  et  erfntu  innl  l|i>.a  q>io<|tit' ilcsoripiio  crea- 
lioiiis,  r»rin  illniiisitno  riTiiiii,  i|iiain  Iwbos  capile 
I  (joncscos  ,  o«'Ieril:itein  eiliiclioins  reiinii  posi  Ui- 
Ninani  ji«siiii:i'iii  declarai.  Di.cilqiu:  Di'iii :  liat  lu.v, 
il  [iicfa  ojl  (ii.i:,  olc  Uino.  iiiicrvnlla  qirovi^,  u-l  lar 
diia.«  cxcliiiliiniiir.  Cnnsule,  «bsocro,  ipio  lr.ulil  Hi- 
iarius  iii  roinineiitaiiis  iii  psal.  cxvm  {l.ittera  \ , 
'.'(/,  n.  i  .  lii  creatione,  etc.  ). 

!)i     Yiilc  niiiiicrnia  prniiine   suporiorcin  ,  iil  esl 
ii<inn«esimnin  ,   ct    l>ls3oriatioiiein   i.   Ulu    pnsuil 
qiiipjie  quum  Deui,   olc,  niiianiiensis  il.i  scnpsil.  ut 
ii'gere  cli.im  possiniiis,  ijuippc  quod  <)i-im. 

92,  Aliam  foecurtliiau-m  iorr:c  irilinit,  <liiio  ox 
0,1  cnrp'is  immiiiis  lorinaium  est:  qiiain  ob  causam 
hoina  .Vr  h;  /««««. liiquando  Jicius  csi,  s/  de  zerta  ter- 
y^n-is  'ah  A.posu>lo  !>«ulQ  (!  Corin.  it,  47,  cio.u  Ips.i 
quoqu.;  eiyivo!oji.i  non.inis  Adam  iddonoiai. 

94.  ^onnihil  <lilTicullaiis  hahonl  isi».  Qnid  enini 
'  igni:'icaiur  vocrbiis  illis  jusi  rfifinu'  Sospicor.  ;ima 
nuensis  indlllgenlia  e.Ton-m  aliqiiem  ii>ie  irrepsih^e: 
in  priinx>vo  enim  exemptari  lefti  lacile  potuii  iwst 
fciiwana (id  esl  terrena)  diWna  deeram.  icl  osi  orOJlio 
nimx  humanx,  ouam  dwinam  -iiibi  appelLit  lila- 
riu5(/n  psfl/.  Cjvri.  Inter.  %.  i  7,  paq.  '557  tom. 
i)  Ouod  f<  ^'is,  eirorem  niilhiin  Tuissc  buc  illapsniii, 
tu  dic  ani  spoe.f  m  illam  (ormamqiie  numanain,  lii., 
qua  alib>  dicam  hi^ii.s  (o).  hic  mdicari  nam  divma 
peciss  ea  eral.  tameis:  liomi^ien»  relerent  Vi.i 
eliam  d'L,  v.-c  ;•  ilia.  ciwiua,  i.(K'mm  Kinpyreum  for- 
dsse  de'i:!<i;i  qimd  aliqoj:nI(>  Sedef  Oetdicitur  (*), 
oul  polius  Anj^eiiis,  i|ui  a  Job.  el  ab  aliis.  «iqnoartfo 
db  Hilario  ipso  vocaniur  Fili..  bet  \  V':df  itnnoiaiionein 
58 ) :  a  ie<>  iil  scusiup  tnni  habrant  verlia  is;a  •  Posi  ■ 
quam  .Nn-jjelos  p;iro5  spiritiis  jam  ooiidtdtr;i;.  homi- 
neni  dcuique  condidi:,  inn  iioii  solo  spiriia  (  cujiis 
c:>u>;<  nncir.em  iiicilur  c  <  a-lo  trahere),  venim  eiinm 
'^iTpore  n  tellure  formalo  i:onsici. 

'.)4.  Is  vei  0  (id  osi  bomi')  rtici  riictissiine  poicst 
ilerum  naltit,  (|ui.i,  ul  bio  inirrca  oniiiiaiims,  l'isde 
illius  foiniaUoiii-,  el,  si  :i|i|ifll;iio  ila  vdliiniiis,  nuti~ 
}ilale  nienlioncm  liori  in  ^criplur;!,  qii;e  mdical  iii 
se<"unda  e,!i'sdj'>>  crealioius,  scii  miiiviialis,  forma- 
;  onisqnr>  iiioiiiin.ic  fornialiniicni  Eva-  t.n  A'linii 
COsla  {Gen  .,  '26,  27  «' 28.  (.'«iif^.  ij,  1 .  •i.i  et  i3) : 
Ul  id,  ini]iiam,  i^mitlamus,  iloioiii  tiulns  proplerea  is 
dici  potesl  quaionuB  :inle.i  edabai  lorra  ,  e.\  qiia 
form.iiiis  csl,  oujus  (jiiidem  lerrjc  crcaiio,  prima 
Adami  nativilas  Kiil  (m  cau.ia  sciliccl.  seii  iii  ptuce- 
d^Titi  mal^ia,  ul  Sihobislici  loqounliir).  Al  oiim  fac- 
lus  esi  In  auim.im  vive:ileiii  (G#ii.  ii,  7),  lum  ilo- 
riun  nasci  visus  esi.   iline  alibi  lliUrius  inpliccui 


A  licminii  (aiii  i:r,vforthaliqne  peifMionem  iiiiiiiii, 
i|iiaruin  altera  oorpus  soecicl.  aliera  animaiii  (e.(ile 
diiabiis  his  hic  Inquiuiur).  ti-rtia  vrni  respiriitl  iaiagi- 
neui  Dei  hoiiiini  iinprc-san»  (.'),  do  qti  i  dci«io«p(  eril 
sermo.  Ilhisiraliiiiii  pr.TSfitom  llilarii  Sfnteiiiiam  ea 
qiiae  numcro  6  ei  7  (<imiiiieiiliiri<>ruin  in  |t.<alinum 
cxviii,  e  qiiibii.s  nupi-i'  nonnulla  doscrijtsinius,  rtln- 
ci't:  du:is  qiiippo  hominis  r.rigines  '-aiiiunimodonio- 
inorat;eaitiirt  ipsa  uinniU,  qn  e  in  nr;rseiiii  Imcopus- 
ciilo  ti.iilil  iilii  <>J,  qii.f  (lixt,  liilarii  verliS:  i  C3*tero- 
riim  onininio  olo.meiitnriim  rroatin  <.'o  ip  o  tempor)^ 
el  inslituta,  ci  oifecia  i,»-!,  qim  snbsisierejiihebatiir  : 
iicque  iiii  lio'iii<iiicm  ooriim.  oi  perfeciiiinem  leinpns 
aliquod  disooriiil  ;  nnni  ciMisnmioalinnem  iuolioilio 
iii  ooqiiud  esi  coepla,  percepit.  Huuio  ver»  cuo  i:i 
leriiam,  ei  eitcriism  tn  :.<:  naiuram  disMin.toieiii 
aliam  ab  alia  rontiiieat,  ei  c\. diiolHis  (;cnerib(is  iii 
unnm  sii  animal  raiioiiis  parlieepscxnsiitiiln.s,  ilii- 
piici  esi  insliiuUiseiiordio.  Erimnm  enir.i  liictuni  esi : 
jj  h'aciiiniHi  homiiiem  nd  iiiiaginim  .  ct  %wnlittidnieii' 
"  uosirniii.  Dehine  secundn  :  etaccefU  Deus  pHlvirem 
ae  tirra,  et  finiil  hominem.  Prlmiiin  opiis  nou  h;i 
bei  in  se  :issuniplr:diundeaiienusnaUir.vnriginein. 
Socuiidi  v.;ro  opmis  efGcienfia  qiunto  dilTcri  ab  in- 
sliluiioiie  prinia  I  Deu...  terru;  putveroiu  acoipit.  Naiii 
sumiiur  ptilvis,  ol  ttirena,  malfries  formi.iur  in  lin- 
iiiinem,  vel  prcep*ra;'jr  :  e'l  €.<  liio  in  a!<nd<ip«ro  ;«; 
.siixiio  artihcis  etpOiilur.  k^rimuui  ei^nnon  accopii, 
s.!<l  lecii .  sorunduin  mm  'iit  oriiiiom  fccii,  scd  acoi;- 
pil;  el  luiic  l'orm:<vii,.>e!  nnp-.navii    .« 

95.  A'i  approbai  h:e  liilcirtits  illoium  >ontenii.'tni, 
q.ii  corpus  Ad'imi  ('x  liobiliiiro  porlione.  et,  si  loqiii 
ii.'<  li.'ct,  ex  fJiire  veluti  lerr.o  e  rariis,  iis<[ii8  pf.csCan- 
tioribus  iocis  colle^^Le  lormatum  puuint,  an  aiiiid 
(|i.o<ipiam  hic  indicat?  Judir<M  ueclor. 

96.  id  ipsum  jjibi  aliis  verlus  docei  Hiiariu:],  liiK 
lieiiipo  (i«  Ps.  Lwit,  «um.  2i,  fag.  2:^5»  (cmi  li  . 
(  Qiii  primum  snimam  nobis  ad  Haium  respii^atio- 
i.emqiiu  vivendi,  .''um  nominem  secundimi  iii.agincm 

C  siii  simililiidinemqiio  ;';insliliii;,  de  liie^aiiiL  po;e«- 
l.iliiisua',  ('ivi»i;,.lisqiie  -.liiruderil.  ^xK".;ndui;-i  Apo- 
t.;oium  etilm,  ipsius  c;,'iuii;  sumus  :o;  s-coiindaiweuiii- 
dei.%,  omnia  ev  ipso.  o>  pet  'p&um  n  m  ipso  suoi  . 
!^eillcel  ut  iitpM  h'.>bildtio  nostra  atque  incoJalu::  oi>- 
iensa  >;i  seces,  dum  omnia  immensa  viriulis  poles- 
taie  complexuse.si  -per  ipsum  vero  orlginis  ^nchoa- 
t:c  opus  elleolu.squ«  moustrelur.  sum  iu  uubis  id  iii, 
siiiii,  i|uo>J  samus,  operatus  sit:  (i  i0<oapiem  initi;i 
vito.'  ad  eiordiii  spiritus  indulta  nouscerent.  Non  fu>! 
ergo  a  beneficcniid  divinat  bonliatis  alteninn,  ul  qui 
cx  se  ipsu  nnbis,  qui  ejus  genns  siimns,  vil:o  ac  spi- 
ritits elementa  iribtilssei.  .l/i6i  (iu  .Pr.  lxiii,  h.  !)) 
vrro  tradiderot,  iini.^nani  non  c»se  le;;'.inam,  sexl  0« 
nlQalu  IH-i  ortam,  eiemomis  co;'poria;:3{nu>ceri.  > 

t;7,  YiJe  dissortafionen  i  l>i«  auiiuijiioiiibus  u<l- 
jnnotani. 

98.  Patrcm   in  croaude  boiiiino  vuU  eiproMissinic 

con.soiiom,  ei,  si   l<M|;ii  ita  Milinmis,  canc«eatu:om, 

,..  oiiin  reliquorum  nmiiiuiu  <  rpaiion.in   rec>>ost,ii&,  IV 

'    tris  iiiiniuie  memiiient.  Id  ipsum,  sed  inuilu  co^iu- 


'a)  Vidi;i!is-.erla(.  ;,  biiiocpislol;j>  ndjunciam.  • 

''>)  Ps.-ilin.  X,  4  :  Dniniims,  inccelo  xedesejni.  El  Ps. 

II..  16  .  tlominnf  in  ra-lo  piirduit  tedem  suam  Kt  psal. 

cxili,  3  :  neiitnutem  iiooler  iiicirlo.  tt  ib.  v.  {ti  :  Cio- 

twii  co:o  Domini,,  lcriam  itulcin  iledii  /iliix  hontinuiii. 

(c)  6;i  qii;e  iiinn  8  coinincnl.  in  l's.  cxviii  edooul 
I  lllruiiiquc  auioiii  itilolliiji  rooio  iHiiost,  qiiia  uiriim- 
quo  scripltmi  ilcprelieiidimus:  in  foriii.ivcril  in  id 
quoil  esi,  corpoiis  scili>'ei  spev'iom ;  vel  (ir.eparave- 
iil  i.iid  quiiil  dicitur,  el  inspiravil  in  oiim  spiriluin 
viia-,  ot  factus  csi  liiimn  iii  animam  vivciitcm.  Iiispi- 
railoni  oi'g<i  liuio  prn;|iaraius  sivc  foiinaius  est:  por 
i|u:iiii  n:ii.ira  aniiiix  oi  rorpnris  iii  viLc  porfuclioiium 
qii.idaiii  iiispiraii  .spiiitiis   fuDdoro  oniiliiioii'Uir.  Scit 


in  se  dupllcem  beaius  P-.iiiiuscssc  naiumn.  cum 
seonndum  iiitfriorem  hnminom  dolcciaiui  in  le^e, 
el  cum  aliam  in  menibris  suis  videi  logein,  (\oxi  se 
c;ipiiviim  duoai  inlogo  peccati.  Quud  cigo  lll  ser.iin- 
diiin  iuiaginiim  I>ei,  nd  animi  iiertiiict  il>(;iiitalom. 
Quod  aulem  lormatnrei  ierr;i,:i(iecioicorporisiisiii- 
r;i>quo  pritnn^^diuiu  esi.  Kt  qu>s  vel  loci.tos  ml  aiieruiii 
Doiis  inlrlitgitiir,  ciiin  dioit.  faciainu:.  k^nmniui,  v.  I 
iriplex  ciigiiosciliir  hinnmis  fncti  pi^xriirmatiquo  |kt- 
leciio :  cum  ei  flt  .id  imapintim  Dei,  ei  liinmiliir  o 
lerra,  61  iiispir.itinno  spiriius  iu  viveuiein  >«niniaiii 
oommovciur;  irteircii  manibus  so  rac;uniet  rnrina- 
tuiii,  iioii  uianu  laniiiiu  1'ropliela  le.suiiir,  qma  iii 
coiisiiiiilloiie  sua  niin  ioliuiiii  laniuiu,  ei  r.;deni 
lriple\  fitisse  ilooetiu  opcraliu    > 


795 


IN  mL\RII  EPISTOLAM  SEU  LIBELEUM  ANNOTATIONES 


794 


siiis  (radil  niiiiifiris  ntUivr»,  nonn  i>i  liiri:  ■•)  liiui  \ 
<le  TrmilnU;  ail  ni'*  qiiiJciii  l.ica  l.cilomn  :il!cgo. 
S>*(t  viir,  (fii:i-so,  iiicl'atr<;in  expDScit,  qiii  icliqii.isoli 
Filio  vi jcdir  inhnere  V  M  repcti»'t»,  si  vdIiihius,  pos- 
siiiiiiis  :il'  iii  ;i<;iiic  liuiiiiiii  iiDpress»  ;  iiniii  oani  liiln- 
riiis  raiiitunri!)iiieiii  i!\prcss«  :ii>|>ellai(a).Qii'iiii((iiain 
iioii  suliii-i  i':iiris  iinagii  e:i  cst .  sml  loiins  Tiinihi- 
tis,  i(I  iiiiiic^inliliQ^  verhlsillis  :  fnciimiix  linmiiiem  nd 
imaqiiiem  «(  ]imi/i(n(2'iirm  iioxtriim.  Aii  fcii:»iii  ev  cc 
rcpciiiniis,  <|iinii  ji-culiarc,  rxiiiiiiiiiii]ne  oni  ipoici- 
liii'  opns  esi  lniniii.  jniii/en';  s<'ili''Cl  iii  si;  <jui(ir(ui'l 
corpiis,  01  spiiilHs  pr:csi:iniii-  lialieni,  ;>c  ili^nilatis? 
(Oniiiipolt»nlir«  porro  (ipiis  S|iOLiaiijn  lelwrlur  :id  P:i- 
irem).  Jmlir.iverit  Lrcior.  liiiul  cprieconsril,  Tlieo- 
iloreiiiin  iQiiivnt.  \t\  iii  Iu:hl's.),  qui'in  pioptore:i  alle- 
S,':it  l>et.ivius(Dc  Opifir  ii,  '2,  4),c(ioruisseid  ipsiiin, 
qiKVl  hic  llil:irins.  Asseril  sriliixt  Deuni  Palro.in,  cuiii 
homiiii.i  itlius,  <iiieiii  iiiolioli:iliir,  natuniii  ac  siiti- 
sianiiniii  Fiiliiin  suoiii  nliipModo  assiiiiipiiiriim  pr.e- 
viitiTcl,  Ailainiini  volnti  liiimaiii  (i^oncris  ariKiiiem 
ac  l°iiiid:iiii<>(ilMi)i  s:iis  ipsis  iti:'inilins  falirica>sc.  Tlii^o- 
dor?tum  ijisnin  consnie,  olisecro. 

;•;(.  Lornito  li;ec  :  ui  wt  inimortnUlalpni  non  prw- 
seriberet  ierr<i ,  et  o:irii:ii  iiiiiii<;ro  csi.  in  i|nibus  Tcr- 
tiilli;i!iiiin  iiriian  vidcttir  lliUirius.  itatinii<'in  |inri°o 
tiic  aiiurt,  ciif  homo,  tainetsi  solnliiii  corporc  coii- 
stuns,  consiiliitiis  a  De<>  fnerit  iniinortalis  :  quia  sci- 
!icKt  immorlnUs  (supplc.  Dii)  mnnux  ciiniitein  lioftii- 
ncin  efforinavortinl.  (}uiil  Dim  iiidiiu»  denoicnl,  tacilc 
asseqnori":,  si  ^el  ad  eini  speoi;'iii.  (oriii^iiiiqiic  lin- 
nianKni  oonrii|(ias,  de  <pi.'\  ropiose  iii  fiiiine  itisspri:'.- 
tiiiiic  dicennis,  vel  e:»  cousuias,  quj-  ps.ilmimi  cvvin, 
coiniiie(ii:iriis  iiiiisirans  ^loc^l  Uihiriiis  Niili-  n.  5,  i 
et  5  lillerT.  x,  sen  ioil.  Kespieit  poiro  prncul  <liibio 
liic  llilavius  ad  diu»  illi  Sonpima'  ttica  {.lob.  \,  S); 
.Viinui  tu<r  fecetnnt  ntf  ei  plo.tituzteruiit,  mtt,  rlc.  (Ps. 
cwiii .,  75).  .W(i)i:if  iva-  leceitini,  el  titusfnireriwi  ine , 
scn,  iK  le.^iii  Hitnrius,  jiiirinntil  ine,  jfiiepa' aoeruut 
me.  Posi  vi-rlw  illii  (Oiistituei-en;  livminein.  inleica- 
pedo  :ili,-fu:i  iii  ceilice  ocoinrii  :  sed  ea  lam  iiintlic:i 
eS!,  ijl  ips.Ki:  contemii&eriiii;  el  rever:i  sino  iilla  iii- 
tcrciiiciline  seiisus  miefjcr  perstat. 

iOi».  I>e  iiTiegine  Iioinini  8  Den  inipiesa:i,  deqoe 
.simililudiiir.  i|u:im  j.osl  morlem  rccepuiriis  esl,  '■i 
l)ei>  ycccpios  oioricm  ohierit,  mullii  monet  (lilarins, 
q»;i;  <|!!ivni:iiii  noii  levem  exposcuni  opcriiii.  ea  iii 
peculi-iii'i)i  iiiss<ri:itionem  rejieiam. 

101.  Respicit  :>d  iiim  Jo.-iunii  Io<:iini  (I  l'.pist.  iii, 
2 )  :  C.liari.'fiiiii  .  iniiic  plii  Dei  sumui :  el  non- 
duiH  apyiurml,  i\iiid  ciiniui..  Stiniii^,  <inouiani  cun!  flp- 
pnrueril,  timiltt  ei  erinni.^ ,  qiiouitiin  ridebiniui  miin 
sicnii  tit.  y»iKi  porro  liic  pam-is  Hihriii>:,  alibi  co- 
piose  et  liise  exsequitur.  iiiKleoiinuiii  de  TrmilaU  li- 
liruii!  .Kio  conclmieiis  {ptui.  iOii  (.ii;iui^  :  <  C.otenim 
nos  in  iHDninis  nosiri  eoiiforiiieni  glonam  proiioie 
inns,  et  iii  agnilionem  D<'!  rcnovail  ad  Cieatoiis  iin.i- 
giiKMii  rc!'''rmalMniii!  ,  sociiiidiin!  i\(ioslii!i  (lioriiiii  : 
Exttti  V''teren%  Uoiuivem  ani  uciit>us  »ii;.s.  W  i/<;/ui'i 
MOtuiii  i-iim,  qni  iiinovolw  in  agmtioneiii  llei  !,ecnii 
dmn  imngint>H  ejut,  nui  erenvil  eni».  Ciiiisiiniinatiir 
!la<;:ie  l»om<i  inia^^o  liei.  N:<nimiP  omifonnis  etfceliis 
gliiiii- oo:p!)ri.i  llei.  iii  iniaoincm  Cro:iloris  excedil , 
sen-mduin  ilis!):i$it;<ni  priuii  lioininis  liguraiioiieni .  Ei 
posi  peciainm,  vi;leroiiii)uo  hoiniiicin,  iii  a^nilionoiu 
Ue!  iinvij^  ituoio   lai  lus,  conbiituiitinss  siia;  ubiiiioi 

{n)  Lib.  V  li':  Tnniiale,  n.  0  ;  «  .Mcmincrlt  tameii 
seiiipei  per  riimm  nmoia;  ne  lorti;  iueroiica  iiiielli- 
geniia  iii«cfiili'>neni  s;lii  !>ci  Pairis  ooapiei.  Si  igiuir 
ad  imiigineiii  Det  Pains  per  Fsliiim  D  v.ni  homf»  con- 
ditur,  condiiur  (|U(>i)ne  ad  iinav'inem  Kiiii  :  <|uia  nemo 
Filio  dictmn  dencg»;.  ad  i>uaqineii>.  ct  MHililiulincm 
nostram.  Teiiuit  crgo  Sitiiio  diviims  ratiimein  voril.i- 
lis  iii  diciis,  qiian:  opu>  evpiebiit  m  faciis  :  ui  homi- 
noiii  ad  iinaginem  Dei  !>cus  ii^uiarct.  lU  Ooiiiii  sigii:- 
ncaroi,  nei'  viriiaiein  Iico  liiimere',  <;u'n  et  in  co"i- 


\  peifeciioiieiii,  iigiioscens  Doum  siiiim,  ot  pcr  id  inia- 
gi)  cjiis  :  <;!  per  reliitionoiii  prollcicns  ad  ieternilateiii , 
el  per  j;ternilaicm  Crcaioris  siii  im:igo  inansnnis.  > 
102.  II:rc  ,sl  qnis  c<>in[i<)rei  cimi  lis,  qu:v  Ililarins 
in  Psalmum  cxviii  {liii  x,  n.  8),  ei  apertiiis  eiiam  in 
I'salmum  c.wix  (n.  5,  cfsci/nifiiliiiw.^^scripsii,  sl.nini, 
lil  pnto,  f.ilchilur,  iinuni  otiniil:Miii|ne  il  Cpistoh: 
linjus  iiostre ,  ct  ooiiiiiieiiiariornin  itloriim  essc 
aucturom.  Nonniilla  delihaho.  qii;c  tameii,  nisl  plan» 
(alliir,  id  ipiDil  aiii,  aperie  oslendent.  Kcec  illa  (fn 
S's.  c\xi\,H.  3,  pnij.  .lOi)  :  •  »kc  priniumquiilem  iii- 
lellisi-ndum  csi,  Dcim  incorpoiMlem  csso,  iicqiic  es 
panihus  quihusdam,  :iiqiie  olliiils  mem!)i'i>rimi ,  e\ 
qiiiijiis  uiiiim  corpiis  eldcifir  ,  coiisistere.  Legiiniis 
oiiii!)  in  Kvann^cliii,  qiioiiiam  Dciis  spiriius  esi,  invisi- 
liilis  scilicei,  el  iiiiinensa,  aiipic  intra  se  m.tnens,  ei 
iiicrnn  naliira.  Scriptiiin  qumpio  esi,  qiioniam  spiri- 
liis  caiiicn,  «1  iissa  noii  haliot.  Ex  his  eiiim  corporis 
nieiiilira  consislunt,  (piihiis  siilistanlia  llei   noii  cgei. 

j^  Deiis  auteiii,  qni  ci  uhnpio,  ct  iiioinnihusesi,  loiiisau- 

■*  ilit,  loiiisvido!,  lotns  eflicii,  toiiis  inc6dii,  ei  hoc  cv 
Scripiurisdocciiiiir,  onm  dii  iliir,  F;;osiiiii!»ciis  appro- 
piaiis] ,  el  noii  de  lon.L'o  ;  el  rnrsnni  ;  Qiioniaiii  in  ips.i 
vivimns,  Ht  mnvciniir,  et  sunius.  Virtu»  ergo  Dii^quj 
xqiialis  oi  idilisorcta  esi,  nfticiormn,  ac  nicmhrornm 
haliet  nmniiia  ,  ut  viriusqua  vidot ,  oculi  sinl,  viriiis 
(iua  aiidil ,  atires  sint :  virtus  qna  ctticii.  manus  sint ; 
virliis  qua  adcsl  ,  pcdes  ^iiil  :  Officiorum  diversiL-ites 
virliuis  liiijus...  .  polestatc  peragenlc  Deus  erjjo 
iihiiiue  est,  ci  ubiqne  adcsl,aiidii.  videl,  cflirii.  > 

Torro  diu  anie  llilavium  lia-c  scripserat  IrenjMis 
{IH>.  1.  ciip.  H  ,  II.  2,  otius  ctip.  C)  ;  «  UiiiviT.^ornni 
Deiis,  qui  siiiinl' m  cogiiavil,  perlicit  id  qnoil  cngit.i- 
vit :  el  siiniil  ao  votiiit.  et  eoftital  boc  qiuul  voluii.... 
qnnm  ^it  lottis  co),'italus,  et  toliis  sensus,  cl  tolns 
oculiis.  ei  totus  auditus,  et  lohis  fnns  omninin  bono- 
ruiii.  I  iil  ipsiim  iiionlcal  lii>  vcrhis  {1  ii,  eniitra  liw- 
reses  cap.  13,  ti.  7>;  otim  cap.  16;  :  <  SliiUiim  enini 
distat  oinnium  i'aicr  ab  '.lis.  qiuc  provcnimii  homi 

C  iiihus,  afl°eciioutbiis,  ot  piis.siODihiiis.  el  simplox,  et 
iioii  compositils,  ct  siniilimcinhrins,  ei  totiis  ipse  si- 
biinclipsi  siniilis,  ol  ipqiiaii>  e&l ;  tolus  cnin  sil 
sensns,  et  loms  spirilus,  et  toliis  sensuat>iliia!i,  cl  ln- 
lu.seiiiixa,  ei  luins  ratt(>,  e;  loiiis  audlius,  et  totn.s 
oouliis.  el  Intus  lumeii.  ei  loliis  lous  Ointiimn  lioiio 
riiiii,qiiemadinodiiin  adest  religinsis,  ac  piisdlcevc  di:: 
Deo.  >  Sjniilia  iiiov  doeei  {(•).  Et  rnritiiS  aliln  (."«p. 
58,  11.  4  «  5,  i)!im  e«p.  47  el  48)  :  *  Oiiis  auicn. 
ciiirt   sit  toliis   tiiens ,    loius   ratio,   et  tolu^   spin- 

i"5  opeiaas,  >'l  toitls  lns.  cl  >o«iper  idrni Dciis 

auiciii  totiis  evislAuS  iiieus,  ct  loiu;:  etisteos  Lo- 
!;o>,  e!C  »  Airmia  tradil  litJro  iv  Itnj'.  41,  num.  t, 
nlim  eup.  ii  .  l-'i  Peu»  qki>J<^,  ett  ).  kea'«uni  vidi.- 
tiir  exscribere  Cyrittiis  Kier.-^^oiymiianiis,  cmn  han: 
ail  {(.tite>-k.  VI ,  J7«;.'i.  7)  :  (  Siiriieit  !!;«!)i>  ad  pieiatom 
ilind  .loium  nt  sciainiis  it<.s  Di'siiii  iiaticro  Denm 
iiiiuiii,  Deuiii  c:t;steiiteiii,  s!i  riiToilate  vxislenlcm. 
sui  sempcr  siiiiiicni...  qui  innliis  fiiimiiiiTiiis  insijjM- 

jv  tits  oimiia  pniest,  et  uuifiiniiis  est  i^ahstintia;...  Noii 
ex  parte  vidin!.,  cl  cx  parte  viviono  priviiiiis  ;  veriiii. 
toiiis  oculu>,  ei  uitds  auditns,  ci  inlus  iiiisni^.  i  H:t:i 
imitaiiir  Theodi.relns  ciiir.iiK-iil.^riis  iliu^trana  P-al 
niuiii  cxxix(r«Ts.  2  .Kii;tji,iiii-«rt(a'iMJ<!i«i''tircj,t:tc.) : 
h:cc  ncinpc  aii  :<  Licei  iiumaiio  mori^  vcrlii>  iisisiiit, 
Uiiiien  diviiiit:iteni  incurpuiraiU  cssc  noruiil,  el  aii- 

miininiic  irnaKinis  ciset  Deiis  voi-ns,  qui  in  opcre  of- 
ficion'lo  inlollixeh.ilur  Oens  tlliits.f 

(h)  (V.  9  ejusrlem  capiltx  15,  oliiii  cap,  1  (>  : 
«  Di'0S  liitiis  ISiis,  et  totns  Lojios  ciim  sit,  qiieiiiad- 
niodmii  pra'dii!iiius,  et  nec  aiimlaniiqninH....  Q:ii'm- 
ailmodnni  qni  didt  eum  ic.tnm  visionem.  oi  toliim 
aiidituni  (in  quo  aulcra  vid<;l,  iii  ipso  et  audii,  ci  in 
qiio  aii(lil,-in  ip>ii  cl  vidol)  iion  pcccat  :  sic  et  qni 
ait  toiuin  'tluiu  suiiSiim  ct  tuium  Ncrbnm.t 


iN  niLAnii  F.rmoLAM  sru  libfli.iim  annotatiom  s. 


7i5 

ilioiidi   viin  .  aiires  .ippellaTii,  ei  ttilendi  pAtentiain  ,  A 
Of^ulot :  qii»nd<M)iiiil«iii  iiosiri  itculi  vidrnili  v»<)  h»- 
lieni,  et  auriliuii  audit-ndi  vis  comniis»;!  i>«i,  Driis  aii- 
loni  (|uii  poienli»   auilit,  kic  f.iiani   vidfi ;  ft   i|iia 
vidol   hnc.  vtiuin  anilii.  • 

105.  Pr.vveniiobiefiioiieni,  iprr  Jn  riidioiis  alirii- 
jiis  uniniiiin  veiiinr  |ios<fi.  Srilic-l,  si  laiiinm  iliflrrl 
honii)  a  DfO.  ni  qnil  li  .niiiiis  pirti;  iiii.'i|;ii  l)>-i  |><>i'i 
|ioifi'it?  l'r;i'Vi'iiil,  iiii|ii.ini,  in.nieiis  duM  esgc  liooii 
iii'*  p.irles,  qiMriini  «iti  :«ni>|iie  (i  'i-  Syii^-ciloclicn  »)>- 
lirlUre  p<is>uiiins  hotniiem,  inlfruveiu,  ei  oxierio- 
reiii,  iii  quariini  priure  sita  e>l  v.i,  qii:iin  dixiiiiiifi, 
Dei  iiii»);"- 

104.  Viile  qn.TdlxiniiNin.  liO  rt  101. 

105.  Dum  :  id  c-l.  diiiiiiiiodi.  l'orro  in  verliis  illi^, 
.viiie  /fne,  in<ntfe.siiis  error  inesi.  .\l  <Mionio<lo  lociiin 
eiiiii  ciiicndi-in,  ni^scio  Suspicor,  (laiicas  »li.|iia»vo- 
ccs  line  'ia  uo:i  coipprelieu^.is  fuisgr  :ili  iiiipriiiliiitc 
ainaiiueii^e  ^«iilil:ilas,  sicnt  legei.dum  iuinc  s\\,  el  li- 
iii;.  .  in  fini-  (i<l  isi,  iii  tiuc  viire,  >,(■»  iii  iiiorie)  ftieril  p 
comiifoba  us.  isuspiror  eiiani  fuisse  olini  lectinii  »111« 
liiUoiie ;  adeo  ui  .scilirei  jiire  exposrni  llibrius,  ul 
exlcriori  professioni  pieiaiis  iuleiior  (lieins  lespou- 
dcai.  Snspicatus  snm  parit<-r,  fuisse  primitns  lectiim 
sifit!  tn/!rf«  ;  iiei|iir  cniio  dnliitn,  qiiin  alii|ii:iiiilo  iii 
11'iii  fiieril  vox  ha-c,  ct  ali  ea  p-oveneril  infidtts,  sicut 
:ili  iiilidelii.ite  iiifidelis.  Quia  lanien  ^uspici<iiie»  iiier^e 

li  u  siint.  niliil  inimniare  in  ipso  llilarii  scripto  volui. 
Lector  pro  luliiio  eincnilei.  Coullriuaiioiicin  eoriiiii, 
qu:e  liiv  iraduulur,  si  quis  rcpeiere  ex  llilirin  Ipse 
ru|iial,  a>lc;ii  loca,  qii:e  lircvii:iiis  rausa  in  pagiiia: 
calce  nnlo  (ij).  C:rirriini  iii  Scnpliiris  id  sa'pc  in- 
ciilcatur,  vciiiii  Liic  ix,  6i;  Mniih.  \,  ii\  rtirsiis 
xu;  17,  et  xxiv.  13;  H<l>.  xn.  7,  eie. 

106.  .'Viiimtim  liic  iniendit  Hilarius  ad  ea  Eccle- 
si;istici  verb;i  (xv  ,  r^r».  14)  :  t  Deus  ab  inilio  con- 
siiluii  lioiiiiiieiii,  ct  relii]uii  illiiin  in  inanu  coiisilii 
siii.  Adji>cit  mand.-iia  ci  pr.Tcepla  sua.  Si  volufns 
in'iitd:ita  servare,  conservalnini  te,  et  in  perpeiuum 
liJcmpl'icit.im  fncere.  Apposuittibiaquaui.  rl  ig«ein:  C 
ad  qiiod  loliieris,  porrige  m:inum  luam  Anle  hnmi- 
iicm  viia  et  miMs,  b  >iiiim  et  nialutii :  qund  |)laruc- 
ril  ci,  dabiiiir  iili,  elc.  >  ll;ec  si  ulieriori  stylo  nique 
cle;aiit  r  ali  Hilario  espnsiln  viilere  cupis,  ad  iiiiin. 
16  Ciiiiiiiieiiiarionitii  iii  p~aliiiiim  11  {ptig.  59  lom.  1, 
St'd  qui  perfectns  ne.  bonut  etl,  ctc). 

107.  Diiiii  li:vc  iradil  llilarins  :  <  ne  inagnus  ei 
soluius  a  lei;e  aiiimantiliiis  oiiinibiis  xquareiur  ,  > 
eiioi  respixise  arbilrnr  ad  loriiiii  iHuiu  ps.ilini  xlviii 
(t).  15  e<  li) :  «  ll'>ino  riim  i>i  honore  essei,  iion  iii- 
i<'llexii,  c<>iii|iarntiis  e-<i  >uiiic>iiis  insipie«iil*iis,  ei  si- 
iiiilis  faritis  >'si  illjs.  1  Forlasse  etiam  lespcxit  al  ea 
libri  Jol)  verba  {eap.  xi,  12)  :  Vir  vanus  in  tnperbiam 
erigitnr,  et  taiiqwim  piilhim  onngri  te  liberum  nnfuni 
)iKfa<.  Hn  qii:e  proxiiiie  sii|i«-rii>ri  aiinoi:iii>>iie  moiiui- 
iiiiis,  suhscqiienii  >  veiba  :  ndiiila  nmfninnlione  post 
Uije>H,  cic,  e\  parie  illiisiranl.  Scd  procul  dubio  iu- 
niiii  S.  Doriiir  ea  Genrsi-.  verba  (  eap.  11 ,  16)  :  Pr«- 
Cipiliiii»  e>  (Uomticis)  dicni  :  h's  omni  tiiiiio  purailisi  jv 
coiiieile  :  de  ligiio  ai-t^m  ."^ciemia'  hoiii  »1  iiinli  iie  com  ■- 
diti :  in  quociiiiiijue  ciiim  rtie  conierierii  ex  eo  ,  morte 
tttOiii'ii». 

108.  Noiani  hie  interpreles,  iiiiilicreni  ei  Adaiiii 
CDSla  ediiclim  fiiisso  aniea  appcliaiaiti  (niUN)  l»/ifl/i, 
iiniiiiiie  rcilicei  iiiiilieribiis  iutiiiibus  riiiiiinuiti  :  post 
prcraliim  vero  a|>pellal:<iii  K\;iiii,  qtio  qnidein  vo- 
ciJMilo  iiiilicatnr,  lieiitnilli  povl  ejns  pccralutn  viiani 
sriv:isse;  iiidicaliir  <|iiii<|iic  spcs  al>  Adtiiiii  coiicepta 
ut  pcr  illam  gigiKTCiitur,  :iler<'iiliirqoc  iKiiiiiiies,  |icr 
nnos  priipajjaic.ur  liiiitiaiiiini  Keuos.  Vidi-  (^iliiieiiini. 
Vi)c;ibuliiin  (juien  hoc  poliun  cunvciiire  Maria;  S;«iic- 


79fi 

li<>Mm:e,  <|uain  Rvir,  immn  F.v:c  laniumniii<li)  i<  1: 
venire,   qiiia  M^iria;  iviiis  fiiii ,   docel  Epiphatiiii. 
(Uirre».  18,  m/m,  1«  e't  19). 

109.  Kv»  fiiissc  pra'scriplum  ,  iic  pfiitium  arboris 
srieuiic  bniii  ct  innli  coiiietleret  ,  perspiciic  assc- 
quimur  ex  f^|>iii  nt  i.ecesis  (Veri.  1  el  leq.).  Eam- 
il>'in  piirro  Kvant  prainii  Ad.e  pnimissi  fnlurani 
fiivse  paiiM'i|)ciii ,  sl  ln  iiiiiocciitia  persliiisset,  ceria 
rcs  csi  i'i  f.icile  ex  cveiitii  u^tendilnr.  Si  eiiii;> 
prinilfiea  poBn.T  obiiovia  fuit,  quod  pcicaiiim  com- 
niiteril,  p':oiiiii  saue  fiiiura  fiiiss<'i  ciiiii|mis,  si  ea»is- 
sc!  a  criiniiie.  Moneni  atiloui  Palres,  iii  Sfripliiiis 
fcre  oiiiiiibiix .  tibi  pi':cccpi  1  iiobis  iuiposiia  meuin- 
ratiiiir,  ci  |>r:ciiiKi  prnpoiioiitur,  soliiis  boMiiiiis  nieii- 
tiourin  lieii,  \el  quii  sciln  el  siib  Aoniiriit  geiierf 
sexiis  nienpm  roin|irelieiidiliir,  vel  qiiia,  ciiin  eaput 
miilieris  vii  s  t,  liic  laiiliioiiiioili)  iinmiiiaiur,  quanivis 
ei  i:ra'ccpi;i  iiiidicres  <  tiani  ;<flii  i  >nl,  el  eadem  pra"- 
itiia  lis  i|iioi|iie  proposila  .'■iiil.  I'iilrbre  ('.ypri:initF 
(/)«•  liubiln  \'irt}ia.)  coitiiticiilartis  illiisiraiis  vcrl  a 
illa  Ai>oc.ilyp<is  (Cup  xiv,  i)  :  Hi  tuiii  qui  st  iioi' 
eoinqiiiiinverunl,  bcc  ait  :  i  N«!qiie  eiiim  laiititiii  ntas- 
citlis  rnnliiiciituc  graliatu  Uoiiiiiiti»  repruiiiiltil,  et 
feiiiinas  piuitcrit  :  scd  qunniam  femitia  viri  poriiii 
csi,  et  cx  eu  siimi>tn,  atqtie  lorniata  esi,  in  Srripiuvis 
rere  omiiibiis  ad  proiopinstitin  Deus  loqnilur,  qiiin 
siini  duo  in  carue  itna,  ct  iii  mascnlo  simul  signiiic.-i- 
tiir  et  femiii.i.  > 

110.  Lorn  Scripliirarum,  quie  in  epislcl.-c  ipsiiis 
iiiaigine  notavi,  coiisule.  Qiiod  niiiiict  ad  vnceiii 
illani  Sermonem,  i|ua  siilicet  Diviniim  Verbiiin  ti><i- 
geniiiis  Dei  P:iiris  siguiricuitir,  viile  qti%  niiiii.  20 
dixiiniis.  Niiiii  vmcs  lia;,  idest  fitium,  glossema  quoil- 
rlam  scripioris  sint  a  mnrgine  in  epislolam  ip-aii> 
illinsntu ,  nii  ab  Hilario  ipso  provcninnt,  dijudicci 
Lerfor.  Posireinam  scnienli»  hiijus  pariem  ,  nau! 
esl  el  ipsis  iion  peccare  tiherum,  eic. ,  illuslraiil  1 ., 
qu;e  n.  iOG  iradidimus ;  ea  qnoiiue  ,  qnie  Peinviti' 
alii>|uc  Tlieiilogi,  et  iiiierpriMes  de  Opi/icio  sez-  ilienim 
ilisserenies  docenl. 

11).  Ut  ea  dc  re  ccrtior  sis,  vide  Theolopos  peeii- 
liari  iricialii  de  Opere,  (scu  de  oiiilicio)  sex  dierniii 
dipnlaiites,  inlcrpreies  qiioipic,  al<|ne  inler  rKteros 
Si<'iicliii>ti  iinsiriim  Ivigiibiiiiiin  c|cs;iiiii  siitiilili'.diii<> 
seiileiitiaiii  lciiir  ilhistiin  em  (in  Cutmiiparia). 

113.  Caii^ani  liic  alTorl  llilartii- ,  ob  qtinin  pecra- 
iiiiti  originile  hnbamns,  qiiia  scilicei  dcrivamur  nb 
A<l.ii:in,  iii  riijiis  volunlate  posicrnrum  v<>luiil.<ie> 
coiisltlnernl  Doininus  :  deiivaHiiir,  inquaiii,  ab  .Vdain<) 
jani  iiiDbedieiiie,  ideoque  clia<ii  reo,  quique  secuoi 
iit  peniicieiii  posleros  iraxil.  Iloc  de  arguineiiio  si 
pro  di<?iiil;ile  agere  voliiero  ,  inritiiltis  proiieniodiiisi 
ero  ;  qinm  ob  rciu  Leclorem  rcjicio  ad  Theologos, 
ijiti  cojiinse  do  eo  disscruni.  Ilil.irii  loca  ad  rem 
pr.f^etitciii  coiiiluceutia  si  quis  consiilcre  veiii,  c:i 
»dent,qu:f  ad  p:igiii:e  cnlceni  allegn  (b). 

115.  Ka  de  re  si  quis  dnbitet,  cttnsulat  (nt  relii|ua 
sileam)  rapiil  iv  Gene<iis  :  videlul  enim  rieti.ii  perqiii 
re:item  Caiti  houiici<lii  rciiiti,  funi<|ue  borlanleiii  ad 
paRnileiiiiatn.  Meiiioranda  siint  pr:escriiin  isi«  (Cap. 
IV,  7):  Sonne  si  bene  i-qerit.  recipiet :  sin  autem  mate, 
lliitim  in  firibim  pei-irliim  (id<'Si.  po-na  |iec«alil(ideri( .» 
Sed  siib  te  erii  upptiuui  luus,  et  lu  Uominaberii  illiHs. 
Ilecole  etiaiii  qu:f  dixiiiKis  niiin.  inG.  Qiiod  si  bir 
qiioqiic  llllniiiiin  npias,  li');e.  nbsecr.i,  qu;f  ii_ocf I  il'c 
iii  Coitimeiitnriis  p^.  c«mii  iliKird  x\ii,  11.  5  •■(  ;><<). 
i\i  tom.  I,  /fj</«iJ.li»  uiil,ni,  f[C.. 

114.  Id  tiiilic  Ittr  a  i  lirlvl.)  ipso,  duni  lice  ail 
(ilnlili  xxin.  5"l  :  7ci«»  i/.iii  <ci<r  o.iidi.t  foopA^i  <<, 
et  /i«|  ii/iij  <-<)«  i('<i  •.(/  I  missi  s:inl  !  Qiioiies  vo.ui  ..  .- 
qrcgure    /ilios  t:io  ,  i/H<'iii«diiioiiHm   ijalliHa  raiii/i    << 


r»*.  II,  iiiJiii.  15.  raq.  31»  el  5'»  'nmi  1.  F.i  (|.ng.    .';73  loni.  1)    Ei  in  p«.  rxtv.  n.  i.  Vioi  ^mi.m 

VIII.  /  fj.r.  '\,  II.  0   el  10,  l«iM     'l"!'  fji'>-  «'"  ''•'•'.  <""■    (!"!'•  •'>'^"^    ^"'''  ''"*'"    (amitnfnlarp  Ji» 

/•■j /i/i.  I  drTiiiiit.  M.  9.  )•"</''    '<"'""  •""l""   »'■'"    Mati|i;vi   «.  «,  Otij  inia,  eic.    (|«a|;.  7:..< 

kl       IT  .^^..f  .<>..•      ..AiMt  i«li«  .-illiLili-lkt    lillllii 


(d)   f»  P 
in  jnnl.  r: 
riim  tomi .... 

(b)  !n  ps.  cxxwii,   II   ill   >J^v»r/i(Mi'  riii» 


.(r  ,       <  iii'iili'111  loiii|V 


197 


(N  HiLARII  EPISTOI  VM  Sr.ll  f.lBELLLM  .iNNOTATIONKS 


79« 


li:iili)S  ^iiiii  ^iil  .,l:ii ,  «■(  nolHitii.  Neqiie  vero  iicci^sse  A  t-ipMKtre  itiminaUirem,  seu  criiiiiniiii)  nialoiiin 


<^5i,  u(  Jcrosolyiii:!'  iiomine  bic  intelliuamus  Jeroso 
lyiiw  iiiCdlas;  sed  vof.ibiiluin  lioc  referre  coinniorte 
pdSMiiiui»  :iil  liiiiiiauuMi  genus,  et  it|>eci;iliiii  aii  Keniu 
Jacu(>  :  nisi  eiiin)  liiiinaniira  peniis  iiiii\ersini  «leno- 
l.iri'lur,  bnuil  aple  .santiiiini»  Alieli«  .■>  (^aino  fii^i  faci;i 
fiiissi'1  »  Chrisio  nniitio  (a).  Aiaivsim:i  Imc  sinipr 
ari(iii)i<  nl<>  ir.ilit  llilarius  iii  iis ,  <(U0S  aiJ  |i:igin:c 
caiieni  doMgMO.  locis  (fc>. 

Ai.  iic  vnluar  uuo  llihrio  ii.nili,  Anitnsiiniiiii  Hi- 
l:irii»  :i(iiiiiigo  lu'c  riloccnlein  [lib.  iil  cunlrii  Fani- 
liim,  c.  5.S)  :  «  .Misil  Scnno  Dei  li.-gi'iii  per  scrviim 
siuiiii,  iicc  proliiii  lu  peccaiis  niortuo geneii  liuinaiiu; 
(iiiue  lameii  iion  «itie  caiisa  niisca  esl ;  illc  eniiii 
iiii-il,  qiii  scircl  eam  pniis  iiiitieinlam  :  veiiii  i|ise, 
<  iiiiforiiiavil  se  noliis,  facius  paiiiceps  iiiorli»  nosir;!-, 
■  'I  viviJic:iU  suinus,  eli:. 

Sed  |ir*  liis  oiiinilius  uberius,  »tque  cloqiignriiis 


Ti!ilia  demiim  pars,  puuquam  homini  iiiviilil,  iiiiiiiil 
liiriim  illiini  libri  Sapienliae  {Sap.  ii,  U)  :  luvidin 
autem  dial>oli  mon  intmim  in  orbem  Itrrarum  :  innnit 
«pioi|ii':  verlia  ill.i  Pauli  (H  Cor.  xi,  3)  ;  Serpens 
F.viiniseduxil  atlnlin  $ua,  et;ili.i  lns  '.^ffinia.  Qiianii|iiaiii 
rxprcssissinic  Liiriforuiii  liiniiini  ab  ipsa  ejns  origiiu; 
iiividissc.  nonnulli  ir:idiint  :  scd  eidein  jani  coiidii'> 
cerii'  iii^idisse  lidocfni,  ipios  alle;;:ii  Pelaviiis  (D,i 
Anytlts  I.  111,  2,  10,  IT,  clr.i.  Ilos  coiisuli!,  ojisei  ro  : 
((iiiiiits  aiiile  Clirys<i>liiii.nni  iii  eo.  (|iii  ad  p:igin:i; 
Cili  ciii  :'ll.'g:iliii .  1'ico  (llnmil.  XXII  in  iiene$.  mtm.  2, 
pag.  19r>  lumi  ii  edit    .i/oiifjV/ticoii). 

117.  Ka  iiu.^e  ex  Cpisiolis  Pauli  modo  aitHlimus  , 
liuc  «:<iinnii>de  relern  possiinl. 

118.  Siricie  liic  liil:iriiis  ralioncs,  oliqiias  Verliiiiii 
nei  iiicxrii:ituiii  est,  coiopreliriiilil.  Ac  priiiia  quidcii 
rst ,  qii.a  per  Fiiium  i'epar:iii  lapsuin  hi.nii  n-in  coii- 


.irgiuueiiliiiii  hoc  |)eriracl:ii  Gregorius  M:ignus,  cujut      xeinrii-  crat,  perMnem  hoino  erat  coiiditns.  Athaiiii' 
nioiiit:i  ne  pr:cieri'ai  Lector,  vclini.  Kieniiii  comiiicn-  |^sius,    llil:iriiis,   Cyrillus,    Augusiiiiii^ ,    K!il};cniiiis 


l:irii>  caput  XX  Maiih:ci  illiisir:iiis,  explican^quc  i>:i- 
rali<>l:iin  ill:<in,  m  qua  Rrgnum  ccelnrum  $imite  dicitur 
linmini  pntri/aiinVias,  qui  ad  extolendain  vineam  tuam 
operttrio$  conduxit,  eairadii,  «lua;  inirilice  senieniiaiii 
lianc  iHustraiii  (c).  Vide  etiaiii  inurpreies  in  vcri- 
culuin  i  epislolx  ad  tli<bru;<is  :  NuUi(ariain,  niuliii- 
qiie  modit  olim  l«quen$  Deu$  Patribus  inprophetit,  el<:. 
11S.  Pccciluin  Aiianii,  qaod  onincs  coclaxeriinl, 
iwrspiciie  inniiil;  atqiie  ex  eo  osiemlendi  iiecessila- 
lem  doiiiiiiicsE;  iiicariiationis,  pr:c<ricaiid.ciiue  divin.n 
iiielatis  erga  gentis  huiiiaiiuin,  occasionem  siiniit  lli- 
iarius;  quod  alilii,  cl  «u>pe  facil.  Qui>  eniiii  hnmiuiini 
rccoiiciliare  nos  Deo  poierai,  si  oinm-s  iii  .^ilainn 
peccuviinns,  et  nascimnr  fiiu  iia\  /S/ii  vindictig  ?  Kral 
ilaque  0)111»,  ui  c:irnciii  nnstrain  siimcrcl  unigenitus 
Dci  Filiiis,  saiirfiis,  innaren$,  iiH}>ollulus,  segregatus  a 
peccatorihus  {HebriE.  vii,  2(>),atque  in  ea  s:itisfaccret 
Deo'iraio.  Disscrnnl  hoc  dc  :ii'gumeiito  Tlicolo'^i ,  et 
Petavius  iii  primis,  qui  pluriinos  cain  in  reni  P:iire 


Cliiysiilogiis ,  Lei»  p:i|ia,  Alciiviniis  et  Ivo  (^arno- 
leiisis  e:>niileiii  raiioncin  inculcnni  locis  iis,  qiid>.  Pe- 
lavius  alle}!al  (De  Incnriinl.  11,  vi,  16,  et  rursiii  cap. 
XV,  Miim.  %  ,  3  <■<  1).  Nc  ciiiicios  viilcar  prvlcrirc, 
Leoiiis  verb:<  (Serm.  xii  ile  Pintion.,  cap.  i)  aildiico  : 
«  iii  liar  inelTaliili  unilule  Trinil>tis  (Jn'/Hi(  Lro)  ciijns 
in  oiniiihus  coiniiiu..ia  soiit  oper.i  aiijne  judicia,  rc- 
p:irauuiie(ii  liuoiaiii  gencris  prnprii;  iiiii  persoii:i  sus- 
ccpit  :  ilt  quniiiam  ipse  esl,  per  qnvni  111010:1  faria 
suiit,  ei  siiie  ipi'i  factum  cst  niiiil,  qiii<tue  pl:isiiiHiiini 
de  linio  lirnr,  honiinen)  llaln  vit:e  ratiiin:ilis  aninia- 
yit,  idem  ii:iiur:im  iioslraiii  abiciernitaiis  aice  deiec- 
laiii,  aiiiissie  rcstitnercl  di.^niiatl,  ct  ciijiis  crat  cnn- 
diior,  csset  cliam  rcforiiiaior,  sic  coiisilinin  siiuin 
dirigeiis  iii  effectiiin ,  iit  ad  doininatinneni  Diaholi 
dcstinciidani  in:igis  iiterelur  justiiia  ralionis,  i|uam 
piiu-sijie  virtutis.t 

H9.  V(!ri>or   ii<!  error  irrepserit  in  vcrlia  illa,  lio- 
minem  patienler  tuterare ,   lc^eiiduinqup  sil  hominem 


:illeg:)l   (lib.    II,   de  Incarnat.  ,  cap.    M,    13  el  14).  C  paliendo  e  poieilale  da^monis  tollere,  :iut  .'iliiid  liiijiis 


UnnmbicafreroAiniirosiumha^celnciiiiim  (d)  :  <  Ipse 
cst  scdiis,  qai  rediinot  hoinineni  vincens  pielate  ger- 
ii>:inos,  quia  pro  aliciiis  s.iii!;iiiiiein  siiuin  fudit,  <|ueiii 
iiemo  polesi  olferre  pro  fratrc...  sed  quaie  soliis  hir 
rcdiiiict?  Quia  ncmo  puicst  cum  aipiare  puaate,  iii 
prn  i:ervulis  aiiiuiam  su:(in  ponat  :  iieiiio  inlcgriiaic, 
niniies  cnini  sub  peccalo  :  onii)i!S  Ad-r  illiiis  eubja- 
ceQi  prolapsioni  :  solus  Redenipior  eligiiur,  qiii  pec- 
caio  veteri  obnoxius  esse  noii  possii. 

tlO.  Qiind  ad  prioreni  illnni  seiiienliani  atlinel  : 
ne  in  tolum  diaboliis  triumpliaret ,  ea  ileiioiat  priora 
illa,  ci  in<'ariiatioiieni  pr»-c'edeiitia  teinpora,  'juilius 
saiic  Iriumpliare  visus  esl  dxiiion  :  adeo  cnncia  vitils 
obsita  erant,  ei  Idnloiatria^  tenebris  inviilma.  Indirat 
id  Sf  pc  P.iiiliis,  veloii  coin  liiec  aii  {Ad  Tii.  iii,  3)  : 
Kramus  enim  aliquandn  el  nos  insipientes ,  increduli, 
erraiiles,  servienles  desideriis  el  volnplatibut  variis, 
in  mnlitia,  et  invidia  agentes,  odihiles,  odienlea  invieem 


geinTis,  quo  sgnilicedir  redcmplio  p.iRsioiie  peraci». 
AlKpiuin  iaiiii>ii  !ainlaliili'in  srnsiiin  habcrc  pnssuiit 
h:ec  i|>sa  verbn.  t.hiistns  enim  hiiinanas  iiifirini^ile.. 
paticntissiine  tolcravil,  lioiiiinuniipie  pcccila  el  tiilit 
iii  se,  et  porl:ivii  in  ligtin,  el  adeo  iiosiri  esl  iiiiscr- 
lus,  iil,  diiiii  cxlrcnii  qiia^vis  aii  liiiniinibus  paterelnr, 
exclaiii:iret  ad  Patreni  :  Pnifr.  ignosce  illii  :  quiid 
enint  (aciuul,  nesciunt  {Luc  xxiii,  34).  Ni«i  forlas-e 
velis  eiiiiidein  sensuni  habcre  lia!<  Ijilarii  vrrba, 
aiipie  illi«8  vulgalissini.is  Ecclesi;!-  preccs  :  Deiis,  qiii 
omnipoteiitiam  tuiini  parcendo  maxiinc  el  niiterendo 
manifestas,  eic.  Uicunniue  sii .  ca  «pi:i'  snliseipiuniiir 
de  |ioieslatilius  liiijnssircoli  superatis,  iiiorleilevicl», 
et  caiieris,  (pi:e  Hilarius  prnseqniinr,  ils  illnsti:intiir 
Patniiu  locis,  qiios  iitdicavi  aiiiiot.itione  115;  cent'!- 
Rima  vero  deciina  oct:iva  ea  illiistr:>ntiir,  qii:<'  sulse- 
(jiiiintiir  :  qu\  ni  (acliira  komiiiis  particeps  cum  Patie 
Viili!  eiiani  (pi*  ;iiiiioiaiioiie  100  et  lOl  alle- 


(jiiiintii 
(uani. 


Ciimatitim   beniijnitns  ei  Immanilat  apparuil  Satvn-  ,^%»\i:nus.  Ul  ca  coniiriiics  ilihiili   verlia,  qtii  et  se 


loris  Hoslri  Dei :  non  ex  operibus  juslilice,  qiiie  (aciniut 
nnt,  sed  seciindam  suam  miscricordiam  salvos  nos  (ecii 
per  lavacrum  reiji^nerntionis  et  renovalioiiis  Spiiilus 
Sancli,  quem  elfndii  in  nos  abiinde  per  Jesum  Chrisiuin 
Salvaiorem  nottrum  :  ut  justtlicati  gratia  ipsiiit,  iim 
redes  tiniut  secunduin  spem  viioe  (BierinB.  Aillnia  doret 
iileiti  Paiiliis  >ersiciilis  !l  et  10  capitis  1  epi>tohi:  U 
nd  Tiinotiiciini  ;  Qui  (Dens)  no$  liberavit,  cic. 

Qiiod  vero  atliiiet  ad  parlciu  alterain.  iiam  lioe  illi 
nomen  est,  notaiit  ouiiies,  vocabuluui  huc  Diabolus, 


possit  in  Itomine  cetiire,  et  hominem  ctim  Deo  mix- 
lum  virlules  perficcre  ct  exiiibere,  anili  AuBiisiiiinm 
iu  e.uiKleiii  seiileiiti;iiu  lia'L'  proicrcnlein  (111  Psiil. 
L\iii,  7)  :  I  Acresslt  cri{o  lioiiio  {iutellige  Chiislus, 
.sei(  «iiigctiifHs  Dei  (<iciu$  liomo)  ad  ill.is  «nines  pas- 
sioiies,  qii:c  iii  illo  iiiliil  valerenl,  nisi  esui  lioiiio. 
Seil  si  illi-  non  csscl  honio,  iioii  lil>cr:ireliii  lioiiio. 
Arcpssii  jioino  ad  cor  aliuin,  id  cst  <or  sfcreiuin  , 
olijiciuMS  ;ispcciibus  hiiiiianis  lioiniiiein,  scr»:insimiis 
D<  iiiu  :  celaiis  foniiain  Uei,  in  ipia  x-qualis  esi  1'atri, 


(«)  Vl  veniai  super  vo^  omnis  snnguis  jusius,  qui  22,  pag.  753.  Kl  expressiiis  in  rapul  xx,  n.  6  et  7. 

cfjiisits  cst  super  terrain  a  sniiguine  .ib"!  jnsii  usiine  nd  (c)  Hnniil.  xix  iii  Kvangelia  n.  1  :  (#»18  vero  patris- 

niingnhum   Zachariff  jilii   BiriichhT,  qiiein   occidislis  fnmilias  !^iniititiidincm,  elc. 

ii'ier  lemptum,  et  nltme  {Mnlth.  xxiii.  3.')).  (d)   !n    ver:iic.  8  psaliiii  xLviii,  sen  nd  vrrlia  illa  : 

(b)  In  ps.  i.ii,  II.  .^' ,  pag.  5I>  loiiii  1 ,  ac  ne  inililigcni  Friili'r  non  redimit,  rcdimet  liomo  :  non  dubil  Deo  p/c' 

Dfi  erga   humines.  clc.    lit  iii  MalihDci  r.ipiii  mi,  n  eulivnem. 


TOA 


IN  r.ILARII  I  PISTOLAM  SIH!  I.lltl  l.l.liM  .ANNOTATlO.Nr."^. 


m 


cl  offerens  rornnni  scrvi,  qiM  luinor  usi  P:Ure.  >  N<i- 
liiii  porto  piites,  guprriora  v<!rl).i  »\M  Ncslnriaiiis  f:i- 
ver*.  :iiit  Kmyciii^tiiiK  .  Nnslori;<nis  ilb,  qui  H  se  pos- 
iit  in  liomine  relnrt  ;  Einvrhinnis  vero  siilt^ciiiiriin:! , 
«I  hominem  cviii  U'<i  mixluin.  M«iniiieris,  olisRcrn, 
qiiiliiu  leiiiporilins  llilniiui  hr.c  st^rip^crit ,  iliii  &ei- 
licel  :iiite  rKnrl.iii)  NfSloni  ei  Kutyplinlis  litciosim, 
i<le<v|iie  its  leinponliiis,  i)iiiliiis  liberi»riliiis  liig  lorii- 
lioiiiliiis  iiii  iiiio  liccbii.  HiiH-  miriiiii  iniii  asi,  si  his 
iiUtiir  (a).  A'qiie  eo  (luideii)  l<)ca,  iii  quibus  homiucin 
vrieres  Paires  »ppvllaiii  niituraiii  lmiiiiin:iiD  .1  Verlio 
as^iiiiiiplaiii,  tiiu  rivlira  siinl,  ui  fd  pigeul  rf-censere 
(b)  K:i  vern.  in  iiuibiis  vore  iiiix/ut,  ail  (lcuoiaiidaiii 
iiiiioiK-m  ViTbt  ciiin  n:itura  tiiiiiiaii.'i ,  uiuiiiur,  nnn 
.iliiiil  iiiiliciint,  uisi  unioiiem  Vt-rbi  Oiviiii  cuiii  n.itiira 
huiii.-iiia  (r). 

1:!0.  Cdoiiule  co  Scripiura:  lnra,  qu-i!  in  cpislokc 
ipsiii.s  calre  iiKJic.tvi. 

lii.  Omnes  fcre  veiorcs  Paires  VirKincnniCbrisii 
partuiii  OxiiiniiemI<iiui$se  :iiiiiil,  sn!  c:ius.'iiii  luijisre 
divini  coiisiiii  plrrumqur'  non  afieniul.  Oiins  v.-ilile 
pr<ili:iliilK«  bic  ailiiiicit  llilariiis,  quarui-i  iTiina  est  : 
iic  n:cui(Mi  ve:eri-iiir  ('iiri-.liim  (enuire.  queni  scilicct 
non  tiNit.<ssct,  si  Itciini  nosset  :  ct  ul  in3|;i*  app.in*- 
ret  viclnria,  qu.iiu  dc  ilenionr  relulil  r.hrislus,  i|ui 
miniis  iliabuli  vioior  .ipparcrct,  si  siiie  ejiisdem  dia- 
boli  accessii,  ct  icniatia:iiiiiis  diabnliis  vincerciiir. 
iLiqiie  '.oces  ilJ»s,  fi  minu$  proi-raius,  sic  atcipero 
possuiiius,  ut  vel  adilends)  su  vc!  ccrle  iiiicUigend,') 
piiiticitla  ne  :  id  est,  et  ne  minut  prfl»iraln<i,  elc.  .'\cci- 
IK^rr  lameii  ii<t  ciiaiu  iwssumus,  ui  por  so  seiiteiiti<J 
illa  persisi.il. 

t'ii.  Prior  biijus  s<.-ul<'ntijR  pars  ea  iniiiiii,  qii;c  <lo 
VirKiiieo  Chrisli  coiiceptu  dorel  Liu-as.  Pars  alliTi 
ratiuixim  afiert  cur  Christns  ilm  mnratii<>  sit  iiiier 
hoMiiiici;  ui  scilicet  illiiisdiviuiia<eiT)  |u-r  «'jnsdovnia- 
ta  el  miracula  luiii  pr.TCtnicntia  itlius  onuni ,  tum 
ctiani  ab  eo  peracia  assoqiierciiuir,  coiiPfiiremibus 
.1<I  cauiilem  tesiiflcaiionein  Aiir:elorun)  nuiiM» ,  ei 
canlicis,  adventu  iuai;oriiii),  veleribus  proplietiis, 
Siuieonis  p.iriier  ct  .\iina;  proplniissa;,  Juaiiuis  (^uo- 
que  Uaptisl:i!  testilic:iiioiiibiiS.  Iloriiiii  parl>:in  alliiigil 
Hilarius  num.  26  et  il  lib.  11  Ue  Tntulote.  i\>iv  ioc.i 
rogo  ut  cucsulas.  Ne  quld  porro  ilissiiiiiilri): ,  siispi- 
r.iius  suin  aliquamlo,  legeiidum  esse  uUcerenl  demnm 
lixc  omuin ,  etc.  Vel,  ui  oiiuiet  ferrt  discereia  Deum, 
id  cst  leiji  l..hrit.ii  sulijic).  Num  recte.  jiiilicei  i.ecioi' 

iW.  I)uo  emeRd:ivi,  qiK«  drpravaia  reperi  in  co- 
dice :  lesilur  siquidcju  iii  eo  jjertprriii,  eum  prociil 
dnbin  leisr-iidum  sii  praieriii.  iii  esi,  ii,  qni  .idvenluiii 
iMniini  pr.cccsseruiii.  Lef^iinr  quoque :  Quibm  lior 
hit  oeatii,  cic,  oiiiissn  veriio  viilere,  aul  his^ntae. 
QuoU  si  ijuis  ul  iw^ul»::  rocnti»  nciilis  uurporis  oppo- 
11:11,  vocem  /iis  reliuere  velii,  per  nit^  q«'dem  iicebii, 
duiuuioilo  verbiini  eidtre,  aul  iniriicere  adiuiijf:!!  (J;. 
Duu  |iorri)  bii:  d<>c<:t  Ihlarius .  printum  qiiiiiem. 
Chrisii  lioiiuiii  :iilvciiiuui  pru-ilictiim  fuisse  iii  ■«'ge 
et  pruplictis.  allcruni,  <'ur  prsuilieiiis  is  liient ;  -.m; 
postrcmi  dii*s  caii:ias  ailducit,  quiiruiii  prior  prn:S'»ii 
tcs  :iflicil,  pr;ii»Tilos  altcr:).  Idio  scilicet  niuuo  ;»iiit' 
predicliim  vult  hiijus  luodi  .idveiitum  ,  no  i'e'ii  taiii 

(«)  Lib.  II  d«  'fnnii.  ,  c:mi.  10  :  .Spirifut  (id  esi 
Verlium  diviuum)  Hatur<e  te  humiiiKB  raTmi  immis- 
mil,  eic. 

(♦)  Vide,  ui  bas,  aliosqiio  nCllnes  loculioncs  in  rec 
litsiiinim  sriisnm  rteducas,  qiii-  docnu  Tlict)lo(;l.  In- 
dico  e  pliiriutis  Pciavinm  <.V  liuarniii.  Iib  ,vii .  cap. 
U  ei  13. 

(c)  Viile  htc  qmique  iini!  ad  <icdiiccnd:ts  in  rcctiim 
sciisiiiii  lias  .'iliasqur  illinrs  lucnliones  Tlicnlogi 
ir.idiiiit.  l'el:ivium  bic  qunqiie  selixo  e  pliiniiiis  il,: 
incorn.  libro.  1,  c.t|),  1!">,  n.  7  ct  H,  cl  llb.  iv,  I,  i 
(numcro  pr;e-i'riiiii  li  «t  15):  mi.ite  i-iiain  10.  Viile 
eti.iin  iiiiiiiii.  d  ail  1..  '2U  libri  11  u'i:  Trimi.  Ililnii 
a>l   vrrbt   illa   .SpiiiiMj..,     imcnir  «,■  liMiHniMf  r.iniit 


,\  luirHbiloin  |ir:>'sciiies  crt>dere  recD^iieut,  qiiandoiiul 
dcm  j;im  diii  iHUi  ceriis,  perspiciiisqiiepr.-rdirtiflniniis 
iimoiuerai.  Idco  vrro  iis,  qui  Cbrisii  Dnmini  advrn- 
tutii  iinteceiloliAni  ,  imediciiis  fiiit  advrniiis  ille  ,  ilt 
in  veiitiiriim  Messiniii  creilereni ,  ei  nh  ro  sr  cnnse- 
ciituros  siiliiieiii  spernicitt  :  liinc  irelir.f  illx  vnces 
( /«ni.  i.liv,  1|  :  Uiinam  ditrumpt^tn  eirlot,  eic. 
Rornie ,  cceli  ,  deituper  ,  vtc.  {liM.  XLV,  8).  rtnimilcs 
aliic.  liiinioChiisliisipsc  flliqiiiiiidntcbtaius  rsl(^o/in. 
VIII  ,  .'»6,  i't  ciderel  diem  iiuitm)  npiastc  .Miraha- 
iiium  t>t''rrr  liiem  iUius:  id  es|,  ca  triti|k<ira.  qiiiluis 
lliiigeintns  Oei  ^ssiimpio  hnm:ii'0  roriiorc  iiiler  nos 
degit,  humniitiiii  gcnus  rxcniplis,  et  monitis  siiis 
enidieiis,  innrlu  vorii  siia  Kalraluriis.  1'orro  Cbristi 
lloniini  udvcntuni juin  piiilctn  fuissc  prifdicDin),  cuiii 
ahi  inulti,  t)im  prxsertira  nsieudit  Cyrilliis  Hiernsn- 
lyinii.iuiis ,  ciijiis  1:2 ,  rt  15  Calcche^^iin,  olisrcro, 
li^fias.  Scii  qitis  Hitnrium  omiserit  ,  quippe  qiii  ip- 
sum,  i|ui)d  liic  paiicis,  alihi  liiciilenier  rxe<|uiiur  ? 
Noniiiilla  iiidic»  ex  plMrimis.  Sniii  porrn  iinmrrNs  13 

"  commctiinrioriim  111  |>snliitiiin  i.iv  {Pag.  \t^  lomi  1) ; 
mimrriis  4  comnieotaiiorum  in  ps:ilinmn  i.vt  (/'(n/, 
ttil  louii  I ) ;  iiunierus  |>rimiis  roiiimrnt.  iii  psiilminM 
i,xvi  (  f  <!•(.  ^<i<S  vmi  1);  mimerns  vicesimiis  coiii' 
meui.  III  ps,i!m.  i.xviii  (/^"1/.  WS)  ;  iiumerus  primit'; 
commeiii.  inps.  cvxxi  {Pag.  ■'iOO);  mimems  xxxvin 
lihri  IV  de  Tiinit;ile  (  Pog.  37  d  M  lomin  ;  «  pa/j. 
125  /0111'  0;  d<'  iieiiii)i!e,  nc  in  tiiiigulis  |inim<ir<>r, 
<liim  psaltiios  e\prK<at,  n<agii»m  horom  puriem  .i<l 
(ihrisiHm  referi :  iil  quoti  is  fatehitnr,  qni  ipsos  llil;i- 
rii  iraciatus  in  psalmos  lcgrrit.  NonnulUi  ilc  lior  nr- 
giiiKeiito  ailiili  iii  acnolutionibus  in  qiiemdam  S.  An- 
lipaiii  sermonuiti,  i:i  Vntic.iiia  bililiuibeca  reperlum, 
iniein  paiicis  ab  him:  mensibiM  eilidi  (  /it  tomo  xliii 
OpuftutoriiiH  a  Palre  Catoiifra  eolleriorum).  Vute  ijii 
annotaiioiiom  IS  91  siibse<|iientes. 

12i  I't5st  voccs  iJlns,  mpjasiulis  et  boniiaiii  tuif. 
nilditli  voceni  sj;ecie»i,  cuiii  ba*c.  :<nt  ivltHra  aUillis  iii 
c:ii!ice  desi'.  I>c;!iCrps  in  coiliee  leRitiir  nHscepernni : 

C  sed  omuino  tpgi^iidiiiit  pctn  buscifserot ,  idtnir  refcio 
:id  Clii-isium  ,  qiti  voiilt  ait  toUciid:)  p(-rr.iln  iTiiinili. 
Paulo  oljscurior  viiic.liii  Iti*  esse  iyiii;i\is;  sed  eam 
itnmiitiire  iioliii.  ite  phis  :cqii<i  aiid;Kior  :<|>p.irer<'iii. 
Niim  aliqua  dcsiui,  jiidteal>ii.  qni  peiiodos  sii|ieiiii- 
resexpemleiii.  Cyle^  iin  scriptii»  rst,  iit  !<*pi  eiiaai 
p-i.ssit :  (inod  ji  llctii  ....  oneudtrtt,  forsilen  .  0:1-. 

ii$.  Parlo  lorpore  iiitriiigo  ns*ttmi>lo  eorpKre.  \n 
•'alc<'  epistol.c  en  Scripturniam  loc::  iiotivi ,  ad  qiu' 
ociilns  iiiifndisse  ISiliiiiuiii,  arliilror.  St  l"Ca  oa,  qul- 
bus  Piitrrs  i<l  ipsom  inTS^jjuiiitior.  afferrc  stitdnero, 
itilinitus  iir,-)pomo;ii'.iit  cro.  No'am  pono  inierprcius 
Si-ripliirarun)  01  ih<-ol<>ci,  at<|uo  iit  primi.-»  Petamis 
[Ue  Incarnai  /i(<  11 ,  .«/).  0,1,  ei(\),  dm.s  pr.-iscr- 
tiiii  ob  liues  liuniimaiii  carnsmi  a  Ooniin')  Jesn  fuisse 
assumpium.  qiiorunt  prior  est ,  ovempli*  ci  Hi;initis 
suis  iios  ci-udire  ;  alior,  «loi-ie  'iro  notiis  toleraia,  ev 
d»'iuoiit«  poicst;iie  eripete  iiuDinniini  |it>nu.>. 

{H>.  \uiUca  III  •:^l,'i:  cpisioUc  ra  ScripluriK  loca, 

f«  ;id  <|ii;e  vespesi';-.r  |lii:<i  iiint  puto  Verba  porro  illa  , 
per  moriem  lioiiiinii.  quoitiniii  ab  am:itiueiisi  depri- 
vnia  fivteri  iiuu  co|tiinur,  vel  explica  pfopttr  morlem 

immiscvit.  eir.  i.'7ii^i<s  cd.  icnt.  li.  cbl.  37);  nlTcrim- 
tur  enim  pvadniissimi  1'nin's,  qui  his  iiicntioniUis  iisi 
Mint.  lU  in  11  i:tiso  persisiai:!.  •ii'.cii0ne>i!  prociil  dubtii 
•dem  iittellisii ,  aiqiie  unionom.  cum  alt  (nuiii. !) 
Coi!iiii«ni«r.  lit  ps.  Lxiii,  p;ii;.  IRl  Ifm.  1)  :  animam 
Hon  ety^  tirrgiiatii,  'i-'d  cx  n[pah'  Oel  01  um  elemenli^ 
forpoiis  art/Hijrrri.  .\iisoniii.- qiioilue,  m  ilcnoie:,  Spi- 
rltitin  Siinciinti  iinum  cs*e  eum  raire  rt  l-llio  Dtum, 
iiiixiuiit  eum  ;iii  tiu  Pretiiiio.  muiul.)  I^airi  et  Kilio 
Uiilveiii  rtttiiiutKU  rMrriu,  iunniniqur  duiUMia, 
Qui  ,^upei-  .t-vuurcas  «o|:t;i;>*t  sptrUii*  uixtat. 

((/)  Vidn  qua-  docrl  Hiliirii's  •raclAi.  in  ps.  cxvip 
llltor.  II,  u.  o  ,  paK-  S4'i  tuiu  I  :  SeU  hi  ntmc  otnH 
tttopheir  eit: 


801 


IN  HILARH  KPiSTOLAM  SEL  UBCLLCM  ANNOTATIONFS 


802 


AoArtiViis  (  quam  scilicet  hnmo  ici  Adamo  sulticr.il ,  e.l  .\ 
ad  quam  \mcendam  Ciiriiliis  Diniiinus  eriici;iii  pcr- 
tulit  )  ;  vel,  morU  lioiniiiis:  CinislUb  ciiim  iiiorluns 
est  eo  inoriis  f^euert- ,  i|uo  M)!)>ut  iiKni  lioiniiies.  Vo- 
cem  Inimonalis  refer  nd  Chrisiiiin,  (|iii,  ulpole  Deiis, 
per  se  immorlalii  orat. 

127.  Loc8  Scriplurx,  qiia:  iii<;alrc  opislola  indico, 
consubi  Lecior.  Couiiulai  |iaritep  eospjtties,  jiios 
hoc  SUiier  ap-^umciit')  Pelaviui  nllfgai  (  /J«!  lucurnol. 
Ub.  II,  cai:.  6).  Iiuos  laiuum  adducere  Itic  libc..  liiliH 
riuin  (a),  e!  I  yrilliim  liieiosolynmanum  [Quech.  xiii 
el  xiv),  quorum  tfstimoaia  ;<d  p.iginr  caleeiii  iiitiun. 
Recolr>.  (;ua' ilivimus  ,  u.  1!.'  eM18.  Aii  ernir  i-sl  iii 
lis  vcrbis  :  /"  perniciem  liominis,  el  salHUtii,  «l<*  ?  Ai» 
ea  ilenoii<ul,  <|i«dquid  IfnUsscl  homu  ad  sulutciu  adi- 
piscciidaiii  itiuiilc  luuiriim  iiiissef  Alioruiii  judiciuiii 
opio. 

Ii8.  lieculc  (iiia;  uiim.  i  19  ir.ididiimis,  iil  viiii  asse- 
quaris  l<>cui<oiiis  iiliu.,     triumi^haia  liomo  cuiu  Deo. 

\'i.\l.  Vcrlia  li,\:c,  qma  tuin  Vco  quitquis  le  coiijun-  •> 
xi'i>,  iituri  videri  jMif^i ,  von  poie^u  imerire,  paiilooh- 
scuriora  iionncliis  vis»  siiiit.  IVrspicua  liuiii ,  si  ra 
rereras  ad  luonciu  piM'i«iiiain  ,  qiiaiu  iiuii  suhihuni, 
qui  Cliri>to<'Uii.|iiMCU  }>crsi>iiiL.  Si  vis  ad  Cbrisiuui  ip- 
suiii  referre ,  ciinutcin  liabeni  sen:>uui ,  .ilijue  illa 
IV.iri  verba  {Aa.  it,  24  ) .  Qacm  (Clirisluni)  Deirs 
suicitaait,  sctltttis  dulttribuii  inierni.  jtixtn  qiiuU  impot- 
sibile  erai  leneri  illuiii  nb  eu :  Duvid  enim  dial  in 
emn  ....  QiinHiam  unn  dereliif.iuss  anhnum  mcani  in 
inferno,  nec  dabisiuiiclKm  luttm  mdere  coriupiiouem : 
interiiiim  quippo,  cujus  liic  iuciiii"ii<;'i>  facii  liiUiriiis, 
iileiii  esse  tirliitror,  uc  eorruiitiuaem,  (|iuiii  a  Clirisio 
nrcciitUavid  ei  Piitnis.  Jiivaliii  purro  .i|j  tlil^irii  Kensu 
peiiiliiis  a^si-quciida,  ei  cunsulcrc,  qiia;  Clariiis.  Mu- 
!.;ichiis  8.  Mauri,  cdilor  0|><;roni  S.  il  larii,  pir.igni 
plio  iii  prpfatiimis  docu>l  (.V.  9ii  el  se.y.,  pog.  52 
iom.  )).  Sane  viirc  liiic  intirirus  <-Meriii;iiium  ab  tli- 
iaii"  iitellifii  !:itebiiur,  qui  li:i'c  .tuilifi  {lu  (m.  lxiii, 
<;.9):  «  Om  veio  pra-iiicabil  iuiiiiia;  cuin  cor|iore  <ic- 
Ciisiiin,  audiet  aiii':iam  iioii  e''Se  tt-rrenam,  sed  ex  1", 
ariliiiii  Dei  nrl.ifil  clciiii'mis  coriinris  iidiiiisceri  : 
niiriciii  luteiR,  nun  iuiciituin  csso,  ^cd  disccssi^jiiciii 
cj>is  a  corpore.  > 

l.W  I'ost  vnces  iiliis,  p.estinclo  iimiico  i.itMi,  ad^cci 
homiiii,  i>l  e!i|K>?.ceiiJi>  i  rdiuc  lns<i,ac  vi  disputaiiunis. 
.'\iidi  porro,  qnaiiia  >'iC'.!iMiii.i,  ri  verliuiiMii  copia  liuc 
ipsum  arfuuieiituui  nlihi  |>er;ractcl  liilarui^  (laps. 
:.\viii,  «.  14).  I  Cutii  c(ihu;rcdes,  ei  cor.corporaies . 

i-i  conipariicipes  Wirista  pcites  Gi-ifiii cuui 

ir.ors  postiiuain  in  Deri  cs-c:  gncjal;!,  :'es!iieret ;  cuin 
!i'x  peccali,  quic  iii  cariie  ciisira  esi,  tollercliir;  cum 
revclaiinuein  liliiiiuiu  Dci  coiigeniisce:>s  oiiuiij  crej- 
lura  speraret ;  c«ii!  ;a  passiouc  iiiiig'iiiii  l'"i  tiiiniiiiii 
;iiite  coii-.liiiii!'>ni;in  iiumdi  c;iUsar;i;ii  :  t  'jrl;;!!!!!!!! 
riiiisuuiiiiuietureffi-cm^,  priiicipciu  sa.-culi  jiidicaudo, 
liominem  ux  pecciili  lc(;c  r('i.iimei!Jii,  ct-e;iSuri3  a 
corrupiioiiis  Viiuiiaie,  cui  servierant,  iiheraudis,  i»e- 
quitiis  spiriiiililius  Dnrtiiii  mortc  danin:iiidis  ,  Deo  in 
OMiiiiliiis  et  per  ouinea  x(eriiit.itis  reunen;,  et  iiiitnoi'-  r> 
ialitaiis  ito-irj;  clar  latc  lautiando.  Cni>iia  siiicm  h.cc 
viriHii»  resurreflionis  impicvit :  •juia  per  priuiitias  cs 
iiiiirtuis  iib  ti''miiiuiu  gciicre  iiinric  drpuisa ,  in  au- 
ciores  m(iriisa'teru:«'n>i>riis  pceiia  decicla  cst.»Prae- 
clara  etiaiu  miilia  in  ideiii  iiiguiiieiiiuni  triididemt 
II.  tf ,  el  n.  19  tractJiusin  psitliiiuiikLivni(/>).  Alfmia 
aiitein  ,  >ie  dicain  e.idcm  ciiiii  iis,  qii:e  iio>tr:i  iialicl 
cpi^lola ,  (radit  capiie  lerliii  coiiiiuciitariiii  uin  iii 
il.itlli^rum  (iV.  2,  pag.  (>67).  Ecceillii: «  Qu:i  reriiin 
islioiie  inilicat  (iiuadragiitta  diei,  quibiii  Jcsus  jeju- 
tiaiii,  et  poilea  eiuriil,  inuuii  liiluriu.:,),  po.-t  quadia- 

t»)  Lib.  1  deTriiiit.  n.  13,  png.  H  lom.  t.  Et  iii 
ps.  LXMi,  n.  25,  piig-  230  lom.  ii,  Ae  primum,  qnid 
iit  Crucis  st-crameitto,  ctc.    El  iii  ps.  LSViu,  n.  li, 

i>ag.   U9. 

ih)  AJ  vcrb.1  i!la  ;  fiui  asccnda  .siijii.')'  uccihuip. 


Siiita  dienim  ciinversalioiiem,  niiihuspust  piissiuiiein 
in  s»'i'ul<i  erat  cO!ii>iioralurii<i ,  esuritioncui  se  linma- 
III'  saliiiis  Inbiiiiriiiii.  Qui  in  lenipon;  e.\pect.itiini 
Tho  Psiri  iiiiiniis.  lioiiiini-in,  qiieiu  assuinpscr.it,  rc- 
(iorlavlt.  i.Sed.ne  unice  iillariuin  citarevidear,  non- 
inillos  alios  l>aires  imlico  e  pluriiuis ,  qnos  tu  lecior 
cuiisules,  Cyiilliiin  {Calech.  \i\ ),  .Nysscniim  (e), 
Aiigiisiiiiuiii,  acu  aliiiiii  queinpiam  aiictorem  seriiiu- 
iiis  I7C  de  'fempore.  ei  L,coiiem  Magnum  (d;. 

151.  Kucre  nonnuili.  qiiibiis  placiiissct,  ut  llilarius 
c.vpresslus  de  Spiriius  Stucii  (Kviiiitiite  lociiiiis  iuis. 
fci ;  iilque  raciltiasscqiilniiir  (;x  iis,  qu;c  iii  pnrliiiliinc 
III  libriis  </i!  rriioUile  collcgit  (A'iini.  U>)  diiCfis.siiniis 
Mon;icbus  S.  Mauri,  ruiediiioiieni  S.  iiiUiiildeheiiiU}. 
Scd  pjiisd<:in  Saiicii  Spiritiiscuin  l'atri;  ci  i-ilio icqna- 
lltaieni,  ac  cniisulistaiitialiiiiteui  protul  dsiliio  asseriiit 
lliliirius  :  qund  qiiidem  is  fateliitur  .,  'pii  ad  cu  ,  qu.-c 
iii  ca  pra;r;itinn('  iraduiitur  {ynm.  \T))  ,  advcrlct 
aiiiiiiiiiii  i\ei|ue  iiorro  pcrsiiasionem  hauc  aitenu-Jt, 
ea,i|iiu  iii  bac  epislnl  1  ulilui,  plir.i.-is,  iieiupe,  pru 
se  licariuin  oiiiiisif  Spiriimii  ,'^aiictHni.  .\imiruoi  (qiiuil 
alibi  eliam  inoiiui)  eo  lcniporc  Kilirius  siripbit,  q-io 
nonduiii  exoiiiis  crat  Macedoiiii  euo:' ,  ^icceiiM-nil? 
scilicci  «loaluris  ispiriiuni  Sanctuiii :  iilenijue  paiilo 
m>ei  iii.s  scrjpsJi ,  iiiiitaiiis  (quod  alilii  Inicrdiini  facit) 
Terlulliiiiuin  lccc  scrilieiiieiu  f  l.ib.  de  Prascripi. 
Ilwrclicor.  r.  13)  :  t  Itc/ula  ar.tciii  cst  (idci  .... 
Jesiiin  Cliristuni  ....  si'di-ise  :iii  dcxicr.>ni  Patris , 
niisissc  viCiiriam  vini  S|iiriliis  S;iii(;i! ,  qiii  cicdenlcs 
:"j;al.  >  Si  Terliiiliijrio  iuii'  plano  orthoJoxii  hiccscri- 
beic  llcnit,  ciir  non  iii;iiil  iiii.viii,,  pMseriim  cura  in 
calholieiiiii  ac  jir>>bi>i)ilciii  seiisiiiu  iaci.e  ea  dedii- 
caiiiur?  Dicilur  scilicci  li:ic -jgiiiiiciiioiie  Gliristi  i<t 
cur.uiiSpiriiussaDCliis,  qii(iiliiitiiii.iMi:i  iii»piral'One,et 
iiileriiualilaliicor.aoiaiusest  AiHistidos,  iid^uvilquoqiic. 
<:!  (liiexit;  ci ,  si  vis  ita  loi(ui  ,  pcriiiovlt  eo>  «id  ea 
operi,  ad  qnic  Chiisins  ir.omlis  cxi.iiipli-.qni;  iuvita- 
vii.  Dieilur  ciiaiii  Ciirisii  vir.aniis,  iiroiiiercii  qiiia 
diiiiis  in  Ap  «liitos  inliisis,  iiii,;iciiloriiiii  reddidcrii 
cftcciores,  siciit  clTeciores  ('oriiiiiilein  iiiiraciiluruni 
ens  reddiiWant  Chrisli  .nictoritas  el  ^iiecepla.  Aliis 
de  causis  uicitur  Spiritus  Saiiciiis  sn|iplerc  viccs 
Ciirisii,  vcliiti  qiKid  (l;>n«rnni  iiliCrtalc  ct  cuiiforuia- 
tioiic  pleui5^iiii;idivii.a;v(ili!niaii  iis  iiifus-^  coiiipeiiscl 
ci>r|>oralc>ii  el  seii.-.iltiieiii  Ciirisii  Dciatni  nbsfiitiaiii; 
aliis<!iic  ;if<iiiibi!s.  i.I;  (jua-.  alius  ParitclitUf  appeil.ilus 
esl  a  Cbristo  ipso  iJoan,  \iv,  i(»  ei  17),  Pcrnitimus 
li;ic!eiiiis  iii  locdiioiie  ilii :  pm  tr  vicariiwt  dimit.it 
Spiitt:iin  Sauc.uy,!.  tt  aiiieni  :tiiquid  de  iis  vocibiis 
(licim  :  L'i  homiiiibiis  crcdeulibus  «;  auxilio  etsel ,  et 
^Q'iciificaiioiii,  illi(?  graii.i;  §cni:s,  quod  aeiiiale  Tlico- 
i'gi  vociui,  T-ice  i!la  anxitio  ;  ilbid  vero,  quod  hubi- 
ivale,  vocc  aUer.^  sanctipcaiioui ,  (jenolan  arbitror. 
Uui- i  si  earui!!  «-tiaiii  gratiiiniiii  genus,  quas  gratis 
dilM  iidcDi  i!>c;'!"3i  ajtpelliiit ,  liic  p:iriter dciuitari 
iiffi.-incis,  ejo  {jrii-ietn  niiiiime  'thsistani.  Eieni.-n  ei 
iioc  ipsiim  grati  ■.",1!»  gwnus  aKXilio  Ecdesix  esl .  el 
saiiciiiicaiioni,  ijitaienus  s:incuim  (ionoiat,  quniii  sic 
adjuvai  Deiis ,  ei  aiios  inviiat ,  ut  c.im  iiiKredianiur, 
ei  s&!ic>i  liaiii. 

35i.  (Qcst,  hactenus  pc  ordiiiem  nosiram  expo- 
suiinus  de  Clri  U>  senteiiiiam. 

153  I^siqiiaiii  satis  in  superioribus  hiijiisce  epi- 
stola;  p<iriibiis  suaiii  de  Paire  ci  Filio  sciiientiain 
(lecliir.iverai  Uilaiius,  iraiisit  ad  lcriiam  sancnssima; 
Yrinilatis  pe.rsoiiam,  Spinluiii  Sancluro  si:ilicet.  de 
qito  sutim  prorerl,  iii  eum  paritcr  credeiidiiiti  essc  : 
deinde  dc  eodcin  Spiriiu  ^aiicio  pronuiitiat  cum  nni- 
versa  ,  quic  postiiioduin  fiereni ,  ei  inspirare,  ei  san- 
Ciilioare  su*  subsianiia; .  .  .  Sed  qnaciiaiii  (iiiquics) 

(c)  Oraiione,  qnx  de  Ascensione  inscripta  esl. 

(i^)  lii  serniODibus  duiibus  4e  Atcentioiie,  pr;i'sertim 
vcrocapite  4sermuiiisi,  Super  otunium  creaitirerum, 
tic. 


803 


IN  HiLAHIl  KPrSrOLAM  StU  LlUi.LlXM  ANN0TA1  lUNF.b 


80t 


t,  i|iia,' )Ms(iiiiii/uii» /ii'i«'iif.' An  Ktclesia  in  (llirisici,  \  vit:t<,  f|ii;)  niors  iircorcinr,  Ifonid  comiMii  rcl.  Am  > ; 


vcluii  aii',;iil;iri  l:i|>iilo  Juil.i;iis  ei  Geiiiiles  jungi  nic 
.-HdiAcuU?  Aii  sucraiiii;iil:i ,  •.ic  |>r*serliin  li:ip(i&imis, 
sdiier  eiijiis  a<|U.is  S|uriiiiiii  Sintuim  feni  disuic 
Vficres  (niy  An  |)ccc;iii>iis  ror,  i|Hiid  in  coiimmskmio 
crean  «liciiiir  (t),  iil  illiiis  rfiii(>v:iiii>  iiidicetiiry  Uli  iim- 
t|iie  roiiiiiiode  .idiiiitli  poiest.  Snpideri  vero  |iiil0sl, 
(liiod  |ieriiidi>  de!---! ,  comntHnicaliune  ,  niit  mvncre  , 
.lul  aliiid  .iliijuid  afUiie  ,  qiiuiii;itn  ei  iiii ,  i]ii:e  diicet 
I'el:iviiis,  disciniu»  iu  jiistilicalioiie  Spirituin  S;incluin 
ipsiiin  iiobis  coiiiiiiiiiiicaii  (c).  Uiix  iiuper  dixi  de  du- 
plici  genere  grali;i-,  dc  ueluali  scilicet,  ci  (te  haHiuati, 
inilii  i|iiideni  videiiiiir  rursiis  liic  traiii  veibis  iis:  £.'( 
iiiiuiiaie',  et  tanciificiirel,  etc. 

f.U  Meiiiiiicrit  lcclor,  liic  retract.ire  llilariiiin,  cl 
.iceiiratius  eiidicarc,  (|it;e  iii  priort  episiolae  p:irli; 
Fiiinni:i(iiii  ir.ididit.  Nequc  porro  lucuin  liunc  copin- 
sins  illiislrare  ciiiiveiiipns  duco  ,  cniii  es  j:iiii  dofiie- 
riiii ,  i|n»  ;id  eduuleiii  illusiraiiduin  vakle  apta  siiiit. 


pnrro  li:i'reo,  iiiiiii  vitI)  i  illi.  uiique  ut  immuriatii 
!)irseverar'l,  glos-eiiia  oliiii  lnoriiil  v.Tboniiii  illoniiit, 
Ihus  coudidil  Itoimnnii  ail  imvKnlalilatem,  qiiod  a 
iiiargiiie  iit  tcxliiin  ip^uin  c|;iiioVi  iransieril;  iin  pn~ 
liiis  iiis  st:iUi.il  llilariiis  ipso,  i|iiod  taiiietsi  pire.indo 
mrporis  dissnlulioriein,  idenqiie  lioe  seiisii  rnoVlcin 
iiicurrerit  iioinnt  iidliur  taioeii  iniiiiortalis  persuTcr.ii, 
iii  ea  scilii  et  parte,  qiiue  inurior  lionio eil  ( V.  ii.  105|, 
ot  i|iKe  (iiiiiiiiio,  seu,  ut  ciiiii  Scliolasticis  loipi.ir,  ab- 
setuie,  el  indepeiidenier  a  t/Matitt  condiiwne.  ,  iniinor- 
talis  riierat  coiisliiuta.  Postrcmuni  li»e  magis 
pl:iC(H. 

140.  Iii  ('odice  lejiitnr  quid  ,  nbi  ego  stilistilni  vo- 
feiii(}iiit  (QuidfHisi /lomo,  ctc).  Si  prioroin  ill.iiii  rc- 
imere  vuli  Lecior,  retitK^ai  por  iiie  licci,  •luiiiinod  i 
ca  vox  ielii|iiis  ciuicordet.  Veilia  illa,  liomo,  qui  im- 
mer((i/is  «  Deo  faclus  fueral,    iiiieiiorcni    lioniincin, 

II  aniiiiaiii  (lenntnnt  (l''id.  n.  103);    nain    li»c   iin- 


Reoole  itaqiic  qu:e  dixi  iiiiineri>25,  24  ei  30.  Videutr  _  tura  sna  iinnioriaiis  esi,  eorpiis  aiiteui  pcr  gr:itiam, 
auleiii  lii(-  alii|uid  de^idorari  pr«ter  vucem  communi-  ■»  a 


caliene.  qii  iiii  addiMidan:  e$-.e  dixi. 

13;")  De  iinilate  liapiismi  cgiinus  niini.  to.  I'cr 
li.ipliMiiuin  porio  ileliTi  petoaii,  iiidiibi(;ituin  esl,  ct 
iniiiifesto  a  tlieologis  deiiionstraltiin.  Hilarius,  qui 
liic  sti  ictiiii  lidei  nosir;e  i:ipit;i  coinplix-liiur,  iiriicnin 
allei!;it  Scriptiir  e  ti  siiinoniiiiu  ,  qu"d  in  Viilg.ii:i  iio- 
slra  sic  iiileKruni  lo;jitiir:  Quod  el  los  nuuc  similis 
formce  salvos  facit  bnplismn  :  iion  carnis  depositio  tor- 
diiim,  ted  conscienlKe  bomr  inlcrrogalio  in  Deum  per 
resurreciionein  Jesu  Ckritii. 

136.  Kecole  qne  aiuiotavi  nuiii.  "27. 

137.  Arliiiraiiis  sum  aliiiiiando  aliqua  liic  ilecMC ; 
iioqiie  eiiini  st;iti.n  apparel,  prioribus  verbis  (  ntini- 
1  iiin  :  posl  h(nc  ordo  exigil  credere  resurreciionem  mor- 
iiiorum  1«  eiideni  eariie),  s.ubieq(ienlia  coba;rere.  I.o- 
lij-retii  tanien,  ei  ea  sic  explico  :  r.redetid.i  esl  resiir- 
roctio  moriuornm  ;  elcnini  per  discessioiicni  aniiii£ 
a  corpore  tion  iiitorii ,  ncc  prorsus  perit  homo,  sed 
sipieiiti  Dei  cuncia  prcvideniis  consilio  posl  mor-  Q 
t'in  persiat  st.iluto  tempore  resurreelurus  et  judt- 
candiis.  Qinid  »i  ptites,  melius  fuisse  lioiiiini  noa  esse 
a'terniini,.qiiaincsso,  scilo  Dciiiii,  aiiteqitain  lioiiiini.'m 
loiiderol,  prob»^  ai;""V'S»e,  (jiiid  inelins  fi>rel.  Iiaqui; 

si  iE(ciMi(in  ciitididil,  id  iiieiius  fitis>e  dicendum  esl. 
(»ii;e  deinceps  affireiiiifs,  cx|ilicalii)iieiii  haiic  ijis.im 
conrtrmant.  Addidi  vocem  Deus  (  prwscius  sil  Detts), 
qu:e  doot  in  codice,  ul  seiitenlia  conslaroi 

138.  Ilomo  iiui  /i(:  id  esl  coiisiat;  iiisi  malucris 
lcgere  qiii  nl ;  id  est,  qui  csi  :  iiiiiur  eiiim  ( |Uod  :ilibi 
dr\i)  s:epe  siibjuiiclivo  pro  iiidicalivollil:trius.  Utad 
si!nieii<iaiii  ipsim  veiiiam,  a  ratione  iliculogici  ad 
Scriplurani  transit  llilarius,  addncitipie  librum  Sa- 
liieniioe,  qiiein  el  Salumoiii  iriliuit  (qiiaieiius  scilicet 
SiloiiiDnis  seiile.iiio  iii  eo  collignnliir),  et  aptuin  pn- 
t.il  ad  td,  de  qu'>  agii,  exiiicoiiiriim,  idci),|ti°  caiioni- 
cuiii  jiidical.  Iii  Viilgata  aiilcin  loriis  illr  sic  se  lialict : 
Dci:t  creuvil  lioininem  inexlermiaabilem.  Niim  alii|iia 
hic  desiiii,  ex  Scriptura  pariter  desuinpla,  ad  id,  de 


qua  peccando  deci>lii. 

141.  Post  vcrba  illi>  :  jum  enim  ttat  iit  Iranigres- 
lione,  in  codice  bicc  :iildiinuir,  a  peccalo  possideba- 
tur,  qice  dclevt,  priipl<'rea  (|uia  tiianifestuin  glossenia 
suiit  prxcedentium  vcrborimi,  jani  enim  emt  m  (raii.^- 
gressione,  (|itiid  ex  margine  in  cpistolam  ipsain  illap- 
.suiii  est.  Superioribus  vero  illis  verbis,  qoa»  iiici- 
piiiiit  :  Si'd  eredo,  eic,  haiic  ine^se  arbiiror  sigiti- 
iic:itinneni  :  Si  forie  Leot'>rem  ino«eal,  quiHl  hoino 
a  ligno  viue  sninendo  pridiibiliis  sil ,  noverit  id  lio- 
iiiiiiis  ipsius  liono  csse  f.ictiim.  Scilicet  jiin  reus  ad- 
iiiissi  criiiiinis  erai.  Ilaque  si  ad  arborein  vita;  ac- 
cessisset,  ciijus  esu  vitain  continuasset ;  nee  suam 
iiovisset  ciil|  ani,  nec  speni  suaiii  in  Christnm  incar- 
iianrdurn  dtrexissci,  ideoqtie  e:iiiidem  etilpam  suiiii 
dulure,  castigalionibus,  ac  pcenttontia  niinime  delc- 
vissct.  Cutisulium  il.ique  illi  est,  dtim  »b  arbore  vitaj 
coiiiedenda  p^robibiius  csl.  Awte  Hilariiiin  hocc  tra- 
dider.ll  Novaiianiis,  si  is  auctor  esl  libri  de  'Irinilale, 
i;ui  ipsi  ti  ibulur  (c.  1)  :  «  Nain  et  quod  requiriliir,  non 
ex  ii;noraiiiia  veiiii.sei!  spetn  hoininis  futurje  in  (^hri- 
sto  ei  iiiveniiinis,  ei  s;;!niis  osiendii  :eliftuid,ne  de 
ligiio  arbuns  vita-  coiitingai,  arcelitr,  non  de  iiividiu 
ni.iligiio  iivoru  dcscc;id>t  sed  nc  vivens  in  :elcrnum, 
iiisi  pccc;il.i  Cbrislus  anie  donasset,  circuinferret  se- 
cuiii  iii  poeiiam  sui  semper  iniitiortale  deliciuin.  > 
Vetusiam  (|iierelani  de  lioinine  ab  esu  arburis  iinpe- 
ditosi  alibi  :ib  llil;irio  allaiam  et  brevitor  repulsaiu 
videre  cui>is,  enn»  locum,  qiiein  ad  pagiirc  calceni 
indico  consule  (f  n  p5.  cwiii,  litte.  xvi,  n.  9,  p.  3ti0 
(.  I,  (.'tim  .\dam  de  paradiso,  ete.). 

l^ii.  Iluiic  inesse  arbitror  superi'iri  sententi.c  seii- 
suiii  :  ConsiiUtmi  iiaque,  el  utililer  provisiini  est  ho- 
itiini,  qui  vera  f;ictura  Dei  ost  {Vide  n.  'J7,  eic.),  nl 
qui  leniporariHin  dissoiuuoncm  siibiru  cu^iiiit', 
cxpolso  perClirisii  ineriui  otgr;>iiaiii  nialo,  excitciur 
io  vitain,  per  rcsiirrecitoiiem  scilicci ,  de  qiia  aiiica 
locutus  fiier.it   (V.ri.  136). 

)i3.  Vereor,  iie  ali(|Did  hic  desit.  Caitcrum  sensiis 


ipio  a;;iinus,  coiiliniiaiiduiii,  an  nuii ;  judic:iverit  lec-  *'  adliuc  persi:it,  taniet-i  inliil  >lesii.  Niiiiiruni  sic  ititor 


lor.  I'rofeci0  vocos  itl.o,  naucu  ad  tientplum  por.ain, 
dno  s:iltein  loca  ,  qu.e  aduucerciitur  ,  videbaniiir  c\- 
liDscore. 

130.  Suspicionem  ill;iin  iiieani,  i|iiJin  niiiic  indi- 
cavi  (deesse  scilicel  liic  iiunnulla),  au)tent  illa  ipsa 
verlia,  qu.e  ex  Oeiiesi  adducuiitur  .  vidciiiur  eniin 
indicireiilia  lli|:irii  vorbn,  qiiibiiii  nionereiiir  Lector, 
lioiiiitieiii  pecciiido  sbiinot  cripui-se  eorporis  ini- 
iiiurtalitjlcm  :  quam  ub  rem  vetuii  Deus,  iie  ex  ligno 


pret.iri  seiileiniam  hanc  possiiinus  :  iii  esi,  semper 
perniuael  Iwmo,  sive  qu  a  pertiianei  honio  interior 
(aniiiia  sciliiei,  quu!  iiiiiiinie  dissotTitnr);  sive  (qnod 
tainen  eodFin  rccidit  )  quia  t.iinotji  iminortili- 
taien)  aniiserit  corpiis ,  eain  tanien  noit  ainisit 
;iniinus. 

114.  Ohjectioni,  (iifJin  expericiitia  ipm  diit.it 
(oiiincs  eniiii  murimui),  iiccurni  Hilirins:  neg;iique 
iios  vcre,  scu  prorsus  inierire,  sod  taiiluinniodo  se- 


(a)  Videannotalioiiein  «  adjunclain  iiuin.  £i.  Ad- 
dere  potc»  P.itroi  pluriiiios,  qui  de  baptisinr  aqnis 
ageutes,  et  ad  c.is  iiiviianlcs  Caiecliuineiio.s,  siiper 
risdeni  aqiias  lcril  S|.iriluin  Saticluiii.  ct  easxlem 
saiiclificaie  dixoruiit.  Terlulliinus  r.\p.  i  libn  di, 
liHi|i»nio       4ii'pr  i','Mi(    liiinuil)  -fnCwt     Spiritui   dt 


cceiit,  rt  aquit  lupcrest  luricft/Sdins  eat  de  lemeiipiO,  et 
ila  siiricli/icufa  vim  fanelificaixdi  combibunl. 

ib\  Cor  mundum  crca  m  me  Dcus.  rsal.  l- 
rl  Vidc  i|ua;  Iradit  Peiavius  de  Triiiii.  Iib.  vin, 
i.ip.  i  .  n.  ^  ei  6ub>oqiieut. 


I 


80S 


JS  lllLVUll  PJ'l*t'10l.AM  SLi:  LIDELLUM  A^NOTAHO.VES 


806 


li.irjii  all  :  pei"<t;ii  t-iiiin  iiKlividiiiis  .iiiiiiiiH,  rfirpus 
veri)  r(iii>iiiiii(i  a  l)H'>  leiiniOicresuigi.-t,  cl  ai»  .iiiiiua 
assiiiiipliliii  (..lirislii  jiuiici  so  sislol.  UuiiMi.iiii  sit  vis 
Nuciiiii  liaiuiii,  »uii  iiiUiiie  liomiiiem,  itd  leparari,  ns- 
^e(|iieris  cx  iiiiiii.  WJ.  Ili-cnle,  obsecro,  vimIki  illa  : 
1  (jiii  vero  pnKlic.iliit  .iiiiiiii:  ciiiii  i(ir|n)rc  ocasii':!, 
.iikliel  »iaiii.iiii  iioii  essc  torn  ii.tiii,  soil  cx  ;iflialii  Hei 
iiilaiii  cleiiii;iilis  corporis  adiiiibci!i'i  :  iiiniteiii  ati- 
it'111  iioii  iiitvriiiiiii  csise,  sed  disces!>iuiiLni  rjus  a 
coipiire.  > 

143.  Iii  codice  ad  liuiic  iiKxliiin  lesilur  :  sed  ad 
I  eiuirerlionit  liinet  Dei  judicium  reservuri  :  eiroie, 
1110  quidi-iii  judice,  niaiiiresto :  riiiii  p  ociil  iliiliio  le- 
geiiduiii  sil,  art  resurreciioms  (iiem  judicmin  rcr.errnri. 
I)elevi  aiilcin  vorein  limet,  (|iiia  vrnrrs  iKiuies,  ctiin 
ilcdiviuo  jiidiciii  :igilur,  liiuorini  iiiciil('..\><iuiii  ((i)  : 
liliic  itiilula  uddii I  cst ,  ut  inio  ,  iii  iii.ircinc  ,  liwe, 
seu,  si  vis,  limel,  a  niargliie  vero  illapsa  est  .ima- 
iiiieiisis  iiiscitia  iii  episiolam  ipsaiii.  Qtu  vclercs  co 
ilices  pervolvereconsueveriiiit,  sivpis-ime  iii  lixc  of- 
fcnduiit.  Vrnio  nunc  ad  seiilciitiain  ipsam.  Oliscur.i 
saiie  sa'it  ista  :  nec  astumere  niateiins  liomwnn  cx. 
ifuibut  corpu$  esl  fubricaium.  Aii  liic  enruin  0|>iiiio- 
iieiii  rejicii,  qul  post  niorteni  repeii  ali  aiiiiiialnij 
priora  corpura  arliilraliaiiiiir,  ct  Ucos  nmnei.  Dcot- 
(;i'i: /emures  ea  de  re  coiilingobaiit?  Aii  |>iitiiis  dorel 
lioniiiieni,  cikii  re&nrgel,  iiuii  li;iliitiiitini  illius  geiie- 
ris  curpus,  cx()i]ii  priiiuius  (Oiisiiiii?  Qiiis  einni  liiret 
iios  lulcntii  liabiluros  csse  cm  piis,  cuiii  ex  !uio  liii- 
inaiiuui  curpus  fueiit  fabricatum,  et  aioin  ai  Ap<islo- 
lus,  Uco  caius  iii  resiirrcciione  iiiinii.i;iiid<  s  ((>/ 
id  e^t  ,  niulio   piirsiaiittus  corpos  halntuios  csse? 

H6.  Uationeiii  reddii,  curonincs,  iiuil><  i.rnisus 
exccpto,  diviiio  juUici  |irxseolabiiiiiir  :  ciiiii  eiiini  cl 
pro  uniiiibus  iiiortiius  luerit,  et  ouiniuin  tiiin  boiiii- 
iiuiii,  luoi  Aiigrloruiii  Judev  elecius  sii  riiMitiiiiis  io- 
sus,  iiullus  erii,  qoi  uli  ejiis  juiiicio,  (juod  propte- 
lea  univcrsale,  ei  piistreuuiiu  ent ,  se  i|uc.it  eri- 
pere. 

H7.  Foitusse  vorula  nain  ad  Piiin  nioduni  hic  ad- 
iiibelur,  qiiu  sxpe  iii  Scripiuris  (c);  ita  ."^cilicci,  ut 
sU|ieriotuiii  dic.uruin  laiiiiiicro  iiuninic  leddal  sed 
vices  liubeat  pailicul.e  El.  Veibiitu  ix/ii/ig:  {  si  nul- 
iusainaiineiisis  eiior  liic  liiesi)  >ic  aciiin  ,  nt  llil.irius 
suin|iserit  veiba  ill;i  1'aiili  :  O.nneii  eitim  nos  mtuii- 
fcilari  oporiel  aute  l,  ibuiiul  C7in.s/«,  i</  »f/i;r.i/  imtis- 
quiniue  prupna  corpons,  proul  gcs.it  .mu:  bvmm,  sive 
mulum  {II  Cor.  v,  10),  qii;isi  vux  illa  rc/'t'>fl/  ideiii  sit 
.ic  repr(sseniet,  seu  exli.bcal,  adeii  ut  iioia  fulura  siiit 
oiniiibus  0|  era  nosira,  i|ii;eciiiiique  illa  sinl.  sive 
bona,  sive  inal;i.  Vnces  illa",  secundum  voluniulein 
ejtis,  aui  pritdesiinaiiiiitoni  deuoiaiit  {d) ,  aiit  indicaiit 
ilios,  qui  iccla  g>'s-eruiil  npeia,  iU  ogisse ,  qiuid 
iiiaxinie  opiai  Deus  :  hcec  esienim  volunius  UA  suncii- 
jicatio  tesirii,  iii<|iiii  Paulus  (t).  illa  pinro,  (|iiaj 
exiienio  lnco  liabciitur  :  unde  iws  uiipelamus,  etc, 
bortatio  i|u:cdaiii  siiiii,  e.v  biiperlorilins  diciis  coiise- 
qiiens,  el  vaUle  ;i|ila  ad  cxcitaiidos  hoiiiiiics  ai!  leeta 
opera.  Rccole  ctiaiii ,  si  vis,  qua;  n.  S  ,  il  el  iS  ira- 
didiinus. 

14S.  Dirriciliorilius  cineiisis,  loiga  aijliuc,  taiiieisl 
:>iii<us  uspera.  supciest  \ia.  Tr..dilis  scilucl,  cxpli- 
(atisi|iie  iii  snperioiibiis  diiabu^  epistula;  partilius  or- 
tliudoxa:  iidei  dugiiijus,  ad  iiiores  persouaruin  {Muiie 
ergo  de  periomi  Iruclemus)  recie  iiihliiiieiidos  se  coii- 
vertit  llilariiis,  instructinneiii  su;iiii  iti  (iiiitinuc  paries 
dividens,  quaruio  priuia  ad  divites  el  pauperes  diri- 
gilur.  Ad  iitares  et  lcBmmas  alieta.  lit  leriia  ijuid 
iiiiicuiquc  ajiaii  cuiiveniut  cxplicat.   Habel  quaria 

(c)  A  JHdicit  '.uit  timui,  etc, 

(b)  Onviet  'luidem  resurgeinus,  tcd  non  omnes  immti- 
lubimur.  l  Cor.  xv,  51.  etc. 

(c)  iVoiii  iri  Chritto  Jctuego  vot  yetiui  :  liic  nenipe 
iiaiitcula  fiiim  raiionem  nii'iiiiie  rcddii  s'nicrioruni 
dietorum  :  (|uud  aiibi  sa:pe  Ai. 


.\  .'oiiitiiiinem  quiiiiihitn  oxiii>i'i:i!i(:ii"t!i  .'id  liileles 
ouiutis,  quiiruiii  niiinia  perciirrii,  cosque  ad  tiiariy- 
riiiin  (si  oinis  ricrit)  siibt^u.idnin  inciiat,  el  ail  eviu*- 
siiiiicin  idololairi:e:  lniii  brevissin.is  inonilis  |>er&lrin- 
^'ii,  (|'ioinod<i  iii  eo  \\lx  geiere,  iii  quo  ui'.U'i|iiisi;iie 
versatur,  sc  recle  ac  l;iiid:il)iliier  gi-rai.  In  iiiiinta 
(lciii<|iie  de  virtiilibus  d.sserit.  T;>niit-i  porro  deili- 
ccps  iiiulto  parcior  in  uiiiioiationibu^  npioueinlis  fii- 
lurU"  siiii  ifeic  eiiiiii  perspicun  |>er  Si'  Suiil  ,  qiix 
docet  llitaiiiis),  aliquas  tanieii,  ciiin  siilieel  coiive- 
nieiis  id  jiidicavero,  adjungain.  Loca  p>rio  Sciiptu- 
ri\  qiia:  iii  calce  pagiiix  iiidicu,  ipse  pcr  se  cunsulet 
lector. 

119.  Eii  qiion.tido  siiperioreiii  Paiili  lnciiin  Vulga- 
Iiis  inierprescxliilieal  :  Divilibus  liujns  SKCuti  prccipe 
rvH  sublim,'  tupcr,-,  nequc  sperum  in  incertu  diriliariim 
tiiiiruiii,  sca  in  Dro  riru,  (/ni  )»'(r.'/((/  /lofr.s  vmiiia 
iiliundc  ad  fiumtitiiii,  bme  u<j,r,',  dtiiies  fieri  in  bonis 
openbiis,  lucile  iribuere  ,  ivniniunicure,  Ihesuuriuire 
stbi  fwidameiiUim  bonum  iii  fnlurum  ,  uJ  uppreliendant 
"  rctain  litinn.  ynod  piirro  ilci.  ceps  paiicis  dnct  lli- 
laiius,  alilii  liieuleiititis  cxseipiiiiir.  bin  qtionHido 
I  Divites  quosdani  in.solenies  e-se  pncsiat  o|iiiiei|ii:i, 
ei  nKixinic  liiiuireiii  Di-i  iliviiianiiii  liducia  jii.inis 
averlit  :  siuiti,  non  iiiieiligi^nies.  h>>c  se  inagis  rcli- 
giosns  oporlere  esse,  qiinil  ili\iles  siini ;  ipiia  t;ia- 
llaiii  rclerre  l;irg!luri  tinioruiti  -ilii  dcsid' iiibilntin 
ooiiv>>niai  :  el  huc  inagis  iitexrtis.ibilis  avaiiii.e  sil 
reitus,  i|iiia  a'>ari(i:e  iiecessiluteiii  tiiiii  e\cii-el  upil- 
ieiit.a.  J:iiii  veio  qiiaiii  tnrclix  lidiicia  est  rei  manis  : 
Di  utii  coiit.-innere  lialieiido  auruni,  qn:iM  aoruiii  niiii 
ex  l'ci  sit  creatiiiis;  aiit  :ilu|ueiii  per  id,  jiidicic  saiia.' 
iiniitl^,  beal.u  viue  acquirai  prorerium,  qitod  sibi 
auruui  jaceat  stiffossHiit;  et  kiiic  liit  non  gcneraiis 
aniiiue,  ei  corporis  hnmo,  aliusqne  p'issit  esse,  quaiu 
nutus  est;  aui  ciiin  viia  execdat,  auro  sno  sii  iisurus 
in  iiiurtc!  tietur  plane,  si  eo  lecic  iiietur  in  \iia,  si 
esurieiiiciii  paiie  suo  aiueril,  si  iiudiiin  vesie  siia 
texcril,  aiit  T(!runi  snniplu  sno  refoveii!,  aut  capii- 
C  vnin  libertati  stixrediliderit.  Ila:  suiil  plaiie  aiiibi- 
lirsx'  upud  Deiini  liiiiiiani  llic-:iiiri  leg.iliuiies,  li.tc 
piilciitia  de|irecaiidiiruiii  criiniitiiiii,  ct  vcia  snfrragia. 
S:c  ;iuio  deiiititabiinur,  iil  ev  lericius  Cflclestes,  et  ex 
iiiorialiliiis  sinuis  ajlerui  i  [In  Ptal.  u,  n.  21,  p.  90 
toin.  i). 

150.  Iiinu  t  fortusse  llilarius  loruin  illtiiii  Epislolx 
PauliA|iostoiiprtiti:oad  '111110111611111  (vi,  9)  :  Nuinqui 
i'oluiiliiiviiesfieri,incidunl  in  lenlanonein,  el  in  laqueum 
diaboli,et  in  desideria  mulia  inulilm.cic.  Saite  llilanus 
in  eaiiideni  seiiieiitiaiu  aiibi :  <  Nd  r.'dtx  iiiaxinie  ini- 
i|uiiaiiiiii  in  pecunix  ciipidilale  est  :  i|uaiii  (|iil  ap- 
peiil  ,  gravissiiii:e  tenipi:sialis  iiaiiiragio  ineigitur. 
seijuitiir  eiiiin  :  Kolite  speiare  in  ini,iutliile,  et  in  ra- 
pinas  iiolrte  concupiscere  :  Ditiiiitr  si  fluunl ,  nolite 
cor  apponere.  Magiiii-  euini  iii  hisce  ilesiderii  si:i  et 
unioris  illecebrie  sniii :  rapiunt  ingei.ia,  iiieiiies(|ue 
P''iidiila>  appreheiiduiit.  Noii  solutii  iia(|ue  iion 
coiiciipisi eiiii;e  earuin  rupiiij^>  siiiit ,  verinn  ab  liis 
voiiiiilas  niistra,  etiaiiisi  prj'beaniur  Ouaiili|ue, 
D  lelereiida  est;  iie  desidcratic  cupiia  que  doniiueii- 
.ur.  Niin  eniiii  spebus  nosiri^  boiia  suttt  co  rterua, 
iieque  itobiscuin  aut  condesceiidiuit  111  ii.ieriiiiin, 
uui  eonresurgiiiit  de  iiiferno  Fiiles,  pieias,  cottii- 
iieiilia,  beniguitas  exp>:ienda  cst ,  ei  iuaxinie  Dci 
cogiiiiio  sectanda  esi  Ca;ieruiii  h;ec  vaiia.  ei  per 
naiiiram  siii  ad  oiiineni  iiiiqiutaiuni  neeessiiatciii 
capiiosa,  vitaitda  suiii  >  (In  /'1.  lxi,  h.  8,  pag.  169 
toiii.  1).  Deiii  jue  indical  (ntsi  ine  lallii  aiiiiiius)  lo- 
cuiii  illuni  Evaiigelii :  Eslote  mitericoiiles,  sicui  Pater 

((/)  In  quo  (Christo)  e(i(/m  et  not  forte  vocati  sHihiis, 
,}nideitinali  sfcundum  propositiini  ejus,  qui  operulur 
iiiniia  secuiidum  consilium  toiuntatis  tua.  Eulies. 
1  .  -i. 

(t.)  I  Tliessa.  iv,  5.  Aflinia  tradii  idcm  Aposioiut, 
Vloiii.  xij,  2,  el  Epli.  V.  17. 


807 


IN  IIILARH  EPISTOLAM  bF.U  LIBELLLil  ANNOTATIONRS. 


SOS 

36)  :  iiiiserirordja  A  guslinus  in  l'iul.  xxxvi  niuia^xfuiiinheodicu:  Do- 
uiiiie,  uiiiluum  uicepi.  iidedic  pyo  me.  I'ruiiiile  el  fi 
rnm  (i'ii>'<  fiuiificreiii  reddltorgiii ,  led  idoiitum  tenet 
lidijuuorcm.  Eccc  Deut  libi  dc  Scritilara  «ud  dicit : 
Uif  teourus,  <'(/u  reddo.  >  Nec  |iorr<i  iillariuni  i(i<iuin 
|ir.Tieii-a^  vo!a,  cnjus  scilicfll  iii  i'u  lucu,  «)iieiii  in  pa- 
t^iiix  ("ilce  ni<l<>,  i>rx('hia  in  liaiic  seiiieiitiaui  ninnila 
suni  (</). 

166.  Moiiucru  jiiii)  pridcui  eiilifi.  rnissv' inlcrdnm 
aiiiniiucnsc-s  ,  (|iii ,  iil  truijili  a|ip.irvreiii ,  ScTi()tu- 
raruiii  ioca  &:i;pis6iiiic  ex  ingt^iiiu  ndJiiteruiil.  Ilinc 
vu(u<iiiui'es  cOklicc.i  ikui  r:iri>  l>rcviiire>  sunt,  ei  loi-j 
(|iii(leiii  Scriiilur.irum  iiidic^t.i  pl(;r<jiiiqiie  hxbeiii , 
iiiiiiiine  taiiieii  |icr  tMiiiui  :>lleguiit.  lloc  fgo  in  duo- 
bus  Cypruni  codicilms,  qiius  poesidttiiius,  cx(ieriiis 


Viilfr      lnillTlVoTI     8.1/    {Luc 

enim  Dco  criicimursimiles. 

151.  Modum  iii dispeii!«aiida  pri,'uni.i  piimuiii  ad- 

liilienduni  ait,  xdeoul,  disliibiiaiur  quidrm,  sed  non 

pri>riiiidaiur  .ic  dlsperdatur.  \n  taciic  ( eiebrem  Lc 

tlcsi;i!tticj'  jiecunije  disinburKmein  Jii  Ki('<rsi;c  iiii 

nisiroii,  in  xdilicia  sacia,  el  iii  paiiperes  Itic  indicei 

Ilihriiis,  leclor  dijndkabtl.  Si  rcvcru  indicai,  iii  ca 

distiiliiitiuiic  p:in|H>rcs  prxr<;rio  vidctiir,  i|iiuil  <:l  rc- 

liqui  Paires  sx|ie  (:iciunt   Aiaiiui  (|!s:i   G<'clu.>:iasiic/i 

Cl  sacra  vas:i  ad  p:uiper<js   siililcv:indos  .s'~'iictissiini 

iiqnc  dnc.isMini  Kpiscu|ii  s,epeilispi.'i'didcruui  ?\crba 

illa,  noii  e.mftnMiii  finiri  |>o«s«,  etc,  tuiii  supcriorptii, 

P.uili  seuiciiliam  (ii),  tuni  cclebrem  illam   Dci   piu- 

niissionein  iiiiiiuiiit  :  I^ene/iKire,  c<  iuKiMHin  ri«i/i',  iii- 

hit  inde  spercuitei,  «i  erii  mtrcci  valia    tiiu/Ai suin.  Scd  ut  niuiiilcsiuui  eti'ui|<Uiui  iicbi>  nunc  prac- 

DaU  ,    et    dabilw    vobii  ,     meiir.K  11111     bonivn    cl      bei  tuciis  ille,  qiiciii  (iiodo  !lluslr;iiiMls.    S<'ilicel   111 

conferlam,   tl  coatjilamm  ,  c'  nupiyoljltuiUChi  (labiiiii      codicc  »d  Iiiinc  iiinduiii   sc  baliel  :  Stial  prcrpositam 

iu  iinum  vcilruiii  (Lue.  m  ,  55  et  GS).    .Mibi,   id(iu<!      dse  ii,iti->icoidiaiii  iacri/iiiit ;  dicenle  Dumino  :  Benii 

s.rpK  r.tiliins  eleeinosyni:   m  pauperej  cllusx   com-      oiiarjicc/ii/ei,  i/uiii  if»i    mijerii;urdioni  roinajKeM/nr. 

iiicndatur.  Paucissiin^  lora  ^ciigo  e«  iiluriiiiis,  ciiquo  "  An  lia<c  Chri-ti  verba  iiiiscrtrordiaiu  SMciiiieiis   pr:»; 

ad  pa';ina;  c.alceni  indico  [bj.  Si  iinis  iiiulu  luiii  ex      poni  doccnt?  luinlme  \>iro.  Alibi   igilur   jH'iquircn- 

Scfipiura,  luni  cx  Patiibus  rollcda  cupii,  Murai(>-      dus  cst  locus  itle,  i|u>'iii  Udaiiiis  liic  citai ;   iti  Ose.; 

i,cilicei,  iiicujus  capile  VI  (Vrri.  b)  Ii.tc  exprrssissi- 
iiia  habenuir  :  Mi$eric4trdnim  r«/uj,  ei  non  soicri/ic/tim 
quibiis  nriinia  habes  cat>iie  r  Isuiup(e). 

^uod  si  niiii  sciliiluiii  lui&sc  velis  anianiienscii: 
uostriiiu,  sed  iiiipeiitum  ,  aui  pi)tiu«  iiidiliKeulem, 
luiii  vero  diccr»  coiuKKiGe  ponM,  ver!>.i  isla  :  Di- 
ceaie  Uomiiw  :  Beali  mi^ericordo,  elc.  ruissc  ah  uli- 
i|Uii  posiia  Ln  (u:<i(;iiic  :id  illam  Hitaiii  scnteniiaiii 
cou'irm;iudaiU  ,  iit  bemlor  ex  hot  judicHitr.  Is  v«ro 


rium  eo  siipor  arguuu-nm  dissercnicni  consulai  (c) 
Dcinceps  ellam  idein  ar^uiuentuiii  rclractai  llila- 
rius  :  Non  deiil ciiaiii,  eie.  (Cap.  10  ,  eol.  74S). 

*.52.  Id  est,  cxpendilur,  seu  insuuiiiur  :  nisi  vc- 
lis,  erroreiii  ama<iue(isis  hic  inesse,  legeiidumquc 
de;ieTdilur  ■  videtur  enim  inridelilms  id  dei-erdi,  qiiod 
p.iuprribus  tiibiiiuir  :  teinere   tiiuen  ei    perperam. 

153.  Id  qiiod  aiitca  propo.-ucrat,  iicmpe,  /iniit  liiy.i 
poue  qued  in  usui  pimpdrui.'!  cortJiitfiltitione  prxccp- 
tonim  Dei  dgpeniiiittr,  sialin;  probai  nxione   Theolo-      inaigine  in  l'!pislolain  ips^iii  i.aosfeiens  aptuvil  loin 


g!ca  iibus.  vos  ill;i  ton/^iiiu-i:  ex  cariuii  Humero  esi 
<|ua;  cuin  pcrnro  a  scriptorib'.is  aUlii'»oaiiiur,  iii  111- 
iari')  siini  s;»oci3tiiii  noiai.v  Tauiea  apud  veteres 
atiquandu  iisiiataiu  fuisse  cjindcm  voceni,  demoii- 
stral  verbiim  confert,  (jiiod  airuiic  iu  nsu  est,  e&lqce 
ponio  (si   lieci    iia   loaui)  verUi  coiisuni,  qund  idcm 


lion  suo    UlC'jmqi:(; sil,  iil:  saiiCileleiKl»  eiaut. 

157.  td  os'..  '^lociam  apud  liomines,  nui  euni  ian 
ii:<baut  vc.>::i  iiiicralem  .  et  xteniam  beauiutliiiem 
(raqniei  euiiiiuuiiiiiiexienui  b<;atiiudoIiie  denAtaliii . 
Vifli;  num.  .j7}  Beatilcdinetn  \iocTO  liiisse  proinis- 
saiii  ii;  «ui  tnisei  icordcs  in  paijpep«s  lucrint,  ea  os- 


vaiel,  ac  pro«Nm.   .\d  ulilit;iicin  pom  elccoiosyii;';  C  tenduni,  qua;  numero  tSl,  e!  siibs<'quenlibuslr»didi. 


couiprobaiid:)i>i  pra;ter  ea,qux  ego  nioUo  noiavi 
pluriminn  virinni  ea  babeni.  qwe  (lic  docci  11; 
iaritis,  qiucqiie  perspicu.i  pcr  se  sunt.  Penculum 
ex  divitiis  iiDiniiieiis  poslrcitio  eicquilur. 

154.  Qu«divitihusscivaiid;>  siut,  siaiim  proponit. 
Ea,  qiiK  i)Dinero  pi-axime  supenorc  Scripiurarum 
loca  ooi.^^vi  ad  caicem  pa^iiia-,  S'-'iitenlbm  islaiii  ali- 
qua  cx  pii  te  iilus;raiii :  .Vcc  in  islo  mcciIo.  ncc  in  fn- 
iiito  ..cmiei  egeiiutcni.  Mia  si  vi?  coilcin  M«;cuiitia 
Scripiiirtn  loc;),  a.li  jl.ilib.  cap.  v,  vei's.  ii,  el  t|:i- 
put  VI,  vers.  1'3,  '20;  et  Luc.  op.  xii,  vck>.  31,  Zi 
ci  35;  et  Act.  cap.  xx,  vtrs.  33. 

)S5.  !n  epistohi;  ip«:us  calce  iiOlavi,  qneiii  rcspicic 
lociini  ll;|-irius,vi;rsicu!um  sciliift  «7  ;:upitisxix  Pru- 
vcrbiorniii.  Nun-;  l';r.',«r  cxcipiat,  qu;d  ;i(l  .■iiim  loc.iiu 
Iradai  cgrepiu.i  Calinetiis.  «  tmieiati:.-  Domiiw  '/ni 
iiiisfrcftir  imiiperis,  et  vicitiHudiiiemiuani  reddet  ei. 
Doniiuui  ips»  xUitis  debiior  fii ,  nqne  citv.i  fwuure 
redricl,  qux  ip'.e  paiipeii  tiogaoerii.  Excipiiii  illum,  , 
qiiciiinditiodiim  l<ite  cxceperil  frutrein  suuin  :  ii'.itcre-  J 
biiur  eju-i,  eic  Noii  an  siiiipli.'i";r  :  ifai  Domii.c, 
sed  fv.iier.il  ir  .Nun  iiN-ipicl  illmtaval  ca  ,  <tu;i' 
pniiperi  dedcril,  scd  lecipicl  cu;ii  fa^norc.  AmiIi- 
las  iioslra  ninjui-is  liicri  pruini.siombus  eiat  alli- 
clenda,  nii  S.  Uitsilius  iii  PmI.  x.v -iii.ltocra'MUS  iier 
niissuiii  csi  DiicsctTe  vis,  ci  cx  aigento  i|(ij-siuiii 
caprrc  ;  iliud  largc  pauperibus  eiog»,  ne  lerearis, 
quomiiius  xs  niuiiiatiim  dissulvant ,  Dnus  vis 
»'st,  ipsc  libi  dehcl    C.um  pauper  o/a/pr<5  m',  S.  .\u 

(n)  I  Vimo.'.  VI.  17,  Sperare  in  Drooioo.  qui  prtvilaf 
nobii  iiniiiiii  iibund»  ad  Iruendiim. 

{b)  lub.  K,  7,  K,  »'l  i!i.  Proverb.  \xvni,  i7 , 
XXIX,  47.  EccUiiOitici  \\\\,  l5.  /'sa/.  xxvm,  'iS 
II  (.'crin.  i\,  9  cl  lU  :  Qui  uuicm  itUminiiiriit  semtn 
icmiiianli,  elc. 


Vide  uu -j  scribil  Hilari^is  in  caputMallhxi  xxvii  (f). 
1S8.  i  (ii'viiibus  trausit  ad  paupcii's,  qtiM  con- 
quisitis  optimis  ai-giimenfis  consolatur.  A'/  ;>rinio  ^tii- 
tif.iii  quod  a.  t)eo ii!  «xiu;»'.!  uliUter  procuam  ,  respi- 
ciens,  i;l  pnio  .  -j.;  lil'  Apo>to'i  P;inli  verba  :  Sdmiu 
uutem  ,  iftioniam  diligenlihut  Deiitn  omiia  cooperonlur 
i<:  bonum  i!i ,  qui  iecundum  jyopoiituiit  oocali  siinf 
sancti  {R01H  viu.  28).  Autsivisad  iHud  Pelri  mon:- 
lum  ( l  l'elii  v,  7)  ;  Ipsi  (Deo)  cura  «t  dt  oobit. 

159  Objcctioneia  prxvenil ,  'iur.i;i  iiiuperes  face- 
16  consueverunt,  illamque  disscl'/ii.  Fonafse  intel- 
lij;>;iidiui!  ol :  Qhk  lie'iuintei  corpori  ('('n/rorm  eti ; 
iuvc(enm)  'dilVjenlia  i;t\ui-ieiu  .  ebrielaieui,  ct  ivli- 
qua  hujus  «^euens  viiia ,  <i'.ix  curp";-:.*  vires  imnii- 
nuant.  Noiui  .amc.i  suspicioMi  me.-s  iU  lldei-c .  ui 
vocem  illam  corportadjungereni.  Reliqua  perspicua 
sunt  et  eieganlissima 

160  In  codice  le)jitur  Vilam  gertre  :  inanifesto 
uiii|uc  crrtno  ,  sed  qui  m.inile-to  doceal,  emeurta- 
liune  inlerduin  egerecodiceiii  nostruni. 

ilit  unuii  verb;s  illis  ,  rion  den/ «(iom  ub  ipto  , 
liisi  plani;  falloi',  moniium  illud  Tobi.v  sanioris,  cu- 
jus  aiite.i  uiciniiii  \Nttin.  151 1  ;  QH::nodo  initnerii  , 
Uix  c-sM  muericoTi.  Soloaiitnm  di<;simiiiare  ,  stc  dein 
Crps  in  nodir.e  leiii  ;  (fUiii  sicul  jmtki  eficilni  de  /1«- 
gaji/atr .  si  mfcrioiiliiis  ,  »i/  no«  Aiifc<ii//kiiii  eroiiaril. 
,Vori  unrciiiur,  ctc,  viliosa  prociil  iliibio  lcciione . 
qiiam  em.indnvi  ,  ut  iiovi  ,paucissini»  subsiitueort»  , 
nimirum  h.c:  verba  ,  iliuM  /i£>i'i'iiii(a(<  ,    t(a   p<iN)>ci'  ' 

(1)  i>i'//ii  l.iirila  (.litliiinn.  ctr.  r.ip.  7. 
{d)  /h  l'siil.  CXXM,  11.-25,  pu^.  51.'»  toiu   1,  Dtind* 
<ii(  .  Pauperet.  etc. 

[e)  Ve.f  II  ^i  17  :  0'>>'  niilii  miiliitudincHiviciima' 
rum  vrslrariim..  fiisciic  b<»iiefaccre,  rlc. 

(f)  Num.  I.  fmg.  704  :  Vcndonteisuut  ii,  cK. 


IN  KiLARIi  Et'l?T'JI.AM  hlX'  LIUt:[.L,"JM  ANN0TAT10Nii> 


t;09 


qujE  '<n    c^icc  naii    ve(ieiliniiiir.    (Jiiod   jiilincl    a>! 
cpiilicliiu  glorivH  triiiittiiin  Apd^lol»  Haulu,  ciiiisule 

16i.  Jam  iiotavi  ii)  cilci'  i|isiiis  Kpislola- ,  Tcrbis 
illis  ;  Si  ffru  lide  ,  el  prortcr  sadttem  rredere  iiptuvil, 
cirlktles  sihi  rftvdiis  cooplel,  el  compartl ,  flc.,  lorlas- 
50  respicerc  Hilarium  :id  locum  Isnije  XKxin,  6 
Diuiliit  snluli^  kapieiitiu  ,  fl  .■•(■inUia  .  limbr  Uuniini  ip- 
se  est  tlirtauru.-  cjiis.  Adrio  ,  liwfass« euair»  iitipicere 
ad  locum  ilium  PMJmi  civiii  :  lii  tia  letliiiioniorvni 
lunrunnleleclalut  lutn  ,  sicut  iii  oi»nibi'S  i/ioi/iis.  Sanc 
b:ix  VLi  ba  i(a  txplirul,  ei  commf  iiUrio  illu.«tnit  Hil:)- 
I  ius (i.i  Psui.  i:viiiii,lt(l.  inetli.,n.9,pai).Hibtom.  i) : 
(  Suni  opus  ittaiiro,  «unliii  ai(!;cnl(t,  suiii  iii  pecuniis, 
.sunl  in  vcMibuit,  suiK  iii  iloiiiilMts  ,  sunlinugris;  e<i- 
runique  dul  viiibuil,  aul  alrif>,  anl  frngilius  :  sed  Dj- 
iiilui  prophcia  duclriiiurum  IVuge.  perrectns  esl,  ct  lc 
^ix,  ac  (>ri)piiel»lii!;ii  iit$(iujlionuiii  racultalibus  divcS 
I  sl  :  e.l anleiiorc  licct  leinpoio  ,  non  iamcii  cvanuc- 
licorutn  cl  Aposlulicnrum  prxccploluiii  igiiitrus  cst. 
Novil  ciim  et  Ci:is  ilivili:ih  i>.<tuliiB  ud  r.orinthios  lo- 
quens  ;  Craliasago  Dco  inco  semper  pro  voi)i:  iuocr 
gratiam  />«  .  qiue  duta  en  vobii  in  Ctiriito  Jeni  :  quo- 
iiiam  iii  oiiioibiis  dilait  ;.s(i!i  iii  ipto ,  in  omni  verbo,  el 
III  mnni  tcieniia.  In  bis  ergo  dives  cSi.  pt  in  bi«  dele- 
rtaliir  prophciii,  Lsetprum  non  csl  exisiiniandus  &e- 
( ularium  upuiit  ('Oinp^iraiiore  delecutus  cssc,  qui 
iiiriii.iint  conlemptu.  ati|iie  iiiopia  saiCiili,  div<;s  iii 
lioiiiiiiu  esse  ncii  putiiit.  i 

11)5  Partein  altcrani  niorjiiis  instriiciionis,  (|ii;iin 
cxplii^aiidam  susccpil  liiiarius  (Yide  nuni.  HH)  , 
niinc  aggredilur,  eaiiique  :id  diversam  sexuum  coii- 
ditioneiii  erudiuidain  dirigit.  In  codiee  purro  non- 
niilla  exslanl ,  <|U<i;  eniendalioiiis  indigeiit  :  sunl 
vero  isia  :  0i>it2i  gerere  uni  uninut ,  qux  si  itii  lcgas  , 
uti  siuit  scripia ,  sciisu  e.irtnt  Aiil  itjqiie  ad  euin 
inudum  legi;redebe(> ,  quo  ego  emrndav  :  id  est ,  om- 
nia  gerere  iino  aitimo  cojicordet.  Vel ,  si  vis,  omni 
genere  unuHinet  euc ,  a  fonccTiles.  Kaciljor,  el  ven- 
similior  priniii  est  emciidalio,  quam  prepterea  posui. 
l>c  in»nnuin  porro  elalione  m  oratione  rum  adhuc 
muUi  agant,  n  pra^ertim.  qui  loeum  illum  episto- 
lae  Pauli  ad  Tiinmlienm  illuslrant  :  Volo  ergo  oiri/s 
orarcin  emni  lcco  tevaate.-i  munus  puras  iinehti  el  dis- 
ccpittiione {l  Tim.  ii,  S  );lum  certc  agiiTcrtullianiis 
in  fractatudc  Oraiione(a},ul>iOra(ioiiisnoroii>c(c|uad 
Hilarius  ipse  eipiesse  ait)  inlegrcin  ,  iit  iia  loquai, 
cnmplctamque  oralionem  intellipt ,  pulilicain  nciii- 
pe  ,  et  qu*  sacr.inicniarui»  i-usccptionem  ,  id  esi , 
poeniteoiia^  iulcgrje  ,  ct  comrniinionis  siisccptioncm 
complecliKir.  Tum  pono  .i  conjugali  opere  absti 
iicndumjiihei.  Vidc,  ob^JPcrn.  inierpielcs  in  h.(c 
Paiili  verba  [  I  CorinlA.  vii,  j  )  :  tSoliie  fraudnre  in- 
vicmii ,)!!.,!  jiine  ti  consensii  nd  lempus,  ui  vacelis 
(irriiioni  :  Nec  Oi  lliotioxns  t.iiituiti ,  sud  e:  exiornos  , 
^iliiii  ilui^oneiB  Groiiiini,  a|ja<:que  cx  1'ri.scs'antiiiui 

ftillliMIUIiiOMi;  valdC  il:)CI<iS. 

104.  Iii  cuin   lociiin  incidixius,  q\!i  citiicaiiQneni 

.   I'iila,s!ie  iioii  levem  exposcil    Kleuin;  voc:il>t;I.i   h.cc  , 

ciiiii  el  viiria.s  subiciiiit  sigiiiiicuiioiiHs ,    ei   niiillos 

dcnotrnl  .-acros  nlus,  ul  lu  iis  illastiaiMlis  laatisper 

consislcreiniis,  opcra:  pretioiii  cssot,    m    lioc  ferrcl 

ill:i  aiiiiolaiiuniini  l>ri:viia$ ,  qiuu :hi  jiroivi-oi.  Iii 

dicit  laaieii  loco^  cos,  ix  quihus  iiitciligi  li  cc  peni- 
tissiitic  piissiiil.  jiilcrprctts  oitiii<-s  :ul  versiciiluin  1 
Ciipilis  II  Episiola;  I  ad  Timotbeum  de  clisecniiioni- 
but,  oiulioiiibui,  pusliihitionibut,  ■{  ijrutinrum  n.iioni- 
biis  ;i(;iint.  K>  s  coiisiilai  Lector.  Scil  in  phniis  Au- 
gustiuuiu  ct)ii>ulatiii  ai  loeo,  qiiem  in  pni^imu  caice 
allego  (h)  :  quip|ic  luin  nosrei,  qiinl  sit  dcprcciillo. 


810 

A  :i>l(jrati»  .  el  iiilprpell:iiio  ,  ilr'  qiia  h:c  Kilar/us  I;)qu'- 
lur.  I.ociini  hiiiic  .\iij;iistini ,  loct.ircm  obsecro  .  ne 
pr.flci-cai ;  ropiosissimc  quippe  ,  «  luculeiilissintc 
ca  dr  re  disi-.ulnt.  Atqiie  cic  hoc  ipsoAiigtiiliii;  loco 
nsspqneiiir,  qnid  vofi  noiuiiie  iiiteiligHlur,  eum  iun- 
giliir  precA(i(/ni ,  sive  cro/io/it,  s>ve  iHterpeUaiiom  , 
seu  poit'Utit<oni.  i  Vovei)iiir  autetu  ooinia ,  iiiqiiit 
Aiigusruiiis  (r),  qiia;  «ITpruniiir  Deo  ,  maxima  .Sancii 
Altaris  oblatis.  qiio  Sa(:i;i:nc»i<r  pr.xdicaiur  nosirurn 
illud  voium  inaxiiiiuin  ,  quo  nos  vovimus  in  Chrlslo 
essc  n/ansiiros ,  ufiqiie  in  coinpagc  corporis  Chnsti, 
r.ujiis  rei  saiTamcnium  est .  quod  uniimrorpus  mui- 
ti  suinos.  Ideo  la  hujus  eanctiiicaliunis  praeparatione 
existimo  Apostoliim  jussi<ise  proprii:  fiftii  jrpoatvyclj, 
id  csi  ,  oralioncs,  vcl  (iil  noanulli  minus  perile  iiitci- 
prclati  sunt)  adorationef  ;  hoc  est  eniin  :id  votiint , 
quod  ii!!itatios  inScripturisnuncupaiiir  c<j;^ii,  >  At- 
que  in  hac  signiltcatione  censclur  suinere  Ecclc.<:ia 
Tdceiii  hanc,  cnin  sxpissinne  iii  Miss»  precihiis   Vo- 

„  loTiim,  toiitonim  mvLntrvm  iiieiitt»tiein  lacit.  Hcslat 
exomoiogciis.  Porro  deexoirioioi^esi  aguiit  mutii , 
sed  iinuiii  hic  indico  ,  quem  adire  po.-isuiims,  Lccio- 
reiii  niiiiiiiie  foinjiellens,  nt  iiljiis  semcitiiaui  ain- 
plectalur,  deprecans  tainen  ,  iit  P.iiTimi  loca  ab  eo 
allfg.ita  consiil:i(,  expeiidaiqur.  Albaspiiicus  is  esi 
ol.-servatione  26  cl  i1  lihri  ii  ObteruaUoninn. 

165.  t"a  Scriptuntruin  Inca  ,  qux  in  (■alce  episiol;i; 
ip:;iDSnoto,  adeat  Leclor,  e.iquc,  quu;  Hilacius  tra- 
dit,  forlassc  pcr  seasseqnelur,  .^tlqiia  laiiien,  quai 
peciiliareiii  animadVersionem  iiicreri  videntur,  hic 
exbilieo.  Verba  il!a.  Viri)  rnim  omni  competit  sacer- 
dolare  D.^o ,  duohus  iiiodis  inielligi  racilepossunl.  Et 
quud  lalem  agerc  debcanl  rilam  viri  omnes,  qiti 
tliriidianam  (idpm  profilentiir  ui  eligi  poiSsinl ,  ta  - 
mot?i  uxoraii ,  9d  Sacerdotium.  (Kt  ssne  Hitarius 
tpse  px  iixorato  ad  Episcopaium  promuius  est.)  Et 
quod  laiis  debot  esse  extenor  cutiuti,  ei.  laro  mocics- 
ta  vestis.  qualisSsterdoiem  dccet,  An  vero  eliam 
indicet  hic  Hilarius ,  exemplo   ac    monills   ramilia- 

C  sua'  pra^esSu  debei*e  Chi^siisnum  *iriim,  ilem  ut 
P!<einplo  ac  monilis  pra^esl  Ecelesiac  Sacerdos.  judi- 
t.iveitt  Lccior.  Vei^ba  illa  .  *frf  ei  raiern  speciem  w 
lce  $U0' pramet :  liia  quuque  .  ut  ii  tempor  :  munere 
nlque  'ifjicio  Saoeriotali  iion  fungilur,  tiia:  lumen  hiiiii- 
litudine  Sacfrdoti  toctquetur,  poslremis  diiiibas  ex- 
plicationibus  lavere  videntur  Sed  anipquani  finem 
huir  adnotationi  pono,  monilum  Lerioreni  volo  ver- 
ba  e.i,  iii  si  ft/ntior.vnuHcrr,  eic.re  vera  iia  incodice 
legi,  uli  ego  erti  jussi.  Tum  [loiro  iiinbignil.is  aliqua 
his  verbis  inest,  non  ea  (amen  ut  supeilQres  explicj- 
liones  labcfactet.  An  verbum  aliqiiod  hlc  dee^^t ;  .-[uo 
hcilicci  c6mple,iiur  sr-nlenti»  ?  Vei  Ifgcndum  r-st  irrr. 
pore;  id  estsi  per  aliquo^  ipmpus  s:u.  <\  eo  lemporc, 
q;io  inatrimoni»  juna;iiur,  vnmcrc  ulqui;  officio  sarrr- 
dolali  iiOH  fungilur,  aliquarido  roriasse  liinciujus;  si 
stilicei  iiioiiatiir  iisor,  .nnt  is  ab  illius  contubertJio, 
cadtin  eonsciiliciile,  sc  .Tr.;ovC3l.  Iliijus  s.ine  ri:i  in 
vptpiitius  eecksliisticis  mnniimcntis  iioij  pauca  balic- 

_  inus  exempia. 

"  Ititi.  Si  junxcris  e.i .  qit»  ir;uluiiliir  Lcvit.  \u,  2, 
et  XV,  19,  10  el  H,  lorlassc  iiss-eqttcris,  cur  h*c 
tr»didp.rit  Hilariiis  :  vel  cnn  pnst  pinlnm,  •  lc.  N"l>iit 
iiiiiiichristinnisciiiiiiirciiiiorrt^  .'SSevelcii-s  llcbr.co?. 
Srri|itiiraiuiii  loi.t,  qux'  rcs;ik'it  llil:.iius  in  e\  liKjl::; 
(»lce  notavi.  •\ccoiiimod:il  iHUeiii  iiiterdiuii  l(£it.jiiis, 
liiKi!  pr:fp'>siiisoiiiuib>i4  dicla  suiil. 

167.  Nonnullaiii  verboriim  iriin^po.siliiintin  iii  epi- 
stoiain  ip>am  irrppsisse  arljilror  ■  ad  euni  quippc 
inodum  leifeiKlttiii  <!sse  videtDr,  quo  ego  eniendavi : 
Seii  e!  iucesfu  piidicum,  iwu  (ueata  joima  procedere.  aut 


(ii)  Cap.  XIV  :  ISotvero  non  allollimus  lantum,oir. 
Cap.  xvii:  Atiiui  cum  iiio(<«s<ia,e:c.Vide  nniiotaiiouem 
Muratoiii  in  capui  islud. 

(i>)  lipistola  .-id  Paulinam  oliiii  i.,  nunc  cxlix.  c 

Patroi..  X. 


2  ad  iiussl.de  I  ad  Tiinolh..utini.  12,  15,  14,  15   1(> 
ct  17. 

(e)  Hiidem,  n.  16. 


26 


dl« 


IN  HlLARir  EHSIOLAM  t)ElJ  LiatlLLUM  ANNOTATIO.M^S. 


Sl>» 


H)ii<m<lit:aiH  aitru,  aui  vati'  ^iirliosti  •  tiun  atudt-re  eu-  A  Vciiiinit  ci^o,  du  n  :iilii!>>s('iiiii ;  M'iiiaul,  tluuitli  ciiiil ; 


).'i/ioi iim  iiifris^iaiioii/fciis;  frdut  dt^cifa-muuis  iliri^iia- 
«u»,  eic,  ciiiii  in  (•■■dice  le-::itnr .  Sed  et  ineesiu  pmli- 
eam,  non  fucntn  foniiii  proccdere ;  non  sludeie  cupit- 
iniuni  inaispdliunibus  uut  circunidalnin  aiiro ,  uul 
tv»(c  pieiiOia  ;  sed  ut  deiti.  rie.  Si  i|tii3  Scnplura;  lii- 
(:;i,  (]ll:v  iii  eiiislnlv  ciloc  iiiiiliii.  ct  Inriiiii  (lyiin.ioi, 
i|UCMi  (Jciiire|>s  ;ilTt'raiii,  adtcrtcut,  uiilii,  ut  :irbitior, 
asseiitietiir. 

108.  IJiiud  in(lio:it  retnis  verbis  rioinlis  in  i|>siiis 
cpi!ilol:C  c:ilci; :  (Juiisi  in/iriiiinri  vatculo  muli.bri  iiii 
paniinti'»  lionorein,  ttc,  id  t'i>rl:issc  illiistrat.  i|iioii  l.is 
vcrliis  ait  Hilariiis  :  yeque  ulli  hc  pnrpoiicre  viro 
couleiuplalione  teius.  Scilicct  tc:iula  qincilain  liriniris 
:ir{;iiiiienta,  quibus  iiiulier>'!>  v>:iii^ii  i|ibi^  i.e>iiporili:is 
alfu'ieli;iiiliii',  levc-  conun  .iii:n}>,-  in  Kiipfrbiuni  cn- 
gcb.iiit. Niiiiiriiin ail dext.Tan!  vii orioii sciIiTC pei iiiit- 
icbaiiiiir,  quKil  -iiniui:e  lii>iii>rilireniia'.  luco  h>l>i.'lia 
tur.  Iloc  iiiodo  :id  dixleiaiti  suaiii  niairis  lliioiiiiin 


iliiin,  i{iio  \>iiii:ii,  iliicciilur,  liant  Chrixliani,  quum 
Clirinliim  iio-si'  |ioliii>riiil  :  qiiid  ('"slinat  innoreui 
iciMS  ad  rciiiis.-iiiiieiii  peci':iioiiii>i  °^  ('iiitius  agclnr  in 
s:rrulai'ibui ,  ul  riti  snlisluntia  lerrcna  nnn  crcdiiiir, 
diviua  crcd^ilur.  Nnriiil  pelnic  salnteni,  iit  pelcnti 
diMlis8>i  vidcari4.  Non  iiiiiiori  decaii-a  iniiupii  qiioiiuu 
procrasiiiiaiidi,  in  quiliiis  tcntaiio  pia-p.irata  cst  lani 
virgiiiibus  pcr  nialniilalcin ,  qu:iin  vidiiis  pcr  vaca- 
iioiicin,  doncc  aut  nnbaiit,  aut  cuniiiicntix' coirubo- 
rciilur.  ) 

Civ  icliaiii  scilcel  Tcrtnllianns  cl  noslcr  Soriplnr, 
qiinniaiii  |ici°sccuiio  s.cpe  vexab:it  Ecclesiain  (et  eii 
qiiid,  nii' j  iilicu,  sigiiilic«:it  TiTtia  illa,  qualiialc  tem- 
poris);  cii|iii:liaiii ,  iii(|uiin,  iil  lyr.iiiiioriini  .iriibiis 
sivc  blaiidis  ,    !iive    a-peris  C.liristiaiii  olisisleieiii  ; 


cupiclianl  cliain  inystcria  noslra  iion  prodi,  sancla- 
i|ue  ('aiiiliiis  d  iri  vctabant.  Pucri  aiiiein  nleniniquc 
:iiil  bliiiiililiis.  aut  III  liis,  ant  ceilc  cr'ici:itiUiis  ■  rdeic 
collorari  jiissit  S.i|onioii  («).  Iino  !»d  «kxti-ram  icjjis  n  ci>iisiiev>'raiii,  Cliristiaii:iiiique  rcligioneiii  desererc  : 
scdfru  dicilui  iltius  iiinir  rcyina  {b).  Oevier  |)iirro  l<>-  nia.iiie-tab.int  (|iiOi|iie  qircciiniquc  iinveraDt  ;  banc 
oiis  pra^stiiniiiir  a|iiid  lii.'bia'o>  t.aliub  itiiv',  i|itiiil  qiii-      i>b    rciii   Chrisiiaiiis   aiiniinierari  pueros  nolebanl 


dcm  disciinusex  \ersiciilis  15  ci  l4c.ai'itis  xlviu  Ge- 
ncsis.  Matroiiis  qu»i|iie  Roinanis  veslibiis  piirpuicis  , 
aitreisquu  nrnaniciilis  uii  licebat  (c).  C:u-pcntis  ciinin 
feslis  profcsiisqiie  diebiis  vclii.  Qiiu  de  ar^unieiito 
ciiiii  :ilii  niulti  agant,  copiosi'  s:inu,  ei  iuiulontcr  .  git 
Tiliis  Livins  (Lib.  v  Hisior.  rom.,  niuii  25).  Niim 
alia  delala  feniiiiis  bonoiis  argiiincnta,  at<|uc  iis 
prieseriini  ,  qu;i:  c.itcris  pra^siaiit,  iiiiiu;ii ,  jiidicct 
iecior. 

169-  Ne  fu-|iiceris.  favere  liic  Uilariuin  iilorum 
(>|iiiiiiini ,  qni  piiiarniil  sanrluriuii  feniinarum  cor- 
pcra  111  exirenio  judiciu  essu  iiiiinuiaiula.  cnjiis  i|iii- 
deiii  opiiiioiiis  patroiius  fuisse  censclur  llilarlus  (d). 
Siiiicct  hic  iiir  prrfeciu^  siiini  videtnr  pro  persuua 
('.liristiaiiis  virtiitibiis  iindiqiie  instriictii. 

170.  Per.-picuuni  esl  Hilariiini  iniitari  Tertiillianuni 
b:cc  inidenleiii  (Oi;   Baptism'\   cap.  18  ):  <C;eierum 


JEi^^t  eiinin  ipsa  iiiinus  apta  esse  sulet  ad  >iibliiiiia 
pcrcipieoda  niisicriii  i  <|iialia  prociil  diibio  i  brisuana 
siiiii.  Ll  liis  ijnidcin  de  causis,  ul  dixi,  piieros  Chri- 
siiaiiaiii  i-eligionein  pleriiniijue  doceri  pruiiibebaiil. 
Oixi  pierumque  .'  clenini  si  cos  et  ingcniosos  iiiive- 
raiit ,  ei  v:ilde  probiis,  cunsianlcsque ,  bos  ipsns 
inysteriis  nosiri-'  inibuere  iion  re<usabaiit.  Iliiic 
S.  Babyi.is  diios  ei>s  pueros  instrutil .  quos  inariyi  li 
postea  ioiisorics  liabuii.  Agnes  tredecim  annorum 
iniiriyriiiin  passa  iiidicat  procnl  doliio,  ptieros  intcr- 
duiu  iii  siiiii  II  suiiin  rccepi-se  ccclesinin,  qiiihus  tii- 
nwii  iiinolii  |iurseciitii>nis  pcriculo  baptisinuiii  in  puc- 
rilia  i|>sa  conferii  optavit. 

171.  .Krads  defeciu  li'ji;enJnm  statni  :  eienim  ta- 
incl-i  vox  b:cc  defeciu  devil  in  codice  ,  subiiliii  laineii 
ea  dcbet ,  cxposceiiie  sensu  ipso  vcrboruin  ,  aUoquin 
dcGcienic.  Dfinceps  tiorro  monct  Hilarins,  liistruen- 


i.aptisniiiiii  iioii  teai'.>ru  ciudendiini  essi:  sciftni,  qiw-  C  dus  e-se  .i  prireiililHis  ip^is  pueros  :  etcniin  in  piibli- 


niiii  i>niciiini  est.  .  .  .  Inio  i.lud  puliiis  puispiiieii- 
duin  :  Nolite  dare  sancium  caiiibus,  ui  |ioi(.is  proji- 
ccrc  inargJiila  vcsira,  cl  maiiusiu'.  fiicilu  iiii]i(isueris, 
iie  pariicipes  aliL'n.i  dclici.i.  Si  Pliiiippus  lam  lacile 
tiiixit  ciiiiuchuin,  recogiteiniis ,  ininircslani ,  el  cx- 
criiiiu  digii.itiDiiciii  Dtiiniiii  iiitci'(;cs.-issu.  Spiritus 
riiilippii  pra^^cperiil  in  e.uii  viiii  pitrieiidi^rc;  s|).iuu 
1.1  ipse  iiivuntiis  est  n<)n  otiusiis,  ncc  (|iii  siibilo  lingui 
lUiiciipisci  rrt ;  sud  ad  leniiliiin  ur.nidi  giuiia  piole- 
ctus  Scri|itiir.c.  diviiux;  impressus  ,  sic  opi.rieli.it  dc- 
piubeiuii ,  rul  iiHio  Oeiis  Apiijtoluiii  misur;it .  ad 
i<iium  rursus  Spiritus.  ut  se  ciiiricnio  ouniiclii  adjuu- 
gcrrt,  jii-sil;  Scripiiira  ip'.ius  lliici  occiiriii ;  iii  tcni- 
puru  cxliorlaiiis  i>dsiiinilur,  Doininus  osiciniitur ;  ii- 
dus  non  luttraiiir  ;  aqna  nun  expcrtaiur;  iipn-liibis 
IierfeclO  negniio  cri|iil',ii .  Suil  cl  raiiliis  rL'\uia  ri;o 
tiiictus  est.  Cito  i  nim  cog^Kivural  Sniioii  U<  spcs,  vas 
coui  esse  cleciioiiis  ctiustiiulKni.   Dui  di|;natio  suas 


cis  c(>iici<)iiibus  pr:ccei>ia  eoruin  a-luti,  aiqiic  iii^enio 
coiigriieniia  proponi  noii  pussUiil.  Id  vcro  exseijuctur 
Ecclesia  ,  ciiiii  maiurior  .xtas  apius  perciiiiendis  Ec- 
clcc.iasliris  iiistroclionibus  rcddel  Sensini  lanicn  , 
iion  r»iifertiin  edoccudi  pueri  sunt ,  ne  scilirel  asit 
iiisiiiiciKiiiiiiii  luultiuidiiiti  oppriniaiitiiT  ,  aui  |irupter 
ob  ciiritatciu  oa  iniuiine  di^caiit,  quA;  laineii  di-icciida 
:>iiii;. 

172.  Noni  lcgciidiiin  sil  /rrffi  rfoiiiim ,  res^'icieiido 
ad  loruiii  illoiii  Scriptur:i<  (.SAf.  lii,  14)  :  dnbiturilli 
jidei  doiium  eleflnin  ;  »n  relinenda  ipsa  Codicis  li^ciio 
/idii  !<oiiuin;  d.juilicei  L. citir.  Rermeri  saiie  coniiiiode 
|>i'lc-i  lec;i.iitisa  coiici!!  Ueifici  munrri-i  nuniiiii'  bap- 
lisiuiiS  inielli^i  r<'ciissimu  pntesl ,  coiiliriiialio  qiiu<|iic 
a)iio  ioiii|)or;'  siiM'i:.icnila  :  i|uainquaiii  ea  verb.t  ex- 
|i',ic:iiiu  i|U;i'ila<ii  iihcriur  csse  possunt  superiorinn 
vcrboriii.i ,  fidi-.ibonuui,  iiciiot:irci]iie  fideibonmn  dei- 
qiiod  duinceps  Pclagiani .  et  Se- 


liciiiM  iiiuiius  cs         _ 
pr:?miitit  pracn  gmivas  ;  oiiinis  ptiilio  ei  tiecipe.re,  et  j)  iiiipcUigiani   iiiipiignaViiiii.  Verbii  porro"  illa  ,  et  non 
dccipi  (loicst.  h.quc  pro  cujusque  persona-  condiiio-      iianuir,  sic  eimiid.itj  cx  ingenio  ;  iii  codice  eniiu  ha- 


nc,  iicdispos.lio:  0,  cii.iiii  aitaic,  cunct:iiio  Baptisiiii 
utilior  esi ;  pr.ccipiie  laniun  ciicu  parvniiw;.  Qiiid 
ciiini  necc-sc  cst,  S;  oiirdrus  ctiani  pcriculo  iH;;eri? 
qiii:i  ct  ijisi  ,  cr  iiiorlalilalcni  dcNtiliiere  pruiuis.->oncs 
siias  possunl,  cl  priiVLntu  nial;r  iiidi<lis  lalli.  Ail(|ui- 
dem  Dominus :  ^oliic  illus  proliijierc  »d  mc  vtnire. 


beliir,  et  iiulunv  :  tiin:  vero  iiiilluin  iii  eis  perspexi 
seiisuiii  :  perspuiiu-  iiorro  e^l ,  el  probilifis  ,  si  ud- 
jiiiixeris  |i:iriiciil  iiii  iion  ,  legasqiie  ,  et  ilun  Hfiluiit'. 
Scilicei  iii  iiiiioccniia  cl  saiM'iit.il<?  p«rsuverjni>'$ 
iisicotlani  iii  su  rcgn.iiu  n'>ii  veturem,  ted  novuni 
.Vdaiiiiiin.  liia,  q.i.u   ir.iilit  P.iulus  c.ipi'u  v  et  vi  K,)i- 


(fl)  III  Reg.    II,    ly  :  Pufiiusiiue  est   ihronu:>  miln 
rci/ls.  qiia;  tnlil  ud  di-xlcram  1  ec,is. 

(Ii)  l'sal.  XLiv,  10-  .'idsliiii  Uegina  n  dexlris  «iiij. 

(c)  Vide  qiiu!  ir.il.t  Ki  rrarius  (/c  r<:  vr^linrin  p.irl.  i, 
lili.  II',  cj|i.  ii-  Tciiiilb.iiiiis  tanicii  in  lili.  de  Idu 
toliilri.i,  cap.  17,  piirjinriim,  <■(  iiiiniiii  Cirriti.s  ,ir/iM- 
moUi  II,  •iisiijHiii  fuiisc  diyiiiiitiis  atliriiial.  .\lqiio  i<l 
ijiiideiii  (oiirtriiiaii  f  cilo  |><ite>i  ex  ii-  (|ii,|.  (i.idoiiliir 
lib.  I  Hlniliab. ,  t.iji.  viii ,  H  ;  t,uiUi>  t.i  mUU-  ,  (|u.c 


babentiir  cap.  .x  cjii.sd<.-in  libri  I  .Matbab.,iO  ei  Cii. 

(iil  Niiiiicro  II)  (',i<mi»eiitaiioruiii  in  captit  v  M*l- 
lli.ii  |i,ig.  liM  Itiiiii  1  : (.11111  euiiii  uii'i<t'r.si>riiiii  (i>rpv- 
rum  ,  ifnv  vituHihauseriiit ,  di\'crti'alcm  in  kNuiii  rcx- 
tiim  1.  iloiii  liriiiii  peTfcciuniifue  .sil  «at'iMlNii«,  rli'  Kl 
iiiiiliii  I  l.riiis  iiiini.  4  (aiiuiiteiit.  iii  cnput  xmii  Mat' 
tli.1'1  \'.%.  7.SI  :(,)ii<ii<;i(iirt'«.«  un^tflij.ftc.  \iilc>llain 
iiiiii>t.ii,..:iAui  vaUli«  iluciain  a  Patnbiis  S.  .Miiu;  i  >■ 
»;rciiui  liiiiclui.li  ippOMl.itii. 


813 


rs'  Iill.,\i'li  KMbiOLAM  SE13  LIBELLL'M  ANNOTAiiONLS. 


8ii 


biiii.f  ;i-.l  liDiuaiHis  \ui ,  imci'1'iclatioiieiii  \mk  iiii>:un  A  nlducil,  ideoqiie  a  df-idorio  ac   sludio  pr.Tmiiiriini 


cuiiipriiliaiU 

173.  Pn>  coiiftimaiidi  iii  codice  leij'!iir  niihmandi. 
^i  lecliiiiiciii  liaiic  iciiiK^re  vis,  ego  iiitiiinie  nbsisliiin, 
diiiiMiiiidii  pr(ib;iLili:i  cxoiiipla  siijniliiaiioiiis  hujiis 
alFcras.  CoiiliniKiniiir  |)Oiro  piieri  in  fidti  bono ,  ei 
deipeo  inuiieTe,  dmii  per  inslriiclioiios  iii  ICctlesia  fac- 
tas  iiisiiiiiaiiiur  i-is  rect.i  pi.'occpi3,  iisi|iie  iiiiiiciiur , 
qiiid  ageniliiin  Cliiisiiaiio  sil,  ul  Ueo  iji.iliis  sunijiio 
viiC.iliiiiie  sil  digi>u.'<. 

17.4.  Ea  ,  ipi  >•  ex  Teilulliaiio  iiuiii.  170  { .'Voii  >ni- 
nore  de  raiisit  uuiupii  ,  eic. )  alicgaviiuiis  lociiiii 
liiinc  s.itis,  ui  arbiii  T,  illiisirabiinl.  Piiefuiiii"  iioniiiit! 
cos  3:iiic  iiiiii  iiiodo  inlelligit,  i)ui  lciiell:'.  aiihuc  siini 
iii  xMaie,  vciuiii  eiiani  eus,  qni  jiiveutuiem  aaigeiiiiil. 
l'neiis  eiiiiii  a  Inriiicaiioni^  cavrMliiin  csm;  iuiiiuiii; 
liixissei,  si  putiroriitn  niiiiiiiieeosiaiiiiiin  iiit<:ll(;\issri, 
<|ui  teiicll.')  adliuc  in  .ctate  suiii.  Quaniquain  joriiici- 
iloiiit  iioiiiitiu  iiilerduiii  oiniiis  immuudiita  carnis  dc- 
niilaiur 


coruiii,  qu:e  nobis  Cln  isliana  iiJes  propoiiii.  Hiiic  n.i 
ciiiileiiiiiere  studel,  raiioiies:|iie  perquiril  blaiidulas  , 
(|:iiiii:s  pcrsiiadoaiiir,  iniprndenier  prxsetilia  sciisi- 
busque  ^iibject:i  dc^pif  i,  iii  incoi  ixirea  ct  vilas  alicri 
si;rv;ita  bnna  perqiiiraniiir  Xu  leiiHri-  b:ic  (iicof  an 
iion  poiius  ba.'C  iiilt'in|irr;intiiiiii  »c  lili.dini  dcdiio- 
riiiii  sensa  in  lilir.i  Sapirnlia-  evpiejsa  iiiveniiiius 
{ciip.  II.  V.  3)1'  «  l'inbuc  eiiim  liaiisiliis  est  l'.ii'|ins 
niislrniii ,  ei  iion  fsl  n-vcrsio  linis  iiusiri  :  qiioiii:im 
toii>iniia;a  cst,  it  ik-iiio  i»!veriitiir.  Venile  ergn,  ot 
liiiaiiiur  boiiis ,  ijti.i;  'nm  ,  et  uliiiiiiir  crcatiiia  laiu  ■ 
(inam  iii  jiivciiliiti;  celerilci .  Viiin  pictmso  cl  1111- 
giieiitis  1111.,  iiii|jlo:iiinis  ;  ct  iioii  pr;i>leii':\l  ims  lbi> 
lonipiiris.  ('.oii)in.iiuis  iiosicsi^,  ai.loqii:iiii  m.irce»- 
c;iiit  liulliiiii  iiratiini  s:l ,  ipn/il  iinii  |  eiliai.scnt  lii- 
xiiria  iioslra.  Nrm.)  Mostiiiiii  cssois  i.it  hixiiri.o  110- 
•stric  :  ubiqne  ifliiiqii.iintis  signa  I  clit  :e  :  (|uimiaiii 
li:c(:  Cst  pars  110-tra,  el  b»c  C>1  sors.  1 
Qii:ipii)|.tci'  ne  iii  siiiiiinaiii  b.nic  o:il.iiiiii;itcin  inci 


laiur.  j.      Qii:!pi()|.tci'  ne  111  siiiiimaiii  ii.mc  oiii.iiiiitiitcin  inci 

17o.  Ne  inirctiir  Lectnr,  si  rclii:|ui  vopeiii  idola-  "ilcronl,  ut  :i  gonliliuin  liLiidini  di'ditoiiiin  exemplis 


tiitv ,  uii  iii  nt  stro  codice  li:ibeiur;  clciiint  iii  coili 
tibus  lcro  oiiiiiibus  lam  Cypiiani ,  qunn  reliqiioruiit 
velcrniii  Palrum  idnlulria  iegitur,  ulii  in  editiS  k-gitiir 
idotuluiriu.  Id  atne  iiie  not.iruiit  lialiizuis,  aliique  Cri  - 
tici  :  id  l;uiit'ii  miiiime  oniitieDdum  bicduiki.  Voiiio 
iatii  ad  seiiieniiani  ipsam.  Sa-pissime  fornic;itio  iit 
Scripliiris  iiiiordicitur.  LUinii.''mi;ooiiline..iii,  qu.i-cx 
^iivo  T'csiaiiicmotiesumuiiiur,  iitiqiia  iii  ii.igiii;f  ciilce 
i.idico  ,  qii:e  id  ,  quod  aio,  ttim|.r'  b.iiil  (/)).  Sod  iliT 
licilius  estexplicare,  cur  imliuni  idutaiiice  li:ilii'i'e  dl- 
c.atiir  fdrnicatio.  Si  id  excipi.is,  qnod  ogregiusCaliuc- 
lus  moiiet  (r)  avariiim  iiomini:  !briiio;iiii'nom  ij  s:iin 
iiiie  ligi,  scu  oiiiiiu  libidiiiuui  gomis,  rt.'S|ioitdeii  com- 
niude  puiest,  Hil;irium  ad  vorba  Piinli,  (|iillius  iil 
i|isuni  iiiciilcaiur,  rcspcxisse.  Poiro  l'aulus  ,  qtii,  si 
id  iraditlit ,  tcmcre  s.im;  iioii  Iniilidii,  expicssis- 
siiiic  ail  [d),  ebncujiiscenliam  nuitaiii  cl  iw  iritiani 
(idosl,  cffreiieiii  liliidiiicm  cuiiei.teni  imnnmilis  \o- 


cavcMPi ,  Lidcles  mtinit  P.iuliis  ,  ruius  verb»  relern; 
liic  placol  (Eplies.  iv  ,  17)  :  Hoc  iyilur  dico,  c.l  UHi- 
licnr  iii  Doniiini ,  ut  jnm  iioii  ambuleiii  tieul  el  gcnlis 
nmbulirii  in  ruiiiiaie  sensim  siii ;  tei!<-bri$  obumatuiii 
liiibenleii  iiililtrctum,  alieiwii  a  tila  f)ei  fier  ignorau- 
Jiai»  (.illooiat.iiii  Pt  vincibibiii,  ul  ciim  Theologis 
loipiar)  (/uie  cstillis,  proiiter  ciriilaleui  eorportiipso- 
rum  ,  ijui  detperantes  seinelipsos  tradidtiunl  imptidi 
ci!i(c,  in  operaiitiiiein  iiiimuuditia'  umnis  in  avariiiam. 
Qiiotl  aiiiiict  ad  vocein  iniiiut ,  vide  qu:c  diximus 
iiiim.  il. 

17G.  \  piicris  et  adolesccnlilms  iiansil  ad  jiivc- 
iies ,  i|uoiiiiii  xiatoni  aliqiiaiitulnin  conliniuiiaui 
cgrogiis  mniiiiis  iiislniil. 

l'rioi  ibiis  illis  verbis  :  Ergo  quomodo ,  clc. ,  iniiuil 
Kvaiigeliciim  illud  moniiiim  (Mutih.  vii ,  IG)  :  A 
(vnctibui  corum  coijiwicetis  eos.  Ndii^sima  quoqiic 
mit  Jacobi  vcrba  ( lap    11 ,  r.  Iti) ,  tl  ad  coiilirman- 


liipiaiibus  cxsalurari)  esse  .•umutaerorum  serviiuieiii.  ^^  da.ii  cani ,  qti:im  illusiianius  ,  seiiioiitiain  uptissiina 


Quod  si  dicli  bujns  peiutiorem  nilioiiem  cxiiuiras  , 
idcti.i|ue  etiam  exquinH  cur  li:ec  llil.irins  liauiilcrii : 
Et  iieceste  ett  utrumijue  noverit ,  qui  secutiu  (iieril  alle- 
niin,  idux(|uircs,  qudd  li;iud  it:(  laciic  cxplicavcnni 
An  i|uia  cuiii  inter  Clii'i>ii:iuus  inureiiii  c^  tiulbc  C;- 
seiit .  is  qui  funiicarius  efsct  cupiclnl,  ad  ineretrlces 
(lenliliimi  confiigere  cimipellebirttir,  (lua;  inercaiuram 
suiciirporisnumii.ibus  impiulicisdovoveraiil,  el  Veno- 
ri  in  prii8is?siculin'e>'pri^fii(inaidololiitii;c.ipprobaiio, 
ei  pariicipaiio  essei  corum  lcinpnrura  foriiicaii  <'!  An 
ipiia  o;edem  inidiercsamasitiruiii  stioiuinalTcoiiLiUs  pn- 
lila;,  ali|ue  aniiiu),  ad  caruin  iiuminii  coleiida  rerui 
dediicebani  ?  Uujus  t{uidem  rei  misei  anda  excniplu 
iioliis  reliquit  popiilus  Israel  (iVui».  \xv,  t),  i\w,duin 
morubiilur  iii  Setlnn,  (oniicalHS  ett  cum  fiHiibus  Monb, 
qua:  vocacenml  eos  ad  sacrificia  tm.  Al  illi  comcderuiit, 
el  aaoruverunl  Ueoseaium :  imliiUusiiuecsl  tsiai  lieet 
pliegor  bani  ob  causam  veluu  Domiiius,  iie  illii  lsr;icl 
(Ejcodi  cup.  xxxiv,  vers.  lli)   miilieies  Aiiiorrlitas  , 


Sed  dicci  uliquis  :  lu  fiitcin  Itabes  ,  el  ego  opera  liabeo. 
Oslemle  inilii  fidem  luum  sine  oiicribut,  et  eyo  osltiidaiit 
tibi  ex  operibus  fidtiu  mcam.  VeibaiUa,  i/ikl'  deti- 
iinant  Gemiles  ,  sic  inicrjireior  ,  iii  ex  iinpudica  vita 
Go.iitiles  digiiosccreiilar  ,  e\  rasta  Chrisiiaiii.  Inlei-- 
prciaiioiicni  liaiic  iiioam  couiprobaiii  in  priiuis  illa 
Polri  .^pnstoli  inonita  (Episl.  !,  cap.  iv,  v.  3  ei  4)  : 
Su(licil  eniin  prwtenlum  lempus  iid  votunialem  Gen- 
liuin  consuinniundttin  liis,  qui  ainlniluveruiil  in  tuxu- 
rns,  dcsidcnis,  oiHulenii^s,  comessitliouibus,  potiltoni- 
fciis,  et  itlicilis  idoiorum  cullibut.  In  quo  aditU  anlur 
non  coiicurrenlilius  vobis  in  eumdem  Iwturice  conju- 
sioiiein  ,  btasiiheniunles.  Coiiiprob.iit  p.tiitcr  oa  P;iuli 
dicta  (Citiiss.  iii,  5  ei  seqq.j :  Mortificiite  ergo  wembia. 
veslra,  otc.  Lt  alibi  (£/1/1.  v,  5  et  snjq.)  ■.Fornicnliu 
uulem,  el  omnis  iinmuiiditia  ,  aul  iivaiHia  (id  esl ,  iil 
aiiloa  diviiiius.  ciipidilas  voltipt.itum)  nec nominetur 
>«  vobis,  ctc.  .\l(iiiia  irididerat  in  epislnla  Rmnanis 
script:i  (e).  Siihsoiiutmtia  pnrio  :  si  l.meneorum  mo- 


el  (viauaiiasas,  ei  llittiaeas  ct  Pliereta-as,  et  ilev:r.is,  D  nita ,  ci  oraiio  niliit  tegiiimi  u((,rct  impediiueuii ,  .id 
ei  Jcbusa-as  uxores  ilucereiit :  siibjiiiigens  .  ne  posl-  eiim  ni  iiliiiii  iiilell.go,  ipio  Gre;.iOniis  Magmis  (homit. 
qiiain  ipsce  (uerint  (oruicula;  (cum  diis  suis),  (ornicuri      57  iii  Ew.ng-tia  n.  i)  veiba  ill.i  (Mirisli  (i,uc  xiv,  2b)  : 


(utianl  ei  (itios  tuos  in  Deos  suos,  Qiiid  qiiilem  iiitiiii- 
tuni  iicgligoiis  Salotitoii(  Ul  Iteg.xif^i,  4,  Clc.)  ,  ciim 
/am  esset*enex,  dcpravulum  esl  cor  cjtis  pcr  mntieief, 
iil  sequerelur  Deos  utienos. 

Quamquam  ad  dCjiravaodos  nniiiios,  al(|iii;  a  iccla 
bde  alieii.iridos  iiecesac  noii  ernl,  ul  falsoruin  nuiiii- 
imiu  cuitnces  tmiliercula:  perquirereniur.  Libidn 
ipsa  ext;ocai  aiiinmm ,  ac  corptireis  cl  soiisibilibus 
voluplalibusirrctitum  a   spiriiUH.Iibus  ct  inco.porcis 

(n)  Versic.  prascrlim  18  el  sequciit.  capiiis  v ; 
socuiido  vero,  el  sctiueniibus  capitis  vi. 

(b)  Act.  XV,  2)  et  2i) ;  el  riirsus  cap.  %x,  io  ;  ci  I 
Cijrinth.  v,13;  elGalal.  v,19;  cl  1  Tliessal  iv,  3, 

11 1  Epb.  IV,  19,  cl  V,  5 .  et  Coloss.  iii .  .^. 


Si  quii  veiiit  aU  ine,  ft  non  odil  pulrein  suuin ,  ct  inn 
Ircin,  el  u.xorem ,  el  /idds,  el  (ruires,  clc.  Scilicet :  i  Si 
vim  pi;ccepii  iiijriiomliinu-.  (iiii,u.l  Gicj?orius), 
uiriiiiiqtie  :igori;  piv  ttstrciioiiem  valemus ,  iit  eoa 
qui  oobis  caniis  cogiiJtioiit!  cnnjUiicli  suiil,  ei  qui,» 
proximo^  iioviimis,  diligimus  ,  cl  qiios  ;tdversaritiS 
in  via  Uei  |iaiiiiiur,oili.iiiiio  ci  fugl  ntlo  tie>ci:Hims.» 
l'o.-irem.i  li:i'C  ;  et  ipsum  ( tixi>reiH  )  deifice  compa- 
ruluin  ,  inaiii.iioiiium  Ccciesije  niiiiistcrio  peiactum 

(1/)  GolosS,  III,  i> :  Cjiicupisceniiam  uiatum,  etavu- 
riluim,  quee  est  idolortuH  servilus. 

((;)Cap.  VI,  ViJis.  lU:  Sicut exhibutslis  memhra  ves- 
ira  ctrvire  'mmundiiite. 


.NlS 


IN  HILARII  EPISIOLAM  SEU  LIUKLLUM  ANNOTAIIONIS 


HI6 


prociil  iKilii"  innuuiii.  l^r.odaijjbiiinmi  isiml  oo  •ii- 
p>>i  dr:.;i:ineiiio  lltlarii  l<>sllnioniiiin  .rslimubit  i]ui- 
I  .iimine  '^■.\p\i. 

177.  li>  lil)frtnlrt  «ujiHqiie  Sinii  ,  iit  iiitorcm  ,  .<i 
pl<j''iii>ri( .  (lucat ,  IHeoijue  •'os  rediiijviil  hxieiicos, 
qiii  Cliiisli:)ii<is  miliciK  prnhibcbanl  Tiiiii  i*o.S  re- 
|iiehen<'H,  qui  ,  no  .ibsiir>tM<»inni|i?llec^iiiiM  ah  ini 
inuitilifia  ,  quHiii  Ciiiiisnana  lex  suis  inli-idicebiil  , 
h:iplisiiiiini  (linvrpliant.  IVocaic  bciliciH  cos  ?ii  ii 
li:ir  ins:t  dil.)(innc.  Moiiidiiii  porro  LecloiiMii  voln  , 
me  -olisrniiistf.  \0<'ftnn  ciiiplrranila  qoanrtoquidi'!» 
•n  cojioi^  leglinr  ccnnderand".  (  cMitiileianda  coiiii- 
iniliii  ) .  pf:«v.i  iitiqiic,  .'»111  iiliqiift  vcrlimiiin  iiiier- 
rapuilinc  (lclioiciiie  K>*l>ono.  Si  iiielius  oiiii'iii!averit 
I  ocior,  icni  Kraiani  facie'. 

173.  Ai  inaKis  IUoiuK^biles  ens  os4C  nii,  ijni  ■'iis 
cepin  liapi;s:ii'i  «iimimrfi/iir  se  dedtmi,  oio|ieiihii> 
caiuis  :  ((iiipni'  itliini>iinlt  prclahuiiiiii  1  Uehr.  v<,  1.  6). 
i.>m;»'  n.  5  75  traiiiili  ,  reforM  t»nc  coniinoifo  possuni. 
rteliqo.T  is  faoile  per  sc  iiilcltii;(!l,  qui  !oi'.i  Sccip^iirr 
in  calco  opi«lo!x  ijisiie-  'loiiiii  consnip:.  Adihdi ,  iii 
/iT  scihvi  Lei.'i»iidilin  s<ilioo.i  [iiitavt  :id  hunc  moilutn  : 
pt  irpud  hiteriorfin  hominnii  juvfr.c:,  inlei  '««os  l>eo 
judict-  (-(inorofifvr  .*  Inur  quipp''  Ijtioneiii  viileuir 
SO.usus  tpst  oxpnscfrc  :  iojjiiur  oiiim  iii  podic  :  rl 
apud  inienoicni  lioininem  jitieiiei  Ih-.u  judice  coHo- 
i-ciiliii-.  ("onjeciurani  vpro  li:i;ic  iiie:im  oonfirinaiU 
j"'qi'cnli:i  l<:(iiil  miillii  toli>i  vall.i  v.-rha  ;  in  lcnlMin^ 
mhii.^   }uveim  :  ii:    cup<if:is    <>£  co<7i(;i(ioiiifti/j  feiie$ 

ilintvii. 

17?.  Ocerat  poiro  posl  vocen:  flagitioiuni  vo\  :ili- 
qua  ,  qii;v  (l.rmnne;ii  ooMiiTidoni  nagiiioruni  utidaiein 
Heiiolaiel.  H.in.'  pn5:ii  •  id  iiooipi.'  oxposocnte  son- 
ic;iii;>.  Quis  piirro  negot  flaciiionini  omniuni  anoiO' 
reni  (Isemoiien»  ?  quaiidn  qr.ioein  ipsc  ah  inilio  pecriit 
'  I  Jora.  lii ,  8)  :  oi  pci  «jns  iislniiaio  niors  iulroivij 
in  orheiii  icrp.niiii  {Snp  11.  ih.  Kt  mciifo  «mii<I-jiii 
drcninncni  erroruui  oinnium  b  oroMimquo  nucloriiii 
di'Sr.ribmil  \itgii.sli«iis  {Uf.  liiilil.  Jtjun.  n.  1(.(,  .^li.is 
oar  >i  ■  i!f>i.i^m  qoippe,  cic),  ei  Lno  M:i(,'iii!s(Senii. 
V!i  di:  SiUivif.  eaji.  o,  «on  (iii<«  dednii  iiosiis,  eic), 
quatoiiu»  lOllicoi  ioiitittioiiilnis ,  cl  iuipnlsibiiS  siiis 
afiecms  pr.avi.s  iu  i.oKis  cxc!l:il,  el  atl  po^fiina  oii;i-vis 
<oitim;l!eiid;t  tl(ir;;iiiir. 

ISxt.  Oiirdam  vciba  px  snperioiil.ieo  liunc  ;rans- 
luli.  .'*ci!loei  tn  rodiee  ii'so  pos:  voces  ,  majrffiinf , 
rri0''mrj ,  s(»<"iiiiinlnr  c.i ,  qico  .nil  liunr  liioiliiiii  inci- 
pi;iol  r  t'i  kjs  oiimci  pinnpnd.is  «is.:  e.rlnHmo  ,  ibqii<! 
diim  :ut  0.1  t»»rvei!ias,  qto.o  ad  linnt  iii<>iiii!i>  teimi- 
naniur  :  qiiio  medfderiiiiu.^  .  irauid-rimur.  I  ittn  so- 
qiiiintur  '.ilia  '.  (roHiifiioi^ciKidiii  iiiienibus ,  eto.  Moo 
%ero  Iiiic  traii:.i;ili,  qnia  ;iJ  'eiio.;  poiiiis,  ('0:1111  ail 
jiiv(>nes  peniiieio  isln  piii^M.  Ad  scnis  jinrrn  si  isiu 
iioii  rHleoas,  niitissntn  ftlissc  ^eniim  insiitiilioo.eir  ili- 
(•ere  dohes,  ctini  Uinoii  id  ;vtaie>  oniiieo  se  siinin- 
iiem  dirociortiiTi  ijdte.i  pmnusisiici  tlilaiii;^.  Jmn  irii- 
t'im  (ini|iiii)  »ni.'«o  hubtaWf  iii  manil'Ui  ({Kir?-,^  li  ;. 
iNiiiii  iiilcroapcilo  jIiqii.i  exsloi  posi  v<-il),t  illn,  ienes 
ifcaries.  i\\  iion.  iniuiiui-  ;l>?fiiiitMini.  Iidilasse  si  st;- 
iies  .illoqui  sr.iit,  mnneio  piup.vii ,  riini  pnst  vcrba 
lll:i,  Sen,>i  ijrnvet,  hi'.«il:!limiitbjiril  .  Ft  Itoa  (stilr- 
<.et  seiies  grav«.s)  iii')i:eiiJo.s  a^e  isi^iiuiv   elc. 

Scd  ploriH  hio.  ciarii»iisoaiis:i,  icinm  liuoc  locum, 
ini  III  cotJicc  lcf.iiiir,  app.iuore  •  llaque  uui  lllit  liu- 
ciiiAii  cat  H.ror  ,  ciK  ioit.lilj)a:ida  conlinenilu.  Saiic  n.? 
ttrrili  fideiH  diljtriint,  icwul  malum  em  propler  fii- 
miiiidiiium  Jio»  ctedfrt ;  iWeiiiis  os«»  ,  iiiipi.tiiroi  , 
jiiislquamcredidiriit,  inieutri  l-'.t  hosniHiifs  iiumei-.doii 
Jssf  rxitiiiiio,  w(  ciiiinViu.i  propi^y  HeuiH  vlm-ifuiiuliir. 
liumnm  »ii(im  bene  tcgne  ilncunl  i^i  /i/iOj  habmit,  pie 
tiiicieiit,  et  instriiain  •'ttiHi  i/o(/(cJ.<i  ;  hiec  «/liiit  tigna 


\  .•.uut  fiile' noklriv  :  ii  uun  ^ulum  afedideiimui,  ve^ur^ 
eliani  litiii  qiiir  ciedideriinn-,  .  liuUiderimits.  Ciyiiidii 
landiini  juvfniliiii  ,  iit  in  uiiiutbii^i  fartii  .rialem  fiinm 
^mie*eni  :  aiiiivo  et  virluK  furlei  ,  el  tipiid  inieriorem 
Iwmiaem  jaiitnes  Oeo  jniiite  colloeentur.  Craliilguduiit 
eiiiim.  qiwd  iiun  uiniii  itltile  couiummaln  ,  sed  in  imo 
irlnluin  raluii,  el  m  iria  adoUicintia  ^ioijiiiorum  aia- 
holu,  et  imtTiundiii  (actif  renunlwveriuC  ei  renorati  tx 
iiibrntU  ic  bej  ;)un'j  'fi  malilia.  in  lcviaiiupibits  irve- 
iiev,  'ii  consifiis  e:  caijiutiiunibui  nenee gfn»c.i,  Mitilfs 
l.hn  Ij  sciiiul,  elc- 

i81.  Goncr.^tim  Clirislinnos  omnes  adnurinliir, 
iiL  vocailnni  rctpondeanl  su.c  ,  eaque  agant  ,  qiO: 
siineliiits  ildtii  iiosirx  al:  iis  esposcit  Tos  .ero  mi- 
UlQf,  Chriiit  appcllal  msi  :iilssi(iio  (a)  per  ea  lempor/! 
voo«hiiln.  iinn  niodo  qniu  mtlnia  eil  mta  heinuiis  su  ■ 
pir  lenam  {lob.  vn  ,  j),  vemni  clinm  qula  Chiis- 
naniliomini  vitar.i  miliiti  sipissime  similf  01  dixece 
Canoiiioi  scri,>lores  ,   l*aulus  veio  pr:i'  e.Heris.  qui 

|.  .i|le;^0'ia  hat  sxpe  Chri&iiaii.is  alfoquiiur  indlcaLque. 
L.'oa  aliqua  iii  puiMiij-  c^loe  0010.  quH;.poi'  S?  Lec 
loi  oonsuiai  [h].  Oonauv.i  ;'orro  ei  slip.^ixlid  (t)  duin 
fiic  com.T.emor?.i,eie;iindeiii  allt^goriam  reiint>i.  ri  ca 
ionuit,  quoe  de  coreiia  imm.MC<;  oibili  .lubi  dicil;  ne 
qoe.  eiiim  solum  in  aiioneeeriamiiius  turoir»'  dabaniiir, 
V(;i  iiiu  oiium  miliiibus,  «itque  lu.s  saneeivict,  Iriwm- 
plnlcs,  ali;t'que  liiijus  ^eneiis  coionj'  pry  pr;tmiii 
(nbiiebailtur  :  inmiii  qudquc  oplebralissinium  il- 
iiim  I':i«|i  looiim  :  •lipeidi.i  pecctti  mort  {Honi. 
\i,  25).  Si  enim  slipendia  pet.t^nli  fiiors  ,  *ti- 
pondi.i  f.hrjsiiami'  vii.a'  01  i(  vitii  tetenia  (liiid), 
qa.v  idibl  cxpres-iiiS  <lieiiu'-  i-oruita  tidr.  Yide 
iiiiii)   l'. 

iS'2,  i>uo  persecuiionuni  i;t>nerd  r.biiblianis  jiiimi  - 
iiere  hjierlissime  ai(  :  feilicei  ab  iii\i^ibilil-u!i  Uos- 
lihus,  dequihii^nii  \po;;i'ilii5  PauKisft'/'''.  v».  tl) 
Induiu  ■i\iy  iirmctHtnm  pdei ,  ul  asmis  sturc  ^idvenin 
insidig,':  diaboli,  quoniam  non  ea  nob-s  c.tiluctalio  ad- 
verv.i  rar.iem  et  .•^aMijiiiiifu  ,  .icd  adv,isai    p7-lnci)>e- 

C  el  ;)Ofe<.'a(e>.  ..-rfiersMs  mun.'i  rc?(o''.-s  leue!'rmu>r.  hn- 
ruin.  Ciintra  iipintnalla  nequilii.  1 1.'.  ft  a  viiiliil;bus, 
sMu  Tyr;i!iuis,  seu  :iiiis  Cinislian.f  (id'>i .  aiil,  51  \is, 
(^atholici'  verilaci  ons'S!i'ntibus  Md:.-  qu,r  ilcimus 
in  prxf;iiio'ie  foap.  {.  num,  i'  Nolui  poiro  v.}<-i  tricc 
yrirca  ■.tiu!'fllii>ti )  linam  iiabei  t.odes  subsliliierc  vo 
ceiii  comru:  qv«i;i  lerri  ntcumcjue  put''^J  prior  1II3  K-c- 
lio.  C.vlerum  ego  quidi^ni  legi  mallsiii  contra  diubc 
vol-'.<:i. 

LH5.  1'lurinia  no..' .^uper  argumei:lo  eioqnfnli».  ap- 
taqiie  31I  pqrsviad.*iiduiu  reperie;  m  Mariyrum  .\(  lis. 
10  liliio  ad  Mcilijia^  Terliiiiiani,  et  in  epislv>lis  aliis- 
quo  opuSeuii.s  Cypri.iJii. 

liSi.  l>eoo!e  tradita  numorj  «iperiore.  Eadcm 
s:iiic  iradit  Cypri;iniis.  Yirt)um  e.rpiigimltir  bic  acci- 
pio  pro  piij!ii:i  vt  beiuonli-^sim.i  .  qu.o  Kloiiof i.s>.iino 
i.'rniiiii'(ur  ieliis  lli!:<rii  posireinis  ht«  ver4>i.^  :  op- 
landus  omnis  icnuo  uC  deslriuliniifm  idoUlrix  .  cl 
iiiaTlijrii  cirDiiuiii  t.iuJaiiduut,  iiiiriitoo  tii)tiii.'i. 

185.  Suspiratus  Rum ,  laieor,  le^endiun  csve  .  i.^ 
(/iii  etriiijeiizei  iiiVHUiielitUlum),  iiiterri>jrl  quid  ugil 
:iiii.  si  vis,  ii  qiii  rountietiiiilu'.  iuurri>qetuT  ii«id  iiunt. 
Nolui  Umeu  quidquam  imrniiian'  :  lorlasjc  eniin  vo\ 
1'uongelnal  lnc  Ciiiii  doiiiUt,  qiii  KvanKeliojiii  IhkoiiI 
-nsoipero  Oupii.  Aliqna  rtrosse  hic  arbiiror,  quihus 
moniiiimnd  unuinqiiodque  vice  )!i^nui>  pen|it«<is  lor- 
miiieiuc.  .Sed  i)u.viiaiii  e,i  fuerinf  .  divi.iaro  quis  ioi- 
deai?  aijiciuiis  iiiiniiiic  ministniiu  iiiaicistraM»  iiiiel- 
iige.  Ad  huiio  rerli!  moduni  in  Levico  Kaciolaii  t»>l 
«erbum  OfficuHi)  siimiiiir:  et  dun  affornniur  e»oin- 
pla  ,  primum  cx  .\puleio  |d) .  alteruni  «k  veiusta  iii 


(n)  Iii  \(ti»  S  CaMilix  :  Kin  nii/i(ci  Chrmi,  ctc. 
|M  1  Tiiiiuih.  1,  \>i,  el  11  Tiiniilh.  11,    5,    ei  II 
Coruilli    \.  ^  01   I. 

(t)    Oe  donodfis    •»»   >lti>eudrs     liilo  qu.o    nolaiii 


ri'.  S.  MAuri  \taf.  "Sii  i"mi  1  Oper.  S.  Aiiit)ru.sii,  .ul 
KiitiriiBl,  in  ps.  I. 

{d}  /Piii/ij  jiibel  officiixlem  tunm  intuper  itinn  lu 
strndrtr,  et  imdilius  itdi  (('(c,i  i-blertre    f.ib    v  MoMm 


817 


(N  IIILMUI  F.PISTOLVM  SFU  LIBEUHIM  ANNOTATIONES 


scriplioiie  (.ruleti  (o)    V.tIiuiii  wodertin  videtut  siifr.i  A  "iriciiii.  Qii;iin(iii<)in  siispiror.  na  \r  vera  scnpsisse 


pii>  i)ii-,(/iri(lu<n  fsse 

180.  ta  .  f)u;r  III  e|>i  lolj'  cnice  nnlavi .  SiiituiiiJ' 
locn  psi4pi:"iie  iiidiciu'.!.  «d  t\u.f  llilijriu'-  pi-rsjieiii 
Ad  titia  fiiaiii  i-espcmsse  ;.rl)ilior  :  scd  cuii)  na  e,<- 
)ireKSi'  iiiiii  alleparii.  l.ecirr  ea  per  se  perquiriil  Fi 
Ueiii  !>knmii(l'iU  filr-na)  haiiii  leriiere  '^iin  liili!llij«o. 
rju;r  opi-.ra  li;tb(il  :  vaciiam  seij  mortuam  esse  fam  , 
i|Uj-  tiiie  opnihus  sli,  as^equimur  e\  Jacnbo  (Cap.  i, 
17c(5(;). 

187.  Ad  exjircssain  illam  ,  soieiiuiemque  rBiiiin- 
rinlionKfn  l<'S)inii  Kiiarius  .  (iu;im  adversus  dxin')- 
iieiH  pndiiemur,  cinii  bapii&ma  snscipimus. 

MfH.  Leg«ndiim  ^iispicur,  >pes  'oriiin  qu<e  oiilcnlur, 
Him  est  sprs  :  n:ii!i  anlea  si>eiii  dr  reliiis  iufuris  esse 
ait :  mlura  poero  nosi  viiiontui-.  l}uia  lameii  ftrri  ui,- 
cuniijiie  po(r>iai  cudicis  uosni  leciio,  eam  rellqui. 
Lector  i;i  viilt  ,  cam  emendel.  I)i'l<'vi  porro  vorein 
iiuid  posilam  posl  vocciii  <fuit  {  qint  qniit  tpeiiill), 
qui:i  iniiniiesiiim  ;iiii;iiiii(?nsis  cnoreiii  ea  (iraseleie- 
bal.  Ubi  viili,';)ia  lcgiiiii  l's.  xviii  ali  Hilaiin  .iir«;i;aio 
rimor  iuirchii ,  vclusiissim;i  alia  veisiu  le;;il  ,  timor 
cnsms.  Ilanc  Ililanus,  neo  lemi-re,  seaiiilur.  Keliqiia 
per  <c  palenl.  ne!?vi  poji  v(>cem  jiiiHcei  ,  vocein  pu- 
(is,  qux  iii  coilice  liabeuir;  facilc  qiiipix:  iiilelligis, 
a!»  irrrp(»rilo  fimouiieiisi  eaiii  in  episloluin  ip-.;im  iii- 
iliiciani  e(,%i.  Veieor  ne  in  ileliniiionf  coniineiili;\; 
desil  vo\  aliqiii,  vcliili  rompleTin.  :nit,  si  vis,  liesiHt- 
rmm,  aiiior,  tnpiiiitot,  aul  «liquid  afliiie.  Vide  ra- 
pm  17  prokiiisc  scqucns  (i«  6()/iis  .iviililui  exigeiula 
e;>i ,  elc.).  Feiri  laiiien  jiolesi  hic  qiioqiie  codicis 
liostri  leclio 

i8b.  Prcrlaiissiina  sane  suiil  ist:i  Hilarii  verlia  : 
Miiiomm  iaiie  svbiiiaiuiiini  eb  inilio  nullom  ^isc  rom- 
pernituf  :  ifiiipiis  in  obeitieniia...  juxi,i  hiiiiinit.  uiuliiin 
est.  fn  prion  porro  liuju-,  ^(iiiijiiii.c  pai  le  iiKliiaiur 
Variitr,  el  rcfellilin-  iiii[iiiiiii  dofma  Mauietixoruin  . 
qiii  niali  ori(.iiieii:  ;i  priiici(iio  m:il<>  repetebanl.  Dum 
hxc  subjuT   ■  qirippe  iiwbedieiiiui ,  ftc  ,  indubiiaie 


liilailuni  .  uli  liabel  rusier  codex  .  ua  seilicel  ,  nl 
iiulla  cxjn-tssa  seimonis  meiulo  liabcatur.  ^amsin. 
(liiiilci  (.oHaiionea a  Caisiaiio  appell;ili  su".!  (s-^  iMn 
DacliuruMi  serm-:)iips  el  iniitii:f  •>ib<irtarionp:^. 

i9i  iTiiximc  pnsl  vocttin  baue  iciaununodo.  bac 
lialiciilur  lii  iioilro  codi  c  .  qma  cuniempLnioiie  Deiis 
jiidical  lOiiicieiilwin  tiniiiiioruiii  iiianifeslo  uiicjiie 
eiTOie.  rtii  vcfo  jiiossa  qu.i  dam  esl  olim  m  inaigiiic 
appiiSii.i  verliis  illis  ,  jiixia  eiiiijunr.iiouciii  conjinjulem 
eoittiiienieiiy  ua  m  anuigiaphu  c.msciipta  ea  »uni  posi 
ijla  lerha  .  quir  deinceps  liabenliir  :  iion  tmiformem 
mowiutH  Oev!>  loniiucnHivn  .  aul  clium  posi  illa,  t^ixx 
deinceps  cliam  ,  sed  loiigiori  iulervallo  pariter  lia- 
bentur  :  Deiis  iulttx  inlima ,  el  tccreia  eonspicti ,  ei 
casu  aliquo  in  c|>istiil  •  ipsa  ab  anttquo  .inianuensj 
oiiii.ssa,  ei  (M)njecia  iu  margineui,  iiola  apposita,  qu;i! 
IdCmi  indicarP! ,  ubi  ea  tollorari  dsbuisseut.  a  pos- 
(eriopi  anianucii&l .  qoeiii  s.Tcpe.  itnperiUim  iliximus. 
(losiia  liic  suni '.'  Alietiuiti  judieinm  esio. 

iUo.  Si«  poire  luterprelor  verlka  illa  tt  cx  [oniio 
iwliili  fiurnieiUiiv  !««(//.<  iiijlMi.  Fa  ha<  spfcic.  tl,  iii 
lere  iliciiiius  :ip()arcMlia,  el  larva  toniiueiilij'  :  \ei'a 
eniin  ,  cl  solida  coniinfnlia  nun  esi ,  quippe  cond 
npiiiia  ,  si  tlilario  crediiiius  cam  paulo  anle  defi- 
nienli,  npptle»idariiin  ommtim  <eiuir.  rtiutarum  esl  re 
(rcitiiiio  c\  !iac,  mqiiaiii .  rnntiiicntiu;  6()ei:ie  iiid.il; 
(lespiciiml  aluts  ,  qiiibiis  a  l>eo  concessuni  iion  esf 
ddiiuiii  istud  ,  perciiiiiiniquc.  inaledicla  in  eos  conji- 
ciunt,  elc. 

104.  l)bi  pusui  coniineniiain  in  codice  habetur 
coii^cifmliam.  Sed  procul  diibio  legeiidiim  csl  rond- 
neiit!am  ;  qtii|)p«  de  iis  ioquilur,  qtii  profemnt,  idesl 
jaclil;iiil  sc  nahere  ciiiiliiientiain  :  emr.  laiiieii  ea  ipsa 
cuiilinciilia ,  qiiam  liabeiil.  laiiliiui  absii.  ul  eos  wre 
ciinlitieiiies  ,  ut  pulius  Mlinsos  elficiai ;  sio  iil  roiin- 
lem  et  inatariaiii  crimnium  \idealur  ea,  qiian;  ha- 
lienl  eoniinenifa,  suliniinisiiari;.  .Vddidi  vocem  rrimi 
nuiii  :  decst  fnim  tn  codi(j>.  cujns  lei  inaicriani  siib- 


Adaiiii  inobedienliam  innuii,  (>er  qnain  mors    adco-  C  ininisirel  !»iva  lii'C  ei    s[>ecies  tiiniineuli^t;.  Sed  ex 


que  mala  omiiia  in  iniiuduni  >iiiil  lulroducia  Ihinam 
reliqiw  exstarriii»  mcoilice,  qn.T  de  eadeiii  Adanii 
iiiobedieulia  Hilanus  Iradidit !  !•;«  saii.>  tiaber(>inus  , 
quibiis  iion  iiiiido  Manicli.Ti  .  vcriiiu  eliani  ii  onmes 
riftvinceieiilur,  (joieirca  peccati  «iigincm  ertaveruiii. 
Sed  iiiiereapedo  Inrtasse  iiunmodica,  ei  subsequcn- 
liuni  nbsGuritas  ah  aiiiantieiisiuiti  insatia  .  ui  pulo, 
pruveiiiens,  emolumentiim  lioc  nol  isdomuni.  Diio  la- 
iiieii  notari^  opere  preliuin  leor  .  scilicet  s«iilouliam 
ill;im  :  j:ixta  bonum  multim  esi. )()  issiinam  e&se  (nisi 
plaiiK  faltiMiiir)  .ntque  eam,  qu,\:  le(;i(or  in  Eceie 
siasli(-o  (C.ip.  xxii).  15)  Cotiirii  bpiuiin  nintiiw  esl,et 
Ciiiiirit  morlem  vila  .  Sic  el  coiilra  viiiitn  iitslitm  pec- 
eutOT.  ,\lleium  :  nesciri.  ad  quem  liuem  alletaiur.  At 
enriim  ,  qu3'  scquiiiilur.  non  inodo  metam  ,  veiuiii 
eliaiii  scusiim  plane  igiKiraiiius  :  quin  etlani  .  ijuo- 
niam  villnsB  procnl  dubio  eoriim  ledio  esl,  nescimus 
plane.   quauam   r:iti'iiie  eiiiendari  ea    pdssiiil.   Qiiis 


sensti  iitiquc  ronst.x  ,  viliaiuni  eriiniiiuniqui;  inale 
rlain  al.ea  siiliniiinstrari. 

19!).  l'l)i  positi  nini  iiliqiie  liac  prccseconilii  ^iiti  , 
iii  codii*  lestiliir.  cvmW.ique  hive  peTffUeraiidii  fir;. 
Scd  qois  id  leral?  Si  piiibabilitis  eincn'.lei  Leclor  . 
illius  eniendaii<iiicni  cqitidein  a)ipi  nliabo. 

l'Ji)  lii  prioii  illa  sMileiiiia  :  mulios  vel  plttrimos 
si,-  /lograre  cupiitilule..  .  sicut  e.ciltu  doce! .  iiiiiiuuila 
procul  diibio  desunt.  Sed  qiianaiu  raiione  ea  rejia 
reiii,  plaiie  igiiori).  Seii»us  lameu  oiuissofuiii  veilio- 
ruiii  liic  (uisse  videiur  :  Mullut  oel  polius  pluiiiiu». 
sic  flacirare  e-doidiluic  cumpenmut:  >il  u  virqituhm,, 
qtubn\cu>yi  faniiliarissiiiii  uivunC ,  utelli  nttUii  rutiuiu: 
ponitu  :  uique  id  quidcu  eucntus  ilQce:  :  eteniin  uni- 
vcTSti  piEnaiiini  geuera,  elc.  )n  codice  le^ilur,  aut  tub 
uno  ciibeiit  lecto.  Si  in  typos  iriepstt  vo.v  el ,  caiu 
eitieiidel  Lectot. 

197,  liiterdicluin  mrjorum  italii ;  idest,  siiceidn- 


iii'ii  tecic  enneiidei  hujus  niodl  verlia  :  £(  quiB  (ie\,  n  liirn,  quos  piesbijteioruni.  sou  majorum  niitu  vocabul 


el  (iiiod  \el  .  el  quniii)  s;  nufqnum  roinpnreniur  sibi , 
boui  tiueiit  siTvoturt  (\\i-jini\u3n\  subodoiamur ,  iradi- 
ilisse  bic  llilarium  non  coinpelli  quaniqiiaiii  ad  ma- 
lum  .  mhI  •11  iiasird  <'sse  (loiesiaie  probiiatem  ani 
plecil ,  ci  in  es  (isrsisiere  ,  vindicaiiie  iiiniintin  iio^ 
ab  i|lece!)i;s,  ei  iciiiaiionibiis  divina  grniia,  qua  qui- 
dem  prnteoti,  boiui  iviela  .••cruantur  :  seu  ti  ms.  ixini 
iiilebm  serv.^mTis  ■  id  est .  non  relinquttiuis  iioiiuiv. 
quod  ;imple.'ti  jam  fuimiis. 

190.  iJoiitineotiaiii  bic  i.-fiissiiue  sntiiil  llilariits. 
Avidiiatftiii  vct-i)  (iro  ilcaiderii»  ardriittsfiiiiin  .i(ie- 
landi  hiiua  occipii.  De  >oiitiii(Mitia  copiose  tiiox  dis- 
seril. 

lyi.  fosi  Micem  conferre  lo!  laSse  deest  vox  serrno- 
itetn,  tliiic  m  Evanjielio  :setmon(S,  quo.s  ctinjerlis  ad 


hoiM-siatos  ex  saeris  ipsis  bibliis  no\iiim»  :  aiit  sc- 
iiioruin  ail:ilc  ,  quorum  iiipoi';  piudcnlia  ,  el  ifruin 
•ivperienlia  prxstanlium  an..torii;(s  in  EMicsia  iioii 
Icvis  erai  .  hi  coim,  qiiibus  licedia  ali  Hilario  liit  He- 
r.cripia  jiiie  tiicriuiiu!^  displicebal  ,  quanlom  poie- 
ratil,  ciiveliaiil,  iie  Vir^iees  Chrislo  dica!n;>  •(ins  co- 
liabiiareiil ,  multoque  mat:i^  iic  uno  I^-clulc  cum  iis 
dejiierciil.  Hoc  sane  iion  leve  aiaium  \eliiS;is  ipsis 
tem|)Oribi!s  virii'. .  et  iepri.h;i\ii ,  -.ummisque  vinbui: 
evcller!'.  F.fclesia  stndiiil-  Panea  ad  exemplum  ninnii. 
Oiiihule  iUqufc  i.Mi  Cypriaisi  episKilom.  qiia-  iii  edi- 
lione  llaiiizil  in?cril)t<.nr  dr  Viuiinil/iis  ud  Vumponiuin 
(pa;:.  'il!)  eduiim.  Vetui.),  ti!  qna  qnidem  dt.sioia 
lia'c  praserliiii  iioies  veiiiii  •  «  Prinio  igiiin  in  li)e.i)  , 
iraler  carissiiiie.  el   pr;epiifilis,  el    plebi  iiiliil  aliud 


!n)  Dfficioles  ejii^  (rousulis)  Provincite  Aquitoniir.  Inscripl.  Grut.  pag   422   n. 


gl4 


IN  HIURII  FPI^^TOl.AM  m.  I.IRI.IIl  M  ANNOTATIONES. 


m 


i'..ilii)i:uidiim  o'.i,  niir»!»  iit  qnl  Deuin  iinutiiiiis ,  i'imi  A  '<.'i'"  cfrnit '.  i\\m\i  liiilii,'ijaiiir .  ci  irnscitiii     «i  >|ii 


iiiiiii:  olisei  vali>'iii-  il>sci|>liii.>:  (ltviil;i  pricceiiia  loiiiM- 
iiiiis,  iir<:  |>.iti.iiiiiir  ciTari^  rr.iires  iiosiros....  nrc  |>ati 
tiri;ines  cum  iiiasi'iili'>  lialiilarc.  iioii  ilicii  siiiinl  ijnr' 
iiiir<>,  seil  iici'  siiiiiit  \ivertf,  (|iiaii<li>o'.  scxusliiiirKins, 
cl  :4^i3s  .'«Jliiir  iiilirii.i  |i<!r  niiiiiia  frunaii.  a  iiulij-,  cl 
ic^ii  ilelicai,  iie  ilialxilo  insiili'iiiii,  el  sa.>virt>  cupicnii 
»il  lini-eniluni  ilctnr  (>cc:isii> ,  (|iiaiiilo  01  A|>"SI<>lllS 
(iical  ^oliK!  Inciiiii  (l.il-:  di.iboln.  Lil>cr.:uila  esl  vi- 
gilaiitcr  ili'  |>eri<  ulo^is  li>c»S  iinvis,  no  inicr  f.cii|>iilns 
ei  six.i  rr;iMj<:iiur.  »  f.iinsnle  llieiniiyi>ii  pinifr  «'pi- 
siolaiu  ail  Piidiiiii  6'o/if oi'(/i>iis ':ii  (Olini  Ci:\ui ;  in, 
iNitrnii.  cdil.,  X),  liotiiiliaiii  Clirysosiouii  advcmuseus, 
<,i  t  a;iN(i  .«(■  Virgiiie$  iiibinlri>iliiciat  /i'.'btri( ;  ejiisdeiii 
i|ii(ii|(ie  Do>  101  is  litiiiiili  iiii  alt>'ra:ii,  i|ii;i'  luscribi  su- 
lil  :  Quoii  reiiutaiti  (einiius  viris  coliahitiire  noii  (/<■• 
teuiit  (<■).  CxsUitta  (le  re  Ylie.xlosii  Juiiioris  coiisiiiu- 
lio  lib.  xviCotl.  Tlie«'(l''S.  liiul.  II.  lege  \liv.  (|(ia  h 
Iiijjas  (ib-ecro.  Mnlia  porro  in  can»  uouivii  Gniiiorr.'- 
diis,  ad  i|iieiii  te  allego. 

1H8  Qiiid  hoc  niaii  esll  elc.  Veiba  h.ec  sunt  excii- 
sniitiuiii  eus,  (|ui  cuiu  virginibus  milla  cognalioiiu  sibi 
dcviiiciis,  faiiiiliariler  laiueii  bubuiio  lecto  lial)ii:ii>i, 
aii|iie  adi'0  uiio  dormiuiit  lecio.  .Atque  oos  quidem 
veli«iii(inu>r  rudnr^iiil  Hilirius  ,  moiicn^^ ,  ab  usciiiis 
eos  cerie  n>>ii  cavcre,  (|uod  lanieii  ferri  ominno  iion 
poterat .  id  eiiiiii  iiun  levc  e^t  arguiiieuium  ammi  jain 
a  (i3-ni(>uc  c.orrcpii.  Ilos  ^aiie  pa'uiieuiiK  legibus  ab 
Ecclcsi.i  sulijici  dcclaral  Cypii  nus  ,  cum  b.cc  ait 
(Kpist  Lii,  pag.  2i0)  ;  « l.t  idoirco  cinisulle  cl  cuiu 
vigore  fecisii ,  fraicr  carissime  ,  abstmendo  Diaco- 
miin,  (|ui  curo  virgiue  saspe  mansii  ,  scd  et  c^cicros, 
(|iii  ciim  virginibus  dormiro  consuever:int.  Qiiod  si 
pa>uitentiaiii  lnijus  illiciii  coiKubitus  sm  egerint,  i;! 
:i  se  invicein  recesseriiii..  .  aecepia  commuiiicaiione 
:id  eecksiain  admiltaiiinr,  b:ic  laiiien  iiiteriuinaiioiic, 
xil,  si  ad  cosdem  in:isculo5  poitiiioiliim  reverse  lne- 
riiil,  aiil  M  cum  eisiloin  iii  mi:i  domo  cl  siili  eodem 
lect»  siiiiul  Ir.ibiiaveriiit,  graMoie  iciisura  cjicianiur. 


piiMias  liieesiis  ('jiisniiKli  CiiiijiiiKiioiiiliiis  coiiiinini- 
lur!  eujiis  <ii  ^l.ul.um  spirilalem,  et  veiiiuriini  ]u<lirii 
di''m  uiiustuis(|uc  Irairiim  possli  evader<',  oii.iii  coii 
silio  prov:dere,  ei>'hilioiare  i|i'lieiiiiis.  >N<iiarc  auicm 
lib.'l  .  ('.ypriaiitim  ijiiiilciii ,  ali"S>tue  ,  i|ii(>s  Baliixins 
d>  cim:i  iioii.i  itt  eam,  i|it.im  ntiiilimiis,  t:pisioI:im  .iu- 
n'.>l:>li<>ii '  a'lejai,  noii  ri'|>riili.i^se  e\|ieriiiiommii  ali 
nlisioit  >ci!>n>  iti  vii'j;iiiiini  enrpnriliiiv  faclmii.  Sedccrle 
iliitm  r<:|irolie>i<lii  liilaiius  ,  cii|ii>  cxcmiliim  seciiiiis 
csi  \iiiliriisiiis  Midi'ilanensi^,  vir  saiie  cnrciiiiis  (6). 

2u0.  Olisciiiiora  siiiit.  qu.i;  Itic  iradunlnr  :  :isse- 
qiiciis    lamen,    pixpicrea  .irdeiitius  dilecias  fuisse 
eas,  (!<'  <;uiliiis  iiiilei  l<>o<it<is  fiieral ,  vir^ines,  quoil 
sevirgii»>s  |>r»nioreiiiiir,  qiiaiiKinam  nomiiie  iniiiiim 
el  prolirssione  virgities  esse>n.  Tcnicre  porro  cx  se 
viriiiiies  iaciiiabant,  laiidem  h:inc  :<b  huiuinibus  pcr- 
qiiireiiios,  oiim  cam  a  sido  nomitioexspeclarcdebu  s- 
siiii,  pru>miiim  scill<ei  pudicitix  iis  rediliiurn. 
20(.  Pr.tcepisse  .\piisiulmii  Paulum  inulieribiis, 
"  ul  t''Cio  c.ipiie  (traniit,  iiiilubitala  res  csl.  Vide  lu- 
cuin  episinla;  ad  CoriMlliius.  q.iem  iii  calce  |>agin:e 
indico  (c).   Il;e  porni.  Viigines,  de  quibiis  biquiliir 
liic  liilariiis,   d<>locto   capiie  iirab.ml  :  fortasse  ut 
capillorum   el  capiiis  ornaius  niiiiiilms  apparerel, 
favcniilitis  corrupioribiii  stiis ,  quos  antea  reprchcn- 
der.it.  Appell:il  aiitem  eox  virginum  corrupt^jres,  quin 
si  non  corporis,  'iiiiiiii  cerle  iuoruinque  corruptoccs 
eraiit.  Num  voces  ill3> ,    ro/iibi.>ii(i/ius  eorruploribus 
iuis,  apto  loco  si:ii  posiia* ,  aiicops  harco.   Si  s<io 
tamcii  loci)  suiit   |iosit:e,  ila  illas  explico^jilhi  coUi- 
beanl  (id  e>t  resiriiigaut)  .\posioli  pr:eceptum,  qiiod 
ad  lcemiiias  omnes  edeiisiiiii  fueral,  ad  eas  gnlas, 
qii:e  mainmoiiio  ju  icia;  erani.  Quod  quidem  Hilarii 
a>iaie  iiovmii  iion  erat ;  et  eitim  bic  »pud  Terlii|li:i- 
iinm  1'giiims  (d)  :  t  Sod  qiii<l  |>romis<uc  ibserveiiir 
per  licelesias,  qsiasi  incerium  ,  id  ri-iraclandum  esi, 
velari  ue  delioaut  vlrgiiies,  an  uoii.  Qui  enim  virgini 
liiis  iiidiilticiit  cupiiis  imnimiiiaicm,  lioc  niii  viden 


uec  iii  f.ccJe.^i.im  posimodum   tale-  Uvilc  rccipiaii    Q  tiir,  qiiod  Apostoliis   non  xirnims  nominalim,  sc<l 

lnr.»  Viile  ciiani,  olisecro  .  epislila  n,  qinm  lliotn-  '"  '  "■      '"    '-"  ~" ""       

iiymus  ad  Saliiiiianiim  diaconiim  scnpsii  (iii  Veroti. 
cdiiiniio  e.>l  U7;  oliin.cral  ■l%).SeTpciitein  ii;eiiioiu;m 
itfel.i^e;  es;  ciiiiu  sericns  aiiti  luus  ,  nui  vocaur 
diaboliis  (Apocalyp.  xii.  9, 14  et  |5),  ei  ea  suli  liiriiii 
espressum  ii.>vimu>  a  Coii^taniiii>>  magno  (f!.'.><s<'6.  de 
vitn  CoHtlaiit.  l.b.  iii,  cap.  5). 

lt)9.  Alieiiim  <xius:iii»netn  idem  llilaiius  ex  eu- 
rtimilem  virgiiiibiis  co.iabiiaiitiim  senieniia  pioreii. 
Aique  ea  ip«a,  qualiscumqtie  ^ii,  Cypriaiii  lempoio 
idicrebatur.  ti^aiii  auicm  rejicil  iieiu  (iypriamis  liis 
f>aiie  pr.esianiissiinis  inouitis  (iii  eiidim  episi.  lii  , 
y.  i2U)  :  €  Neeahi^ua  putet  se  pus  e  liacexLUs^iiioin; 
dol'i.>udi ,  quod  ct  iiispici  ei  probari  pos^ii,  aii  viij,'.! 
^ii ,  cum  ct  inanus  ubstciriciiui  et  ocu.i  .sx>pe  fall.ni- 
lur,  cl  si  iiioorrupia  iiivciua  fuerii  virgo  ea  parte  siii, 
qtia  multcr  poicsi  esse,  potiicii:  lamen  ox  alia  cot  - 
potis  uarte  pecc.isse.  iiu;c  ooriuiiipi  polesl,  cl  l:mi>>ii 
iiispiti  iiuii  potesi.  (ierle  ipse  co;iciilutus,  ipse  ooiii- 
jilexus,  ip-.a  coiilabulatio  ,  el  luosciilalio  ,  oi  c:)ii.j.i- 
ceiiiiimi  (iuoruiu  turpts  ei  firda  dorntiiio  i|ii.iiiitim 
dcdecoris  el  criimnis  cnnfiiciur  '.  Si  supi  rviinciis 
niariius  spoiisaiii  siiaui  jareiilem  cmii  :iltero  vi.lciil , 
«io.iiie*miligii.iiiii',  01  rioiitii,  cl  per  icli  d>iloreiii  lor- 
1  >S9is  ct  glaUiuiii  iii  ma>iiim  suiiiii?  (jmd  tliri>iiis  ct 
l>o>iiiiiU3,  cl  Judex  noslor,  cmii  virgiioiii  snam  sibi 
<lii  aliiiti ,  ci  sauolilali  su.e  dc>ti:iataiii  ;acoie  ouii!  al- 


iituiieies  desigtiaverii  vclatidas  esse;  iiec  sexiiin,  iii 
dicerei  [einintis,  sedgi-adimi  si'.\us,dic.cndo  iHiilure 
iS.im  si  sevuiii  iio:iiiii:issut  feiniiuis  diceiulo ,  abs  > 
Ime  deli>  is.^-ei  de  ontui  mulierc.  Aut  qumii  uiiiini 
graduiii  sexiis  nomiii:it,  alnim  laoendo  seeer.iit.  Po- 
iiiilcnim,  in  |uiunt,  autct  Virgines  nomiiiare  specia  - 
Ilter,  aui  eompeiidiogencialiicr  feminas.Uui  ila  cun- 
ccdiml,  reoonilare  debciit  de  stalu  voiabuli  i|>siiis, 
qiiid  cst  miilier  a  priui.s  qiiideni   lilteris  saiictoriim 

c iieiilarioriim  ;  nani  iiiveuiunt  sexus  e.-.se  iioine.i, 

iioii  gradum  sexus.  S;qui<lem  llevani  iiondum  viriim 
exp<>rtaiii  luus  iiiu/i«rpiH,  ei  ^einiiKjni  co;;noniiiiavif 
foi(ii;iam,  qua  sexus  gener.iliter .  mulierem,  qiia 
gr.iou<  sexus  specialilcr.  lia<pie  jam  luiic  iniui|  la 
adliucHev.i  miilieiis  vueabulo  riiit,  commuiie  id  vo- 
cbuluui  ei  virgmi  facium  ct.  Meo  miium,  si  Aposi.i- 
liis  codem  uiique  sptriiu  acliis,  qu>>  cuin  oninis  X>rip- 
ttii.i  diviiiiiaiuin,  et  illa  Cene>is  digesla  esi ,  eadem 
j  voct>  usiis  esl  ,  niuliereiii  pouii-do ;  qn.e  exemplu 
''  llcv.c  liiiiupia;  et  virgiiii  compeiai.  C.eier.i  deui.iue 
iioii  soiiaiit.  Nam  ct  hoc  ip.-o,  nu.d  \ii)>i'es  ii<ni 
iiomiiiavii ,  sictit  alio  lii  1'cii,  ubi  de  niibeiido  dooei. 
s:ilis  pra-ilioai  de  oiniii  ;iiulicre,  ei  de  loio  -exu  dn- 
tmn,  iiie  disiiii.lum  u.se  iiiler  virgiiiem,  oiiimiio  n  »i 
iioiniii:il.  U>'i  einm  alibi  di-ttnnuerc  iiieiiiuiit ,  ubi 
scilieei  dilTereiilia  pi.siiilal  (ilisliiiguil  aiiiem  uliaiii- 
que  spetioiii  siii;  vi)ca.''iiiis  dcigii  ins) ;  ulii  noii  di>- 


(<i)  llariim  prima  exslal  pa^'.  iil,  altera24S,  toui' 
riliii.xii'»  M<itiiiaiii:o>iii.  Vide  iliidc.>i  moiiiimn  hisoe 
lioitiil>ls  pi.<;p<isiiiini. 

11»)  Viiie  «lis<>cro  ,  <iUDt  Ii:ie  suiier  ni  cx  Ivpislolis 
«iiitdoiii  .\<iibii>su  cruil  1  ili>:m'<iiliU9  ,  luiii.  \  lli.-<l 
Ereltsias.,  d.:  Amliro'..,  oa,i.  Hj  >>!  t>6,  p.ig.  i8U 
pdil   Vinioi.o.  I>  pislole  \Lvi  el    M  vii,   qu  e  a   '1'ilie- 


nioniio  eitatiiiir.  iii  editione  PV.  Beiiediciiiioru'ii 
suiii  V  ci  VI  i;i.issts  I,  S.i/u(/iiu  .  l'rvsi>icieni}um,Ui:- 
Ki,  ti>K(e  siKii  i/i  iio»r"u.;Hi/i(ii)  d.cnrsa,  cie, 

(i)  1  Conitlli.  \,5,  cu'.:  Oiiinis  •iiilemmiiHer  oritns, 
•iu<  praulieliiin  iio.i  re/iilo  .  .i/i|i«>,  elc. 

(U)  U:  Oiiitioiie  e.ip.  5t,  lom.  iii  aucedol.  Muta- 
inr>t,  paK    iO. 


m 


JN  illLXKIl  1  PISTOLAM  SEIJ  MnHjl.lHI  ANNOTATJONrs. 


iiiiiii.i,  iliiiii  iiii.iikii;  10  noii  nominnt,  niiilHm  viiU 
ililieieiiibiiii  iiitelii^i.  t  Neifuo  porro  dh  ii:ie  senionti» 
Tei\uliiuhus  ii-ccssii,  eiiiii  jb  Keciesiu  ip-a  reiessii, 
ailll;i'silt|iicMont;iiH).  ii^iiniiii  lihiuni  </s  VWfffiJi*  Vir- 
dhiibits,  poslqii.iiii  Moni.ini)  adli.eseiat,  consciipsisM; 
tiaiiiiur  :  et  tiuiien  eliam  cnpite  4  cjusileni  liliri 
i^ndcii;.  ((II*  liic,  di'cei.  Vclieineiilir  aiiiein  uns  red- 
iiigiiii,  qiii  Virj;iiies  tupitc  iiiiiiii.ic  vclilo  oiare 
[losse  iii  li<cle.sia  iiiphiiii ,  tot"  capiie  '22  iitii i  ilc 
Orationc  :  iiuoil  (|uiileiii  c.l|uil  in  cj,'riiiii  legas,  rogo. 
Ciolt-ruiii  inu/ie^djs  vnc.iiiulo  inlcriluiii  (Jcnulin  siib- 
jeciaiii  viiii,  iiiiii  virgiiicm ,  i-a  vi  lcriiiii  ialiniiniin 
cxeinpli  osiendeiil,  qu.e  aniioi  iiio  9  ii  in  e|iistolain 
('ypriani  ad  f'oi(i|ii>iiiuiii  in  Balnzil  ciliiionc  LVii 
ideni  Baluzius  cdliegit  [fatj.  ilj  ediiionis  Veneia;). 
Raiii  [laritiT  Leciur  adeai  rogo.  Vox  iHa  iniiimiiur 
{iiilecto  cnpile  iniiimtur)  vel  ail  oliliitidneiii  il!ain  re- 
rortiir,  qiM  se  Deo  sistunl,  vlrgiiiit  iieiu  illi  iii  ecclesia 
devoveiiics,  vel ,  si  vis,  ad  puliliias  preces.  i{elii|iia 
per  ge  p.ileiii ,  consliiiiia  prxseriiiii  delinitionc  illa 
contineniia:',  quaiti  aniea  jiosuerai. 

ii02.  Delib.ita  vidctiir  ex  variis  Scriptur.i-  !oi  is  ca 
paticntiiC  deliniiio,  ((uj;  Ihc  alTertur  :  seii  p'itissiinuiii 
ex  versiculis  iirlino  et  seciindo  cat^itis  iv  episinlu; 
ad  tiplii-sios  :  etenim  ad  liunc  nioiiuin  lccos  ille  ^e 
liabei  ;  Obsecro  ilaqiie  vos  ego  viuclus  in  Uomino ,  ut 
digue  ambulrti.'i  vocatione,  qiia  vocali  etlis,  cum  omni 
liumililate,  et  iiiwiiueluriiiH-,  cuiii  palieMiu,  liuppnrliinles 
iitvicem  in  charituie:  qiiippe  patienlia:  iii  priinis  iri- 
iMiilur,  iit  sunVral  («tt|)p(«t'ui(eii  »ni'i<«i»)  Du  is  piirro 
liic  llilarius  ilii  ndsigiiit  partes,  qnaruni  iin.i  est 
lolernntia  iiijurinrum,  el  passioiium  ;  altca  siiffercntia 
Oiimium  exipectutionuin.  Ac  de  priina  (|uideiii  lacile 
asseiilieris  :  sa;()i' cniiii  iii  Siri|il'iris  ailiiioiieiiiiir,  iit 
cliarilalcm  cxtrccaiims,  iialieiiliam,  et  luanswludinein 
(I  Tiiiwth  VI,  41)  :  (|iri;  qnidciii  iDlcranluim  iiijii- 
riaruin  nc  jiassionuiii  expusiunt.  Ai  ilo  scciinda 
•  li.ini  nulluiii  iioliiri  iiiesse  iioirsi  duliiiiin  :  cleinm, 
iit  reli([u:i  uniittuin,  co  spcctant  iinmila  illa  .lac  ii)i 
{Ctip.  V,  7)  :  Palientes  igilur  e->lulc,  fnilrei.,  n^ijue  iiU 
adoentum  />vmini  :  Ecre  nijricnla  cas/iecMt  prctinsuni 
friicltm  leriie,  paiienter  fnens ,  donec  iiccipiiu  icnipo- 
raiieunt,  el  scruiinum.  Puti':iUes  iijitiir  eniole  et  vos ,  ct 
con^rnuitc  corda  vesira  ,  qui.niiini  advcntus  Ofniini 
uppropiiuiuavil.  ilujus  inoili  (i  ticiiln  i^ciiiis si  (jiiis pos- 
sedciit,  aii  noii  lercl  {bajiiUit  )  conlruna  viiir/  an  n^m 
etiam  hona  (iiiuiin  possidibity  Prcfecto  liicc  liilieliit, 
qui  exspeciatioiiesoiiiiiessiiic  pr:cci]iiiati"n  ■  suITctci. 

205.  Iiuiuit,  ut  iniio,  ill:i  Ajio-loli  vci h  i  (fi.iw.  v,  5i : 
Scieitles,  qund  iribulalio  paliiiiliaui  opciuiur :  paleniia 
autem  probutionem  :  probnlio  Viro  spom. 

204.  Perspicua  ea  sunt,  <|u;c  liadil  llilnriiis,  f-i  cas 
deliiiiiiiiiies  ricoliieiis,  qiias  snpia  (Hisiiit.  Verlia  illi 
»"pcn"iis  comprehendi,  ideni  liic  sunt,  ac  siipra  monui. 

riO.i.  Oiiiniiio  l  geiidiiiii  ost ,  qiiando  :  eieiiim 
Qiiaiidri  niliil  spcratiu',  id  qiiod  speiatur,  iinpitienior 
fertiir.  Sed  iii  nnstro  codicc  legilur  ijKirt  oli  (loslieini 
umniiiiensis,  iit  puto,  inipeiiliaui. 

iJ06.  Verlia  liac  :  omn!  nulem  virlute  palientiu 
pcrfert ,  tpind  spc  pereunte  digiioicilur ,  pcr^jiicua 
qiiidem  suiit,  cl  cuni  [iri'irihiis  pl.inc  rontiiinnntiir. 
Al  oliscuriora  sunt,  (piic  sei(Hiiiiiiir  :  Ai  si  spem  fruc- 
ius  palieniite  subsequatnr ,  liwc  mulri'  gnndd  fiile , 
gube:nacutum  habet  Dei ,  contintiiiiii  qcnus  ,  propiii- 
quitaiem.  Sieauteui  c.i  inteiiiicior  :  Si  sp'in  seqiintnr 
paiieniia,  qnic  spei  fructiis  esl  ( legeiidiuii  cst  quippe 
spem,  luinetsi  codcx  liabeat  spes),  liac,  vel ,  si  V|s  , 
et  huc  (sjics)  gaudet  inatre  fide;  sjic';  vcro  (if.usidimn 
Dci  (leciiliarft  liabel  :  iiam  speranles  in  Domino  mise- 
ricordia  ciiciimdiibil  {Ps.  xxxi,  70)  :  contiiiciitia  vero 
(qii*  harmii  viitntum  geuus  csi ,  id   cst  oas  onincs 


A  complecliliu,  vel,  si  explican  ila  jiibes,  primsii' 
caium  pareiis  est,  ct  veliiti  rsdix)  prO()inq«iiul(>ni 
Dei  habet  :  cflicinuir  euiiii  per  fOiiliHeniiain  vtluii 
pro[iitii[tii  Dci,  vd  qnia  divin<B  consortes  nulmm  p(  r 
e.iiii  eflicinuir  (II  Peir.  i,  4;;  vel  qiiia  per  eain  appro- 
piiiqiiamus  Dco  ;  ciii  si  apprnpinquamus ,  ipseappro- 
pinquiliil  iu.his  {Jacob.  iv,  8);  vcl,  si  vis,  quia  potili 
cdelesii  beatiiiidinc  wniles  Deo  erimus.  Id  autem  pro- 
bat  llil.irius,  luiii  cxcmplo  inaiiyrum,  qiii  fidc ,  ct 
spe  corroborati  cniciatus  i|iioslil)cl ,  ct  tornionia 
paiiciitcr  ct  forliier  perinleriiiii  (  Deo  scilicet  eos 
pr;rsi(lio,  nc  giaii.-x  sna  adjuvante),  tiini  reliqiiorinii 
Cliristiaiinrum,  qni  iisque  ad  inorteni  pnticiiitrt,'  virtu- 
tibus,  seu,  si  vis ,  ceiiamiiiibus  (d)  Clirislum  imi- 
tati  cohwredes  Chrisii  efliciuniur.  Si  quis  prohabi- 
liora  proposiierit ,  milii  uiiqtie  rem  gr.iiissiniam 
faciet.  Illud  porro  iioiarc  liic  lihet,  ad  plura  Scripiii- 
ramm  loca  rcspcsisse  qiiidem  Hilarinin,  sed  qua- 
cc.rto  dcsigiiarc  viv  possumiis,  pii-sertim  cnm  vclu- 
sliorcni  Viilg:ila   noslra    interpret  ■iunem   seinialiir. 

"  Ni;  qiiid  (lissiinuleni ,  vcrha  h.'PC  '  inde  justi ,  dum 
omnia  paiienier  operantur,  in  codice  iinsiro  haheiiiur 
)iosi  voces  illas  patieiUice  virtutibii»  (aut  potins  certa- 
minibus)  imilantur.  Kt  posl  vocem  propiiiquilalein , 
Icgiiur  ibi  :  inde  gloiiosi  Dei  lcslet,  etc.  Seiisus  ta  ■ 
iiieii,  eldistribuiiiisonieiiti;e  videinrex|iosccre,  nt  ita 
CDiicliidatur  periodiis,  ac  senicniiaifisa  :  demde{id  est 
extreini)  locn)  cohwredes  Christi,  dum  illum  usqiie  iid 
iiiorlem  putieniia;  certaimiiibiis  imituntur.  Si  qiiis  lamcii 
codicis  lecliiineni  rclinere  velit ,  puletqiie  ah  illa  de- 
siiinpsisse  llilariuiii  occasiiiiieui,  ut  de  jiisiitiadisse- 
rcrci ,  (icr  iiie  ((uidem  licct.  Quod  ailinet  ad  voceiii 
yloriosi,  recole  niini.  2. 

207.  lii  ctiilicc  iia  legitiir  :  qiiam  <i  quis  obtinens , 
et  ciii  qiiis  adhoerens  vilai  suie  dispositCB ,  et  sine  contur- 
bniiunc  conservai.  Qii:c  qoideiii  verba  im|)licita  niani-. 
fcsio  suiil,  el  iiltitlo  sciisii  carcnt.  Einendavi  porro , 
tit  prubaliilius  diixi.  Si  (|uis  aliler  emcndare  cnpil , 
(iuotl  Ibtierii ,  fiiciat.  1'osl  voccs  ,  ciim  essct  omnium 

Cj  dvmiitus,  n  Juanne,  addimr  iii  cndice,  qui  major  in 
uiitis  mulierum  :  seil  manifcstum  glosseina  ,  quod 
respicit  ad  versiculum  /i3  capitis  v  M;iilha5! ,  jiiie 
meiitoque  sustiili. 

208.  Arbiiror,  Hilariiim  rcspicftre  ad  locuin  illiim, 
quoiii  iii  cpisiol;c  ip  ius  eaice  notavi,  scilicciad  ver- 
siciiluiii  i!  tpislola;  Jiid;c  Aposloli.  Niniirum  lisc 
sriibil  Jiiilas  :  llisqui  suul  tn  Deo  Palre,  dileclis  ,  el 
Clirisio  ./csK  roiisctii(;(i,?,  el  voculis,  misericordiu  vobis, 
0«  pux .  ci  i-.haiilas  adimpleatw.  Neqiie  enim  ad  Pau- 
liiiii  rcferis  nece^sc  cst  locum  liunc;  nam  vnces  h* 
aiui  ilem  .'oco.ctiniuiocle  desiguant  lucum  aliiini  Scri[)- 
tiirir-,  neque  cotjimur,  nt  lncniii  aliiiiii  Pauli  indicari 
(lulemus.  PorroGhrisIus  misericordia,et  ptix,  el  ehuri- 
tas,  scu  dilectio  iiostra  dici  potcst ,  luin  qnia  honiiii 
aiictor  cst  ci  orign,  tiim  quia  gratia  sua  h;is  in  nohiseffi- 
cit.  Siis|iicor  eiiam,  aliier  oliiiiin  aliquibus  codicibiig 
fiiisse  lecliim ,  el  expresse  dictnm  :  in  thristo  Jesu , 
qnt  nobis  misericordiaesl,  pax,  el  charilus,  seu  diicctio. 

n  Si  locuiii  aliuin  indicalum  vis  ;ib  Hilario,  ego  qnidem 
iiiiniiiie  obsislam  ,  diiininodi)  probabilein  iiidices. 

209  EcdesMSlici  Scri(ilnrcs  nnn  inodo  dilcctiiiiiciii 
ipsani  agnpen  viicaiii,  venim  eliam  illius  fiucius  (iit 
ila  ilic.ini),  cl  oper.i  ex  cliaril.iie  piineiiieiitia  agapes 
anpollanl.  Iliiic  Aiigiisliiuis  (())  :  ngnpes  noslriv , 
in  juit,  paiipcres  piiscunt ,  sivc  frniiibus  .  sive  carnibus. 
Si  qiiis  mulia  liac  de  re  icisse  c.  pil ,  cos  Scriptorcs 
Cdiisulat,  cUDS  allcgat  Dticaiis;ios  (i). 

210.  Yuig;ila  hic  liahel  t/iaii-.«5.  Sed  Ililarius  vc- 
iiisi.tiii  ali.im  seciuiis  inicipreia  iDiieni,  Icgit  (/i/c.f/o, 
qiiam  proximc  post  distiiigiiit ;»  ciiarilatc. 

211.  Porro  ex  superiorihHs  duabus  deriniiionibiis 


(a)  Lcgitiir  quideni  in  codice  virttilibnt;  scdvux 
certumiiiibus  ad  id,  dc  quo  aginius ,  sigiiilicnndum 
apiior  esse  ^idetur. 


(t)  Lib.  XX  conira  Fatisluni  cip.  20.  Vidc  cliam 
cnp.  A  ejiisdcni  lil.ii. 

[c)  lii  Ctossario  media;  cl  iiifimcc  liitiniliitis ,  ai! 
vnccm  agtipe 


m 


IN  MILARII  FPIRTOIAM  Rl  U  l.«Bri,LllM  ANNOIATlitNCS 


89! 


conitl^it,  llilario  juilico,  Hileciiitiit^iii  a  i-JinrilHic ilibliii-  A  (lustini»  niipcr  »lle^atus   ^uiii    oiiam    per  anlicipa- 


Hiii.  Is  (MJiTu  (|(ii  \er'  dillfrit  Dvum,  virtiil>-s  rt;li«|iiM 
li:ilj«l,  ui  |)rj;cepia  oiiicia  observut  :  0»isciuiu  iHiU' 
|ii  ;i'oeptJ  uon  oh  er\ei ,  iiuem  ver*  ain;a  *  F^iirc*  si 
alTeraiii,  aiqud  aileo  ip!>a  Seii|>iiir:iriiiii  l'><t:«  id  eoiilir- 
niiulia ,  iHfliiilug  propi!ii>tMii:m  eio  .  qiiipp«  l:>ui 
Sori|>liirje.  itii:ini  Pa(ri>s  <i9>pi&siiiio  i-l  ipviiiu  Jnecm  , 
<iuoil  liic  Hilnriiis,  qui  dum  li:i  r  :iii :  iMrritin  cil  euii- 
iitmmatio  omnimn  v>iiutlni»rK»i  viilciiir  rei>pir6rc  ail 
locuiii  iliiici  p<^>i«;ii|;v  P:iui'  aJ  Roiii:iii<>!>l(.'i'/i.  xiii,  lU), 
i|iii  in  Viilg«l;t  dic  i»:  t».-ib<;l  ;  fhnitiiiio  nijo  ktff  esi 

lilttCliO 

m.  Siinilliiiia  siiii'  lliUrir  iiiiinilis  oa,  q>>a:  Joo«l 
ljrr|;iiriii',  Ma(!uu>  lUoniilia  \x\n  in  kvamii-l.,  ii.  i), 
eiijiis  voiha  adJtiier  -  iiio  jil.irel  :  i  diui  ciiiion  s:irr'i 
oli>(]iii.i  plfnn  «iui  Uumiuiois  prnTipli» ,  quid  e^^t , 
i|iiii(l  (!e  .•-ola  Jiiectioiik,  qiin^i  de  &iiig(ilai'i  maiiilutn, 
iKmiinus  (Itcil  :  liiic  est  pr:oio|iliiiii  inouiii,  ui  dili- 


liiiuoni  t*i(:i  puli»t,  uos  siiniles  oue  lie'i,  quateniis 
siiniles  oi  ermins  iii  Lealiiudine  ,  cojUbiciuM  dieUui 
ijrali'1  0  Thfotojfts. 

'215.  Vereor  ,  ne  i>o»i  illn  \ertw  :  iwtnqiiid  fiJit'.' 
iVciii,  aliiiua  vorbn  desiiit.  quiiiii^  srilleci  in  uoslro 
oodico  omissit)  ohjcr.ti.icantei  proposiin  <Ji&i;nivaiur' 
r»meii  persisiere  idhne  pti?»iiiil  siii>'  ull:i  inten-d 
pcdiiio  HiUrii  veilKi.  KicMiin  clnni»'»  tiprene  uon 
spiiral  ,  (xpretnc  lum  (iiUl  {ii'.ini  rerio  a!iqu;i  ••:ilinne 
sponiio,  ct  eredere  docel  Aposioliis  Paulit»  (I  Cor. 
xiti,  T)  Cliarilns,  li:quiens,  umnia.  frtJn.imnia  iptrai), 
ni:c  iiil^  timoi  iiKido,  «i  (J.»  fimoro ,  quem  jitij»(«iii 
'Hiooiiif;!  itppcllsiii.  '•i»i(rio  sit:  ciiiieiti  co  linmra  |i 
mea',  qui  liioor  filiaiu,  ani.  ri^rerctiliulis  a  Tlit-ologi« 
:ipiicllaiMi'.  I>fiifiTlo  in  ea'lij  diariiys  p(>r&l:il .  el 
I)ciitii  ainaiiins,  nee  lamcn  rrcduiiu!).  ani  speianiii  . 
.Miilia  hoi:  sitpcr  :)i(>imieiitn  trsi!u;ii  riieii'oi?i.  aique 
iiiierprcle»  Scrip!iirarum,ad)e:i  pr^Meriini  Pauliveiba 


i;:ili$  iDviccin?   nisi   qnia  oiinio  iii,inil:.|iiiii   do  snla 

liiloclione  est  :   ei  oiiinia  iiniiiii  pra-cepluin  siim  :  «  (ICoriniA.    -itw,  K) :  ('liiniitis  uiLinqaam  cocidii.  Eta^ 

quia  <iiiidquid  pr:i  ripiinr,  iii  soia  ciiariuuc  sol:<l:iiiir.      :ili:>  ( I  Cor.  \t\>.,  \0) :  F.rticiiiil/iiin  ijut>d  f.r  pnru  ts:. 


V\  oiiim  ir.iilii  liriiuiiii  raiui  cx  uiia  r&dice  prtxiount 
Hic  iiuiun  viriutas  cx  ujtb  cli:irii.itc  geiiei:<ntur.  Noc 
li:<bt:i  aliqiiid  viridiiaUs  ruiiius  Loni  0)ioiis ,  si  non 
iiianel  i:i  mdice  cliaril:itis.  > 

2i3.  iiiier  ve:eres> qncrela» ,  qu:.3  »(iver:-iis  Hii:\- 
rium  effuiiii  Erasmus  ,  iion  posiren:a  ti:ec  fuii,  iiiia- 
rium  magna  conicntiime  defetidere.  nos  qiioquedim 
Paire,  ct  Filio  uimni  esse  ii£ti>ra  Auxissct  suiie 
queieias  f oas  rigidijs  iltc  Critiiiis.  sl  einsiolani  hiuic 
iiabiiisset  ui  ;ii,iiiilius .  iu  qiia  gcilicei  /)t;iit ,  el  l>ei 
Filiiit  t>i:>e  u!!a  litnitaiione  ;>|)pcll»iur  quisqui:*  o.lint  i- 
laUin  tiat)::! .  Pr.rproperjm  tjmeii,  nlque  ii:jiiriosaHi 
jilversus  tii!,ipiu:ii  Krasnii  cciisnrim  retoiht  (.'.grogius 
Paicr  CoasViiitiiis  .  lui  d-jlieinu>  liiiarii  rditioiieui  , 
queni  rogo  roiisdlas  (a),  liiud  sano  eonsiai,  i|iiein!ibot 
iiosiruin ,  cliariiaie  supernatarali  ornatuDi,  dioi  ui- 
cuinqiis  (losGe  Deum.  Nonne  Clirislus  ipte  biiiiiinihns 
pit^taie  pr:i  st^iiitihu^  IriLui  p.issu  dociiit  snbliiiier.i 


cir.  Hoi;  ooiisiili . 

^21C.  in  eo  efiisiolj!  «d  i{«m;>itos  l(ii:o,  i|uetn  Sic 
:ille(Wt  Hilariiis,  desiini  varlia  ;  cnm  tiiU.rit>set  inun- 
iIkiii  (lic;isj  :  doesl  ([tioqiie  opilhrion  utiicuin  ,  quod 
qiildem  ipi(lietoii  irihiiiiur  /ito.  bla  pnno,  qux  hit: 
desuiit,  dcsiiinp'.',  i.tint  cx  loco  illo  Evangetii  Joannis 
(cap.  111,  i'crs.  tS):  Sic  ftiim  D«ut  liili-xil  muHdnm,  ui 
lilium  cuiim  uuigaiiiunt  darei.  .\n  id  leferemJoin  in 
llil.iriiini  ip'.uui.  qui  Uxc,  qua:  nlloital,  a  faiiio  tradi 
liiilavii?  An  |»itiiis  li.ito  a  Paijhi  iradi  a  I,  q"'»  iiwjo- 
roin  iioruni  pii'tein  tr*lii'.'  .\n  rofi-ron.lum  id  esi  m 
cudicem  .  ({110  usiis  Oot,  in  (|uo  soilici-i  ea  i>orip'.a 
cniil.  nv.x  ipsf>  :i!lepat?  An  in  am.inu(>nsem ,  qtii  cx 
diioliiis  Scnphiru'  locis  »li  IStlari-o  ailejaiis  uniini 
toiifiivit?  .lu'lic4voril  lccior. 

217.  Uiii  ejro  piisui  :  iirgo  qiii  /ciiic  veluli  rpe- 
cifin,  010. ,  cndox  hihel  :  ergo  (/ot  hanc  wlttli  «;iflu, 
otc.  .•\'  posl  verbHin  vctuti  aliqua  vox  es»e  debtrei  . 


Iiunc  liutluni ,  cuni  :id  relelleiidos  Jud.fos,  ((oibii^  C  qua:  uisi  fallor,  oharilaieiii  rclii|uis    liriuiibns  pra*- 


displiceb.il,  q<iod  r-f:  Deum,  ei  Dei  Filiitm  ,i{ii;cllaroi, 
h:t'C  rei>osnii  {Joan.  x  ,  54)  :  Nonm  ttnpddx  esi  iv. 
Itije  vetlra,  quia  ego  dixi  ;  dii  etliif  (Qtl^'.  quidoii; 
voriia  desiinipi»  siini  ex  P.salini  Lxxxivfrslcnlo  (i,  qiii 
sic  se  halict  ;  tjo  dixi :  dii  tiHs ,  ci  lilii  Excelfi 
oiiiim)  :  i|itasi  diocroi :  Cur  vos  ine  reprcboiHiiiis , 
quoJ  nie  Deuiii.  tlciqiie  llliuin  appeliciii,  quandoqui- 
deiii  boiiiijiibus  reclis  coiiiiniiius  jain  piideni  fa  tu; 
oit  litulus  isie?  Nuiine  etiaiu  Polrus  hnuiiiics  ens,  qui 
iii  adopilnneni  Qliurum  Dei  per  cli.iiiciieni  a«suiii<^ 
rontur.iiipifKFcoiijnriritnaturiri^/^/indixii^ll  Pcr.  i.'i)? 
Ei  en  cur  n»n  uiudo  Hilarins  ,  sed  ci  Patros  alii 
Deuiii,  aut  cene  l>ei  filiuni,  aut  divlnum  eiiin  .ipppl 
lareiit.  qui  cbariiaUi  iiiibuerctnr.  Audi,  nbsuiro,  ijuid 
Iradai  Aiiit>rosius  (Lih.  \de  yirg''nibui,  ca\>.  5,  u/i'is, 
n.  11)  :  VerbiiiH  caro  facluin  esl,  ul  ecro  jieiel  Deua 
Audi  pariter  quiJ  Augustinus  scrili.it  (  In  epiii.  I 
Jo«ui..tractat.  it,  n.  II,  id  etl  })ottreino)  :  i  Talis  csi 
quisque,  qualis  cjus  ditcolio  e^i.  Terrain  dilli(isV|.. 
tcrra  cris.  Douni  diliiji»?  quid  dicaui.  Dcus  eris  ? 
Non  auden  dicere  ex  lue.  Sri(iiiiras  audi.iinu<  :  F.ijo 
dixi,  Dii  utii,  et  fUii  Allittimi  oninet.  S:  or^oviiliis 
esse  Dii ,  et  lllii  .\iiissiiiii .  nnliie  diitgere  niiiiidiini , 
nec  ca  qiix  :>iiiil  iii  inundo.  i  Si  quis  altlnia  iii  Uer- 
ii.lrdi  tcriiitis  roperirecupil,  ade,<t  oa  looo  ,  (|j:i:  :id 
pagbi.o  raloe.^n  adiioia  (h). 

t\i.  Sexreuli  suni  ^cripturariun  loei,  qiiilius  do 
ceiiiur  uos  diltgi  »  l)«<i,  cujus  proiude  sitniles  eflioi- 
iiiur,  8i  eum  aniamus,  iiullo  scilicet  iiniore  neniiuii. 
Sicul  ct  Dos  ab  eo  nnllu  timoro  ad  iiiis  diligoinlas 
pcrinolo  diligimur.  Qiiam<]uaiii  ttxc  gitiiililudu  pniesi 
cliaiii  ad  uuni  luuduiii  eiplicari,  queiii  cxposuil  Aii- 


sl:iiitii>rein  (leuoiaicl.  P.>rro  vux  ilh  rtluii  Iiypribu- 
lein  aiii(it,niii  iniiuit,  qtia  liil^rins  in  exloUendi)  cbiiri- 
i:Uise\ce!tcntia  usiis  sit.  ct  (|i>ani  lenivil  prxposiio 
udvei^bio  uWii/r ,  ()utHl  aaept*  iniiuiiiiicndi  viin  habei. 
^ifciii  nitnilne  virtiiicni  iiidi-*ri  i^uis  i>ehel,  por>t- 
qii.iiii  lixc  ali  00  scii)i!a  inivciit  ;  Fi  (;ui>mti<miuet, 
<;his  t«j»'<i  Iroi  <:.'riniiui  ipeties  (iil  cst  virinloKl ;  i>i  iii- 
lr,i  :  d<:cLl  jam  finem  t/vcioriiiu.  eio.  Veii>a  illa,  l>c«t 
uileciio  eM,  pcrspicuc  iisicmlunl .  «iia'c:i(>R^<i  bic  iir<> 
(•!i;iiii:ite  accipi  :  sird  iioti  eo  sei:sti,  quo  cam  p:««ilii 
antc  cxposnotal  Ilibirius  ;  qui»  eiiini  dicsl ,  Peniii 
ioii»«'Hi:iarc<  (itlesi  iiuplerc)  inniidaia  oiuituii  Aii  IV-n 
iiiaiidaliiiii  iiu.iuiii  piNust.  quod  ijisi:  ;id.iiii>b-al*  l)e 
D>u)iiirio  niiii  ^''.erc  iii<illuiHdispuiaie.  sciluliseqiro 
(iiiiius  llb  osse  ox'-i|tii.>tid:i,  qii:i:  Irilcs  do  ipso  tnidiC, 
o:i  ildieiit,  qii.>;  Deum  inelfnb>le .n ,  tX  iitvireUigitbilem 
lr,tilu:il,  ovpri-&»'is^iina  sano.  ol  pluiini.t  tuin  Siiip 
uir;iriini,  luni  Pairmii  iiioiiii,i.  Vidc  ti.  ?>3  ot  t>ub&e- 
quoiilcs, 

31$.  •Vliqiia  proivciuiii  h.ioMniciuiadciMiiii,  |>a>icii 
illa  laiiioii.  Si  cuiijecuiis  lidiiuus  ,  sic  sii',)plortt  qni' 
ilesuiil,  pussuiiius  :  el  ntieuniti  o  iruii'ii'<ii>:.  IdifiHin 
de  diieclioiie  neiitieiidum  :  Innla  eitirn  dc  iptii  (id  Mi  ('o 
dileclioiio),  qHonl»  lit;  Deo,  roifiiitia  tsl.  trutniuiu  l>fi-s 
d:teclio  esl,  Si  vis  looo  vuiuiti  istainiii,  li  iticnum,  le- 
gcnduin  esso.  »«<  ip.^iuiii.  (icr  me  ivuldem  licebii. 

2iy.  ,\u  liii^  itiiinit  liitaruis,  quuil  oliiii  pr.cocpil 
Apostolus  Pattlus  K."  voibls  (!  Co».  m.  ^i) :  C  "^  »' 
iiotmi;!  it>«i'3  diiudira^aniii.  tkon  ttuf'-»  i-dtrttfemiii  ' 
.\ii  p<ititisc>'icbi.ilissiniuiii  Uluil  v<tioriiiii  pUilnsOiiho 
riini  :id:iijiuni  :  Sosic  le  i^>tiii>i.  a  l^tnbut  i|.sis  sxpo 
landattiiii.'  Judiciiiin  alici;uiii  e>l<. 


(it)  lnpri»r4llonepr.cpn«ilaOperibusIIilarit,n.  76,       ditiyi   prirtMiMal  affeelu,  elc.     .SrTiu,   •16   iui'iiri    ii 
el  otib;,eq.,  pai^.  -25  touii  t  Caiitic,  n.  i  :  \uiii  <;nt>(<  «ii  nu^lcr.  «  i;,».'ruiuui,  olt' 

(b)    .S'«riii    !t  In  f.'ii,'ii.    n,   9:lptiiiPia  fiaterno  te       K.l  vVtnii.  71  itidciti  iii(  (iiit.c,  ii.  lO 


«i;S 


IIN  IIU.MU!  rlMSTtnAM  fF.i;  I.IJIKI  LUM   Oi^JSiliTM  10  vPAtA^ 


»^« 


22J.  Irt  Cal     CDnvcni  isea  xqunnireor)  Mrtiilniii  \ 
iracLiiiiiiieiu   m  pleiMiu.lim-  liileciioiiis.  •ii  (>inDiiiiii 
■  eruiii  Lviuiruiii  ilfsinert.  Ilsiic  itleiiiiiiiliiieiii  dilec- 
liiiiiK.  aiqiic  -adco  riM><!i<  aiiiiiiuiii  in  Deoes^,  uiilea 
itis«fal. 

ili .  Voi-tia  isli  :  aui  si  guiii  praiurmiiium  eti  .  rn 
imndi  flemttidine.  uur-utyr  fsie  io:icliuuiii,  obscnris- 
sima,  iiiei)  qiiidcm  ju^licio.  Kiiut.  \ii  ctroi  aru(uis  in 
viicem  ilfaiii  maiirii  irri'iisit.  iia  lU  alioil  i)Uiid|iiam 
subilitMi  il'}!i<!al !  Soij  quiit  siihsMiiti  det<eii<,  rgoi^oi- 
ilciii  igiiora.  Aii  re(.ciiUi  i^oce  iiia  vmudi,  ad  Yeiuiiiii 
Uiviiiuiii  ociiiiuni  ci>iitl;!.!i;viii  li;>:c  v>;ibii  referesV 
iiden  ul  verl>iiriiTii  istorm  i  liic  senbiii  «il  :  Si  quiil 
forieiii  rrtrijiii  enumerHiionc  (nnisiniuii,  illiid  expressc 
[lOn  eomiii><iiioraoies  ,  omnino  tainen  iioii  e>l  omiii- 
sui'i  .  Siquiileiri  cjiu  dikeriinus  ,  oiiiiiia  ;\  f)co  r.ii!>!>ii 
conitita,  hiee;|>se,  q.iica  luu.js  prTl«niiiiS:i  (iui.iimii- 
iiir,  piiiirmc  iiniissa  suht.  Sedquinio  iutervallii  di- 
staiit.liaec,  iitix  uuitc  dicil,  ab  iis  qnx  aiiiea  de  Uea. 
de  Yerbo,  et  iiuiiidi  citfatioin:  dijtcrat/  el  lnuieii  mii- 
tiiiUiitiiiii,  cotijuaciuiiiqiie  >ei)sufl)  uiiii(ne  loiinerc  B 
vidriiir  (lilariu  .  .^ii  ili-saiii  nliqua,  quilH;s  .tl)  :i<ih 
iiueiist  oiiiii>«j$  iiitcrruiiius  n^iparat  ticiikii»  1  ln  lama 
rcruin '^bscui  ituc,  id  quod  iiugU  prnluuile  d'ixeri(. 


eligat  iocio;-.  l)uod  atiiiiet  iil  ralinncni  iirxjrnaiii  li- 
dci,  ei  a-muios,  (|unriim  hic  nieiinnii.  i«>colc,  oiix 
iiumero  pasireino  lapiti,  "i  iiriiraiioiiis  di>>iiiiiis. 

ii^.  Oliactira  ^unl  qM>«(iie  vorlia  ill-»  :  Kf  riaga 
ripileriuiJi  $Hm.'iiif  (130111  si:iliiei  Odfi  mcai).  .\m  li- 
gendiini  e>:t  (iuiius  ,  nKimiiiium  (id  en  occasionenit 
iuntanl?  in.iliud  ;ili<(!iid  oci-aeiiini  affliie?  Qnod  si 
oniniiio  vncem  >ntnia>'im  reline^e  vis,  sic  evpiicrrc 
(ine.i  iiiidem  O(iioioiii)  hitx  pn.<sunuis  :  \\<M  (^noqiie 
lidel  nieiR  xniuli  eonfe^Bionem  e.ifiiiJanl  nieniii .  lu- 
leiiiiiui-que  nie  pUui  ciiiti  Ecclcbia  coiiii^suiri',  ol  jaiii 
ili;iiique  rtiiioiiem  ooveriitl  .  ab  ijtiati)  iii  libiis  inci'^ 
noiiiiiilta  nbscurius  tr.iilnli,  inviy^iicro  quoJani  ca  ol)- 
icgeiis  ;  nc  seilicel  inrtrmUirwiiffciiderpiin  Jnm  enim 
ciin)  sens.i  mea  exfilicandi  faculixs  se  ultutil .  ea 
(ilaiie  i;.\iiiica\i.  Yel,  si  v!S,  fii^ilerii  !i'>iiiii<e /oriMulnni 
(idei  inteiiige,  ?i  tniii  (lic,  ogitarc  llilnriuin,  nt  ir.niiili 
liilsi  sii.c  niyste.ii!-»!  snmant,  Id  csl  eamdam  /irfrt  (01- 
iNu/nr»  iu  i|oa  (um  i|iSC,  tuiri  iiden)  A^iiiull  t>laitecoii- 
\eiii:ini;  qux  i|Uiiieiii  Jidei  larmut.i  .-iperti-siiiie  d'-- 
clai«i,  nii1indu)(e  creriere  Hilariuin  :  prodfrii  autciii 
et  iHimreii,  et  errdenlfbiit ,  qnatentis  ouincs  in  u(i;iiii 
cuiiidtumiuc  aperiisaiini*  niysieria  religiooii  nostr.e 
declariinleiD  roim.iljm  cinivcuiciit. 


DISSERlATiOiNES 
IN  EPISIOLAM  SEl"  LIBKLLUM 

SANCTI    HILARH. 


MSSERTATlt»  PRI.MA  C 

Ad  hxc  cpistoliB   Hilarii   verlia  («) .  iiT  Ptivutjioo 
iT.orTiiH  Nos  posTUOniiii  FceniT  rABiucAii:u. 

Sam  litiniiii»  rauui  uniibithi  oifniu,  a  itfojM    de- 
ieript»,  eondita  sint 

l..\dnoUlionio4ls,qiti.sHiliriiK.|>istolKad;cC!.niinc 
demiim  rtis«ort«iunes  8d|imgi> .  niiibHS  scdicet  non- 
nulia  quxstlonuHi  c^|»ii;i  ()er'iarlanlur,  qujp  brevibus 
illii  muuilis,  qiu-.  udiiutatiini'.*»  etposcunt,  cciii(irc- 
liendi  iieqiicuut.  lii  prima  norro  disjeriatipnofispla- 
nabo  vcrba  ill.i  :  L't  pliam  -/u.icf  piopter  tfUi  pjslmo- 
dmn  fiitrit  faOriciiloin ;  ct  iiiqiiiram,  num  (qitml  vei-iia 
ill:i  iiidicanl)  hjmnig  ecrdm  ieiiabH!<i  emnio  a  iloijse 
rieii-ripla,  foniHtn  tiut. 

2.  Vciusiissiina  lia*  quiesiio  esr,  quaquft  ftrafcos  0 
iuli^i-  pliilosojihns  quoquft  .ijiiat;i  (uii.Sioiei  sciiicci 
omniii  Hoiifri  causa  feciise  Cen-.tasserebanl  (b).  oIi.iis- 
tcntibusF.picureis.rl  Academxis,  ae  primiM|itiiiem, 
quia  rvi  e4-;;a  nosprovideniiam  iTidebani,  AoJoiui- 
cis  vero,  qoia  id  ininos  certuni  css-;  piilabanl,  qiiaiii 
dii-ercn!  Slcki. 

lioruui  satiten  opl.iio  et  aliii  flhilosopbis  placuit, 
voluii  .liistolrfS'  (t')  iiiOiiemi  ,  tsom^nfrr.  tise  fnitM, 
propier  ijueni  re/JifUU  cmrm  vi  iiBtui'n  auit  faeta  :  vc- 

{a\  Op.  3,  p.  59. 

{b)  t..-M>taul.  de  dhi.to  preLmo  (  qui  quidem  libiT 
septiiniis  pst  IniiU.)  cap  7. 

(r)  Lib.  II  r'aysic  o.ip.  i.  Et  lib.  i  Meiaj)!). 
cnp.  i.  Va  Polit.  Ci<r..  3. 


tustis  qiioi)UC  flebrrcoruin  jofHo-ifius  ci  ri>»ribus  .ir- 
risii.  Ex  vetuslis  llebraH>rum  divtorit^us  Piiiloneiii 
scligu;  quippe  \.\  iibrn,  qiieiii  de  mindi  ocipcio  iii- 
scri(>sil,  lix'C  ail  ('')  :  «  Oniircl  tnc  atiquis  causiini, 
lur  oliimum  npi.'i'iiiii  >ii  lioitiu  iit  muuJi  ciealionc? 
iN.im  p»sl  oinniii  ciiin  conditur  n,:  >'ater  fecii,  ui  du- 
cpnt  sarrrc  iitleri-.  t^.si  lcgcin  riiiiaiilur  profiiiidius, 
eaniqtie  qnjiit  iii.ixiiri-  licri  pntol  excHliaul  sumtitd 
dilisseiitia,  dicuiil  ,  i)U0il  p<isl(03iii  IViiis  biniiiiiciii  iii 
sn.)m  C'ign:il!iinetn  adi>ii<it  rjiioue  iiOii»iimi  duiio 
l'ing'-  optiiiio,  nc  cclcia  quidcm  ei  iuvidit  :  sad  nl 
aniiiuii  la^iiiliari-^siuio  aiiiicisciinuqiie  oiiiniii  quc 
mamlo  roiitiiientnr,  i»rvpnravii,  vjdens  ,  ut  rccens 
crciinis  nulla  rc  c.irorei,  qtii;  ad  Titain,  :>(que  adoo 
befie  vivenjttini  fionfeial.  Oiiortim  alteruin  pr*&l.il 
copi.i  iibeilasqui!  rtrum  uil  frucnirniii  p:.r:i(arum  :  al  ■ 
tcriim  coniemphiiin  caii-sliiiio,  qna  qiildem  iierculMt 
meus  8iii-)i-u<ii  ac  •lesidcvitim  sricn!i:t;  icriiin  btiju^- 
moJi  coccipii.  ) 

3.  EaiTi,  de  qiia  .(;;iniu<i,  Cbiisliaiiis  eiiinibus  in- 
b;<-sisso  (ipiiiioni;ir.,  ei  eo  ixtlel,  quiMi  C^ilsiiSCiim  uii 
rein  Chris.tianos  irride.-ii,  rcdarguiiiquc  (<■)  Adilii 
Cetsii^  (■nquii  i>rigeiie.<)  w«/i  dicerc  :  Oninin  uobis  sci  • 
vire  jusie  itiM.  !\ec  lanien  i-J  negal  ipsc  Origcnes 
CelsuiA  refuian;a,  sc-d  lantuui  ait,furt-4sse  id  niiiiime 

(ij)  IiUerprclc  Gelenio,  pag.   ih   cdii.  Liigd.  ainii 

((')  lloiiira  Celsum.  lib.  iv,  n.  20,  iiag.  .';25  louii  i 
ediiiunis  Caioti  d:;  la  Uue. 


SS?  IN  mi.*Rn    KfNT.  SEIM.IBF.I.    ni=.'^FP.rATIO  PI'.IM\.  m 

vi"Miri  «^s^e  (<M  (•we  t>i  ligoroie  luqiiiimir,  »iigell  iio-  A  'Mi\w  orijnrc  vplnHso,  ob  eiiiiKiiiu  raus^ini  ct  a^rini 
biit,  tfl  coeli  iniiiiiiio  insorviuiil;  s.ix.i  i|iii'i|ue,  ui  me-  vulnniliii'^,  'l  iiiMrr  pisrihiiH,  eltcrraniqiiaitrnpcdiliii.s 
Ulb,  el  in.tniniu  qua^vi»  noLis  non  iiiscrviiiiil,  li-  imjilcvil.j  Kl  riiisnsfCrtp.  \\):i  '■''(■qiiitiir,  iii  osleii- 
mrisi  iis  uiainur,  et  nosiri  c:<iis;i  siiit  conilii.i).  Adilit,  d.iiii,  .  iii  r.icril  lioiiiinciii  i|>siini  bcus  ;  siiiil  inon> 
Id  ipsuiii  ,  quod  in  ()brisii»tii<>  Cclsiis  rcdarguit,  u  duni  piopici'  lioioiii<<iii  inacliinAtiis  cst.  iia  ip^iiiii 
(Jr.cci^  fiiisso  iraililiiiii,  ncitiiineii  e;ini  nl.ieiii  fnisse      pro]ili'r  sc.  liniiiiiiii  divnil  |.<ni|>li  niitUliieiii,  spcc- 


ri-prcliriisos.  PcipciMiii  il  >i|iu:  Id  iii  ('lirisli;iiiii  cun- 
diMiiiiaii  a  Cclsu.  S''d  pr.rstal  ipsa  Oiigcins  »cili;i, 
pr.xit  iii  cditiiiiic  dncliNSiiiii  C.iruli  rie  lu  r.uu  laijni- 
i;iic  donata  soiil,  alleitnie  :€  Aililitr.c!sosiio<diccrc  : 
Otnnia  nobit  ifrvire  jusm  suni.  rorlassc  iicoiiiiciii  c 
iiiislrii  sspieiitibiis  i.ilii  diccre  .lu.livit..  I)cin'li> 
r  ;iii  Gr:i'ci  dicuol  {F.urip.  iit  Pliiriiiss.)  : 

Sul,  uux,  iiliiipic  s"i  vinnl  iniirlaMnis, 
dictiimbudaiii,  eti^iniiiciii;iri<sillustraiii.  Iilciii  nos 
sivc  noti  (lii  :iiiiiis,  -ive  aliis  \erliis  dic.iiniis,  pcrimle  B 


l:iiiirciii  «priim  icriiiii<|ii.^  cii:lcsiiiiiii.  i 

G.  Scd  tiiiiiiienilus  iioti  isi  Gregoiiiis;  qulmio 
cvprossissiitic  id  dc  quo  :>g  iniis.  tr:iilii  (Huiii.xxK  /n 
livnng.  u.  2)  :  lllf  videlictt  (iiii|iiii)  liocclnr  ,  profiler 
ijuem  in  itrrn  cuinlii  crciiin  suiii  (ilu  tioiiiiiie  porrn 
illo  liiqiiiuii).  .4ddc,  si  vis,  IJcriiacduiii  (  .SVriu.  i  ilc 
tiioeri.  II.  G),  el  scripturciii  libelli  .  qiii  iiitrrurlio  sn- 
cerdiiiiim  iiisi'1  i|itiise>t,cxslal(pic  iiiler  B<'i  ii:irdi  oper.i 
{/',.\slu/ ;>.  ii8o  (<ii)».  111  «<ii7.  Venel.  ilub.  'lU.  17i7.) 
7.  Ii:i  i<l  s:iiic  ijuiid  hi  tradiiiit,  valde  probahilis 


);iiio  iiobis  pcr^iiadcrc  videliir.  Ktciiiin  et  prnsian- 
lissima  (  r<'atiir  ironi  oinniiiii)  cssc  vidclur  lioni:i,  eui 
nicriio  ciiiicij  inscfviunt,  iii  snbseipienii  disseria- 
tionc  liaiul  itiilii.ncnlcr  osicnd;im;cl  iiibil  iiidicare 
c.\  iis,  ipia>  racia  siiiit,  quisi|uaii)  pdleiil,  qiiod  Im- 
initii  iiiiic  aliijua  ratioiic  non  .-it. 

8.  Novi  eipiiileni ,  lia'c  iii  dnbiuni  vncari  ali  Aia- 
d'iiiicis,  irridciii|u<-  ab  P.|iiriii'cis.  Sed  iinnicrito 
uininiqiic  liori  is  Iniobitiir,  ijiii  coiiiin  ekpciiilerit  :>.r- 
giiiiiciiia  :  (iiiic  piopicrca  au'.liaiiiiis  oporlel.Sicporro 
ii  ilispuiant:  Aiisi  Imniinis  causn  ri'lii|iia  es^eat  c<  n- 
diia,  oiiiniiiiii  ::iiiiiiaiiiiom  iiiiscirimiini  hoiiiinci))  iia- 
iiira  cliccissi  i  y  Porio  clfcclt  o)iserrin)um  ,  Idqiie 
ailci),  iit  piilam  constct  dcspcrtom  prorsiis  fnissc  a 

(]  ticii,  sivc,  ul  velei-cs  diccre  coiisucvcrant ,  a  iiatnra. 
Scd  pi':i'St..i  liaiic  ipsaiii,  (|i).iliscuni'|ue  ea  sit,  argn- 
nicnl;iiiiiiieiii  iis  ipsis  proponc.re  verbi»,  quihu.i  vcte- 
rcs  priiposiieic.  Lnciciii  .sane  noiissima  siint  illa  car- 
miii.i  (/;/'.  V.  ii'^  et  fCQq.),  ipiibus  qcani  s.-»;va  advcr- 
sii.s  liciuiiiciii  !i.itiir:i  fneril,  docct  : 

'1  iiiii  |'0.-i'<)  (iiifi'.  iit  s.Bvis  ptDJectiis  ab  iinilis 
N;i\iti,  iiniliis  iiiiii'i  j.ifol.  iiil.nis,  iiiiji^iis  uinni 
Vil;ili  [alii  Vil;ii)  uukilin,  cuiii  |i<iinuni  iii  luiiiiiiis  luriis 
Niiciliiis  i\  alv  .  malris  iiilnra  prufuilit, 
V;i(;ilii'iiii'  liiiumliiiiubri  i'mi|.lcl.  n'  H-qnuin  csi, 
('11  l.iiiliiiii  III  Mla  rostct  tiaii.siri;  iiialotuiu. 

9.  Sed  cl  iil  i|isuin  copiosiiis  Pliniiis  liii-c  scri- 
l>ciis  {lih.wiin  prtefnl.)  :  «  lloiiiinis  causa  viditur 
ciiicia  :ili:i  geiiuissc  natiira,  ma<:na,  et  sarva  mcifcde 
cciitra  ianta  su:i  n)iini'ra  :  ul  iiini  sit  s;itis  a'$iiuiaie. 


esi  t)els<>.ut  iiiibis  iiitcndatlitcm.»  Notatiir  auieiu  iii 
n);iigiiie.  CnrcoTum  n<imii)e  desigiiaiuni  fuisse  ah 
Oiigiiie  Kiiripiilcm,  ciijiis  io  PhiTciiissis  versiciilus  illc 
esi.  Iii  calcc  piirio  p;ii;iii.c  allcrUir  iiilegcr  Ciiripidis 
locus  ttiin  Gr:cce,  luni  laiinitaic  doiiaius  .  sic  porio 
ille  se  habet : 

Obscuramqiie  p:>I]icl)r.iii)  iioclis,  ct  binien  soli.s, 

Ut  a;qiialitcr  circuircntaiimiuiii  circnliiin  ((ro)i.vli/i(i!l. 

El  nfuiruiii  liuruni  ilu<iriiiii  victuui  iuvidcl  aluii, 

Alqiic  ila  sol,  et  noi  scrvlunl  boniinibus,  etc. 

4.  Orii;enem  siib^eqiialiir  Aiigiistinus.  Kteiiini  pro- 
posita  sibi  ad  solvcii(iuii)  b:)C  qiccsiioiie  (a)  :  Vlruni 
viiiniti  iii  uiilitniem  liotniiiMH  crcala  sint,  affirmanicin 
p:)rtcm  an)pli  ciiiiir,  ct  ad  liitnc  niodimi  qiiivsiioncm 
coneludii  :  Utnniit  erpo,  (/"c  facta  ^nnt,  in  itsinn  lio- 
minit  facta  siinl,  qtiiit  oninibus  ntiliir  judicaiido  rulio, 
quie  honiini  dnla  fst. 

.S.  Lact:itiiiiiin  Aiijiuslinoidjnagainiis;  Qiiippc  h"^!; 
nh  {De  irn  Dei,  cajy  15  )  .  i  Ointna  qiiibns  c  instit, 
qirrqiie  gcncral  ex  se  Muiidiis,  ad  olilitatem  soliits 
boininis  :icciiiiiiiio:l;il:i  suiit.llomoiitiiiir  igne  ailusiiin 
r;)ler:<cien(li  ,  ct  Inininis  et  coqiicndiinim  rilfnrnni. 
fcrriiiiic  laliricanili.  I  titiir  rnniiliiis  a<l  poUm:,  ct  ad 
lavacra  .  niiiiiiiiiliiis  ;ii!  ngns  iiri|jaii(los,  tcrminaii- 
dasque  regioiies.  l!iitur  icrra  ad  perctpiciidam  frii- 
giiin  variclatcm,  cnllibtts  ad  conserenda  vincia,  iik  n- 
tilms  ad  usiini  arhniiitn  aiquc  ligiiurnm  ,  pianis  ad 
scgetem.  Utiuir  III  iri  iiiiii  siiliim  ad  comnicrcia.  cl 
copi;is  e\  lon.^iiiqiiis  regioiiihus  (crcnd.is,  venini 
eiiain  ad  ubcrlaicm  oninis  generis  piscium.  Qiiod  si 
hiselemciilis  iitiiur,  (lUibiis  est  priiximus,  noiiestdii- D  patcus  inelior   hiiinini ,  aii   irislior  novcrca  fucrit. 


biiiiii,  quin  et  («ulo;  qi;otii:im  ct  rcelestiiiiii  reruni 
ofiii-ia  ad  fcrlilit:iteiii  tcrne,  ex  qua  vivimus,  tempe- 
rata  sunt..  i 

Subitide  vero  postqu.im  varios  iiirn  fcelc.tlitm.lum 
aerenriim  m<  lcororuin  usns  ilrscriiisil,  ba>c  ilcinuiii 
Siilijicilit  Nnm  ctiaiii  !iiiiloriini  c.nisa  Peiis  lahoravitV 
Miiiime  :  qiiia  siini  railn.is  ex|  criia.  Scd  iiilclhgimus 
rl  ipsa  cddcni  iiiodn  .nl  usiiin  hiiminis  a  Dco  lacta, 
pailiiii  ad  oliOs,  parlini  ad  v<'Sliiiiiii,p:irlim  ad  opcris 
aiixilia,  ut  clariiiii  sit,  diviicnn  pruvidenliain  rciiiiii 
ct  copiaruro  abundantia  liuiuiiium   vitain  insiriicre 


.\iiic  oionia  utium  aniiiianrniin  cnnrliriini,  alicna 
alicuis  velalopibus  :  c;cieiis  varic  icgumciita  tiibuit, 
tcslas,  coriicc»,  coiia,  spina-,  villos,  scias,  pilos, 
plumaiii,  peiinas,  squamnias.  vclliia.  Trimctis  ciiaui, 
iirliorcsipie  coriici'  inlcrduni  gcniiiio  a  fiigoiibiis,  cl 
c.iliirc  Uiiaia  csi  iloniineni  laniicii  iiudu:ii,  ct  in 
biiiiio,  iiat;i|i  die  abjirit  :id  vagiiiis  statiiii ,  ct  |i|iira- 
tniii ;  iiiillninqiie  tul  :iniin;iliui)i  aliu.l  ;ul  lacryiicis  ct 
b.i- prnliiius  vii;c  priiuipio.  Al,  lurcnlc,  risiis  prcrox 
illl  iic  cclcrriiniis,  aiite  quailragcMinuin  dioiu  iiulli 
datur.  Ab  h.ic  lucis  rudiiiiciilu,  quje  ne  leias  qiiidcni 


(n)  Libro  de  direytii  quailionibiii  oeloiilnla  tiibuii.qnaf^l.  \\\- 


iiili-r  iiis  j\;n'i1,H  viiKiiiu  cM  ipiiiiil,  i-l  ( uuiii  i)ii'iii-  A  rn.iiniuiiliiirirt  eniil  flavid  Iiilc  sii!)ji(.iiir>  :  Mn^iiit 

bi  (II  iiii)  iii'\iis ;  ;i4i|iii!  inreiiciler  ii.itiini  j;icel ,  iiiuiii-  hiiiiitHHS  nosU:f,  el  mugn»  virtns  ejnn  :  ci  iiiipieiHi(r  ejtit 

iiiis    pi'ii:b;i»i|iioileMiiclis  fle;>s  :iniiiial  c;i'loris  iinjio-  nvii  cni  nuwerii.i.  (}iii;i  et  Deiis  4|isc  Iiisce  mt!i!s  Jo- 

raliirnm  ;  et  a  siippliciis  vilaiu  ;>iispic:\l(ir  iinaiii  laii-  liiiin  ;i(lii(iniUir  (/ob.  rop.  wxvin,  18  ei  i9)  :  Imlua 

tiiiii  <ib  cnlpain  ,  qiiia  niluin  csi.  Hcii  dcinenliaiii  ?]>  niihi ,  si  nosti  omiiia  :  iii  ijutt  via  tvx  habiiet ,  «i  Unc- 

115  iiiiliis  uxislinianliiini .-!(]  siipuiliiam  se  ^eniios!  >       hnium  qtiii  locua  sil pcr (jniim  viamiipnrgiiur lux, 

Tciii  :iiii  iiiiilli  pioscquiliir,  iiuibii^  qiiidc.lii  aiicilis-  d<\iditur  iVitns  miiier  ifiraiii  (';■.  '2.1)    NuimimU    iiosli 

siiiiij  osleiiilit,  aul  ilcii  iiiii.in   i>.iiiiiiDiilibu>  ciciciis  urdi^ietii  ca:li ,  e.i  poitet  tulioium  ejin  in  ttrni  (v.  5Z)^ 

li.oniincin  csse,  ;m!1  ccrlc  iis  ;cqiiaicin,  idci  qnc  ciiiii,  l-i.  Seil  cobIos  i.initlaimis,  ci ,  si  vis,  ail   ea  insa 

Ctijiiscaiisa  rcliiiua  nfin  smi  coiuliia.  dcbcciidiuun»,  qu»  oLvia  ti:it)Cniii8,  nosliisqiie  ocniis 

10  Et  »aiiu  reliciuas  ics  lioiiiini  niiuinie  inservire  s.'C|ie  snlijecli.  Aii  iiiiiinalia  no.siri  causi  diccmns 
cl  idciii  1'luiiiis,  el  |)!iilosoplii  alii  pilaiii  evincnnl.  L'l  coii(!ii.i ,  cum  ea  noxii  pleriiinquc  cxpcriiunor,  ant 
■I  .'^tcllis,  cnelisquc,  cdruinqiic  iiinlilnis  ac  Cdnvcisio-  ccrle  inniilia?  Aii  non  noxias  cxperiniur  fcias,  iisin 
niljiis  exordiamnr,  li;«:c  de  lis  proiiDnicU  Pliiiius  minuiissiinas  c-is  aniniantrs,  qnj;  icslivo  pr.cscrliin 
tlib.  II,  c.  8);  «  Niin  laiita  ccelo  socieuis  iiobiscum  lcinpoie  nostra  toriora  inlest.iiil,  niagnain  inc  mbis 
osl,  ut  noslro  fato  iniirt;i!is  sit  ille  quoque  sidciuiii  B  niolisiiam  latcssiini?  ^otissinii  sunt  illi  Lncrelii  ver 
fulyor.»  Elcodem  liiic  Scnec;i(/il).  ll  de  Ira,  c.  27  ):  suS  (lib.  v,  rer.s.  219)  : 

tiNiliil  horum,  qu;c  nobis  iiocenl.  prosuntipie,  ad  nos  p,a'ierca  geniis  horrifcnim  nnura  fcraruin, 

proi'i  ie  diiigilur  :  noii  cnim  nos  cansa  niiindo  fuiniis  Homaiio  goiicri  inle!.liini,  itrraiiuc,  maii^uc, 

;                                             -         1     L.'        ■  .     1          1  Cnr  alil,  alque  auttcl? 

liyeniein  a^siatcmque    rcierendi.  biias  isia  lejjns  li;;-  ^ 

bcnl,  quilms  divina  cxerccniur.  Nioiis  nos  sus(  ici-  aiqiic  in  eaindem  sdiieniiam  IiaH',  rihuI  T<iUium  legi- 

uius,  si  digiii  noliis  v.deinur,  proplcr  qiios  laiita  mo-  nins  [lib.  iv  Acadeni.  (juigst.)  :  iCur  tUut  omiiia  noslri 

vcantiir.  >  causacuoi  facerei  (sic  cnim  vultis),  tantain  vim  na- 

El  pioreclo  quis  sibi  per»iiail<:at,  iiiiiiieiisii  ccclo-  tricum  ,  viperaruni(|ue  fccerii?  Ciir  moriifera  pfirni- 

ruin   atqiic  ;i'tlicris  sp,'ttia  Umninis  causa  iuissc  coii-  ':ios.iiainiiiiiUa,terra  mariqnc  disperseril?  >  Ad  qucra 

.'lita?  cnm  laiiluni  iibsii,  iil  iis  ut;>tnr,  ut  ne  ea  noscai  Tullii  locuni  respiccre  videlnr  Laciaoiius,  cuiii  h:i'C 

quiiicni.  Qiiis  cniin ,  iit  do  usu  aliqii»  dicamiie ,  quis,  scribii  ( in  libro  de  Ira  Dei ,  ci,p.  43  )  :  <  Scd  Acade- 

iiii|U:iiii,  iililur  st<;llis,  ct  iiiiinensis  iis,  qiiai  ditiiiius,  niiii  conlra  Sloicns  dissercnlcs  soleiit  qnairere,  cnr 

<(cli  sp;itii.s?Cui  prodcsi  Sirios  Canis,  aliaiinc  sider.i?  gi  Peiis  oninia  boiiiinum  caiisa  fecerit ,  «tiain  iiiulia 

li  <'cric  longc  inclins  viileniiir  sapere,  qui  alinm  pior-  contraria  ,  et  inimica  ei   pcstifera  noliis  leperi.mtiir 

siis  in  finciii,  quem  iios  ignorarc  fitciiduin  esi,  ca  cssc  ^  laiii  in  niari,  qnuin  in  tcrra.  Qiiod  Stoici  veriiatcm 

cieaia  cciiscnt,  quam  liuiiiinis  cansa.  Quid?  (|uod  ii  ii,in  i-espicii'iit<'S  iiicplissiine  ie{>ulcruni.  Ainiil  cnim 

niiiiimc  errarc  vidcnliir,  <|ui  catesles  oibcs  ioc(>!is  iiinlta  csse  in  gigiicniibus  ,  ct  iii  iiumcro  auimaliuiu , 

vi-cuns  e-sc  non  put:<iit :  cl  lioniin  caus:i  asseveriini,  qiiiinim  .>dhuc  iateat  niililas,  scd  e.im  processii  teiii- 

cosilem  orbes  esse  crcjitns.  An  lia'c  nridcs,  ct  Fon-  poris  iiiveiiii i,  sicut  j.ini  plnrii  prioribus  sxculis  iiico- 

tcncllio  per  jocuin  li:cc  |iroponeiiii  Irilniis?  Legc ,  gniia  ncccs-iias.el  nsiis  inTeneril.i 

olisccro,  ipiic  boc  de  af  j^tiineiito  iion  pii  jociim  ,  scl  13.  Vclicmciiiius    lia>c    porro    nrgd  Tlieodoroius 

.^erio    disserit  clariss.   bcrliam,  cl  palain   videbis,  ((Jua'«Mx  in  GeHi;»im)  csplicaiis  ill;i  Scriptura;  vcrba  : 

valde  piolialiilcm  eiirnin  esse  seiileniium,  qui  hxc  Et  domineiur  piscibut  nmrit,  ct  volaiilibus  cwU ,  et  jn- 

Irailmil  (a).  meulis,  atque  tiiiitertw  lerrw ,  el  onimbnnreiitilibus  rc- 

11  An  vcro,  ut  dc  argiimenlo  aliero,  deducto  sci-  peniibui  super  lerram  « Animadvcricndnni  cst  (mquil) 
licct  ex  iiosira  inscilia,  cliam  dicam  ,  an,  iiiquam,  si  qiiod  silentio  praclcrmissum  est ,  non  universa  .ini- 
nosiri  c.;m2ii  cssent  cmiditi  coeli ,  tOBlcstcsque  orbfts,  n,a|ja  propicr  hnmincm  creala  e*se,  scd  ca  dcniiini , 
liinia  eoruni  innoraiitia  nos  laborarepcrmisissei  Deiis,  quilius  domin.iri  dicitnr,  ncmpe  pisccs  maris,  volu- 
ni  (qiioil  jani  dixiinus)  ne  coriim  qiiidcm  aut  m;>gni-  cres  (oeli,  ct  pecora  terra;,  forUsse  eii;im  ci  reptii;., 
tndiiicm ,  aut  dii^t.intiam  ,  aul  numeruiii  nosse  possi-  "  leirap,  proptcr  necessarinm  usum  pliarmacoiuin,  ipiie 
miis?  iViiiiicivi  steita,  si  polet,  diiil  oliin  Deus  Aiir;i-  gx  iis  conliciuntur  :  nnn  lamen  pioplcr  iiominen» 
bamiim  allnquciis  {Gea.  xv,  5),  veluii  reiii,  qii;c  (icri  ceie  iila  gramlia  ,  et  feix  lenestrcs  :  alioquin  fniii 
noii  possct  oinninu,  illi  proponeiis.  Ad  hie.  sibi  le-  ^^i^  c^j  iiomiiii  bi  c  polcslas,  carum  qnoquc  iiomiiia 
servatuin  pioisiis  aslroium  usiim,  noiitianiquc.  at-  gddita  fuissem.  Atqui  iioii  reperimus  in  Scripiora 
quc  adeo  iiumcriim  ipsu:n,  liaud  obscuie  Job  et  Da-  scriienliiim  genus  inier  reptiiia  collf>c:ituiii,  scd  iiiicr 
i'id  indicaiit,  cuni  li:tc  de  Deo  aiuiit  {Jnh.  ix,  9)  ;  feras.  Serpens  eiiim ,  inqiiil,  crai  callidissimus  om- 
Qui  facit  Arclvrum,  et  Orioiia,  el  Ihji^das,  et  uUeiiora  niiim  bcslianim.  Et  iii  aclis  Aposlolorum,  clc...., 
iiiistri.  Qui  lacii  inaijiia  ,  et  incomprehensibilia,  ct  Moii  dominatur  igiiur  homo  ceie  illis  grandibus,  iic- 
ii!i)'at!()o,  quoruin  non  est  numcrus.  El  (/'.^n/.  cxi.vi,  que  hestiis,  qna;  lortasse  al)  inilio  iicn  propter  ipsum 
4  et  f>)  :  Qui  muneral  mulliiudincm  stcllarum,  el  oiiini-  cre;ita  suiil.  \A  siniile  qnidpiam  liis ,  qn:c  desCribun 
^.<.'s  eis  nomina  vocat.  Aique  es  ca  re  diviiwc  sapiuniix'  lur  bic ,  s<ib  boniiiiis  cssc  dominiu,  in  octavo  dicilui* 

'a)  TbcolojT    Asiroiioni,  pr.-efat.,  \\^y,    "26  ct  50  ediiionis  Italirse. 


851  IN  IMI  \ni|  vmi    SKl'  I.IBEL    IHSSrilTATIO  VBIMA  M<; 

Its^iiiiu  .  Oivniii  Mibjvasn  mb  ;>M/,fr.(s  .>;««,   cic A  ar>iuiiiciiii«  ileclaniliir,  lilii  t'if,a  parenies  HMiionimi 

Nan'  fl  liir  cf»e,  M  f«r.p  pr:»tcriiiiss;?  snnt.i  (Jtiibiis  amcris.  «tiitte  o!isi-i)nii  »iiiriili6  .iictisMinc  ilcviiiciun- 

|io>iii8,  iiiiruin  noii  c»i.  ni  »il  ser|ieiiliiiin  :ic  reraruin  liir.  En  qiia  8;»ii8  re,  plitrinM  ,  caqiii»  prjicbiissima 

as(ie«!iiin  fnrinidcniiis,  ftijfaii-qwe  capisuiiis.  OslcmJii  Immano  genoii  cim)iiinrl;i ,  attpip  emolnmaiila  |irovo 

iil  srilicet.  |»rx*al.  le  ill.-«s  nobis,  tioti  illis  nos.  niunl.  CaittTuiii  nii  .•tbigciidiini  l>i;!iis,  n  i*rn|ii«s  hu- 

44.  S(!il  i(«(|tie  Hri.'rtm.iiuini  lioc  .lissimiil.tvii  Bc.    •  jus  j^Pncris  iiiilcMins,  iiftf.^-.v  no:i  esl  liiHiiiiietii  pd- 

nar.liis  .  quippc  li:»'c  traJiilit   {Sirm.  t  de  itiv(ni.s ,  litnis  .iinieium  ,  aiit  |iliiiii;i  |i!Mloc(um  ciiasci  i  quilins 

Nmii.  t)  r  <  Seil  aitlitii' niuli^iiinqiiics.i^r.iviler  lifii'iii--  sane  ca  prxs!;«iiti>sinn  spciii-a  tlcrnrtnnretiir,  qna 

laill,  miilln  cvMe:iiiiis  idver&anltir  :  el  iiitror.  i|iiiv-  orii:itiiin  lifniiiiictii  esse  viiliiit  siiproiniisartiri?»),  ciiiii 

m<it!o  iimni»  tlata  nicniiirs,  quibiis  fcre  iiiilla  raniu-  illiini  inicliocli!,  :ic  nfionc  ilitaveiit,  iiiillvis  profecto 

hnlur  sd  vixuiii.  Servirc  iioliis  videiit'ir  aliiiii»  ,  scd  iiicoinniiuh  qtit-vis  arrcrc  fncile  potcst.  «ibiifiie  coii!- 

cum  bhore  n«<slro;  ncc   ni^i  prt:)s  scrviiTiiuus  cjs.  nioda  plnrirna  eompnrare.    i  l>u!cre  LaiMatiiiiiS   (  rf^ 

Jumenla  ipsa  ,  nisi  fiiciiiii  a  nobis  iiuirii;i ,  nisi  ilo  Upifii-  .  rnp.  ')  :  «IJlii  amciii  raiio.el  rtnmis  esi,  Kiiu 

inila  ,  nisi  fuerint  p:.liiilii  siisieiilaia  ,   nun  adjiirftnt  naa  e$i  iii  neocssnriiitn,  i|uniii  liiilnni^niu'»)  piluiuin  , 

Tcrra  ips»,  'jmc  dfbuerat  ni.bis  etse  germ.mior,  nnii  adeo  in  Mn>  qnnfnic  pciicie  .iinivimc  rongriiuiu .  m 
sine  stidori!  vulius  iioflri  panem   m.bis  niinistrat :  B  ucque  tiuilo  qiiailru|icdo.  nctjnc  Imniine  teclo  c\i  iigi- 

iiuo  iH  cuiii  colueriiiiiis  eniii,  spints,  et  iribulos  ger-  l.'iii  quidqaani  iurriius  posset  i 
iniiial  niibis.  Et  ca-icf:»  oniiiia  doni.tHC,  si  diligeiitcr  18.  Fliliis.a  qiio  vilu.- ext^rdium  siinierc  viilciiii 

considcrenitts,  serviiitiin  a  iioliis  mngi.;  e£i«;unt,  quaiii  lioiiio,  iui-iilis,  niquc  arieo  eibin  noxii  liuinoriv  ii3'i!- 

CKliilienl  noliis  :  iit  ea  interim  silcntn  ,  qu»  fuiit  pa-  ralis  qujrilaui  c.vprcr.«in  est.  quteqiic  iiultum  vel  lc- 

raia  une«re,  iii  est  ignis  »d  eioircndnm,  aquxi  ad  sub-  vi^:$iniuni  bibet  ii^comn.oduiii.  .\i  ht  hjbere.  Naiiiic 

iner,ieiiiliii«,  R-ra  ad  laceramliiin   Ki  li*c  quidem  iia  i"ud  nutris ,  nulnci^iqite  cui-a  t.illiuir'.'  QuidY  quod 

scliabcnl.i  bi>iiiiiiciii  :ili  iiiniK'ciiti'i>,  idooiiue  foliritattj  sumni:i 

io.   Sed   iinnori  furi.vsse  nuiiiero  iinxia  honiiui  sutu.ac  siil.liinitntc  prnla|isuui,  niuUor.im  Pairuai 

siipl,  :;u,iut  siiii  inuttlw.  Quoti  emoluntentiiin  .  ob-  judicio,  fleius  ille  indie.it,  idctxiu.-;  hoiniiiem  iniinct . 

secru,  dic,  pertipii  lioniu  al»  iiiniiiucro  culitum,  abo-  ut  beo  de  re!>»i'aiioi>o  rt>ceptri  ^ratisis  :ii;ai,  ci  ad  cuiii 

ruiMH«e  exilliiiioruiii  iiisevuituni  excrciiu,  qiio  n.-s  pcr  prcees  sii:is,  :-.<<<iLdii  opisque  aiseqoeiidie  eaus.i, 

obsiios,  asiivo  pr.T>criiiii  (enipore.  r>^iiiiii*iK?  \n'.i-  coii(ii;$iat. 

<(ii:iesl  hseiiuiiloiii,  s^-d  !.iiu>.>ii  nondumdi.ssolut;i  diF-  i^-   '^iiicula,  (|iia;  ct)iiime»!l'>r.i!  l'iinins,  hoiiiiui 

hcult^is,  qu:>ni  jilver.-us  Sioicire,  iniorseri<ni  voiu>li  non  oflifiiii.!,  sed  iiiiiin  juvaiit,  ei,  nt  di- eino|>imeii- 

.\cad4.-n)ici.  <  yiia- lanl:!  u'il:ias,  iii.jiiiebjiit  illi(7J»-/e- C  tis  ca^teris  cx  ta  rc  provcn  «-niibitb  iileam  ,  corp-is 

imUe  Ladimtio  in  lib.  de  Ira  Uei ,  cap.  15),  pniest  in  jllius  liriiisni  rohorintMue,  et  i)U»ui  illi  Dcoii  d;g'i!i.i- 


inunbus,  tn  hbliis.  in  serpentHms  reperiri?...  Aii 
niedieina  in  his  aliqu:t  laict,  i|u«r  si  eiii,  invenireiur 
alii|Handa?  i 

10.  Si>d  liestias,  et  aiiimanlet  quaslibei  omiu.i- 
inus.  (juoiliiain  eniotumentum  ex  pricnipiis,  iiiqu.- 
iuatee^sis,  iisqur  «avcis  nioiUiliHS  liomo  pcrvipi'' 
Qiiiidiiain  ah  Iterbis ,  <)itas  iiee  :|ise  coinfdi!,  mjc  t<v 
meiiuni  paiiii:r   besiirr?   Hacieniis  qtti   senis  sen- 

liUHl. 

17.  Majiiaiii  porro  liiibent.  rjieor,  hvc,  el  »nin.:i 

alia  «)'ud  Yeiere»  vorisiiiiiliiiidiiiis  speei.-m;  verila- 

tctii  i:im<>ii  milttiiie  iinb<>!it.  In  eo  i|U<<d  pi  iiiium  cx 

Jjieretio,  et  Plinio  ilesuni!iiiim  ;si,  levissitrix  indiiit 

1 
virrs.  \c  UaiiHi  iioundum  cxt,  cum  i|:&iim  ,  qnam 

nns  .i»seriinu>,  opiuiOHetn  l'ltiiia  t|isi  nnHime  displi- 

CUiiiSi*,  duiii  h:i-e  scri|i.>it  ( in  priffalion^  Ob.  vii)  :  <  Si 

quidem  ciiiii  omiiiii  cr.soqui  h.iuiai.us  iiequeal  iiiii- 

iiiiis,  prineipiiini  jure  tribnetiir  iKiiiiini,  eiijus  cjusa 

vidctur  cuneta  iilia  {;eiiuis>.e  n.ilum   Sed  lanioii  qui.l- 

qiiid  ilte  scnserit,  iiidnliii.ila  ics  e«t,  ab  lis,  «(Uj^isiiIi 

jicit,  vt  iiiiti-a  objeciii  sniii  (ricatt  n.iiii.  9),  iiiiiiinio 

sunteiiii:im  iiuiitrBiii  iiirtiiiuri.  Sciliecl,  nisi  hiMninci.i 

tiaiiira  fecissct  ineroiem,  nisi  quoq.ie  alieu.r  opis  in- 

digum  coiit.tiiuis^et;  pamliiM^m  illuiii  (rcitael  ad  fa- 

cieodaiii,  i|ii;im  ad  repellrndini  inJHrioni  .  nro  e;i  in 

puciiiliim|iarriitiiiii  cli.uiijs  cvi'rtcrriur;i|u:i  quidtiu 

duni  c.\iiiiiu>   |i:iri:nliini  ani.>r  ciK.t  lil  os  tam  ccrtis 


tem  tribuil  ,  cu'i!  "i  /lowim  inblime  dtilH,  la-lvniipn 
tutri i  «'  ftliueat  ac  «er»t;l,  i-ltltHuiil :  «fen-m  si  vin- 
ctilis  (a-fMsque  m  py^rift.e  exu.-tiii»  (quibob  ^tilii-.tt 
creeluiii .  ii',;i!liiii:qi:e  ini'.^>rile  co.-puscul-.iti)  d.^iii-.itur) 
ii.uiiiiu:  devi!ici!»;lur,  pedibus  ipse  qoo.!iie  lioin" 
rejitartt,  iliiijuc  .td.ioeretv.r  fxiiiii»  iiJa  fioetbi  oii;- 
ii'0!idiit!.>  (i^t'  Cohso.'-  v.  ?;,  Ji) : 

Liiiia  pi-n^  iioniiui/rn  1«  v:it  alliuscrrtiiutn, 
.T.t|iic  Irv.i  rtcio  scil  corporc,  tl«Ni  lillqai: 
'l.-ilifs. 

id-  Al  ad  alierim  iibjcciionein  iirm  epiive.iainiis 
oportci  li.  10  |<rii(.i;siiam.  I>!t:it  porro  qoisqoe  qnoii 
li))cl '.  cg.>  <|uidi'in  fiiciiiiis  .  ei  i.liseqnentius  crediiiu 
Scnpiuri',  iii  ([iia  iiots  docel  Il-iis.  liiian)  hinniniliiis, 
lainctsi  dociniva  pr.^^siinfiliu^,  qui  si>ciis  KiiliaM. 
Po;'ro  li;i'C'  in  i>ii'ip'urt  !c;,imus  {i-.nct.  i,  W,  l^i.  Ui 
et  17)  :  ftiiit  imlnn  Oeus  :  fiuiil  luminirrin  iii  ftriin- 
menlo  firli,  el  dirulant  diem  ae  no:lem,  rl  ri'''(  ii  siy>i', 
ei  tiniporii,  et  diet,  et  unnot :  al  ivceonl  tii  firmam«ii'o 
ca-li,  ei  Mnimneni  lerriiix ,  ttc.  Et  alil-i  (J's.  cnw», 
7,  8,  V)  :  Qui  fteit  lumlniiriii  maitna  ..  tetem  in  |.. 
tesiiiiem  diri...  lunaii: ,  el  tleUuf  tii  puu-iMlem  h^;  - 
lij',  ClC.  El  TiirsiK  (f>iul.  w,  !'•):  \e  f\>rU  irA>i-.i,-'.« 
ucvlis  ad  cirlum ,  viilci  soteui ,  H  lunam.  el  nm.iia 
aiiira  eeeli ,  et  errort  Jifcplii»  flarei  tn.  t*  rel»  i/f  r 
iTcaiil  Domiiiu\  Dein  luut  m  'Hin.ili-Miiui  .'»'iii'('»  jtH- 
iihiii ,  qiiiT  SM*  rnto  jKiil.  S.  ciciivil  in  •iiiiiistciiiiiii . 


IN  UILAKIl  LFlSr.  SF.l/  Lll!KL.  l'lL;Sfi.RTAriO  l>l;iMA.  «i 

<i;lri  saiift  lausa  ea  (onilidil.      A  nielein  voiaieiil  ,  lien.';  cor.iliint  ora  leoiiiim  [I>(.iiiel. 


85'5 

cjux-  siib  (  a'(ii  smii, 

24  PoMioiiia  Plinii  vcrba,  A'o«  wcwwusn  .Mii«i/.' 
sumu9.  elc  .  nibil  l):ibciil  quotl  lioslrie  t.eiilenlii;  ol- 
licial.  Ivtcnirn  in  W)  '.■.ipiU;  irnd.-l  ,  i-pjicitqm;  vul[;i 
&enlei)li3(n  ,  quod  quidi?ui  pj.isiimabai .  ndina  ii'i- 
jii/ij.'  aUnbuta  iiobi»  .  ciura  (liii',lihus,  itunoru  ptivpr 
ribui .  cbscnra  de[eC.i$ ,  <:l  jiro  r.orU  tKjci^i»  lucen- 
lia,  tl  alliitmtii  wwitliliwi.  Iloi  uni  stjlj<;Pt  a  vcro 
rt^molissimam  opini  neji  his  vejbis  siaiitn  iPpellii  . 
«/Hirt  r.et  rvin  iuo  numq}!^  Iinimii»  crln  «toriuiiiur  ,  iu": 
iili<)uid  exiingui  dccidua  ngni/naui  :  lum  illii  subjicil, 
qu.«  simt  objctt;!  •.  .Son  laiiin  eaiii  f.ji,ie1ai  nvbiicvni 
eil,  ui  no$lro  fato  morlulit  iit  tlU  tjiioque  tidirum  (ul- 
goT.  yua;  i|ul(Ifm  iiivnili  qnatn  piicUifl  5unl  id 
eam  refuUnd::!:!,  qu;tiii  pcrkUintfil  lilt;.  »eitleiitiuin  , 
lam  inepi;»  »iin<,  si  ;>dY<;ri>us  nJ ,  dtquo  «iiiinus  ,  ad-  jj  f^cdeii»  in  mciio  Uor.um.  Et enelanmit sote  fiagmiTtx 
ducanitir.  direnn  :  .Vnifmt  et,  UotrKnc,  lUin  iUmielis  (v.  44).. 

ti.  Stincta"  poiK)  ouiuiu  l.inli.«  iit  preliy  halxrndi  Paveanl  oncx^i  iiiii)itMrl«$  inuniverui  terrn  Deimt  bu- 
non  esi ,  ul  Laclanlii  ,  Augiisluii.  alquo  adeoScnp-  melin  ,  ijuia  ijnie  Salrator ,  faeienn  $ig>ia ,  H  nrirabilia 
lui;e  ipsius  mouuis  p|.>poii»Uir.  iv  tcrta  :  ijui  tiberavit  buuieUm  ile  toctt  Uautn:.   .\h 

^25.  Pl«:raque  eoiiinij  qiui;  itnniitn.^iii  ('(Cloiuiii  bpii-  iiou  clidini  ditinaiii  iHniiipi>ti;iilia!»  (esiillcatus  est 
liia  cumpreheiiduntur,  ignoraii  k  nubis,  haud  invilns      leu  illc,  i|ulpn>plir;i»,  Dei  jiissiUi;>  ii^tiuifvfo^TCincnti, 


VI,  ^J7  ei  22) ,  ncc  ttecDeruiit  fi  ( U;iiiieli ),  et  iiuHit  Uc- 
fio  iiiociiia  est  m  co,  </«ia  crettidil  l>iio  ivo.  Et  ut  in 
D;iiiiele  coiisisUm,  qi)id  JtJioiraliilius ,  ideo<|iie  ijuiJ 
:id  Uei  providi;ii(i:<m  erga  piobos  viros  deciiiratuiani 
aptius  en,  i|ujd  de  eoilein  Dauieli;  di.<<*;iuini> ?  ai<|uc 
id  qu.deiii  ipsis  Scriptiir:)'  v»Tliic  icrcrre  |ii:el  (On- 
»ie/.  Mv  ,  29 ,  etc.) :  Yidu  trgo  rex,  ipiad  irrvtreiil  iii 
guin  vehenunter  l  Kittiyloiiii),  tit  neceui.uie  eotnunltui 
tradidil  ei$  tlaiiielem.  Ijiii  aiiteiiiui  tiim  iii  locum  leo- 
inim,  ei  erai  il>i  dubui  se.x.  fcrra  in  lacu  etavi  leoHCs 
ieptein^  ct  dabantur  eit  dao  rorpora  ijmitidu  ,  cl  ina 
uoiM,  el  lunc  tiim  daia  fuiU,  ul  Utrororeni  Danieie.m.... 
I  ».36).  Vciiii  ergo  rvs  liu  teptitH»  .  nt  lugeiei  Danie- 
teia    ei  veftit  lid  tiirum  ,  el  imr4iif>cxil ,  el  eiet  Danicl 


)aii'Or.  Sed  ()'iol  noliis  pinsuiii,  inioetiair  iiii,er- 
viiiiii ,  nuorum  naiurum  ,  ct  nuuierum  prorsus  iic- 
M:itiins7  Aii  aeris,  an  ignis  ,  tflionimqiic  ,  yuibiii- 
quolidi.;  itliioiir  ,  ii»luia;n  nyvi.iius  ,  aul  muUituiii- 
iu.Miit  Oeu  crodiinui,  tiijus  les(4nK'«iio  liistimu..,  oin- 
niii  astri!  citli  ab  eo  ei'e;ila  fuisse  in  mmistenum 
innclit  (/CJi/iics ,  Cfutc  iul)  nrlu  «ui/'.  Alios  ob  /mc» 
coiidi'.!!  i-;i  li;\.>sc,  iiiininie  iie<;o  ;  scd  urqu'' alfirmaio 
id  po;iSm  iiis  'um  id  (i.orius  lal(»:it.  .Vec  toiitc- i 
iiiiinndu'»  oIj  liiiem  ea  nunl  condila  .  si  proplcrca 
(utidili  .;.iin; ,  01  en  eornm  sp^<;ic  t^surganius  .id 
divinam  cmiupoicntiain  agiiusc';nda.m  ac  couiiuen- 
daaiiam  pijcseriim  qnumlam  pr^vsianlia  oimiiquc. 
aique  itniiiensa  ,  peiie  dijerim  ,  cuipora  in  mmiHi- 
tinm  niittrum.  vste  ^uluerit. 

24.  I'efai  porta,  alqoeiiumi.l(:s  Ueslifls  ,  veHeno- 
sasqne  el  anitiiiiiili;;,  et  iicrbas  coiidiclil  quidcm  l*cus, 
noii  pruplerca  l-.imeii  li*c  boini'iis  Mns.i  non  coii- 
didii.  Si  hoiuvneni  iuuocenlt;  aiibui-  polllnni  iiispi- 
<'is,  lj;i'C,  et  a)ia  quievis.  quanlumvii  pvSSim*  lin- 
gas  ,  uiiuiinc  ijocft;  'lli  paii^fsii^  .^oy.  Si  ab  mno- 
eenli.i  prolxpsum  :  ad  lerrendom  humii<eni ,  euuiqiie 
ednioiieiidum  e.i  posu*! ,  i.e  ab  illius  jussiombiis  «le- 
lici.il ,  11»)  aimiivH  creulaiom  ud  ittKue^i  ittinacoiiwi  D  'Hin  pol«}l,  e.l  evilarp,  remedi.n  illl ,  ac  nicdicaiiiiiia 
sucHum  iSoji.  V,  IS).  fci;;  cjnsule  Srfipiuraruiii  loia,  pr,i*leL  adTertiUS  earum  vetiena ,  uc  morms  :  sic  irt 
qii:e  iii  p.tj.iu;i:  CiUce  nolo  (i.t(t;,  isvi ,  :ii ;  i)«we-  rarisKiini  sinl,  qiir»»  fi^ruiuin,  ac  •erpcmiuui  mor- 
ron.  xxxu  .  2-5  .  «•*  lib,  IN  Reg.  n,  24).  Quid;  quod  .silms  inlcrfeclcs  (sin-picianuis,  at(tuc  Jfuer  Ims  iosos 
ip;>a  li'oiiuiii  feiit.ih  lijviiiaoi  omnipuleiiii;tui  uiiruin  niulbi.s  rcpcries,  qiii  leraii  ipsja,  «cscrficiites  iii  per- 
iii  iiioiluiii  iJtiii  ivr<^'  conisiiendavii.  Quid  uuisiiaiJiiB,  iik  :it;m  suaiu  lcuiere  irritarunl  <Jiits  ^^orro,  tiiScri- 
i.liioquc  qiiiii  wij  lUvinam  oinnipol.  nliuu  colcl.iiai;d;uii  |'t"r.i'  verbis  uur  (  Ecelci.  ni,  15),  nuntnbilur  omnt- 
iiptius  eo  poncjilg,  tju.id  tuni  Ciiniigil ,  ijiiuiu  l>e  l>.-»-       bus.  qiti  ajijiropin.pmnt  icilii*  2 


iiiorsu  noceni  inlulil ,  illius  tomeu  cad2v<:r  ininiiuc 
»tlij(it  (IU  i<«.(7.  riii,  S4    ib]1 

ib.  iiuod  porro  tuiti  r.iintigii. .  id  ticinceps  cliam 
naud  rar«j  «venigse  nuviinu»,  id  tcsiificaniibii»  lA- 
cln&ipsii^is  tmjnumemi»  ;  t\  mjiLus  duciinu*  ,  iinpe- 
ililas  rui.sse  aliquand»  fer-m  ,  iie  cxi>ovitO'>  coruni 
morsibns  niartyres  tang«'ft;iil  (vj  ,  iieve  cikruni  ca<ia- 
vermvoraren»  (c). 

iH.  Sed  hvt,  ti  vis,  omillamuj,  conjisiaiuusi(iie 
m  exeniplis  jis  ,  qiia;  quctidie  conspicimus.  Aii  uwi 
veoenosi--  i)isi>  aiiimanlibiis  iiliinur  ,  e,irum((uo  cai'- 
nes  cl  venenum  ipsum  in  iiinlicinjim  vtiiiHiu^?  Quis 
nescit  iius  ui-sorum  ,  tl  rcliqiiRium  CerafUin  pt;llib«s 
iiii  ad  friguS  abigeiirliiin.  <:ui:;]ur  m  uontruni  iptnin 
rinotumentnm  couveiiere  '  Hajc  »ei:e  si  s^ifi)  .iilen- 
damus,  liuud  mvili  latcbimur,  ^uud  »l>inilio  pRfiUim 
rtl ,  corpora  Sicilit*«U  Quipvis.  tanietsi  prsesiaiitis«iiMa, 
lamctsi  iftlerdniiiniixia,  bominis(ai;sa  fuivecoi«ilj|.i. 

i7.  F.1  porrt»  rulioiiis  vis,  inieiiigcnlt.i.  ac  consi- 
iiuiii,  qnibiis  pi;i'dilus  honio  »  l>>'0  est,  si  illiiin  ju- 
v;iiii,  nt  uo\ia»i4»a.s  aniiiHiiiies  iii  utiliisient  coii- 
vrrtai  (.uAm,  mulio  magi';  jtivaiiL,  uttarura  impetua, 
ac  lercici:tui  evil<;l.   eJiidai()i!e.  :iui  si  foi*e  elwiiere 


(a)  VtMe  bbsecroijiii;  liiic 
.\ii;;iii>tiiiuKl.  I  tle  lien.  it.Jvcr 


^iipcr  ariju.iicuto  docei 

siis  Miiiich..'  18,  II   iH. 

(b)  Iginfias  Mariyr  io  K)>ibl'>la  ad  Rnm.  n,  f;  Rn- 

S8li.  bisi.  hli.  viii,  (.111.  7;  Aci»  S.  Sj  Taractii ,  Pr.>- 

t)< ,  clc.  .  II.  10  ,  apud    Uoiii.Mt ,  pag.    a^i  iKl.lieni^ 

Viioiiensit. 


(c)  Eu-eb.  di'.  M:iTlijrihui  Pule,ttina!,  cap.  xi  Upud 
riiiiii:irl  II.  ii  •  \jiiorum  iurromiicla  cadiivcni ,  ctc.) 
.Aci;i  S  Viiirentii.  fap.  sfrtpud  iloimrl.,  ettii  Veron., 
pag.  o28).  \lque  i<J  ip^unt.  qiiod  ift  Actis  .  <«;giti<r 
('liiiiii  iii  rnidi^Mtii  Hyniiio  lU  S-  Vinccitlii  itarlytin 
iiiscripto,  sitoptie  <j9  .    loO  ,  ulc. 


Al<i  !N  UU.m\  KI-IST.  Siaj  MhKl..  MSSi:ill\TIO  MUMA.  8.16 

28.  Al.|ne  uil  cn,  i|ii.i'  cx  imilliluiline  li  r.iiuiii,  :ii-  A  l"'i  iH '  <|"'''' "'  'P'»'^  liTiriinis,  por  li.it  aiilein  di,- 

biTpeniiuiii  :i  Ot'0  rohttiiuriiiii  ohjccl.i  sinit ,  viil,:^:i<.i 

quiilem ,  seil  noii   iiii|irub:iiul'«   n-bponsio  li.ic    lsi. 


i|iiniii,  si  vis,  toiiliiiiiari'  cuiniu>ulf  p.>tes  iis,  i|iiu'  ia 
•  licoiloif  ti  qna-stione  xviii  iii  G<Micsiiii  dcinto|c>  atl- 
lincnnus. 

49.  Vcnio  nnnc  ad  es  Tlieoiloreli  Terl^a,  qna;  cx 
qiiTslionc  xi  ln  (.leiicsiin  exrcrpseiunl ,  siliine  ail- 
vcrsus  iios  nrseruiil.  Fattor  porro  siaiiin  ,  me  tnui 
li«c  iii  veteribus  eililioniLiis  Irgi  .  iioiliiiliii  fmsse 
cniiiinotiiin  :  adversniilur  cimu  isia  non  iiioilo  l'.i- 
Iribns  iis  ,  quos  allej;avi,  vtMiiui  eiKiin  Theoiiorcio 
ip^i ,  i|ui  el  in  Coniiiiriiliiriis  iii  tpisiolaiii  II  atl  i  o- 
riiilliios,  qnu  DissiTiaiioiie  III  «iTrrain.  ct  iii  ca  ip^a, 
i|uain  allegarniil  ,  i|U.i:siioiie  xx  iii  Gencsiin  ( si  vr- 


oliiiiis ;  uiiaqiie  veio  fii  iiniH,  li<itic>iaU!ni  iiiiiiicin 
ei'^  |>ioi'iiiaiites.  Cuiii  i^iiiu'  niMuiiius  Dcus  aiiiii:a<l- 
vi-iiioMi,  iios  ail  iKiiav.aiu  iinitiive»,  bcstias,  ei  re- 
pliliu  prius  roiidiilil,  veliili  lora  qna;daTn  ,  ttteni 
ciilairiiila  :  iii  per  ca  no..  Icrrens  .ad  se  tiaherti  . 
aiquc  ejiis  aiixil.uin  iiiiplirareiiins.  Al  queinadniu- 
diiin  i|iii  perfeciam  a:t.:lein  aUigeriiiil,  trrricilanieii- 
la  liujiisiiiodi ,  ct  Inra  coiiteiiiiiiiiil  :  sic  qi  i  iii  vir- 
iiili' ediicaii  siiiit,  besli:inini  iiicursus  niiiiiiiie  for- 
miilnni.  Siquidcni  Ad:r  ,  prius  quani  peci  assel .  as 
MSitbaiit  licsii  e  obset|iiiiiiii  dererciiies.El  lur.^uiii  , 
i|>stiii)  Noe  irgicdicntein  Arcani ,  lco,  pardus,  ei  rc- 
jilili.i  .itKii  issiiiia  qii.xquc,  ovinin  miirc  sequebniitiir. 
Ki  Pamtli  ailcraiil  lcoi.cs ,  qii' ,  :ilioqui  raiiicliii,  ai:- 


iiisiam  Pici  •jdiiionciii  sei|iiiiinir),id  i|isiiiii,  i|Uod  iio>  R  ,  ,.,]j.re  laiiieii  ad  euni  nmi  aiidebaiil ,  eo  ijiiod  in  illo 


Ir.ididiinus,  doeel ,  li;ee  seri|iiis  proilons  :  <  Si  er;;o 
iliii  iion  debfi  vel.ire  ('^ii.iil,  iniago  Dii  csi ,  priife<to 
que  velalur,  iioii  esl  imago  Dci ,  quaiiivis  ejiisdeiii 
aiiiin;i;  sil  pariiceps.  Qiminotlo  tr^o  limiio  csi  im  '^o 
Dei?  sctundmn  inipeiium  cl  potesiaieiu.  0»0'l  per- 
liibcre  videlur  etiam  vox  divina  ,  qu.-e  diiil  :  faciii- 
nm«  hominsin  "d  iwaginem  ,  et  smditudiiiem  iio.iirnm. 
Ei  inodum  subjuiigcns  ait  :  K:  dominedir  fii).eibiif 
wnris,  et  votntilibus  cxlt,  et  besiiii  lerrce  ,  ct  reliqu^i. 
yiicmadiuoilum  enim  Dcus  oninibus  impi-rat,  sic 
bi.mo  iis,  qiie  Eiml  su|'er  lerMm.  Al  qn.nmobrem 
niulicr  mm  domiiiaiur  pr;cilieiis ,  sed  viruni  liabei 
pro  capite,  qua;  tanien  reltiiiia  sub  poiisiate  teiiei  : 
vir  aHlrm  non  siilijectiis  csi  muli.Ti  ?i  Verum  duliium 


S|ii'i'imen  qiiuddain  iliviiiiiin  iiiiagiiiem  pra;  se  rereiis 
con>|iieci'eiii.  Jiidcm  vipcra,  qua:  deuifS  iiijercral  in 
inamiin  A|iostiili,  cuin  iiiliil  pcceaii  teneruni ,  aiii. 
iiuillc  iii  cii  rcpciissct:  mox  icsiliii ,  ei  io  ignein  sc 
to:ijecit ,  supiilicinm  qnudauihiodo  de  se  ipsa  sii- 
ineos,  qu;:il  t:iirpiis  sibi  nullalciius  coiiveoicns  adorti 
tssei.  Nos  nuiein  ideo  liestias  foriiiidaniiis ,  quii  vir- 
iiiie  prvdilis  moribiis  iioti  siinius.  Kt  ob  id  ne<i<  so- 
corilium  eliaiii  liominuni  cnrain  ;igciis ,  eas  in  renio- 
titira  loca  relcijavil ,  et  iis  iiocturniim  tcmpus  ad  es- 
tam  quaerendam  hirgiiiis  esi :  In  ipsa  eniiK  uucte,  ail , 
;)£r/r«ii»itu/i(  omnes  beiiia:  tilvs;.  Replilibus  \ero  aii- 
tra  lerric  pr.ebuit,  ut  in  eis  Islentia  bumar.o  Kcneri 
iioii  iinceant.  At  iic  besiias  ,  velul  ab  bis  prorsiis  il- 


omne  deposui ,  (inum  didici  ex  birmondo,  cujus  cdi   Q  \g>^]  ^  eonleiniiamus,  qiiasi  iiobis  iniiiiine  noecre  pos- 


tiiinein  poslea  consului,  vclercin  cditi  niem  essc  cor- 
rnpiaro.  Elenim  io  picriiimie  idem  Simiondus  nio- 
ncl,  in  eodicem  euni  ,  iiuo  usns  esl  Picus,  ut  qiuv- 
siioiies  bas  laiiniiaic  dunarei,  et  pia;serlim  in  eam, 
dc  qua  agimns  ,  quicstioiiem  xx  multa  iirepsisse  ex 
antiquis  Caicnii,  quaruni  aucioriias  ,  uli  omncs  iio- 
rnnt  ,  non  adniodum  gravis  esi.  Addil  peiniixias 
fiiisse  in  Pici  ediiioue  tum  senieiiiia  Tlieiidnreii  cas 
ipsas,  quas  ille  rcjicil,  Origenis  neiiipe  ,  Oindori ,  ct 
Tlieodori.  Adjiccre  ciiam  alias  poierai,  itlcixiue 
cain  ,  de  qua  disser^nius  ,  ciini  liiijiis  djiiiiionis  ,  ul 
inoi  dii;am ,  nulliini  appareat  in  hiiniifinli  ediiionc 
vesligiuiii.  Atque  e.»  i|uldem  Siriiiumli  ediiio  siiper 
probaiissiino  rcgio  ceilice   daboraia   esi.  Lbi   ven. 


sint,  iioiinuni|u.im  dnos  uul  tres  c  niuliis  inillibus 
vel  a  scorpiunibiis  pungi ,  aiit  a  serpeniibos  inordtri 
pcrmittit  is  ,  qui  sapientcr  rcs  iiostr.is  giibern;il ;  ut 
lios  vciiii,  nequidsiiiiile  paiiamnr,  Deuin  crc.itcrem 
in  auxiliuui  invocciiins  ,  obsecrantes  ut  illa  oinuium 
malorum  depulliicc  providenlianos  tiicatiir.Pra'teiea 
tt  ad  alia,  besti;e  non  suni  nobis  inutiles.  Nam  ex  eis 
Mctlici  pbarniac:!  noii  paiica  coniiiiiiunit  ad  niorbos 
propnlsaiidos.  Neiiio  igitur  bcstiis  per  sc  consideraiis 
de  creatiire  coniiueratur,  sed  ntilitaiem  invistigtt. 
Siqiiidem  ipsuin  eliam  ci'r|nis  humaiiuin  quan  vis 
rorniiisum  ,  lem|)<>ral(iin  ,  et  vnria  partium  uiiliialc 
pnrdiluin  ,  nuico  lamen  ,  el  spnto  ,  ac  fcelido  sier- 
corc,  qiiod  exeernii ,  noii  carci...  Ad  bunceign  nio- 


quxsiioucm  ip-ani  xx  cdit,  iiiiiil  eoinm  iradit,  qu.T  D  duiii  ei  atinriim  uniiini|iiii(li|ue  ctaminaiiius  ,  iion  i(i- 

objecta   siiiit,  qiKC  prupierea  adiiniiii  csse  tonsial. 

Ad  li:ee  (iil  reliqua  eii:im  nmillam  j  ,  ea  iradidcr.il 

Tbeod'i-tlus  qii.csiinnc  xvin   in  Cciiesini ,  qu.c  nli 

niirum  i'i  uioduni  sciitcnti.iin  iiosuam  ciiiiiprobaiii , 

ita  niaiiiftsto  iis  adversantur  ,  qme  objetta  sunl.  An 

Tbeodiirfluiii  virum  gravcm  ,  ct'apiid  vetcres  lauda- 

ligsininm  bic  tam  fiiiilem  ceiises,  ul  levi  inicrvallo 

contraria  propoml?  Sed  (iper;e  pretiiim  r^  or  ipsaiii, 

qiiam  dixi ,  xviil  Tbcodereli  qu.csiionciii  iii  Geiitiim 

lecloris  oculis  subjiecre,   ul  cx  ca   apcriissune  aio 

vera  propo&iiisse  digiiuscat:»  Inlerrogatu"  \\\\\    Ad 

quid  Deos  crcavit  besiias,  ct  reptilia  t  l'iieii  tum  ler- 

iKul.iiiieiiii»,  luio  eiiam  loiis,  tt  \in;i-  iniiieeni.  Kl 


stim  ]ier  se  Liiiisidi.'iantes  ,  nnxiumiie  sii ,  an  com- 
nioJnm  ;  sed  an  aliquam  iirilierso  utilliaieni  coiife- 
r.it.  N;im  el  Serx  lioniiiicm  revereuiur  propler  ailii- 
biiiaf.i  illi  ab  initio  in  ipsas  p(itc-<tatcm.  Iiiterduin 
lanien  iltum  vebil  divinar  legis  pr.evuriCiitiirem  con- 
leiiinniit  ,  qiieiiiadiuOiliim  iniprobi  scrvi  de>picei'c 
illos  solcni  ,  qiii  eos  regcre  a  Dominis  jussi  siiut ,  si 
ens  vitlerint  atliiiis-is  eriminibiis  aiicioritaicm  ami- 
si^se.  »  Et  dc  Tbeodorfto  harienus.  C.iriera  pivse- 
(jnamur. 

50.  Si  interdum  'era; ,  scrp«iiiesi|uo  nos  lcrriJiii, 
alqne  eos  ctrii^iiiius  ,  id  uec  ulitjiw  ,  nec  ronsianl' i 
lii .  iin  i|iiiiiii  lii,  iisiri.dit  ,  rc  >era  h.^iinnes  '111... j 


837  m  HILVilU  EPISr.  SLU  LltJW..  l)!S!i[:UTATIO  PfUMA.  358 

iibus  liriil!-:   lciisfiMC    iiis("r^'ii  (;   :  lcrrfut  oiiiiii   iios  A  l''*'l"e  a<l''"   siii'iiilcii)  iit  liiii"ij  iiioilimi  iiiimi.i    ii.liis 

conp(;r:»iU>ir  in  hoMiini,  iit  iuier  ir.vi:  'iiiiiiia  eiiaiii  ea, 


tliaiii  lalroncs  ,  niquc  cihi  (■ffgimns  ,  iiec  |u<)!>li:rt;:i 
iatronibos  iiiser^  ire  iJiciniur.  Scd  priCsiat  pracl'.«ris- 
Siiiiis  Chrysosiomi  vcrbls  iPiii  tnt;im  cxjioiii-ie  :  «Ve- 
riiin  liic  Goiililes  ( inf|uil  lllc)  {Hoinit.  ix  ('>eii.  u  3) 
iii  no.s  iiisiiri;un!,  et  dicuiit :  C^imiieiiuni  o.sl,  lioc  noii 
esse  vcruiii  ■  nun  eniiii  diiniiniiiiiir  fcns ,  ijiirniaJ- 
iiiotliini  |)ollicitus  est ,  scd  ipsa;  nobii^  poiiiis.  Iiiio 
iioii  Teniin  est  ipiod  bi  oiijiciuiit.  Nam  mi>x  ui  apti:i- 
luerit  liniuo,  rer.i'  fu^^ani  raeluiit.  Qiiud  ^i  n!ii|uaiido 
vcl  f.inif.  urgenie,  vfl  iiobis  ilhis  hict-s-enlibus,  ab 
eis  daniiiiim  accipiiims,  buc  noii  lit  ideo  ,  quud  illis 
in  nos  si(  iiiipcriniii ,  sed  ub  ciiIimiii  nni-lraiii.  Nani 
riim  laironcs  nos  invadunt ,  sl  non  neglig.inius  ,  sud 
in  illos  arma  suinamus,  id  non  ideo  lit ,  i{Uiid  iiiipe- 


qii.T  niiiil  .suiii,  niiuiereiiiiir  ,  inolcsiia  ,  iiiorbus  et 
i|i»:t  iiinrs  eliam,  el  pert.-iium.» 

od.  Porstiiimus  b;icii:nus  in  iis,  f|iii  bomini  nnxia 
crediintiii'.  <^uoil  ad  ca  nitinel,  qu»  inutilia;  difli- 
luliaieiii  lianc  pra-vcneruiii,  ac  piorsus  dissolverc 
se  piissc  speraruiit  Stoici,  nionuiiies  niagnam  par- 
lcni  cnruiii,  q<i:p  lianiiiii  tiiiiiili;i  viil|:iis  cciiset,  rc- 
vera  esse  Uldissiina,  timeisi  eoruin  uiiliias  stHiim 
non  constet.  .\iuiii  eniiii ,  iii  veri>is  eoriiin  L:ict:intiu 
rcfcreiiic  (de  Iru  Uei  cap.  15)  uiar,  «  Miilla  esse  in 
giijiicniiiiiis,  ci  iii  iiuiiicio  aniinrdiuiii,  i|iiiiriini  :<dlmc 
latent  iililiins,  scil  e;im  prtuc.ssu  lcnitioris  mveniri ; 
siciit  jaiii  plura  |irioribus  sxciilis  iiicoguitu,  neccssi- 


riiim  in  nos  obtiiieant,  scd  i|Uod  uosir.x-  siiliiii  pru-  B  l'>^>  <'t  umis  invcncrit.t 


spicinmus.  i  E:ideni  ipsi^siniis  lere  verbis  nlibi  rc- 
pctil  (Jierm,  iii  i»  Ceiies.  ii.  o,  piu^.  06  lom.  iv  eili- 
tionis  Monifantoiiii ). 

51.  E.imdem  diKiculiatcni  cviiat  Aii^n^-liniis,  dtnn 
faletnr  aliqtia  ex  paric  aini^i>se  n<;s  dignii.it<-in  ,  qita 
factl  suiiius  ad  imagiiieiii  l^i,  i|uaiido  ainisimus  in- 
noceiitiani ;  iia  tanien  uos  annsissc  f.iieiiir  cn  ,  i|C'.c 
niiiisimiis,  ut  ncget,  prorsus  aniisi$::C,  contciiilaii|iie 
pcrsevciare  adbiic  in  bontiiie  pote-taiein  iii  feras 
ip.sas,  ei  bclluas ,  duiii  ipsas  cdoniamus,  ncc  tanieii 
ab  iis  doniari  iios  8initiiii>.  Scd  prxsiat  ipsa  Aiignstiiii 
iiionit:!  aiidirc  (Lib.  l  dc  Geuei.  conlra  Manicli.  ciip. 
18,  uiias  n.  i9)  :  <  Aliqu.iiidn  cliaiii  snlcnt  iliccrc 
(.Manicb;ci)  :  qiiumodo  acccpit  Iioiiio  pilcstatciii  pis- 


54.  Qiiainqu:iin  nccosse  non  esi,  nl  ad  si>liitinncm 
lianc,  qiia^  c^fternqiii  valde  probabilis  esi,  confngii- 
luus.  La  qiiippc,  qu:c  liumini  iniililia  dixoitinl, 
utilissiina  csse  iinvimHs;  atquc,  ui  pr.i  tftroaiiiiis 
uiilissiina  dcclaraii,  qnaienus  iis  aliquai  do  iitiliir 
licus,  ut  oiiiiiipoienliani  suam,  ac  rubustaiii  iiiaiium 
ii.-.lciid.it;  qua  de  rc  consiile  iiu:!-  lilicr  Exodi  t0|';"- 
sisMine  docot  (Exod.  vtii,  17,  olc,  2i,  elo  ) .  ut  id, 
iiiqiiaiu,  pr.otereamiis,  aii  noii  iniiiuli>siina  iii-ocl:i 
bniiiiiii  iitilissliiia  suiit,  quaiidiii|uidciii  coriuii  ot 
niultiliiiliiic,  cl  gcncre,  ac  varieialo  Diviniis  ariilex 
sc  sc  jiroilil?  ^i  quis  ad  ca  qux  claris^iiui  Kcdius 
(Oe'  1'ireHti  )ie'  viventi),  nc  Valisiierius,  ct  deinceps 
inulio  copiii.-,iiis  Itoaumiiiius  dc  inscctis  dociiif,  aiii- 


liiiin  iiiaris,  ei  voliililiiim  coeli,  cl  iiniiiiiiin  ]icooriiiii,  C  miini  nticiiderit,  inHnirosto  coiisjiicict,  uiilissiiiin  ea 


ot  feraruiii ,  ciiiii  videainiis  a  inullis  lciis  boniincs 
occidi ,  et  a  iniiltis  vnlaiilibns  nobis  nuceii,  qua;  vo- 
liiiiius  vcl  vitnre,  vel  capeic,  ct  pleriiinqiic  nnii  pns- 
siimus?  Quoiiiodo  ergn  in  h:cc  acccpiiinis  potosta- 
tem?  Hic  illis  Dviinn  diceiidimi  c.>i,(|iioil  nitiluim  cr- 
rcnt ,  qiii  pnsi  |ioco:iiuin  consiilcrent  liomincm,  ciiiii 
in  bujiis  vitx  iuortaliiatcui  iljiiiiiaiiis  ost ,  cl  :iinisit 
pprfectioncm  ill.im,  qiia  f:\ctiis  cst  ad  iiiiagincm  Dei. 
Sed  si  damiiatio  cjns  tiiiitnni  valei ,  ut  tam  iniiitis 
pccoribus  iin|ierei,  quainviN  enim  a  niultis  fcris 
prnptcr  Ir.igiliiateiii  cnrporis  possii  uccidi,  a  nullis 
tanicndoiiiaii  potcst,  ciiui  ip;>c  lum  multas.el  prope 
onmcs  duinet.  i 
32.  Sed  qiioiiiani  Bcrnartli  aucSirilate,  iioii  Tlico- 


Cb^o  bomiiii,  liiin  aliis  (|tiidcni  dc  rausis,  tuiii  prae- 
scrtlin  qiiia  divinini  iiianuin,  potiiiiiaiii,  ac  boiiiia- 
tciii  iii  cnriiiu  crcatinne,  ac  divcrso  vit.i;  itistiluto 
faoilc  iigni.scet.  An  iioii  eiiani  iiiseotis  vescuntur 
aiiinianies  o.o,  quilius  pi':cscriiiii  oblectalur  ac  ves- 
titiir  biiiiio? 

"lo.  Montcs  porro  inacoessos,  ac  saxeos  uiilissi- 
nios  bamini  is  doccbit,  qui  nictalli,  ac  marinoris 
kidiiias  in  iis  deliicsceiites  novctit ;  is  qiioque  qui 
iccoptaciiia  iiiviuiii,  atque  aqu:iruni,  e.\  (piibus  fon- 
lcs  derivaiilur  aistivu  prxsoriiin  lenipore,  in  ii:^dem 
iiiacctissi'',  ati|iic  asperrimis  m(iii!ibiis  iiiessc  soivc- 
rii.  Consule,  ne  cunctos  eicitem,  boc  super  :irgu- 
ineiiio  clarisbimum  Valisnerium  (Origine  delle  Fon- 


dorcti  tantuninioiji) ,  idvorsus   nns  diSjiiilaviiut ,  au-  D  Inne). 


dianl,  obsecro,  quniiiodo  ncciuirdiis  ip.-e  i  tam,  qn.v 
liscuniqiic  ea  ost ,  tlifliculiateiii  ilissolvat  (».  6  ser- 
inonis  i  dc  Divor^is)  :  «Et  lia:c  qiiidcin  it.i  sc  !i;ibciil : 
scd  taineii  non  mcntitur  Aposinius,  etiam  alin  loco 
maiiifesiius  asseverans,  scirc  sc,  iiuouiam  diligeiuibus 
Dumn  omnia  cooiiernntur  in  bonum ,  his  qui  iecuiitluiii 
iivoposilum  vociili  sunl  sancli.  Verumtaincn  sulerlcr 
atioiide,  quod  non  ad  libiiuiii  faniulaii  ,  scd  coopc- 
rari  dicii  ad  bnnuui.  Ncque  onini  ad  voluiiiatein  sor- 
viuiil,  sedad  utiliiaicm;  nnn  ad  vulii|italein,  sed  ad 
sulutcin  ;  non  ad  voium,  sed  ad  commodum  iiostrum. 

lu)  Lib.  VIII  (le   Histur.  aninial.  oap.  i  :  Srd  cidee 

i/i  i«((«imii(ij  jHiuliitiiii,  .si  H.^imi/H-r  ml  animala  nalurti 


5G.  Nonnulla;  siint,  fatcor,  herbXririquibus  nnn 
vcsoitiir  bomo.  NuIIjb  sunt  tamen,  quibns  avis  aliqua 
ncii  vescaliir.  Cnrnix  sane  cicuta  vos(  iinr,  veiiofica 
iiuliis  lierba.  Quis  autem  nescit,  aves  honiinum  usui 
in^erviie?  Ca;tcruni  iis,  quibiis  iion  vescitur  liomo, 
et  rara;  vescuniur  avcs,  idem  liomo  utitur.  Ouod  si 
alios  ob  ruics  innliles  putas,  proplerca  lameu  uliles 
eniiii.  qiiod  seriem  lllam  irnbis  manifeslius  siib 
ociilos  poiiani,  quam  alii|U3ndo  memorant  Aristote- 
lcs  (n),  et  Tulliui,  ct  ineulcavil  deinceps  Valisticrius 
{PecKliari  opuiculo  ea  de  re  eifito);  et  facile  id  quis- 

liiiiiiit  lil  coiilinualione  ipsa  lattol  eurtim  confinium, 
fji  ih(diiim  H(rit(i(/Hi'  sii  (.t(ri'i.'ii(m 


89» 

qiio  dclc^jijl,   M  ii.iliii: 


IN  HILMUI  VVm.  SKIJ  LIUEL    IIISr^KRiATK)  SF.CUNDA. 


640 


oivra  ililinwiiius,    accuia 


PISSERTATIO  SECUNDA. 

Ad  itlu  oapiUt  v  (  c«/.  756,  n.  87) .  dci  vilivs  Diii^i 
AMircx  rATBE  jUBeNTK  noukHiiu»  kkt.  Iiifm  «irf 
illa  eiusilem  taviiis  (i.ol.  157.  n.  »1)  :  i>rus  patuii 

lUSSGa.VT  .  FILIGS  TillTCf»  IP«\  BINK  DKCnASTIIIATIIOe 

mPBnmM   capbssbb.^t  :  skn  cim  jossiom'.  et  opus 
46TABAT.  Ugnwm  ad  Isia  (col.  757,  n.  tt7)  :  kt  c.um 

OMm  JUMIAiNi:     PJkTRIS    KKIililVNE  OHSKQVB.NTB  Fail- 
MATA  SI!<T. 

1.  Antc   llilariiim   mulli,  alilii  lli!.-irius  ipw,  posl 
Hil.-iriuin  iiideiii  inulii  nut  i|i$issiiin,  ani  ci^itc  alliiii 


\  lur  CMihTiiliii  vt'rti!t  :  Ipti'.  ilixil,  et  fiirla  tiint,  ipte 
maniluvii,  el  criata  iunl.  Si  tiiiini  r>cu>  juisil,  e(  ri'H 
i-re;il:iR  suitt :  quem  jiLXta  inuntciu  pro)ih«(ici  spiriUi:* 
imuLiiniis  IjIc  Pnlris  impeiium  exsei|ui  pouiieEe, 
pr^ier  cum.  i|ui  Veibuiii  esl,  iil  ita  loquar,  Miiiiiii 
luin,  ei  Vcrilas? 

b.  Quid?  quiid  icn  illi  Cpisropi,  qui  ad  Paiilum 
SnDtosatonuiii,  anlci|uam  iii  ordiiiem  redigerriur, 
r^rripsefunt,  tiiler  i'n<(>'r:i,  qii;i'  nd  eum  rt:felleiiilum 
:ifreruiil,  hoc  cxpressissiiuc  aiaiil  (|i),  i  Filium  in 
prucicando  muiido  palernam  implevisse  voliin(«(ein, 
i'iquo.  ui  id  hcfTfi,  prxcepissK  Pairciii. 

7.  Hilariiis  quoque  eam,  quum  anlea  dixl,  dis- 
tinctioiicm  Dei  }ubeiui£,  «>t  I><'i  {<icie>>t!t  ^seu  me- 
qiieuli.'i)    palaiii   approbat,  diiiii   li.iic  ;iil    (tib.    iv  dc 


iiliqiu  lociilionc   ii.^i   siint,  tic  ut  dispiiccrc  Lectori  p  Trinilaio,  n.  IC>)  :  i  Sid  vidcamus,  iii  quom  profe- 


uii(|iie  iiiin  possii  Epislol;B  iiiistrac  aiicior.  quad  c.i 
usus  sii.  Scd  nc  tcmcrc  lixc  di\issc  vidcar,  eorum 
Ioc:i  iiic  sulijicio,  qui,  iiti  <lixi,  ■uit  ijisissiiua,  aut 
certc  arGiii  aliqua  lotuiione  iisi  siiiit.  Porro  ,id  iria 
cipiia  cas  locuiioiies  rcvoco.  Priiiiuin  sciliici  eus 
coiiiplecielur  veteres  Paires.  ijtii  exprcssissime  aiunt, 
insdise  Patrem.  Sicumluin,  obeditie  Filium.  Ter 
(ium,  mimtlerium  uli>iiioil,  qiulccumque  sit  illiid, 
Pairi  pn-buissc  Fiiium  :  atijne  bdec  quidfm  oinuia, 
anteqiiaiii  c.irnem  assiimeret.  Ilis  recrnsiiis  subji- 
ciemus  postca,  quid  i!e  liai  nn»,  ci  arfinium  locutio- 
iiuui  sigiiificalione  dicendura  sit. 

?.  Ad  primnin  capm  hxc  periinenl.   Irenatu' (/ifr. 
IV  ,  cap.  otim  75,  ikiic  3K,  n.  Z)  hac  litleris  ronsi- 


c(uiith;i'rdislipeiioju!>ci)lisl)ei,etl',it>iei>lisaugeatiir.i 
8.  Ni'\aii:iiius  (si  15  csi  «iicioi'  libri  de  Triiiituic, 
qui  Tcriulli:ini  lil<ri&:iiljuni{iiur);  NuvaiLiniis,inqiiam, 
iu  caniflem  senteiitiaiu  li;ec  a;l  (cap.  ib)  :  t  Moyscs 
autem  intrnducit  pr;ccipii.'iileni  Oeum,  vit  lui  rut  in 
priiiiis,  coeluiii  (irnctur  aqua"  conj^iogeumi-,  inida 
oslendanlur,  fruclus  secunduiu  si^niina  piovnceniiir, 
.iiiiinalia  prOi)iic:in<ur,  Iuiiiii>aria  iii  ruclo  jique  astra 
ponaiitur,  non  aliiiro  osiendit  tuno  .idluissii  lico,  ciii 
pra"cipereniur  h.cc  opcr:!,  ut  li».rciii,  ntsi  fiiui,  pcr 
([iieiii  facla  S4II11  onini»,  el  »ine  quo  hctum  est  niliil. 
Ac  ^i  hic  Verbum  l'ci  esi ,  iiam  eraehtil  cor 
miMin  rditfim  fraiiiii».  cstcndit  iii  principio  Vci- 
bum  fiiisse,   et   Verhuiu   boc   apud   Patrem  fuisM', 


Kiiaia  reliquit:  « l'acius.e(pIa5m.ifusliomo  serundum  Q  p^yp,  pfxlerea  Verbum  fuisse  ;  omnia  pcr  i|>snni 

imagineni,  et  similifurtinem  conslilHitur  infccti  Dci  : 

Patre  quidem  l>encsentiente,  ct  jobente  :  Filio  vero 

ministrante,  el  formante,  Spiritu  Tcro  nutrientn.  el 

aiijjente. 

5  Wppolytus  qnoque  valdc  vettjslu»  scriptor  {In 
libro  contra  iVori.),  Od  jubeiitif,  et  Del  (aciMis  c\ 
prcssissinwm  meniionein  fjcit. 

4.  Terlolfianus  siinilH^ir  [mlvcrmi  Prexeam  eup. 
12)  .  Elii  (inqu;cns)  ubiqiu  tfr.eo  unnm  fubs:aniium 
in  tribiis  eoliari'nli3iis.  Iniven  alium  dicuia  oporlei  ex 
iiecft^xoli  teiisii*,  fum  qui  j^OU,  et  er.m  qHi  fucii. 

.'>.  id  iijsuni  irnditur  ab  Origonc;  quippe  is  non 
inodo  Dcitm  jttbe,ilem,  el  ^«ini  fneieiitein  niemorat 
(toii.  II  J/i  iooJi.  pag.  61   eJil.  nuetii),  verum  ctiam 


faf la  esse  ;  seJ  eiiim  hoc  Viriiiiu  tdit»  fnclvm  esi, 
el  liaiiiluvil  iri  rtoiis,  Cliristus  scilitfl  liliiis  Dei, 
queni  duni  ci  po.stiModuin  sccuiuiuui  camein  bomi- 
ncm  aciipiinijs,  ct  aiite  Miindi  iuMiliitioncm  Uei 
Verbum,  et  Dcum  vidnrous,  t'ti..> 

9.  CyriUus  Hierosolymiianus  Hilarii  ;£ijaaU$,  fur- 
lasse  rli.»m  oo  auiiquior,  «  Patrem  mandantem  Filio 
f  reatioiioit,  illique  ^ubminislrantem  rarum  «nicien- 
(brum  exempLar;  tiiium  vito  etM'^ucnii'i«,  rr^.iii- 
tcinque  le»  a;l  e»smpi«r, ']"""  '<>  ^Ure.  bai.uer.ii. » 
ilcscribo.re  mininii'  diibiiat  ^Cvtheri!.  \i,  u.  22  (■|2'5|. 

JO.  flisiliiis  M:ig:ius,  Lilarii  fere  .Tqu:ilii,  juan- 
dnnlem  (scu  iniperliivleMi)  yoniini.Hi,  el  ii)j*r.i.f /«-j  ro 
>u'yw,    scu  Ui-rbum    rlfiiient    :igu(>scei'e   ni>n    vcrrtnr 


ha;cip.sa  doijct  ("1  :  «    Asscrimiis   Piiiin,   Patrem  in  J)  (/;fr.  i  lii;  S^irKii  «iMi-fo,  i''ip.iu). 


creaiiime  a  Moysc  dcscripta  jubeudo  illi  dnisse,  /!n.' 
tux,  el  jiol  prmameiitam,  el  i-juai-ciiinqiie  Ikros  alij 
lirri  iinpcravii  :  eidcm  illi  dixisst:  :  Faciamui  homi- 
ncm  nd  iiii.igiiiem,  cl  timililiidimm  no^irum  .  Vcr- 
bum  :iiitom,  ut  ju^suni  illi  fucral,  ffcisse  oniiiia, 
qnu!  illuni  Piter  facorc  jus.it.  Atquo  hrc  diximiis 
iitin  quasi  conjcinura  dicli,  sod  ipsisinel  pruiiliciariiin 
tcslimiiiiiis  etiaiu  apuJ  Jiidaios  rocepiis  iiliimur,  iii 
quibutdu  Dco.  rcbusque  ab  illo  cuiirtili»  biec  dicuu- 

(a)  Contra  Celuim  lit>   ii,  n.   9,   p»g.  593  lomi  i 
edit.  p.  Caiuli  de  U  Kiic. 

(b)  Tuin.   I  edil.  Venel.   Cnncilior.  Labbci   pt^ 
Hli7. 


11-  Mariiis  Viclurinu»,  s«ii.  ut  alii  appellapt,   Fa- 
buis  mariii^  Victor,  oadein  xiaie  visisse  trediiur 
Hiijus  iiorro  Si  riplnris  iii   rcn  iioslrani  hacc  iii^ 
(i)  iille^iata  vidi 

Oui  nijimliiiitc  Doo  cuin  |ilcii«s  nionlo  parentis 
('ilius  oiiioipfioiis  Ucercl. 

li.  AiiKiisiiiiiis  oid«ii  loouiioni  favere  visus  vsl, 
runi  hxc  i|it  (Senu.  1*0,  n.  »»)  :  <  Nou  »  lenip>rc 

(c)  D<'  Heniin  crenliore.  rorqui.^iiyi  dio  loruiii  is- 
luni,  iiec  iniiion  iiiveoi.  Al  IVi,i>  lus  lib.  R  dn  fnn, 
;7,  aliiquo  euiii  allegant.  Q\m  p«rri>  hos  (cnieie  id 
loclssti  putabil  T 


U\  IN  HJLARIl  triSi'.  SEU  LlltLL.  l>lt>SMnAT10  SECLNDa  8i'i 

(J.ilniii  .  scd  iiiiiiid.iliiin  nnluiii.  Qiioniod'i  eiiiin  noii  A  liumaiii   iiatiira   assnmiila  b.ibct,   .iccipiat,  pot(>.>!;i- 
qiiod  esl  Vcrliiiin  Pairi;i?  > 


est  iiinii  laliint  VrrV 
Ituisiis cum  hxc  protiilit  (a)  :  <  Fnriniiuisibiinpli:m- 
taginaie  cnrdis  sui  qunsi  duns  aliquo.i  qiiasi  jnxia 
iiivicciu,  in  suis  tanien  locis  cnnslitutos,  unuin  ju- 
Lenicm,  el  altenim  obiempcraniem  :  nec  intclligunt 
i|js;im  juuionem  Puti  is,  nt  rierent  oiiinia,  iinn  c»c 
iiisi  Ycrbum  Patris,  per  qtiod  Tacta  suiit  omnia.  > 

15.  His  adjungondi  sunl  Palics  illi,  qni  vi-rba 
psalmi  cxLviii  (i'.  5  )  :  Jpse  iiiaii(lavit,  et  creata  tunt, 
ila  expuiiuiit,  ut  Paircm  describaiii  rerum  crcaiio- 
iicm  Filio  prxcipicniem ;  in  quorum  nuincro  Irc- 
iiX'US  emiiicl,  cujns  bxc  iiolissima  quidcm,  scd  qua: 
limen  referre  bic  placel.  vciba  suut  Uib.  iii,  c.  8) : 
Cui  ergo  prtccepit  ?  Verbo  n;ii!cet ,  per  qiiod  cwli 
firmali  tunt 

ii.  Iienasum  EeqniUiiur  Patics  concilii  Anlio- 
cbeoi  {Tom.  i  Coiuii.  JLobbei  pag.  867)  tontrj  Pau- 
lum  Sauidsalenum  Cflcljr;ili,  Atliaoaiiius  {In  libro  de 
Decretis),  Cyrillui  Aleiaiidiiiiiis  (/iii.  xxix  Theiuuri, 
pag.  255),  et  Prospcr  (In  coiument.  in  locum  hunc 
litalmi  cxLVHi  ipse  inaudavil,  ct  creaia  soni).  At- 
que  biijus  quidcni  postrcnii  Patris,  ul  poie  qui  diu 
pust  Nica:Mum,  ati|uc  adeo  posl  Constantinopolita- 
num  conciliuin  vixit,  verba  ipsa  reierre  iiic  libet 
«  Quod  coiiH  Dous  dicit,  Vcrbo  Jicit.  El  Verbuni, 
pcr  quud  facla  sunt  omnia,  laaDdaiuui  dicenils  exse- 
<|uitur  {Ibidcm).  > 

il).  Ad  .secundum  porro  ciput  (id&>l  ad  ca  Patruni 
lucn,  in  qiiibus  dicilur  obedissc  Filius,  antequam 


leni  cteaiidi  H  proviJendi  ccmniemorant,  quam  pru- 
cul  d;:bin  liabct  ex  naiura  divina,  et  in  uatura  di- 
\iii;i.  niiiiinie  vero  ex  liumana.  En  qu.t»  ibi  tradun- 
lur  .«QuLCCumnueiamcn  potesi  (F)iacnnus),  moderclur 
per  si'sc,  accepta  ab  Episcopo  pnicsiaie,  sicutChri- 
sius  poicstalcm  crcainli,  et  providcndi  .iccciiit  ;i 
Patie.  >  Vidc,  obsccro,  inicgrum  raput  126  liiiri  ii 
('arumdcin  Comiituiionum  .  in  qnv  i|uidcm  luco  b  ic 
inier  c;ctcr.i  leguutur  :  «  Diaconissaui  repi:cseiilare 
Spiritum  Sanctum.  qiiae  iiibil  sine  Diacono  l';iccic 
debeat,  aul  Inqni,  qucm  ad  modiim  neque  Paracliliis 
a  Sft  ipso  aliqnid  loqniliir,  aut  Tacil,  sed  Chrislum 
glurificans,  voluntaicm  iilius  cxspeciat. 

17.  Irenxus  {Lib.  iv,c.  17;  in  uoraediiione,  cap.  7, 
B  )i.  4)  negal,  Deum  Pairero  in  Mundo  cundcndn  in- 

diguisse  Angelorum  opcra ,  quippe  illi  egregius  mi- 
iiisler  Verbum  praesto  esi :  <  minislrat  enim,  inquit, 
fid  omnia  sua  prngenies,  ct  fi^iuratio  sua,  Id  est  11- 
lius,  el  Spiritus  Sanctus,  Vvrbiim,  et  sapicniia,  qiii- 
bus  serviuiil,  el  subjccti  suiit  Augcli.  >  Eiim  «liam 
bic  recole  Iocum,qucin  nuiu.  t  allegavi  :  iFilio  vero 
minislranie,»  etc. 

18.  Doctnres  bos  srquiiur  is,  cui  debeuius  librum 
de  Inrarnutione,  qui  intcr  Augiistnii  npera  ex^lat  : 
qiiippe  ail  (Lib  i,  cap.  2),  <  Filiuni  iii  omni  condi- 
tione  Patri  miaislrasse,  (|uia  per  ipsum  omnia  facia 
sunt.  >  Si  in  omiii  cnndiiione  Patri  minisiravit,  P». 
Iri  ciiam  minisiravit  diu  anicqiiam  iiicarnareiur. 

19.  Fatcor  porro,  nminuUa  ex  iis,  qu.c  allegavi. 


ciiaiu  liumanaiu  caruem  assuiucrei)  pertiuenl  uon  C  mus,  cludi  forlasse  posse,  vel  si  muncas  apposit.ts 


paucJi  eorum,  quae  modo  retulimus,  alquc  cxpres- 
vissiuic  postremum  i«tud  Prospcri  :  ilaudaium  di- 
cenis  t'»«4ui<iir;  eaquuipic  qux>  (a  concilio  Aniiu- 
clieno  ajvcrsus  Paulum  Saraosatenumexciiaia  sunt. 
Adde  subsequeaiia.  Hilarius  monet  {Lib  iv  de  Tri- 
nit.  H.  IG),  Filiuiii  iu  crcaiido  Mundu  obedienicn, 
dictis  Pei  {Putris)  exstiiisse.  Ati|uc  iii  eumdein  seu- 
buro  Gregorius  Nazianzonus  (Curm.  urcano  viii,  pag. 
171,6)  ha:c  ail :  <  Fiiit  aliq;i'.indo,  cum  Mniidum 
coiisiiluit,  magnum  menlis  Vcrlium  obsC'|ucns  ina- 
gni  Pairii  mcnii.  >  Puulmus  Nulaous  etiara  {Poe- 
mut.  Zi,  1).  85)  : 

Paruit  ille  (Umgenitus  Fitiui  Dei )  libeus ,  Dcus  oniuia 
[cum  Pairc  coocors, 
Conimuacm  curans  rem  pictalu  pari. 

16.  Teriium  capul  ista  complcciiiur.  Minisicriuni 
iliviiii  Vcrlii  a  1'aire  accpplnin,  ideoque  quod  iiic- 
ritu  rcferatur  ad  eunidem  Patrem,  vcluti  veruni 
auclorem  ejiisdeni  miiiisioni,  cxpicssissime  docciit 
rotu2i('<(ioncc,  quas  Aposlolicas  aiiiiclliiil  {\'ideCote- 
Urii  prccfaiioncm  in  has  coiisiilulioues) ;  quippe  ea 
siiiiiliiuJine  iuterdum  uluntur,  qu.c  dercnsnrilms 
consiibsianlialiiatis  Verlii  vuKIc  aspera  visa  csl.  Sci- 
licel  doceui,  <  Diaconiim  relerre  delicre  omnia  ad 
Episcopum,  sicul  Cliristus  refcrtnmiiia  :iil  Patrom.i 
1.1  ucqiiis  ea  dicta  de  potestate,  qunm  Clirisius  iii 


i|uus  exciiavimus,  P.tiribiis,  aspcriures  bas  lucu- 
tioncs  ;  clenim  voccs  lias,  jM!;eH(e  Vulre,  a  piobatis. 
simislrciixicodicibus,  quibus  Erasmus,  aliiquc  vc- 
lusliores  Irciia-i  ediiores  usi  suiil,  abcsse  ducct  Rc- 
natus  Massuct,  cui  dcbemus  postremaiu  IreiKci  cdi- 
tioiiem  (  etjiibente  (ieiunt  in  Erasm.  eiGull.  (p.  'i.ii& 
tom.i  eiii(.  Fene/o.').  Desunlqiioque  in  cdiiioiic  Ani- 
stelodamciist  anni  1724C(i»i(i(u(i())i»iH  .ipotiolicunim, 
quxdc  poiestate  creandi,  ei  conservaiidi  ex  miniiullis 
volusiioribus  cdilionibus  objecla  sunl.  Vcl  cliam  si 
moneas,  summo  iu  prctio  nou  bubeiidos  eos  onines  , 
quos  adduxiinus,  Dociores,  ndco  utabeorum  aucto- 
rit;itccommoii  ab  usiiatissimis,  ac  probaiissiniis  lo- 
quciidi  formulis  reced;iinus.  Cur  cnim  id  adliiberc 
D  iiobis  non  licet  quod  Gennadio  prolerrc  licuii  (Dc 
Eccles.  Dogmat.cap.  4)?  Nibilcrealum,  auiservieiis 
iii  Triniiale  credamus,  ul  vuli  Dionysius  fons  Aiii.  i 
l)e  qun  qiiidem  Dioiiysio,  lametsi  vciusii&simo,  el 
t;cti  roi|ui  laiidabili  viro,h.rc  etiam  liUcris  consigiia 
vit  Basilius  (Epist.  xli  ,  tn  editione  Pair.  S.  Slauri  n, 
n.  2) '-  <  Nun  omnia  illius  liomims  admiramur  :  iion- 
niilla  vero  prorsus  rejicimus.  Propemodum  eiiim 
istins,  qus  nunc  divulgalur,  iinpietuiis  An(miaeoruiii, 
i|ii:inliini  scimus,  primus  i»te  liuniano  g«neri  scmiiia 
prrbuii.  >  Quamquani  iUum  staiiiuezcu«arcaliquan- 
lisper  siudeat,  ha;c  subjiciens  :  <Causam  vero  liiijiis 


(;i)  In  lib.  contra  Sermoti.  Ariaiiyi   cap.  3,  alias  n.  4. 

1*ATR(JL.    X. 


27 


m  >N  UILAHIl  EPlSf.  AEV  LIUEL.  DlbSEKT.VllO  StCUNDA.  841 

w^.i  iio»  puto  iiiiprobilalcin  aniiiti  Tuitse,  sed  quoJ  A  nuit  Dabilius  vcrli:)  ilb  Cbrisli  cx|>rn::\ns  :  MunduUim 
Salieli".o  ^ehemenlius  oliliicuri  cuper<'l.  »  SeJ  citIc,      acrepia  Paire,  qniii  dicam,   cU 


viiiDia  oludi  noii  potisiiiil.  Quis  eiiiMi  (lictTu  audciil, 
<-orriipki  esbC  onmia,  quie  aiilca  protiilimu*,  Palruni 
l'.wj,  cuiii  ptuca  ca  iinii  &iiii,  us  pleraquc  horum 
cirlii  inorrupiasiiilV  Aliui(;iturcoiiru|;i.iiuusoportt)l 

iO.  liivcni  aiiiciii  aiiuil  piul).ihiles  Scriptnrcs  duo 
solulionuni  c.ipilj,  qiKiruin  priinuiu  co  vcrtilur,  ut 
iiioncal  asporioribiis  hisce  liculioDibus  mitiorcni 
scnsuui  iiicsse.  IVujoroii  excipil  easdcm  Incuiiones 
soliitiu  aliera ,  seu  eas  de  Verlio,  qiuilentis  Vctbmn 
cst,  el  incicatmn,  miniinc  accipil.  Uti-aniqiic  soluliu- 
neiii,  oliiccro,  cvpcndamiis. 

'i I .  Aiuiit it:<que qui  primam  propnnunt  solutionein, 
|i:inc  incssc  timi  piofanis,  luai  sacris  Scriptoribus 


Eiciiini  ba.>c  dncct 
illo  (a)  :  <  Aitamen  iie  furle  cx  magnitudine  cnruiii 
quc<:  Uimt,  ''upiamur  iii  im:>(;iiialioneni ,  ul  putemiis 
Doiiiiiaiiu  prii:cipio  Carere,  qnid  ait  is,  qui  pcr  se 
\ita  esl?  EcfO  mo  propier  Patrem.  El  Dei  virlus  . 
A'iin  poiesi  Filius  a  tc  [ucere  quiciiuuni.  Rursus  is  qui 
ex  pcrUcta  est  sapientia  °  Uandaium  accepi,  quiddi- 
rum,  et  quid  loquar  :  per  liu:c  omiiia  duccns  nos  ad 
Palris  cogniiioiiem ,  ct  adiuiraiiouem  corum  qiuc 
gcrebat,  ad  illum  rcfercns,  ut  pcr  ipsum  cognosca- 
iiius  Palrcin.  Non  enim  cx  operum  differenUa  Palcr 
cunsptcilur,  quasi  pcculiarcni,  at4|ue  separalum  aclio- 
uem  exliibeat  (  qu^cumqiie  enini  videt  Patrem  la- 
ciciiicin,  hxc  cl  Fiiius  similiter  facii ) ;  venmi  cx 


riiiisueuidiiiem,  nt  asperiuribus  quibusdam  vocabulis  B  gloria,  qua;  ci  ab  Umgenitu  deferlur  ,  operutn  mira- 


iiiitiori-iii  scnsiim,  ac  siguiGcaliunem  tribuanl,  iniriix 
in!etli(ji  velenict-  (  ut  cl  vulgalnm  rerl  :idagium  )  quam 
iri  bperiem  npiiaieat.  Omill:)  exleros  profanosque 
bcriplores,  in  quibus  frcqucniia  admodnm  sunl  lixc 
c\empia,uiin  sacrisauciorihusconsisl-jm.  tlfficsanc 
Pauliis  Culossensib'jsscribii  (Co/uic.  iv,  10) :  Saluial 
10»  Ariitarclius  concapiivus  ihcus,  et  Marcu$  eontobri- 
utit,  dequo accepiitn  mnnduta.  Porro  eo  vucabulo  prai- 
ccpia  rigorose  uciepta  niiiiimo  denulaii  inlerpretes 
plcriquc  tr:iduiii.  lixc  etiam  in  libro  Josne  Hal^emus 
{Jor.ue,  X,  14)  Obediente  Dominu  voci  hvininis.  Sed  quis 
liLcc  rigorose  acci[>ijt?.\ii  Deus  vocihoniinissesub. 
iiiiuit ,  illiquc  paiei?  Alibi  Dcus  ipse  hxc  de  se  aii 
{laai.,  cap.  luii,  Vi:):  Senire  me  {tcitlis  in  peccalis 


culuin  carpit,  duni  pra.ier  opcrum  magiiiludinem,  dc 
ipso  cliam  auclorc  c-pcrum  gloriaiur ,  et  exaltaiur 
ab  iis,  (|ui  'jgnoscnnl  eum  Patrem  Domini  uostri  Jesu 
Cbristi :  Per  quem  omnia,  et  propter  quem  vmuia.  Ideo 
dicit  Uominus  -,  Omnia  tnea  lua  $unt,  ut  ad  ipsum 
origineni  rerum  condiiarum  rcferens  :  Et  tuamca,  ul 
inde  priiicipia  creandi  accipiens,  non  quod  aoxiliis 
uiutur  ad  operandum,  nequc  quod  ex  particularibus 
maiiilatis  uniuscujusque  operis  ministerium  concre- 
dalur ;  nam  isiud  quideni  servile,  et  a  divina  digui- 
talc  imraenso  semolum  intervallo  :  sed  quod  Verbuut 
patcriiis  bonis  plcnuin  rcsplendens  a  Palre,  oinnia 
facii  ad  siuiilitudincm  cjus,  qui  ipsum  geiiuit :  Nam 
si  juxta  essentiam  nibil  differt  a  Patre,  nec  poicntia, 


icitiis.  Pfcebuisiit  miki  laburem.  An  Deus  ,  dum  pec-  C  etiam  a  Palre  differt.  Porro  quorum  xqaalis  esl  po- 


caiiius,nob:S  insorui,  iltique  laborem  iinponimus? 

^li.  Morem  liiiiic  profecio  sequitur  Hilarius  hxc 
clocuius  (/i2i.  II  de  Tiinit.,  )i.  24)  '  i  Huraani  enim  ge- 
iieiis  ciiusa  Dei  lilius  nalusex  Virgine  est,  ei  Spirilu 
banclo  ipso  sibi  inliac  o|ieratifliie  famulaiiie,  ei  sua 
( Dei  xidelicet)  inumbranie  virlute,  corporis  sibi 
iiiiiia  consevii.  >  .Aii  Oivinum  Verbum  (cienimSpirilus 
Sxncli  noiniiie  bic  Divinum  \erbum  (  Viife  anriola- 
liuiiciK  appoiitam  huic  loco,  iitlera  g  )  iotelligit )  sibi- 
iiictipsi  r:)mul:it'ir7 

-25.  Sinilles  'jIkc  lucutiones  haud  infrequeules  in 
Saiiciis  Patribus  £uni.  Sed  snperiores  rctuli^sc  sit 
satis. 

24    llis  constiiiitis,  iiioncni  Tbeologi,  eas,  de  qui- 


tenlia,  hurum  oninino  xqiialis  est  et  operalio.  Chri- 
stus  siquidem  Dei  virlus  est,  et  Dei  sapieDlia  :  et  sic 
omnia  per  ipsum  facia  suiii.omniaque  per  ipsum,  el 
iii  ipsum  condila  suni,  non  quoJ  iiisirumcDlali  quo- 
dam  ac  servili  minislerio  fungaiur  :  sed  quiHl  i.ui- 
quam  conditor  patcrnam  impleat  voluntatein.  i 

27.  Posumus  eliam,  si  volumus,  verbo  _/ufr«o  iri- 
buere  explicatinnem  afancin  illi  quam  veiljo  doceo 
Iribuii,  tesie  Peiavin,  GrcgoriusNaiianienus  :  scilicei 
ut  coiniiiuiiicaiionem  idearum  denoiet.  Porro  S.  Doc- 
toris  verba,  quai  etiam  ad  explic:iiidum  lcriium  ge> 
niis  locuiioiiuni  mirilice  juvaiit,  hic  adducere  opcnc 
preiium  reor.  «  Qubiiiam,  inquit  lllo  (Orattone  56), 
rerum   e:iriimdeiD  foimas  vcluii   in  ip.so  impriinit 


bus  disseriiiius,  iocuiioues,  coininudmi  allquam  ex-  ^  Pater  :  exsequiiur  :iulem  Verbnm  nuu  imperiie,  sed 


plici«iioneni  cxciporc  procul  dubio  di-bere  :  lamelsi 
eaindem  etplicaiioneni  nun  unines  excipiaiil,  et  dilli- 
cile  Viilili-  sii  ri'.-i.'iiii  alii|ii»m  iiidirare. 

'i'>.  Iii  co  pti>riqiii  r'iii>ei!iunl,  iii  bis,  ct  siinilibits 
pliia^ibiis  luin  aliud'  deuotelur ,  iiisi  Palieni  prinei- 
piuin  C6SC  operaiiuiinm,  iiun  niudu  uiJ  iiiira,  qua  de  re 
ncmu  dispulnl,  niM  .Vri:iiius  is  sil,  veruin  eliiiiii  opf- 
ratiomim  iid  exiia,  quaii-iiiis  :ib  eo  iil  (unte  (  liacciiim 
&iniilitiidiiie  Palies  ipKi  uiuiiliir  )  ciiiicla  prucedoiil. 

-i(i.  Augusiimis,  qucm.iiuinero  ii  atlegavi,  id  iii- 
dii:iie  vidctur  ;  scd  cerie   eain   oxplicalioueiii  in- 


scieiiter,  el,  iu  .ipiius  loqu:<r,  paierne.  ►  Onibus  Na- 
zian/.enl  veibis  reciiaiis  Uxc  Petavius  sulijicil(  lib  ii 
de  Triiiilate,  cap.  4,  num.  0  ) : «  Quibus  iii  verbis  vo», 
ivovu»i*n  non  esi  sinipliritcr  doiijnare  ,  ul  venit  iii- 
ler|iies,  sed  iii  alio  vctiit  imprimere  :  nude  constel, 
Patreiu  iudicare  Filiu,  vel  eui:i  docere,  quid  facieu- 
dnm  sil,  cl  quasi  moiisirandopraire,  nibil  ahud  esse, 
iiisi  cidein  uua  rum  n»iur:i  »1  essenila  rerum  fae'cn- 
darum  inlelligcntiatn,  ei  carum  ftiriius.  atquc  Idm 
cummunirare  gigiiendo.  > 
Per&iiiimus  liacienus  iu  priiua  soluiione  iu  eo  |m> 


[ujLx  uiiei-pruUlioiio  uditionis  Palr.  S.   Mauri.lib   !<•:  NViiiln  ^imric,  .id  Anipliilochium,  (..ip.  8,  n    19. 


8^5 


IN  HILAnil    EPIST.  SEl)  LIBKI-.  DlSSt.R lATIO  SKtLNbA 


sila,  quii«i  asperioi  ibus  liiscc  loculiouibus  uiilior  a«ii-  A  eiiim  carnem  natiim  ■nsnmpierui),  uvn  i'imen  in  imlln; : 


sus  inlixTeal. 

t8.  Aggredi  debenius  nunc  solutionem  alteram  , 
qua*  easdem  locuilones,  aut  certe  inagnam  earum 
parlcm  ( eteiiim  Paulini  locus  postrema  liac  rKpli- 
catione  sc  cxplaiiari  iion  sin>t)  rigorote  '',uidera  acci- 
pii,  sed  iicgal  eas  de  \eibo  qualeniis  Vi^tfriini  esl,  et 
iucrcaium,  accipi  possc.  Scilicei  Verbum  ,  inquinni , 
in  rcrutn  inund.in.irum  creaiione  eorpoream  qnani- 
dain  specieni,  eanique  huinanx  simillimam,  seu  po- 
tius  hunianaui  ipsam,  sed  forma,  et  pulcbritudine 
cgregia  assump!>ii  :  atquc  in  ea  cuiicta  condidit , 
idcoque  liumiiiem,  cui  in  cadem,  quam  dixinius,  rnmia 
se  visenduiu  prxbuil,  cumque  alloeuius  esl.  Neque 
vcro  Adaroo  solum  so  in  ea  viseDduin  oblulit,  Ycriini 


ei  sajpe  alibi  Scd  apcriissiiiie  id  dtvcel  adversns 
M.ircinnem  di<putans  :  ficiiim  hsc  eloquitur  (lib,  u. 
cap.  27  )  «  Nani  et  prolltemur  Clirisium  Stiuper 
egisse  in  Dei  Palris  noMiine  ipsuni  ab  ii.!i'o  conver- 
s:ituin,  ipsuin  congrcssiini  cum  Patiiarchis ,  ei -,,0- 
plielis,  filiuni  creatoris.  serninncm  tjis ,  quci'i  ex 
scmetipfo  proferendo  firniin  fecit...  iii  liiec  i|noi|uc 
dispositus  est  a  paire,  ijU^i:  uihum.^^na  repri.-lienditi«, 
KdiccHi  jnm  iiide  0  primordio  jum  inile  hcntifiem,qui>d 
erat  fnlurut  in  fine.  illccst  i|iii  dcscendil,  ille  qiii  m- 
lcrrogal,  ille  qni  po:>lulat,  ille  qui  jurai,  cic.  1  Si  n) 
iniiio  ciinvcrsaius  esi,  si  a  primurdio  jain  imle  liumo, 
qiiod  crat  fnlurus  in  (ine;  iii  crcaiione  iiiiquc  ips.i 
Muiidi>(  si  Tcriulli:iiiuni  audis  )  lionioeral.  Al  honio. 


eliain    cxteris    Pairi:ircliis,  sa:pe  ctiam   Prnphetis  B  propicrea  dici  iinn  polesi,  qiind  a  priniurdio  hnmn- 


ipsii,  adefl  ut  ils  crebro  apparuerit  cadem  forma  in- 
dulus,  quim  in  cn;atione  assumpserai,  aut  ccrte 
simillima  aliqua,  eaquc  constanier  liumsiia.  Pctavius 
pliirimos  eain  in  rein  «ffcrt  Patres,  quos,  si  vis,  con- 
sule  in  co  loco,  quem  ad  paginx  eulcem  cilo ,  ex- 
presse  allegaios  (a).  Ego  paucissiinns  seligam,  Lec- 
loreni  ad  euuidem  Peiavium  amandans. 

49.  Tcrtulliaiius  adversus  Praxeam  dispulans 
{eap.  7)  de  Bermone  ac  Verbo  divino  rerum  crca- 
tionem  exscquente  (t)  hxc  ait :  <  Tunc  igiiur  ciian! 
ipse  Sermo  speciem,  el  ornatum  suuro  suinil,  sonum, 
et  vocein,  cuni  dicil  Deus  :  Fial  lux...  At  cgo  nihil 
dicodcDco  iiiane,  ei  >acuuni  prndire  poiuisse,  ui 
iioii  de  iiiani ,  et  vaciio  prolalum  ;  ncc  carcrc  sub- 
slanlia,  quod  dc  tanta  siibjtaiitia  processit,  ei  lanlas  C 
subst<nui,ig  fecit ;  fecii  cmiii  cl  ipse  (|u:e  facia  sniit 
per  illum.  Qnnlc  esl,  ut  niliil  sil  ipse,  sinc  qno  iiiliil 
fjcluro  esi.'  Ut  inanis  soiida,  et  vacuus  plcna,  et  in- 
corporalis  corporalia  sit  0|icratiifi?  Nam  clsi  potcsl 
aliquaudo  quiU  iieri  divcrsuni  ejns,  per  qiiod  Gl,  niliil 
lamea  polesi  tieri,  |ier  id  qiind  vaciMnn,  ei  inaiie  est. 
V:icoa  et  inauis  res  est  Senno  Dei,  qni  Filiiis  dictus 
est,  qui  ipse  Deus  royiiominatns  esl  :  Ei  Sermo  eroi 
apud  Deum,  et  Deus  erat  Serino  ?  Scriptiim  csl :  iVoii 
fumet  nonten  Dci  in  vanum.  Ilic  ceric  csi,  qiii  in  effi- 
gie  Dei  constilntus,  non  lapinam  exisiimavil  csse  se 
aiqualem  Deo.  In  qii;!  efflgie  Dei?  Utique  in  alia,  noii 
tamen  in  null;)...  Qii:fcumqiie  eigo  siibsiantia  Scr- 
nionis  fuit,  illain  dico  personara,  e!  illi  noinen  Filii 
vindico,  et  dum  Filiuin  agnosco,  secuiidum  a  Patrc  ^ 
dcfciido.  1 

Jiidice  itaque  Tertnlliano,  Verbum  diviuum  cuni 
rcs  creavii,  ipeeiem  et  omatum  sunipsit,  id  est  exte- 
riorem  qnnmdum,  el  vislbilem,  eamque  eleganiissi- 
niam  specicm,  et  furmam.  Quam  qniJem  spcciem,  ci 
lorsnam  humanam  fuisse  indicat  iilo  ei  bic  ( tii  quu 
effigie  :  uiique.  in  atia  { id  est  alterius  generis  ,  iiequc 


(a)  Lib.  vni  de  Triniiate,  cap.  i,  n.  5,  et  scq.  loio 
capile. 

(6)  Qiind  de  VerlM)  divino  rcs  miindanas  creantc 
sermonein  habcai  Tcriullianus,  lixc  paulo  pracccden- 
fia  ejusdcm  lertulli.»iii  verba  de(.'laranl  :  (li  primiiiii 
/Ahs  voliiit  ea ,  quue  cuin  SofiliM  ratvjni  ei  iermine 


nani  carncni  assiiinpscnt  .  etcniiii  eam  eunipsit  in 
flnc  lcinportim ,  Maria  S:inciissima  illi  carneni  ini 
nistraiiie :  cigo  proplerea  liomo  dici  polest,  qund  .1 
priinordio  in  liuniuna  fornia  scii  specie  apparuii,  in 
qua  etiani  deinceps,  si  Tcrtiillianuni  aiulis,  apitarnirr 
Abrnhamo  scilicei,  Jacobo,  ei  palriarchis  rcliquis, 
Moysi  (|iii)que,  ci  cx-teris  prophells. 

50.  In  enmdem  scnsiim  Prudcntius  generaiiu)  iiu-c 
docel  (r) : 

Sed  tamen  pr  Patrls  *.pecinien,  quo  tvrnere.  fas  slt 
Humauis  aliqiuinlo  c.';ulis  coiicuirere  proni[>ioni, 
Ouo«l  quaiir.is  Iic1k.s  iuuiitus  sj.tculauiine  glauco, 
Uuinfniique  jcie  (lOluil  ncbukisu»  -idirc, 
(.luLs<|ue  li>  miuuiu  viJiss«  Driini  inrmoralur,  ab  ipso 
Infusum  vidiioalum.  uani  Filiiis  bcce.l, 
Ouod  de  Palre  nilcaiiss-,-  (irasiiiii  iiispiciendum, 
l'ur  species,  quas  possel  hionio  lOiujirohfcinlerc  \!6u : 
Nam  mera  majtslas  tsl  iLlinit;i,  ucc  iDiiat 
Ol)lul'is,  aliquo  ui  se  i!ioi1erainint'  forinet. 
Deinceps  vero  (d)  : 

Qnin  (xiliiis  scriitiire  Ofi  si,(fnacula  iu  )pso 
Konle  volnslalis,  iiproun  j»  scrinia  pfiiui 
Scri|'loris,  qneiii  11011  liardus  V^^lce,  aul  Avus  Aiigur, 
FaUiU  nec  volerisbma:,  ueo  ganula  iiiiirix, 
Ncc  sago  cl.ingorr.  loqnax,  et  siriilulu  cornix 
Reiii  (iocucrc  Dci ,  sed  coraui  pioditiis  Ipsc, 
Ipse  Dcns  irepiduiii  niortalcm  inills  auiico 
Inibiiit  :>lloquio,  scque,  ac  sua  siiiiiiua  rete.xit. 
Niiiiiruiu  nioiUMiil.  Scri|ili)r  doctissjiiius  illo 
Orlils  priBcipio  iinn  soluiii,  nec  sine  Clirisio 
Iiiforiii.isse  V.itreiii  tiictury  p!;:jiiia  uovclls. 
Fccii,  all,  coii(lciislioniiiiciii  ilcus,  elufuiSolli 
Ora  Dei ,  quidnaiu  cst  aliiul,  iinani  diccre,  solus 
Non  erai?  ainue  I)ci>  Dciis  ail-iaielial  agculi , 
Quiini  Doniiuus  f;ircrel  Doinini  sub  iningine  [.lasiiia  . 
Chrislus  foriicj  P;'lri-i,  nos  Chrisli  formu  cl  imago : 
Condinnu  iu  fa,.'icm  Doiniiil  tonitale  palcrnri, 
Veuluio  iii  iioslram  faciem  post  saecufa  Clirislo. 
31.  Anvero  ad  ha;c  resplcit  Ecclesia,  cum  hyin- 
nuni  huiic  caiiciidnin  prxcipit  (e)? 
Ucx  sciii|>i'Prii(^  Cidiluni, 

Beruin  crealor  ooiiiium, 

jf.quslis  anle  s:eni!.i 

Semj.cr  F.irfiUi  Filius 
Nasccnle  qul  Kunilo  Falicr 

ImaKinciH  \ulius  tul 

Tradeus  Atlamo,  nobiioiii 

I.iuio  jiigasli  Sjiiiitum. 

disposueivil,    tiitrn  se  iii  siibmunlias,  ei  species  tuns 
edcre  {  cap.  6   ejii-dcni  lihii ). 

(t-)  Iii  Apoiheos.  Contra  fiwrcum,  qua  Patrem  pus 
tuni  aHirnial,  pi»  iiiat.  1,  v.   18,  clc. 

(d)  Conlra  (liiionitas,  id  cst  S.tlicUianos  Ihvelicos . 
poeinat.  it,  v.  117. 

(e)  .\d  MaUit.  Domini  :  leuipore  Pajcii 


«W  IN  lULAUil  Kl'ISl'.  bEI)  l.lUfcL.  MiiSt.UTAriO  SKCUNDA.  .i4.S 

Seu,  iil  uliiii  e\prcssiu&  lettebaiui' ;  A  l»)".  OUiitcutve  creiias  fiiissc  |iiiiiii  linniiiii»  ilinis  \c- 


Rex  s-mpiiiTne  Domiiie, 

Heruiu  ircjlui'  oiuiuiiiii, 

Cni  eras  anle  sjjtula 

Seiiipcr  ciini  Vtlte  Kilius. 
Uui  Uiiudi  iu  |.i 'iuiortliu 

A'iuui  i>l..s;;i:iM:  liuuiiliiili, 

Cui  tux  lin:it'ini 

Vultuui  UcUi^iU  siuiiiua! 

5i.  Scd  ciiiii  (le  liis  aginiiis,  r.ur  I.eonem  Magniiin 
j.i';c(er;:iiitiiiius,  (|ui  geiieratiin  docel,  Cliii.siiini  an- 
li<|iiis>iniis  Ptiriliiis,  i(leii(>>ie  A'>.iiiio  fttlritircliarum 
:intii|iiissinio,  ia  $|)OCiu  huinaiiu  u|.parnissc,  et  huju.s 
ipsiiis  rei  ratloiicin  u(T>'rt  cleg.inlein '.'  <  l><>(iierat,  iii- 
(|nit  ille  (J!^r'i!>e.  iiiii,iii  £<Ji(.  Qttesneliii  x\\u,cap.  'i), 
iiinnipoleitiia  Dei  slc  aJ  dnrcndos,  jiistillc>iidosque 
liomines  acparere,  (inonuido  ct  Pairiarcliis,  ct  Pro- 
tilielis  in  «pecie  cai  nis  apiiarii>t,  quuni  aut  iucianien  B  duiii  e.i  pro  poiest-iic  rrea\it.  > 


nii<.iali-ni?  qu;wi(uiii  iii  oie  dt'i'us ,  i|iiii^  {(r.ititts  iiisc- 

(IISSC?! 

35.  (jiiid  de  hnroin  opiulonc  sentiendimi  sil,  niciini 
ii<<n  '.\s(  nunc  delini  e.  Illiid  cor;ecuiisial,  alieruira 
li;iriiiii  soluiloiiuni  dissoKi  (|u;eruinque  ex  asperiori- 
Lius  illis  liiiu(ii)nibus ,  quas  in  lituloipjO  prxjiosui, 
dcsiiinniilur. 

5tj.  Duin  t;imcn  h.ec  nlonco,  nolo  qiiemquam  nos- 
ii'is  (t'iiii)'irlhiis  iis  uii.  Cfcniin  ni  quis  lis  uterelur, 
is  sus|iicioi>ein  ptirLicrel,  ne  tnviun  (lutaret  <Mim,  qiii 
i  bclHT,  ut  nioiiiiis  u(ar  veiiisli  iliius  Scriptoris,  qui 
:(  niullis  Grei!oriiii  TlianwalunjH»  dicitur  (<<).  Uinc 
Nyssenus  (iii  lib.  s)  buiioiiiiiiin  reprebcndit,  qa«d  di- 
xerit ,  <  Kiliuni  jnssione  Falris  fecisse  qu.e  fjcla  sunl ; 


iniil,  anl  sermoiicin  cunseruil ,  cunive  uriiein  hospl- 
(;ililaiis  non  :ihiiui(,  vel  eliain  appnsidiin  cibtim  siim- 
pslt.  Scd  illae  ini.igiues  liujus  lioininis  ci';iiit  in<liers, 
ciijus  verilaien»  cx  precodcnduni  Painim  siirpe  sii- 
itiendain,  signilicaiiones  inyslic;e  nuiiti.ibaot.  Et  ideo 
Sacrameiitum  recoiiclli:Uioiiis  n'  sirx  nnt'-  (cinpora 
a>lerna  dispo^iuim  null:e  iniplehniK  lignKV;  (|uia 
nnndnm  supcrvcncrai  Spii ilus  Sanclus  in  Virgi:!eni, 
iu-c  viitus  .\ltissin)i  obiiiiibr;iveral  cl,  itl  iiitrn  inte- 
mcraUi  viscera  xdificanlc  sibi  S;ip<eii(ia  (lomum,  Ver- 
biim  caro  licret ,  ei  forma  Dei ,  ac  fornia  servi  in 
un;im  cor.venienle  persoiinm,  creator  (eniporiim  nas- 
cere(ur  in  temporc  ,  et  per  (]ucm  facia  sunt  omnin, 
ipse  inier  omnia  gigiieretur.  i 

33.  Leoni  adjunganuis  Cassianum  liarc  Iradcntcm 
(/ii.  IV,  De  incaro.  cap.  9)  '  «  Hic  ergo  nniis  est  ad 
Paiiiarctias  loquens,  in  Prophotis  inanens,  cx  Spirilii 
concepius  ,  natus  cx  Vii-giiie  Maria,  in  Mundo  visns, 
iiiter  homiiics  convcrsatus,  alHijens  lignoCrncis  clii- 
lograpbuni  peccaturuni ,  iriumphaiis  in  semelipso , 
adversarias  nobis  inimir.isiioc  »ir(u!es  morte  occi- 
dens,  resurgcndi  fidem  oniiiibus  irihuens,  gloria  sui 
corporis  corruptionem  hiimuiiLC  cariiis  inicrimens.  » 

3i.  Hoiiiiu  l^truai,  aKiiic  in  priniis  Prndentii  vcs- 
Ligia  preiiierc  vidotiir  SietHhiis  noilcr  Eiigubiiius , 
i|iiciii  suniiiii  iioiniiiis  viriim  norniit  oiniios,  cum  h.ec 
;'.ll  {inComop.  eHii.  Yrn.  >i>o/i  pati.  \H'*^  :  «  Acces- 
sil  ergo  Filiiis,  ac  Verbnin  Oei  nd  cre;iiionem  lium;i- 
iKiin  in  forina,  in:apine,  linliiiin|Ui'  liuniano,  gerens  , 
spcciosissiiiiam  di\iiiissin::iiiMiiio  fuiinaii).  ci  jinMin- ' 
dissiniain,  omnicin  huniaiiariini  rorii);iriiiii  puklirilii- 
dincin  siip<'i'aiitein.  Quam  vi.lcniCiii,  e(  iiilue>iteii) 
^uMCris  iicsiri  princijiein  ceiisendiim  est  ainore  iiis.i- 
libsc.  ci'-ca;(.re!iiquc  onM.ilms  faminis  specio^i.  reiti 
{ain;  dci  cris^^e.  Ilaiic  speciem,  divin3iB<|oft  jiuicliii- 
tiitlinem,  clenienli^sinius,  forii.osissiiiMjsquc  nssii- 
inenh,  qu;iui  eral  posi  n.ultj  tenipma  u<qiie  ad  car- 
iuin  etossa  asMimpttiriis.  rrcalinl  liiiiniiiem  laigiens 
ci  sprcleiii  !i;ii.c  lam.iin  ip.se  piluius  ;iiclie(ypus  spe- 
ci'jsis»imiis  ipse,  speciosi^sim.e  pioliscreiiiur.  Qi\.i,\. 

(fl)  /;.  cjijo.M/.  /idc,  quani  tanien  a  ThaumaliirBo 
al',u'hi.iniPci.iv!us  lih    n  dc  iniiii,  cip    7,  n.  ii 


37.  An^iiiiiiiiis  quoqiie  dici  reltil  {in  lib.  ii  dc  Gcii. 
ad  tii.  ctip.  G)  <  juberi  Filiuni  ;i  i'a!rc.  cuiii  iii:.c  sit 
principMlc  Verbiini  Palris,  per  (|iio<l  f.cta  sniil  oinnia. 
Deiiiilc  quin  non  eimveiiii,  ii(  Filus  quasi  j>issi:s  fe- 
cisse  iniclligaiur.  •  .Vbbi  eti;iiii  li.cc  prolnla  (in  lil>. 
conini  Semioii.  Aiinii.  cup.  5S)  :  <  Jussani  vcro 
(ibaudisse  Filiuin  .  anicquaui  acciperct  camcm,  nmle 
isli  eKisiiiiicnl,  nescin.  » 

5!$.  SiinilKcr  idatius  (lib.  iii  foiifra  Variiiiuiidum) 
Nyssenum,  cujus  niip<^r  incminiieDS.  plane  Becuiue, 
negnt  Filium  jnbenfe  Fnlre  fecisse  qos  facla  siint, 
cum  pro  potfMe  crcnrerit. 

DISSERTATIOIU. 
Vd   v<  rb  1    illa   cip.  v  (  nam.    100 ,    elc. )       Co.n- 

(.ESSIT    ETIAM,     bT    UOMO    DEI     IHAGI.NEM    FOItT.\i!ET  tH 

ir.RRIS,     D.^TVRUS    rOSTKA     SIHILITl  DINtM  ,     Sl     m.VCO 

StBVAKETrB     1LI*SA.   Ao    mACISIH    NON    PUTES    ES.sE 

FOKHAM    UANC  nOVIMIS   KVTCKIOREM   FiCTAM,   elC. 

1.  Sxpissinie  hoc  •'e  argimicnlo  agunt  »elercs, 

iieqiic  ii  innlui!!,  qtii  divinas  Scripiuras  norunt ,  scd 
ii  qiiiii>uo,  qiios  fniboriiin  uiiiuitiuni  culiores  noviiutis. 
An  iioii  l<;vc  ei|ircssissunti  Ovidius  prolulil  (lib.  i 
Vcfitm.)? 

Panctliis  liis  aiii!ii;il,  mcnlistiuo  cap.itius  .Ml» 
Dtvral  »dl)uc,  el  quod  (*ominarl  in  pptera  possel. 
i\'a(us  homo  esl,  tive  huoc  <Iivh)o  sciiiiiie  lecit 
Illo  ti|ii!t'S  reniiii  Mnndi  me!:o.'is  ori;,-,>, 
Sive  recnstellns,  iUMhiftsqiie  niipor  .ib  alto 
/Ellii^re  co'.;:iuii  reliiietwt  ^».01103  cu'li , 
)        Oii'ini  saUis  J.i|).-!o  inlxiatn  niivi;<M>us  uiiiis 
Fiiixil  in  cni,;ieie  nioilci^aotuin  cun<"la  Dioruni 

•1.  Ll  in  h.ic  quid<'m  signinc.iildiie  videlur  loentiis 
rjccro,  rnm  Paiilutn  ioduxil  Dei  vocahiiln  hoininein 
liniicsi;inlein.  <  Deiim  igitur,  ini|Uil  P.iiiliis  (ln  Somn. 
Siii'.),  le  c.sse  sciio  ■  si  quidcni  e>(  Deits,  i)iiivigel, 
qiii  seniii,  qiil  mcniinii,  qui  providei.  qul  tim  regii, 
e(  D.iiileijtnr,  et  movct  id  corpus  ,  ciii  pr.('pesilus 
csi,  q;i;ini  hunc  iiiui.duni  ille  princeps  D..'us.> 

5.  ^us  nl  oid.iie  progredijinur,  ad  »uprei;ia  q'i  <■- 
(l;)ni  c.i|<ila  qii;csii<.iiis  Miiniiiain  revuc.iloiiius.  Prii..o 
bcilicel  iiiquircnius ,  :iii  ca  innijo  ac  siiiiiliiiid(.<,  quani 

rillcinoiiiius  (»111.  IV  llnivi.  f.i'i/.  iu  Uiv^or.lhaii- 
in.U  .11 1.  'i.  ci  ;ilii  ciiiiin 


m 


IN  HILAHII  RPIST    SEl'  LIBEI..  DISSEIVIATIO  SECUND \ 


sriit 


sui  nnbisindiilii  Diii^,  siiitiluo(|u.cil:)m  a  seiliversa,  A  voc.ibtilis  denoittur,  niiii  prxsians  qu.cdam  simili- 


:iii  iiniiiii  t:iiiliiiii.  Qii.riiMiiiis  sccuiiiio,  iii  quo  posita 
Kil  li.uc  ini:igo  «'l  siiiiililudo.  Quibus  coiisdtutis ,  se- 
quelur  veluii  unrullariuni  suludo  terii^e  quxsiionis. 
iii  qua  liMiiiiiiiii  p»rtc  iJiisil*  sil  iinago  lia>r,  et  uiniili- 
tiido;  an  Sfiiicut  iii  cui')iori!,  :iii  in  aiiiiiia.  Seqiieiur 
quoque  solulio  quartx  qua^siioiii-t,  an  snli  lioniiiii, 
fcu,  ul  ex|irt's^ins  dicain  ,  aii  soli\iro,  aii  raMiiiu:!- 
ctiain  iiiiagiiiciii ,  de  qua  disserinius ,  ci  biiinlituJi 
iieni  iiidiilerit  Deus.  Sequciur  duiii<|ue  s»luiiu  quiii- 
U',  an  Aogelus  etiain  ad  siuiiliiiidinem,  et  iiiiaginein 
Dei  laclus  tit. 

QDXSTIO  PRIIA. 

Att  ea  iimgo,  et  similiturto ,  quam  nobi$  inilidii  Deus  , 
tinl  duo  quaitum  a  se  diversa,  aii  iiimin  lautuin. 

i.  11,  qiiiiiiis  |ilacct  uiiicaiD  lantum  niodo  reiii  liic 
iiidicari,  non  duas,  ad  liunc  nimlnm  dispiitaiit.  Ueci- 
ii-inus ,  uiisecro ,  sutiiii  verba  ea ,  super  qiiibus  con 
.'ttiliiitiir  qua'sili>  Geiics.  i  Deus  Adaniuin  crcaturus 
li:cc  ait  (  V.  m,  il )  :  Faciaiiius  honiinent  ad  ima- 
gineiu,  it  similinidiiiein  iw^lram  •  el  prceiil  piicibin 
marii...  El  crcavil  Deus  liomiiiem  ad  imnginem  tHnm  ; 
ad  iiiiayiuent  Da  creuvit  illuin  :  matculum,  et  [acmiiMin 
(ecit  cos.  Porro  ,  tuin  li:cc  narralio  rccoliiur,  ant  si- 
luilitudiiiis  iaiiliiHi,  aut  iiii:iginis  niuiitiorit,  nec  dein- 
ceps  e:i  junguiiiur,  scu  rcpciuiitur.  (iur  porro?  nisi 
qui:i  iieces.se  iioii  erai  exprcismn  nlriiisquc  iiieiiiio- 
iicDi  heri,  cuin  uiiira  i.iniui>!iuo4lo  res  sit.  An  de  aii- 
leruduiite,  seu  assunipio  didiil^isV  llliul  ^tiiiiii  osien 


luj',).  Audi  ,  liiiui  vcra  eloqu;ir.  Vtiii  niiiein  Adam 
(cii  qiia;  l-Mlieinus  in  Gcncsi)  cenivm  trigiiila  annit,  et 
gmuit  ad  imugincr.i  ei  simHitudinem  tuam ,  vocavilque 
iiomen  ejus  Sellt  {Gcn,  v,  3). 

(i.  Quod  si  P.iires  adjungi  vis,  libenter  adjiingi- 
nius.  Praeeat  .'Viignsiiiiiis  Iijpc  iradeiis  {Qiiaist.  iv  in 
Deuicr.)  ■  i  Quid  iiitcrsit  inler  siniililiKllnem,  el  ima- 
giiieiii,  qua'ii  solet.  Scd  liic  noii  viduo,  qiiid  iiiteressc 
voliierit,  iiisi  aul  duobus  isiis  voc^ibulis  unam  reiii 
bignilicaverit,  etc   > 

Alibi  eiiain  eam  imaginem  Dei  pro  eo  usiirpat, 
quod  viilgo  siuiililndini  inipuiaul,  utdeinceps  dirani: 
li*c  qnippe  ail  (m  Iract.  in  ps.  lmi,  ii.  i)  :  «  Oinne-i 
lactl  ad  imagiiiem  Dci ,   iiisi  tencnis  cnpidiuuilius 

B  conleiaiit,  qund  ille  foroiavit {num.  5).  El  quare 

iniiigiiiein  C:esaris  cre.itori  vcstro  i.sieiidebaiis,  ei 
ejus  iin^ijiineiii  iii  vestris  cordiliiis  dslebaiis?  • 

7.  Severi:iiius  quoqiic  Galialilrwiiis  iii  cumdein  sen- 
suoi :  iQmd  Ost,  iiiquis,  (a)  seeiinduiniioaginemtOeiis 
est  sanclHS.  Si  nos  sancii  sumiis,  ;id  imagiiicm  sn 
mus  Dei.  Sancti  cniiii ,  iiiquit,  eslotc,  quia  cgo  s.iii- 
ciussum.  Deus  cst  justus.  Si  jabliiiaiii  perseqiiimui', 
iniago  I>c'i  sunius.  > 

8.  Siinilitcr  Ambrosius  im»ginein,et  &imililiidliieni 
Dei  iiobis  indiiam  in  supernaturaiibus ,  ac  moraliliuK 
viriiitiliuscollocat  {InPs.  cwiii  octon.  'ii),sed  iia  ui 
siinilitudo  ab  iinagiiie  iiiiiiiuie  difTerat. 

9.  Poirusiieiii  Clirysologos  {Serm.  120) :  <  Ubi,  in- 
qnii,  delictorum  niorbis  im.igo  ipsa  ablata  condiio- 


«limus.   Similiiudinis  lantuniniodo  meiiiio  (it  versi- C  ris Apostolus  Paulus  ad  similiiudiiiem  revoc.n 


culu  I  caiMtis  V  ;  in  quo  quidem  lncu  recoluiitur  ea , 
qux  versiculis  27  ei  28  cap.  i  <iicta  eraiit.  Scilicet 
bi^c  in  eo,  qnem  dixiiniis ,  c»|iiiis  v  versiculo  legi- 
miis  :  Uic  esl  liber  generolionis  Adnm.  In  die,  qua 
creavit  Deus  hnmiiiem,  ad  simililudfnem  Dei  fccil  illwn: 
misculiiin  ,  et  (ieminain  creuvit  eos ,  et  benedixit  illis. 
Conira  Genes.  cap  ix,  6,  Ecclesiasiici  cap.  xvii,  el 
ulilii  ciiam  imago  lantuminodo  memor:itur.  Sic  porro 
li:ibcl  is,  quem  priniuin  a|leg:iti,  ScripiunR  locos,  vi- 
delieel  versiculus  sextns  c.ipitis  ix  Genesis  :  Quiciim- 
quc  effudetil  liamanum  sangnintm,  [undelur  sanguis  il- 
liiis  :  ad  imaginem  quippe  Dei  faelus  esl  Iwmo.  Rn  au- 
leiii  ca  ,  qu:e  dixi.  Euclesiastici  veiba  (rnp.  xvii ,  1, 
2)  :   Denx  creaeil    de  lcrra  hoinif.em,  et   seeuiidum 


Cbristi,  el  Uitaui  {(ormam)  rediicit  ad  iniaginein  con 
diioris  »  idqiic  probai  ex  AiioSto!odIcente(/Jotn.  xii, 
2) :  Noiile  conftgurari  Ituic  tweulo,  etc.  Aliossio|it:is 
cjusdein  seiitenlije  Patres,  eos  libi  prabebit  Pet:i- 
viiis  {DeOpif.  u,  2,  10,  15)  a  qiio  sanc  Cyrillus 
Alexandrinus  in  eamdem  sentenl'am  afferliir  (b). 
Joannes  iteni  Pbilopoiius,  etOrigenes  (De  opificio  scx 
dieritm  lib.  ii,  cap.  2,  ii.  15).  Qiiibus  positis  conelii- 
dit,  <  piobabilius  esse  Moscm  anibo  ista  noniina  pio 
nno  eodemqne  snnipsisse,  atque  ez  irwpaMXou ,  iit 
posterior  prioris  sii  explicaiio.  i 

10.  Praeiveral  lioruiii  nionita  Pliib  (DeOpifte., 
p.  14,  edit.  Lugdun.  aiin.  Ib6l)  :  quippc  h:cc  ait  : 
<  Scd  qiioniam  non  qiiaivis  imago  referie\emplarai'- 


vnuftiiiem  siiam  fecit  ilium.  Et  ilerum  ciiitvertil  illiim  in  D  cliet)  pum,  suiiique  iiiult.c  di.ssiiiiiles  ;  posl  h*c  verlia, 


ipiom,  et  srcundiiiH  se  reslivil  illum  virtuie.  SiiiiilitiM" 
epiil.  1  ad  Coriiitliios  (cup.  xi ,  7)  -  Yir  quidnn  non 
ilebet  vdare  capui  suum,  quoniam  imago,  et  glariu 
Dci  esi.  Uiiisus  in  Episl.  ad  Coloss.  cap.  iii  (v.  10)  : 
el  induenles  novum  eum,  qui  renotalur  in  agnilionem, 
sccundum  imayiiicm  ejus,  qui  creavit  illum, 

i>.  ^uid?  qiiuil  cxprossissime  in  Scripturis  lainetsi 
imago,  ei  siniiiitiido  junganlur,  non  aliud  tanien  iis 

(n)  Orat.  v  de  Maudi  Opirieio  n.  4.  pag.  284  tonii 
VI  Oper.  Chry.sost.  cditiiiiii-.  Mnntranconii. 

(b)  Ex  lib.  conlia  Antbroponiorpliitas,  etex  Cale- 
na  maiiuseript.i. 

(e)  Vbi  imngo,  cnnlinuo  et  siiiiititudo  esl.  Nnn  itu- 


jnxta  imaginem,  additnin  est  signilicantius,  et  simililii- 
diiiem  ,  ut  iiiielligsuur  cxaclura  sigillum  lorniam  Iia- 
bi;ns  evideiilissimani.  • 

ll.Coiitra  seiitiuntalii,  nionentque  bocintereain, 
dc  qua  agimiis,  im.igioem,  ei  siiiiililiidinein  appaiere 
discrioien  :  vel  quod  expiessioiein  alqiie  exaciioreia 
siiiiiliiudiiiemexposcalimago,  id  iniiuente  Augnsii- 
ne(f),  etexpressissiine  iradenteHieronyinoAreno((i)  • 

lem  ti  fit  timiHtudo,  continuo  fii  el  imago,  etc,  qnx&t. 
IV  iii  Deiiicron. 

(d)  In  iis  Sernioiiilius  ,  qiios  «oiidimi  cditos  ex- 
scribi  jassi  e\  veiusto  codice  :  lia-c  enim  docet  in  ser- 
inoiio  iii  D.miiiiicin.   xx  post  Pintefosteni.  <  Saei» 


831 

vel 


IN  HILARll  l-PIST    Sl  U  Lmri.    hlSSKKTXTIO  SF(  IJNDA. 


S5-> 


iiuoil    iiim^i'  (.ir|iiH    ipi'''(oi ,   niniiliiiiilM    :ini- A  iTertendiini  rsl,  iniaginem  ii»  liimiiiio  reiicriii,  iii  in 


niiiiii,  01  (i|iMi»iui  lr('ii:>'iiM  (/ifr,  v  cnji.  (i)  ,  vel 
qiiod  iiatoialiii  «loiia  ,Ad3inii  rollaia  im.iRo  iiidicei,  si- 
inililiidn  vero  stipfniaiiiralia.  Hinu  iin.iginon),  «i  hns 
aiidiinus,  retinuii  adinisso  |iecca'n :  ai  Kimililndinem 
Adainns  aniisil.llt  iii  voteiilius  Palriliiis  foiiMSl.iiniis, 
Clirysostdmiiin,  Severianmn  Cali^lil:»iinin,  fyrillum 
Alexandriiiiim  ,  Augiistinnni  deniqiit^  libro  vi  de 
Gen.  >d  litierani  ca|i.  27  allcgat  (':ilinetus  (  /n 
tocum  huiie  (ttnntoi  ).  Addcre  poterat  Inin  alios 
multos,  tum  ccrie  Urigenem  ,  el  Scriptorem  no 
stnim,  quos  deiiicepsaddncemiis;  Paulimnn  quoque 
Nolanum,  Nysseiiiim,  Maximiiin  Martyrem ,  aIios(|UC 
non  pauoos,  qnos  rcceiisft ,  eormn  loca  allegans  Pe- 
l.ivius  (De  Opif.,  lib.  ii,  cnp.  i,  n.  15).  In  priniis  id 


toio  ninxime  ,  noc  siinpliciter  lesideai.  Cfeteiuin 
ubin.im  illa  maiime  bii ,  ct  qiia  parte  coinpleaiiir  , 
qiiod  dirtiini  cst,  ad  imngiuem  ,  Uons  nnvii,  qni  sin- 
(.'iiiari  Imr  iinaofinis  su«  l)('iiclicio  Iminiiium  gcnus 
afflcerc  voluil.  i 

15.  Gpiph;<nii  opinio  paucis  placiiit ,  idooque.  dilf- 
genliiis  exqnisieriint ,  iii  (|iio  consuiliiis  viderelur 
iinaginem  cam,  et  siniilitudinein  cidlocare.  In  supe,- 
riore  qnaesiione  disiinus,  nonnullos  Patres  eanidciii 
iiniiginch)  in  donis  mtturalibus  nobis  Irilnilis  consii- 
luisse,  simililudinem  vero  iii  supernalnrolibus.  Ilis 
sdjungiie  non  inodo  eum,  qucm  illustraimis,  Scriplo- 
rcm  ;  etcnim  niaiiiresio  id  (radit  in  iis  ,  qu:i;  disser- 
tatiuni  buic  pra>posui ,  verhis :  <  Ccncessit  etiain,  ut 


copiosissinieeisequitur  aucior  libri(<e.Spiri(ii,e(  4ni-  g  homo  Dei  iniagincni  purtaret  in  terris,  d:iUiriis  posl 


nia  (a),  qiii  exAlat  inter  opera  .\Mgiisiiiii.  Nec  piuiter- 
eas  volo  Alchuvinum,  qui  liiculentcr  ipsc  quotpie  ea 
dereaeil(ft). 

QUiESTIO  SECUNDA. 

In  quo  pnsita  sit  Iwc,  <ie  qua  ugunut,  imago  , 
et  iimililiido, 
12.  Qii.im  veliista  sil  quxstio  hu>c ,  parilerqnc 
qnnni  dirficilis  sit  ad  solvendum,  cx  iis  ,  qux  tiadit 
Epiptianius,  facile  osseiiuiinur.  Scilicet  lam  iii  li- 
bro,  iii  quo  adversuii  h:creses  dispulat  (r),  (|uam 
iii  Ancoratu  ea  dc  re  agit.  et  doclorum  senien- 
lias  ca  siipcr  contniversia  suinmaiim  evpoiiii,  iliiid 
oonciudeiis,  *  noii  esse  nllomddodorniienduni,  autaf- 


ea  siniililiidinem,  si  iinago  siTvaretur  ill.rsa,  >  etc. , 
vernm  etiam  Orijcneni ,  qiiciii  plane  scqui  videtur 
scriptor  nostcr ;  quippe  hnec  iitterarum  monunientis 
tradidil  (d)  :  <  Hoc  nanique  indirat  Moyses  ante  om- 
nes  ,  cum  primam  conditinnein  hominis  enarrai  di- 
cons :  ei  dixil  Deiis :  Fiuiaiiiui  lioniiiiem  ad  imaginem, 
et  liimlilvdineni  notlram.  Tunc  deiiide  addit:  Et  (e- 
eit  Dtin  liomiiiem,  ad  De)  inMgxnem  fecil  illum  ,  inoi- 
culum  ei  fmminam  feeit  eos.  et  benedixit  eos.  Huc  ergo 
quod  dixit,  aii  ini(]//inetii  Dei  fecii  enm  ,  et  de  siinili- 
tudine  siluit,  nnii  aliud  indicat  ,  nisi  quod  imaginis 
quidein  digiiitalein  in  prinia  oondiiiuiie  peicepit,  si- 
militudinis  vero  perrectin  iii  ci>iismnmatini.e  serv.ila 
est :  scilicet  nt  ipse  sibi  eain  prupri:!.-  indiislrix  siu- 


ririnaniluiu  ,  quanam  in  parte  iniago  illa  consistat :  r  diis  ex  Dei  iniilaiione  Cdnscisceret  ,  tuin   possibili- 

sed  tanieii  raicndiiin  cssc  iiiesse  in  huinine,  ne  divi- 

niim  bcnenciuin  lollanius  c  niedio,  ac  Dei  a:ictoriiati 

difridaiiius  (Hicre%.  70  n.   21.»  lliiic  ,  oo  judice,  Au- 

diaiii  eiim,  tle  qiia  aginins  ,  iniagiiiem  in  corpore  col- 

bicantos  ,  <  rmn  in  hac  parle  niajore,  qnain  par  sit, 

contentionis  siudioducantiir  ,  :ib  Ccclcsia^tica  tradi- 

tione  «c  docirina  recedunt.  Qux  cnm  oinnes  homi- 

iies,  Dei  ad  imagmetn  creaiosesse  fateaiiir,  nullain 

tamen  partein  definit ,  in  qua  isiiiis  niodi   iiiiaginis 

ratiocollocanila  vidcaiur.  >  Kejicitdeiiideeos,  «quibus 

placet,  iiec  in  anin>a,  nec  in  corporu  Eiiam  iniaginem, 

sed  solavirtule  contineri:»  eosqunqiie,  <  qninonvir- 

tutem,  sed  baptisinum  ,  ei  qu:e  in  ea  confertur  gra- 

«iam  esse  aiuiit.*  Et  hxc  deinuni  statuii:  <  Iia  porro 

qiioquc  Striptiira  narrat  ,  Deum  fniue  hominem  ud 
imaginem ,  et  limilitudineiii  iuim.  I'lus  autein  csl 
iina;;!!  ,  ([11:1111  siiiiiliiii  lo.  hsi  eiiiin  iiir.i?o  expre^sa 
rei  siinlliiiiilo  ,  ei  diciiui-  iin:ii;i>,  qnasi  ver.i  iiiiiiagn. 
Siini(iliiilnP:it  reniiii  .(lii|ii:i  re,ir.i'.seiililio  ,  veliii  il- 
liiil  :  Viilcbcii  .'ioinhi,'t  vetut  iithorcs  aihiilniilei.  Fi- 
liiK  il:iBii''  '•ei  iin.i;;'!  o5t  l*iiris,  nuia  per  oiiinia  P.i- 
tri  sliiiilis,  ci  ili  iiuiiii  P.iiri  (li<siiiiilis.  Sii  iil  Paidiis 
:iii  :  i(i(!  est  /mij/i)  lii  inviiibilis.  Nam  qiuilis  l'iiler  , 
l,,Ht  Filiti\  ():ii.ii|).'l"iis  1'itT  ,  oiuiii|iiitens  Fdiiis  , 
i>l  sic  di'  rclii|uis  ,  (|ux>  |ir.Pilicaiitur  iii  subsl.iiitia. 
I'"st  orgii  Filiui  veri-'  iinagn,  iJ  0^1  expressa  l>ei  P.itris 
siitiltilndo.  U  iile  dicliim  cst .  Fiirmmut  liominem  aU 
imngiiiem  noilniiu.  Sed  humiiiein  ad  iiiiagineni,  i|uia 
soliis  Christii^  est  imago  ,  sod  honiu  ;id  iiii:igiiiein  , 
Id  pst  iii  leiidat  nd  iiiiai;ineiii.  ■  Porio  lln  riinynium 
.4>p||iiiiiii  iie  iRnotiini  |>iili'S    \v.i  ( ixisiile,  qiia>  rgliel-. 


laie  sibi  perfeciiniiis  iii  iiiiliis  dala  pcr  imaginis  ili- 
gniialeni  ,  in  fine  demum  per  opcrum  exptetionein 
perloclam  sibi  ipse  siiniliiudinem  coiisuminarcl.  Scii 
a|tertiiis  hxc,  et  evidentius  ita  se  habere  ,  Joainies 
Apostolus  defiiiil  lioc  niudo  pronuntians  :  Ft/io<i  , 
nonJuin  fciiims,  quid  fnluti  aimut  :  ti  vero  re»elalum 
iiobii  fuerit  de  Salvatore  ,  tiiie  dubio  diceiit  ■  simiUs  ei 
erimut  Per  quod  cerli^siine  iiidic.tt  cl  liiiem  iimniiiui , 
i|iiem  adhuc  sibi  dicit  ignolum,  el  similitudinem  Hei 
S|ieraiidani,  qiix  promeritoruni  perreclione  pra'Sla* 
bitur.  Ipsc  quoque  Doininus  in  Evangelio  b:ec  cadem 
non  soluin  fuiura,  veruni  etiam  sui  intercessinne  fu- 
tura.  desigoat ,  dnm  ipse  hoc  a  Patre  discipnlis  suis 
impetrare  dignatnr  dicens :  Pa/«r ,  rufo  ,  m(  ii^i  egc 

D  liis,  tonin  I  Italiiv  Sacrx  pag.  4(i7,  ei  cx  co  Cave  ad 
.1111111111  1 144  p.i^.  2Ji  loini  11  iradiint. 

(n)  Cap.  3.^.  Piirin  hune  lilirnin  in  eilitione  Pa- 
tiuiii  S.  .Miuri  iiiveiiie.s  paj;.  55  el  seq.  :ip|K:iidieis 
loiiii  IV. 

[b)  lii  eo  opiisoiilo  ,  .|iii)d  ad  liuiio  nioJnin  insoii- 
bitiir :  dittn  n.  .\ll>iiii  Lcviiiv  snpei  iltud  Ueneirui : 
l.uiaiiiii^  liiimineiii,  clc,  p.i^.  54  Opcruui  Aleliuviiii. 
\li|iic  ^iit  ubiier  niiieni,  lioei  id  aiiie  nie  :idvcrierini 
Pl^.  S.  M.iiiri  |>a);.  (itl  A|ipeiidiris  loin.  11  Vnibrusii) 
e.idoiii  plane  cistaiil  cap.  tertiu  libii  qui  insmbiiur 
i/e  (/iifiiiiute  c'0»(<i(iu(iii  huiiunur ,  i|iii  iiber  ulini  Iri- 
buob.itur  .\nilirusiu. 

lc)  llicresi  i.\(  ,  qti.e  e»t  Audi.ino:'uiii  ,  n.  i  el  1> , 
cl  III  Aooor.  II.  ;"i.">. 

(d)  l.ili.  III  l^eri  nrckoH  ,  «eu  (/.  /'•■imi/)ii«,  n.  I. 
jiat)   I.^J  tuiiii  I  tiliiiiiiiis  P.  Caioli  xii  la  Itue 


S,-:i  IN  lllLARn  KPIsr    SKII  LIBEJ..  IHSSFRTATiO  SECHND.V  XSi 

s«m,  ri  itt:  lini  me.  um  ,  ei  ticul  t-jo  ,  ((  (u  umm  tu-  \      <  Vl  semper  respiciens  sui-iiim  ,  creatjrei!'.  !iiii:n 


mui.  ita  et  isii  in  iiobit  imum  sint.  Iii  qiio  jnm  vidolur 
ipsa  siraililiiiio  (si  dki  polRbi)  prolicerp,  ctox  siiiuli 
uiium  jani  lieri,  pro  eo  sinu  rlulilo  i^uud  in  roiisuni- 
inatione,  vel  flne  omnla  ,  H  in  oiiiniijus  Ceu»  esl.  • 

14.  Voluni  ilaque  lu  duo  Scriptoic»,  jiinitluidineni, 
de  qua  loqiiimur.eiisebeaiididiijen)  |ier  viriuluinex^e- 
cutionemiii  cajlisobuiiendani.quaquldem,  sijiissiicc- 
les,ge  privsvitpeccaiidoAdain;  qiiaiii'|uanH!iviiia  iiin- 
late  eiciiatuii,  illiid  ip^iim  jns  deinceps  recupcravit. 

15.  Alil  porro  (quod  jam  dixi  {Quastione  i,  n.  11)) 
hanc  ijisam  siaiilitiidinein ,  non  in  beaiiludiuis  post 
mortem  assecutione  ,  verura  in  virtulibus  ,  quas  in 
liac  ipsa  pnssidemiis  ,  collocnnt:  qiiod  rigidior  Sclio- 
laslicus  suoruin  vocnbiilnrum  liberlale  usus  liis  ver- 


iii  meiilc  Itaberes,  et  originem  luam  ineessaiiic!  .i<i 
.Tiiiiinini  revocarcs.  Fecit  enim  ie,  uldictum  osl,  oi! 
iiiiag'!i:jm  suam  ,  ct  «iniilitudineQi  Deub :  ari  iiiia;;i- 
iie^ii,  uthabeies  iiicmoriam  ,  iuiellcciunQ ,  discruii<i' 
nem,  et  cxtcra  iiaiura>ia:  ud  biniilliudinem  ,  ut  Ir.i- 
bercs  innocenlium  ,  jnstiiiam  ,  el  alia  gialuita;  2<1 
iniaginem  in  cognitione  veri!aiis  ,  .nl  .sinHliludincin 
in  iiniore  vjrlulis.  Vel  lerte  factus  es  aj  iniagiiiciii 
Dei  coll.iti$  tibi  or.mibus  istis;  ad  siniililudiiicm  sc- 
eiindum  esseutiam  deitaiis  raciiis  es  imnionaiis  ,  el 
indivisibilis.   i 

17.  Ex  ijuibus  postremis  veibis  pala.ii  assequeiis. 
approbare  illnm  quidcm   scnleniinm    eorum  ,  qni 


iiM!i;;i<icm  Dei  homini  Iniprcssaro  in  n.iturulibus  (bi- 
bi»f:icile  exprimerel:  «Similiiiidinem  Dei  nobis  iiidi-  p  „js  collocant ,  simililiidinem  vero  In  superi.aiurali 
tam  non  consislere  in  beaiiiud.ne  ultiinata,  et  in  pa-      ,,j,„„^.  „^„  ^g^^^,  ,3^^,,  improbaro  sentcniiam  , 


tria:  sedinchnata,  et  in  via;  scu ,  t>\  vis,  lu  semiiie 
coelestiB  beatitiidlnisi  (sic  enisn  viriutes  appellani), 
non  in  ipsa  beaiiiudine,  veluli  iu  friictu  Sed  bi  ipsi 
iion  omnino  cnnveniunt :  atiqui  enim  (quod  aiiic  ex 
Rpiphanio  notavimiis)  intitrliife  (itl  en  in  morali,  ct 
naturali  viriuie  (a) ),  alii  iii  bapiisiiio,  et  in  (fraiia  in 
eocollala,  ideoque  in  superiialurali  viriute ,  c<jIIo- 
cant  (b).  Quin  eiiain  nonnulli  siinililudlnem  banc 
angusiioribu:!  limitibus  coarciare  videniur.  dum  eaia 
restriiigunt  ad  virluluni  genus,  quo'l  neqativmn  Scbo- 
laslici  appellant ,  id  est  adiilud,  qiiod  malurum  lu- 
i;am  sibi  staiiiit pro  objecin  ;  illud  viro  virtuiuin  gc 
nus,quodbnna  prosei|uiiur  ,  imagini  viiidicant.  .Ad 


qiii  in  ali.i  re  staluinil.  Al  priorem  sllam  fienteniiam 
apertissiine  BciiKirdii°.  excipii  (si  tanien  Bcrnardi) 
Mediiaiionutr  libriiinlrihiiis^iduiMlia^c  uit(f) :  illieie 
ii;iliir  le  ipso  vciiil  Oei  tciiiplu  propter  illud  ,  (|iioit 
in  Ifi  est  simile  ll>'o  iliinor  sii|uidem  Reo  suninnii 
ost,  illiim  veiicrari.ctiiiiilari.  Iniitaris,  si  |>ii).ses,icic. 
18  Allegatos  vidcbis  in  lianc  stfnienliam  noiiniil 
los  Scripturx  loccs,  .veluti  illuiu  Levitici  {Cnp.  w  , 
ii) :  Saiicti  esloie  ,  qHoninm  ego  Sanciiiii  sum  ,  «lios- 
(liie  elljni.  Scd  pr^blare  mihi  videtnr  locus  ille  Mat- 
thaei  {cap.  v,  41,  io) :  Dilighe  inimirot  vcxiros  ;  be- 
nejacite  fiis,  qni  odentM  vos  :  el  orate.  pro  perseqtentt- 


.  ,       .  .  ii.       ,    ,.,        bus,  et  culumntanttbus  tos:«!  silts  filii  Patrts  vertri , 

hunc  cerie  modum  iiiterpreiantur  nunnulli  verba  illa  ^      ..        ,  ..  . 

.    !_..,,>  ...  v        .».      ...  ^     t,  ^ttnii  co'iis  «iJ;  idest,  ut  recie  intcrpretatur  Peiavius 

{De  Opific   lib.  ii,  2,  10),  i  ulsilis  slmilesPalris  vus- 


Anibrosii  {Debono  morli*  cap.  5,  n.  17):  i  Fugiaraus 
ergo  b*c  mala  ,  et  iransforniemus  animam  nustram 
ad  illain  imagineni  Uei ,  et  simllltudinem.  Fuga  raa- 
loruin  siniilitudo  Dei  esi ,  et  virtutibus  imago  Dei  ac- 
qiiirilur.  Idco  qiii  uos  piiixil,  qiiasiaiictor  pinxirvir- 
tul'jm  coloribus.  » 

16.  In  virtuiibusquoque  supernaiuralibus eanidem 
similitudinem  statiiit  Chrjsosionius  ,  ciijus  locuni  in 
pngiiia;  calcc  noto  (r).  Severianus  quoque  (d)  ,  et 
auetor  libeUi  ,  qui  inttruclio  Sucerdotis  iiiscribilur  , 
sive  Bernardus  Is  slt ,  sive  alius  probatissiinus  sane 
aucior:  cicnini  h:ec  liiteriscommendavit  (e) ;  i  Crea- 
vitte.cum  non  esses;  recreavii,  cum  perditusessesr 
creavil,  ui  esses  p:iriiceps  bealiiudinis  su.i;;  recrea- 


Iri,  qu!  in  coeiisest.i 

Ei  in  banc  quidcm  opinioncra  ii  oiniics  fure  cuu- 
senliunt ,  qui  similitudinciii  ab  iiiiagiue  Dei  iiubis 
iniprcssa  separant 

19.  Ut  ad  imaginem  Uei  nobis  inditiira  veniam  , 
sex  ca  de  re  (q)iniuniiin  gciicra  ,  et  veiuti  supreiiia 
capiia  video.  Nunnulli  scilieet  in  corporeu  aliquu 
eam  iniagiiieiii  posiiam  vuliiere.  Aiii  in  aiiribulo 
aliquu  gpiriliiuli  ,  quu  liuino  cuui  Dco  cunvenial,  e.i- 
que  de  cauiia  ad  iinaginem  illius  sit.  Id  desii^iiare 
dum  .student  ,  explicareque  ,  in  varias  sententias 
abeunt,  e  quibus  poiissiinas   deinceps   expendain. 


vii,  ne  posi  lapsum    permancrcs  exsors  patriae  ,  el  t)  ^'''  '"  siniilitudine  exprcssiori  collocant,  quain  ho- 

niinein  intcr,  et  Deum  sive  in  sua  naiura  iuspecium, 
sivequaicnus  irinus  e.st.  auiqujtenus  expers  peccaii 
esi,  aut  demum  quateiius  bcatiis  est ,  siaiuuiit.  Alii 
in  eo,  quud  sicut  Deus  perleciissiiuum  ens  esi ,  it.i 
liomo  perfectissinia  creaiiiia.  Alii  im;igi!iem  lianc 
in  Clirislo  perquirunl ;  iiionentque  ,  ideo  Aiiamsi.in 
Deo  yimilem ,  ct  ud  itlius  imugiiiem  fnisse  diclum  , 


exsors  felicilatis  .rteriia; .  creavit  le  ad  iiiiagiiieiii,  cl 
slmililudinem  suain;  ad  im.iginem.conlereiis  liui  n.i- 
luralia;  adsimilitudinem,  I:irgicnsgrniuita,ul  mente 
excelleres,  et  omnia  irratioiialia  ralione  viiiceres  : 

Pronague  curii  speclent  animantia  CKlera  terraiii, 
0»  honiinl  siifclime  (iedii,  «e!uinqu<?  videru 
Jussit,  el  erpctos  ad  siJera  lollere  vuUus , 


(a)  Atferrl  sotet  Plaio  de  legibut  pnst  medium  .  et 
in  Hteaiielo.  Vide  ejiis  Uxa  apud  feiaviura  dc  Oui- 
fic.  lib.  II,  2,  10. 

{b)  Pautinus  Nol.iniis  jiane  .  ui  rcliquos  oniilt:>m  , 
in  Enporn;Uiirali  virlule  foll:  cat  ipisl.  au  &lv(i 
olim  a,  iiuiic  24,  n.  9,  iinmidciico,  clc. 

(0  Nmiicro  ."  lininili.-e  ui  illud-   Dmiiie,  non  .k  i» 


homine,  tom.  vi  edilii;nis  Moiiif.iuc..  pag   165. 

(d)  De  muiidl  Cieatione  hom    v,  n.  -i  ,  pag.  -184 
tom.  \iClirysosl. 

(e)  P»r!.  "i,  (»11.  1,  p.ig.  5g5  loiiii  !ii  Ediiionis  Vc- 
tuH.v  0|(r.  S.  Itcriiaidi  .iiiui  1 J27. 

(/■)  Mcditat.  de  cogniiiune  liumiithL  tcnditionis  ffip 
fi,  p:\g.  371  luiiii  II  cditiuiiis  Ycii.  aniii  ViTi 


JJ5S  1\  rilLARII  FPIST    '^FV  I  IBK 

<\u\*  ronJilus  esi  8iinili:>  Cliristo  ,  ideoque  Hco  noii  A 
iii  siia  naiura  spiritunli  inspocto  ,  sed  qiiaieiius  c»r- 
iiem  a^SMmpsii ,  anl  appureiilem  ,  (|uum  lioiiiinein 
('Ondidil.  illii|ue  dclnccps,  ei  P.iiri  iixliis,  et  proplie 
lis  .ipp:iruil ;  aiit  realeiii  ,  ac  siibsl.iniialem,  cuin  in 
pnrissiiiiii  M:iri»  Virgiiiis  iitero  inr/irnanii  €$t.  Alii 
dcnium  hanc  iiiiaginem  f:iti'nliir  quidem  iii  lioiiiinc 
cs»e  ,  sed  in  qiio  posita  sit ,  se  igiiorarc  asseninl. 

-0.  IH  a  prinio  .senienliarinn  riipile  CMirdi  mtiir, 
.Xmliani  ,  referente  E[ri|>haiuo  (Uares.  70  num.  '*), 
«qiiod  ad  inwglnem  fei  croaius  Aibmus  dicitur, 
prx-fractc  refcreiidura  ad  corpus  exisiiiiiabant.  Ciim 
eiiini  scriptiiin  sit :  F:iciamiis  lioniinem  ad  imaginein 
nosir:iin  ,  et  similitudinein  ,  slaiim  illud  subjicitiir  • 
l)i"iim  sumpto  ilc  terra  piilverc  lioniini'in  fabricasse. 
C.um  igiiiir  hominem  de  lerrn  forinatiiin  asserat ,  vi-  •» 
des  totum  illud  e  terra  roiiflatiim  vcrissinie  homincm 
vncari.  Ex  qiio  sequitur  de  terreno  ilio  pra;dicium, 
lorc,  iit  ad  imasinem  Dei  conder«iiir 

.\udianos  h.ic  in  re  seculi  sont  Anlhropomorplii- 
IX  ea  similitudine  innixi,  quam  dlTinum  inter,  ethu- 
nianiim  corpus  inesse  fingebant. 

21.  Sed  hsec  quis  ferai?  An  Dcus  in  hiimano  cor- 
porcsui  imaginem  imprimet ,  qui  prorsus  spiriiualis 
est,  et  corporea  qnavis  mole  carens  ?  Ea  qus  adver- 
siis  Anthropomorphitas  Tlieologi  dlspuiant ,  senten- 
tiam  lianc  lam  vehementer  everlunl ,  ut  in  ea  refel- 
leiida  consisiere  non  sit  opus.  Tantummodo  itique 
hic  Augiisiinum  afferam  ,  ne  videar  Opiinii  Docioris 
auciiiritatem  coniemnore  :  <Vits  :iulem  fr:Uies,  inquit 
ille  (Emrrai.inpt.  xlviii,  n.  11),  consideraievosho-  '-• 
mines  f:icto$  ad  imaginem  ,  et  similitudinem  Dei. 
Imngo  Dei  intus  est ,  non  est  iii  corpore  ,  iion  est  in 
auribus  i>tis,  quas  videiis ,  et  oculis,  et  iiaribus  ,  et 
palaio,  el  manibus,  et  pedibus  ,  scd  est  facta  tampn; 
ubi  est  intellectus  ,  ubi  csi  niens  ,  ubi  raiio  iiivcsii- 
gandae  veritatis  ,  ubi  esi  lides ,  ubi  est  spes  vestra, 
ubi  chariias  vcstra,  ibi  habet  Dens  imaginem  suam.  j 

Et  aliln  (Efinrial.  in  p».  liv,  n.  o)  cTorro  auiem, 
Charissimi,nieniinissedebemus,ad  iniagincni  Doi  nos 
esse  factos  ,  ntc  alibi  qiiam  in  ipso  imelli-rtii.  N:im 
in  muliis  rebus  a  besiiis  snperamur:  libi  auiem  homi) 
ad  linniinem  Dei  f.icinm  se  novit  .  ibi  aliquid  iii  se 
agnoscit  amplius csse  (|u:im  dituin  e<i  pecorihus 
Consideraiis  vero  oninibns  rebus,  quas  babet  liomo, 
invenit  se  eo  proprie  discretum  a  pccore,  quod  ipse  " 
liabeat  intelleclum.  Sed  et  illam  opiiionem  adver- 
SU5  .\.ii(li:inosdissercnsFpipliaiiius  a  vcrisimilitudinc 
rcinotissimam  osteiidit  (llfvres.  70,  n.  2).  Id  qiio<pic 
p(>rasit  Thoodorcius  (QiKrtt  20  in  Genes),  ei  bn;- 
vissime  Z.'iio  (Itb.  ii,  iracl.  19  ,  20,  jynff.  20(> , 
207  Edii.  Veron.  liullerin.).  Posse  lameii  aliqun 
inodo  eti:im  corpus  huin:iiiiim  ad  im:igiiiein  Dei  fi- 
c.liiiii  videri ,  docet  Feiaviiis  (Oe  Opi[.  lib.  ii,  2,  5), 
it  vadem  Augusiinum  alTert ,   cujus  verba  deinceps 


I,    lilSSMIT^TIO  SFCIIND.^  8S8 

addiiciim  (n.  47),  .ic  Dainascenum  (Lr/oj.  Iilier.  A, 
n.  72). 

.  22  llt  ad  eos  gradum  faciam  ,  qui  eamdem  im'j- 
glnem  in  attrlbuio  aliipio  apiritu  ili ,  quo  hoino  cum 
Deo  conveniat,  eaquc  de  causa  illi  similis  sil ,  siiam 
volunt,  eain  in  virliite  non  pauci  eollocani ,  atijne  iii 
hanc  opinioncm  f:i('ile  cusdoduccs  1'atres,  quosalle- 
gat  Poiavius,  niiinero  10  ct  11  captiis  2  libri  wdtopi- 
fii-io  sex  derum.  Sunl  purro  AiiibrO8ius(0«  bonomor- 
tis  eap.  5,  n.  17)  liiiii  in  eo  ,  qiicm  jam  allegavt(n. 
15  )  ,  loco ,  luni  ctiim  alihi  h,i'c  tradeiM  (/n  cap.  %\i 
Luea"  lib.  x) :  «Solus  enim  Cliristiis  est  plena imago 
Dei ,  propter  exprcssam  in  se  patern.v  claritudinis 
unitatem.  Justns  aiiiem  homo  ad  imuginem  Dei  csl , 
si  propter  iroilandam  diviiire  convers:iiioiii8similiiii- 
diiicm  ,  niundum  htiiic  Dei  cognitione  coiitemnat  ; 
voliiiiiatesqne  lerrenas  verbi  perreptione  despicial, 
qiio  alimnr  in  viiani ;  timle  ei  corpn»  ("lirisii  cdiinns. 
iil  vii:e  ^'ii-i^na!  possiinns  rsse  pariicipcs  :  »  Cbryso- 
stomus  ,  Severianus  Gaba!iianiis  (Orat.  v  ile  munrii 
crcalione  n.  4,  pag.  484  tom.  vi  cdition.  MontfaHeim.), 
auctor  hoiiiiliae,  q»x  sic  iuscribitiir :  qvcd  hemo  ima- 
ginem  Dei  per  peccalwn  abjecil,  CyrillusAlexaiidriniiS, 
elGelasius  liislorii' Nicxni  Coiciiii  aucior  (a).  Dili- 
gentissime  porro,  ei  copiose  eamdeni  senieiitiainex- 
ponit ,  etapprobai  Tlit-odorctus,  qjcm  lcgas  oplo 
(QuiFit.  XX  in  Ctii^sfni). 

23.  His  adjuiigi!  Hieronyir.iim  Aretinnm  ,  qiiem 
antea  etiiim  allegavi.  En  vero  qn»  iraJil  (b)  hic  au- 
ctor,  ut  nobis  pcsuadeai,  imagincmDeiin  remotione 
a  peccalis,  et,  iit  ipsis  hiijnseo  aucioris  verbis  utar, 
in  mundiiia  es«e  pcisiiaiii.  ExpHcans  verb.i  ill:i  Chri- 
sii  i  teaii  mundi  corde  ,  quoniim  ipsi  Dcym  nidtbunt ; 
hxc  de  imagine  Dei  lioiiiini  impressA  doeei :  tMun- 
diiia  cordis  sexto  loco  p^miiur ,  quia  sexio  die  bomo 
conditus  est  ad  ini->giiiem  Doi ;  h.oe  enim  munditia 
est  imago  Dei ,  qii:<  cliire  ilcum  ointiibus  perliirba  - 
tionibus  reiDotis,  el  oiniii  caligine  viliorum  remoia 
videmii': ;  qi!:>niam  illi  diciiuinr  miindi>  c>>rde  ,  qiii 
exuiis  oniiiibfs  mediillis  (r )  sfcularinm  reriiin  ,  in- 
tuiiiiin  ineiitis  in  soln  Deo  i'iiiiieiiipl.i>ido  liguiit.  !!»'(' 
iiini^o  o!:lencbrati  erat  in  hoiiiiiu'  pcr  rolpjm  ,  sed 
iiiodo  icforiiiat:!  est  per  (<r.-itiiiin  Del.  I^ilniinc  iusexla 
die  ,  id  esi  in  sexM  ;vtaie  iterMm  f<icti>s  («t  liomo  ad 
im.iginem  Dci.  Bm  cuntempbitio ,  Dc:  iniago  esl, 
quia  per  eam  noliis  Deuiu  iinaginamur,  et  qnasi  per 
iiii.iginem  videmiis  Duuin  ,  quanJo  niei  itu  pl:is  ali's 
se(|uin<ur ;  qiiia  nisi  pr.i  ced.it  n  uflnnt  ror  In  bomine, 
iion  croaiur  (inuigo).  >  Senteniiani  hanr  iiiinime  mi- 
probo  :  eteiiim  in  iisi|ux'stioiiilius.  in  quibns  niullnni 
ambiguilails  invocuipsa,  i!liiis(|ue  iii>urpati<)iieiiiesi, 
sigiiilicaiioiiea  valde  dissiias  eideni  V(>ci  triUiere  po.s- 
sumus.  Hiic  tamuii  vitlelur  explic»tio  illa  liHbore  in- 
coniniodi,  qiiod  iniagini  tiibnil,  quod  Viri  cljrisaiini, 
udeoijue  ip>e  Hieronyiiius  Areiinus,  MiiNiliiuiiiiii  iri- 


(,i)  Iii  locis  ab  eodein  Pelavio  allegatis  ,  cap  9 
lib   HdeOpilic,  n.  10,  11. 
(/'   In  Sorinoiie  in  [mivittilcm  om  ium  SoiirtorNni. 


(c)  lii  coilice  :  miJull.,  qu.n  i|uideiu  vox  quid  deiio- 
Iri.  piorsu;  igiinro  :  M%ifori:isso  sorJcs  Jeiioiii. 


8S7  (N  MILARH  EflST.  <V.r  I  IBFi.    Ii|f;SI  IvrATK»  SKCLMlX.  858 

l.iiiiDt.  Ki  |.;iiiP(K  sane  iiivonics  ,  iiiii  U('i  iiii.ii;iiir'iii  A  gino  lifi.    Lbi  iinago  l»ci  ?  la  iii.ui.'  ,  in  iiilciliCin.) 


uli  iiiiijo  lioiiiini  iinprcssaiii,  per  peccatuiu  aboliiaiii 
iirHniieiil. 

Hiiic  Aiigusliiius  qi|(»d  in  c.Tpiie  27  et  28  lili.  vi 
dt  Gencti  ad  lUuram  do  iin.igiiio  Oei  per  pecc.iunn 
(l<'pei(liia  (litcrat,  ad  huncinniluniimminui),  clveluii 
oinendat  (lib.  ii  rciraci.  e.  24)  :  <  In  sexto  liliro 
qijnd  iJixir^''""'  mariinem  Dci,  sccnndKm  quam  fac(us 
ett,  perdidhie  pcrcnto,  iinii  sic  accipieiiduin  cst ,  laii- 
()iiam  in  co  i:ulla  reuianserii ,  sed  quod  lain  dcr<ir- 
«lis  ut  rcfnnnaiionc  opushaljeret.   t 

Kationeni  vcro  liujnsce  snx  porsunsi  .ni.><  adducil, 
cum  mocet  in  a|i(]uo  perenni ,  ei  senipcr  durainro 
fiim  ,  de  «jna  a*»!!»»»  ,  iniaginein  essc  roll(irai:d;iin 
(lib.  xivdeTriiiil.  cap.  Z.num.i):  «  \hsil  .iiilcin.  in- 


90.  r'riidi!iitii.in  ,  qucm  deinceps  allegabiiiios  ,  iii 
ennidein  .seiiieiiiiain  w-?ri!o  adJiites;  Tbc.iduretuni 
'liioi|ia',  seii,  ui  aptins  Intjuar,  cos  ,  quos  Tlitodor.;- 
tus  alie;^;it,  (|ui  cullocabanl  iii  polcstaie  judicandi  lio- 
iiiini  Iributa  ,  c;iin  ,  dc  qua  dispuianius,  imaKiucin. 
Niiiiiruui  si  penilus  e(>ruiii  seiisa  perpcndas  ,  facilc 
ad  inlollij,'cnliani,  scii  ad  iiiielligfodi,  disceriieiidiquc 
poii.'st:(lera  ac  vini  opiiiio  ea  doducitur.  Qinid  si  pro- 
iiunii;U  Tlicodoreliis,  noii  cssc  plaiie  siinilpin  Divi- 
na;  inlelligcntia!  huniaiiaiii  inlclligcnliani  {n) ,  i|iii.s 
ca  de  re  anibigai  1  Scd  alind  ost  es!>e  utcuni(|ue  Uco 
siiiiilcni  in  iuie.l!i;;eiitla  ipsa  liominciti ,  alind  csso 
proisiis  >.iinilent.  1'osireiiiutn  lioc,  quod  tnerilo  rejicii 
Tiiuodoretiis,  etnosri'Jii.iinii.s;primuni  facileadiniui- 


quit ,  itt  cum  anim:K  natnra  sii  immnrialis,   necab  B  niiis.  Scdqii:L'cnm({uescn$critTlieudiirelus,caiii  saiic, 


inilio  quocreiila  est  iinitium  deinceps  esse  dpsisi:it, 
id  qnnniliil  mclitis  haliei ,  non  cnir.  ejns  immorinli- 
lale  pi^srdnret.  Qnid  vern  inelins  in  ejns  ii:itura  crca- 
tiim  esl,  quam  qnod  ad  soi  Crcmoris  imagincin  f.icia 
csi?  INon  igiiiirin  lidei  retentinne  ,  conieinpiationc, 
dilccilone,  qu.T  nonerii  scmpcr,  scd  iiieo  qnnd  .';cni- 
pcr  erlt,  iiivciiictida  est,  quaiii  dici  opoiie:it ,  iniagi- 
iiera  Dci.t 

24.  Scd  alii  non  in  acci(!cnt:ililiiis,  iit  ila  appellcm, 
qitalit:itibits  liis  coIUk  ani,  scd  in  essentialibus ;  diffc- 
runt  auicin,  duni  hoc  i|>siiiii  ilclinire  sludctit ,  el  ^jta- 
liilirc.  At.pie  iii  spirilii  ipso  ,  siu  iiiiiina  lintiiinis  tioit 
)KUici  eani  itn:igiiietn  st.itiiuot.  At  ininicie  cinivc- 
iiiiiiil,  nittn  iii  iiitclli^eoiiH,  nnmin  volnniate,  iiiini  iii 
Utrnqiie  cadcio  iin:<go  sit  collocatida. 

Ha'('  docei ,  Gclcnio  iiiierineic  ,  Pliilo  (Dc  opific. 
png.  15  edit.  Luijdun.  anni  iriUI)  :  «Diciiur  iiiiago 
juxta  inentciii  rcclriceni  aninoc  :  ad  illud  etiitii  sin- 
gularc,  ceu  archetypnin  iii  unoquoque  mens  eingiaia, 
esl  qtiodainmodo  Ocik  cjns  ,  qoi  ijisam  circunifert. » 
rhiloiiem  Sdiui  vid<'tiir  Clcniens  Alc.\aiidriniis  (lib. 
vt  Sirom.)  <hoi!iincm  nioncns  ad  Dci  iiiiagincin  csse 
f.utiim,  non  proptcr  siniciur.e  bu;c  figiiraiii,  sed  quo- 
niam  uli  Dciis  rationc  tnoiitiir  omiiia  ,  sic  liomo  qiti 
pcrfecia  cogiiationc  pr.-cditus  est,  ex  ntionali  facid- 
I:ilc  boiiai',  el  hoiicstas  aciiones  e\sc(;nitur.>  Alfiiiia 
iradit  Zcno  {tib.  ti,  tra.  19.  20). 

'■15.  Eidcm  opininni  accedil  Angiisiinns  {lib.  \ii  dc 


quam  bic  propdsiiiintis  opinioneui  siquis  all«rius,  iiec 
receniis,  ncc  coiitcinncndi  Si  riploris  auclorilalc  cun- 
linnare  cupiat,  at(|ue  illusliare,  adeat,  obsecro,  qita; 
ancior  libri  de  Spiiiiu,  ct  Aiiima  ea  de  ve  tradil  (cap. 
oli).  Consulat  aiiiem  rogo  ediiiciicm  Patrum  S.  Matiri 
( In  tippcud.  toini  vt  Augutlin.  pag.  Zli) ;  iiamin  m:ir- 
gine  capiiis  3t>,  qnod  allcgo,  cilala  invcnict  non- 
nulli  Bern:irdi  loca,  ex  (lu.bus  Scriptor  iste  exscrip- 
si.ssc  vidcliir  (|ti;v  C:i  de  te  doccl. 

il.  Iii  Volnnt:itc  porro  coiistiiiiunt  camdeni  itnagi- 
nem  qui  in  li  eitaic  collocanl.  Atque  his  f.(vei  Ter- 
tullianus  hsEC  docens  {lib.  ii  conira  Marcion.  cap.  5 ) : 
(  Liberum,  et  siii  arbilrii ,  cl  su;e  poleitaiis  invcnio 
liominem  a  Oeoinslituium  :  niillam  magis  itii:igiiiet<i, 
^' et  similitudinem  Doi  in  illo  aiiiinadvcrtctis  ,  qnam 
ejiismodistitus  fonnam.  •  Ei  deinccps  {cap.  (;):»Opor- 
tebat  imaginem  ,  el  siiniliittdiocm  Dci  liberi  arbiuii, 
el  suae  poiestatis  in>tiiui  ,  in  qiia  hoc  ipsuni  iiiiagn, 
el  similitiido  Dei  depitlaretur  ;  arbiirii  scilicet  liber- 
tas  ,  et  poieslas.  > 

•28.  Hieroiiynius  quoque  Iikc  scribens  (b) :  «Solus 
Dcu.i  esi  ,  in  qucm  peccaium  non  cadit.  t>a:icr:i  cum 
sini  libori  arbiirii  (ju\  a  qifid  el  homo  ad  ituagiiiem, 
cl  «iiiiirutidinein  Dci  ficiui  cil),  iniitraaiqne  partem, 
suim  possuiii  flcctcre  voluntalem.» 

Tilws  Bosircnsis  sinii!i;cr  h.cc  elociilus  (lib.  il  con- 
iva  Mp-mcli.):  «Hoininpd:  Octis  lioiior:ivit ,  fabricans 
euni  ad  i!ii:-:giiiem  su:«ni :  nt  sicui  i|>se  iibertate  iia- 


Civii3!8  f«p.    23);  quippc   posiqnam  relulit  verln      iiir;i' bonos  est.  sic  lioino  liberlale  proposili  imitalnr 

illa  :  ifecit  ergo  Deus  hnmiiiem  adimagiiiem,   et  si-      '^  -' '■■■= — --...>'.-.• ;., -iac;i  r..^ ^r. 

tiiilitndincm  sn:im,i  ba?c  ^uhjicii  :  (  lalcin  qiiippc  illi 


animatii  creavil  ,  qua  per  rationcm  atque  inielligen- 
liam  otn'dbus  esset  pnESianiioranimalihusierresiri- 
biis,  ct  naiainibtis,  et  volililihus  ,  qii;e  menlcm  liu- 
jusniodi  iion  habcrcnt. 

Alibi  brcvius ,  scd  non  mimis  exprettse  (Traci.  tti 
inJo^w.) :  <\oii  dist;i$a  pccore,  ni^i  inlellectii:  noli 
:iliundc  gloriari. . . .  Unde  ergo  mclior  es?  Ex  ima- 

(a)  Rursum  ad  iiistar  Dei  omniuin  coiiditoris,  reg- 
nal  homo,  ct  judic  it.  Vcrum  IKhis  accusatoribus,  aut 
Iu:.iibu3  miitime  indi^ci  ,  quatido  Judicat.  Sic  enim 
r-.iin  condcmiiavil  uiiniiiam  scclcris  ejns  inspector 


Oci  cs^et,  non  ab-;iineiis  a  !<ccc;it<i,  «|iiia  desit  naliira? 
ipsi  poiesias,  sed  ribcri:i(e  propiisiii  viituicm  liono- 
rans. » 

29.  An  non  vero  inKiginem  Oei,  de  i]m  disserimus, 
lnlibertatesiaii!ti  M:ic.iiiii>;,  qiiatido  (1*0  doicl  (//om- 
l-"i) '?  «  Tii  vero  pro|iteri  a  es  ad  ini:igiitcm,  ct  simili- 
tudiiieiti  Dci,  qiioniam  ti:i  Oous  siti  jiiris,  ac  poiesta- 

lis  est,  ot  qnod  vult  facil  it:i  ci.iani  in  p«l<'si.iii< 

es  lua!,  »  etc. 

Hotno  vero  iii  jiulicando  icsiibns  ooiis  h.ilici,  ei  accii- 
saioribtis,  qtinui  igiiorcl  ca.ijitc  p.'ipctr.ita  sunt. 

(6)  Ii!  Cinsl.  olim  liO.  lii  cdilinK'  Veroii(>n^i  Ep  .  "21 
ad  Oamasiim  n.  40. 


Kti 


IN  llll  ARII  I.HST    SF.i;  1  IBf.l,    IISSF.r. TATIO  SRCrNO.X 


SAii 


3<).  M.triin  Vid.M  lioridii  niiiiiero  •Mtriantliii  esi .  .\  «uaiii  r.re:iiui  oinniiini  cuni  creivii,  qiKxl  iiiiili  a!uri 


()ulppe  h»c  Dfuni  lo(|uvn(eiii  inducii 

Nunc  hoiniiicm  faclaiDuA,  lii,  qui  rognat  in  oibu, 
Kt  sil  liD*t(o  Uci :  similFni  diret  eMe rreanli 
Liber  ad  arbilriiiin  fruiiur  qui  oieiiie  creaiis. 

Si.  Hus  lequnninr  D.ininsfenii<i ,  et  Bernardiis. 
noniin  (irihius  hxeail  {Lib.  iii  ilc  flJc  Oriliod.  cap. 
ii) :  iCuin  ad  imagiiiciii  bca!a>,  el  ruper$.uhsi.iiiti:ilis 
(liTiiiiiaiis  hunio  sil  Tactus ,  eil  auiein  diMn.i  liatnra 
|Kr  se  lil>era  ,  snii|uc  juris  ,  nc  vuiunluie  prxdiin  , 
ci>nsei|uens  esthoiniucm  velut  ipsius  iniajinein  iibe- 
rumcssenatura  f,w,  ei  voluniate  prA-dilum.i  Bemar- 
dlis  vero  (  de  Gnil.  el  Lib.  artiiirio  cnp.  9,  num.  18) 
ntnnet  ,  in  libeitaie  ar6iirti  iniuginmi  Dei  cssc  posi- 
t.im. 


•■X  Tcaturis  dniinvii.  Qua;  imago  dili(;enlius  io  iiiiu  • 
liorit  hoiiiiiiis  (ligiiii.tlc,  et  nobiliiate  fStciinsideriin- 
■.\i.  Priiiio  qiiidein  tfuod  sicuii  Deus  onus  seniperubi- 
i|iie  loius  esi ,  omnia  viviQons,  niovens  ,  et  gubcr- 
iians,  Kiciil  Ap<>klolii$  ait  (Aclor.  rnp.  tvii,  ii),  quoj 
tn  eo  iiivimu.i ,  nirtiifinMr  ,  rl  «uiiiu! ,  sie  aninia  in  sito 
ruipore  iil>i(|iie  toia  vi>.e(,  vivilicaiis  illud  ,  muvens  , 
t:\  (;ub(:rii:iiis.  Nec  eiiiin  iii  inajorihiis  corporis  siii 
inembris  m:ijor  est ,  ct  in  minorilius  ininor  ;  sed  in 
iiiiiiimis  toia  csl ,  ei  in  maximis  luia.  Sic  inliisa  esl 
eiirpori ,  iii  iion  per  nicmbrorum  paries  p:iriibus  sit 
divis;i.  N:im  in  Qunlilicl  loco  pars  corpori:ipercuiiinr. 
lola  dnlet.  Miro  auiem  modo  una  eadpmi|ue  vivifica- 
lioiic  inemljrLs  prirsidciis,  cuni  ipsa  per  nulurain  iion 


32.  In  iMtolligenliu  porro  pulissimum;  sed  et  jn  B  ^ii  Jivcrsa,  percorpus  lamen  agit  diversa.  Ipsaquip- 

po  esl,  i|u;e  jier  oculos  videt,  aiidit  per  .nures,  per  na- 
ic  odoraiui-,  per  usgiistal,  per  nicmbra  oiiinia  laii- 
git ;  ct  Lingendo ,  lenc  ab  aspero  disrernit ;  ct  cuiii 
noii  sii  diversa  ,  pcr  seusus  tamen  operatur  diversa. 
Ex  qua  re  inlelligilur.  qiiod  iia  est  anima  secuudnm 
siiuin  nioduiii  in  suo  corpore  ,  sicul  Deus  esi  in  suo 
Mundo.  Interius  si(|uidem,  el  exierius  ;  superius, 
el  iiiferlus  esl :  regendo  superior,  portando  infcrior , 
leplendu  interior,  circumdando  exlerior.  Sic  esi  iii- 
lu<i,  ut  exlrasii;  siccircumdai,  ut  penelrei;  sic  prs- 
sidet ,  ut  |M)rtet ;  sic  portat,  ut  prxiideal.  El  sicut 
lieas  iiec  cresrentibus  crcatiiris  crescit ,  nec  decres- 
ccniibus  decrescil:  sic  aiiima  nee  miiiuiis  meinbris 
minuitur,  nec  adauciis  augetur.  Kxc  ett  iin.igo,  sire 


liberiaie  etlam  eamdcni  in.at:inem  pnucre   vidclur 

Atiibrnsltis  hjcc  scriplis  niandaiis  (  Hexam   cap.  8, 

aVmt  \u  4^)  :  i  Non  ergo  c:irn  potcst  e^se  ad  imagi- 

i:em  Uei,  Sed  anima  nosira,  qu:c  libcra  esi,  etdiiru- 

sis  cogil:itionibus,  atqiie  cunsiliis  hiic  adjue  illuc  va- 

gatur  ,  qu.c  considerando  Kpeclal  omnia.  Ecce  nunc 

sunlus  iii  Italia ,  etcigilamiis  ea,  qu:C  ad  Urienlales, 

aut  Occidehlales  parics  spcctare  videiiiur ,  ei  cum 

illis  versari  vidcinur ,  qui  in  Perslde  sunl  cnnstiluti , 

et  illos  Tidemus,  qui  deguni  in  Africa,  si  qnoscogni- 

tos  nobis  ca  lerra  susceperit :  5e*|uiiiiur  proficisa-n- 

l(^s,  inhxremiis  pcregrinanlibus,  copniamur  ahsenii- 

bus,  alloqubnur  .<:eparatos,  defunclns  quoqtie  ad  cnl- 

le<|uium  reiuicitamus,  ensque,  ut  vivenies,  complec- 

ilmnr ,  el  tenerau» ,  el  viia>  offlcia  bis ,  usumque  de-  ^  siinil.iudo  orauipoteniis  Dei ,  quam  anima  liabet  in 

rcrimiis.  Ea  igititr  esl  ad  imaginem  Dei,  qux  non  cor- 


porco  xsiimatur,  sed  meiitis  \ignrc:  qua:  abscuies 
videt ,  transm:irina  visu  ubit ,  pcrcurrit  adspecin  , 
scruialur  abdita  ,  huc,  aique  illuc  uno  mumento  scn- 
sus  suos  per  loiius  Orbis  Qnes,  et  muiidi  tecrela  cir- 
ciimferi :  qu£  Dco  jungitiir,  Chrisio  adh:crei,descen- 
dil  in  Infernum ,  atqiie  adsceiidit ,  libci u  versatur  in 
coslo.  Denli|uc  atidi  dicentoni :  no-lrij  aKfem  ronii«-- 
sa:to  in  cootit  e$i.  i 

In  eamdera  opinioncm  facile  deducei  auctnrcm 
iiiirruciiffnii  tacerdotii,  sive  Beriiardus  is  sit ,  sive 
aliusquispiam,  quem  num.  iGallegavi.  Adimafinem, 
ut  hnbertt  memoriam,  elc. 

85.  In  eiiniia  eisisicndi  in  cor|>ore.  illudqiie  ani-  .^ 
m:iiidi,  et  prxclarissime  agendi  raiinne  ejindem  inia- 
ginem  iiiveuil  aucior  libn  de  Spiiilu,  «t  Anima  ,  qui 
pridem  Augustino  Iribucbaiur.  Aique  illius  quidem 
ingeniosj  mnnito  referre  placei,  ul  ea  scilicet  expi^n- 
dat  lector,  conferatque  cuni  iis  scriptoribus,  quos  in 
linjus  opiisculi  margiiir  PP.  S.Mauri  alli*^':int  (Cnp. 5.5). 
<  Nee  ob  hoc  tolnni  (|uidein,  quod  ad  consllium  sanr- 
l:c  TriiiilatissicexcellcnteraCondliorecondilus  homo 
cst ,  scd  ctiiin  qiiod  ud  imagiiiem  ,  ci  siniiliiudlnein 

(a)  In  libro  de  DiQnit.  cuiidii.  hHmante,  c.^ip.  2. 
Vlde,  obsecro,  qua-  (ic  hcc  Scripiore  doceni  l'r.  S. 
Miiiiii ,  p.ig.  (il-.!  .i|piitl:c.  innil  II  AmlTosii.  Illud 
rrrliim  csl ,  li:i-c,  :iliaqiu:  hiijut  rpn^ruli  xirlia  ci- 
dcm  speciiinli.)  exstare  in  0(iu:ctil!.i  illo  Mi  lonini,  qui 


54.  Eadeiii  prorsus  monuit  auclor  libri  de  diyni- 
late  condiiioni.i  humanm,  qui  uiu  Ambrosius  crcMliius 
esi,  duin  b.ec  scnptis  Iradidit(a)  :  i  Sicut  Deus  iious 
seniper  nbique  toius  esi ,  umuia  vlvilicans ,  oiiiina 
innvens ,  et  gubernans :  sic  aniina  in  suo  corpore  ulii- 
qne  toia  vigel ,  vivificans ,  movens  illud ,  et  gubcr- 
naiis.  I 

35.  idernitalem  anim» ,  dum  alios  recensei  li- 
lulos .  :iut  iptiisimos  scilicet ,  quus  anlea  dcscripsi- 
inus  ,  aut  lis  prorsus  afQnes ,  in  quibus  eiiam  eani 
qiiani  dicimus ,  imaginein  slaiuii,  coromemorat  Prn- 
deiitius,  hoH;  scripiis  mandans  {b) : 

Esl  Simllis  ssHlis  quod  iioo  ronsuiiiitur  iilhs, 
Uuod  sa|iieiis,  jiistiqut^  c.i()ai,  i'egiita()ue  rcrum 
Im(ieral,  »iilcvidci,  pcrpendil,  pncavrt.  iiisiat, 
Vi-rboruni,  inoriiin()u<!  oiiil'f\,  iiijiiriiclt(]tit*  nNlie 
Aitibus,  cl  coeluni  st-nsu  |.criurrcrcdiK'U: 
His  aiiiiiiaro  suiiilein  sibi  roiiditur  eflijiijvit. 

Aiquc  cuni  laiiilc  quidem  ,  ac  nieriio  bxc  jun\it 
Prudc-iitius.  Ctcniin  si  unumqundqne  horuin  aliribit- 
toriiin  seorstim  suinpsciis,  ininiine  videntur  idonea , 
i!i  Uei  ini:>gincm  iii  aniiua  constiuiant.  Et  s.iue  si  Ua-c 
attcndas ,  Deo  siiiiiliorem  .\iigeliini  prx  hoininr  di- 
ccs  ,  (|uippe  clurius  duceul  isia  iii  Angclo,  quKiii  lii 

inscribiiur  :  dicin  B.  Albini  Ltriiiz  tujyer  ilM  Ctnfsit . 
Faci:'tnus  honiiiicin  ,  ric.,  adrn  iil  Ciiiistrl  i>pusciiluiii 
</<•  i)ii/iii</i/i-  Aiiwiiiti  iiiscrip  uiii ,  •'SSt-  |M>iissiiiimn  cx 
Alchii>ino  ci>iisatcinaluni. 

tt>)  In  .Vpotlico.*.  sub lilulo  (*«!  Hnturo  «ni.ii-e,  •  ■<l. 


gf.l  IN  m.KfM  EPBT   SI.J1  \.m 

homiiiL'.  Tam<Mi  imiiii  Xngi^lo  impressa  sii  ea,  det|iia  A 
ugiiiMis,  Dei  iiiiagn,  nieriio  dulilialur.  Quid?  quod, 
»i de  iiieinitatc  dlsputainus ,  non  eo  es»  hiijusmodl , 
ut  per  se  sola  Dei  siniilem  facial.  Au  noii  maierimn, 
quaempyreunicoiisiat,  a-icrniiindiiraiurainfacimusT 
Quit  lamen  l)ei  slniiieni  illain  uicai ,  am  Dei  iniagl- 
nem  in  ca  (.ollocei?  D.imoncs  ip;.!,  <;l  aniiii.T  qiiae 
in  infcris  criicloiiHir ,  pei  pcluo  pcrst-ibunt.  An  bimi- 
lcs  propierea  Deo  T 

Aujue  liaic  quidcin  ips»  adhilie ,  »i  vis ,  si  forlc 
quispiaro  Fausii  Regicnsis,  el  Maxinii  mariyris  au- 
ciorliaie  suiruluis  (o),  caiii,  quam  dicimus,  Dei  ima- 
giiiem  In  ^eierniuiie  cnllocol. 

36.  In  polRiHia  coiislnioiidi  stnljiliendique  xdincia 
alii  ctdlocaruiit :  qnorum  senieiiliani  el  esp<tsiiem  , 
descriplamqiie,  eliojcct:iin  p.iriier  vidi  ad  liunc  iiio-  B 
dnm  (6):  «  Repeiiuniur  ei  aiii .  in  qnibiis  liiiino 
Deum  imitaiur.  Siquidein  ad  imiiaiionem  Dei  Crea- 
toris  liomo  conslruii  domos,  parictes,  c;tilati;s, 
portiis  ,  navcs ,  navalia ,  curriis ,  ct  alia  iufinit:i , 
veluti  iraagines,  et  iiguras  c(eli ,  solis,  liiine,  ei  siel- 
larum  ,  liem  bomiiium  ,  el  aniinalium  irrationaliura 
foriiias  ;  Inliniia  taiiien  esi  iii  ralioHe  coiideiidi  diver- 
siias.  Nain  Deus  oninium  e>;  iis,  qH;i;  siihi ,  et  iioii 
sunl,  creai ,  idque  sine  labore  ,  ti  leropore  :  quin  si- 
inul  al»iuc  volueril,  producit  quod  ei  piatuerii,  lloino 
vero  niatcria  opns  liabet,  indiget  iiislrumentis,  coii- 
silio,  temporc,  et  laboie,  ac  solidis  ariibiis  ad  opus 
CODSlraeudum.  Siquidein  arcbiiectus  iiidiget  labro 
gerario,  fabcr  auiem  oeiarins  iiiei:<ills,  et  carbonibos  : 
kimiliter  el  omiies  qui  ligna  cedunt,  iis  qui  tiiantns,  C 
aut  terrani  excolunt.  Aiqne  liuc  p.ttln  ars  uiiuquj.'i|ue 
ab  aliis  arlibui  usum  earuin  ii  uiuaiur  :  veriiniiiiiiun 
liorao,  dum  il^i  quiiqiiain  cuiisUnil ,  iiiiilatiir  quii- 
damiiiodu  creaioreiii ,  vflut  inuigo  ;irc!iPiypum.  Iina- 
go  ciiiiii  arclietypi  lii^uiain  liabot :  verum  quuin  inciii- 
liroruni  specieiii  habe:it ,  :iciiones  lainen  noii  liabet. 
Caret  eiiiiii  aiiiiua,  per  i|uaiii  inoveHir  corpus.  i 

57.  Collocaiit  alii  In  «iniililudine  cimi  Tiinitatc 
Sanciissima.  At  quum  eaiudem  siinililudinem  studiiH 
sius  designare  ctmtendunt ,  aliquantum  dissideni. 
Nonnulli  qui  Daraasceniim  allegani  (i-)  (qu.im  rectc , 
viderint  alii),  alias  quidein  raiiniies  alTeruDi,  eed 
liaiic  pariter ,  qiiod  dirinas  processiones  Adam  sit 
imiiatus  :  ei  quod  ipse  non  sit  geniius ,  Abel  geni- 
tus ,  Heva  processeril.  Auclor  vero  iibri  rfe  Spiritu  ,  D 
c'(  Amma,  qiiem  anten  etiaiii  allegavi ,  paiilo  aliler 
rein  propouit,  monetque  di:as  imagines  Saiicta:  Tii- 
nitaiis  piisse  in  anima  considerari :  primnm  iu  eo , 
quod  sirui  Dciis  esi,  vivii,  et  snpit ,  ila  uniina  sc- 
cuiidum  suiim  nindum  cst,  vivil ,  et  sapii.  (Qua  iii  re 
convenit  prorsus  auctnr  libelli  de  Digniiaie  cvnditiv 
nis  hnmanw ,  b;t  c  cxiirpssissinie  doceiis  :  Siciil  Dem 
eti ,  vivil ,  et  $npil ,  ila  anima  tecundum  tuutn  modum 
esi ,  vivil ,  et  sapit )  Secundain  iu  variiii  convenientiis, 


!  .  DISSF.RTATIO  Sf.t «  Nl>.\.  ««2 

qnai  balii^l  animu  eum  Triniiaic  Sanoiissiiii '  1  i- 
sironium  lioi! ,  qiiod  fusiiss  anctor  l!le  proseqniiiii', 
iisdem  vcrliis  i'i.poncre  pbicei ,  quibns  ille  cnarrat 
(cap.  55) :  «  Quamdain  eiiam  sancia  Trtnitnli^  babel 
iniagincin  :  primo  in  en  qiiod  sicul  Deiis  esl,  vivit,  e| 
sapii,  iia  anima  secundiim  suum  inoduin  est ,  vivii, 
ct  snpil.  Esi  quoque  et  alia  Trinit:is  iii  ea ;  quia  ad 
im.igliiem  pcrfeclx  quiilera,  et  suinnic  Trinitaiis, 
i|u,c  csi  In  Paiie,  ct  Filiu ,  et  Spiriin  Sancio,  con- 
diia  esi-  Et  licetuiiins  i-^i  naturn'  anima,  trcs  laiiicii 
iii  se  Tires  h:ibet ,  id  esl  iniellecliiiii ,  voliintaiciii , 
et  raeniuriam ;  ijnod  ideni ,  licei  niiis  verbis,  in 
Evangeliodesignatur,  ruin  (licitnr  :  ditiijes  Don:iwim 
Deum  tuunt  ex  lolo  corde  ruu  ,  et  ex  tolr:  nnima  tua ,  et 
ex  lota  maiie  lua  ;  id  est  ex  tolo  iiilellectu  tuo  ,  et  ex 
tota  voluiitate  tua,  ei cx  tota  iiicninria  tui.  Nam  sic- 
ut  ex  i>;itre  geiieraiur  Filius,  ct  ex  Patic,  Filiuqiie 
proceilil  Spirilus  Sanctus,  ita  c\  intellHiiii  gciierainr 
voluiitis,  et  ex  bis  anibiibus  (irocedit  ineimnia,  sio- 
ui  facile  a  sapienic  quulibet  |iotest  inleliiiji.  Nec 
enim  anima  perfcria  potcsi  e.<;se  .'^iiic  liis  tribus,  ni>c 
liornm  trium  aliquod  siiie  aliis  duobus  ii.tegrum  roii- 
stai,  quaninm  ad  siiaiii  pertiiiet  liabitudinein.  El  sic- 
ul  Dens  Paler,  Deus  Filius,  Deiis  Spirilns  Sanctns; 
non  lameii  trcs  Dii,  sed  unus  Deus,  et  ires  pcrsonic ; 
ita  aniiiia  iiilellecius  ,  Eniiiia  voluntas,  aniina  nienio- 
ria ,  noii  tamen  tres  aniinx'  in  uno  corpore ,  sed  anima 
uii.i ,  et  Ires  vires.  Atque  in  liis  t.^-ibus  divinam  inia- 
ginem  gerit  mirabiliter  iii  &ua  naiur.i  iiuster  interior 
homo  ,  et  ex  bis  qu:isi  excelleutloribiis  aninix  viri- 
bus  jubcmur  diligerc  Co  .diturcm,  iit  iii  quantum  in- 
lelligitur,  dili,4atur,  ci  iii  qiiaiiluin  diligiiur,  seiii|'er 
in  iiicmoria  habeatur.  Nec  stiluin  siiflicit  de  eo  intel- 
lectus ,  iiisi  Qal  in  aniorc  cjus  voluntas.  Iiiio  inx 
li.cc  duii  surricinni,  nisi  iiieinoria  addaiiir,  qiia  seiii- 
per  in  inettte  intelligeiiils,  eidiligcnlis  inanejt  l>e>i< : 
IJl  sicut  nullum  putesi  esse  nioinenium ,  quo  liomu 
iioiiutalnr,  vel  (rualnr  Dei  boiiiiJie,  ct  misericor- 
dia;  ita  iiullum  sit  inomeniiim  ,  quo  prjcseiitem  iion 
ii:ibeit  euni  iii  meinoria.  Ei  iiien  iniiii  juste  videtnr 
dicium  ,  niistrum  iiileritireni  lioinineiii  esse  iniagmi-in 
Dei.  t  In  bac  ipsa  postrcma  descripiiune  cnngruit 
auclor  libetli ,  qui  de  Dignitate  hominis  lii-criliitiir  , 
ei  aliquando  Ambrosio  (qiiud  jain  dixiuiu>)  Iribulus 
est.  De  cujus  quidem  libeili  auctore  vide  qux  ad  nuin. 
54  iradidimns. 

58.  Augiistinus  auteni ,  ct  Theodoretus  diu  aiile 
bos  Scriptores  idem  ipsuin  argiimentuin  perscquun- 
inr.  in  eo  vero  illani ,  de  qiia  agiiiius,  aninia:  ouiii 
Triiiitaie  Sanctissima  similiiudineni  collocai  Aiiguli- 
nns  (rf) ,  ut  divinis  Pcrsonis  hai'  iria  rospondcant , 
mcns  ,  amor ,  el  noliiia  ,  scn  cngniiio.  Vtl  meinoriH  , 
inlclligcntia  ,  volunias. 

39.  Ilain,  de  qua  agimus,  similiiudinem  ,  per  si- 
mitituilinem ,  qiiara  liabci  buino  ciim  Triiiitate  Sanc- 


{a)  Lege  Peiav.  de  Opif.,  lib.  u,  2,  U. 

(b)  Tbeoduret.   qua-st.  xx    in  Gcucsim,  Joanne 
Pico  iiiieriircie. 

(c)  Fx  00  Idiro ,  qnein  iiiscripsit :  quonwdo  ad  ima- 


ginem  (acii  Dti  nmus.  Tomc   i  ediiionis  le  Qnicn, 
pag.  5/3. 

(rf)  Lib.  IX  de  Trinit. ,  can.  ♦,  ct  seq.  Rnrsns, 
lib.  XII ,  et  capite  posirtmu  liii.   xiv 


m  IN  IIH.ARII  EPIST    SEU  l.lltF.I,    OISSEIITATIO  SECUND^.  S(( 

Is^inn,  p:iriii'r  cxplicil  llicroiiyinus  Aiotiiiiis  (») ,  ui  A  liaket  l':iicr,  posii|uan)  Spiriiits  S.iiutiis  prorossii? 


cadeiii  rero,ati|ue  Aiigu>liniis,  propoiiii.  En  i|ii.i.- 
iniilil  ille  {In  serni.  m  Uomin.  ix  posi  IViilecusi.)  : 
>  Ciiin  aiiicni  ilixil  limUitiidinem ,  bic  adJit  noitrnm  , 
refcriMis  simiiiludineni  ad  Triniiaieni,  quoniam  in 
honiiiic  esi  quu-dani  siniilitudo  Triniialis  '  creavii 
iiainque  Oeus  iria  in  Iminine,  ineninriain,  iniellec- 
luiu ,  volunl.iteni ,  per  i|iianD  cnm  TriniMic  iiidivi- 
du.iiii  quaindani  liabel  siiiiililudinem.  Patri  nainque 
per  nieniiiri.ini  assiniilaiur  :  Filio  per  inlellecliiiii 
conrorinalur  :  S|iiriliii  S:tMClo  per  voluiitatem  coni- 
pa,(inalur.  Nani  sicui  Pater  a  nullo  est,  se<i  ab  eu  est 
Filius  ,  sic  ineiuoria  cum  sit  vis  aninue ,  a  nulla  ea- 
riim  est ,  sed  ab  ea  est  iniellectus.  Sicul  vcro  Spi- 
rilus  Sanciiis  a  Pvtre  proccdil ,  et  a  Filio;  sic  voliin- 
i:is  a  niemoria ,  ci  intclleciu  :  nisi  eniin  nicmoria  rem  B 
prius  aiiiiigf ret ,  nec  inlelleclus  ean  caperel ,  ncc 
oam  volunt.iscon$cquenier  appeierei.  Eccc  quomodo 
ractiis  esl  lioino  nd  siniHitudinem  Dei.  > 

Non  absiiiiilis  esl  Theodoreti  senientia ;  liaec  quippc 
ait  (QiKBst.  XX  in  Genetim  )  :  iHabet  eiiiin  ipsa  (atiimii 
humaim)  r.iculiatein  ratiiiiialem ,  et  viialcm  in  se  :  ei 
iiieiis  ((uiden)  producit  serinoiiein ,  concurrit  aulciii 
cuni  sermo:ie  spiritus.non  goiier.ilus  quidem,quem- 
adiiioduin  sermo,  '8e(I  p<;rpeiuo  consequens  scrimi- 
nem  ,  ei  cuiii  eo,  duin  ediiur,  concurrens.  i 

Demasceiiiis  porio  ::liam  invenil  inier  bum:inain 
aniiium,  el  Triiiitalem  Saiiciiisiiiiain  coiiveiiieiiiiaiii : 
ci  hxc  est  ( Oror.  111  de  lm:igiii.,n.20):  sSicuiiPaier, 
qiii  est  inens,  el  Filius  Verl>iiin,  el  S[>intns  Sancliis 


Ciijus  qiiidiiii  processionem  per  ediiciionero  llev;o 
ex  cosia  Adaiui  inJic.iri  \is;  qiiiHiiquani ,  ui  cxler.i 
omittani,  luniiata  esl  llcva  ex  rusta  Adanii ;  Spiriuij 
S.iiicius  vero  roriuatiis  iioii  csl,  scd  iiicffibili  inoilo  , 
ci  |>l:iiie  diviiiu  procedit.  in.  Ad.iniiis  Oliuiu  babcl  ex 
mulierc,  non  ex  sc  taiituni.  An  id  cxpriinil  divini 
Pilii  ^eiicraiijocnr.'  iv.  Filius  pluriiu<i:>  haliiiii  Adam, 
eos.(uo  ci  niares,  ei  foeniiii.is,  ot  |ii'ob' s,  cl  iin|iro- 
bus.  An  iin:ii{o  e:i  est  giMicralionis  liiiige.niti  Dei  ? 
V.  Iiliiini  baliuil  Adaiiius  ex  (lev.i,  quu:  cx  eo  fonnaia 
esl,  aiqiie  hujus  quidem  r<>riiiatio  S|<iiiliis  Saiicii 
pi-occssioneiii  iiuiueru  diciiur.  Ao  (iliuni  liabct  Pater 
ex  Spirilu  S:inc(o?  Ilacieiius  in  (ilii  gcucralionc  |ier- 
siitiinus. 

41.  Processio  porro  Spiritus  Saiicii  felicius  non 
exprimiiur  per  processionem ,  scu  |>ro<luciioiiem  lle- 
v.c  ox  Adaiiii  cnsla.  E^Miim ,  ui  id  uiuiitain ,  quoil 
nnte  de  c:ideiii  pi  occssinnc  dixi ,  sane  Spiriius  Saii 
cliis  pcr  spiraiinnem  pnicedil,  iicc  cx  solo  Patic  , 
veruni  eii.iin  cx  Fili<i  procedit ,  aique  cx  auiore  P:i- 
iris,el  Filii  procedil.  Aii  h:<>c  similitudiiiem,  seii 
imjgin.'m  aliiiiMin  iii  proeessiooe ,  seu  putius  in  for- 
maiioiie  Ucvje  ex  cosia  Ailami  halicul?  Resiat  iiaquc 
(qiiod  jam  dixi)  iil  luiiiwve  ai'.ci|iiaiur,  noo  rii/oros.-r 
similitudo,  a!qiie  ini.tgo  illa  Triiiiialis,  quamu.  37, 
cx  n'i<!na  seiit.-ulia  descripsii:)us.  Ntque  vero  lisec  iii 
Daiii:isceno,  qiieni  iu  bnoc  explieaiionem  allegauini 
viili ,  expreise  inveiiis.  Nuin  id  ex  c<i  liai,  quod  co> 
diccs  alins  ab  ii^,  quos  liabuii  le  Quien,  cujus  edi- 


niius  l)eus  sunt :  sic  mens  verimm  ,   ct  Spirilus  uuus  C  lioiic  utur,  diversos  ii  cilenl ,  nescio  :  Sed  lucc  t:iii  - 


hoino.  >  Atqne  h:GC  quiiiem,  quai,  uii  iiotavi,  de- 
suniunlur  cx  oralione  ni  d<;  Imayinibus,  fere  ro- 
pciiiiilur  in  Opu^ciilo  iiiscrii>to  :  Qaoiuodo  inuigo 
Dci  impressa  iit  homiiii. 

4(1.  An  h:cc  rigorpsc  sumiinus?  Niliil  miniis.  Enim 
vero  si  priiiiam  ex|<licati<)ncm  inquisiiioni  siibjiciMUis , 
aliqua  ocourruiit ,  quu:  difliculiaii  iioii  levi  sulisnnt. 
Profecto  (|it:eciiini|ue  e;<  fneiit ,  sive  iiiiago,  sive  simi- 
liludo ,  sivp  ulrnnique  horuni ,  iion  ea  erat  desitiir:i 
iu  Adaiiio,  sed  ad  illius  posieros  prudiicen.la ,  si  in 
iiuceiis  perstiiissct.  iSon  crgo  iii  co  colluc.iri  ilia  po- 
lerit,  qiiiid  ipsc  iion  sit  gi-nitus.  Quod  si  rigorose  sii- 
Diimus  nomcn  geniius,  qui8  genituni  a  Deo  dicci 
Adaiiium?  Profecio  vux  illa  riguroso  sumpta  consub- 


tuin  in  eo  leuiinitir,  qu.t;  recilnre  hie  iibet  {Kt  Or>ii. 
111  de  lni.igiii.  ii.  iO) :  i  Tcrtluio  genus  itn:iginum  csi 
corum  ,  qua;  per  iinilationem  a  Dco  faeta  siint :  pina 
homo....  .Na:ii  veluli  Pater,  qiii  luens  cst,  et  Filius 
item  vcrbuin  ,  et  Spiriitis  Saiicius  uiiiis  Deus  suut ; 
sie  iiiens ,  verbuiii ,  et  spii  itus  uous  l:niuo  sunl.  Tiuii 
ctiaiii  propiei'  ailiitrii  libertateiii,  el  inipeiandi  aii- 
cioriiatcm  Dciiiii  imiiatur  :  ait  <|uippe:  F:ici.tmus  lio- 
iiiineiiiadiiii:ig.iicn),  el  simililudiiiein  iiosiram  :  siili 
diique  :  Ki  doniinamini  piscibus  iiiaiis,  >  elc.  In  opu- 
sciilo  vero,  i|iiod  iiiscripsil  :  quvmod»  ad  imayiueiu 
Dei  homo  $i! ,  magnain  parlem  eorum  rcpetil ,  qii:i' 
raodo  ailuliinus  ,  tiim  hax  subjioii  (Pag-  573  /ui«i  i 
edil.  Yentt.) : «  Qiiaiidode  Dco  seriiso  est,  uuus  Deus 


si.iniialem    indicat.  An  cnnsubstaiiiialis  Dcn  Adamus  D  cclebrainr,  ct  adoniur  iii  Inbus  liypo...|asibtti ,  uiia- 


esi?  Ad  liaec  •■  »i  animani  spectns,  a  Deo  creaius  ili- 
ciiur  .\dam  ,  non  genilus  :  si  vero  corpus  ,  noii  geni- 
liis  ,  sed  rorniatiis  Adaniiis  dicilur ,  qiiippe  ex  cor- 
pore  coiisial,  qun  nnn  constai  Dcus,ipsaque  illius 
:inim;i  S|iiriti)s  e^t  Deo  longo  inferior,  utpote  crca- 
lus,  et  inulaliilif,  et  a  diviiia  suhsuniia  inrmito  iii- 
ti:rv:i'lo  ili>tans.  Au  ilaqiie  .Vdanius  divini  Verbi  «e- 
■icriiiioiicin  exprimii?  Quam  si  tainen  oiiiiiino  adliiic 
viit  exprimcie ,  ailvrrias,  obseero,  qiiaiii  pulchro  ex- 
priniat.  An  noii  Filiuin  Aihiiiius  habuil,  pustqiiam 
ex  illius  cosla  funnala  esl  llova?Aii  vero  Filiuiii 


qnc  deilas  ,  uiia  natura  ,  uiia  vis.  et  puteniia  ,  volun- 
las  uiia  :  ires  pcrsonx,  ci  trea  bypostases.  uuiqu.r- 
qiic  cniii  stia  pruprictatc.  N.un  proprieias  Piirii  esi 
inimscibililas  :  |iroprioias  Filii,  nuiivilas  :  et  pru- 
prio|.is  Spiriiiis,  procesiio.  Diius  tai  Paier  ,  qui  c  >- 
rel  initio  :  Deus  ost  Filius,  qui  |K'rinde  iii.iiuiu  iion 
habiiii ,  iiuainlih'1  sit  ex  Patre  U.  us  Spiritu»  San- 
clui ,  ulriusque  co.eteriius,  siinu  que  initii  «xi.ers  . 
ex  Patre  pro<liens .  nou  Filii  inorc ,  ui  (eiiitui  sii  , 
uii  Filius,  sed  ptocessioiie.  Liiiuiii  tiia  est  deit.it<' , 
inqiic  iribus  hyposlasilms.  > 


(m  Vi<li>  qu:c  de  co  diximus  ad  nuin    11. 


865  IN  HILARIi  EPIST.  SEt  LIBEL.  IMSStUTATIO  SICCUNOA  «66 

i2.  Wix  fxplicilionos,  qu.?  prxlienl  aiiclor  libri  A  «  Noii  est  firgo  ad  iiiiaL^incm  iHi,  in  qiia  U<;us  scni- 
dt  Spiiilu  el  Aiiima,  aui  lor  quoiinelibelli  de  Dignilote 


cvndiiioni»  Aum«i«f ,  Auguslinus,  ac  TbcuIorclus,  c.e 
iiiinns  latiC  viilciiliir,  el  eicipi  comuiode  possunl,  dum- 
iKodoprimnail  liuniincin  iiiiDiini;  coarcies,  sed  Aiigclo 
commiinesf^ci.i»:sccuiidi)l.->icari<piocissioiiun)  ordi- 
iicin  niiiiuiiiis  sorv.itun)  n<i;iiiiit;  liiisse  .iliiiu.iiido  a 
pr;cclari>&iiiii9  lii<  docloribus.  Tcriio,  c%  duabus, 
<jnas  ctplicavimiis  i;x  .\iigiisiiiio,  ct  Tbcdotrlo,  si- 
iiiiliiudiiiibus,  n)iiius  laiaiii  essc  cain,  qiij'.  iii  niriiie, 
iKiliii.i,  et  amore,  quain  qna:  iii  iiilelligoniia,  yhIuii- 
laic,  et  aniore  collDcatni,  nut  iii  ariini  alii).  Et  sanc 
J  iieodorcuis  ipse  de  illa,  (|uain  nun).  5S  aliuliuius, 
o|iiiiione  judiciiini  Imc  pr.ifcit;  «  Scd  iiiijiisniridi  ad- 
^uiitbuinini  lanquaiu  ini.-igim  :  quam  ob  rcm  iitc  ser- 


per  esl  ?  sci!  andi,  qnia  ad  imaginem  esl  fiei  :  dicit 
ciiii!)  Aposlolus  (11  CoiintA.  iii,  18):  Nos  ilai|Ue 
oiniics  revclala  facie  gtcriam  Dci  ?per'ilantes,  ad 
(;.imdciu  iina;;inem  reronuamur  asi  >'i*  i.'' glorii»i>'> 
S'cul  a  Doiniiii  spiritu.  > 

io.  l'go  porro  miiiime  vcrcorfnieri,  in  l-caiiludiuc 
ciillocari  possc  im.igineiii  aliquam;  quani  ta'iicn  si- 
mililndinero  poliiis,  qnam  iii);igliu;m  ,ip|><'ll.!re  li- 
liiiit  Origeiii,  et  Scriiitori,  quom  illu^tr.ainiis  (Hcrvle 
ii.  13).  Sed  pr;eler  eam,  qnam  \ii;c  allcii  .sorva^it 
beus,  aliain  adliuc  in  bac,  qiiani  vivimus,  viia,  iiiia- 
Ljiiiciii  homiiiiinipressain  fiiiNsc  ;i  Deo,  pleriquo  scii- 
tiimt.  Qiiam.  biem  si  coiifedam,  id  quo  conundunl, 
AD)l»-osii  vcrbis  (lamolsi   noiiiiibil  obsciira  ca  sinl) 


)iio,  ncc  spiritiis  pcr  se  subsislii.  Ai  iii  Sancli^siin.i  B  signilicari,  non  coiilinuo  faieor  ad  aliaii),  qu;c  mor- 

Trinilatc  ires  inlelligiiiiuA  byposlises,  easquc  .sinu 

confu>ioiie  uDit.is,  ei  pcr  sc  subsislenies.  Nam  anic 

sccula  gcnitus  csl  a  P.itre  Dcus  Vcrbum,  insepara- 

bilis  aiil.  lu  esl  a  genitore  :  Et  proliiiscilur  a  Dco  ct 

IVitrc  Spirilus  Sanclu*;,  qui  et  iiUcllii;iiur  in  propria 

liypostasi.  I  Ea  porro,  quain  c\  Hieronyiiio  Aictiiio 

^ubjecimus,  cxplicatio  boc  iusupcr  babet  Incominodl, 

i|iioddua)  iiiemoriain  rcliqnis  duabiis  poteiitiis  anlc- 

liorcm  f;icil,  a  coiiiiiuini  |iliiloso|il)iiriini  onmiuro,  ct 

TlieologDrnm  porsuisioiic  reccdii  (sl.iiuunicnimoin- 

iies  intclleciiiin  aicnioria  prinrcm  pssp),  el  jdiis  ;c<iiio 

vclerum  Piatoiiicorum,  arioruniiiuc  Elhiiiiornm  plii- 

losopborum  placiiis  accodii,  qiii  scilici  ^ititucbint 

iiiemoria  animani ,  anlcquani  tnrpiri  iiiiiiiidcrciiir 


ii;iii  no^trani  subsecutura  est,  viiam,  cani,  dc  qua 
a^iiiius,  imagincin  protralii  dcbere.  Et  rcvcra  ut  iii 
.\n)bro.-N)0  Ipso  coiisistam,  raulo  anlc  Ainbrosii  scn- 
leiiliai))  alleg.ivi  ex  eo  ip^^o,  qucm  cil;ivcruiit,  r.u- 
mcro  io  desuniptam,  iii  qiia  quidcni  anini.T'  noslr.c, 
qiKV  libira  at,  el  di((usis  cogitatiouibus,  al<i;ie  consiliis 
liuc  atque  iltuc  vagatur,  im.aglncm,  dc  qui  liic  dissc- 
riniu.;,  indilam  do<  cl. 

id.  Eslnc  porro  r.liud,  in  quo  cauidem  imagiiicin 
colloces?  F.sl  uiique.  Quyduam  porro  si  cxposcas, 
slalim  iiidicabo. 

Ac  primiim  qiiiUciii  imago  Dei  dici  iiteumque  po- 
!i>iii  humo,  quateiius  sicut  Deiis  ciilimu  omniuiii, 
( ;iusaruiiiijii(;  pcrrcclioncs,  nlqiie  cxccllcnlias  in   sc 


;cdi(am  i-s^e,  ci  luciileiita  ,  .muh.iiuiii  i'>ruiii,  qiias  l'  coniplcctitur ;  (juam  ob  rciii  couxa  cnutdiuia  appclhi- 


pi 

jani  didicerat,  notiiia  pra-diviiem.  Au  Cailiulieus  lix-c 

proponci^ 

43.  An  vcio  im.igiiii^in  Dci  l)oini)ii  ipipre-saiii  di- 
ces.qiiod  sicut  Palcr.qui  mcns  cst.el  l'"iliiis  Verliiim, 
ct  Spirllus  Sanclus  unus  Dcus  suiil,  sic  iiiciis,  vcr- 
bum,  et  spirltus  sinl  mius  hoino'  An  b.rc,  qiio:  in 
boinliic  •jgnosclmiis,  seu,  ut  ciprcssius  loquamur,  iii 
aiiima  boiuiiiij,  tres  liypojlascs  sunl,  et  una  sub- 
,-iantia,  .scu  e$-ctili.->,  siculi'atcr,  Vcrbuiii,  eiSpiiilus 
Sauctiis  ires  hyposlascs  suut,  el  niius  Dcus?  Si  liii- 
iusiixidi  conveuien'ii  sufflccret  ad  ImagiuLin  Dei  in 
l)0)i)lnc  stabilico<1am,  h:iud  xgre  ntique  in  biiniano 
corporc  cam  collocarcs.  Scillcel  airpus  ad  csseniiani 


lus  est  a  iihllosnphis  :  ita  liumo  pcrleciiones,  aiquc 
(^xctlb-Miiias  crcaiiirarum  omniiiiii  iii  sccoinpleciilur; 
ijuam  ob  rciii  iiiicrocoimus,  scu  parviis  Mniidus,  cl 
crcalma  oniniuiu  pcrfcctissima  est  appcHatus.  Et  dc 
iU:o  quidcm  id,  (|iiod  dixi,  indubilatum  cst.  Heslat 
i;aqiic,  ut  (|!iod  de  liun)ino  iradidl,  paucis  astendain. 
Spccif;iiiiis  priiuo  boniinciu,  ui  iLi  Ioq;iar,  jiarlicula- 
t.iu.  lUiiiiauiim  tor|>iis  quaiu  pra-^laiis  sii,  cl  bruio- 
iiim  ai>im;inlium  specicni,  ac  roriiiam  quanio  iiiler- 
v;iIlo  siiperot  ,  vjrl  prasiantibsimi  j;ini  priueni 
oitcnderimt,  e  quibus  liic  iutUro  Laclantlum,  queni 
lo^as  oplo  {lib.ide  0}iijkio).  Diu  porro  aiiteLactaii- 
(i;iiii  Cict!ro  (lib.  i  de  0(lic.)  :  <  Nobis,  iiiquit,  perso- 
himini-.  pertinei,  ncc  sine  corpore  percipi  homo  po-  ^.  nam  imposuitlpsa  iiaiura  cum  cxrelleiitia,  prx^tan- 


lesi,  sicut  nec  slne  iribus  divinis  persoiiis  Sanciif- 
slina  Trinilas.  Quis  tamen  iii  corporc  liuiiiano  c.i;ii 
imagiiieui  colluct;!?  Constat  ita(|iie  hujusiiiudl  slnnli- 
liiilliie.s,  seu,  sl  appellarc  ila  vis,  imugines,  niinim>; 
ugorusa*  cssc,  scd  iatlssiiuas  :  qiiod  &i  iibi  satlsesi, 
ci^o  uilque  Sanciissimx  Trinilaiis  imagincui  io  aniiii  i 
iiiipressam  esse  faiobor,  proptcreain  ellam,  quaui  c.v 
D.)m.isceno  atiulisii,  r.itionem. 

■ii.  Qui  ioiagincm,  de  qua  agimus,  in  bcailliiiliiic 
ciilloc.ini,  qiia  deniiini  poiiuirus  cst  Iiomo,  cum  in 
toelis  Deuii)  vidcbit  fncic  ad  (aciem  (a),  hxc  .Viiibro- 
sil  verb;\   allcrunt  (//c.ra  »1.  lib.  m  cap.  8,    ii.  i'6). 


'.iaqiio  aoimaulium  roliquarun),  >  Ei  ipse  prufeclo 
aspcctus  ac  vuiius  liominls,  qiiaiitum  illc  reliqitas 
aiiii)iDnio,>»  excelleiitia  vincai,  ac  dignitale,  manifesto 
(.'slciiilil.  Sciliici  si  casdeui  aniuianies  liitucris  (Uoet. 
i/-,'  Coiisolnt.  lib.  V,   5)  : 

Variis  vidcas  iicet  oiiinia  discrpparc  formis, 

Pron.i  lamen  lacles  bobelos  valel  ingrav.-ire  S'3iisus. 
L'iiica  gens  hoiniaum  cc-lsum  lev.it  aitius  cacunicn, 
Alque  levis  reoto  stal  corporo.  dospicilque  torras. 

47.  Periractat  liuc  arguiiicnium  Augustiuus  (lib 
l  dc  Ceiieii  comra  Manich.  cap,  17,  n.  28),  quippu 
qui  innuere  noii  veretur,  possc  allquo  modo  ctiau) 
curpus  humanum  ad  iiiiaginciii  Dei  factuiu  vidcri, 


(ii)  llanc  iiHagiiitiii    III    siiiiilitudim;  cxprcssiori  C(,iUocaiit,  quain  hominuiu  iulcr,  cl  Dcuui,  qualoims 
buiuitst,  tl:(iuuut  Hoci.iic  II    l? 


8r.7  IN  IIILAmi  GPIST.  SCU  LIUCL.  blSSEKTATIU  bECUNDV.  3CS 

<|iiutl  iiiJicel  no»  mciiores  csse,  qiian»  besUxs  :  «Oiii-  A  >\»od  adcst ,  qiiodqiie  piscseiis  i'»l.  8«  accommodai, 
niiiin  ciiiii)  .'iiiim.iliiiin  corpora,  sive  qux  iii  aquis  , 


sivc  qux  iii  tcrr:i  vivunl ,  sive  qiin^  ip  acre  volitxiii , 
in(liii.)U  £uiii  ad  icrraiii,  cl  iinii  suot erecia, sicul 
lioiiiiiiis  curpus.  Quu  si(sniUcaiur  ciiimi  animuni  nos- 
tnim  in  supcriia  suj,  iilusl  iii  x-icrmi  spiriiu.ili.i  eio- 
ctum  essc  deberc.  Ita  iniolligitur  per  animuin 
iiiaximc ,  adiustautc  cii.im  erecta  corporis  (urma, 
liomo  racius  ad  iniagiiiciii,  ct  similitiidinem  Hci.  • 

Idem  .-ilibi  liisvcrbis  rcpeiit  (/('*.  nxxiii  qutestio- 
num,  quir$t.  51,  n.  %  3) :  (  Quomudo  auicin  ikui 
sil  iiicoiigruuin,  qiiod  dicitur  eiiam  i  nrpiis  (actuni  ad 
siniiliiudiiieni  Dei,  facilc  iiiiclligil,  qui  diligentcr  al- 
leiidii  qnod  dicliim  est  :  Et  feiil  Deus  oiiinia  bona 
valdc  (6'cn.  iii,  i).  Ncino  enim  diibitai,  quin  ipse 


paulultim  admodiini  soniieiis  priuterlium,  aal  (blu- 
ruin.  Hoino  autem,  quod  raiiunis  cst  parllccps,  per 
quani  cunsequenila  cernit,  c.ius.is  reruin  videl,  ea- 
ruiiique  progro^sus,  el  qiinsi  anlcccsgloues  linn  IgiiO' 
rnt,  simllltudiiies  comparal,  ct  rcbus  pr.xschlibut 
adjunglt,  alqU'J  auneciil  fiiluras  :  faeile  (otias  vllx 
cursuin  videt,  ad  camque  ro);endain  prarparat  res 
nccess.irias.  Eadcmquc  nalura  vi  raiionis  linmincni 
cunciliai  honiliil  ad  uraiionis,  cl  ad  vilc  tocietalcni  : 
ingencraiquc  in  primis  pr.Tcipuiim  qiicmdam  amo- 
rem  in  eos,  qui  procreati  smit  :  impelliiqiio,  ut  lio- 
miniim  coetus,  ct  cclcbraiioncs  el  essc,  ct  a  sc  obiri 
vclil.i 
51.  Ills  adde  ,  nc  nuilios  alTeram,  qux  docel  hoc 


primitiis  sit  boiius.  Corpus  qunque  hominis,  qnia  so-  B  tiipcr  argiimciilo  Augustimis  (de  dlveriit  quastion 


lum  intcr  animaliuni  teiicnorum  corpora  non  pro- 
nuiii  in  .-^liuin  proslraluiii  csi,  ciini  stt  visibilc,  scd  ad 
intucnduin  coeluin  erectuin...  etiAm  quia  tale  esl,  ul 
ad  coiilemplaiidum  coelum  sit  apiius,  magis  in  hoc  ad 
imagincm,  et  similiiuiliiicm  Dc!,quam  cxtera  corpora 
animalium,  facinm  vidcri  potest.  > 

48.  Quin  ct  Potbu  Pruiniensis  ((i(.  t  de  slaiu  do- 
nius  Dei,  «ufr  /!ii«m/om.  ix  Bibtioth.  Poir.  edit.  Parii. 
yiaij.  569)  id  ipsum  inn  'ii,  qiialeuus  pulcriiudinem 
corporis  iia  cumiucndnt,  ul  testetur  opus  sapientix 
per  oflicia  corporis  diversa  monstrari. 

4d.  Sed  cur  Daiiiasceniim  non  allcgamiistquippc 
CK  anliquo  Scriptore ,  qiicm  Methodiuni  in  libro  de 
reiurrectione,  esse  ait  P.  le  Quicn,  hu-.c  docei  (o) :  rQuls 


Lxxsiii,  quwii.  51,  n.  S).  Pauca  seligo:  <  Non  imme- 
rito,  inquit  ille,  ei  iste  homo  parliccps  diciiur  sinii- 
liiudinis  Dei,  iion  solum  quia  vivil,  qtiod  eiiani  in 
bcsiiis  «pparet;  sed  amplius  quod  ad  mcniem  con- 
veriitur  se  rcgcntcm,  qiiam  itlustrat  sapienlia.qnod 
in  bestiis  non  pnicst  ratione  c.ireiitibaj.  >  Recole 
qux  ex  Pliilone,  Clemente  Alexandrino,  aliisqae  Pa- 
iribus,  a.il  ct  i6,  et  rarsus  n.  52  ex  Ambrosio  allu- 
limus. 

52.  Conjunctio  porro  ipsa  aninie  et  corporis , 
quamquani  lioniini,  postquani  iii  pcccalum  dccidii, 
ideoqiic  posiquain  a  prfclarissimo  iilo  iiinocentiac 
st.itu,  in  quo  condiiiis  esi,  corruil,  nuniiiliil  iiicom- 
moita  sit,  quoniam  corpHS,  qitod  corrumpitur,  aggra- 


dur:«m  ossiiim  substintiam  couipcgit?  quis  menibra  C  vtil  animam,  cuin  utilissiina  futura  fuisset,  si  in  an- 

cotllgavit,  ut  nervis  tcnderentur,  et  circa  juncluras 

iiiOcxa   laxarcntur  ?  Quis   liuniores,   mollomque  ex 

liumo  cariiem,  sanguinc  e:<in  pcrfnndendo  feinienia- 

vit  1  Soliis  plaiie  prjesiantissiinus  ariifex   Dcns,  qni 

iHiniinein,  id  cst  ratione  prcditnm,  ci  aitimatam  ima- 

gineni  luam,  nos,  inqnam,  (abricavii,  et  ex  huinido , 

el  percxiguo  semine  in  vulva   m.iiris,  vehit  c  cera 

coiifurmavil.  Ecqiiis  ciiim  esl,  qui  providcl,  ne  (oclus 

buinuris  copia,  ct  compressiune  vasoruin  uhruius , 

inlus  prafocetur?  Aui  qnls,  postquani  geslaiiis  iiicro 

esl,  et  L^ndein  In  Iticem  edltus,  c\  imberillo,  ct  pii- 

sillo  niagnum,  pulchrum,  et  rohustiim  rcddidlt,  nisl 

idem   ipse,  quem   modo  diccbani,  pTOStaiiiissiinus 

cniidiior  Dcus,  qui  poteniiae  i»x  c(rieacilate,  insiar 


tiqua  dt^itate  ,  Dco  nbediens  ,  persiilisset  :  suis 
laincn  adhuc  non  carct  ciiioliimentis.  Sciliccl  beati- 
ludiiiiscumulatissioix  p.iriicipe>n  taiidcm  ali<)nando 
facict  hoiniiiem  ,  qua  nimirum  ille  potictur,  si  cor- 
porc  :id  cii!r.  usiiiii  iiietur  ,  propter  qnem  comlitus 
bnino  cst;  nt  scilitct  divinis  jiissibus  obsequ.itur,  ct 
pircal.  An  iion  isiud  corpns,  quod  seminalur  iri  cor- 
rupiione,  lunjet  in  iiieorrupiivite  ?...  Ei  quod  lemiita- 
tur  animale,  lurget  corpus  ipiiiluie  (I  Coriiiih.  xv,  ii, 
5I)T  EITuiidciur  scilicel  iii  corpiis  ipsuin  cgrcgia 
qiixdam,  et  vere  ccclestis  volii|>las,  nc  suavitas,  qna 
illiid  iinhuluin,  ac  veluii  ahsorptuni,  non  inudo  nihil 
cx  niolc  ipsa.  ac,  si  vocarc  il.i  >inis,  corpuleniia  siia 
paiielur  iiicommodi,  vcruin  cilam  jiicundibsimam  .tc 


picioris  ciijnsdam,  ((>rmas  indivcrsum  mttlal?  Deus  D  planc  mirillcam  ex  ea  pcrciplet  ohlectationcin.  Uoc 

iminoriiiliiaiis  cst,  vila,  ei  incorrnplto  :  optis  aiiieni 

Dci,  hnino...  Al  dc  humine  iion  itein  dixii,  Pruducal; 

sed  :  Fiiciamiti  hiwtinan  ad  imayineM  no$lram,rt  siiui. 

tiiudinem.  Ci  assuinpsit  Dens   piitverem  de  lorra,  cl 

effliisit  eum.  i  Amnia  iradit  in  parattelii  in  eo  luco, 

qucin  in  calce  pagiiix  aliego  (fr),  quem  Leeior  con- 

snlai  optn. 

50.  Qiiod  si  animiim  hnmltilt  aiiendis,  Inler  ho- 
niinrm  (iit  rnrsus  verbisCiccronis  uiar)  (deOnitiis 
lib.  IV,  1 1)  <  el  licltuani,  buc  maxime  inlci-eit ,  quod 
lii c  lanium,  ipiaiitum  sensn  movetiir,  ad  id  soliiiii 

u  In  Gdog  beu  parall.  till.  .1,  tittd.  Mn,  c  l>t  m 
tfuien,  (oiii.  II,  pag    510 


*le  argiinieiiln  eiini  atii  mtitii,  tum  pr.vserltm  disserit 
cgrcgins  vir  Cardinatls  Dcll.irminus  tn  eo  libctln  , 
*|iicrn  dc  isMtclorum  felicilale  iiiscribll,  de  qtio  quidein 
liliollu  prnnunlial  Vindclinus  (in  prrvfjl.  ad  phj.^ic 
panicuhrcm)  (cruJilus,  faieor,  tiigeniususque  phi- 
Insnphus,  sed  Detlarniinl,  atque  adco  Caibollcorum 
oniniiim  ncerrinius  liostU)  plus  eum  feritaili  contnure, 
quain  ijrandtt  ilhi  controferiiarum  tibroi ;  quo  quidem 
judicio  duiii  nialcvolum  adversus  Calhoticos  ani- 
ninni  prolerl,  cuin  lainen,  do  quo  agiiuus,  libellum 
iiiirlQce  coiniiHsiidal. 

(b)  Pjg    76')  iper  cMiirein   7il»  |i>iiii  n  evliiicnt> 
I"    le  QHteii 


3C9 


j«  HlL.Vllll  Ll'i^l.  StJj  LlBEi..  DibbEllTATIO  SEi;iJND.\.  «TO 

53.  His  ooiisiitiilis,  miruiii  iion  esiiirimrt,  si  lio- A  g«'' «''^"''"  isuni,  vivMnJ,  seiiliuiit,  el  discermiiil. 
iinni  aiii|)le  ;ic  iiingninc.e  laiiile»  iribiuuilur,  liicamr- 


quc  aliquanilo  a  Scripinrlbuk  (u),  quod  aniea  dixi, 
parvM  mtiniiui,  aliqoanilo  er«aiuraruni  (imniiini  per- 
trciiMlma,  aliquando  Kiliua  crcalur:e  epilogi<s,  ali- 
((Uuiido  vliaiii  erealiira  omiiit,  quod  iia  pusiea  expli- 
eaul ,  quod  vel  creaiurarum  omiiiuni  (lerrcclioiics 
loftuatiier  babeal ,  vel  sallcm  emineirter.  NiiiiiiHia 
parvui  mundu$  proplerea  dicilur  ,  quod  quiquid  per 
i-eliqiias  crealuras  dilTuinni  est,  completti  iii  se  umis 
videtur,  eamque  ob  causaro  omi«Ji  crealm<e  eptlogns 
eliam  dicitur.  Perreciissimam  vero  crealurarum  om- 
ntuin  pr(ipli*rea  appellari  volunt ,  quia  iiiaiiiiuas 
sane  sua  pr.Tsiantia,  ac  spirilu,  quo  viviQuatur,  su- 
(lerat ;  Angelo  vero  prxsiat  ea  ipsa  de  re,  quam 
modo  eiposuirous  ,  conjunctione  scilicei  animx,  et  B 
corporis;  qua  quidein  de  ciiisa  ainpliurem  iii  coelis 
beaiitudiiicm  assequctur. 

54.  Quod  vero  de  perfeciiooibus  vel  fwmalUer, 
vcl  emineii(er  ab  eo  possessis  dixi,  ita  expKcani,  ui 
sicut  Deiis  perfcctiones  omncs  vel  [ormaliier  habet 
(cas  scilicel  qux  statim  snnm  pr:rsianliaio  produnt, 
nec  in  eis  aliquid  imperrectionis  involvilur),  vel  «tut- 
nenler  (  eas  qiiippe  perfectiones  eminenier  possidere 
dii<itur,  qu.c  coiijunctum  in  sua  notionc  liabcni  ali- 
qiiid  impcrfeetionis,  cujusmodi  esl  perfeciio  Creaiu- 
rarum  ;  nam  hasomnes  possidet,  sed  se|)osiia,  qua- 
libet  imperrectione) :  ita  homo  perfectiniies  omncs, 
quas  Creatura  assequi  polesi,  vc!  rc  iiisa,  ac  (orma- 
(ifer  habet,   uli  aniBinm  spiriiualero,  cximiuiii,  3C 


Oiiinis  aiiicin  crotdura;  aliqiiid  babel  homo.  Habci 
naim|ue  commuiie  esse  cuni  lapidibns,  vivcre  cum 
arborihiis,  seiitire  ciini  aniinalibus,  iuielligere  com 
.\ngelis.  Si  ergo  coinniune  liabci  aliqnid  cuni  oinni 
crealura  hoino,  jmia  aliquid  oninis  creatuia  esl 
homo.  Oniiii  crgii  creaiur.t-  pra>dicjtiir  Evangeliuin, 
qiium  boli  hoinini  pr.iditatiir,  quia  llhi  videlicet  do- 
cclur,  propier  qnem  iii  lcrra  emicta  tri-ala  sunl,  et  a 
qiio  oronia  |ier  quair.dam  bimiiitudinem  aliena  iion 
sunt.  I 

55.  Id  ipsuni  porro  anie  doctores  noslros  Cbris- 
tiatia  lide  infiriicto»  kubodoraii  sunt  veieies  Pbilo- 
sophi,  ac  jioeix.  0\iJiiim  oiuiilo,  cujus  noii^sinii 
versiculi  (/ifr.  xvmeldmorp/i.), 

No8  quoque  parc  Uiindi ,  qtioniani  onn  oorpora  sduni, 

Vcruoi  cliam  volucres  aiiiiiia;  siiinui, 
id  ipsuiD  ,  quod  diximus  ,  rompiobare  ncdiinliir  ; 
quateuus  iniiuunt  liomineiii  {uos)  pr  rslaiiUSLimam  , 
et  parles  reliiiuas  coinplectenicm  Mnndi  esse  (lailem. 
Ovidium,  inquain,  oinilo,  ul  cxprcs^iiT.i  vfiiustorum 
Scriplorum  loca  atferam.  An  non  pcrsiiicue  libi  vide- 
lur  locutus  Cicero,  diiiri  baec  ait  (Dt  ttmvcnilale) : 
I  Deus  aniinal  uiiuin  spectabile  hominem,  inijuoom- 
nia  aninialia  coiiiinerentur,  effecit.  i 

56.  Quiu  vero  clariiis  his  Manilii  monilis  {Lib.  iv 
^tironom.)  : 

Quid  mirura  oQScere  niunduiu 

Si  pobsunl  homiiies,  quilws  cst  el  mandus  iii  ipsis, 

EsemiJumque  Deiquisque  csl  iu  imagiQe  parv»? 

qiiibus  quidem  versilms  haud  obscnre  indicai,  ima- 


iK.bile  corpiis ;  vel  eminen/er,  id  est  iin  habel,  ui  C  giuem  Dei,  ralioiie  duce,  ac  velniidocirice,  ia  e»,  dc 

qua  agimus,  hoininis  eiceilonlia,  ei  perfcciionum 
oinnium  complexioiie  jure  ac  mcrilo  collocari. 

An  non  eliam,  ui  ad  praclarissimos  Hehraeorunt 
scrjplores  scrmoncm  qudque  converlamus ,  id  iiisum 
Iradii  Pliilo,  qiicm  Judxorum  discMissiiiiuiii  apptslhl 
HieroiiymHs  (Dc  Vin»  illusirU).  cap.  2),  dum  ea  Uoo 
super  art(umculo  ir.tdit,  qu*.  cum  allbi  reiulerim  , 
hic  repctere  non  e»t  necesse  ?  Ea  tamen  recolat 
Lecior. 

57.  liis  consiilutis  mirum  iioii  enl,  »i  ctineia  ho- 
mliii  .^ubdidcrii,  aui  certe  obseqiienies ,  subsidium- 
que,  aique  opem  faroiliarem  (pene  dixcram)  defo 
rcntes  creituras  reliquas  esse  jusserii,  aiqiic  ea  ipi>a 
in  re  s-ii  similem  csse  voluerit.  An  ea  de  le  dubitas ? 


superei,  vel  certe  hivolvai  perfcctionem  illam,  qiiam 
in  cxteris  crcaturis  admirarls,  vel  illi  saltem  u-qui- 
valeat.  Hinc  boiiiiatnm,  ^eu  |ierreclionem  sibi  conve- 
nientcm  hahel  (ormaliter  (  id  esl  expresge,  aiqiie 
ipsam ) ,  reliqiiarum  aulcm  animanlium  emineiiler. 
Perleclior  nimirum,  et  excelleniior  ob  ingenii ,  et 
aiiiini  vires  esl  animaiiiibus,  quas  ingenio,  iii  dixi- 
mus,  et  arte  superat,  si  fortiiudiiie  superatur  :  binc 
uiulto  melius  esl  homiiiein  esse,  quam  leonem ,  ur- 
lum,  siitaliam  qnanilibet  animantem  brutani.  ilabet 
pariteregregiam  generi  suo  convenientem  pidcliriiu- 
dinem,  utsl  eam  diligentius  perpendas,  illam  ipsam 
superet,  quam  habet  ager,  ei  si  qua  suni  aiia  egregia 
spccie  prxJiin.  Haec  qu*  Scholasticoriim  inorc  liac- 


icuus  sum  prosecuius,  vetiisli  Paires  iiii<'i'diiin  indi-  D  Audi  Dominum  ipsum  bxc  eluqueniem  (Genet. 


canl:  veluti  Aiigusiinus  (de  qnaniii.  anima;  cap.  55, 
n.  70) ,  Damasceiius  (in  libello  inicripio  :  quomoilo 
iiomo  r.d  imagiiiem  Dri ) ,  el  copiosius  Gregoriu.s  Ma- 
gmis,  cojus  vcrba  referie  hic  olacel  (6)  ,  «Nuinquid, 
fiatresmci,  Snncinm  i'.vaiigelium,vel  inseasatisrebus, 
vel  brulis  animalibus  fuerai  praedicandum,  utde  oo 
di  cipntis  dicaiur  :  pntdicate  omni  crealurce  1  Sed 
(.miiis  creaiurx  nomine  s  gnatur  homo.  Sunt  namque 
lapides,  sed  nec  vivuni,  nec  sentiunt  :  sunl  herbie, 
ot  nrbusla ;  vivunt  quidem,  sed  non  sentiunl....  An- 

{a)  &i  poisenl  liomtnes ,  qnibut  eil  el  mundni  in 
ipiis.  Exemplumque  Dci  qwique  est  in  inuKjine  piirva, 
Haiiil.  fv  At(ro'i. 


26).  i  Faciaimis  liominem  ad  imaginem,  et  similiia- 
«lineiii  iiosiram ,  el  praesit  piscibiis  maris ,  ei  volati- 
libus  cojii,  eibesiiis,  univeisxqiie  lerr*,  oiwii^ 
replili,  qiind  movelur  in  terra.i  Ad  qu  e  veiba Cliry - 
sosioiiius  {lloinil.  8  in  (ien.  n.  5)  hjKC  stribii  :  <  Ne- 
que  eniiii  cum  dicit  •  h'aciaii:u$  kominem  sgcundum 
imaginem  no^lram ,  et  lecumium  tmUiiitilinem ,  hic 
sermoiiem  linivil,  sed  per  ea,  quae  adjungit,  roauifes- 
lura  nobis  faeil,  quo  sensn  nomeo  vmginit  poaieril. 
Quid  cuim  dicit?  Et  dominetut  piuibus  maiis,  et  vo- 

(b)  Homil.  29  in  Kvangclia,  ad  verba  ili«    priedi- 
ciilc  Eiifliii/e/iitiH  omni  creaiiiris.  Marc.  xm- 


:<7l  {N  IHl  ARII  EPIST.  SKU  LIUIiL.  lilbStllTATIO  SLCIMDa  872 

IttiilihHs  itrli,  omnilitis  repiilibut  Miprr  (iTniim.  Iiiia-  A  <:il.  ei  tini.im  cxlerts  venorniioiicni  »iit  intiindil ,  iit 


ginom  crgo  ilixil  de  priiicif.ttu,  ei  duniinin,  iiun  do 
aliqiio  ali<> :  Quh  Deiis  fecil  liuininein  pniicipcin 
ointiiiiin,  qiiin  suiit  siipcr  lerrim ,  el  iiiltil  snper  tci- 
laiii  liotniiie  tnnjits  csl,  ct  uniiiia  ^ub  pmesiaie  iliins 
Kiini.  > 

tl  rursus  (Uomit.  lo,  «.  4)  :  <  l*osli|iiain  iius  do- 
cuil  piT  prajcedcnlia,  quid  sil  ttcuiiiium  imnqincm 
Uci  (ecit  enm  .  et  ul  iic  inipiidenteiii  quidciii  duien- 
sioitis  prjHexlHiii  iclinquut  tcclcsiu:  doginau  inipu- 
ynarc  volcntilius ,  paululuin  pri>gi";ssu&  idein  iteruui 
doret ,  i|uud  ide<i  iiiij|tiiiis  noiiiinc  usus  sii,  quud 
imiieraturns,  ct  sub  so  creaiiiras  ouiues  kabiiiu^us 
essel.  > 

Ei  paucis  interposiiis  (h.  5)     «  Vidisii  iiieiiarra- 


reriaiiui  quaii  regi  obediaiii,  ei  voci  ejus  ulMiiCun- 
i^cnt  el  cuiii  unl  irraiionabilia,  raiionem  a^noManl, 
cl  discipliiKim  cain  ifupriiiiaat,  qiiani  naltiM  nuii 
iriliuii  Dcnique  vidcnlcs  l'er.u  ejos  inansiieUidiiieiii, 
cjiis  iinpcrio  iii.iiisuckrunt.  Sipe  i<iit>pei>dertinl  iiior- 
sus  »uos,  rcvoiMiiie  suiiu  vncis  hiimiinx.  Videmus 
iitiioxioraiiuiii  deuti:  lepurcs  siiie  \ulii«re  rapi :  leo- 
iies  qiioque  i|>sos,si  vox  Ifiunnis  rcf uliatcril,  pi  aMlaiit 
diitiiltere  :  p.irdos.  :it(|ue  ursns  inciuri,  ac  revocari 
vucibus  .  equos  plaiisii  lioiiiitiuni  fi'em<>r»,  slleniio 
iiioilirc  cursiiiii  :  dcniiiiic  sa-pc  t>ine  verbere  ptu-tcr- 
cuiit  verberatos  .  ila  veticmentius  illos  iiicilat  lln- 
gua:  ilagelliiro.  > 
Cl.  Ikce  iii:iii  Ahritim  Viciorein,  latinum  gcilicet 


biicm  piitesiatem  ?   Vidiiiti   priacipatiis   maguitudi-  B  el  vetusium  l'airem.  Ilinc  nempc  loqueniein  in  lio- 

itcm?  Vldisii  cotidita  oii-irta  sub  Itujus  pottslatem 

redacia?  Nibil  posiliac  inediocrc  dc  rationsli  hoc 

aiiiinali  imigincris,  seil  co;;;!»  honoris  mjgiiiliidinera, 

i'l  Doiniiii  ergs  illud  biiievolenliaiii ,  obsinpisccns 

illius  imiitonsain,  et  iiicnarrabilcm  bcnlgnitiitein.  > 

Alqiie  id  ipsum  alibi  repctit  (lib.  i  ad  Slagir.), 
tiioitens  I  voliiisse  Dcum  boc  essc  in  terris  honiinem, 
quud  ipse  eral  in  coelis.)  Vide  ctiam  qu*  cam  in  rem 
tiadii  homilia  ii  in  Epistolam  aJ  llcbra^os  (.i.  i). 

.'iS.  Nysseiius  Clirysostomum  ea  in  expncuiotic 
prxcrsseiat  ,  suhscqiiunliir  aiiiem  Severiatiiis  Gaba- 
ilianus,  el  Tbeodorcius.  Nyssenus  scilicet  tum  allbi 
[Diatog.  iii,  lom.  i  Ifibtioih.  Pal.  Giieco  latina:,  cap. 
4),  lum  eliaui  in  libro  dc  liomims  cptjicio  uberi  ora- 
tione  hoe,  de  quo  a^jimu s,  pcrscquilur,  h;BC  pra-scr-  G 
tiin  moncns  :  <  Li  in  liac  vita  ;irliliccs  insiriimcntuin 
ca  foriiia  moliiintur,  qua:  usui  sil  apta  :  ita  lanqunm 
vas  quoddJiii  ad  rrgiii  admiiiislraiioncui  idonciim 
iiaturam  uostiaui  piacsiaiiltssimus  fabricavii  arlifox  : 
nctum  aniinaidoiibus,  tuiu  ligura  ipsa  corpnris  ta- 
lem  deslgnavll  hominctn ,  ut  ad  ngnuiu  csset  aptis- 
simus.  »  Aiquo  id  ipsuui,  qiiod  liic  attingit,  copiusa, 
uii  dlxltiius,  deiocrps,  ai.|ue  clcgaiili  raiionc  perse- 
qiiitur.  yiiod  atiiicl  ad  Scveiiaiuiiii  G;ibalilanum, 
cum  consule,  q<iein  in  calcc  pagiua;  dcsigno  ,  iocuiii, 
idque,  de  quo  aginius,  triidltuiii  inveiiics  (n). 

59.  Tlieodorctiis  vcro  iii  ciiudciu  scnlinliam  lixc 
tradit  (/«  Cupul  xi  tLp.tioUv  i  ad  Coiinih  )  t  Uomo 
est  Dei  iinago,  iie.iuc  quoad  cor^us,  iiequc  quoad 
aiiimam,  sc«l  lanlUiii  i|uud  aiiinei  ad  priiicipaiuin  D  frrarnm,  et  oninis  lerr;t;,  et  oiittiium  ropcniliiDi , 
ct  iinperium :  ut  cui  ergo  ouiniuin,  qi.r  suiit  in  lerr.i,  qiuv  !>uiil  super  icrrain  :  cuin  eiiini  dixissel,  factamHi 
imperium  est  crcdilum,  Dei  Imugu  appclhilur,  miillcr      lioiuiiiim  nd  imjqinem,  ft  $imititudviem  nostrnm ,  a  I- 


minis  ereaiione  Deum  iDdiicil  [Ite  Origine  miim^i): 

Niinc  honiiii-.'iii  riciaimis,  ;iii,  qiiireRiifil  in  orbi', 
Kl  sit  liiiagu  Dci :  siuiilr^ui deccl  esse  crcaiui,  elc. 

Et  dclnceps  : 

Erifo  buDc  |>i'xpo&ii.uni  rcUis  cuui  cui<ju;;e  jUMiit 
Crescere  pci-  soUilem,  lerrasiiuc  reijlere  vacautcs. 

Rursus  quoqiie  : 

Primus  cnim  nierlli.^,  postremiis  In  onltne  lolo 
FacUis  liouio,  ut  sr.st!  rebus  prsslaro  crcaUs 
Nossel,  clUiuc  Uudos  Uoiiiinn  persulverel  ieqiias 

62.  Li  camdem  scntentiani  Alcimus  Avilus  i(>sc 

quoqiie  h;cc  dc  boniine  luqiictilein  Drum  facit : 

N'uuc  rormclur  bomo,  siinimi  qiicin  uiiirtt  iniago 
Nuiiiiiils.  et  uoslrani  toljo  don:itus  huiiore 
Iiiduat  iiiliriiis  formosa  inonli;  fipinrain. 
lluiic  libcl  iTectissiiblinicm  IncediTc  phimi», 
Oiil  rcgai  Klornn  swbjeci.uni  |  oudere  muuduui, 
ttruU  donicl,  ^.vcni  cuncli.s,  ac  iioiiiiia  i^unat, 
Aslrj  iioLcl,  civlique  vins,  Pt  slitcr:i  iioril, 
Dlscjt  el  iosperlis  disccnK  re  tcinpuia  siQ'iiia ; 
Subjii;il  lelagiis  s;i'viini,  iti;cnii  qiic  lcnjci 
Possiile.il  quxcumqtie  Tldet :  col  lix<;iiii  frendnns 
S>.'rvijl.  et ;  osilu  ili<;rjiil  nijiiiiUcla  I'ururi3 
Inipcriuiii  jumciiij  p.ili .  iiissiijiip  K^jrl 
Keslincnl  irepidi  cousucia  in  vim-li  JuveoH 
(juutjuc  cLiain  oaluij  lnuiiiuis  suUiiiiU)r  px^tcl, 
!ni-i|ii;il  rcc!»';  iii  i.O'lu!;i  lnlli  rc  vuiliis, 
(■'nclorem  q«ui'rat  |>r0|'riuni.  cul  nKnld  IkteH 
liuticudat  lamuluui  iuugxto  lu  loui^^e  vitAut. 

<i5.  Sed  quis  .\uguiiiniim  non  relc>ral,  qui  hxc  ait 
iDe  GeiMsi  conira  M;tiiicii.,  lib.  i,  eap.  17,  n.  ■Hi)  , 
t  Quod  liuino  ad  im;i(|iiM'ii)  Dci  fiictus  diciliir,  soritn- 
dum  iiitcrloreiu  boiiiiiiflin  dicitur,  ubi  cst  raiio,  ci 
iiiicllccius  unde  eiiaiii  hjbet  poiesiaicm  psi  iitiii 
maris,  cl  volatiliuiii  c(jell,  el  oinniuin  pccoruiti ,  cl 


aiilcm,  ui  qu.T  sil  iii  poiesUlc  viri,  csi  viri  glona,  et 
vcluti  iniago  imaglcls  :  iiam  ipsa  cllam  ;iliis  iinperal, 
sed  viio  subjecla  esse.  et  ei  p ncrc  jus.sa  est.  > 

CO.  Sed  ne  Graicos  liiiiiuui  viilcamiir  affcno  ,  rcc; 
libi  Ambrosiuin  h^k-c  dc  homiiic  iradeiiicm  (6)  : 
<  Hoc  mentls  vigore  cl  extertia  subiglt,  et  scpar;ila  , 
ac  disUutia  videt,  el  validiora  vlribiis  auiinalia  subji- 


ilidit  cunliiiuo  :  Ki  liiibtal  polesttittin  pitcium  ludiis, 
cl  votutilium  Cicli,  el  rj'tciii  :  ul  iMtrlligereinus,  iioii 
proptcr  corpus  dici  homitiem  factuiii  ad  imagincm 
Dri,  sed  propter  cam  potesiaiem,  qua  oinnla  pccora 
sitpcr.it.  Oiiioia  cnini  aitimalis  cxtcni  subjetta  mihI 
lioiniiii  non  prujitcr  corpus,  scit  propier  inlrllrciuiu, 
ijucitt  nos  habemus,  ei  illa  iion  liabeiit.  > 


(a)  Orat.   v  de  miiiidi  Creiiiionc  ii.  4,   n»g.   JSI,  (*)  Lib.  vi.   eiiis 

in   VI  Op.  Chrvsost.  cdit.  Moiitlaitconii.  In  ouo  e>l      xuii,  lluroiuiaiio 


I.  xvxviii,  alias  clas.sc  i,   rpi>l. 


tom   VI  Op 

riiiw  imiijiiii»  ?  i»  polvniitc,  ctc 


m  l.N  HILARH  EPIST.  SEU  LIBEL.  DISSEliTATIO  TLiiTiA.  874 

Ci.  llic  roCLiiic,  .'.i  \i»,  IVitrea  eos  qiii  pecc.iliini  A  F.lpuiin  cum  ciirsiis  isle  lior.iiiii  iiiseiviat,  lioniii.i 


Ua;inoiiis  in  co  lollocaiil,  iiuud  iiiviOcrit  lioiiiiiii 
.suiiim:iin  eara  iii  res  onniies  poiesiaiBin  ac  ilciiiiiia- 
liiiu,  qucui  silii  roiifereiiJura  fui^se  piilant  lios 
porro  iiec  contemneiidns  saiie,  nec  paucos  e!|ui'Ji'in 
receiisereiii,  nisi  laliorcm  uiuum  antiiipj>set  praecia- 
rissimui  Pelavius,  cujus  locum  in  calce  pagiiiaa  a  r.ic 
intlicaiuiu  olisccro  consuUs  {De  Angelit  v\  2,8). 
\iiiie,  si  vi«>,  aiicioriiatem  Rabbi  Saadi*,  collocjniis 
scilicct  cuD),  (ie  quu  aginiiis,  imHgiiicm  iii  iiiiperio, 
ct  ijoioinalioiie  (Referl  ex  Aben  Hezra  Petai).  tle  Opi- 
lic.  II,  3,  2). 

CS.  Quamquam  neecsse  non  csl  liac  in  re  .u  P.i- 
'ruin,  etHebrxarum  teslimoijiis  diu  l:iborare,  adeo 
scilicet  id  perspicuuin  est,  ui  illud  qiio<|iic  vetu^tis 


baiie  miiitstiiiuin  ;>i'xsial)iint ,  rpii  ipsum  diri^tiiit 
lieificiuiiiiiue.  Quid  ?  <|u'id  iidein  Aiigeli  nobis  tiitclj 
:ic  piicsidio  buiit,  .sicut  .ib  Apiisliilo  Paul»  (//«iiw. 
I  1 1)  I  jMiiiisiratoiii  spiritns  ;ippe!leiilur  irioptwoos 
iiiissi,  qui  lintirpiiiiatcni  c.ipniiit  saluiis. »  QiiO  de  ar~ 
gunienioplura  liicdiccrani,  nisi  pccuiian  libeliocadc 
re  copio.se  disputassciii  (Hcgli  Anjjcli  ciistodij.  Cois- 
bule,  si  vis,  Pelaviuiii  {de  Angel.  ii,  6,  7  et  neq.). 

70.  tam  nb  rem  nnn  verentiir  imilii  inditam  ho- 
miiii  Dci  iniaginem  in  eo  ponere,  quml  sicut  Dcus 
rerum  omnium  finis  est,  seu  cansa  linalis,  ita  et 
lionio,  po  tantummodo  liac  in  re  Deiim  inler  el  hn- 
miiiem  discriinine  posito,  qui>cl  Oeiis  reruni  omnium 
linis  uliiimis  sit,  lioino  vero  nd  lU-iim  ipsiim  dirigi 


ipsis   el  ioier  idololalri.-E  Umebra.  posiiis  Scriptori-  B  ,,^beai,  ci  ad  cim  co.itciidero.  in  .s.io  qiiiescnl,  clad 


bus  iniiotucrii.  Id  (lorro  nMdioriim  quidem  opiniiinc 
deiiotant  illa  Tullii  monita  [lib.  ii  de  fimbus) :  <  Ea- 
dem  (hominit)  raiio  liabet  iii  se  quiJdam  anipliiin, 
atque  inagniflcum,  ad  imperiindum  niagis  qii.im  ad 
pareiidum  accnroinudatum.  Expressius  porroOvidius 
(l  lietamorph.) 

Sandius  hisaiiimal,  roeotisque  capaciusaUac 
Duerat  adbuc,  et  quod  dommuri  in  cautera  pussct. 
Natus  hoino  est,  clc 

GG.  Hinc  edomitas  ab  bniuine  videmus  crudelcs 

belluas  :  alqne  id  cuin  cscieri  eleganier  describant, 

dcsciipsii  saiie  Martialis   nnbili   ilbi    epigrammatc 

{jeri  habetur  lib.  i,  n.  104),  quod  ad  buiic  inodum 

incipit 

Piclo  quod  juga  delicata  collo 
Pardus  siistinet,  improbaeque  tigres 
Indulgeat  paiicDtiani  flagello. 

quod  qnidem  cpigrainma  intcgrum  Icgis  velim  :  elc- 
gans  qiiippe  v;ilde  est,  venusiis.simuin,  et  id,  de  quo 
agimus,  iniriflce  comprob;il. 

67.  Aiite  Martialcin  arguni^-nuim  boc  cnpiobissime 
pertractarat  Pbilo:  cnjus  verba  sireferam,  vereor  ne 
;equo  sim  longior  :  locum  ubi  jacent  consulat  lector 
{de  Opific.  Gelen.  inierprete  peg-  16  et  17  ediiioni^ 
Cryph.  atini  1561). 

G8.  Quid  ?  qund  pisces  ipi>i,  lavneisi  ab  liominum 
coiisortio  reniotissimi,  non  raro 

Et  Dorunt  doiniBum,  maanmquc  lambunt 
....  .  Ei  ad  magislr: 

Vocem  quisqne  sui  venilciijius. 


cujus  gloriam  ipse  qnoquc  sil  condii.is.  Sed  Iioc  de 
argiiincnto  euin  luculeniius  alibi  cgerim  {Dissert  i), 
eum  locuin  recolal  iecior, 

71.  Al  jam  verlendu-  cst  seniio  ad  eonini  opinio- 
iiein ,  (|ui  cf.nsent  eani,  dequi  disserimus,  imagi- 
ncm,  sic  cxplic:iiidam  essc,  u<.  profiiere^  dictus  sit 
Adam  ad  Dei  im.igincm,  qiiod  iiomo  donatus  sii  na- 
tura  ca,  cujns  spcciem  induerat  Dciis,  ut  iiomineni 
conderet ;  qiia  eii.nn  spccie  tnm  eidem  Adamo  au- 
paniil,  tum  reliqnis  Patriaicliis  ct  Propheiis.  Scd 
de  Loc  quoque  .irgunicnto  ciini  saiis  alibi  disserue- 
rimiis,  in  scciiiida  scilicct  disscrtaiione,  ad  euin  lo- 
cum  lectorem  allcgo. 

7i.  Sed  quid  de  illorum  opinionc  diccndiim  est , 
qui  piitiint  proplerea  Rd  Dei  imaginem  aniieihiiii.u 
fuisse  Adam,  qnod  e:im  n.-.lurain,  ac  formain  a  Deo 
reccperii,  quam  lialiitunis  cial  UnigtniSuS  Dei,  cnni 
ad  liuniines  eorum  c;'niii,  Dohilniis  ^c  ■i-edeRt(itor 
venlunis  cral.  bl  sinc  proposuit  Tertiiilianus  tsiin  in 
libro  contra  Praxcam  (n).  ium  «liamiii  Ilbro  de  re- 
siirrectione  cariiis  li:cc  scribi-ns  {cap.  vi)  :  i  Qund- 
cuiiique  eniip  limus  cxprKiieliatiir,  Clirislus  cngita- 
batur  linmo  fuiiiiiir.,  quod  ei  Iimus,  ct  carn  serino, 
qund  cl  lei  I ;;  lunr  Sif  ;  iiiiii  prrlatio  Pjlris  ar!  .Csliiiiii 
Fari.imus  bominem  au  iniaglneni  et  sinniitudinciii 
iiosiraiii,  Et  fecii  liomlnein  Deus  id  uiiqiie  niiod 
finxit.  ad  iinaginein  Dci  fecii  illun),  scllicci  Cbri  ii. 


Kt  Rcimo  cniin  Deu'',  qiii  in  clTigif,  Dei  ronstituiiis , 
quod  ego  ipse  sacpe  vidi,  dum  virum  pieiatc,  ct  co-  iv  non  rapinani  existimavit  pariari  Dcn.  Ii.t  limus  ille 
niitate  pra;stantem  0.  Ful.;;eiiiium  Musiaiium  ex  or-  j:im  luiic  iniagincm  iiidiieiis  Ciiiisti  fuiiiri  in  cariie, 
dineCartbiisien-iiim,  quiqne  Boiioiiiensiuin  Flelicio- 
soruiii  l.iiiiiila!  nuricpra;e$i,Deoct  lioniinibnsiiilectiis, 
convcnirein  :  familiarissiinos  enim  bnbebat  pisces, 
qiiiqiie  voce  illiiis  acciti  staiim  accurrebaiit,  ut  cibum 
cx  illiiis  manu  sumc.reiit. 

69.  HiC,  si  vis,  lecfile  qu*  dissertaiione  i  staiui- 
mus ;  niniirum  liomiiiib  cansa  sensibilia  cuncia  creaia 
essc.  Honiini  quuquc  Angelos  ipsos  niinisterium 
prajbtarc  is  fatebitur,  qiii  assi^niiiur  [>.  Thoni.c  ct 
Schiilasticis  pene  omnibns  uoccntiiius,  loelnrun  asiro- 
Tum'iue  cursum  ab  iisdeni  Aiigdij  dirigi    pcriicique. 


ni):i  lanliim  Hei  opus  erat,  sed  ct  pignus.   i 

75-  E.>.il8ir.  iradiiPriKlfiDiius,  bac  eliiCuius  (i.-!  .ipo- 

iheosi  ) 

Clnistus  ioruia  Palris,  .>os  Chi  Kli  lonuu  et  iniagn, 
Ciiiirliiiiur  iii  facicin  Dcniiiii  bonltale  t.ateinaj 
Veiilun  in  coslram  fadein  posl  sjecuii*  Chrisu. 

Adde  quae  alibi  lioc  de  argiimcnto  diximus  {Diuerta. 
II ,  II.  29  el  seqq.). 

li.  Al  Pclaviiis  (  Dc  Opific.  ii,  2,  4)  npinion  i,. 
lnni:pro|ilcicr.  icjiia,i|i)i/dsi  vcra  esscl,  Deus  l';iit'. 
qiii  b.ec  eiociitus  essc  ci;nsetur  :  fnciar.iuilioiiiirifnt 


(fl)  Cop.  xii.  /,'  'i'  au>i'i>'  ail  cutus  iinaginein  (nctcbitl,  ud  filit  sdlicel,  qin  liomo  luiurui  cerlior  - 
PAvt^-n      X..  jH 


alr, 


iNHiLARU  EPisr.  SE.I;  LiBEL.  rnssi:nTATio  VKuriv. 


876 


iid  imaginem  el  nimihiudiHem  Hujlnm» ;   nosdnin  iiii-  A      78   Si  vcio  iii  p  i  fcctione  oxiiiii.'),  qiiaiii  supr:i  c.i' 


(/M.-  (19M  liiximet ,  uil  M«m  ("  Fili).  Nuin  Ikcc  aniiiiad- 
\itb\M opiiiionem oain  salis rcfuici ,  aiii  viderini.  <'on- 
;-ule,  ulwecru,  Pclavluin  ipsuin  cn|i.  vii  libri  ii  ili. 
Ti-iiiiiaie  («.  l). 

F.x  linclcnn.-  diciis  dijudiccl  LeclDf,  quid  d<i  pos- 
licma  opinioiic  seiuicndiiin  sil,  coruin  scilicei,  qiii  fa 
tiiiilur  in  lniiiiine  nuidcin  e\l:ne  eain  .  dc  i|ua  a;;iiinis, 
.siiH!/i((«/i;ii>iii  ei  iiiw.ginein  :  scd  iii  qtio  posila  cn  sii, 
iniiiimc  ap(ia!cre.  Si  quid  scilitci  prob.iliile  liaclcinis 
diximus,  *ani«l  si  stabiliro  ccrio  noii  possimus,  in 
qiio  liaec  posiia  sit ;  lanion  rainiin  ca  i.i  uisi|iilsilionc 
pubita  sindij  clTcccruiil,  nl  vcrisiuiilc  aliquid  in\c- 
ntTiuius,  iii  quo  banc  coUoccmus.  Ea  dc  re  iniiiimc 
diiLitabis,  si  ca  c.tpcndcris ,  qux  a  iiumcro  dccimo 
icrtio  ad  hune  iisquc  lucuiu  cnpiosc  iradidinius. 

Or.F^TIO  in  et  IV. 

/fi  qiia  homiiiis  pm  te  posita  sil  luec ,  de  quit  agimw., 
imago  ct  similitudo.  Cl :  .-111  su/i  «iro ,  aii  ctiaiii  (ic- 
miiuK  caiiiidiH  inmgiiieiii  et  siiiiilitudiiicin  indiderit 
beus. 

73.  Si  ci  expcmii.nns,  qua^  in  supcriori  qii;rstione 
dixinius,  faciiC  roiist;ibil,  iii  corpnre  poni  niiniinc 
posse  eam,  de  qna  aginius,  Dei  imaginem ,  nisi  forle 
in  ca  significalioiie  id  dicaiur,  quam  prxcunte  Au- 
gnslino  n.  47  prnposuimiis.  In  anima  vero  poiu  pos- 
sc,  mininie  diibito.  At  niim  in  anima;  substantia,  nuin 
in  illius  poientiis,  num  alia  qn.ipiam  ralione,  liim 


tcras  crcatiiias  liabci  lioinn,  cain  siinilitiidineni  tol 
locco;  fccminain  ad  Uci  imagincm  factani  neges  nc 
cessi^  esl.  Kteniin  muiiiTi  pra:s'at  vir,  illiiisquc  capiii 
cst  Exnressissinic  Chrysosiomus  {a):  <  Ut  cnim  scias 
liiimana  forina  pnnditnm  lion  csse  iinnieD ,  audi  Pau- 
him  dir  cntoin :  Vlr  quidem  non  dcbct  telari ,  cum  tit 
imiiqo  el  gioriiJ  Oci  :  Mulicr  aittcm  gloria  viri  at , 
piciiiereit  dcbei  ,  inquit ,  velum  habere  supra  caftul. 
iMiimvcrusi  hoc  !oco  iinagincin  id  appellavit,  aequa- 
lcm  (li\ina>  onini  ex  parte  formje  similitndinem  si- 
gnirii  aiis  ,  ei  idcirco  Oci  iinago  vocaiur  homo ,  qiiia 
l\'us  bnc  pacto  (ignrnlus  est.  igitur  secimduni  illos 
iiuii  virum  tniiium  ad  imaginem  facliini  dici  oporte- 
b;it,  sed  eiiam  niulieiem  ,  mulieris  enim  virique  fi- 
B  gura,  et  lorma,  ol  siiniiilndo  est  una.  Qwim  igilur 
oh  caiisam  imago  Dci  vir  dicitur,  muiier  vero  non 
itcm  ?  Quia  niminnn  non  dc  imagine  menlionem  fa- 
cit,  qux'  in  forina  sita  sil,  scd  de  imagine  ,  qux  in 
dominadi,  quam  solus  liomo  liabet,  non  aulem  mn- 
iior.  Nam  liic  ijuidem  ncmini  subditns  esl ,  illa  liiiic 
siibiliia,  qiicinadmodmn  inquil  Deiis  :  Ad  virum  lumn 
conver^io  liui,  et  ipselui  dominabitur.  Idcirco  Dei  qui- 
dcm  imago  csl  vir,  quia  siihlimiorem  nullum  habel , 
queinadinodiim  Deo  snblimior  est  nnllus,  sed  oinni- 
bus  doinlnalur.  Mulier  vero  gloria  viri  est,  quia  viro 
siibjccta  est.  > 

79.  Imiiaiur,  et  tanlum  non  lotinn  cxscribil  Cliry- 

sosiomum  Theodoretus  (6)  hxc  docens :  <  Homo  est 

Dci  iinago  ,  iieqiie  quoad  corpus,  neqiie  qnoad  ani- 

dcmum  asscrcs,  cum  aliqiiam  ex  aiitca   cxplicaiis  q  ^^^     jgj  ,,„j„,„  ^y^^  ^^{„^1  ^  principaium   et 


opiiiionibiis  amplecteris.  Qui  enim  in  spiritu  eam 
imasincin  coliocani,  in  niiini;r  suhsiaiitia  collucaiil. 
Qni  in  iiilcllcclu  ,  volunlate  ,  liberlatc,  aliisque  bujus 
niodi ,  in  potcnliis  ponunl.  Qiii  vero  in  cMniia  honiinis 
pcrfcctioiic  ,  ct  exccMcntia  ,  jifjnc  in  dominio  ,  qiiod 
snpra  crcatnras  cxercet ,  alii^qiie  afllnibus  silam  vo- 
lunl,  alia  add;ml  neccsse  cst,  lametsi  in  anima  (si 
ioqiii  iia  volumns)  {undamcntuin  liabe.ini.  el,  uli 
scliolaslici  fcrc  :iiuiu  ,  ^''/Krsiuiiiiii  et  mbjecliim.  El 
de  111  qiicstionc  hactenus. 

76.  Qood  iiaqiie  r.d  (|uartam  aninct,  dpsumiiiir  i!- 
lins  soliitio  3  soUitionc  priinrc,  ac  sccuiid.i;  qiwstionis, 
scd  scciinda^  prjcscriiin.  Etcniin  si  in  aniina  ,  illiusqne 
pntcnliis  ,  ac  qu;ilitalibns,  aiit.  si  vis,  in  virtuiibus 


imperium  :  ut  cui  ergo  nmnium  ,  qiiaj  sunt  iii  terra , 
impcriiim  csl  creditiim ,  Dei  iiiiago  appclialur.  Mn- 
licr  antein  ni  qu;e  sil  in  poiestate  viri,  esl  wi  glo- 
ria  et  vclut  imatjo  imaginis :  nam  ipsa  etiaui  aliis 
imi.icr;it :  scd  viro  subjccia  esse ,  et  ei  parcrc  jnssa 
est.  >  Deindc  aliain  ralionem  adjungit,  ui  hiijnscu 
pricstaniia}  fa'minam  cxoricm  facial;  «  Non  cnim 
vir ,  inqiiit ,  cx  inulierc  est ,  sed  mnlicr  ex  viro. 
Ergo  ctiain  ratioiie  crcalionis  viri  primas  parles  ob- 
tinciii.  Etciiim  non  esl  crcatns  vir  propter  mulicrem, 
scd  uuilier  proptcr  virum.  Hoc  ctiam  snfiicil  ad  osilcn  - 
dci.diiin,  viriiin  jure  principaiuin  lencre  :  non  cnim 
hic  propier  illius  nsum ,  sed  ipsa  propicr  cjus  usuiu 
producta  cst.»  Eadcin  liadiderat  qu:vsiiiine  xx  in  Gc- 


collocas,  qnis  ah  ca  diiii.ilatc  focmii.as  arccalTAlcimus  D  „g^i,„  ( ,„  ^.,^,;  ^^,,;^,,^    i„ie,prete  Joanne  Pico).  Et 
Aviins  (a>ininas  liiijusce  cxcellcnii;v  c(.m|.oics  pro-      ^^  ^,„.,,^„5  ,,1^  qiKVsiionibus  satis. 


lcclo  facit,  cmn  hxc  ail  (.\d  Fusiinam  soiorem  lib.  1) : 

i;i .-p  \i(|os  scxn  »1  rjrc.it  cdlcslis  lin;.c;o, 
Intcrior  sorlilus  lionio  qiiam  mentc  retwiLit, 
Kec  scxuni  accoptai. 

77.  Marins  iicui  Yictor  Itfiniiias  cjusdcm  prifslauii;!: 

piriicipcs  vidciur  laccrc  ,  cuin  Dcuin  h.cc  cluqucii- 

l"in  iiiducit  (/ib.  I  in  Ixnciim)]: 

\ui'c  boniiiioni  lurianiii^,  ait,  ipii  ro^rni"'  iii  orl.c, 
\\<  sit  ima!!o  Poi ;  siiiiili'in ilwl t;ssc  ereinli, 
I.ilicr  i.d  arliilrium  Ifiiilur  i|iit  nicntc  crcalis. 

(«)  Scrnion.  II  >)i  f.Vii-ji.ii  11.  'i,  pag.  lio3  Tomi  iv 
i!diiioiiis  .Moulfaiiconii. 

('>)  lii  (.'.onimcnla.  in  Lpi.sio.  P.inli  I  ad  (or.  cap 


QUiESTIO  QLTNTA. 

An  Angelus  ad  simililudinem  el  imaginem  Dei 

fuctus  tit. 

80.  Iliijns  qiioque  qnsrstionis  solntio  a  I  et  II  qu;cs- 

lioiiis     ac  scciiiid.c  prx-scriim  solutione  dcrivalnr. 

Si  eiiim  siiiiililudincm    el  iinagincm  in  gr«li.c  douis 

colloces ,  qiiis  ad  simililndincm   et  iiusgincin    Uei 

ractos  csse  Angelns  negcl ,  cuin  hi  in  ipsa  crcaiioiie 

M ,  ad  verba  illa      Vir  n(i«i  Qfiici  i'^/iir«  cdpNi  «miiim 
( inlcrprclc  Ccnliano  IKrvi  lo  ) 


877  J.  t.  TUOMnLLLl  INSEQ.  SERM.  l'H^FAT10.  8V.H 

(iberriiiii^  .inipli^simisqiKr  graiia.'  (lnnis  ditLui  siiii :  A     81.  Ai  >i  vcl  In  ca  pcrfociioiic,  ei  excclleiilia  to!- 


ct  ca  dc  c.iiisfl  Filii  DH  app<ll:ui  (n)  ?  Att  iiiingiiicni 
Dci  narilcr  raclOb  iliccs ,  si  iniaginciii  iu  spirilti ,  il- 
liusqiic  potcnliis,  ac  siililirTiilms  (inaliiaiiljus  pones. 
Nam  li;cc  procul  diiliio  non  modo  in  Angclis  simi , 
\ei'uiii  eiiaiii  iii  his  cxrcllnnl,  i:t  pr.vsiant.  llac,  ni 
arbitror,  ilc  caiisa  noit  mndo  Aiigrlmn  ad  imaginem 
F)ei  racluni,  vcrum  i.'tiaiii  oxcclU'ni:oii(|iiail:'niiatioiic 
ad  eaindcm  iiua.^iiicni  facdiin  docei  Gicgorins.M^ignus, 
ciijus  verha  refcrrc  liic  placet  {lib.  \\\\\  Mornl.  cap. 
18 ).  Scilicel  ad  diaholuin  rcfcrciis  qtiod  R^ccliicl  de 
rcgc  Tyrio  ail :  Tu  signftculiim  ;,imilitudii:i(  Dci ,  hxc 
suhjicit :  <  Desigillo  (|iiipp'^  anulilalissiir.ilitudo  ima- 
ginalilcr  cxprimitiir,  quali:j  iii  sigillo  cndcm  cs>ciitia- 
liicr  babetur.  Et  licet  hoino  nd  Dci  simiiitiulineni  crea- 


lociis,  quaiii  luniero  46,  ct  subseqncnlibus  exposiii , 
vcl  cxprusse  iii  dnminio  siipra  c:i;tcra3  crcaiuras,  pro- 
cu!  dubio  ab  Angclis  ca  arccnda  est,  idcoque  imago 
Dci ,  dc  qua  agimus. 

Saiie  Tlieodoretus  {qmcst.  xx  in  Oen.)  iii  eo  tolus 
c.-t,  ui  eam  imaginein  ah  .Vngelis  arceai ,  et  in  solo 
homiiie  siaiuat  Ad  queiu  ijiiidcn)  linein  nmi  alias  i  a- 
lioiios  alferai,  iniii  Iiaiic  .■•aiie,  qiiod  .\iigelus  iii  crca- 
lui a.s rcli<(uas  nullam  exercct  poiestateni,  quam  tameu 
maximani  cxercet  homo.  Scd  ipsa  Tlieodoreli  verba 
rcfcrrc  pracslat,  ex  qnihus  scilicet  ea,  qu.-e  diximus, 
lector  per  se  percipiai, «  Quidam  ad  imaginem  Dci 
homincm  creatum  cssc  arbiiraniur  sccundum  potcii- 
tiam  aniinLC  invi^ibilcm  ,  no»  intelligciilcs  ,  quod  ct 


lu';  sit,  Angelo  tamen  quasi  majus  alii|iiod  trihuens,  B  .\iigcliis  invisihilis  est,  sicut  el  Djciiioii  ....  Quod  si 


iioii  cum  nd  similitiidincm  Dci  Cdudilum  ,  scd  ipstiiii 
signacnlum  Dei  similiiudinis  dici ,  ut  quo  suhlilior 
cst  nalura  ,  eo  in  illu  sifiiililudo  Dei  plcnius  credalur 
cxpressa.  » 

(«)  laeiuin  «»(  iiutcm ,  cnin  qHndatn  die  venisxcul 
plii  Dei ,  el  slareiil  cvinm  Uuiiiino.  Joh.  ii,  i.Cnm 
jubilarcnt  ostra  niutntiiia,  et  me  laitdaient  oinnes  filii 
Dci.  Jith.  XXXVIII ,  7.  Ad  hx'C ,  Panlus  Inec  scritjit, 
I  Cor.  VIII,  5  :  Muin  t/.si  sunt,  qui  dicuiuiir  jilii  Dei , 
sive  in  cocto,  sive  in  tena:  quo  quiilem  in  loco  An- 
gelos  iniiuere  vidclur.  Qui  cnini  siiiil  filii  Dci  in  ccclo. 


soliis  liomo  ex  omnibiis  crcaturis  imago  Dei  esi , 
pcculiarcm  quamilam  ratioiiem  hujiisce  denomina- 
lionis  oportel  esse  ,  cic. » 
Alqiie  hic  III  dis.^^crtaiioni  linis  sil. 

si  Angeli  noii  sunt  ?  Tamen  quia  Jolii  loc.i  aliler  a 
nunniillis  vcriuntur,  el  P.iuli  locus  accipi  secus  po- 
lcsi ,  iiiirum  nnii  cst ,  si  Clirysosiomus  p>lam  iicgci , 
/ihos  Dei  Aiigelos  aliqnando  ajipellari.  Ilomines  qni- 
dcm  ,  iiniuit  illi',  filii  Dei  dicli  siint ,  AiiQeli  auteni 
Hiim/Kam.  lloniil.  xxii  iii  Geiies.  n.  -,  png.  lyS 
Tomi  IV  cdilionis  .Monllaucon. 


JOAIXNIS  CIIRISOSTOMI  TROMBELLI 

IN  SEQUENTEM    SERMONEM  PRvEFATIO. 


Ueliquis  liumanilalis  ac  beiievolcnliai  officiis, 
quibus  RU.  PP.  OD.  Joanncs  Gualhcrlus  Beccari, 
cl  Philippus  a  Turrc  ,  Cassincnsis  Congrogalionis 
amplissiini  Prscsulcs,  me  apud  cos  riorcniiai  degcn- 
lcin  cum;ilarunt,  hnc  cliam  ailili  viiluere,  iit,  cum 
scirent  mc  iiiedila  Patiuni  scripl:i  pcrquirere,  u»  ea 
pervulgarem,  Serii  ineiii  in  Coilicc  complcctcnie  S 
llilarii  Piciaviensia  Oiiera  eidem  llilario  iributum,  io 
celcberrlina  sui  M  'nasterii  Bihlioiheca  inveniiim,  ad 
memitterent  diligen'issime  exscripiiim  mann  doctis- 
simi  Patris  I).  Peiri  Aloysii  Galleili  Pliilosopliix  Lec- 
toris,  ei  do  veieri  litieraiuia,  cui  sunimo  stiidioeiiam 
incumbit.,  pncJarc  incriti.  Novi  siatim,  Hilario  Pic- 
iavicnsi  adscribi  Sermonem  hunc  miniiiic  possc,  rc- 

(d)  Intcr  KSlivales  Bed.e  sermoncs  (pag.  )G9To- 
iiii  VII  cdilionis  Coloiiiensis  aiini  IdH)  ouin  inve- 
nics.  Aliliihiialiir  a  miiUls,  num  omnes  qiii  in  liao 
cditioiie  Bedc  iribiuininr  Sermoiies,  a  Bi^da  coinuo- 
sili  sini ;  eoriim  eiiim  iionnulli  alitim  vulcnlur  ha- 
buisse  auctorem. 

(b)  In  ii-.,  qons  cnosnlui,  vctuslis  lihiis  jam  cui!- 
galis  (  Vidc  pagiiiam  718  Tomi  ii  Mariene  de  niui- 
quis  Ecclesim  Siitibus,  cdiiionis  Aiiluerpiensis,  scu 
potiiis.Mediiilaiicnsis  anni  173(i);  in  lis  quoque,  quos 
a)iud  iios  serviimiis,  s;rculi  xi  ct  xii  ciulieibus  ea 
Evaiigelii  poriio,  qn  e  io  ilciiicalioiic  Ecelesiaj  lege- 
batur,  el  adhuc  leijitm-,  desuiiHila  cst  ex  Capiti!  xix 
Liica; :  Inqresiiis  Jc.^ii^  veiamhntabal  Jericho.  Sed  in 
G.illiis  videtur  pei  ci  leinpui  j  liii.  -e  Itcla  poriiude- 


C  clamantc  scilicci  loculione  ipsa,  ab  ea  quam  Hila- 
rius  Pictavicnsis  perscquitiir,  valde  rcinoia.  At  cui- 
iiain  adscrihercin,  ignorab.im.  Porro  dum  Conciona- 
lotiamCoinbcjiiii  Biblioiliecam  ^d  eum  liiicm  revolvo, 
ul  peKiuiiaiii  iium  is  Scrino  evulgatus  sit,  au  non, 
roiiiiicrio  cvulgalum  eiim  tssc  quidem,  ct  Bedic  ad- 
seripliiin  ((j),  sed  addilis  immutiilisiiuc  nonuullispc- 
riodis;  vel  scilicei  ul  serrao  accommodareiur  loco 
illi  Evangelii,  qui  cidem  Sennoni  in  ea  editionc 
prxponitur  (/>),  vel  ut  ubeiius  anahigia,  qnx  Judai- 
cum  inter  teinplum  et  Cliristiaiiaiii  Ecclesiam  in- 
lerosi,  cxpliceiur  ;  qua  qiiidcm  re  ejusdem  Sermonis 
piiriiati  ac  venusiati  nuniiibil  detralii  videiur  (c). 
Kum  itaiiuc,  iii  h:ihet  Florcniinus,  quem  diximus, 

[)  sumpla  cx  Matih.  vii,  17  :  Omnis  arbor  bonn,  etc,  cl 
hiiic  lectiimi  sese  eiiam  accommodai  Beda,  si  is  est 
cjiis  sernionis  auctor,  quem  sccandi»  loco  apponimiis. 
Aliiid  etiaiii  Evangeliiiin  fuisse  noiiHunqiiain  in  dcdi- 
catioiic  leciuin,  indicai  Bedn  iu  lloniilia  m  dediea- 
lioiic  Ecclesi.i'.  iii  illo  lempnri]  (actu  snut  Encwnia 
i»  Hicruidlcm.  cl  liijciiis  cral,  cle.,  pag.  17  i  Toini  vii 
Opi^rUMi  Bed:e  :  qua  in  re  priirsiis  cniigriiit  aiili'|iiis- 
simum  Leclionarinm  Gallicanmn  M.ibilluriil.  Vidc 
lih.  11  du  Lituigi.i  Gallicaiia,  pag.  lliS. 

(c)  In  seriiionejam  edito  ha!c  pr«  coeleiis  halien- 
tur  ;  «  Coliinin:cs'ant  aiilo  osiiuiii  Tenipli;  quia  ad- 
venlmnUedemplorisnoslri.qui  :iii  :  litjo  s^im  ostiuin, 
pcr  mc  si  quis  iniioierii.,  :a!iiabitar ,  iirsecesserunl 
docUiros  egie^ii,  de  niiibusdieii  Aposlolus^^/ac^/^w, 


879 

(.1  ,li  \,  iMi'|;niii|iiiii  I  !^ 

Ililaiio  .ilniiiluo,  >i  llil;iiio  '.\U 'i'i  iiijiiii-ro  \i^  p|iioil 
|iur  inc  i|iiiil(Mn  licci  I,  Arclili^iisi  liiUuii)  Irilnie 
qiiriii  (.Ailf  iiii\liiiu!>  ci  s.ii;r,i  t<;iii|ila  c.icvisso  (ul, 
ijciin-  ilt'ilii';ivsi;,  ii  si;nnoiics  .iil  |>i>|iiiliiiii  letil.i.-so 
iiiiii  iKuirov  (('),  rv  vuljj.ila  i|iiOi|iio  iiikr|ii(ai!iiiii(\ 
i|ii:i  s:iiiu  iiiiiiir  liiiiuicc  Soriiiiiiii:>  aiictiir,  ^ciiiilur: 


I).  iiii.Aitii  !mo 

M  iii;iiiii:iiii  PiciniiMisi  \  iiiiii  loii  »ll,':-' ire  r.in^iitvis-,!  {c).  .\iqiic  liU'<' i|  li- 
ilciii  coiijcciur  0  iu;  siispiciitiii  iiici'  i|is;i  llilinii  \ii 
l;\lcii>is  airipiio  Inijii-C'  Scriiiiiiiis  scriplioiii  liiiil 
.ili'.iiiiili>  pliiiiiiiiiiii  bvcl.  Al  cuiciiniqiie  i;\iiil<'in 
^criiiii  liic  i,i|iiii|>ir.  b'!  !,ili:ii>  i>bl  uiiijue,  ri  prociil 
(liildo  wiiiiiii^,  i.lcoijii;.'  i'!,  i|<ii  .'*,iitli|uain  fdrihain  ac 
caii'loi>'..,i  prisiiniiiii  ro:i|ici'C  nicrcrulur. 


Vil:i  S.  lliiiior.iii.  qii:v  prociil  diibin  :ib  Hil>rio  Arc 
l.iicnsi  r  iMniiis  ta  c<-l  ,  :i(l  liniic  iiiodiini  SiTipiiir:i; 
l(ii:i  :\llc(;aiiliir,  n.  3.i  <Ni;  lau'lcs  honiiiiemiii  vita  siri, 
rl  iicrniii  >  .\iitc  iiiiirliiii  iii;  hiiiilcs  i|ui>nipiaiii.  n.  8 
Ordiiiaic  iii  nie  clmit iiciii.  n  10  hi  imillap:iliciiiia, 
iii  \ii,'iliis,  iii  jcjiiiiiis.  iii  la-litile,  in  scieiiii:i ,  iii 
\i'rlio  vcriiatis,  in  \iriiiic  f)i'i,  ii  14  Euue  scrve 
lioni .  el  liilclis,  iiitra  iii  );autliiim  Doiiiiui  tui,  n.  15. 
Supcr  aspiilcin  ci  tiasiliscuin  aiiibnlabis,  ci  roncuU 
caliis  lcoiicm  ct  ilracnncin  =  Ecce  dedi  voliis  po- 
lcsl.iliMii  calc.iiiili  biipr.i  st^rpeiiles  ol  sc<  rpioncs, 
iiioiwslcrin,  wdifictDC  teiiijua,  lOiifnnme  Monuclwi iii    ..  ii.  20   Vcndc  omnia  (iia.  rl  ila  pauperilius,  el  vcni, 

"  ct  ^cqiicic  inc ,  II.  2>>.  Oiniuliiis  oiniiia  laciiis,  n 


fl  (.ep!i:s,  et  Jvuitiics,  ijtii  vH. hiiiifur  (olumiKV  ci,i,it 
i|iiicid<'iii  .iduciiliii  cjiis  lcsliiiioiiiiiiii  |>crl\ilicrci>l 
\ll  \cio  ,id\ciiliiiii  lliiiiinii  |ii'i  tc-^cinm,  ,'i  (':iiii  (>1> 
raii--.iii\  M  (ilimiii.c  -l.iiilcs.iii:c  (i-,tiiiiii  ii'iii|ili>  fiicriu.l 
Jacobn>.  cl  ('•cpni'-.  ci  'ii:iiiiif^,  (|iii  Clirisiuiii  iiini 
pr.t  iiiiniiariiiil  sfd  illiiis  rncri- d.-t  .pili '  Ptilodo 
ciiiiiiiiii.\>  cos  |ii(ii>icr<a  \()i  :ii  r.iiiliis,  i|iio(i  -lalnlc.s, 
1  iiliiiiin.irimi  iiislii  ,  iii  (idc  ('ssc:i;,  ct  vcluli  lu.ui 
|ni:i  cliri>li:iii:c  U.-liiiioiiis  tiiliiniini. 

W)    In  rap.    8  \it;v  S.   Hilarii  ArclKcnsis  li:rc 
liilieniiir     ln  mediatoie  iiigucr  pfrmancre..  inuitucr 


slilunonc  sun 

(6)Cap.  II  ejusdein  'Vil;i'  !i:i-c  lceiintnr :  «  Si  pcii- 
loiiiin  turlia  (lcfiii>sei,  snnpliti  scruioiic  lusiicnroiii 
omda  iiiitiicli.il :  ai  nlii  iii  liii(.liis  siipciviiii-se  \idis- 
sct,  serniotic  ac  viillu  ii:iril<r  in  qu  «'la.n  ^nilia  insn- 
lila  cxciialiatiir,  sc  i|iso  cd-ior  ;ip]iai'.'bal,  iit  cjiis 
dein  prolaii  aiiclori  loniporij,  qni  sui-,  -i  iiplis  iiicrito 
clariicruiit,  SiKius,  LiiseliitiN,  l'Oiiiii"iiis  adiiiir.itiniic 
suiicnsi,  III  li.cc  vcilin  iiriifiipciiiit  \,iii  iliicliinani. 
iioii  cli«iiictiti:\ni,  si-d  iic-cio  quid  siipcr  lioniiiics  cini- 
sei  iitiiiii....  Ei  licil  yr.Uia  e]its  cx  iiis  o|ii  nbus,  qna' 
eailciii  dicciidi  iiii|m  i»  ci.nccpit,  gcnuii.  orn  nil,  |iro- 
liilit  |iosvii  JI-.11III'  lir-ilili' ii.' ili^'iio.-ii  vita  scili- 
ccl  aiili-liu-  I!  iMi  ili.  JiOiniliiC  in  tiliiis  aiiiii  fcslivi- 
talibus  expc(lil;r, ctc.  »  Hk  liirlJS-.eco  >jci  luia.  cl  eo 
ciiani  (piod  idciii  siylus  ,  ac  pbiasis  app.ue  ii,  aique 
ca  (in.r  .'i  \il;'  S  lliin.riii  ib  Itilarin  Aiclilcn^i  coii- 
sciiiila  riniKCt ,  Con\bcl\-.ius  aliti|iie  iimnoii  non 
miidicatn   |ianrin  eoroin    sernioiiutn  ,    qui   bti>ebio 


Oiii  liinciii  ic,  vid"bu:.t  nie,  ci  l.vt;<bui)iur.  =  Quid 
eriiii  lnbc»  (|iiod  non  ;i(cepi-ii?  aiit  si  acccpisli.  quid 
i;li)riaris,  i|ua-i  iiimi  aii  rpci  is''  >  |'orroli;rc  io  Vnlgala 
sic  sc  babciit  .  t  \iitc  iii.it  in  no  landes  lioiiiicctii 
(liicnipi.iin  (  F.cclck.  \i,  ~.i\).  Ordina\it  in  nie  cbaii- 
talcii  {CaiiiiL.  111,  .1).  In  iniilia  patifiitia  .  iii  Iribit- 
laii  iiic,  iii  necc'<siiaiil)ii-,,  i.i  angustiis..  ,  in  vigiliis, 
ii\  jejuiiiis,  iii  ra-lilitc.  in  scicntia,  in  loiiganiniitate, 
in  su;ivit:ite.  ii)  Siiiriiii  Sanrlo,  in  rliaritaie  non  licta, 
iii  vcrlio  veritalis,  iii  virtuie  l>ei  (UCor.  \i,  4,  5, 
i'<  )■  b.ii^e  scrve  boiie  ei  li>leli-,  icira  iii  gaiidiuni  Du- 
iciiii  tiii  [  Miilili.  x\v,il).  Siipcr  aspidcni  et  ba- 
siliscDiti  anibiilibis,  et  ronculcabis  leoiiem  el  draco- 
nciii  (■  l'i.  xc.  13 ).  Ecce  dcdi  vobis  potesl.tieiii 
calcaiidi  supra  serpciitcs  cl  scorpiones  (  Luc.  x,  19). 
Vrii;lc  ijiiod  liabos  ,  ct  da  pauper.biis...,  el  \eiii ,  se- 
qiicve  iiie  (  M.iith.  \i\,  21  ).  <3iii  timent  le,  vide- 
buiii  iiie,  rt  la>iabuntiir  (  P».  cxviii,  74  ).  Qind  einin 


Einibsno  ant   Kiicbcr  o  iribui    con-iuevcn;,  llilaiio  C  li  ibos  (|Uod  iion  ;ircei>istt''  si  aulem  accepi-li,  iiiiid 


.\ic!.ilcii<i  iiibimn..    VnK;  Cuiiibelisii   bibliotli.  Con 
tii.ca   in  Ri'-iir:    Diuiiini 

('•I  Saiic  III  ns  i-criiionibns,  qiios  iii  resiiiTcclioiiis 
lioniimc.csolcuiiiiiaic  icctiasse,  ililanuin  (.otiibelisins 
rcnsol,  Eubcbiii  Liiiisbcno  uuiue  adscrtpiis,  Vulg;iia 
Scriplura;  intcrprcialn)  pleruinque  ciniiicl.  Sed  el  iii 


gloriaris,  quasi  non  ;iircpeiis'  •  (I  Cor   iv,  7.  )  Qna 
i|iiideiii  lo>'oruni  cillationc  plaiie  assciiiicrit,  ;iiit  ip- 

sissiui;,:ii,  qiiain  iiuiic  s(;qui r,  ab  llilario  Arela- 

l,;:i<-i  iiiotsc  all(>};:ii;ini,  .iiit  cerle  tam  aflineiu  Vulgalx 
iiiicr|irelatiuiiciii,  iit  pro  Vulgata  liaberi  pussil. 


SERMO  B    HlLARIl 

DE  DEDKATlOi>L    I  CCLlSI.l'   Ct^IPTUS  «.)  PICTAVIS 

IN    LCCLESl.V    H'SIUS    IBIDEM    C.ONSECHArA 


Oiiia  propilia  Dciinlc,  Iratres  Charissimi ,  sole\i;-  D  sonct.  Ili  suiit  riiini   friictiis  bnici;  arboris,  liic  bon 


cordis  ilicsaiirus,  b:rc  luMdainciiia  sapicntis  .Xrchi- 
tccti,  qii.t  iiobis  liodicina  Saucn  E\ai>gttii  lcctio 
cuniuieiidai,  nus  iioii  foniiaui  soliiiiiinodo,  srd  vtr- 
(iitcii.  poliiis  labiTC  (liclatis  :  qtiod  rliain  niy-lica  ve- 
t.'tis  iii.iroiii.  iili  liisuii;!  diligciiter  iiisiniial,  cuin 
vcl  M  'jsrs  l  ibi'rnaciiliini,  vcl  leiiipluin  i»i>niiii«\  Sa- 
loiiion  iii  Saiicia;  Ecclcsi.i-  tvpiiin  cuiid>dil  Uiratiiie 
ciiiiii  tloiiius  liiiiiilcr  fiiiidala  e-sc  rrferiur  Tabcr- 
iiactiliiiii  qiiidcin,  qnod  roiii))actt>&  de  labulis  h.it>e 
b;il  pirictrs  Miper  ba>rs  •rgenteas,  lenipUiiii  aiil>iu 
supcr  tapidcs  t|uadros  iii  fnnd  luiciiU)  «uppoMtus.  I.i* 

(a)  Nnlliiih  si«nilicaiioi:i5  csl  vov  •umiitui ,  (in.>iii  tiibcl  codcx.  l''orlassc  icKCndttin  ct  r9iMpo.\i(M<. 


liia  dedicalDiiis  Ecclcsi.r  oelebiaMitis,  dobcmii 
uriicro  soletnoiUli,  qoain  ot.liniiis,  ul  siciil  oiiialis 
Miidiosius  cinsdein  Ecclesi.e  pariciibus,  pluribiis  ai,- 
cciiMS  biniiniii:.  anipli;ilo  iiiuncrotcciionuin,  addila 
i-salnioruni  incln.bi,  1«  iis  iiociem  vigiiiis  ex  inoio 
iraMSCKiimis  ;  ita  cii.ui.  peociralia  ci.idiuui  in.stio- 
riiin  seinpcr  iiccess;iiii-  boiioruiii  opcruin  dcccic 
inns  orofiillius  Scinpci  iii  iiobis  naninia  divin;r  pic 
(.iliii  0!  Iial.:i'ii.e  fjiriUitis  aUi);rt-cat  ;  seinpcr  iii 
...aiiitiiArio  pccinrci  <iosiri  >  oeli  sliutii  uicnion.i  pr.i- 
trpiDVum  rl  angelicic  !  ludiiiouis  dulcedo  saiicla  ic- 


«81  5ti<^fODe  DEOicAjiDN?:  FircLr.-^i/t.  jse 

^iia  (|UOi|iic  orai.i  imiHiiiiiinn.  '  i|.'ii  ^b   •(  T/l.o,  ";i- A  f«-r  ..•li.irii.iiem  onor.intm ,  (xLl.-5i.ls  \ii.c  iM-.i'iiii,i  ev.- 
Luliiiii  oiniie  facltiiii,  .'i  ■leiiiplniii  inHis  (pin.ihh.i   a..      p^ii.ini    i:i  t'(^nL'  l.in^^iitnlo  i.x  ciiljKonim  est.  Son;»- 


ilivi|ti'r  lecluiii  liii^'(l);il.  .\tiiiini  oliaiii  de  llK^sauni 
ii  iii  opjin.iiiii  prori-ieliaiil,  ilo  i|iii>  parieics  iiiliis  ei 
ti>iii  >e?rni,  Tciupli  non  t.inltini  |'ariiH(;s,  vi;ri)iii 
(•tiiiin  liii|ueari.i,  Ir.ilies,  osiia.  postes,  i\[  piYiini-nl:i 
iT.int  c-ooperta.  Scil  ci  vasa,  ve!  ii|.'n-ilia  il.nnus 
iitritis'jiie  ciin.ts  penc  aiiriini,  iiei|iii'  lun  ,  nisi  ilr 
iiiir.)  piiri.siiiio,  lien  liceliat.Krii.liis  eliain  .irUoruin 
(pii  iii  (loiiii)  0'iini'ii  olTereUaiitur,  piiriNSniii  ci  .  \ 
(juisili  essc  jubeliaiilur  Hi.l  esi,  Viiii,  Oliv.c,  li.ii- 
lis,  Mvrrb.e,  vel  Statlis,  et  ca;it'rariiiii  linjiisiiiodi 
qiia'  vidclicct  cinict.'»  spirilalitcr  iiitcllecta  vcrani 
nosinc  (idei  et  operati.inis  sinrerilaicin  (lciniiitiarit 
Doinus  naini|iie  iitra(|ue,  uidixiiniis.  Liiiver^alis  Kc- 


ri  .  «'111111  nuiiiero  boipirum  (ipcniin  solet  perfcciio 
ilr-ijiiiri  (piij  eiiaiM  n.'ii,  s.-v  di.^lms  niniidi  oriia- 
niciiliiiii  IVcit  ct  scv  siiiit  lniius  sa'ciili  a;t,iles  ,  iii 
ntiiliiis  sanci  1  rrrlesia  prn  a'li'riia  iciinie  piis  acli- 
i'iis  inlat.  Beiio  \\  'iii.t  ciihili  lotittidiiiis,  qiiia  (.e- 
iiiiiiiiin  pv|  pra-ccptnm  eli.nilatis,  ipimiiani  Eeclesia 
111  lnl)iilaiii)nedilalaiiir,  (iini  perlectus  qnisque  eiiniii 
ciiii.lii.ircMi  e\  liitd  (Oi.le,  lota  aniiiia,  loia  virtiitc, 
ci  pri.xiiiiiiiii  laiiipi.iiii  sp  ip^iiin  dilit;i'ie  ilelici  Heiic 
xx\  in  altilinliiic  siint  culiili,  qiiia  oinnis  Llectoiuni 
spcs  ad  visioiiem  saneia;  Triniialis,  quaiitiiiii  valet, 
se  «;xcicendo  et  purilieaiidn  properat  Noiaiidnni 
sane  o-l,  qiiod  Txx  ciilijii   alt'luilinis  noii   nsque  ail 


clesi.^c    ligtirain     pr,eini)nslr;it      Neqiie    iiioo  igniiiin  B  siipreiniiin  tcnipli  fasligiiim,  sed  usquc  ad  laqueari; 


quis  arbitreliir,  qtiod  dua^  suiit  doiiiiis  Doniini  in 
niy^lcrio  factx,  cuin  unani  (ilirisii  doiiiuiii  c>se  Ei- 
f;icsiant  nullus  lidelis  aiiiliigal.  Dii.c  elciiiin  siint  cini- 
dii.e  domus  ob  sigiii(icationeiii  ntriusqiie  populi  iii 
«'anidcni  Fideni  vcntiiri,  Jiid;i'i  srilicei  atipic  genli- 
lis.  Uiide  benc  Talicniacnlum  sola  plebs  Jiida'a  coii 
(lidit  in  cremn,  Teinpli  auleiu  siruciurani  l^roselyii, 
et  adveiKC  dc  Gentibus  i|uolipii.i  111  pi)pulo  tnnc  in- 
veiiiri  polcrant,  devnta  (idc  coinpl.veruiit.  Sed  et 
Rei  poteiitissiiiius,  Tyri  coniUKlus  a  Saiiiniune  coni 
moddtis  artificibus,  ct  ligiiis  i;r.itaiiii..^iinc  jiivil 
quia  niniiruin  ante  iii.  arnaliiineiii  lloiniiiirain  iioliiji 
criH  laiitum  111  Judau  Oeus.  Al  p..sl'|.iaiii  illi:  iu  ca, 
qiia  natiis,  et  passus  est,  cariic  resusiiliiHs  a  nior- 


tcnipli  periiiieliaiii ,  dcindc  ad  laipiearia  nicdii  iabcr- 
incnli  alii  xxxciibiii  altilndinis  assurgebaiit.  Idrro 
tcrrciium  coenaculuiii,  (piod  siipererar  (,x  habebat 
in  l;itiiiidinem,  ac  sic  oiiiiiis  aliiinao  domus  11;  cxx 
cubitis  era!  evlcnta  1'rior  igitur  domus  xtx  eubilis 
in  altiUidinc  .suigil,  qiiia  pr;cseiis  Ecclesia  ad  videu- 
dain  spcciem  S.  n^i.a;  Irinilalis  tola  inlenlione  sus- 
peiiditnr.  Superior  domus  xx\  .-cque  cubitis  se  in  al- 
luiii  aluillil,  qiua  solula;  corp.irilius  an.MiKC  perleclo- 
ruin  usqiie  ad  dieai  uiiiversalis  Jadicii  cji.sdein  beat;c 
ct  iiidividu.c  Triiiitalis  pr^scnli  visioiie  Iruuntur. 
Supiciiia  doiiius  bis  tricciiis  all;i  est  cubilis,  quia  re- 
siiscitati  a  iiKiriiiisonines  elciti  conieiiipiatioiie  ejus- 
deiii  sui  ci.nditoris,  qiii  iii   Iribus  persoiiis  unus  est 


tuis,  el  exallatusesl  super  ca'los  Deii^.super  oiniieiii  C  Ueus,  ;Llerii;i  Spiiilus  siiiiul,  etc:.iiii£  liniii.irtalilaK; 

riiiiiinud  icirani  iioiiiinis  Cjiis  gloria   rcfuNit,  orbis- 

qiie  universus  ad  adilicalioneiii  d.iiiiii-.  iliiiis  aci.ur- 

ril,  et  accepii  ab  cu  pioinissiunciii  duiioniiii  ca;lcs- 

tiuni.  Narrat  crgu  Scriplura,  (pii:i  |.r,.'ccpit  llex  Saji)- 

iiioii,  ul  (o//i'r.'ii!  (i(f(iJt'i  (/ro»i/cs  iii  fiintlnnwuliiTiiiit- 

p/i,  el  ifuiidrarenl  noa.  L;ipidcs  auloin  (jraiides  pietiosi, 

qui  iii  ruiid.inieiilo  locati  toluiii  ..iiiisTeinpli  siln  supcr- 

piisiluiiip.irt:inl,cxiiiiioss.incl;i'Ei  clesi:cD.ji  Dies  iii 

siiiuaiii,  grandcs  iiiiiiiiiiiiitvcclieiitia  iiiciuiiiuiii,  pie- 

liosos  clarit.ilesi!;iiiiiiiiii ,  qiii  ab  i|>s.iD.'iiii'ii>  \cri. 1:111 

ainiientesUit.ini cicsceiilisl:Lci^lcsi;e  fabritaiii  su  1  j.r.i- 

dicati'.iiegciiiieriiiit.Qnis\idi;lu'i:tlapidc^i;c\  ipia.lia 

10  pricccpit,  iit  iiiagislnisEcclesi;!;  CDiiipu^-ilos  iiiori- 

bu^,  et  luiniobiles  aiiiini)  .'sse  dclicic.   .^iluxicI.  Sic.ll 


gaiiilcbiuit.  Fiicius  est  medius  paries  111  leriipK)  de 
tabuUs  cediinis  w  cnbitoriim  altiludini.'.  qui  divide- 
ict  (iraLuliiiii  >ii  SuiKtum  Saiictoruin  .  u  priore  paiti; 
lciiipli  liabcbal  xxciiliiios  ionKiludiiiis,  .;i,  \\  cubilos 
laiiitidinis,  ct  XX  cubiios  aittiiidiius.  Turro  ipsiiiii 
tciiipliiiii  pru;  foribiis  oraciili  xv  cuhiloruni  crat ,  in 
quo  craiit  iiieiiSLC,  et  candelabruin  de  auro.  Sed  el 
allare  aureuiii  propc  usiiiiin  Ouculi,  qiiaicnus  in- 
censo  iii  cn  lliyiiiiainaie  vapor  fuiiii  asccndeiit  opcri- 
rct  oiaciiiuin ,  iiln  cral  arca  Tcstaiiientt,  stiper  qua 
craiii  ('.liciiibiiiiyloriic  obumbianiia  Propinaiorium. 
I'iioi  cr^ii  d;iiiius  piioris  Ectlesi.e  siatiiin  inierior 
vita;  coclestis  ingressuii»  designai.  Unde  lecte  priori 
liieiisM'  ei  caiidolaliri  ■'ii-il  faeia,  (piin  nimirum  in  liac 


vcrtiqiiadiaiiiiii,ipii)ciiin.pi;  vcrlilur,  staiiil,  il»  iiiiiii-  D  "i'»  iuinii.i;  saiicljruni  Ncr.piiii;uuin,  et  S  icranicii- 


ruiii  vita  pcrlectoniniqiwad  \erit;ilisliiieam  snllic.t'; 
(lir''cla  cst^  nidlis  teiitationiiiii  iinpiilsibiis  asua  novit 
siabiiitaie  d(;jici.  Erai  auicin  Tciiipliiiu  Dei  m;iriiio.e 
pariu.  i|U(id  esi,  lapide  albn  cxtriiciiiiii,  ni  e.iiidorc.ii 
Kcclcsiastica;  casiilatis  expriineret,  dcquo  iii  anioris 
(iaiitico  Dominiis  ail  :  Sinil  lilium  iiiler  spiiiuii.  :,ic 
itmica  men  intir  lilias.  liabcbal  idcin  i.\  ciiliitos  in 
loiigiiiidiiiem,  XXX  ciibitos  in  iatitudi.ieni,x\x\cubi- 
tos  in  altitudinem.  Longitinlo  ergo  Teiiipli  lidciu 
sancl3r  Ecclesia' designal,  per  qnain  longaniiniier  iii- 
ter  opera  sua  bona  pravoiuni  adversa  lollai  •  l..iiiiido 
cliariiaiciii ,  qii.i  ips.i  iiitiis  per  viscera  pieiatis  spa- 
'i.Miir  :  allitiido  spein,  qua  projitcr  bona  opcra.  qii.r 


luriimca-lcsiiiini  refeclioiie  opu-.  iiabcmus;  in  luiuro 
.iiilLin  talilius  iion  ej-eliimus  siibsidiis.  ubi  juxla 
Psaliiiisl;r  voicin  iiufimique  apparuermi  cnm  jusli- 
Ita,  siiiiiihuiilitr  trainleslii  glunu  Domini  lii  liac  er(;.i 
viia  cord.:  iiistoruiii,  quasi  a!i;irc  inccnsi  aiircuni, 
splciKlid,-;  fiiis;.;ni  per  iiiundiiiaii!  snnctiialis  Aroina- 
liUiis  sniil  relcrta  de-.i.li^i.oi^Jin  spiriliialiuni,  iiicen- 
dio  Oagran!  amor.a  i:oi.tii;.ii,  ci  qiiasi  cceiesiis  iiitroi 
lus  posiia  suavissimum  suc  oraii  iiiis  vaporcin  mui 
saiicia  sincioriiin  -npcrna  emiilunl,  ubt  C.hi liiu^  esi 
iii  deiiera  Dei  sidnii  queoi  apcriissini"  arca  Tcsi.i- 
inenli,  iiu.c  cral  inira  vrtliiiii,  dcsigii  il,  111  qna  ('iiici 
■./7(  (iH)-t(i  .'i(i(it!))s  Mi.iiiui.  e>  \'\iua  .'l/iri.'i  ,  :i>is  nci' 


«81 


i;.  iiiLAitii 


ilitetiil,  il  Tiifii/ir  (.'s/ itiic'iili    l|>M  II  tiiii|iio  Arci  iia-  A  irjciiipditins  iiiiiiicii.'  flnli 


ili  :i  Iriiij  |:ibl>rii:i- 


liiiaiii  liuiiiiiiiitaiis  ('ju'^;  Ijrna  iiiaiiii;(!  iileiiiiiiiliiieiii 
<li\iiiiij|i!>:  Vir^a  Auroii  piiteiitiaiii  saocrdulii  cjiis 
iiixiulabilem;  'r.iliiilx  lestaiiicnti  ilcbi^iiaiil  ,  i|uia 
ip>e  esiiqui  le);ciii  coiiili<lil,  i|uii|iic  cti:iiii  bciiuilicliu- 
iieii)  liis,  <|iii  lcgoiii  r.iciiiul,  ilabil.  Keao  aulciii  Tciii- 
|ilum  pr.c  roribufi  Oraculi  w  erai  ciiliilnruiii  loiigitu- 
tliiiis,  qiiouiaiu  nilliiic  iii  liac  viia  jcjuiiiis  el  cuiili- 
Dcnlia  casiigari  oiiortcl,  ut  ad  inlcrua:  tlulceJiiiis  sa- 
lietaieii)  (lervciiire  viJoaiiiiM';  aaiii  lioc  iiuiiicru  cas- 
il);aiioiieiii  vii.c  pr.cseiuis  si^riari  inlellii;i(  oiiiiiis, 
i|iii  quatlragenariuin  Moysi,  vcl  H^-Iijc,  vel  ipsiiis  Do- 
iiiini  jejuiiium  rectc  iniclli,5;ere  vuli.  Iteiie  iiisiini 
Oraculuiii,  iii  quo  Aica,  qua;  per  Clierubiii  glori;i!  tc- 
^ebaiur,  xx  cubitus  luiigituilinis,  latiludinis,  alliliidi- 


cula  l.i'i.iii(i's;  iiun  cos  iiiiqno  uliiTiiii  a  siia  pra'scii< 
iia  roinuvcbii,  scd  a  di.criiiiiiio  judicii,  i|nnd  ia  aere 
ticicnduiii,  ducciile  .\|iiisl'du,  iioviniiis(l  Tlieu.  iv, 
l()),  in  liabii.iiioiie.il  1'atria:  cocle^tis  iinaiitleiis  ,  ul 
]iro  .suis  i|iiisqiie  iiierilis  pioiiii$s:iin  regiii  cceie>lls 
.scdeni  |icrcipian(  Beiie  autoin  dicitiir,  quod  benedt- 
cenlet  lleiji  profcuti  suui  in  lobeiiiucnlit  tua,  qiiia  huic 
Cat  niaiiriiai  sola  occupaiio  quietissima  ac  lidelissi- 
iiia  civiinn  supcriioruni,  liyinaos  gratiaruni  suo  di- 
cero  condiiori  :  liiiic  eiiiin  scripluni  csi  [  Pt.  lxxmii, 
.'<  I :  Ueiili  (/(li  habiluni  in  ilomo  tua,  in  tcecvlum  saicuti 
luudabiiiil  te  :  Ixiaiitos  iii  lenipore,  ot  alacri  cordo 
siqicr  oiiiiilbus  boiiis,  q»x  reoeral  Uoniinus  David 
<:('rvo  .suo.  cl   Israel   pupnlo  suii.   L.eiaiiies  quippe 


nis  liabeb:il,  qui  nuineriis  porroclioiieiii,  ui  dixiiiius,  6  jiisti  siipor  bonis,  qu:i'  a  Doinino  accipiiinl,  laberiia- 


gomin:e  dilcctioiiis  iusiiiuat,  qiiia  quidquid  iii  liac  pc- 
icgrinatione  pro  Dco  geritiir,  loiinn  lioc  iii  illa  iiiaii  • 
sione  pa(ri:K  perennis,  ulii  iiiagniliceniia  ejus  coali- 
iiua  bonoruni  spiriluuiii  laudaiionc  sustolliliii',  iii  suia 
dileclionis  aia|ili(iidiiio  pcrficitur.  Ilxc  iius,  iharis- 
siini,  in  pra:senti$  fe^ii  iiostri  gaudium  de  factura 
lenipli  pauca  ex  pluribus  fraierniiali  vcslrue  expo- 
suissc  libuii,  qualciius  et  niiranda  terrestris  doinus 
fibrica  delectarel  auJienles,  et  ha;c  eaueui  spiriiua- 
litcr  intellecta  incntos  aostras  ardoiilius  ad  ainorcm 
snpe!'n:c  liabitatioiiis  crigere(.  Sed  etiain  liac  niodo 
cxpnsila  dedicaliono ,  nc  festiviiate  sulisccuta,  ita 
Scripiiira  coiicliisit  ( 111  Heg.  vni,  G6 )  :  Et  ttimint 
Sulumon  poputos,  qui  benedicenle^s  Rc-gi  profecli   sunt 


cula  intruciinl  coclestiuiii  niaiisioiium,  quia  t|u:imvis 
(Taves  hujus  sxcnli,  qiiainvis  luiigi  ftierint  labores, 
breve  nimiruin  ct  lcve  quidquiJ  x'ioriia  be:itiludinc 
liiiilur.  Uiide  oportci,  Carissiini,  ut  in  a^diiicatioac 
Doinus  Dei  uniisquisquc  nostriiia  cxbortandu,  obse- 
crando,  iiicrepando,  ipse  piis  aclibus  dosudando, 
quaiitnm  valel,  iiisistat,  ne  si  qiiompiam  Rex  ccelcstis 
iiunc  desidere  in  operc  sui  teinpli  coiispcxerii,  liuiic 
iii  lcniporo  futiira;  dodicationis,  magn*  suas  soleiii- 
nitatis  reddal  cxortem.  Satagaiiiiis  nuiino  charitaiis 
aiixilio,  ut  omiios  vos  alacri  corde,  et  indefessos  in 
operibns,  q\ix  ipse  pr.Tceiiit,  inveniens,  omnes  aJ 
pr.cinia,  qiix  promisit,  perpetue  sujs  visitmis  iiino- 
d!i.^^ai  Josus  Chrisius  Dnminus  noslcr,  qui  vivii  et 


7/1  tnbeinncutii  iua,  Itrtanies,  el  filucri  corde  supcr  om-  •^  regiiat  cum  Taire  Dcus  in  uiiilaie  Spiritus  Saiicli  pcr 
ii(7»H«  bonis  qua:  fecerat  bominus  David  puero  sito  ,  et      ciincia  sxcula  sicculonim.  Amen. 
Israel  populo  tuo  .  bimilicl  ciiiiii  Domiiius  |>eraoio 


MONITUM  EDITORIS. 

In  ediiione  Verononsi  co  lnci  inlerscritur  opiiscu-  trum  non  pcriinere  neiiio  eruditorum  inficias  eai,  aJ 

liim  ciii  tiuilus  :  Ueirum  in  Cenesim,  ad  Leonem  pa-  Opora  bancli  papx  cui  nuncupaiur  relegandum  diivi- 

pam.  Quod  quidem  carinca,  cuin  ad  llilariuia  iios-  iiius. 


LIBER  DE  PATRIS  ET  FILII  UNITATE, 

ET    ALIQUOT    LOCORUM    SACRiE    SCRlPTURiE    JNTERPRET.\T10. 


Qui  hunc  librum  anno  1535  typit  Frobenianis  edi 
turnvei'uni,  vix  iltum  e  preto  subdiixerant,  cum  com- 
iicrcrunt  illum  non  notuin  llilarii  opus,  sed  rhapsodiam 
esse  studioti  cujuspiain,  lum  e  secttndo  libro  de  Trini 


Vix  exoedit,  cxtra  qucin  nihil  esi,  cui  scmpcr  sii,  ut 
boc  modo  se  velil  ia  vcrilate  sjcraincnii  iiitelligi. 
Iloc  imperspioabilis  na(ura;  e>t  nomen  in  Patro,  quod 

c..,c  ..»...«..  .-,.w,,.- — Deiis  iavisibilis,  ineffabilis,  inliniius.  ad  qiiem  cl  olo- 

ifiie,  iHin  miixime  e.r  nono  consarciiiulam,  citi  titiiiiide      qiieiidum  i.eriiio  siloal,  et  iiivcstig:iiiJuin  seiisus  hc- 

,iiiiexla  esl  appendix  de  vaiiis  Chrisii  cognomiiiibus.       belclur,   ot  complccieiidiini  iiilolligciKia  coarc(otur. 

iiiccporio  uppendix  desnipia  est  ex  cap.  (,  iibri  de       ■'  -    '       -    "" '''•■•  " ...«"- -.>..r...»i.. 

/i(/i'  vrlhoitoxa,  upud  Ambroiium  ei  apud  Gregorium 

jV(is.  cn/jd/i,  ^ii^iii  <.'iv(/ui'ii  i/iOJici  ase  pliirimi  tiibi- 

Iriintur.  Er  etidem  influineiilo  con/ici(i(r  tcrmu  iii  ap- 

pfndiei  Augunlini  imiu  tl">. 
Dcus  i|ui  ubiqiie  cst  {Ex  iib.  ii  Uilarii  de  Trinil., 

niiiii.  (>),  et  ubiqiic  loiu^  c>l,  ii:i  rcgimeii  iiiielli'^i'ii 


Dolicil  orgo  {l'.x  niiin.  7)  in  nuiicu|>arione  confessirt, 
cl  qiiulquid  illi  sormonuiii  aptabitiir,  Doum  Ut  esl, 
(|iiaiitusquo  csl,  aoii  loqiiotur.  Porlocia  scieutia  esl, 
sic  Deiiia  sciro,  ul  liocl  aun  igiiorabileai,  laaieii  lne- 
iiarrabiloni  sciiis.  Cicdcndus  csi,  iiiielligendu*, ado- 
r.iiidus  esl,  et  iis  nHiciis  eloquonJus 

l.sl  aulcai  fiiiiis  piO(jcaics  iHKtai..  (Ex  num.  3), 


8S5  LlfiER  DE  PATP.IS  ET  KlLll  IMTATL.  886 

:inus  es  uno,  viiiii  a  veto,  viviii  a  vivo,  pcrfecius  a  A  nianu  siia  opersi,  [mgrio  oniaeai  muintiim  tlauuii, 


IX rfeclo,  viilulis  virtus,  s:ipieiilijB  s.ipioiilia,  gioiia 
j,'lori«,  iiiiaqo  iiivijibiiis  Dei,  foiaia  paiiis  ingeiiili  : 
Iiabcl  igilur  nalivitalii  liiijus  ulique  sccrtiuni  [Ex 
imm.  9).  El  si  qiii»  forle  iiiielligeiiliae  su*  imiiulave- 
ri»,  generatiouis  liujus  sacrainenliim  iion  posse  cou- 
scqui,  cuni  lanien  el  Paler  sil  aljsolule  intellccius,  ei 
Filius  nec  major  eo,  ntc  ininor  ;  siiie  dolorc  a  me 
nudiel,  Ignoro,  ego  nescio,  noii  rcquiro.  Cuiisolabor 
iiic  taineii  :  Arcli;iiigeli  nesciunt,  Angeli  iiuii  aiiJic- 
luiil,  Fru|ilicta  noii  sensit,  Apostolus  iiilerrogavil, 
Filius  ipse  non  edidit.  Ccsset  Juloi'  querelaruiii.  Noii 
le,  quisquis  es  qui  lixc  quoiris,  re\oco  in  exccUuiii, 
non  in  aiapliludinein  teitdo,  uou  deduco  in  pio- 
ruiiduoi. 


quem  lolum  ousaij  .uci-JiiV.i,  eJ  inetiiendc  sciuni, 
cujus  noniini  et  virluti  iaiiiuiair)!.'-,  .bune  orbis  cx 
ipsa  eltniontoiSini  sibi  siiccedeutium  aiomeDlSfsefl  Vi- 
cissitudinc  tesiaiur. 

Katio  qii.Tdain  est,  qu*  jpurt  Gf".ccos  V/oc  apjiella  - 
lur,  qua;  iiiicr  Palrein  et  Filiuiii  pensonas  vel  xoca- 
bu!a  distiiiguit  '  qula  ipsc  i''iiius  ratio  diciliir,  qu;e 
laiiicii  ratio  ii.dllis  iioniinibiis  appcllalur.  Uodo  oiiiiii 
verbuin,  niodo  virins,  inodo  sjpitiiiia,  niodo  di;x- 
!cra,  niodo  bracliiuui,  niudo  niaigarila,  mcJo  ilu:- 
saurus,  niodu  reiia,  modo  ar.itniin,  modo  foiis,  mudi! 
pelr.i,  uiodo  lapis  angnlaris,  niodo  agiiu>,  ii^oilo 
liomo,  inodo  vilulus,  niudo  .iquila,  inodo  leo,  niodo 
via,  niodo  veritas,  modo  vila,  cuni  sit  Deus  omnia  ei 


Haec  de  natura  divinilaiis  alligiiuus  (t".x  nMiii.  11  B  in  oninibus.  Et  per  haec  vocabula  divinarura  dispen- 


ci  12),  iion  suniniam  inielligentia!  coiiiprtlieudeiiles, 
sed  iulelligcnies  iiicoinpreiieiisibiiia  esse  quu:  ioqui- 
inur.  Nulluin  ergo,  dicis,  ofliciuin  lidei  csi,  &i  iiil  po- 
terit  comprchendi.  immo  hoc  olficium  /ides  piofiica- 
lur,  id  unde  quairiiur  incompivheiibibile  sibi  esse 
scirc.  SupcrestdeinciiairabiligcneraliuneFilii  adliuc 
aiiquidtiiumo  aliquid  illud  adhuc  loluin  est.  /Estiio, 
dilTeror,  hehesco,  et  uiide  incijjiam  ncscio  Ncscio 
enim  quamk)  naius  sil  Filius  :  et  ii^-r.is  est  mibi  scire 
quaiido  iiatus  sit  Filius.  Queni  iinprcccr?  quciu  iiu- 
pluren)?cx  quibus  libris  ad  tantatuiii  diiiicuiiauim 
lurralionem  scrha  pixsunianj  ?  Evolvaiii  oiiineia 
Grasci»  scholani?  Sed  legi,  ubi  sapieiis?  ubi  scriba: 
ul)i  coiiquisitor  sxculi  ?  In  huc  ergo  muudo  sopliistui 


saiiuiium  mysieria  cognoscuniur. 

Nain  et  ob  hoc  Verbum  nuncupaiur  ;  qiiia  et  pru- 
prie  ilivino  ore  processit,  et  nihil  Pater  sinc  eo  m» 
jussii,  aut  retit.  Virtiis  dicitur  :  quia  vere  dc  I»eo,  et 
sanpcr  cum  Deo,  ct  oiiiiiis  poiest.t.'»  Palrls  in  ipso 
cunsislit.  Sapieiitia  appcllaiur  :  qiiia  de  cordc  i'a- 
iris  adveiiieiis  arcaiia  iii  cifilestibus  iApud  Ambr. 
coeleslia  crcdeniibus)  reseravii.  Dexlera  mincupatur: 
quod  per  eum  omiiis  opera  diviiia  perfecla  siin;. 
Bracbium  diciiur  :  qi»ia  ab  ipso  cniiii.i  conliiieniur. 
Margarita  appeilalur  :  quia  nihil  iilu  preliosius  inve- 
iiiiur.  Tlicsaurus  dicilur  :  ui  iii  ipso  omncs  diviii;e 
rcgnumiu  cceiesiiuin  ,  qua;  recondilac.suiil,  agno- 
scantur.  (.linfrr.  condilae  agnosc.)  Relia  diciiiir  :  quis» 


inullictsapienies  suiit:  sapieniiam  auleai  Uci  icpro-  C  per  ipsuni,  et  iii  ipso  dc  mari  sxculi,  geniiuiu  quasi 


baveruiii.  Scribam  legis  consulam''  Scd  igiiorai,  et 
crux  Christi  scandalum  csi.  tlortabor  forie  vos  cun- 
nivere  et  laccre  :  quia  ad  vcncraiionem  cjus  i-aiis 
sit,  quod  iii  Evaiigeiiis  pi:rdicatiir  taiiia  iiiter  hunii- 
ncs  fccisse  stiipenda  prodigla. 

Ex  niim.  15.  — Cuiisistii  enim  meum  iii  pairoci- 
nium  meditataruni  dirricuUatum  piscator  egeiis,  igno- 
lus,  indoctus,  manibus  lino  occiipaiis,  veslchumida, 
pcdibus  liiiio  oblitis,  totus  e  navi.  Quicrile  el  inve- 
iiite,  utrum  niiFabiliiisfiierit  niurliios  susciiasse,  aii 
iinpeiiio  scientiam  istius  doclrlnx  iiilimasse?  Ail 
eniin,  In  pnncipio  erai  Verbuni.  Transeuntur  tem- 
pora,  iransniittuuiur  su^cula,  loltuniiir  xiates:  pisca- 
tor  ineus  illiueraius  libei'  a  tcinpore  cst,  vicil  uiiine 
principiiim. 

Principium  lib.  i%.  — Traclanles  ante  paiicos  dics 
de  indiffereiiti  nalura  liei  pairis  ei  Oei  filii,  eic, 
uttiue  ad  hcrc  num.  4-1.  Ac  sic  perfeciaiii  fideiii  do- 
cnil,  cum  iri  quod  modo  esi,  ejusdem  teiiiporis  Ojnis 
sil ;  et  id  quod  opeiatur  Paicr  opcraiur  et  Fiiius  es- 
ira  singularis  sii  linioneni. 

Ex  rapil.  6  Trnclalus  de  fide  orlhodoxa.  ■ — Deiiiqiie 
pro  capiii,  pro  viribns,  pro  fide  nosira  intueaniur 
Deus  qnld  sit  :  et  videamus  an  illi  pos^^it  aliquid 
comparari.  Certe  hoc  est  Deiis,  qiiod  ei  cum  diciiur, 
iion  poicst  dici ;  cuni  a>slimaiur,  iion  poiesi;  a'sli- 
mari ;  cum  coinp.iralur,  iion  poiesi  comparari :  cuin 
definilur,  ipsa  deiiniilone  sua  crescll  :  qui  roeiuin 


imiliitudo  pibcium  in  Ecclesia  congregantur,  ubi  bo- 
norura  Dialururaque  discriiiiiua  cogiioscuiilur.  Ara- 
irum  nuncupaiur  :  qui:i  sigao  crucis  suai  geutiuin 
pectura  sid)iguiitur,  ut  neccssariu  seiiiini  i.racpareu- 
tiir.  Fons  aquse  appcllaiur  '  quia  ex  co  sitieniium 
corda  coelcsiis  aqu:e  graiia  irrignuiur.  Petra  dici- 
tur  ;  quia  credcnlibus  furlitudinem,  Incredulis  duri- 
tiein  pr.cstat.  Lapis  diciiur  aoguiaris  :  quia  utrQSi[ue 
parieles  vetcris  ac  novi  Tcstamenti  uniis  mediaior  in 
semeii|iso  coniinciis  copulavit.  Aijniis  appellatur ;  ui 
innocentia  Cbrisii  el  passio  demonsirctur.  Honio  di- 
lur  :  quia  secundura  carnciii  propier  nos  humines 
nasci  dignaiiis  est.  Viiulus  diciiur  •  qiiia  propter 
nustram  saluteni  pali  susliiiuit.  Aquila  diciliir  :  quia 
^  post  veiicrabilem  resurrectioncni,  iiuasi  reinisaiitnm, 
ad  Patiein  revolavit  (rex  alitum  ad  P.ilris  revolat  se- 
dera).  Idein  lco  dicius  est :  quia  ipse  esi  re.\  rcgum, 
qui  iiiortem  ac  diauolum  virtuiis  sua;  polestaie  coii:- 
iiiinuil.  Via  esi  :  qiiia  pcr  ipsum  acccisuin  habeiiius 
(adscensiis  esi)  ad  Dsnin  pairem.  Vejilas  esi .  quia 
niendaciuin  nescit.  Vila  esL :  iiiiia  ipse  uiiiversa  \ivi- 
lioai.  Vidcs  ergo,  quia  per  h»c  vocabida  sigiiificatio- 
nes  disposiiioiiiini  et  operum  divMiorniii  piajosioiisa: 
suut  :  noii  tanicii  ipse  Dcus  per  t'.:ec  propric  deliiii- 
tiis  est. 

Ex-  caj).  8  jiradicti  TracUuun.  — ■  Est  crgo  pai.er 
Deus  iminensus,  «'lcnius,  inconiprehenjiltiUs,  iiucs- 
tiinabilis.  Esl  et  Filius  cjus  Uumiuus  itosler  taiilus, 


S!i7 


i\  ira<;>ii:NTA  s  iiii  »nti  tpiscioi-i 


i|iiaiiius  e»i  Faii:r .  siut  iioii  nliumtL'  se.l  ile  Pnir«     \  iniai^iiicni  ccineruniur    iN.im  tiiiinii  qiii<  VKicrc  |iii- 


(|Uij  ini|ui(,  Uc  hiiri-  envi,  Ikil'  usi,  liiincii  dii  lii- 
niiiie  Q>iO(l  >i  liliiiiii  [Afiud  Ainbiot  liur  ucii-dii  qiiol 
sic  litiuiii)  Dei,  iil  j.iiii  Jivluiii  eiii,  visuiii  a  |i.iiriliiis 
.'i|)|irul).tiiitis,  ut  iKin  lotuiii  iii  illo  i|iin(l  De i  e>l  viiti-- 
riHur  :  sud  (iiiip<)Mlione&  rcruni  luluraruiii,  <|iko  diii-. 
<|Uit>usque  lcnipuribus  uuui|>leiiil  r  eraiii,  iii  ipsu  |ilT 


tiiil  anle<|u.iiii  cuni^puatiileiii  nuti-ri.iiii  cuin  pbciiit 
asMiiDpsil,  vet  ipsnni  lioiniiK-ni  iiiiIhiTi-  iligiialus  e  I .' 
Qiiia  et  si  Abr.ih.T  visus  esi,  seil  iii  t'<irin:«  hiinnni 
corpori»  visiis  csl,  quH  ite  cjiis  fuiT;ii  r.iriie.  {ApuU 
Ainhruf.  qiiu  sril.  pottremis  iciiiporibus  in  lioniiii'! 
vciituriis  esse  osicndprciiir). 


DE  ESSENTIA   PATRIS   ET   FILII 

CONTttA  HiEKETlCOS  LIBER  UNLS. 


Ilunc  quuqui;  librum  a  Ludovuo  HiuTu  c.x  Viclo- 
riiiabibliollKca  vulgalum,  e  librn  dc  t rinilale  coiifla- 
lum  me  j)i  imu^  ubwrvavu  Oillutiu.',  .  ijui  locit,  e  qui- 
Oui  ccHloncs  quique  dnlracli  nuiit,  iiulalis,  Cicieru  iup- 
prcisit.  El  lero  i/»ii  rivulus  qucerilel  liccutenios,  cuin 
;>ui  u»i  fontem  ad  tiianum  Itab^al  ? 

I.iiquiiui'  Kvanifclium,  ijui  nun  iionoriGcal  Filiiini, 
noii  lionorilicai  Faircin  qul  inisii  illuui  Conclubn 
suiit  omnia  advcrsus  tia-reiici  furoris  ingrula,  ctc. , 
es  lib.  VII  de  Trin.  a  num.  '},i  poti  mtdium,  ad  hax 
ejusdem  tibri  num,  51.  Bi  qnia  caUininM  dicii  lani- 
qiiMiu  nisolenlis  cXNislerci,  ut  coiiscieniiiim  (jiotcn 
liaiii)  polius  iiaiuia;  (icMiiuislraret.  Qutbus  subiieclii 
iiucior  lui-c  Hum.  35  bli  aiidiauius  euiii  uiuneiii  liiio'. 
Iiuj  is  cogiiiiiuueiii  Aposlolis  rcvelanieni  :  .lit  enini, 
Ego  aiiiu  via  ci  vcritas  ei  vila,  jiisiqiiod  pro  Ei  au- 
diaiiius  ,  fjonie  audl  :  Oc  proiequilur  usque  islliocc 
v.um.  yj,  ul  liic  Doiniiii  sennu  seqiierelur,  Nom  cic- 
.iitis  quouiani  ego  in  Palre,  cl  Paicr  in  mc  ?  Hiiie 


Iransil  ad  lib.  viii,  uiiiii'  priniKni  jDrieniictit  vocabutis, 
Fralres  inei,  M«cri6il  liwc  num.  14.  Qua:  tcri|iia  suiit 
ifganius,  et  quu;  lcgorniius  iiiielligamu:     t-i  ubi  per- 

^  venii  u(i  lei  ba  num  iO.  Uiniiia  qua'  liabei  P.ttcr,  li- 
lii  siiiit :  eiesiiinia  qua:  Filii  siiiit,  1'alris  sunl.  Ipse 
eiiiiii  aii,  Ei  nioj  oiiiiiia  lua  sunl,  ei  tiia  uiea  ;  oniK- 
lil  qua'  ab  liiiit  ad  iiiediunt  nuni.  21  iniercedunl 
uiide  rursum  exscnbit  Vivilicaiiiur  ergo  propicr  m- 
babitantem  iu  nobis  bpiriluni  Cbiisii,  eic,  ad  li<vc 
utque  nuni.  iQ.  Habiiai  eniiii  in  nobis  ClirisUis  :  ct 
tialiiiaiile  Clirisiu  1'abilai  beus.  Demum  retiquis  liit- 
jus  nHiiiert  terbiti  oniissis,  conipuret  iiniiiim  nvmeri'il, 
quo  loto  uc  subteqnenie  fere  toio  descriplo,  cliiudiiur 
liber  iits  verbis  :  Si  vero  per  adoptituni  nonn  n  !iic 
dominus  esi,  Spiriiu  S'ncio  carcns  spirilu  erroris 
aiiiniaris  ;  quii  nonio  iiisi  in  Spiritu  s.iuclo  Dunii- 
niim  Jesum  poiesi  dicere  :  quibiu  auctor  adjecit  dum 
taxai,  quia  ipse  operalur  omiiu)  in  omnibus. 

C 


MOIWTUM  EDITORIS. 


Hic  iu  ediiione  Vernnensi,  qoaiivrortidinius,  niei< 
lione  f;!Ci3  de  du-ibos  episloli<i  Hilarii  nd  Auquili 
num  iiiscripns,  seqniuir  frigmi-nlinn  iiuiiiiin  tulieiis 
prxnxiini  Fides  Alcuini.  Hotnm  veip  moniinienio- 
ruin  neuiruin  eo  loci  recudere  dohiiimnii.  qiia>idiiqiii 
deni  nec  supradicUe  epistolof  ad  Aoctorein  nnstriMii 
f^eitmcant  aul  pertii!ere  possint    nt  piiifiue  palet'>i 


$!ve  chroMiilogiam  sive  eiiam  illarum  lextuin  atluii' 
denli  {Vid.  Opp.  Aug.  t.  il  pp.  C75el  1007  noil.edil.)  ; 
noo  Fides  Alcuini  alii  quam  percolebri  mona<  bo  cujus 
iiDininc  in-.ig(iilur,  salvis  criiic.e  rogulis,  adjudicai  i 
qiieai,  aut  aliasqliani  inicr  ipsius  Ojten»  coiivemenler 
colloeari. 


IMCOLAI    FABUI 

IN  FRAGMENrA  SANCTl  HILARII 

PR.€FATIO. 


Ilaic  Operi  (anfuin  ndjrcimus  nolulo!,  ad  immi: 
piigiiiiiin  nseriplus.Cum  w.Um  flMCl»ri(ii(  verba  ercer- 
j^erc  salis  liiibiiisset  Fnber  nec  cMroi.vol  iioinrt'  qiio  e.r 
lihro  ea  e.ictrp^issel.  eomiii<idiiisvis:iiu  e.st  liistoricoruin 
iucrorum  tocos  secunitiim  ediliones  Vatesii,  qH.inivis 
Fiibro  posierio'es  indicitre 

Clarissiino  virn  Ikc.  Aiir.iiSTO  Tur^NoSacri  c.on- 
sistorii  Coiisil.trio  ,  Scnalinqiit!  1'arisionsis  Pr;rsiili 
diictissimu  aiquc  prudentissiinn,  NicoLJti'.'i  FACKn.  S. 

I.    Qtialc  hoc  Opui.  -  -  Cci.e  libl  rcsiiluo,  i>it/t.siis 


D  AUi-Li^-siuii,  bcaii  llil.iiii  Picuivensis  episcopi  libruin 
3  viro  doclnii:! ,  pruiiruiia,  niar'j.iiquc  iule^iriuilc 
inaxiino.P.  Pu!iajosupi'ciiiKVu!iiuia'.e  relicluin,  nio;t'- 
qtie  liJoi  ,  iil  solidiiu  .id  lu  perveiiircl ,  id  e»l  siue 
iilla  de(.luctionc  ei  quam  nptimo  jiire  a|.>iil  icMjIO 
rein  ,  fuit  coniniiisuni.  Muniisosi,  si  (olia  nuinoios, 
iiiin  valdi-  ina^imm,  tcd  ai  •uoions  tU|i>.iiui(>iii ,  ti 
falimi  liliri,  si  rci  de  qii.)  liai  lai  tiraviiaii  m  cum«i- 
deros,  i-jiisnoJi,  iii  non  ac.  opii^.Hiuiuiii  cMir  hc- 
i|iic.u.  Tibi  ciiiiii  oiniiuini  ilisii|diiuruiii  Kfii.  iv  ih- 
.siiucti''siuio,G.ilUcJU»2li''ii  ac  iaudis  am«tius»iu\t>.  ot 


I 


889  M(j<»i,\i  tNnm 

amii]U.u  (piclaiis  ac  coiislaiili.i;  siuiliosis-sinio  ,  noii  A 
|M)lesi  non  gratis^iinuin  esse  anii(|ui  scriptoris  Galli, 
Tlieoldgoruin  i|iii  iii  Orcidenle  lloriierui;l  celeherri- 
mi  .ic  (liieiiissit!ii,  cxcelsxqne  avboris,  ui  einn  vu- 
cat  B.  llieionymns  (C'uini;i.  in  Esai  c.  lx),  iiu;i  a'di- 
ficala  esi  eccle^ia  Uei,  aJ  liaec  eiiam  fortissimi  con- 
fessoris  lil)rum,  de  gravissiina  oinniuiii  qux  niiquaiii 
in  Ecciesia  fucruiii  c<iiitroversia  scriptmn,  pnsi  »01 
aiinos  e  lenebris  erutuin  clarissiiui  lui  nomiiiis  aus- 
pieiii  lucein  aspiccre  H:cc  clsi  salis  aJ  coinmenda- 
tionein  muneris  vale.ini.  apiid  te  pr.x-  icui}  qiii  pro 
(uo  erga  liiieras  reliiii'HiCMi')iie  sliidlo.  erectoqiie 
atque  "iifracto  adversus  divin^is  fnmosiiiie  aulicos,  ad 
quoc  sola  nnnc  conturriiur,  aiiimo  seinper  id  geiius 
reliijuias  Ailalicis  coiidiiionihus  praUuli^li  P;issieiii 
lainen  seiiteiilix  si  bene  le  novi,  accedcs,  piurisque  B 
iii  eo  faties  judicium  erudilissimi  coriialissimiqMe 
viri,  qiii  te  duin  vixil ,  ob  egregiain  docli  inani ,  pru- 
dimiiam,  sludiufiique  ac,  pietaiem  in  Kom.  in  qui- 
bus  teciini  coiispirabat,  iitiice  aniavil  el  colnit,  nin- 
riensque  suse  erga  te  propenssc  voiiiiiiatis  publire 
lioc  testiinoniuin  posteritati  e&stare  voliiii 

2.  Quod  Hilarii  til.  —  De  auclore  vero  isiius  libri 
neinii  codici  inanu  seriplu,  qiii  B.  Iliiaiio  eum  ad- 
scribii,  lideui  delraliet,  virique  pottiitis  tituiuui  alie- 
nx  possessioni  arfixuin  coiiiroverMaMi  movebil,  qui 
slyli  vel  irigenii  tanti  ductoris  aliqnciii  gusium  liabue- 
j'il  ;  si  qiiidem  longas  et  iiivoluias  el  Galliei  Rlio- 
dani,  lit  violenii  ac  prxrapidi,  sic  ctiaiii  alii|uautiioi 
limi  secuiii  iralienlis,  qiio  cliaraclcrc  naris  enuinc-  p 
lissimx  scriptor  ipse  Hieronymus  scripia  liilarii  sig 
navil,  dfprcbciidcre  licet  (llieron  prafnl.  in  epi$t.  a<t 
(•nt.  9.  i'pt$l.  13  ait  Vnulin.).  Sed  qiiid  \erbis  in  re 
aperta  npns  esl?  Si  cui  ea  in  re  aqua  bx're;it,  liunc 
librum  ruin  lis  qii:T'  omniuiii  oalciilo  pro  Hilariaiiis 
recepta  sunt  conieiidat;  nec  aquam  a-iua; ,  nec  lac 
lacti  similius  iiiveuiel.  Nec  sane  bisiuricuiii  i:>tiid 
Opus  aiiiiquis  ignotnii-.  ruil  :  si  qiiidem  iliiid  ipsuiii 
esse,  quod  idem  ipsc  Hicronyinus  contra  Ursacium 
et  Valeiiteiii ,  contiiiciis  narraiiouem  Ariminensis 
Coiicilii,  liilarium  scripsissc  (radidil,  liuic  libro  pr;i-- 
tns  inscripiiu  fidem  facit. 

3  Ursacius  ei  Valeiis,  qui.  —  Ipsi  eiiim  llrsacius 
et  Vaieiis,  alter  Siiigidnni  superinris  Mysij-  ,  aller 
Mursae  Paniionije  (quamvis  iion  uno  loco  .\lbaria-  I) 
sius  Aletandria>  cpiscopus  utruini|ue  Paiiiioiiem  vii- 
cet)  episcopi  cum  Caio  acque  Paiinoiie  ,  el  Gerniinio 
Cyzici  priiDunm  de inde  Sirmii  episcopo ,  totius  Ario- 
manorum  Tragoedi;f;cboragi,  aique  aden  hypocriis 
CNtiierunt  ad  qu«s  ciiiii ,  ut  ?il  nostcr  Hilarius 
{Coni.  Aujenti.,  H.  .^),  Ariaiii  noininis  bicrediUi!:  ci 
successio  defluxisset ,  pom  ausi  apeno  Marte  lidci 
Nicienje  Iteltum  indicrc  eionte  ipso  Atbanasio,  quen; 
slreiiuum  robustumquc  cjtts  propugp.atorem,  ac  pia- 


l'R.1  rsTio 


m 


ne,  ut  eum  iiidigiial  Na^ianzenus  lOr.  wi,  it.  ci7A, 
iT^Aov  -rfi;  iry'>n(tiv.;  verebaiitur,  cuniculis  id  ag^re 
siatueruiit,  ipvumqiie  Albanasiiiin  in  priinis  ti)ileii- 
diim  evertendiimi|uesiisceperuiil.  Hinc  illsc  de  Arse- 
niii  inierrecio,  ei  cmifractn  calice  sacris  inysieiiis 
destinaii)  calumnire  qiianim  pra^lextu  eum  a  faclio- 
sis  dcposilus  ,  liiiperalorisque  decreto  in  exilium 
missus  essei,  totus  orhis  tanii  vin  ca&u  contiissns 
est.  Qiiiii  cliam  cum  syiiodis  Mexaiidrin;e  ,  iloina- 
nx',  et  oecunienic.c  Sardicensi  Allianasiiis  su.im  in- 
nocenti  im  approbassei,  calunmiativrcs  vero  non  so- 
lum  tul  seiilentiis  convicti  atqiie  danmati,  sed  etiain 
libcilis  oblaiis  eidem  {a}  Sardicensi  synodo,  Julio- 
que  1'ontilici  Kom.  criminis  admissi  lisereseosqiie 
veniam  de|>recati  ,  Ecclesi.T  coinmunioui  fuisseni 
reddili ;  iterum  laineu  canes  ad  vomitnni  reversi  , 
fcBdas  illas  et  Ecclesiani  Dei,  qusc  dnmus  pacis  est, 
parum  deceiilesdiscoidias,  episcoporum  disciirsalio- 
nes  Mediolanuin,  Sirinium,  Seleuci;im  ;isperaiii,  Ari- 
miiium,  Conslintiuopolim.NicaMm  Tbraci.TE,  (et  qno 
iion  tcrranim?)  praetorea  proscriptiones,  cxilia  cte.e- 
des  e!icit;'.runt ,  quae  quamdiii  in  vivis  eisiitit  Con- 
sianlius,  catbolicos  ciiscopos  excrcuerunt.  Tandem- 
quc  delracta  persona  Nicnenani  regulam  oppiignan- 
tes,  impcratnreni  ipsiiiu,  cujus  pote^latc  nitcbintnr, 
impuleriDit  ut  episcopns  Arimiiii  congregalos  ad  sub- 
RcriptiDuem  iiovj;  forinulo;  lidci  subdotib  verbis  con- 
cei.ui-  adigeret,  qu:i;  uonira  freceiitorum  ci  ociode- 
cini  patruni  decretimi,  oixrtws  x«i  oMoviiuu  vocabulis 
indicto  silculio,  Filium  Palri  similem  secundum 
Scripiuras  profiiebatur,  diceniibusque  illum  creatii- 
r;im  sicul  a!;«  sunt  creatiirx'  an.itbeina  iMfligebai. 
Nec  tameii  ibi  coiisistendum  csse  «luxeruni,  (Nam 
quis  peccaiidi  liiiera  posiiil  sibi?)  vcium  IVliciiatc 
surccs.su;  .lud.iciores  bicti  ,  iion  j:iiii  de  vocibiis 
oucrtaf  )■«!  o_ix(jo'jo-io'j  tanii|«ium  discordi;f  ponio  quxs- 
tioiiem  b;iberi  sigiiiricaruiit,  sed  inopcrto  capitepii- 
rura  putiimque  seu  poiniS  i.iipiiruin  putidumque  Arii 
dogiiia  Goccilio  Aniiochiyc  prufessi ,  Flliuin  Patri 
dissimilem  pL.^iiius  /.vi  i^  o-jx  o/Tt.Jv  crealuram  [b) 
slatuerunl.  Cujuj  iuipielalisipiumimperatoreni  auc- 
lorein  ac  vindicem  exstitisse.  *itbaiia>ius  asserit. 

4.  lyHui-  Drsaciuset  Valeiis  illi  ipsi  sunl :  «  qiiibus 
iiislaniibns  sub  iiiiperatore  •"'.oiiiianlio  facium  esl 
AnniMiense  concHium  coiitra  forr"el!iiin  Nic.cni  tra- 
ctatus,  qua  univers;«  b:ereses  co'npraheiis:e  erant : » 
iu  qiios  boc  opus  scripium  est  Ouamquaiii  .  ui  quod 
seniio  dic.^m,  l;;s^c!ibri  inscriptio  miilio  piiis  in  fronie 
spoiideat.quii.npraesletinrecessii  (c);  uisi  quodopciis 
longicris  pluribus  lorlasse  compreliensi  libris,  et 
nsTraticriis  ex:icti>?  eoriim  qua;  Ariminensi  concilio 
gesla  sun;,  vcl  qiise  ipsum  pnecesseriin! ,  aut  posiea 
Ee':uia  sunl  ,  iiiiliiim  lantiim  .ic  divulsa  qu.i-dam 
fraginijfiiii,  ricn  aiiiem  iiilrgruni  otins  vel  lihriim  iiic 
esbibcri  censeo.  Et  s.snc  aucior  liiijus  libii  staiim  in 


(a)  Qu;e  liic  cnnfiiso  f!3rranlur.  erraiidi  iof  iiR-;  pra'-  (6)  Aul  potiiis  staiiiore  tenlariint  ;  at  dbjecta  di 

beiil.  F;!mosi  suni  Uieatii    el  Vajentis  libelli  ,  qnos      iuere  non  valenles,  furmui 


Saniicensi  synndo  non   obtulerunl  a  qua  ciim  aliis 
pr:i'fi'actis  liivreticis  damiiQii  sunl 


In  qiix'Cui)Sluniinopuli  edsta 
erat,  reciiat  i,  aliiennU.  (Socr.  l.  ii,  c.  ij.) 
{c\  TiluSus  biijiiP  'iliri  plwra  spoiidet  quam  prspsi'»! 


891 


IN  nUt.MKMN  SANCTI  MII.AIill  tl'lMn|>| 


ip>iu'>   iiiiii>»   .iiiliii,  iiarijlionem  (liirturiim   sf  :ib  A  »>'l'tli'i'i:>m  t>sse  slylu-.  iieg:!!,  ti 

Artlaleiisi  coiuilio,  qiio  Pauliiiu-   Trevirorum  «pi-      AJco  viinim  csl  illuJ  Tragici, 

iiCopiuOalliaruiiiqiie,  ut  iiim  Cir^ci  \ocaiii,Mitro|io- 

liiauus  aiiiio  Cliii^ti  3'>5,  Saturiitiii  catcrorimiiiuo 

Ariaiiorum  ractione  dfpnsiius,  et   iu  eiilium  aclus 

esi  :  dc  quo  tameii  diiiiceps  alf.im  cst  silenlium. 

Ouicuiiiqiic  eiiiin  lia;cexccrpsii,  &op'jfac  iripa;  Iripu.ii 

rfoffaTTTwv  fi'J9iiv,  liiiic  propositioiii  coiiliiiuo  syiio- 

dales  e|iislolas  Sardiceiisis  concilii  scx  anlc  aiiiiis 

lialiiii,  alteMm  ad  oiiines  Eiclesias,  alteram  ad  Ju- 

lium   P.   R.  innucenliaiii  Ailianasii  cnnipcrtam  ac 

coalcstalam  iiidicantcs  subjecit  ;  dc  qiiibiis  plura  di 

cero,  (quaiidoquidem   liaiic  duciis,  Jiipitcr,  ei  labo- 

riosis  suis  aniialibus  vir  illustrissimi  nominis  ac  di- 

tjnilatis  Cardiiialis  Baroiiius  inscruil,  omissis  sub- 


Jt9-.> 
ilcrca  cui  bono? 


{So{>lwc.  iJi  A\ace,  p  30.) 
C.  Stquent  epitlota  nuiic  Fraij.  \h  an.  oC5  tiTi- 
pia.  —  Sei|ueiitis  ejusilem  PouliUcis  epistulx,  quam- 
vis  ipsa  coniietioiiem  cum  pra:cedeiitibus  apiiurem 
iioii  liabeat,  cortior  lainen  est  hisioria.  Quaiilinii 
Cniin  ex  cjiis  ubiqii'>  corniptissimu:  lecliune  daiur  m- 
scqui,  pusi  lm)icratoris  Ciiiislantii  iibituin,  rcver- 
suinque  ab  exsilio  Eusebiuiii  Vcrcellaiiiuiepiscnpuiii, 
cum  noslru  Hilario  ct  Ailianaslo  dt\iiia  providciiiia, 
qux  suis  teuipori  nuniquaiii  iinii  adcst,  Reip.  Chil- 
sliaiiu^cuiistiiueiiilxresUiurandxqiicTrlumviruinpia:- 
siituiiim,  cun^ervaiuni  atque  alituin,  hoc  est,  circa 


siribenlium  episcoporum  nominibiis,  qux   :ib  ejus  B  aniium  Cbristi  3G3  scripla  e»l :  nempe  quo  tcmporc 


lodicc  abcranl ;  ilh\  vcro  iion  uiio  loco  apud  anii- 
qiios  exstat,)  superfluuin  eiisiiino.  idciii  eiiam  pcr- 
spici;re  esl  ad  calcciu  IV.i^ineiili  ii,  ubi  cum  B. 
Ililarius  liicein  narraiioni  su.e  allaturam  dixis^ct  il- 
lain  oratlonc.ni,  quaiu  eadcm  Saidieeiisis  syiiodus 
pcr  Viiiceniiuin  Capux  et  ia)  Euphaicm  Coloiiije 
Agiippiiia:  episcopos  Aiitiocliiam  usi|ue  ad  Constan- 
liuin  niissos  Iiabuil;  iii»gnu  taineii  hlstoiix  delri- 
nicntonuila  liic  eistai,  sed  ejus  tuco  qua:dum  Libe- 
rii  P.  K.  (b/  et  aliurum  epistula:  iiullu  tcm[>oris  ,  vel 
rerum  urdiiie  scrvatu  velut  iu  tasciculuiu  congestje 
lcguiiiur. 

5.  Nam  qua3  prima  occurrit,  a  Libcrio  circa  sui 
ponlilic.itus  iniiium  ,  quod  in  annum  saluiis  353  iii- 


iii  Oc<:idenle  p;iriter,  ac  unte  synodo  Alexandrina  iii 
Orienie  (  aiini  362  ),  concoidiu;  p.icisque  siudiu  ac 
boiiu  .1  Iribus  illis,  &,,-  «i>)6w>-  a.vQpi>r.ot;  toO  6i'.0  zat 
ftsyiTTcits  riiv  '{«u^^aiv  oixo-joftot»,  cx  XII  Senntibiis  ac 
foilibus  tirempt  tex  dicla  csl,  Arianorumqiie  coni- 
munioue  faedaios ,  exccptis  ha;re$eos  auctoribus , 
pcrndia!  reiiuntianies  :  <  Ecclcsia  catliulici  i  inquit 
Augnsiinus,  <  maicrno  rccepit  siiiu,  lainqiiam  Pe 
trum  post  neium  negationis  per  galli  canium  adnio- 
iiitum,  aut  tjmi|uaui  cuindeni  post  pravam  simulaiio- 
nem  1'aiili  voce  correctuin  >  (  Augusiinus  de  Agoiie 
Cltrist,  c.  30).  Luciler  solus  Calararuni  Sardiiiiu: 
cpiscopiis,  consianiia  ndei,  scripiornmque  libeit:Ue, 
si  bibein  isiani  excipias,  iiiici  Ecclesia:  lumina  ic- 


cidil,  scripla  videtur.  Par  est  enim  ipsuni  accusa- C  censendus,   paucique  alii  iiiiiiia  sanclilalc  dicim,  an 

tionem  curani  Julio  prxcessore  suo  inclioalain   non 

diu  proiraxisse,  scd  statiin  ut  ponlifex  renuntialus 

esi,  legaios  illos  suos  :id  Aihaiiasium  misisse  Alexaii- 

driam,  detraclanlcinquc  judiclum   coiiJemnasse.  lu 

quo  taiiien  iiodus  Deo  vindlce,  id  esi,   nniarissiiiio 

illo  dociissinioque  Aniialium  ecclcsiasticoium  scrl- 

piuie  digniis  subesi.  Ciim  eniin  uuctorum  oinnlmn 

seriptis  conslet,  Aihanasluiii  jain  uliin  anie  Liberiuni 

adversariurum  artes  versuliasque  detexisse,  inani- 

testoque  mendacio  Iradiixisse;  qiiis  puiuii  esse  tot 

synodls  eonnxorum  acciisailoiii,  aut  tot  senlciitiis 

absuluii  cundaiiinatioiii  lucus?  aut  quuniodo  com- 

inuniune  sua  potuit  Ailianasio  Liberius  interdicere, 

cujns  ciiiiJcmnaiioiicm  ab   Orieiitalibus  allquot  cpi- 


per\icacia  :  <  Hanc  mairis  cliariiuiem  superbe  acci- 
pienlcs  ei  iinpie  reprolicndenies,  qiiia  posi  gaHi  can- 
luiu  surgeiili  iiun  graiuLili ,  cuin  lucirero  qui  mane 
oriebaiur  cadere  iiieruerunt  >  (.Au^utlinMf,  ib.,  c.  5U). 
Adeo  in  omnibiis  rebus  ut  optiiuuiu,  iia  ei  dtriiciilimuui 
cst  modiim  servare. 

7.  .liintiiii;iisis  coiKitii  casus  incautus.  —  LVs.tcio 
tniin  et  Valenie,  ut  scelcra  Jlu  I  itere  non  possuiil, 
ulcus  Ariminensi-i  ndei  ab  omnibus  fere  eplscupis 
pro  urtliodoxa  succpKi!  ac  coiiiprubata!  deicgeiitibus, 
Fillumqiie  siiiiilem  Pairi  dictum  inlcrpiftiniibus 
ov/  «Tt/u»,  veruin  xaruTt,  id  est,  secundum  Seripin- 
tiis,  ct  qualciius  Scripluris  sacris  ea  siuiiliiuJo 
cuiifomiis  est,  cx  iisque  nec  xqu.ilem  Palri  Filiuin  , 


scupis  rjciam,  et  aJse  potiiincaiussiii  iniiio,inissaiii,  ^  nec  iiniim  cuni  cu  (  »euiper  ciiiui  a  vero  simililudo 

abe»l,)  conlicieiitibus ,  creaiuiam  eiiam  negatum 
slcut  stini  ali.e  cieaiurje  ;  pra:stanlloieiu  enini  esse, 
sed  creatuiani  taincn  eludcntibus  :  Ingcmuit  toius 
orbit,  inquil  Uieroiiyiiius  (u<irti':iHi  Luciferianos),  c 
.st' Aiiaiium  mnuiut  t'<i.Et  saiieTo,'Ofiaio  .i  xKx<ix'Ji: 
r^/itytif,  Toi,-  «7r/'j-j<rT£pot>,lnquit  magnus  llleCrc)(u- 
riiis  {Natiiiiii.  Ur.  21,  ii.  2(i),  S>A{a|g  «v  to  ti.v 
«Tj"ii«f  X*'*""!'  ■nipixiijtiiioy,  n  itpii  n«vTa»  opi>ca 
T'.'Jc    naoiovTa;   ciituv,  »  xatm  itavTa  ayl)iav  Xix^qtn;. 

An  vero  priiis  ad   idein  munus  ubeuiidiim  a  coniilio 
ad  euindein   iiiiperatorein  dcstiiiaii  ruenut,  non  iia 
constat. 
(ft)  Lilietti  cpialula  priuia  dubla  (Fmy  iv). , 


si  ratani  cam  liulieret,  quemaJiiioJum  iJein  ipse 
Liberius  in  epistula  ad  Coiisianlium,  qua;  iiic  eJita 
habeliir  (Fruqm.  v,  n.  2),  teslis  esl,  uccepla  eodem 
tempore  septua^inia  quliiquc  eplscoporum  /Ggyptio- 
ruin  .\tliaiiasii  iniioceiitiam  icjlanie  senteiitia  cuiii- 
piubare  nolulttOuiiltu  quod  imjuscc  condemiiaiiunls 
iiec  Ath.inasius  ipse,  i|ui  rv.-  suas  Jiligciititsiiiie  iiui: 
uno  libro  complcxus  est,  nec  quisijuam  allus  qiiud 
sciam  veteruui  usquain  ineininit.   Falsam  aulciii  uut 

(a)  Eupliraiem  scu  Eupbraiam  ex  Tbeodorein  I.  n, 
f.  7.  Ex  (|uo  quidein  const.it  duos  illos  eplscopos  a 
Sarilicciisi  cuncilio  reversos,  a  Cuii>ii»nle  delcclos 
luisse,  quo epi&iulas  sua»  ad  CutiBtanliuu)  porrorienl. 


833  .NICOLAI  r\imi  fU/ErATlO. 

I iiiic.  figd  cniKiureiHiiii  (/jisio/j/ ,  qm  ejusmodi  doli^  A  l:ti|iliuii),   quos    gessissc    foiisni.iliini 


3"?5 


iireiiii,  Smmo.  (|iiiJvin,  iit  ciim  eodem  Nnziaiueiio 
{Or.  21.,  II.  30)  ioqiiar,  oO  Tztai-jrt;,  yciftptaTt  oi  jra- 
(i«y/5£vrsr,  y.ul  toO  xaTtvciO  y£  £e  x«(  ;iB  ToO  Trjliiti 
y.£T«(7;^o'vT£f ,  sine  ronscienlia  liarelici  ferebaitiur, 
contcsianies  corpus  Domini  (cam  eiiim  sacraiueiiti 
(.irmuiam  inulio  aiile  hx'C  lempora  u<iiirpat:>iii  in 
Ecclesi:)  fuisse  prubat  jusjnratitlum,  quod  impie 
Novaiiinum  ( seu,  Novamiu  )  a  snis  cicgisse  scribit 
apud  Euseljiiim  Cnriiclius  [EusfA.,  iib.  w  Hiti.  c.  43; 
llieron.  contrn  Lucif.]  )  el  ijuidquid  '  m  Ecclesia 
snnctum  est,  se  nihil  niali  iu  sun  fide  suspicatos. 
Pulavimus,  aiebimt,  sensum  congniere  cum  verbis  : 
iicc  in  Ecciesia  Dei,  ubi  simpliciias,  nbi  pura  con- 
fessio  est,  aliud  iu  eorde,  aliud  iii  labiis   profen  ici- 


3U6  ctiroii(iloj;oruin  diligentissimi  tradunt.  M:ilf  illos 
lia-rciicos  liabebal  veiiis  illud  in  se  experiii,  Ciio  iin» 
)ii'ol>oruiii  latta  iii  piTuicit  m  cadere  :  nec  c-x  Aiimi- 
neusi  fraudc  jam  sibi  quidi|u;iin,  pra:ler  odium  pu- 
blicum,  iiividiam  ac  iiil'aiiii:im  stiperesse;  iidein  vcro 
Mcxnam  ubiqiic  locorum  prisliiiam  aiirinriiaicm 
digiiilaicm>|ue  recupcrare.  Sed  pracijiue  aiigebat 
GiTiiiiiiii  veicris  sui  sudalis  ac  coiigcrrunis  individui, 
sino  quo  Tlieseu  nibil  buc  u:^(|iie  tciuaviT.'iit ,  dc- 
leciio.  Is  eniiii  conrcssioiii  Sviiiiuiisntu  adbjerens, 
Palri  Filiuni  per  omnia  siinilem  dicebai  ;  j  qua  pro- 
fessione  ncc  Ariminensis  fides  posi  vim  iltatam  sus- 
cepla  dissideliat.  Qiiamvis  ciiim,  ui  supra  dictuin 
est,  cas  voces  per  omnia  nnu  babuerit,  saiis  tamen 


muimus.   El  sane,  (<j,j).«ztov,   inquit  idein  ille  Gre-  B  ipsx  claiisula  illa  s(?cuii(iuin  Sriiplurus,  (luia  Filiiiin 


gOlius,  i  «jr>o'Tiij,  r.ai  fxCTtt  toO  o-cOooO  t>'iv  yt>iv- 
0/SW7TOV,  xat  •oy.iCTK  Triv  x«xiav  uyooaTWi.  ro  x«yi«» 
i/.fJOtpov.  <  liiierrogo  islos,  t  subjungil  idem  Ilie- 
roiiymus  [fl(/weist(s  Lucif.],  i  nimis  rcligiosos,  quid 
confessoribus  >  (sic  cnini  locus  illc  scribi  debei) 
<  .igcndum  puiavcriini?  Iia  liac  mansuetudine  et  cle- 
incniia  (Ides  Nicxna  rcparata  ati;ue  slabilita  esi,  et 
a  iribus  confessortbus  Saianac  faiicibus  miindus 
erepius.  >  Cnm  quibusetiam  LiberiumP.  R.  inemo- 
rem  verburum  Dc.niini  :  <  El  lu  conversus  confirma 
Iratres  tuos  >  (Liic.  xxn,  25),  non  solum  eadenti 
Petro,  sed  eiiam  sibi  diciorum  ,  qui  scdis  Petri  in- 
lirmitatisque  succe^sor  exst.iu-rat ,  egrcgiaui  quoque 
navasse  operam  bislorix  prudunt. 


Patris  imaginem  dicunl  Scriptiira;,  iiitclligi  aiqiie 
exprimi  cciiseb.iniur.  At  Ursacius,  Vab^ns,  cacieriqiie 
de  grege  itlu  coiilra  ,  Kilium  qiiidein  dici  Putri  simi- 
Ivm,  sed  non  sccundum  subsiantiam,  iiiquiiint  bac 
cpisiola,  aut  pcr  (.nnnia  seu  abioluie  :  ( \l»  eiiim  liic 
liicus  cmendaiiilus  est :)  vel  eniiii  siibjuiiguni,  Pasilii 
Anquiriuini  cpiscopi  inier  Suniiafiaiios  praxipui, 
quem  Ariani  conciliu  (  an.  360 )  Consianrniopolilaiio 
deposueraiil,  cujiisque  opiiiioiiem  (6)  deiiide  Anlio- 
chcnodamna\crani,  pcrfida  asseriio  reparabitur.^nn 
ad^.o  scetcraie  igiiur  atqce  iinpie  Germiuius,  qui  hac 
cjiistnla  pruvocatus  eam  sua;  fidei  prufessiouem 
coiiscripsii,  qu;uinter  bxx  riagmeiii.i  nuiic  primiim 
vulgala  {modo  Fruif.   xiii)  Cbristum  Oci  filium   ac 


8.  Plane  quod  bic  obteslalur  LJberius  ( /'"roj. -xii),  C  I'P"f"  ngnoscii,  diiiiiiiate,  cliariiiiie,  mnjeslute,  vir- 


opiscopos  omiies  lialix  .^rimiiiensi  purfidia  deceptos, 
nt  pesiiferum  iilud  dugnia  cniidemiicnl,  vetienientius 
in  ejus  auciores  ins»:viant,  qiios  in  se  violenio^  et 
subdolos  experli  sunt,  lolusque  se  lidei  Nicxii^e  de 
iiitegro  mancipent ;  tam  pii  voti  ipsum  compolem 
iiuii  miilio  post  factuin,  cum  ex  ejus  cpistola  qiiani 
c.^bibet  Sucrates  {Lib.  iv,  e.  i2)  ad  Oiientales  mis>a, 
(|U3  omnes  episcopos  Iialise.Ariminensi  furmula:  aiia- 
tbcma  divisse,  Nicenx  fldei  subscripsisse,  maxlmo- 
que  ;csiu  iu  Arii  dogma  ejusque  discipulos  exar- 
descere  significat,  lum  etiam  ex  ea,  quaj  bic  proxime 
sequitur  (in  ei  dem  Fragmento),  episcoporum  Ilaliatt 
ad  episcopos  Ittyrici  missa  discimus.  Hsec  auteiu 
poslerior  epistola  appiirot  scripta  («)  pnsi  synodum 


lule,  clariirle,  vita,  snpieniia,  scientiu,  l'atii  per  om- 
nia  similem ;  cujus  etiam  pleiiiuiem  uberiuremqiie 
iiiierpreiaiioiiem  episiuia  ad  Uulianum,  Patladiunt, 
Scveriiiiim  mis-.a  eilidit  {Fray.  xv). 

10.  Formula  a  ilarco  .\ieili.  dirtala,  qu(e.  —  E.\ 
qiia  quidein  cpistola  prelerea  di^cimus ,  quicnain  sit 
illa  lidei  formula,  cui  dictanda;  Marciis  .\relliiisa; 
episcnpus  elecius  esi;  (sic  eiiim  scriliendum  esse,  nnii 
ejecium  ex  Socraie  [lib.  ii,  t.  301  coiisiai )  ei  qnibus 
aucioribus  concepUi,  quibuscunique  auspiciis  einissa 
fuerit.  Yereor  cnim  ne  frustra  (Ibid.)  sii  Socraies, 
cum  Gdei  regutam  a  Marco  Art:ibusio  scri|itam  eam 
asserii,  quje  coiiira  Pbolinum  iii  coiiciliu  Strniieiisi 
proviilgata  est;  ei   non   potius  illam  ,  qiiam    idein 


Itlyricam  ciica  antiuin  Cbrisli  363  babitam;  qu,e  Ni-  D  auctor  aii,  ut  primum  iii  eadein  synodo  pubiiiata 


c«na  fides  in  Illyrico,  unde  vi  dejccla  fueral,  veiut 
cx  Pr.xioris  ediclo  restiiuia  est.  Cujus  rcsiiluiionis 
iioster  llitarius  priinum,  deinde  Eusebius  Vercella- 
rum  episcupus  ab  exilio  redeuiilts,  non  ievia  funda- 
menia  jecerant. 

9.  6'enH:iiii  ii  Valeiite  ei  Vrsacio  dcfeciio.  —  Epi- 
.«flota  autem  Ursacii  (tiunc  Fragm.  xiv),  Vateiilis  Caii 
et  alioruin  Singidiini  coactorum  ad  Germiiiium  con- 
siiles  adscripios  babei,  Graiianum  N.  P.  et  Daga- 

(a)  Anie  scri|>lnm  esse  probavimus. 

(b)  Noii  i|uideni  per  se;  sed  advcrsam  suscipiendo 
.ipuci  Aihanas.  de  Synod.  p.  906,  et  Socrai.  lib.  ii. 


est,  veliit  ma!e  natum  feluni  ex  xii  labulis  (c)  sup- 
pressam,  posioa  Ursacium  cl  Valciiiem  palrilius  Ari- 
mini  congregalis  subscribendaiit  obtulisse.  Sola  enim 
hsic  ipsa  noii  tanlum  ex  iribiis  formulis,  quas  ea 
.syiiodo  aiuiit  emissas,  vcniin  eii  im  ex  novem  pi-a;- 
cipuis,  quas  Sociates  (nisus  lattyrinllium,  ul  ipse 
vocat,  formiil;iruin  fidei  exlricare,  qn.ein  lainen  ina- 
gis  invotvil)  ab  Ariaiiis  publicalas  spaiioiinvemdecim 
annorum  enu.nerat  (tib.  n,  c.  41)  id  csi,  ab  anno 

(c)  Probabiliusest  eam  supprcssam  esse,  postquam 
Arimini  lccia,  ub  antiotat0!>  consulus  omiiiuQi  risuiii 
piovocavit. 


I9S 


IN  I  H,\i.>IJ.MA  >\n(;ti  IIII  \I1II  I  llv  ttl» 


896 


<  linsli  512  i<  mu  •mkhIii  \iiii<Klii>iri  .iiKiiin>nii.>  ixisi  A  Sam  qiiuil  (liinia  Siiiiin  iilii.iui,  \.iUI.>  prolid,  <|iio>i 


iiileiii  Nii':L'iiani  nov.ini  aliani  cund<:re  |iriiiiuiii  aii  i 
sunt)  ad  tiisubii  •■i  llypani  ronsubiniii,  (|uo  .\riiiil- 
iiehsi&  coniula  est  |icii.li.i.  l  adco  esl  ro  '.l.^ju'';  ro- 
/juopyovl  :  ip^a  bula ,  i.  quaiu  liabel  liaic  verb.i  :  /' 
(iuni  (iniKi^iii  l'alri  pjr  ounna,  ul  tu:i  °((C  dicuiil  tl  di 
ctnt  Scripiune,  i|u  c  i-Miit-.se  iii  r<gul.i  lidci  a  M:ircu 
dicl.itJ,  leslis  est  li  ir  ■'{'islda  iieriiiiiiius,  uii<le  cliani 
ab  K|>ipli:uii<i  (  llxi .  I  \Klii  ,  -2i  )  rKTTt^  ny 
ro-j  (/uoiov  £iv«t  ro'<  j''>j  T:j.ryi  vj.i'*.  ravTK  liun- 
cnp.ua  c-l  ll.ec  eadem  e&i ,  iit  cv  .Xilunasio  in 
epislola  dt'  Sv  lodis  con-i:il,  (|ii;c  co.i|i:i  h.itciu 
ccclt'sl:i<liciiiii  Cuiisul'S  aildilus  li.iliu.l  ,  propiti' 
quod  patr.hus  Arimiiii  coi.grcgaiis  i.'un  iii.igis  l<i- 
lem  ob  iiiipiiiiatem  ,  i|u.iiu  ob  iiumi.iI'Ii>  r>suiii 
movlt. 

11.  Qmbui  eiiiicopis  comtalul  Sirmti:iu!S  tlU  con 
veitiut.  —  Poiro  Ceorjjius,  tjuiii  Alcxa.idrur  votat 
episcopuin,  ille  (-si|;i:iitreC:lix.  si.^niiiii.i,iO  ii^  xxn 
iTcdiiiius,  vd  (.app.id(ix  .,,  A<ii:inu.^iu  cl  cu:ieris  (ad 
Solit.  |j.  801  ,  Tii.  I,  ii)  aii|U('.  eti.iin  si  niores  ejus 
aiteiidas,  plane  f.iuiensi.s,  «...  j/^jrrTr,,,  /.«zovOrjoiov, 
x«t  yxazrip  up;fj, .  iit  iioii  pe6siiii(i!i  c&so  ne<|uiveril,  in 
quem  -cpta.  xxnncf.  /a/'o"tcr  ( oncuiii-riiii.  lis  ciiiiii  illuiii 
depiiigii  colonbu^  N,izt:>.iizcniis  (tJrat.  \\.i,  n.  19), 
qiii  plane  -xipu;  ti.  xui^vjraoo-xto';,  iioii  lioiniiiein  elfi- 
giClit,  niilliruin  -n iintpiiJ  to  /;vOv,  izoviiprircooj  rr.v  3ta- 
l/OtKV,  0'jic"  TravTcAtJi  t/5uB£j0ov,  <z)U'  SriJIC.TOV,  otov  TO 
To'iv  >i'iiuv(iiv,  ■:y.  atv  jtpuTX  To./.jTsJr.f  ai./o-.pia;  ()0'j"'ov, 
/ui    tiailrii  uvtov  ,  i|iii  l'!  ar.ii  ii  Coiisiaiiiiiiiipnliiaiii 


.-liriiiiensi  coiicilio  ei:;/',..  Tradiiiil  i.So<'r  tib  il,  < . 
\!u  SotiiiH.  lib.  IV.  L.  i'i)  in  oa  ^ynodo  Ircs  lidei  rc- 
(;iMas  i- :ii.is  :  prinMiii  ili.iiii  coiiii:i  1'liiitiiiiiiii,  allc- 
r.iiii  i|u:iin  dKiincs  a  M.>rc<i  scripMni.  leiiiaiu  ct  iil 
riniiiii  cani,  i|uaiii  iio-ii-r  II  lanus  Usii  el  Pi'iainii 
li!.is|i|ii>iiiiaiii  \ocai.  .^1  iiJcni  Ipsc  lliUrins  cl  .^llia 
iKisiiis,  i|iii  <lc  Syiiodis  cx  priircssohciip^enitil,  qiio- 
ruiii';nc  .iiittiiriialcni  iicino  s:inus  dctiigcrc.  atijuc 
cii.ini  iioii  pr:rpiiiU'r(>  cuivi^  ;i!ii  iii  ci  rc  piitc-i.  iu 
i|ii:i  priiiiiis  f^cruni,  diianiiii  i.iiitiini,  piinix  scilicLt 
cl  iiiiiiiuv,  Mriiiiensi  cdncilio  scriplarniii  iiKiniiii-ic 
(Jiiiii  «';- 111  liic  iiiscitis  vcrbis  posl  illnii  O^ii  blas- 
pliviiii.iin,  con^cripiani  fuisse  lidci  rej,'iilaiii  qii.i  011- 
'iilcs  baliet,  qinni  a  Marco  tliciat:iih  piobiviiuiis, 
Ij  ii.idi;  Ciim  enini  ipsini  Usii  roiinutain  siiuditSyn- 
oJis  open  inscriiissct  ,  roiitiiiuo  isia  subjcc.t 
1  U.ic  (ibi  Miisissciii,  deniio  inutitia  seiiiciilia  coni- 
iiosueruni  eaui  tidcin.  quam  qiiia  cum  coiisiiliiiiis 
cdidissenl,  inulio  pudure  ot  pnibro  coiirusi  suni. 
cjiisque  eiempl.iria  curavere  nt  cum  suo  more  sen- 
lciiiiaiii  mntassenl,  ab  iis  qm  lia  lcnebaiit  per  iiota- 
rium  Uartianuni  subriperentur,  ei  pcrsuaso  Coii- 
stantio  ui  coiitra  eani  H.lcm  edicta  promulg.irci, 
aliam  rursuiu  lidcm  constiiuerunl,  addilisqui:  iit 
soleiit  (|nibiisd:iiii  dictis.  l->auriai  igitiir  ista  coiiscri- 
pseninl,  eic.i  {Lib  dc  Sxiuod.  p.  904).  l  .1  isiis  Aiha- 
iiasii  veibis  diio  iili  coiiliciiiiitur  allcrum,  fideni 
illam  Oii,  qii:c  Filiuin  P.iire  niiiiorein  ac  plaiie  dis- 
siniilcin  :isserit,   velut  nltimim   coiisilii  Sirmiensis 


depeculatore,  ejiisqnt-  criniinis  rco  ac  prolugu  nii-  C.  dcliiiiiioueni  ac  i^cnientiani  li:ibii.iiii  fuis^c,  ntqiie  co 


lilari  nianu  /uTaerxon'^-  .Mex.imlrinje  ccdesiiC  coulra 
ipsiim  Atli.iiia.-.ium  i>rc;jiiri<i  pra-doui  subsiitiiius 
fuenil.  Basiliuiii  ne  suu  (juidtMu  proiiaium  exsiitissc 
snpri  dixinius.  Pelusioiuci  vcro  episciijius,  cujus  liic 
noniCii  oblitciaiiiMi  esi.  fancralius  a  Soer.<lc  dici- 
tiir  (fWi.  11,  (  29;.  iiiier  Aiiaiioium  nnicsigii:iiiOs  rc- 
ceiisitus.  .Marcus  autem  ille  est  Aicl!iiis:c  Syri:i-,  noii 
Macedoni.T',  ut  vinuiit  cenniri.iiDres,  episcnpiis,  qni 
ante.i  cum  N.ircissi.  Ni  lopolis  (.\ilianat  I.  de  Siinod. 
V  894),  Marc  Ch.ilcedonis,  ci  Tlicodoio  llcracle^c 
TliraciJB  episcopis  .nl  oinriPiii  impici.itcfn  projeciis- 
simis.  ad  Constanteii  :ii  Oailius  jiost  synodum  \i\- 
tioclieiiam  iii  tuca.iiiis  ab  Anani^tontra  Atliaiiasiiiiii 
missus  fucrat,  laiii  li.cresos  prulessiont  subscnpiiuiic 


nomiiie  ad  Ecclcsias  pro  more  iransiuis.sain  a  syno- 
nodo  qund  eliam  Hilarius  inilio  libri  de  synodis 
(iiiim.  i)  perspicuiiin  bis  verbis  racil  '  <  Cr:itu'.:)ius 
siini,  iiiqiiit,  iii  Domiiio,  iiicoiitaminatos  vcs  e'.  \:\v- 
sos  ab  omni  couuigio  delesiande  li:cr(^sens  pcr.-ti- 
tisse,  el  niissam  prnxime  vobis  ex  Siiiciensi  oppido 
inlidelis  fidei  iuipieiatem  non  inodo  non  susccpisse, 
scd  nuiiii:ilam  <  t  si^tiiricaiaiii  d.imiiassc  •  Ita  i!;iinr 
iion  soluni  niissani,  scd  etiain  aiictoniatc  publica 
pruvuli;ataiii  aiqiie  indiclain  (lopulis,  ut  iii  eain  ju- 
rarenl,  :ipp:irei.  .Kltcrum.  fidem  qii;c  consulcs  ad- 
scriptos  liabuil,  post  Siriniense  concilium,  necmiilio 
anle  Si>lcjrieiisein  synudum  coniposiiam  ac  viilga- 
i.iin.  Veruni  si  ca  fidcs,  qu;e  Patri  Filiiiin  p<rr  oinnta 


que  suppo^ititii  Sardicensis  decrcii  iiiramis,  quaiii  D  simileni  prcfiietur,  a  M-Jrco  scripta  diem  ci  ccnsulem 


piisiea  (Tlieodoret.  l.  w  Ihsl  tcct.  r  7;  Soiom 
tih.wc.  10  I  coulessionis  vel  etiam  iiiartyrii  jtioria 
(\.iriaiii  eiiim  111  buc  uuctores)  sub  Juliano  clarns  ac 
ctlcbris. 

12.  Qi.o  teinfon  cctebmtus.  —  Veium,  quando 
i|Uideiii  qui  i>einei  veiei  undi:c  liiics  translcnl,  cum 
iienc  ei  aaviier  iiiipiiueiiteiii  essc  oportel,  iiiqcii  illc  ; 
qiiiii  vcial,  qiieniadiiiodiiiii  lu  indicaiida  ill.i  lidci 
TCitula.  qu  1'  a  Marco  Aretliiisio  diciaia  cst,  lialluci- 
n;iti>s  eccicsiustici:  liistori:c  scri|itiirc»  pidbirc  lcii 
lavimus,  iiun  idein  iis  :iccidciit  m  lunipnrc  desi- 
gniiido,  qu'i  iicri|it:iin  ci  eilitam  |iriidiiiii  <lisi|uirere' 
■-;';  T^oir,/ irii/9(,i,ur<0(    i,/9ov     .V/moi,    .1:1    l'l|C0''ri(ils 


qttibus  edita  est  Sirmii  li;>be(  iinde  certius  teinpiis 
proiiiulgatiiinis  ejus,  quain  a  cunsulibus  qnibus  edita 
dicliur,  rcpeii  potesi?  De  ea  ,iuicm  sic  Tlieodoreius 
(leg.  Iiic  el  injru  Suzumeiais,  tfi/.  tib.  iv,  c.  \b,  ex 
cili.  Cliiistophvn  vct  cap.  17  1  1  ifiyi',  >  nV». ).«  Qiiin 
cti.im  absurdiim  putabaiit,  iii  'iiiic  rormul.T  talis  pr;C' 
puneretur  liluUis,  (iiialem  tiabiiil  cuni  Sinuii  ("diia 
cst,  pr;csciiiu  r.(>iisiaiiiio  :cteriio,  iiia^iio.  AiikusIh, 
Euscbiu  et  llv|>.^lio  ciiss.  quciuadmoduiii  Aihanasius 
qiioipie  scribit.  >  ll.ce  rheoiliircliis.  Ni>e  :iliicrS<K'ra- 
les  (iif>.  II,  I.  1^7,  A<Auiiii<.  f  i/i  Sijiiod.  p.  874).  a 
quo  laiueiiccepiiis,  ci  tumpMis  errtir.  0"'d  ipse  .Vlh.i 
oaMii:?  <  IVstqu.vm,  iiiquii     divitio   factK    •}!     ei 


897 


iSllULAI  l  aBIU  PU^tFATlO 


m 


loiici.im  CftRiinnienlo  \sperani   aliiissent,    .ilii  A  i"  (IiiImiiii)  rcvnciiiiit,  qiii  Iihjms  n.irralioni.s  aiirtorcm 


Ailininuin  se  coiit<ili»9Ciil,  ubi  fucic  qtiiiiqii.iginia  cl 
>.u  pliircs  episco|ii,  >  (cimrc.-Cln  nunieio,  scil  dc 
C(i  nunc  non  laburuinusi  i  \fu\\  oli.iui  ad  euiu  lo- 
cum  Geriniiiius,  Aiixentius,  Yalei.s,  Lisacins,  Dc- 
niopliilus,  Caiiis.  lui  cuni  c;i:tcri  opi^copi  ex  sacris 
litierisverbasiiadtriiiarciii.illicliartulainexliibucruni, 
iccliati-qiic  consiilil<U'<  quibiis  scripla  crat,  postuia- 
bant,  u(  ea  mnnibus  syiuidis  niile|)onerelur.  Oinis»a 
enim  de  lia'relicis  qu.i.'Sli')iic,  nullaqnu  liabiia  per- 
cuncialioiie  quo  aiiimo  aui  i|na  sentciiiia  cssent, 
scii|itis  chariuhe  soluniinodo  contcnlos  esse  de- 
bcre.  Scripla  auteni  eoruni  ojiisniodi  liiero  Cdii» 
osl  catliolica  lides  in  prjesenliH  U.  N.  religiosissinii 
pra'clarique  victoris  inipcrat<iri$  Conslaniii  Aii^osti, 


Sozoincitum  lcgiTii  (lib.  iv,  r.  l,"i)-  quo  anno  Con- 
si.intiiini  liibernasse  Sirinii,  nielioieniqne  ejiis  aniii 
laiteni  ibi  traiisegisse,  cuin  Aniiniaiius  ipse  teslis 
est,  tuni  etiam  plurinia>  legcs  iis  consulibus  cdil.i; 
siia  subscriptinne  probant.  Iii  co  congressu  quastio- 
iiein  islJin  coram  impernlorc  a;;itatain  di'  lide  qnani 
rc'cital  liaccpisiola  Gcrininius,  lidpniqne  coinposilam. 
cui  dicUinda:  Marcus  elei  tiis  cst,  ni  conjiciain  multa 
f.iciunt.  Prinium,  Pcrsona;  ;  iidem  ncmpe  epifcopi, 
inler  qiios  de  fide  qiKcsiioni,  in  hac  reccnscnliir 
epistola,  (|ui  a  Sozonieno  {Ibideiii)  iiicnmitatii  fiiisse 
nicnioranlur,  deinde  fortuiia  ntrobique  occasin;  noii 
cniin  iiic  ail  Gcrminius  islus  episcopos  convoaitos 
ii:  de  llde  dispularcni ,  sod  oita  disputationc  coram 


xlcriii,  Coss.  VV.  CC.  Euscbio  cl  Uyp:itio  Sirniii  i  B  iiuperatore,  atque  in  iiiiiltani  noctein  proiraria.  ad 


(ila  ciiini  legenduai  ex  Sociatc  ct  Tbcodoieio  {Sozo- 
meiw)  ante  nos  alii  docuernnt)  xi  cal.  jvniat.  Crc- 
dimiit  in  unuin,  etc.  Si  cum  Sirniii'edila  est  pra> 
seiile  Constantio  xi  cai.  juii.  con^ules  habiiit  Cu- 
sebiiim  i't  llypatium  prxfixos,  qui  potuitediSiriiiieiis' 
«.uncilio,  quod  qui  niiiius,  triennio  anic  istos  coiisu 
lcs  iiiisse  coacttini  asacverani?  Cui  iioii  iijiiur  lo' 
testimoniis  consiei,  nisi  qui  niciidie  luceie  ncgel 
illaiii  lideni,  qux  Paiii  Filiuiii  pcr  oiiiiiia  siniiloin 
profilebatnr,  Eiisebi  >  deinuni  el  llypatio  cuiisuiibus 
Siiniii  quidem,  sed  longc  posi  Sinniense  conciliiini 
coiiipusitam  rnisse ,  ncc  inulio  posti|uani  sciipta 
csl,  Ariininensibus  patnbus  oblalam? 

13.   r'oiiti£ii(us  Sinnientit  occoiio.  —  L'l    auicin 


eam  rormiilam  inndeme-sc  dediicto.s  :  dcnique  locus 
el  teinpus,  Sirinii  eiiim  ipsain  fidcni,  qii.r  Patri  Fi- 
liuni  per  omnia  similem  dicll,  Euseliio  et  llypalio 
Coss  scriplani  docuimiis.  N'cc  ad  aliam  fidt^ni,  qu;e. 
apud  Epipbinium  legnniiir  lia-resi  lxxiu  (iimn.  22), 
de  lide  zspi  toO  <'-^'n'ij  u.m  tj>  .-'.vt  T'.<  7r«T0!  xaT» 
rravra.  rofcrri  posse  arliitror  .  ciii  subscribeiis  ipso 
Valens  cum  in  subsciiptionc  l''iiiiiin  Iv^tlri  similcm 
repeiiissel,  duasque  illss  vocnlas  ^er  oimim  siibli- 
cuisscl;  eas  ab  iinpeiaii>rc  Coiislantio,  quo  prxscntc 
rcs  agebatur,  coacius  e.°t  addeie.  Idem  eiom  ipse 
Valciis  siiliscripsisse  se  ei  lesiatum  voluil  {arnid  E- 
)>iplian.  Iior.  Lxxiii,  n.  2ii,  ta  vjxtj  eTri^wT/o-JoiK' 
r/,i  Tr-vTtzoT./,.-   :   siiLditque  Epipliaiiiiis,   Valentcni 


qiiid  de  ea  rc  mihi  venei  ii  in  nientein,  in  ineiliuin  C  siatim  alqiie  a   se  subsci  ipta   esi,  correptani  eam 


proferaio ,    certum    est    iniperatorein    Coiist:iniMiiii 

omncm  niovisse  lapidein,  qiio  dissidciitc»  iii  rcli- 

gioue  opiiiioiies  componcrct.  Vuxim  dum  se  facili> 

niiuis  ha:relicis  prxbcns,  qii.'e  Dei  snnt  Casar  ips' 

traciare  audet.  «  in  siniplici  et  absoluta  rcligionc,  t 

inquit  Animianus  {Lib.  xxi)  c   scrutaiida  perplexior, 

quain  componeuda  gravior,    ipsa  aluii  adauxitquc 

dissidia.  i  0<jibus  ut  remcdiiim  tandcm  aliquod  ad- 

iiibcrcl,  oecumeincaiM  synotlum  cogero  decrcMi  (iio- 

zoin.  l.  IV,  c.  16).  Lilteris  igitur  ad  Ba:-i!iuni  Anqni 

ritaiiiint    cpiscopuin    uiissis,    Orieniales    episcopos 

jiibct,  ui  locuni  celebr,indjc  synodo  apiuin  ei  cobi- 

inoduni  pecspicerent.  Vcruin  cum  inter  ens  convc- 

nire  iioii  possel,  aliis  alnim  pnoferenliuus,  Basilius 

ad  imperatorem,  qu>  tum  Sirmii  forte  de^^ebai,  pro-  D  qiiisilione  in  celcbri  epibcopnrmii  concilio,  sed  in 


lidcm  Ariminum  seciiin  ad  synoduiii  deliilisse.  Scri- 
pl;i  cst  eigo  ea  fid<  s,  qux'  per  omnia  Filiiim  siniilcm 
Patri  asserit,  eo  tcnip'>re  quo  synodus  Arimiiicnsis 
acia  esi,  id  csi,  Luseljio  et  Hypalio  Coss.  in  vigih.i 
pciiliico.stcs,  id  est  \i  cal.  jun.  Siquidom  iis  coss 
qui  Ciirlsli  oi'J  anniis  cst,  iuna  xiv,  in  iv  cai.  apr 
incidcnic,  Vijiicrand.t  UcsurrLi  tioiiis  doininica:  dics 
prid.  non.  ejusdcni  inensi^,  missionis  sancii  Spiri- 
tiis  X  cal.  juii.  Iiil';ra  c,  diei  !)oniinic;t  nola,  si 
luiic  usu  luccjjla  cxstitissel,  ceicbr.ilx  sunt. 

i*.  Epilogus. —  Vidclur  erRO,  ut  tota  hncc  concUt. 
datur  dispuiailo.  fides  qux  Filiiini  Patri  per  oimiia 
siinilem  profitetur.  scripta  Sirm;i.  non  hab,ir:  dis- 


fectui  est,  ibiqiie  ciim  alios  qnosdam  pnvaiis  nego- 
tiis  in  coniiiatii  detentos,  luiii  M;ircnm  Arcihusiuni, 
Gcorgiiim  Alcxaiidri:o  episcopiiin  et  Valcntein  ciiiii 
>uis  uffciidii  Tiiiic  igilur  illi  Ariannniin  corypli;i'i 
iiiter  sc  quo  pacto  fideni  Nicaeii;iin  subvcrlercnt  c:i- 
pita  conferenles,  ab  impcialore  impeiiaiit  iil  syiioilu, 
niiivcrsalis  Mcu^.c  K,lliyiii;E  indicta,  pri.picrqiie  ■'jns 
iirbis  cladem  leiijc  moiu  acceptam  dilaia  dividi  re- 
tur  .  Oiieiitalcs(|iic  cpisioiios  Si.lcin  lam  Ibanii;.', 
Occidciilales  vero  Ariniinuiii  convociii  prociirant 
Hiiiic  episcoporiiiii  Anaiioruin  In  comil.iti!  coiiijrcs- 
suin  Eiiscbio  ct  Hjpatio  coiisulibus  comigisse,  id 
Cbl,  co  ijisoannn  11(10  ill;..' synodi  mXx  .saiil.  neniu 


fortuiio  paucorum  congressu  corani  iniperaiire  dis- 
[lUlatione  orta  ;  iion  iii  aii<|ua  basilica  aiit  iiiiIiIk  oloco 
in  qiio  solerent  synodi  baberi,  Sfd  in  privato  impe- 
ratoris  ciibiciilo  ;  non  bergio  ct  Nisriano,  ve!  Con- 
slantlo  IX  cl  Jiiliano  xt  coiisulibus,  qno  ten^porc 
Siiniiciisis  synodus  babiia  diciiur,  sed  xi  calmi. 
juii.  Eiisebio  et  Hypatio  coss.  quo  eliam  die  idem 
ipse  iinpcrator  Siimio  leges  xiv  et  xv  de  Pract.  et 
Qu.tsl.  Coil.  Th.  aii  Senaliim  misil.  Quarc  non  ini- 
riini  est  si  Atbanasiiis  [tdi.  de  Synod.  p.  875)  eo- 
riim,  qiii  ejiismodi  fideiv.  scripscmni.  leineriiatein 
cxagitct  :  <  qui  ( itin  iioii  nisi  ires  aut  quainor,  » 
niipiii,  (essiiii.  ,  iv.i  q>io  qiidom  rcm  cxtcnuai; 


8^9  IN  IftAGMLMA  SANCTI  IIILAUII  EMSCOn  900 

i('|iiuiii  eiiini  vel  oclu  (ii)  >'>«lerunli  «  ausi  suiii  I:miicii  A      il.  Alleni  colte-iinnii  purs.  — CaUera,  quas  alii; 


reguia:  liilei  cniisulos  aililcre,  <|ii(id  troreiiii  ct  nrti>- 
deciin  paiics  Nic«iii  iion  fccer:iiii.  •  S^  d  li;rc  f«r- 
iHssc  fusiiis  ({uaiii  episioKv  vcl  |ir;efalioni$  niddus 
p.iiiaiiir  :  rcliqua  iinliis  lireviier  pcrciirr^iida  siint. 
V>.  F,|ii>l(il;R  (i/Mfl'  iiMiic  coiifiiiHul  fruijtnciilmn  vi) 
Lilicrii  P.  I\.  qu;c  hiiic  fiCniiiiiii  suIijuiicI:g  SiiiiI, 
Cuiii  pr.ccedcniibus  nc>'  .irjsiiiiicnlo.  iicc  lcniporo 
conne(:luntur.  Ad  i|uaiii  lanieii  Ari;uioruiii  liislori:e 
ptiricin  Kpcctuiit,  quia  ex:icii$$iinis  illis  ecclcsiasticis 
Anii.ilibus  intcxt»  suiit,  si  dicere  supcrscdeo,  lcni- 
jioris  el  cliarU;  com|iondiuin  fecero.  IIoc  uniini  ad- 
dcro  suHiciei  cx  vcrliis  ililarii  qii.c  Liberii  cpisiolx 
ad  Urientales  episcopos  adiexia  suiit  (friii/m.  vi,  n. 
(i,  (iii  formultv  subicripserit  Liberiu^),  videri  legiilani 


raiii  veliiti  coliectiuncni  f  ccrc  \identiir,  i|uaiuvis 
iii  codicc  niaiiu  scriptn ,  cx  qiio  i^ta  Iranscripia 
siiiil,  illis  qu.c  cxplicuiiiHK  pr;c|josita  leijuiitur,  cx 
Cdiloni  laiiien  B.  tlilarii  opcre  cxccrptJ  esse,  vcl 
liiiic  cnnjicerc  licel,  qiiod  vcrba  :iucloris  uiidc  .sniii- 
pt.i  suiit,  aliquot  locis  ipsis  ariis  iinmixta,  cjusdeni 
s.^xnrtissiiui  cnnfcssoris  plir.isin  exliibcaiit,  et  unini:i 
fcic  ad  synodnin  Ariiiiineiiscin,  dc  qiia  pr.Tcipiie  iii 
co  ipso  iractab:itiir  opere,  spcclent,  in  quibns  laiiicii 
digcrciidis  non  exnciior  ordo  roruin  vcl  icmporis, 
qiiniii  in  supcrioribus,  obscrvalus  csi. 

18.  Parisiucn  synoilus  iiu/ic  frug.  xi. — Porro  lidciii 
iihiiii  qu;c  apuil  Furisenm  civitalem  cxposiia  diciuir, 
Luioti.e  Parisioruiii  scriplam  fuissc  arliitror,  aiqiie 


fidci,  qiiaiii  Sirniio  a  .Kyuodo  ad  ecclesias  missani  B  in  ejus  epigr.-iplie,  apud  PaTimam  civllatetH  legi  dc- 


siipia  dixiiiius,  ab  coilcin  Liberio  l:rdio  c«ilii  desi- 
dciiuqiie  sedissu.e  pr:vfracio,  qiicmadiiKidum  a  ca*- 
lcris  qiii  imperatoris  Consinntii  violenti  c  cesserant, 
Subscriplione  prubntain  fuisse  :  ut  non  oiiiniiio  v:i- 
nus  exstiicrit  rumor,  quciii  Ari;inos  dissoniinassc 
So^omeniis  ((.  iv,  c.  1 1)  scriptum  reliquit,  Poiil. 
R.  in  opinioiiom  .\nomit!;>noruiii  dcfecissc.  Qiio  iio- 
iiiiiio  nosti^r  Hilnriiis  losiu  ndoi  abreplus  ipsi  Liberio 
vcliit  aposintic  ac  prxvaricaiori  Anatbeina  iiiipiiii^it. 
El  sane  noii  alin  |ioiuii  esse  illa  fides,  quam  Narcis- 
siis,  Theoiioriis.  Eudoxius,  Demophilus,  et  citcri 
illi  lemeriinic  awiiio  perfidia  intcr  Arisnos  conspicui. 
ui  infra  viilcbimiis,  dictavcrint.  Hinc  etiain  disci- 
iiiu>,  cujiis  sini  nuctoris,  el  qiin  pertineant  nnmin;^ 


horc  ciinjicio.  Jain  enim  lunc  obsoleta  fere  Lutelioc 
:ippellatioue  lioc  noinen  illa  civiias  andiebal.  Zosi- 
niiis  (<;)  ea  xlate  non  multo  inferior  de  Juliaiio  lo- 
qiiens  Lutelix  hiemaiiie  sic  scribit,  VjXutjo-j  Sc  cv  zm 
llwfiffi';!  ,  rjfiuaviaf  6i  auT»  iroXtjnnj  ,  StarpiSo-jro;. 
Qiiaiiivis  enim  cjus  nrbis  tuiic  n<in  ca  fucrit  ainpli- 
iuilo  vcl  noiiiinis  clarit.is,  in  i|u;iin  posica  regiini 
Clirisiianissiinoruni  rrcqueiitatione  studiorumi|uc  ce- 
Icbiit.itc  evect:i  csl,  iiiiiuo  vero  jro^.ixvwv,  el  ab  Ani- 
iiiinno  {iib.  \v,  r.  II)  castelliim  aiiibilu  insulari  cir- 
ciimchisum  lantiim  dici  videnmus:  ut  qiix  iiisulx 
lliivii  Sequaiix  amliilu  comprolieiisa,  et  utrimquc 
subliciis  poniibus  contincnli  juiicla  ,  vix  mcdiani 
partcni  ejus  regionis  compleclerelur.  qiix  civitatis 


illa  haBreticoruln,  qiix  liuic  Libcrii  nd  Orioniales  C  nomen  sibi  peculinre   fecit :  coeli  taraen  lemperic. 


episiola:  subncxa  essc  in  siio  oodice  nobilissiiniis 
aniinliuiii  scriplor  iiotn^it  («i/  an.  557,  n.  3i)  :  iit  ct 
illn  vcrba  in  calcc  scquontis  cjusdem  pontiricis  epi- 
Mo!;B  ad  Ursacium,  Yalenlem  et  Germiiiiiini  :  «Pr;e- 
v.irioalori  an;Ubeina  ciiin  Ari.mis  n  nie  dictiim. 

16.  Superosl  iillimn  liiijus  colloctionis  (b)  epislola 
ad  legatos  Ariniincnsis  concilii.  Ipsi  aiiiein  cst  Sc- 
niiariniioruin  cpiscoponnn,  et  majnrc  e\  pnric  Pa- 
lastiiioruiii  contra  .r.iium  cogiionicnio  Iinpiuiii  .iiqiie 
Allicuin.  Ariani  eniiii  cisi  numiinam  ipsis  inter  se 
bcnc  conveiiorit  (qui  mos  oniiiiiiin  b.creiicoriim  csi, 
«isi  in  co  ul  Ecclesiam  Chrisii  opi.ngnent),  succi- 
denle  lamen  ex  animi  scnieiitia  Ariminensis  peifidi;c 
dolo.  contcctum  sibi  cum  cnibolicis  ncgoiium  arbi- 


quod  eiiani  ficus  alcrct,  fliiviiqiic  placidissimi  niti- 
dissimique  amoeniiatu  ndco  graia  ci  cominnda  Ju- 
liano  iii  Galliis  agcnti  visn  csl,  ut  ibi  libentissime 
hibcnia  duxeiii  (.Imniiaii.  lib.  xvii,  c.  7,  8);  ct  im- 
pcrnor  ab  overcitu  iii  cn  snluiatus,  poslca  feslivis- 
siino  ad  Aiiloclieiises  soripto  [in  ilifopog.)  aCniiTw 
T.'j)'-/vr,->  vocitarit,  eleganiianique  sui  ingcnii  in  ipsa 
(lescrihcnda  u^tcnlarc  vuluerit.  Et  sane  loiigc  aiite, 
Juliu  Co^sari,  concilio  Galli;irnin  intliclo,  locus  illc 
liiiic  liabendo  visns  fnerai  idoneiis,  Liilciianique 
P.irisiorum  conciliuiu  iranbiiilerat.  Ubi  ubi  lia'C 
liabiia  fiicrit  synodiis,  non  dubiuni  e>l  unjiii  (d)  ex 
illis  csse,  quas  ipse  Hilarius  Constaniii  IiniK-raloris, 
paulo   anlequaiii  e\  vivis  dcccderei,  cdicto  ad   epi- 


lr;ili,   mullo  apertius  opinionibus,  aniinis,   nomini-  D  scopniuni  rcdirc  pcrmi.^sus,  ubi  permcusu^  csl,  inqiiit 

busque  divisi  ncrius  inier  so  digladiari  coppcrunl. 

lIincfartionii!nscct;iriinii|ne  iioninia  millo,  niillc  no- 

ceiidi   arliiiccs.    i  Plur:i  nouiina  (inqiiil   Aiiihrosius 

lib.   1   ilc  fide  ii.  44)  sed  unn  pcrlidia :   iiiliiniiinie 

noii  dissonaiis,  commiiiiionc  discordar.s;  noji  dissi- 

niilis  fraitdo,  sed  cogitalione  discrctn.  »  Ei  b.vcqui- 

dom  de  iis  qux  hic  sub  noniinc  libri  R.  Ililarii  de 

Ariminciisi  concilio  cdita  conlinciitur. 

ia)  Al  non  in  illos  rcspicii,  sed  in  Ursacium,  Va- 
leiiioiii,  Ccrminiiiiii,  Acicimn  el  Eudoxiuin,  ui  li- 
qiicl  ex  pag.  WO. 

H<\  Nimc  frag  x,  coiilra  .tliuni.  vel  potius  conlra 
j.iiii  ->  .\ra(  ii. 


Severus  (//fr.  ii  lUst.  Sacr.),  orbein  pene  terrarum 
malo  pcrfidias  iHfecium,  vir  iiaiiira  leiiis  ei  placidus, 
iimul  nd  persuadendum  apluf,  quu  clo^io  ipsiinl  oi- 
iinvit  Uiiruius(/ift.  I  llist.Kccl.,  c.  51),  Q^iiHiMni  faclH 
urbitralus  revocare  ewiclos  ad  pxiiiieniinm,  ficqucnles 
in  Gallia  coogil  (.SiWpir.  p.  20-2).  Quilius  elToctuio  csl 
ul  oninibiis  episcnpis  de  erroio.  prolitoniibns  apud 
Arimiiiuin  gesta  dainnarcnl,  prislinamqiie  Kcclcsiis 

(f)  Cifnir  hicineiH  apud  Pmisidj  iiifent  mcmora- 
tur. 

((/)  An!e  llilarii  iii  Gallias  rediiuni  coaclani  rsso 
ustcndiiiiiis. 


901  MCOLM  FADRlPll/Eb'\TlO.  «02 

liileiii  rcsliiiie-ioiil.  Ilis  oilam  el  Vifliirinum  P.iri- A  clanim  est.  Pl.ine  hoc  Cermiiiii  foimiil.i  coiiforinis 
.-iiMibciii  cpiscopuiii  ,   qiu'.ii  ."-yiiddo  SarJiciMisi  iii- 
icrfiiisbc  leblib  e:l  .Mlianiisiiis  {Apolog   ad  Consiani., 
().  707),  et  ad  Aijripiiiiicnsem  conlra  Eiipliralcni  de- 


lcgasse.  ipsius  .Vgriiipinciisis  concilii  acia  prolwiil, 
!-i  aj  lix-c  lciupora  pcr^euit,  symbolain  suani  con- 
mlisse  verisimile  est.  Ad  eas  synodos  Hioronymiis 
in  Eiiseltiaiio  chronico  rcspicit,  nicn  ad  amium  Tile 
Constanlil  exlremiini  ^iiam  iiui  in  eo  chrnuico  niptali 
liabenlur  Clirisli  anni,  nec  Eusebii  nec  Hicronymi 
sunt),  Galliam  p<rr  Hilarium  Aiiininemis  peilidia-  ito- 
lum  (sic  ciiiin  lcgiiot  veteres  libri)  diunn-.sse  uoiai, 
<|uod  ci  liac  fiilci  formiila  prxslitum  videmus.  Quair.- 
vis  iion  iiisi  dcfunclo  Constaniio,  rcriiinqne  poiiente 
Jiiliano,  illte  synodi  celebrats  luerinl,  id  esl,  ciiea 
aiinuin  Chrisli  ccclxii. 

19.  0»ius  qitando  vivere  diiieril.  —  Epislola  (.i) 
autcm  Eusebii  Vcrcellarum  cpisopi  ad  GiCijorium 
Eliberi  civitatis  Hispaiiii  antisiiicm,  licetConslantio 
imperatore  adliuc  in  vivis  agcntc  (ipsum  cniin  iiitel- 
ligil,  Cdni  spein  Arioinaniiarum,  non  iii  sita  vi  ant 
nnito  consensu  ;  sic  eniiii  hic  locuS  emeiidandus  vidc- 
liir  :  serf  in  protcctione  regis  scecularin  pendere  dicit , 
i|uippc  qiii ,  ut  Atlnnasii  vcrbis  iilar,  <  suas  spcs 
liuiiii  et  iiifenie  habcieni ,  io  Cxsare  niininim  ei  in 
cius  eunuchis,  »  post  Osii  tanien  praevaricaiioncm 
aiijue  eiiam  Ariminensc  coucilium  scripta  est.  lu 
qu.i  lanien  observaiione  dignuiu  cst  sermoncni  lia- 
hcri  dc  Osio  velul  adhuc  vtvenle,  cl  cui  non  iiiulio 
iiiie  pro  Arianis  aliquid  miilienti  Grcgoiiiis  aniiiiosc 


est  leijiii.c  fiilei  cuni  Coiisiilibus  cdila; ,  qii*  Palii 
siniilem  per  omnia  Filiuni  iliceliat,  et  veliil  cx  dia- 
meiro  I  pposila  Sirniiensis  cnncilii  inlidelis  fidei,  ul 
cam  Tocal  noster  Ilii.irin.s  (lib.  de  Synod.,  n.  2), 
iinpielati  qua;  Palrcm  hono-e. ,  digmlatc ,  clarilate, 
mnjestaie  Filio  m.ijoreni  dcfinicbal. 

21.  Qm-  sequitiir  Sardicensis  concilii  sd  Grego- 
riiim  episropum  Alexandrix-  Cictcrosqise  epistola  (6), 
|irxccdcniihus  imillo  prior  esl,  ei  argunieitio  pcnituj 
diversa.  Continet  eniin  decrcluin  Sanlimisis  concilii 
nomine  ah  Ariaiiis  conficium,  cojus  Socraics  niemi- 
nii,  Suzomcnus  iti.im  sunc  Hislorire  siimmam  inicxiiil 
(.Sorr.  Ub.  ii,  ■20;  .So:.  lib.  iii,  II),  uliimuni  sane 
h.Terelic3e  temcritatis  ac  aiidaci:e  excniplum.  !lli  nani- 
B  que  se  patrihiis  anno  Clirisli  3i8  Sardioa-  congre- 
gaiis  ut  sislcrciit  prsesenle  Alli:in;isio,  qucm  iiiipii- 
dciiier  adco  criniinali  c.iliininialiiiuc  (ueranl,  saiis 
lirmam  froiitcni  non  habc.itcs,  Pliilippopoli ,  qo:i; 
Tlir.ici;e  est  urhs,  coacti,  iioe  qood  in  niaiiu  est 
decrelum,  sub  nominepatriiin  Sardicx  collectorum, 
(|uorum  lania  jam  pcr  populos  pervagala  fuerat , 
comiiiciiti  siinl  :  qiio  nnn  .soltim  Aihanasigm  vclul 
graviuni  scelcrimi  conviciiiin  deposiieriini,  vcnim 
ciiam  Juliuin  P.  R.  Oiiiiin ,  Protogcneni ,  Giuden- 
tiiim ,  cl  Maxiininiim,  fidei  ISicvsiX'  colutniiia,  de 
gradu  coiiiiniinioiieque  ecclesiaslica  dimotos  judica- 
riint.  Ncc  conicnti  in  lantos  viros  injurii  cxstilisse, 
nisi  eiiam,  iil  cum  Projilicta  Io(iii;>r  (Esai  vii,  !3), 
molesli  essciii  cl  Deo  nostro,  ipsiwi  Christum  de 


ct  iiitrepide  lestiterit.  Qiiod  si  esl,  ad  aniiuin  Cnn-  C  Pairis  dcxlra,   id  est,  rijf  hiiwjiiv.;  zaf  ipioTcxta,- 


staiitii  XXIV,  qui  Christi  Ix  est  posi  treceiilcsiiiiuni , 
Osium  pcrvenisse  necesse  csl ,  qno  anno  inissam 
lianc  cpistolam  ipsiimquc  Osinm  paiilo  post  e  vjvis 
siiblalum  oporluit  :  qu:indo  quidcin  Athaiiasiiis  ora- 
lione  prima  conlra  Ari:inos  aiino  posl  Nica;iiain  syiio- 
diim  Irigesinio  sexlo,  id  esl  anno  Chrisii  5GI  haiiila, 
Osii  ut  vii:i  funcli  mcminit.  llinc  foiiasse  MarcelliiiO 
c.cterisquc  Liiciferiaiiis  oblala  oceasio  (MnrccUin.  et 
ffiustin.  lib.  ad  itnperat.)  (iil  mos  est  h;erelicis,  qn;e 
suo  falo  accidunl  interpolando ,  vcrbisque  in  ni:>ju3 
lollendo,  quia  vcris  dcsiituuniiir,  in  iicia  miracula 
tialiere),  liorrenda;  illius  lragcedi;e  de  cjiis  niorle 
diris  ejiisdein  Gregoiii  acccrsita  conrinpendie;  ciijus 
falsilatem  vcl  hie  iiniis  lociis  dcicgil.  Nam  .^i  iii  ea 


gradii,  nova  lidei  formula  coiiscripts  ,  in  cua  oOtria» 
x«(  iv.oou!rti>j  voces  preierniiscruiit ,  delurbarc  nisi 
sunt. 

'S.i.  Mirum  lanien  est ,  vel  noslruni  llilarium  cam 
ijisam  hdei  regiil.im  pro  ir;;itinia  (c)  synodi  Sardi- 
cciisis  suo  opcri  dc  Synodii  iii.icruissc ,  ac  v.-lui  ca- 
thiilicaii;  e\posiiissc,  vc!  ipsum  Athaiiasium  ii!  epi- 
siohi  ite  AriUiiaensicl  Seleiicl.c  synodis,  ctpostcuiii 
,Socra;ein  novem  eiverbisct  scnsii  diversis  Arianc- 
rum  recensiiis  formulis,  hanc  dccimam  non  addidisse. 
Memciiini  ipseAihanasiu5(cpi.<if.  ad  Anlioch.,lp.  HT^), 
non  iinii  loco  tcsiis  esi  locupleiissinms,  eerlis  homl- 
nihus  connulia  quasi  qux  deesscnt  Nic:vn;B  forniul:i'. 
adscribere  volentibus,  Sardiccnses  paircs  se  con- 


ciintentione  Osius  adco  misere  animaiii  projccissel ,  "  icnios  Mc.vna  fide  respondisse,  dccreloiiue  sanxissc, 

iie  (|uid  uilerius  scriheretur  :  »  Ne  illis,  quibus  libido 
crai  si-nipcr  nova  si;ituere,  oecasio  cjiismodi  siippe- 
leret,  iit  itcrum  .ilfjueiienim  nova  de  fiiie  dcllnirenl.t 
Qud  cerie  nianifusti  erroris  convincitor  Sozoinenns, 
ciiiii  scribit  (Lib.  iii,  cap.  12),  calholicos  p:itre8  Sar- 
dica;  lidei  formulam  edidissc ,  sensu  qiiidcm  cum 
Nicena  eamdcm,  pluribiis  lainen  verbis  concepiam  : 
ciijus  nomiiie  Osiiis  ci  Prologenes  apud  Julium.  P.  K. 
sese  excusarint.  Pkinc  videlur  noster  Dilarius  iii  eo 
de  Syitodis  liLro ,  noii  soluni  formula  pseudo-Sardi- 


tain  mirandum  miserandiimque  niaxinii  viri  iiitcri- 
tiim ,  tamqoe  pra."seiitem  diviiii  iiuniinis  viiidiclam 
liaud  ita  levi  pede  Eusebius  in  hac  Epistola  traiise- 
gissel. 

20.  Fcrnmlam  ( nunc  Fraij.  xiii )  auiem  fidei  a 
Germiiiio  conceplam,  qnjc  proxime  haiic  cpistolam 
sequiiiir,  iiiulto  posteriorem  esse  ea  epislola  ex  iis 
(pia;  siipra  diximiis,  cinn  dc  cpitlola  Vaicntis,  Urs;icii 
.iliurumque  ad  Gcrminium  di.sseriiimus ,  qu%  hnic 
causam  dedil  (aat  potius  causam  ab  hac  nccepil), 

la)  Fragmenti  xi  pars  sccunda,  quando  scripta. 
(h)  Pscido-Sardiceiisis  cpisiola,  qiue  iiuiic  Frag.  iii. 
(f  I  Si  pro  lcgitima  liabita  ab  eo  fuitict  :i!!  iuscripta 


cssei,    Fides  sccundnm  Orienlis  Stjnodum?  Aliiid  csl 
auieiii  Gxciisasse,  aliud  catholicaiii  cuni  ccnbuisse. 


903  IN  FRACMEMA  SANCTl  IHLAKll  EPlSCOIi  90» 

coiisi,  s.il  nec  Aiiliochenaiii  F.ncjeniis,  nccSirmieiibi  A  tiialis    aposlolica»     ac    coiif.  s«ioiiis    ab    Alli.inasio 


roiilra  l'ii'i:ihiiiii ,  i|iiisli'es  SiMiiiariani  in  Syuoiio 
Aui]iiiiiiaiia  iiia\iiiic  probaiuni,  ita  iDiiiiiiif  nflonsus, 
u(  cas  (d)  e>iinsiit'ril,  cl  his  vcrlii^  cxiii-aro  cniiaiu.s 
sit  :  I  Niliil  iniruin ,  >  aii  {Lib.  </■■  Synori.  uum.  05), 
<  vobis  vidcri  debct,  fralres  clurissiini,  qiioil  laiii  Irc- 
(|uciilor  cxpoiii  lidesca>pia:8uut ;  ncrcssiiatcin  lianc 
furorli.erciiciisiinpniiit, »  ei  |»aiilo  posi(iAi(i.) :  •  Sed 
uccessilas  consneludinetn  iiitulit  c\|iiiiii  liilcs  ,  et 
cxpositis  subscribi.  Ubi  ciiiin  bcnsiis'  coiisciciiti:i  peri- 
clitaiur,  illic  lillcra  poslulatur  :  iicc  sane  scribi  iiii- 
pcilii,  i|Uod  salutare  e-.l  conliicri.  »  Poslea  lameu 
cxpericiilia  doclus  non  solumCtniarinaiii  non  inoven- 
dani,  ut  in  pnnerbio  csl,  scd  iiiulto  iniiius  qux  n 
Palribus  roclc  staiuia  sunt,  iillo  ali(|uo  pr.vlcxlu  coii- 
velleiida,  iiuanique  pcriculosuni  ac  iiiiscraliile  csset,  B  trrto-xoTTOu  t*,  Kt),tx(K,-;  uiruniquc  enini  vo<:abaitir,  cl 


ci  iii  Otaiionc  priiiia  coiilra  Aiianos  perliibiiuni 
{Pag.  294),  a  dociissiino  intcrprete  lanien  vitio 
codicis  Gra^ci  qiKi  iisus  csi,  cornipiuin  rcsiiiuamus 
Siquidoiii  qu  «  loro  iii  ea  Oraiione  ratliulicos  nioiici, 
ui  rormiilas  lidei  (Jr^scii,  Yalcniis,  l)emo|ibili,  Gcr- 
niiuii ,  cxlcioriiiii  iuc  cjiis  farin^c  boniinum  liccl 
vcrbis  e&  sacra  Srripliira  dcNum|:iis  scriptas,  niliilo 
niagis  tameii  ailniiiianl ,  quan:  Cliristiis  diaboluin  es 
iisdcnl  Scripturis  liiqucntiMn,  quia  impioi  um  sermonti 
doloti  tunt :  Idiiiiiia  ecclosi£  siii  s:cculi  rcccnsens,  et 
apnsiolicos  viros  in  qi>'rum  scriptis  nibil  uiali  snspi- 
cari  licet ,  bxc.  vcrba  l:itina  versio  cxbibct  vel  Lupi 
ct  Appiani  CUicia ,  Gra-cus  cndcx  maniiscriplus  sic 
legit ,    n    Aour.u   x«i  A/jiyisivOj-    toO    ouoXoyriToO    /m 


t  divcrsas  Qilcs  babere ,  iiui-  duni  plures  .(ii.nt,  >  ut 
idein  i|isc  ait  {Lib.  \i  udConti.  n.  4),i  iJ  incipiunt 
csse  110  ulli  sil;  >  in  libru  ad  Cfliisianliuui  uniues 
preicr  Nii  xnani  uno  elot;io  damnavit  <  N:im  eiiam 
si  his,  inquil  {Lib.  inContt.,  n.  "i),  niiiil  vltiosuiii 
subjaccre  aflirinetur ,  non  lamcn  causa  rdigiosic 
voluntaiis  inest,  quia  inali  ineditaiio  cst.  > 

23.  Qutilihiii  epitcopit  direcla  epiKola  Phitippop. 
syiwdi.  —  Pnrro  neniini  dubiuni  es( ,  prxclaros  illos 
nov,'c  lidei  arcbitectores  synodicam  banc  epi^tolam 
iis  maiiime  inseripsisse  episcopis ,  ijuibus  lacile 
impoucre,  vel  cjnsmiHli  imposiurain  non  ingrataiu 
fore  sperabanl.  luter  quos  opiimu  jurc  f:iniiliani 
ducii  Grcgorius  ille  Cappadox  Ali-xandrinx  ccclesiaj 


Cilici.i!,  ei  Nicoutcdix  episcopus.  Nec  esi  quod  quis 
suspicctur,  illuiR  a  rccta  fidc  post  hxr.  dcQexisee 
nain  iu  caiholica  pacc  pi:rsever;issc  (estis  esi  Ecclc- 
.sia ,  quae  naialcin  cjus  prid.  Id  Juiiias  celcbrat. 
Quare  scelijratis  i^iis  iuimixlum  coiijicere  est,  ut  vir 
virlutis  fania  celrbris  apud  oniiies  et  clarus,  lene- 
brionibus  illis  satictltatis  aliqiiam  opinlunem  conci- 
liaret, 

24.  Aiiguttino  tncomperia  Sardicentia  decreta.  — 
Mirutii  tanien  est,  ciini  B.  A>igusiinus  Donalislis  cx 
hoc  decrelo  furuin  facere,  ei  se  pro  catbnlicis  a 
S:irdicensi  concilio  ngiiitos  probarc  nitcnlibiis,  noii 
salis  liujus  fraudis  gnarus  conira  Cn^sconium  non 
uno  loco  c^cipial  {Lib.  iii,  c.Zi  ;  ct  'ib  iv,  c.  ii). 


prxdo  ,   qui  loiige  atite  proplcr  hxrcsim  Ari.anain  t.  nonfiiiaeiviiatum,  quarum  episcopi  dicebauliir,  appu- 


Ecclesioe  communioue  siibuiotus,  Sardicensi  eliatn 
concilio  00  prn  cbrlsiiano  (|uidein  h  'beri  jussus,  iiim 
iniillo  post  ab  Alexandrinis  tiiniuliu  populiri  uccisus, 
coiivenienleui  effrcnaloB  >u:e  violeniuc  linem  s(trtiiu< 
csl  {Frng.  ii,  n.  u).  Noc  mulio  s:.nftiur  bou.itus,  ipii 
Carib:igints  episcnpus  nomiiialur.  Iltc  enini  cbi  Uuiii - 
tus,  qui  M:ijurino  succedeiis,  [icrniciosissiiiiani  bc<Haiii 
iii  Africa  diu  allarc  coiitra  attare  Dci  Carihagiiic 
crigeiis  aluil  ac  luvit  :  euquc  superbix  ac  vesaiiix 
cvecius  esl,  ui  vcluii  Pytbagnreos  aiunt  per  prxtcp 
torem  solilos  {Optal.  lib.  ii>,  cvn(  1'annen.)  Ita  simis 
per  sc  ipsum  juiarc  tainquaui  per  Ueuin,  eosdcniqiic 
ipsos  sc  p.irtis  Doiiati  vel  Doiialislas  pro  Ciiri.<-li.iiiis 
iiuiiciiparc  pcr:iii:>erit  ac  ipse  eiiani  iioiniuari: 
Ariaiu:  uiiam  opinioiii  coii^riicntein  libruiii  scnp-  ^ 
sisse  ti;.siis  csi  llientnyinus  {Lib.  dc  Scrip.  Kccl  ;. 
loter  lios  duds  laiuei:  iosigncs  ba:i'Ciiciis,  Ainpliiuiicin 
eximiuiii  Cbrisit  c<>iifc>sorei<i,  caintie  vitj'qiic  sanc- 
lit^^ie  veiicraiidiiiii ,  ad  cxeuipluiu  Magistri  cuni  iui- 
qois  dc,  iKaiuiii  agnosclinus.  Sii|uidein  is  cst  Ain- 
pbion  Epi|>bHi.i.i:  Cilici.e  priiiiuiii  c|iis<'i>piis  ,  qui 
unte  fcrc  quadraijiiiia  aniiosCliri.stiiui  sub  Maxiiiiino 
iiitrepiile  prolc.^siis,  dciiiilc  iii  Nicriia  syiiodo,  depu- 
aito  }  ruplcr  h.cre^iiii  Kiiscblo  Nicoiuedi.e  cpiscopo  , 
iil  cjii.s  tociini  sulTciliis  iiicr.it  (.Sutiiiiieii.  Iib.  i,  c.  (0 
('(  'il).  Ljus  iiicriiuiii  esl ,   iil   tesiiiiiouiuin  sjuc- 


sita  non  fuisse,  iindc  const:trel  D^nainm,  ciijiis  noiiien 
iii  bar  syuodali  cpisiola  osleniabant,  illuro  fuissc,  qui 
se  prn  (Jarihaginensi  episcopo  ^rsscrat ;  plus  etiam 
addai,  ncc  moiis  esse  ecclesiastici,  quandi»  episcopi 
episcopis  sciil>'int,  iicmcn  civitatis  adiungere  :  nnde 
liiic  ii'a  c>viiatum  iioiniiia  irrepseriiii?  ni£i  foriasse  a 
Donaiisiis  sunl  aildiia;  hiijiis  ciiim  rei  videtur  suspi- 
ciuneni  injiccrc  ipse  .\iigusiinus,  cum  scribit  :  Jfi- 
loritcseio  <piis  iste  Donntus,  ti  non  iaveitiii  tillerit, 
I .uriluiginensin  foi-itis  es<  ((il>.  iv  cwtt.  Cretc.  c.  U). 

25.  Ntini^  longiiin  esscl,  in  ouidcs  qui  buic  epi- 
slola;  subscripserunt  iiii|uircre,  uec  fortassc  opcr:c 
prciluin.  Planc  ab  hxreticis  scriptaoi  esse  M<  iio- 
]'liaiiius  ab  Epheso,  Ar:tciu'^  a  Ca'sarca,  TlicO^lorits 
;tli  tleraclea.  Marciis  ab  Aiclh(is:i,  (operarum  eniiii 
crratuni  est,  (juod  hic  <i6  Areliii  lci^ilur),  Eudoxius  a 
Gonuauicia  ,  N:tr(  issus  .'ib  Neropoli  vel  Irenopoli 
(iilruiiKjue  nomcn  eiiini  audiebat).  Oeniophilus  .i  tle 
ri.(  a,  el  qui  elaudii  agiiien,  Vilens  a  Murs;»  vcUii  M\ 
souiui  uitinuis,  cctcbrcs  Atliauasii,  IMarii,  Epijili 
nii,  aiiciuruiuqne  ccrlcsiastic»^  hisionsc  Irsitiiioiiu.-. 
Arianorum  aiilesigiiani  .ac  duce.<i,  inier  ros  qui  liuit 
dccieio  subscripseruiil  rcconsiii  lidein  facluiil.  Ct 
h:cc  quideiii  de  suppositliio  illo  dccrelo  nimis  foi- 
(asso  iiiulia. 

-m.  Eam  anno  554,   ronsii/iKiiniis  v  Frag   —  Qu.c 


('(;lliii  )iiuilciiU'r  i'i:il,  ul  Oriiiil.ilrs  tiac  boncvtilriilia  :i(l  \craiii  lidciii  adiluccicl. 


i 


90S 

siipiM  iiil.  Ii<!''.  i"'iers(['m  oiiinii, 
slolaiii  a'I  (AMisUiiiiiiin  aiino  Ssluiis  3.>4,  pT  l.iioiriv 
iiim  Calarit.iniini  cpiMiopuni,  Pancr.iiiii;n  prcsbyie- 
riiiii  (t>i  i)uidcin  corrupic  »pud  Ailianisiuiii  iii  epi- 
!>l»U  ad  sotitariMn  vitani  ag^^nies  Euiiopius  iioiiiiiia- 
lur  {pog.  836),  )  oi  lliUirium  diaconuin  Roiiiniiu^ 
iiiissain  exiinias,  a<l  Ariiiiinen-icm  perlinpatii  syno- 
diim,  periurlMia  iiiliilo  niiiius  inler  sc,  iiec  nllo  di- 
gc-la  nrJiiic  cxsislnnt.  I)c  LllMTii  cpistul.1  (|iii  pluiM 
(le <i(lt;ral ,  nuniqii:iin  s:ilis  laud:ilo$  illos  .^in;ilo$ 
(Biiroii.  au.  S.>i,  n.  1)  consiibt;  ibi  enini  unJc  sii.nii 
siiiin  eilinguat,  uberrime  inveniel.  C:ricr:i  fcre  oin- 
niu  nunc  primum  iii  lucem  eduntur.  Qunnain  :iuioin 
diisponcnda  sint  ordinc,  rei  gesia-  iiurratione  |>erspi- 
ciium  tiei. 


MCOLAJ  h.\BUl  Jit.Ll ATIO  906 

Lilierii  P.  It.  rpi-  A  ilirisiiino  .  ii:(|uii  Atliaji.iiin^  (<'/>.  nil  Solit.  p.  Hiii). 


(is  :ib  iiiipcr:it»r(!  Iicl  l:iliiia!  lii  gu3>  penidis  cvpcis 
ossel.niililaii  nuiiii  in  Mediolanensein  sedein.releg.ilo 
pioplei-  piciitein  Dionysio,  inirusus  fueiai),  C.do,  cl 
.iliis  quos  sibi  f.ivenles  in  «a  synoilo  icfiericie  ,  pos- 
iul:inl,  quoil  biipra  e.x  .Vlbanasio  {lib.  de  Sijnod.  p. 
S74)  diviinus,  iil  liiiic  su  i-  (oniiuix  ah-.quc  ull:i  can- 
s.i-  togiiilioiic  cl  (.intiiiii  iiiiii  cxcis  (cnlis  onini>  miIi 
.-•rriliant.  Vfniin  non  suliiin  propler  (.ohmiIcs  icguuc 
apposilo.3  derlsi,  srd  eti:im  piuplcr  nii,  lo:  iiein  laleii- 
teiiique  mipido  fub  peciore  lutpcm,  lucicliii  r'  nuiitiaii, 
ev  ipsa  Nyiiodo  cxpuKi  sunl.  Erjfo  xii  cal.  .\iigtisii, 
qiia:  ptMNini;c  .secuuc  sUkI,  U/Iius  synodi  concorili 
senieniia  Nic:eiu(!  ro£iil:i'  ner  addi  qnidquam  pussc, 
iiec  iiiiiiui  deceriiiiui'  (trag.  vii,  n.  4)  :  llrs.iriuj>que, 


47.  ArimiM«)ii(«  ( O/ici/ii /ii»(orii«  «ricj.  —Diximus  B  ^jlens  ,   Caius  et   Germiiiius  ,    (|uiliu5    .Vihaaasiu» 


supra,  fldeui  Sirniii  Con^ulibus  addiiis  corani  liiipe- 
ratore  Kripiam,  qu:e  Filiuin  P:<ii'i  per  oniniasiinilcm 
cunliiicbat,  faciionibus  Arianorum  prncuralam  ac 
scripiam  fui^se,  iiidiclami|ae  svnoduin  universalem 
Nicxx  Bitliyni.>-,  divisam;  et  Orientalilug  SeU'uciam 
I-auri.x  ,  Occidentalibus  vero  episcopi»  Arimiiiuni 
(|uu  conveuireiit  dicias.  Cui  flni,  nisi  ut  falb-rent  ac 
circuiDveiiirent?  Ccrli  enini  quantiim  sua  faciione  in 
Orienie  p'  llcrenl,  veler»toriam  cl  capliosam  iliaiii 
fldei  rcuul.im  Ori<  nialibiis  episcnpis  farile  apprnba- 
luros  sr  pro  coinperlo  habcnics,  Ocridciitalcs  cnac- 
tus  tandem  fuie  ei  subscrilierc  crcdidcruni,  quain 
Onens  probasset,  ci  imperau>r  inexoraliilis,  iit  ciiiu 
Aniiiiianiis  duscribit  (f:^  xiv,  r.  5).  sux  auctoriiaiis 


Auxciitium  ci  Deniopbiloiii  ailjiiiiitii,  \clui  ccclesiu- 
sticx  |M('is  perturbaiuresac  li:eri'liii,  dcgr;idii  suo  ot 
fidoliuin cuniinuiiiuncdciurbiiiliii  ,Joceii)i|ue  log.iti  a<l 
Impeiatorcm  missi ;  ^tr  i|ii'>s  h.vc  cuncilii  deliiiiiiu 
imioti'81  erei  El  lucc  quidem  Aiiiuiui  aela  clcrAer 
(scribil  Aib:>nasius)  itliiitnmii  finem  liabuere.  Kaiii 
concilii  sctitentiam  ampliorem  el  iiilegrlnrom,  i|uani 
apud  aniiquos  auclores  exsiei,  adjcctis  diiebii'>  ejus- 
deui  synodi  fraginenlis,  liacc  collectio  cvliibct. 

28.  .Xriiinarum  damnutorum  nrtct.  De  formula  .Sicwa: 
Tliracia:. — Noc  i;iiiieiii|i»i  Ari.mi  ea  sentciiiiapercussi 
nniinos  Jopimiiiit,  aut  ab  inccpus  desisiunl  :  sed  el  ipsi 
doccm  e\  suis  ,  in  qiiorum  numero  condemnati  illi 
cxsiileruiit,  ail  Impcrainrem  deicfjaruiit,  qui  Concilii 


vindcx  &:mxisset.  Ei  sane  testis  osi  noster  llilarius  C  legalos   celerilaie  pra;vericiiies,  iiwnni  Inipentoreiu 


(Ub.  de  Sijnod.  n.  67>).  ahsquc  episcoiio  Eieusio  (is 
crat  Cy.-.ici  cpiscppus)  el  pancis  cttui  eo,  ev  majori 
parle  Asianas  deccm  provincias  inii  -.i  quas  consisie- 
bat,  vcrum  Deum  nescisse  :  .itque  uiinam,  subjiiDi;it 
ille,  DfHin  netciTenl :  cum  procliviore  cnim  venin  igno- 
Tarent,  quam  oblrectarent.  Sed  horuin  episfopoium 
dotoT  tt  inlra  tilentium  non  conliHens,  unilatein  (idei 
liujut  quctrit,  quaiH  jamdudum  per  atiosamisil.  S('rii;la 
ilaque  ea  fide,  divisai|iie  svnodu  aniversili ,  rcscrip- 
tiiin  ad  utrainquR  ^^ynodom  ab  iinperaiorc  iinpetrant 
Ariaiii,  quo  (ii)  primum  de  Cde  cognoscere,  deindc 
caii.-as  episcoporuiii,  niutuasque  inler  sesu  digladia- 
tiunus^^l^^^^criiiiinatiniies  disciiiere  collccli  Palres 
jiibeiiUir,  rebusqiie  judicalls  ac  decisis  decein  icgalos 


adversussynodum  ailcoconcilarunt,  ul  Ipsos  recl:e  li- 
ilei  lcgalos  iii  suum  conspeuliim  vcnire  non  susiiniie- 
ril  :sedprimuni  lladrianopoli,  dcindeNicexTbraci^e 
variis  dilaiiimibiis  deUisos,  ea  spe  deliniii'rit,  quod 
crederei,  iiifii  Tlieodoielus  (lid.  ii.  hiit.eccl.  c.  19), 
opiscup  >s  Aiimini  legaiorum  siiorum  rediiuni  ex- 
speclaiilfts,  partim  seiiio ,  pariim  iuopia  jiressos, 
oiniios  diiiiurnioris  a  propr:i>  sedibiis  abseiiti£ 
pertJ!Mis,  leililus  desiderio  ad  lidoi  pr.iposil.e  sub- 
sciiptioneui  flecii  posse.  Quin  eiiam  Lr^acio  laculta- 
lcm  Iradidil,  de  lide  pro  arbitralu  stalueiidi  :  (pia 
accepla  strcnuuin  illuni  Plauiinx  raniiliae  duceiii 
compressis,  utaiuiii,  inanibus  nnn  sedisso,  nemo  cst 
cui  DOii  sialini  in  nieateai    voiiiat.  Tunc   ergo  lania 


lalioiieu)  curuni  qux  gesta  es^eot  roddiiuros  ad  co-  D  aucloriiatc  subiiixi  Aiiaiii,  derisam  iilain  snain  fidem 


initatiim  dclegare;  alloruni  etiain  ad  Pilres  Ariiiiini 
cungregaios,  (|Uo  de  Orieuialibus  episcopis  cogiiitio 
iis  iniordiCiiur,  iieruinque  de  deceni  miticndis  ad 
cuiiiit:itinn  leg  iiis  admonenlur.  Prioris  rc~cripti  So- 
Ziiinenuii  nicniinit  :  posicrius  {scil.  Frag.  vii,  n.  1), 
liic  v)  kal.  Junias,  id  esl,  quinlo  posl  illaiii  fiileni 
conscripluui  d.e  iiiis<um  liabetur.  Tuiic  i^itur  bis 
scriplis  subsircinaii  Valens,  Ursacius  et  Gcrminiiis 
Ariiiiinuiii  magnis  itiiieribus  cuiitcinloiitcs  cuiii 
Aiixeiilio  genere  Cappadoce   polius   dclaior^;   (iiuiiii 

(fl)  Ita  Sozoinciius  lib.  iy,  c.  17 ;  sed  Socratos  lib. 
II,  c.  59.  tesiis  est  magnain  ea  do  re  coiiteniioikem 
luibsc,  dlios  do  lide,  :ilios  dc  episc(^porum  causis  pri- 

PilllOL.      X. 


inlerpolare  pnlius  qu.un  einendare  eupieuies  (iiuod 
siipra  aliud  :igeiites  reiuliiiius),  cxuiiiplaria  ojus  unJi- 
quo  coii(|uiri  el  conogaii  per  Martianum  iiotariuui 
curarunt  (Allumas.  de  Synod.  p,ig.  904),  dctraol.sque 
consulibiis,  velut  fures  :ilieiiis  pocnlis  ;iiisas  auforre 
soleul,  paueisqiio  vociilis  couiniiitaiis,  eaiiideiu  per- 
lldiam,  ininio  eliaiii  deicriorein,  boiios  illos  lcgatos 
qiii  vi,  (juafraudo  non  soluiii  sii:i  subsoripiioiie  coii- 
liriii:iro.  sod  eliiin  ipsius  coiicilii,  ciijiis  porsoo.im 
■  u.stoiitabaiii,  daiiiuala  verbis  disertis.sciitt;iitia,  742 

muiii  iiii|uirendnin  esse  discoplaiius,  (|nia  liiieroim- 
pcratoris  :i|]'orebunlur,  quibus  nunc  iioc,  nunc  illiid 
pfvccipieb:;! 

-'J 


1)07  l\  rilVGVIKM  V  SANCTI  lllLARIl  LI'ISi:uPl  908 

cuiii  Uisncio,  V.ili!iitc.  ('.i't('ris(|iio  ;ib(Jic:iiis,coiiMiiii-  A  Cussit,  ei  prrfui-si'  nppnr^Mi.  \i'Uiin  iiol.il  Iiirloris, 
nioiiein  iiiire  coiiipiileiiiut,  ti(leiii(]ii(^  ill:ii<i  sic  ui' 


UM'|iolaUin,  i{uosiii)|ilicioriliu$  siiiiiliiiuline  iiiiiiiiui!> 
iiiijioiierenl,  ISicxn.im  liJeiii  iiuiicupiirtiiii.  Rt  rorto 
i|iii  lideca  ill:im,  qiiaiit  Arimincnses  palros  suliscrip- 
lioiiibiis  siiis  appriiburc  coiiipulsisiiiit,  ut.ipiid  .Mlii- 
iia^iuui  (lib.  de  Syiiod.  pag.  87,'.)  ;itqiii'  llnTdiiyiiiui'! 
exsial  (Dial.  mlvtisus  Lucifer.),  contciulcni  ciiin  illa 
(lu:ccoiiMilesh:»biiii,  perfidiorcm  in  eo  seiitiei.  qiiod 
(luo  illa  \oca'<ul.i,  per  i^miwi,  ((iix  Valens  (ul  lestis 
est  1'piplianiut  liicr. 'li)  invitiLs  adiniser.it,  iii  ista 
siibiraci:»  siini,  ciclera  peiiitus  siinilcm.  Aihanasiiis 
{dc  Sijnod.  pnq.  905)  ('jiisnKnli  inlcipnlaiioneni  cnii- 
ciliiiCimstaiitiiiopolitaiio,  (jiiod  poslSclcucieiisc  Ac:i- 
ci.iiii  cocgoriini,  iribuii.  Quodsiesi,  noii  viileo  qiio- 


linc  riinciliuiii  cilcliratiini  liiisse  iciu  'i~28:  li:i'r  tiii.rin 
;cr:r  in  aiiiinm  (^lirisii  59U  iiuKlil,  ciii  aimo  Valt^ii 
lini.'tnuiiiivelNe(it>!riuin,  iiuuTlicodo^iuin,  co^^s.  f..-li 
a.j£igiian(.  I'ru  Tliuodusio  igilur  Neoterium  susliii- 
tuei'idimi  essc,  ncnvi  nst  ijui  iioii  videat.  Gencilii  aU" 
tcin  noiiicn  vciercs  lihri  omnibiis  locis  linbeni,  iii 
<|iiibus  cualcscculc  litteia  l  cum  I,  Geiirdiu.u  edili 
exliibent.  Kl-  c:inonc  ii  liuju»  Concilii  ,  quo  loci 
lialie.lur,  Aurt'/iiis  tlpixcnpu.-i  di.xii.  iidein  libri  legunl, 
i<,'f;i(;oniii.s  l''pi:^copus  Dulleiiiis  regiorum  disil.  Quinlo 
itcin  ct  v<  cannnc  pro  .Auiclio  Cenetliuin  Bcribiini. 
Quibiis  enicndaiis,  niliil  siipcresi  uiide  ejus  conlro- 
versia  743  uioveri  qu.-ai.  Ilis  cii^iii  ad6lipui:i(iir 
Fulgeiitius  Fei  laiidns  Cnrtliaginciisis  diaconus  ,  cii- 


niodo  xr*  inter  se   non  discrepent.   Fragmentum  g  jus  Brcviarii  caiioiiuin  Gip.  191     liaec  vcrba  siinl, 


ciiiin  Nic:r.iii  convenliculi,  quud  bic  editur  (Fragm. 
vui,  II.  ^),  ucluni  fuissc  illud  coiiveiiticuluni  vi  idus 
oclobria,  iisdein  E:isel)io  et  Uypaiio  consulibiis  in- 
dic:)t  (  iiisi  foriasse  in  teiiiporis  dcsigiiatione  ( a) 
niendnni  obrepserit,  legique  vi  Mus  Novemb.  de- 
bcal ) ;  Seleucicnse  vero  Conciliuin  quintocal  Octo- 
bris  incoeptum,  locupleti!>sinii  sunl  testes  Athana- 
sius,  el  apudSocraicm  Sabinus  (lib.  ii,  c.  59).  Non 
feri  auiem  locoriiin  dislanlia,  vtd  negulii  conditio, 
Ut  qui  Seleuciaj  Isaiiri:c  V  cal.  ociob.  ftierint,  intra 
VI  idus  ejusdem  mensis  Constanlinopolis  coiicilium 
habucrint,  ac  pcrfecerint. 

i^.  Quinam  aiiteni  illi  Arimiiionsis  concilii  .id  Ini- 
peratorera  leg:ili,  vel  cujus  in  Ecclesia  gradus  aiii 


I  ut  qui  aliquibus  scelcribu6  irrelitus  est,  vocein  ac- 
ciisaiuli  noii  liabeat,  Coiicil.  Carlh.  sub  sancto  Ge- 
netlio  tit.  VI  I  quod  in  lioc,  dc  qiio  aginius,  coiicilio 
canone  vi  exstal.  Sed  hac  bactenus. 

31.  De  Musonio  ei  de  Iteslituto. — Soli  ergoGratiis, 
ut  undu  digressi  suinusrevertaniur,  et  Genetliiis  isic 
Cariliagiiieiisis  episcopi  circa  concilii  Arimineiisis 
lempiis  a  sciiptoribus  iiiciiiorantnr.  Atbauiisius  in 
epistola  ad  episcopos  Alricse  ex  eorum  cpiscoporum 
numero  plures  Arimincnsi  concilio  interfuisse  tacilis 
lamen  noniinibus  prodidil.  Hieroiiymus  conlra  Luci- 
ferianos  Husonium  Bizacense  provincia!  antisiitein 
noniinai,  cui  primas  iii  ea  synodo  propter  xtatein  ab 
omnibus  dclatas  scribii.  Corruptum  enim  est,  qiind 


dlgiiitatis  e.vsliteriiit,  non  facile  est  ex  liistoriis   de- C  omiies   editiones  legunl,  Biinniina;  provinciie ;    noii 


prehendere,  ciim  vix  nuda  eoruin  nomina  teneaiiius. 
Snliis  Uestilutus  Carlliaginen^iis  cpiscopus  referiur, 
qni  tamen  ct  ipsc  anti(|Uis  auctonbus  ignobilis.  Nam 
pr;eter  Gratuin,  iiuem  Sardicensi  coiicilio  adsiilissc, 
priiiiumquc  quod  ls'idoruS  Mcrcator  vocat  Carili:igi- 
iieiise  conciiiuiii  cuegisse,  cx  eor'.inuleiii  coiicilio- 
ruiii  actis  ei  Atli.'.n:(sio  didicimiis  ;  ei  GcnetlKim,  cui 
successil  circa  aiinum  ('.iiiisti  590  Aineliiis,  niilliiis 
altirius  episcopi,  qui  ciica  h.cc  tcmpora  Cartli.igine 
sederit,  exsiat  iiiemoria. 

30.  De  cvncilio  Carihugin.  ,  sub  Ccneitio.  —  Qtiiii 
cli:ini  ipsius  Geiicilii  peiic  exscriptoriiin  viiio  nu- 
men  oblilteraliiin  est  ex  secundocjiisdoin  uibiscnn 
cilio,  qiiod  ejus  diictii  lanien  cl  auspiciis  est  gcstnin  ; 


enimqiieniadmoduiii  Gra!ci,  ita  elLatini  e.i  vocabiil.i 
usquain  coiirunduiil.  Bizacena  vcro  ejus  Africx,  qu.e 
Occidentali  imperio  tribula  fuit,  prnvincia  esi,  Plinio 
gcograpliisque  exiinia  fcrtililale  cum  ceiiti'na  frii^e 
ngricoiis  lcenus  reddeiite  nobilis.  cujuset  in  concilii 
Alricanis  non  sciiiel  lil  nicniio.  Miisonii  eli:im  seiii.-^ 
BizacciuB  provincia;  prima!  sedisepiscopi  meiiiio  lia- 
bciiir  concilio  Cartlrigineiisi  liabilo  Idib.  .\ug.,  At- 
ticocl  Cxsario  consulibiis,  aniio  Chri.^ti  597  quLiii 
tanieii  ciiindeiii  essc  ciiiii  co  de  qiio  agiinus  porno- 
gareiii,  iiisi  supra  vidisscmus  Osiuin  seiicin  Nicann 
tonciliii  pnefuissc ,  cuiiidoniqiie  Siimiensi  c;'ncilio, 
quud  iiigiiita  ei  quod  cxcoiTii,  a:iiiis  postea  gesiuiii 
esi.  cenlciiario  iiiajorem  ad>litisse,  ati|ue  ad  aniiuin 


ul  no:iabS(|Ucrationc,   qnando  iUud  |iabituiii   fiicrit  D  Cliiisti  3()0  pervenissc.  lUstiiuli  auiem  episcopip' 


et  a  qun.  maxiini  viri  qu:i:Tant :  qiio  neijotio  si  e\  vc- 
teribus  libris  eos  rxpi;dieriiniis,  aiiclori  snoilliid  ip- 
suiii  asscrtiitos,  opcraiii  forta>se  lioc  e\oi  dio  noii  lu- 
seriiniis.  Tria  sunt  aiiliin,  propur  qii:c  illtid  conci- 
liiiiii  coiitruvcrliiiir.  rninuni,  ipiia  cilobralnni  dici- 
lur  Valentiniaiio  iv  et  Thendnsio  coss.  ciim  l:imen 
Valcntinianus  scnior  cuiii  Tliooddsio  Inipeiii  collcga 
ciinsnlitiim  g(!ssisse  i>iiMpi:iin  li'g:itiir'  alteruiii,  ipind 
iii  co  Ceiiollii  nomcii  noii  halioulur  :  tertiiiiii  :ii'  pus- 
lioinuni,  qiiod  Aurciiiis  episcopiis,  qui  Gencilio  siic- 

(ii)Meiidum  iioii  oliripsil  :  soil  oiini  (:nnslaiit:iii>- 
piiti  siilisiripli  >ii  fi<ruinl.i,  ipi.r  Nio.c:e  iii  Tliracia 
cdiia  urai  ,  Ctiii  .laniinopolit.  syiiinluiii  Siiinioiisi   li 


api:d  oiiiiies  siloniitim.  Nisi  fortasse  basilici  (V.  Au- 
gusi.  Serm.  19,  iio(.  «  )  Resiiluia  l'orpotiia  Carih:t  • 
giiie,  in  qua  noiiuna  synodus  babiia  cst,  ab  hoc  itui 
iii  qu:(!Stioiio  e:.i  Uosiiiiiio,  iii  lionorom  Pcrpe  ii.v 
iiiariyris  .cdiliial:!  iiomen  accoporit;  qneuiadnioUioii 
basilicam  iliidcin  :ib  Aurolio  episcopo,  qui  et  Florens 
dicebatur,  constnici.im  in  ejus  giati.nn  Floreiili:iin 
cogiiominilaiii  ,  cx  -rriiumis  II.  Aiig.  (V.  .Si-iii. . 
.4ii(/M.'.».  5,j9,  c<  iiodimfr,  piij/.  llOii)  posi  collaiioueni 
iii   ejiisdoMi    b:isilica'  dedicaiioiie    habili  fragnienl ) 

(loi  ii((.i  siotisso  voic  dixii  Aili.masiu.'),  pr.i.-ciiiiu 
iibi  Nii  :oni  ((iiiveniiculi  iion  iiicmiiiii. 


MCOl.M  lAimi  rji  tl-AllO. 
iniis    Qiiisqiiis  aiiieni  vcl  A  aliiis-giiiione  vcTb 


909 

iMsiiini  rioiulum  eUitu  ilidi 

Hosiiluids  ilj.:  fiici  it ,  vel  tx-icfi  ciiin  eo  ftd  iitiporn- 

lii'cii)  a  syiiodi;  delegati,  idnnc   qir.iles  a   Scvero 

(.'.(i.  II  IJiil.  Mcr.)  dcscripii  siiiil ,  sese  adolesccnlcs 

jiai  uiii  docios,  |uri'mf|m.'  cflutos  saiis  supcrquc  pro- 

(liJcriiiit,  citiM  iiiniiduii  rniespnriergressi,  iiiiiiio  coii- 

Ini  ipsiim  inaiid»tiim  ,  ne  quo  niodo  ciiiii  Ariniiis 

C'>tiihiuiiio'ium  iiiircr.t,  arla  ipsius  i>yiiiidi,  iidiiiis'is 

iii  coaiuuinioiiciu  qiios  ill  i  rcjeccrai  h.tTclicis,  re^ci- 

durunl, 

32.  Diim  liicc  auicm  in  Tliracia  gcruiiiur,  iiitcre') 
loci  qiii  Ariminuin  conveneraiii,  Um  rccix  fidci 
qiiita)  Anaii.T  pcrlidix  episcopi,  te(;»loriii)i  suoruni 
rodituio  ek^cclare  jnssi  a  Tauro  pricr.ctu  piicioi io, 
cui  injuiiclum  fucrat,  ne  rolicclos  aiitc   dimiia-ret 


910 


lCns  i^srrgie  SClibit,  J  f,ti:iii! 
lapsussaiicloruiii  milis  est  ;  niliil  niilii  nociiil  ijuihI 
iiefj.Tvit  Pctrus,  pri-fuil  riiiod  ciucii'I»vil  .  didici  vilarc 
coll.qui;!  pcrfidorHin.  » {Anibros.  lib.  \  in  Lur.  r,.  89.) 
Idciit  aurioralibi  ntoiul  jdversarium  saiiclcs  io  sua 
d:iuina  leiit.iieaiiqiiaiido  cogi.  t  Diiiu  euiin  leiilat,  .• 
siilijuiiijil,  I  miliorfs  rcddil,  ut  qui  icnlatur  possit 
alios  iiisliiuorc,  fiui  siLi  ip^i  iiivalidiis  videbalur.  I)e- 
nique  Petriis  Etclc.-i  c  jir:ip.'n  lur,  posiquaui  a  Jia- 
liolo  tcnt:Uiis  cst.  »  Ii:i  nou  soliiiii  aliis,  sed  eli:im 
iis  qui  ilia  cuiuftiilliint,  ul  sua  peccata  heiie  cedanl, 
iiniDCnsa  Oei  benigniias  cffitil.  Hic  e.-iini  su.ii,  ad 
qu  !•  mcns  liuman.i  periingcrc  iioii  poiest  divina*  pro- 
videnlix  iiiiiacula,  oniiiia  (iis  bene  vcrtere  :  i  cl 
qiiod  ah  a<signhl.i  ordiiiis  i.iiione  disccsscrit,   boc 


quam  in  iinaiii  (idcin  coiivcnireiit ;  ibi  suiiima  cum  C  iJcm  licet  iii  aiiuni  t:inieii    ordii:cm  rcducerc  :  n. 


motuslia  ac  Ixdio  dctiDenlur.  Qiiare  litteris  ulraqiie 
(•ars  sigilbtim  impcratorem  obni.\igsime  rogit  ob- 
icsiatiirqiie,  quauvlu  quidcm  liicins  iiisiaret,  nc  (icr- 
milieret  sciics  ci  :i  suis  scdibiib  longe  dissitos,  iii  dil- 
licillimam  tempost;ilcm  dilTcrri,  scd  qiiam  primum  ad 
«u;is  livltatcs  icverlicoiicederel.  Recta;  (idoi  episco- 
porum  cpislolam  Socratcs  (lib.  ii  i.  57)  b:ibet  :  Aria- 
nnruin  suli  iioiiiiuf  syiiodi  Ariiiiiiicnsis  Oricntnlibiis 
cuiisenlieiilis  bxc  collcttio  evliibet  (Vragm.  i\). 

33.  linigtmim  tiroruin  Inpiu^  hisloria  tioii  si/i,'l. 
lis  (luiiiidoque  bene  veriuiii.  Liberii  exeiiipliim  (.iu- 
guit.  dc  Agonc  Cltrisli.  c.30). — Cattcra  qii:\;  diinti:ps 
iii  co  ni-gotiogcs  a  siinl.  quriiique  evitnm  limlciii 
iiivciicrint,  quaiido   Tt^^  quidciii  supia  pcrsiiiuxi- 


quid  iii  regno  providciiiii'  liccat  lcmeritati.  »  Quin' 
iieiiiiiiidubium  cssedcbeti|uiu  reuovaium  in  Libcrio 
Poiilifico  Petri  succes^ore  fiierii,  (|uod  Oplaius  Milc- 
vil:iiius  tl.\ugusiiiiiis  oliscrvarunl  ,  diviiia  providen- 
tiattrecluiii,  iit  idcu)  illc  Aposiolus  ncgarcl,  ipii  clu- 
ves  acctpturus  cssci,  quo  licclesia  cailiolica,  ciijiis 
ipse  persoiiam  gerebai,  discerct  taiiiqiiani  «  vera  ma- 
lcr  nec  pi'ccaiiiibuj  filiisstiperbe  iiisuliare,  ntc  cor- 
rcctisdiflicile  igiiosccre(/<iem,  ibid.),  >  ipsumqucLi- 
lieriuin  ad  leinpus  labi  pcrmissiim,  ul  cx  suo  lapsu 
acrior.icfortioriii  li;cresiiii  rcsiirgcrct ;  etin  poBiiiieii- 
les  rcveitiquc  cupioiiies  cleiiicntiorac  vcniae  proiiior 
exsistcrcl :  iicnujtie  Imc  liileris  consignaluni  ad  li:ec 
usque  tcmpora  illis  lcinporilius  non  inulluni  absimilia 


nius  ,  cl  fusissimc  ab  Ailiau;isio    llicroiiyuio  coiitia  C  perducimn,  utquisicnt,  iiidcsibi  liinere  discant,  nce 


L!icifcriaiio«,  ei  Sulpii io  Scvcro  piMlraciala  siinl,  liic 
si  iijungerc  suporniiiiiii  csi.  Ntibis  ^iiini  suluininodo 
ca  Iractare,  qu.x  facciead  coTicxioiieiu  illiistralio- 
iicinqiie  liurum  Fraginentoruiii  vidcbauiur,  animus 
luit.  In  quibtis  etiaui  vcreor,  nc  nitnio  pluia  dixissc, 
tr.igicamfiue  illam  cvsecralionein  o),oio  e»iiTwv  o-ji- 
/i/wv  xai  <s\>\tifopv.: ,  '■M  iiie  coiicil;isse  vidcar,  qiii 
vcncrandorum  Palriim  opiiiinucm  ;ic  faniani,  contro- 
vtisias  coruni,  diiStiisioiitii  dtlecliiiiiciiiqiic,  vcliil 
olidiicia  uiccia  qiiae  occiili  saiius  ciat,  rcfiicando 
sugillem.  Vciutii  ciim  liisloriaiuiu  onus  i»  sii  .-copti», 
ut  sint,  qucmadmuduin  TliiitydiJcs  scriplis  reiiqnii, 
v.Ty.jxa  it  occ  ^uyxstfxEvov,  c\  i|U0  Ointiis  xvi  liiiiniucs 
ulriiisquc  laudis  ac  fortunic  exempla  dcpronicrc,  ct 
adeavarios  repentinosque  casiis.qoibusiiiiotidic  iiii- 
pclimur,  coinponere  qiieant  :  iioii  vidco  cur  niiiiiis 
uiilitatisaccommodi  cs$larorumviroruiii  calamiljli- 
ijus,  crratis.  aiqueadco  S(;clcribus  ad  ims  pervcniai, 
qui  calcgiriius  taotum,  non  sentinius,  quain  ex  vir- 
tuiiljus  rcbiisque  pncclare  gestis  :  cum  eii;im  illis  ip- 
sis,  qiii  imliecilliiate  iiumana  in  cjusmudi  cal.imiiaics 
iiicidcrunt,  iion  raro  bene  verlcre  solcanl.  Croesuni 
apud  llcrodotum  TrxSiifXKTa,  yMOrinuTu.  silii  cxstitissc, 
ct  Meroiicii  in  tbeairis  se  iiiforluiiiis  cvasis^^c  sapicu- 
temingenue  .ignoscenies  libcns  pr;cterniitlu,  iit  in 
ccclcsiastica  Iraciatione  dcsiimplo  cx  sacra  historia, 
ex  (|U3  forinain  traliii  F.cclcsia ,  cxemplo  locuni  fa- 
(iani.  B.  Amltrosius  de  Pciri  aj  Oototoriiin    curipli:ii 


redeunlibiis  ad  Ecclesi.iiii  sedifliciliores  pratbeani. 

3i.  Osii  et  Luci[eii  casif.s  .  —  Ncc  niiiioris  sanc 
vel  speculationis,  vcl  documcnti  li.agititaiis  bumanx 
juilitioruinque  divinoriiin  impcrscrulabilis  arcaiii 
suiit  Osii  ac  Lucifcii,  fortissiinoriini  caiholica;  fidei 
priiptigii.iloruiii  cvcula,  qiioruni  illc  altcr  post  no- 
iiiinis  cliristiani  coiifcssiomiii  sub  pcrsccuioribus 
.'•a'vi>simis  coiislai.tibsimc  laitam,  post  exbauslos 
pro746''dccaibolica  coiitra  kcrcsim  laboies  im- 
mciisos,  piTfcciaSipjc  digiiissiiue  lcgalioues  iiiultas, 
iia  ut  paitr  episcoporum  liaberciur,  nimiuin  Uimcii 
sni  sepiilcii  aioaiis  (Hitur.,  lib.  de  Synod.,  n.  87) 
(cciitcsimiiiii  ciiini  annum  excesserai)  iii  suprema  viuu 
libula  peiiiiiis  dtfetisset ,  nisi  violentiiE  Ariaiioruni 
D  inipiraiorisque  minis  ccdcuii,  el  approbatione  Sir- 
miensis  Anoiiioeaiioiuiii  pcrlldio;  iii  pra'Cops  rucnti, 
divina  clemeiiiia  maniim  supposiiisset  :  alter  iis 
etiam  supeiior,  qitibosOsiuscesstrat,  posttoieiecta  , 
ui  llicronyiiii  verba  iisurpem  (Hieron.  aUversus  Luci- 
fer.),  de  perfidia  dclielbia  iroplia;:i,  sub  ipso  trium- 
plio  abipso  disseiisiomim  auctorc  super;itub,  scp;;- 
ratiis  ab  Etclcsia  esi,  ac  plane  prostraius.  Ad  h  cc 
eniil)  quisnoii  proiitius  tiiiu  Tragico  exclamcl, 

ij;  Ovr.Tov  avd^u.  xai  TaJ.atltupov  nvo?  , 
ili  ciSiv  i<7;.iv. 

ci  alij'ceta  omni  fiduci.i  sui,  salutem  suam  cx  Apo- 
skill  prxsciipto  tiiui  timore  ac  tremurc  ojierari  uoii 
tondi.-cal  (/'/))/.  11,  |-i)'/ 


9M  IN  H'.AGMI;NUS\\CT1HI!.\1U.' t.llbCOII  918 

Jb.  Oiw.d/is  .tiiiiiii;(;iifi«m   l'(i(rum  defniio  i/ntJ  A  rercniia  »   i>rof.iii!»iiim  iviv  i.iirii.   ,i|ii>btolir.t  |ii..lii- 


nos  itoccui. — Ai  vrru  I  oneralis  illiiis  (iiriintxeutioiiis 
cccle!>i:islici  inJiiiis  et  ijiiasi  i-\  rniiipauio  <tL-li>clioiiis 
«.onsidcralio  qii.ini  iitilis  et  liiiic  iinstru  s»  ciilo  :ipia 
esi  I  Et  ea  ciiiai  plaiic  iiislriiiinur  i|u3ni  c.iuii  cir- 
cuins|tccti(|Uu  cuni  li;i-relicis  Iraciaiites  cs>c  deboa- 
nius,  ct  qiianii  periculi  sit  a  teriiiiiiis ,  «|uos  Ihe.Ta 
l>;>lrcs.  vol  uii^iiein  l.iluni  disccdKie.  N;ini  boni  illi 
i>aires  dum  nudas  qu:isdam,  ut  ab  Ariaiiis  persuadeii 
sibi  siiii'b;inl ,  ouaicr^  xat  ouoouatoj  viiculas  in  fldei 
pruressionc  ouiiili  passi  sunt,  sanciissiinx  Trinitalis 
qu;i:  Ueus  esi  coiifcssiuneni  ,  id  csl ,  suniiiiain  rcli- 
Ljieiiein  ,  pro  (|u;)  conservanda  laiiiuin  s.iiiguinis  a 
Cliii^lu  natii  Ecclesia  profiiderai,  lot  nuirlyrcs  dede- 
rai,  biliierepl.ini  aiijue  exiori.im  scro  i.mdcm  ani- 


liiiioiit'  ni'ino  •..iiius  exrliid;il. 

">7.  Qiiiim  E>.ilf»ia;  lua  lttt>oiiin(i  non  dctit  Dtu». 
Ilanc  trigit  JuUttHUs ,  cum  ruitinm  «jut  midi(atur.  — 
Jam  vero  qiii  facieni  Erclesix,  qiialis  nb  illa  «lefec- 
lioiio  cx-lllii.  turbis,  riil-,  conlentionibds,  discidiis 
iibiqiie  conru-;im,  laccnim  ntqno  dis^ipatam,  Mibi  ob 
uculos  si;iiucrit,  iion  niiiiHS  liiiic  a  suis  cpi^cnpis 
quiin  paiilo  auie  a  coujuraiis  nomiiiis  chiisiiani 
liu  lilius  vexaiaiu ,  in  qua  ucc  aniisiilcs  qiiid  doc«- 
rcnt,  iiec  plebes  qtiid  «eqiiereotur  rati  ic  nrini  ha- 
bcrrni ,  deiii<|ue  adeo  dcRperalnin  ac  pei^iiain  ,  ut 
suiiclissiiiiis  viris  Ncrtinianoruin,  Dcclanoruni,  M.iii- 
tiiianoruinque  leinpnrum  dcsiileriom  cxrilarct  ( Hi- 
lii);  iit  Const.  n.  i) ;  statimiiuc  ir.eiilis  acieni  nd  snbi- 


m;\dvertunt.  Quaiito  (unius  prudcntiusipic  antu  viiu  B  tain  illain  repeniiii;<oiquc  niutaiioiicin  rerum  ,  qux 


ilUuin  iiileiii  ipsi  deGnicnint,  iis  qtije  synodo  Ni- 
cxna  siatiiia  erant  nec  addi  quidquaui  dcliere,  iiec 
delralii ,  et  substaniij'  nuiiicii ,  et  rem  suam  deberc 
obtiiiere  firmiuueni  (i^Vaijiiw/i».  vit,  h.  3,  e(  fragmeiit, 

VIII)? 

5(>. Coneifiorutti neecuifas  ait  qnid. — Fnllunlurenim 
errorc,  :it  iuc  nos  iii  eumdciu  sccum  errorcm  pcrtra- 
liere  conaiiiur,  qui  persuaderc  ciipiunl.  in  bis  (|uil)us 
vers;imur  opmionuin  procellis ,  Eccle>iaiu  iii  qiiod 
poiissime  scqiii  dibeal  stabilialur,  conciliis  indii;cre. 
Quamvis  cniiii  fnri.issc  nulln  uinquam  lemporc,  quiQi 
nunc  sunl ,  iieccss;)ria  niagis  exsiiiLTunt  coiicilia  , 
qiiibus  spons;c  Christi ,  (|uain  ipse  sibi  eniit  noii 
omnilmt  uiidis ,  sed  tntiiis  innoceiilissiini  sui  saiigui- 


mox  Cuiist:intio  defunclo,  rcvoc.nisque  novi  prin- 
cipis  edicio  in  propriii»  sedet  ab  cx»ilio  episcopis 
seculu  est  :  rerle  ignoKcel  Doniinum  laboranti  .ipo- 
&loluruin  navicul:!'  prsnlo  adsliti^^se,  ct  divma.-  sux 
M:i]cslatis  prxsentia  quassaiionem  illain  scdas«e. 
Moritiir  fwiiH  besda .  inquit  Hieronyniiis  ( /4<<t»«r«ui 
Luci/'.'i'.),  e(  iraiiquitlitai  rettil.  Et  sane  TroXX«f  xai  troc 
f.ciSit^vJS  eSouj  iTWT -ifia;  oiit  t6  fiiiov  xaivoTOiuIvy^viu'» 

Qiiis  ciiiiii  iimquaiu  crederet,  nlsi  ftinnium  aucto- 
niiu  l'i'tu  ejus  b;cciili  litleris  tesialum  nobis  esset , 
diaioiium  illuni  upostaiam  Julianum  ,  Menieni  ma- 
Uiiaiii  dc  qua  isaias,  aique  Assyrium.  qui  nihil  taui 
c^   iinperio  coiiciipierai ,  qn.im  ui  rcligionem  chri- 


nis  profusioiie  ,  ab  aiiibiiu  ,  »vuriiia  ,  niiiidiiiaiioiie ,  C  bii;in;<iii  fundiliis  perdcret ,  ad  quain  evcrtcndam ,  ut 


igiiorantia  ,  morumijue  spurcitia  at(|ue  obscoBniiate 
viiidlcatx  ^eiiuiiiiis  color  ac  splcndor  resiiluntur  , 
disciplina  illa  ,  quaui  .\posti)li  el  qui  ub  iis  proximi 
religionemconstitYieruni,  velul  niuruiuaheneiim  con- 
ira  fjusinodi  cliaiiuiiisaiquc  unionis  pc>tes  prxteiidc- 
ruiit,  velust;iie  lemporis  aii  p:istnruni.S(>C(irdia  col- 
l.ipsa  reslaureiur  exciieliir(|ue,  ct  sacro  ordiui  suus 
Itonor  suaque  utictorilas  resiiluatur  :  qwe  iil  saria 
teciaquc  conscrvarent  priinicerii  illi  rcligioiiis  au- 
ciores,  qiiotunnis  synudos  prcviiiciales  bis  colligi 
cungrcgai  iiiue  slalueranl  :  licet,  inqti.im  ,  fortassu 
ad  li;cc  revocanda  reparaiidaquc  coiiciliis  egeanius  ; 
tit  tumen  aliud  tene.imus  quain  quoii  luctcnus  iii 
Ecclesia  crediium  observutiiiu(|ue  cst,  concilio  siatui 


i|(ioiiduni  Julius  Ca>sar  ad  Rcmp.  opprimendam,  so- 
lirius  acce.sscrat,  res(;iurationein  lidci  Nlcsn;c  con- 
cordiuni(|uc  cpiscoporuui  proniovissc?  Cnm  cuitu 
omiics  proplcr  lidem  christianam  exsolcs  cu;'isciij'js 
sectx  essciit  revocassei.  tautuni  ut  illas  lurLas,  qni- 
bus  luiic  Eccletia  vcxahatur,  aleret  ac  relincret ;  di- 
vertaruinqiie  sectarum  dures,  qu:c  propemodiiin  illu 
tciiiporc  inflnii»  riieruni ,  intra  eadem  nicciiia  dc- 
gciites  veliit  infestissimi  hostcs  comiuus  arrius  se 
inutuo  porseqiiGreiitiir,  ciiiusqite  conOccrent  :  iin- 
perscrutabili  tanien  Dci  provid<>ntia.  qux  siculi  apiid 
llerinaiii  Paslorem  fegimus ,  <  in  bonum  sibi  vertit 
cti.iin  pcssiiiia  ;  ut  pcr  Ecclesiam  luiiliiplex  ejus  sa- 
pieiitia  apparcai ,  secunduin  prrscicntiam  s.vculo- 


non  posse  arbitror.  i  Hoc  enini  semper  > ,  ut  srri-  D  riiin  quam  fecil  iii  Christo,  i  triuni  illorum  confes- 


pluni  reliqiilt  Pcrcgriuus  ille  Lirinonsis  {cnp.  ^i) , 
I  iiec  qiiidi|uam  pnrterea  huireticoiiiiii  noviiAtibus 
excitata  pcrrccit  Ecclesia.  iiisi  ut  quod  sul.i  tr;idi- 
lionc  siiscepcrai ,  hoc  dciiide  posieris  etium  |icr 
s^iriplioncui  cliiri>gr:i|'hi  consigoarei,  iii  ifiiiam  reruin 
sumiiiani  paucis  liitcns  »  ,  ncinpe  746  Syniliolo, 
(  cmpielieiidi-iido,  et  i>Ieriini(|ue  pruptcr  intclligen- 
li:v  liiceni ,  iion  noviini  lidci  scnsuin  novae  uppella- 
tinnis  prn|irieiaie  coiisigiiundo.  >  bjuvniodi  eoiiii 
pi.is  iiOMiatcs,  id  esl  i  udversuin  iiova  vciiciia  nuvus 
)iicdicuii:Cnloriiiii  couiparuii'iiics  ,  >  ut  eas  iinsicr 
ililariiis  vucui  (i)i  Constant.  n.  16),  <  ud\ersuui  novus 
liosi>-s  iiova  licllu ,  udvcrsuiu  iiovas  iiisidius  coiicilu 


soriiiii  ub  exsilio  reversoruin  diligcntia,  labore,  sol- 
iioiluiriiie  oinncs  fere,  qui  ^rimincnsi  sceleri  sivc 
si!iipli(it»tc  dccepli,  seu  metu  pcricrriii.  sirc  etiaoi 
.Vrianu  lulie  iiifecii  suhscripsenmt,  rnlpani  agnos- 
ceiiti^s,  Nic:riiani  tidem  aniplrxrs  supra  vidimus. 
Snjuidi  m  commnni  ettcrn.-e  iteisccuiioiii»  penculo 
coiiiuinii ,  velui  Syncrcti>niu ,  in  uiiam  fldein  roa- 
lu''ruiit ,  iion  pauii  riiani  ex  h:Freiicis  inariyrrs  ef- 
frcii  siiiil.  Kci|uis  riiini  diviii;e  vobintili  ubsisirrc 
(|iic;it*  u  quu  rtium  ,  ut  cxunie  a  Clrnieiiie  Alrx.in- 
ilrilio  scriplis  Ir.lditlini  rsl ,  >.»i  »i  rin  «»)ro<rT<)ff«vT-.i< 
[wjUni  T<  )tai  i'vi,i>y<ig(i  icjSnjiviovTHi  jrri  tIXo,-  ii-/iliv<i<, 
r>,'     lUp    0<u.~    aoqpisic  xni  sia«rq,-    r.At   Svv«'Ji4wi   i»f<i* 


or. 


NirOLAl   FABRI  rn.fFATIO 


!>11 


imlv  ttJ  Mjjn-i  T'j  wji/iijTniiii,  iitiM  ■/v.i.ivin  tiv.ixn: 
(itKr.uyo-j  zoiv  kvf/orjjiyz^^rj    •zrjlj^  T/.VWV,    «yaOoy  Tt    /«' 
/_6D(TTOVtilof  «jroTi)«iv  X»«  iioSAia'.);  TOl,-  Sozov7(  'M.\l- 

/oif  ;(fnffO«t. 

38.  Fragmenia  hwc  divinee  provideuiitc  tiitiu  iii- 
vcnta.  (lattiani  libri  de  liictirnaiwiu-.  —  Ktiisdeiii 
eiiam  providoiiii.i;  <i|>iis  csse  inilii  pci-ii  ido  >,  m  huc 
Fragiiieula  lurliuieiiiissimis  isiis  Iciiipniiliiis  iiinxiiiic 
luceiii  recupcreni,  per747  '1"^'  ^*!  ''J"  """''  '^'*"' 
sideraiioiieiii  liisiori^  exciUli .  s|<eiii  cfilnni  ux  cjiis 
cogiiiiiiiiie  coiicipi.iniii.% ,  quutleiisciiinqm.-  scelciiiui 
nustrorum  iios  tieiie  a(i|ue  rx  aiimo  pieniiuerit ,  «Ji- 
viiMui  niiinum  noii  luutilani  .icilcniriaiaiii  expcrtu- 
los,  euiiidemque  Dominum  periclitmli  Aposii>l<>iuni 
iiaviculx  irAiiquiJliiuiem  sulid:ini  ac  lirmain  rcddi- 
liirum.  Longe  enini  iiiea  opinione  errat ,  si  quis  pu-  B 
lat  lixrcsilius  ,  qiiae  iiliiriin.f  toluni  feic  orbem  per 
v:iganiur  aiqiie  contiirb:ini ,  plus  viriiiin  ac  ruboris 
iii  sunrum  seciarinriini  m.ilis  aniiiiis  :iut  versutiis 
iiicue,  quam  in  nnstris  vitiis  ac  si:cl<'rihus.  Quapro- 
pter  ul  divin.c  Maje.siuti  pro  hac  vximi:i  sui  numiiiis 
in  nns  bcnignitatc  ntmi(|iiam  (iro  iiieriiis  dignas 
.igr-rc  gratias  vcl  aninrro  concipcre  pcssumus ,  iia 
eiiam  piis  optimi  viii  ot  dc  gcncrc  liuninno  bcne  nie- 
riti  Piilioei  noatri  niauilius  ,  cui  nos  li:ec  Frxgmcnta 
ilcbere  siimma  illa  niajestas  voluit,  p:ircm  giaiiani 
rcfiTre  vix  ac  ne  vix  f|iiidcm  valeaniiis.  Ciini  eiiini 
sic  vitaii:  ipse  iiistiluisset ,  utcominrJ»  |>>jl>Iic:i  iibi- 
qiie  propriis  negotiis  praeverteret,  s;pvipnte(iue  Ln- 
teiix  pestileniia ,  Angustobonani  riiciissiiini  .  qiia^ 
illud  iinbis  sidus  edideiat,  scces.^^issei :  ii:ictMS  a^ 
Francisco  fraire,  viro  piopiia  laude  virlinis  cl  doc- 
tiinae  clarissimn,  el  plane  lautn  Iraiii  gerni:inn  ,  ve- 
tus  exeniplar  fubiilaruni  .Csopiarum  improbi ,  ut 
euni  vncat  Martialis  ,  Pb.i-dri,  qiip  opeie  erudiium 
Tilteiii  sxculuin  niiiil  venusiius  ele^aiitiusvr  pro- 
tulil,  vel  liujus  sni  secessiis  r.ilioticni  pnbrKC  con- 
sl.ire  voliiit.  It<iqiie  pmcur.ilis  (li:ir:icieribas  pro 
f :ipiu  urtiis  quidem  mDgii;e  ei  freqiieiitis ,  sed  mer- 
caiiine  ac  conimcrcio  ppiiiiiis  addi<'i:('  :iti|iie  occu- 
palx,  a  litteris  veio  ppiiilns  alieii:e,  plet::'.nlibus , 
condiictikque  opcris,  ill.is  f^bulas  siio  suiuplu  :ilque 
lixc  Fraiitiieiita  lypis  vnig'jre  coiistiluii.  hi  (|ii:i  cngi- 
t:i(ioiic  ab.sululis  fabuiis  ,  liisijiie  Fi'»gmemis  i:iniuin 
Miii  ail  iimbiliiHim  perdiiilis,  vir  i:nniors;il.lale  dig- 
iitssiniiis  :id  uieliureni  viiain  :'<ssumplus  esl.  Adde- 
lem  lioc  loio  ii!n!e  Iupc  eii:;ni  riagniont.T  erueril, 
iiisi  bonis  vins  cjusmodi  rcrom  c(;si>itioncm  profi- 
leiiiibus  rulioiem  si.lfMndrre  vererer ,  qiii  dcliles- 
ceiilis  bujus  in  hiblintliccis  suis  Ihesaiiri  vcliil  gallus 
ille  i£-.opius  unionis  digniialcm  non  agnoveriint , 
vcl  agniluni  iion  sine  publica  jnciura  t:im  diu  conti- 
iiueruiii.  Dic.iffi  tnntuin,  quod  pr.xlcrniitli  iion  po- 
lesl ,  boruin  Fraiimentiirum  unicnm  exentplar  Pi- 
ilioeum  l.uieiia;  aiino  saluiis  couxc  reperiuni  ha- 
buisse.  Non  niugis  enim  noster  ille  sedccim  lyr.innis 
oppressa  urbe,  quaiii  Socrates  triginla  suas  Athenas 
vexaiitibus ,  pioposiluui  viiot  dccursiini  philoso- 
phnndn  reinqiic  pi.Micam  iuvando   intcrmisii.  l!iii. 


tiiii) ,  in(|u;!iii ,  iici|U(^  ilhii!  pf;  vtiu-  exemplar  ii;i- 
biiil,  scd  taniiini  :ib!iin<;  csntuiii  ■miii.s  in  clia!l:i, 
manu  g.illica,  iiec  laiiii.1111  linguara  salis  percipiert«J. 
confiisis  diciioiiibus  tciipiam  ,  qiioii  praeterea  eiiain 
lihroiuiii  CaSMioii  (lc  !i)('ir|i;.iion<;  Cliristi  cpilonicii 
sad"in  niaiiu  srriii(:iin  .  oiiwK  ici ,  illaiii  forlasi:e 
qiiam  Diiclicriiiiii  Lusilninii- ?n'.  fpisfopuin  cmfe- 
cisse  tefii^  c-l  Gcnnnd'iis.  IikIg  spem  coiicepcrai  et 
ai!tii|iiiiiii  cxcniplar  ,  u;iile  leeons  illiid  exscrii.inin 
lucral,  aliundc  rerupcrari  posse  :  <|ii:u  cauiia  iuit 
ciir  laiiidiii  coriiiii  edilioncn!  fustii<iicril  Iii  <ni(i 
ccite  illi  lioc  lclicissiiiie  ciiiiiigil,  ut  iii  [nili^ic;iiidis 
duobiis  isiis  eviiiiiis  aiitiquitatis  inoiKiniemis  laio 
iiilrrceptiis  pr;t'cl.irc  act.itn  \it;c  fabiilani  illuviridri^ 
fine  viliiii  Cygnea  caniio^ie  contluderet.  Qtiainvis 
sme  difficiiliiiiiim  fneiit  virum  ingenii ,  aniiniquc 
bonis  oiiinihus  (iniaiissinium  ,  qni  semper  illiid  an- 

tliflli  poeue  S\l<\  7^S  OCCioens,  Kat  li-rize  TcoviiKiu.;e; 

£J5(5wvT£;  €coTO'j?,  oiiine  diiini,  hiliorcm  ,  iiidusiriaw, 
oiiinesque  cositaiioiies  suas  piihlicis  utiitaiibus  ue- 
voverat,  alque  iiiipendebai ,  noii  in  opere  pr.^eciaro 
morie  dcprelicndi. 

39  PiihiKi  eloiiinm.  —  Dc  liuerarum  studiis  '.a;i- 
liim  non  loquor,  in  quihus  assi(iue  cx(|iiireiidi),  per- 
^crulando  biblioiliecas,  antii|iioruin  auoioriim  script;i 
ve!  a  mendis,  vel  abinleritu  vindicati  proviilgaiido, 
vcl  :ilii>s  qiios  iii  ea  re  alii|iiid  pos^e  jndicahat  es- 
hortando.  iiiipclleiido  ,  .iti|ue  ciiani  juviindo  ,  nullo 
temiiore  non  ahquid  movi!  ac  proniovit.  Qiiamvi:; 
cuim  illa  siiidia  in  nosiro  Pitiiceo  Fuiiiina  fueij.it, 
(Jocinnoeque  laude  praccipue  iiinoiiiii  ,  ut  q;ii  ex 
priino,  quein  juvciiis  dedii,  piiblii'atis  quihiisdani 
diviiii  siii  ingenii  experimeiilis  ,  cruditionis  :ibslrusaj 
atquc  rccoiKlila-  giislu  inlcr  liltcriloruiii  iiiiiicipes , 
\ti\  siiflragante  invidia,  ab  iis  i|u:  tiim  in  litii  ris  re- 
gnahant  rccensiiiis  fiicril  :  quam  de  sc  conce|iLim 
Ojiiiiioiiem  ad  iiltiniuni  usquc  viia;  dicrn  ad3ii<(il  . 
siisiincbilque  qiianidiii  litter:e  .iur.^ihiiiit.  Quaniula 
Liinen  haec  laiidis  ei  glorise  laiiti  viri  est  poniuV  Li- 
cet  cnini  ncmo  niclius  unum  (nieiiipiiim  aiictoroni 
iioverit,  quam  ipse  omnes  aniiquos  uiriusquc  itii.giiK 
scriptore.s,  quos  ad  unum  Icgcral ,  ad  vetcr:i  con- 
tiilerat  exemplaria  ,  ei  coiicoxerat  :  licel  nemo  pri- 
vaia  ei  domesiica  ncgoiia  ex:ioii'JS  tcnucrit  quam 
ipsc  Callicam  cxierinmque  hi^^iorbm  ,  origines  po- 
pulorum  ,  desrri|iiione$  lempor»™  ,  successioncs  fa- 
niiliarum,  liclla,  fcedcra  ,  convcntiones  ,  vcl  exiero- 
riim  inier  se  vel  nobi'Cuni  gcsta ,  ad  hjcc  eliam  le- 
ges ,  mores  ,  consueiudines  provinriarum  singnla- 
rumve  iirbium ,  quarutn  nmnium  a  leiieris  annis 
indcfesso  ac  plancHerciileo  hibore  sibi  perfcctanino- 
tiiiam  ,  cum  ex  viilgatis  libris  ,  tiiin  etiani  cx  biblio- 
tliecis  anliquis,  arcbivis  rcgiis,  sen;itiis,  rationalium, 
urbium  ,  monasierioriiinqut'  comparaveral,  instiu- 
mentorumque  ipsoriiin  atiiue  aciorcm  boram  pav- 
tem  siia^anu  descripserat  .  in  jiire  aiilcm  civiii 
Roma.nornm  licet  ad  eiim  gr:idiim  ppitgorit,  iit  rie 
co,  celeherrimcqiie  ejus  praccplore  Cujacio,  liici 
jiire  pi^ssii  .  qiiod  dc  ma^nis  olim  oraiorihiis  Hicnm» 


91S  INDI.X  UEIUIM  F.T 

•  >! ,  Iiiiiic  ilist  l|>iilu  pi.i-ii|iiii  ,si;  hc  |>riiiiii%  jiiiisri)ii- 
^iitlus  isset ,  illiiiii  veru  pru;ceptiiii  ii>:  snliis  :  licel  , 
iiiqu:iin,  ea  oiiinia  <|ii%  in  <|uu\is  liuiniiie  siiig^il.i 
inagiiuii)  vi:uiii  et  iiiin  ciiia  iliceniluai  eHiciuiil ,  i:) 
iiuitro  Pithoeu  ciiiiinlaiii  aiqui^  cuacervalu  euiiidou) 
.iil  sumniani  Liuilrin  et  comniciiilaiioiieiii  eveliaiit  : 
(|uaiituin  taiiicu  alisnnt  ab  illn  sapiciiiia  ,  quain  iii- 
geiiii  juJiciiquc  lcliciiale  e\  i'0)$nilione  riTuni ,  assi- 
iliia  lccltoiie  atqut^  usu  coniparata,  veliil  cx  oiiiiiium 
niiiiquoiuin  iiivcnlis  qui  sa|iienti;c  cuiiiiiieiidulionu 
llnnicruiii ,  connaiam  sibi  qiiasMveiat?  Qiianluni  »b 
llta  civili  prudeiili.i,  qua  prxdilus  velut  xpt<TToxi~j(yr.i 
Tt,-  (iilcuni  Piiid:>ru  loquar)  /ui  Snuiojpyo;  cOvouik,- 
xM(  5i-Kr,(,  iioii  soluiii  de  icbus  privaiis  ci  fori  iii.ixi- 
iiin  cuiii  facililate  aiqiic  aquiinie  icspondvrc  ac 
stitucre,  sed  eliaui  de  iis  qu:c  ad  suininaiii  renqiul-. 
siieciaui  sapiciitor  dclibtrnrc ,  con!.iliiiium  exiius 
pra-videie  ,  dubiisquc  ac  poiiculosi>  ovcniis  proviJc 
occurrere  novcrat.  (jiiatnvis  eiiini  iiatiirali  qiiadain 
propcnsionc  ,  coiioboraia  sordiilis^imi  inquinatissi- 
iiiique  npud  iios  moris  odio,  ina^^islraius  noii  nisi  per 
sordcs  iiieiiiidi ,  ab  oiiini  noibilione  viixquc  fulgnre, 
nisi  qucin  virius  ciniitftret,  atienissinius  vixeiit ,  ila 
ut  litmoros  et  magistratus ,  vcl  ultro  dclatos  rcspuc- 
ril  ;  jiiv.ind»  tamon  patriic  desiderio  ,  eujus  aiiiore 
miruni  in  iiiodum  ox.nrsit,  cos  749  •I""-'s  sna 
sors  Reip.  adiiiovoial  exciiando,  comnioiieiido, 
suggcrcndo  qiiae  vel  ab  aniii]iiis  paribiis  in 
iiogoiiis  probata  fiiciant,  vel  ipse  (ut  crai  pcrai  ri 
solidissiiiioqiio  jiidicio)  i|ii:n  facion.la  jiullcnlial,  tnto 
vi(:c  sii:n  cuniciilo  privalus  ncgoliuin  publiciiio,  ci 
:ibsquo  chlaiiiyde  vel  pr;\;iexia  perpoiuum  inaglslra- 
i>iiii  gessit.  Qunnliini  deiiii|iie  :>b  ill.i  iiioruin  into:',r:- 
l.ite  atqiie  iniioceulia  iiulorossrniue  per  oinncs  vil.c 
partes  probilntis  toiiore   quilnis  virlutibus  coiisccti- 


Sl^lNTINrUIUM. 


»tl) 


\  III''.  csl,  ni  iioii  soliiiii  tii„ni.>i'iiiii  doitissiniiis,  s»il  ri 
pruilciiiissiiiiiis  jiirisriniMiliiis  ,  civis  nptiniiiH ,  nc 
pl'Mit>  vir  li/Hus  aiidirct,  i|iiileni  vcl  Umbria  novcr.o 
vi-t  Socraios.  .Mqiie  h:co  etsi  libi  xqiie  ac  niihi  noii^- 
sim:i  siiii,  co  laincii  libeiiiins  coiuniciiiuru,  iii  ciini 
iion  nisi  jucuiidissima  virlutiiiii  amicissiiiii  viri  rccoi'- 
d:illo  csso  qiie.1t,  tiini  cti:iiii  iii  primis  qiii  in  snprc- 
iiiiim  cjiis  clogiuiii  iiicidoriiit,  quod  intcr  doliiiicii 
sclicdla  iclortuiii  ainici  publicarunt,  tiia  ndc  ol  niic- 
toiilaie  adducii,  qiiiciim  ipsiim  pro  suiiinin  iiiier  \o.: 
amiciiia  vctoiiqnc  consuciudme,  iiiutiia  virluiiim  nl 
tcrius  .idiiiiiatioiic  coiiiracta  iiitus  (qund  :iiiiiil)  i>t  iii 
cuio  iiovorns,  pcisiiasum  silii  linbo:ii:t  p:ir!  inoili;s|i:i 
el  vciitaic  scriptiiiii  illud  csso  ,  qu:i  vir  inoilosti-'i 
uius  nh  o:iiiii  luco  nc  vaiiita:e  qiiam  niaxinic  alicnn':, 

II  cl  qiii  v.['/Jki  fiv/ai.-/.:  «[.i-:at  «>fl!iit«v  ducorel,  iii  !:■ 
Iii|uis  rcbiis  tota  viia  usus  esi. 

■10.  Adtigitim.  —  Sod  vcreor  ne  lamquam  ipvit  v)i- 
ita  eiinni  pr,i;f:iiionis  sntis  $upen|ue  sit,  pru'ser(iiii 
apud  tc  (vir  maximc),  qucin  perspicaci  clcmcnlissinii 
aique  fortissinii  regis  iiosiri  jiidicio  propter  sing'i- 
larein  pnidcnliain  cgrogiumi|ue  crgn  se  reinquo  pii- 
biicnni  studium,  lidcm  ac  pictuem,  olim  propri:iiii 
nosire  geniis,  nunc  veroiiiagno  noslio  dedccre  ri- 
rissiniam  laudeni,  componciidis  scdnndisqne  inagii:!- 
tum  nostrorum  iiiqiiiciibus  aniniis  delegaliim  ui.pic 
diuiius  publicis  conimodiintibiis  sublrnctiim  deliiiorc 
siiic  scelcre  vol  oiiaiii  impiolaic  nequeani;  qiiapropior 
neiiin  optiiiiiim  innximiiiii  prccains,  tii  tc  iliiidSMii!^ 
lois,  soiintui,  laboraiitiqtic  rcip.  ciijus  ox  dcstiniscs, 

C  salviim  ei  incotuineii  coniiiindct.  Fiiieni  hic  fnc'o^ 
nioipio  libi  addiclum  obslrictuni  qiiod  facis  aiii<»< 
eiiaiii,  nique  oii::m  rcgo.  vale.  Ex  Fos:'aiensi  ck<- 
tr  I  qirid  olioi  c:i:siriiiii  Bagaiidariiiii ,  iiuii  igiiKia; 
Diuctcti.ini  toinporibiis  fu.  lionis,  dictuin  est. 


INDEX 

RERUM  ET  SEMEISTIARrai. 

(.Viimert  arnbici  patjiim  cdjt.  Verun.,  in  htic  noslra  crassioribus  cltaracleribus  expressns,  Uomani  Openm UUarH  tmmi» 

imticant.) 


Aahon  conspcratio.  I,  SI9 

ABiHFiccn,  i(I  csl,  fr.ilris  iiioi  impeiiuin.  1,  7'J 

AboiuiiialioiioHi  iiiciolur  ciiriiiinio.  I,  lU 

Aboa  uiiica  Hilani  lilu,II,  3iu,  scripsiipatri,  iftirf.;  sua- 

druir  iil  vjna  oriiainciila  abjicial,  5215;  "l  nullo  iiilr- 

vogaio,  palii  rcscnlial,  M28;  ul  i|iiod  iiiiiius  per   xlaloiii 

liiloliisil,  ilialroili  iilUirojjol.  ''<-^ 

ABnAn*M  diu   i^iiuraUib  »1)00,  I,  i),  qu:iii(lo  cogniuis  , 

i/i)<i.  Abiiili*  diuc  proiui^sic.ii:s  lacia;,  JiSl.  Abr:ibauipi'iii- 

oi'ps  tidoi  ol  liiiiuris  Uci,  ITi).  l'riiicoiii  t-loclioiiis,    o2S; 

iiiiUiim'>i'i|;ii'is  iuiJaoruiii  btcuiniuiii  saiu-litlcul iuueiii  ;;» - 

ucria   Ui>t ;  J'l  iHioiii  piiiuuiii  fuil  L)ci  soriiio,   o'28.  Al>i':i- 

liain   uiim»   oii  liilius  viri*,  iiiiii  iii  uiio  'los  ailurjMl,  II  , 

',li;  visih  liil'|is  .iris  Doiiiiiuini  siiuni  liJoi  o<iilN  naocvit , 

h'j';  tl  ailorjmi,  s;i.;raiiiuuluiii  luuico  corpnrauouib  .ijjii. -.- 

>oiis,  VI.  l)>'Uiii  III  ruiiua  lioiiiiiiisadoiavil,  III.  Dcuiii  vo- 

iiiiii   a>.io>'.ivit,    lli:  por  ojin  liiloni,  por  >piam  aUinudl , 

Hisl>licnU>-'  ••  1.  I  li.  \l)r.>li,ni  :,:iii(.liiicjlu.s  p.iioiis,  i.  07, i ; 

|i4k>  i|iJi'!:iii»  '    ^ 


Abrahse  siuus,  I,  445.   Iii  hunc  «nima  beaU  ab  «ng.-lis 

fcrlur.  ^p-; 

Alnindanlia  beatituUiuis  |ierl'cctaf  non  cst  oauiiuni    •>> 

civil.ueni  Doi  poniiiomiiiiii.  J_  (•„>; 

AbyssHS  lu  Scnplurii  quid.  |    f» 

Acvcius.  II,  tijs,  (37,  6iH.  631.  tJii.'; 

.lccola.  I     Jv)j 

Aciuvi  :idouaii  ipiid  dc  iis  doceriiaul,  i|ui  Armiiui '  l>'li- 

qiioruiil.  ]|   7,i> 

Acrn.os.  m;  i^hii 

Akk,  et  ca!lororuin   lioininuiu  discrimou,  1,  718.   l'or 

Ailaiii  el  iii  AJuiii  0|.(>rlucr.il  ii>guilioiioui    Uoi  iiicli.>uii  , 

a*.  -Vdi»;  lciil:ilu>iiuii)  onln,  0"'*.    Adaui  i  dlabolo  c^pdis  , 

OlKi;   a   promisMoiiiiius  Uoi  ol  iccoljlu  |i.iradisi  «xotdii, 

tiOii ;   cur  il'- p:ii,t.liso  |H>sl  culpaHi   cjocuis,  iSj    Poot 'ii 

(1 1 .10  iiiiiiiorluiilalii  fvoidil,  ti>.   .4ds'  pci-cuUi  i|Hiil  |hii|i 

ili-nl  lit>iiio,  jt'J,  t<i[  ;  II,  711.  lii  uiuiis  Aila:  crnirti  t«uiK> 

hniiiiiiiii  goiius   ;i|iciruti|,    l    7W    Ad*  lr»ii.si;ro».ii»io 

li»iuiii.s  ox  Ocaia  roquio  oJ"tili,(i.'i.'i.  .Vlw  uion  itor  uo 

scitcor  iiaiii  lioi  iii  ;floriil',aii»  i  .oiii  ii.ui  iii.i>i:'i,  I7t  lu 


'JJ7 


iilitisDei,  qula  priiniiiii  Dfi  oiiis,  1,703;  vemamobtii.uit, 

"Wi.  Ailaiii  ronles>,us,   vcni;c  rcsiTvaUib,  i^l  glorificatiis  iir 

flirislo  esl,  iiO.  J)e  jVda;  saliue,  vid.  ibid.  nol.  Iii  Adani 

iinu   ppccala  iiui\prsis  Keiilibus   reiiilttiiiilur,   703.   Ad;c 

rorpori  njala  a  dial)olo  illata  qui  sancli  euuindL'nt.       711 

AuAM  secuadiiii  uiide  ciclestis.  I.   -^il 

Adspersio  seciimlum  legem  per  fidem  emuiKlalii>  pec- 

^-alorum  erai,  I,  108;  sacraincnlain  eratfulurie  ex  Oomi- 

uisaiiguiocadspcrsiouis.  1,108 

ADiHAirrifS.  II,  60G 

Aduiiratio  iioii  esl  rei  isnoUe.  I,  3K'' 

Adoptio,  I,  180.   .\iloplionis  nomiua,   el  exlern^is  iiui!- 

.rupatiODPS  iu  P^rtrc  et  Filio  Ariani  intellifjiiiil,  11,  .'JtiH.  yiii 

adoniionis  laclum  uomcu  Cbristu  coiiccdunt,  rulclliintur. 

11,  l.iO 

Adoplivi  filli.  II,  Um 

Adoralio  ifi  Splritn  qui  proporlionein  li  ibet  ciiin  culiii 

queni  Deo  debeinus,  II,  16.  Adoralio  slraiii  in  tcrraui  cor- 

porc  quiDquagesima  jiost  Fascha   ab  .^posiolis  vetila.  I,  9. 

Adspecius  Dci  multiplex.  I,  "88,  390 

.Adveului  Domini  oiimis  1'atriaicliJruiii  est  gloria   prae- 

[•iirala,  I,  772.  Adventui  Christi  lex  et  (irophclia  oumisUe- 

putahatnr,    782,   783.   Eum   tosl.Ua  esl  lti.\   iiuiiiis,  58." ; 

lesuta  suiii  onmia  legis  teslimonia,  ^T.   Ailveutus  a  Pa- 

Ire  oon  ideni  esl  quod  eii.itin  a  Deo,  II,  156.  Oui   advi  n- 

lnm  Cbristi  corfioreuni  a  proplielis  prxdicalum  orculUmt, 

1'celinn  cUudunt,  I,  784.  Advenui  Chrisli  qnid  prxstiiuni 

iiiimdo.  ii^ 

.Vdvenlura  ChrisU  oovisslrauui  qiii  pra:venturi  sint. 

I,  709 
Adversa.  In  adversis  ageni1;e  siinl  Dro  gratlae.      I,3."it 
Adulalores  sicut  lac  insccundis  blaiidi,  velnt  coaguluru 
i'.i  adversis  acerbi,  I,  333.  Adulantes  re^ibus  arguuntur. 

102 

.Adulleri  servitns,  I,  439.  Lbkcs  in  adulteros.  43'.1 

Adulteiiuni   niorle  el   pa-iianim  i]n3eslione   punKur,  1, 

f>i'i,i/ird.,«o/.  Adulterii  uniu.^  reus,  ei  plurium  arlifi-x  iiuii 

dclient   pari  In   niorle  ponarmn   qu;cslioae  vexari,  623. 

AdnUeiium  spiritale,  7(i2,  mt.  AduUerium  soln  coiicep- 

inm  corde  jam  criiiifn  esl,  139.  Adulterio  a.qnanl   Evsn- 

gelia  ocull  iiicldenils  moiiiin.  683 

jlixlificia  aiia  rirma,  alia  iafirma.  I,  488 

/ligyptus  sjeculi  specics,  1, 331  ;fii..yptus  iilolis  pleua,  el 

omiiigeHUUi  deoriiin  niooslra   veneraus,  672  ;  propc  uiii- 

tersa  jam  fidelis  est.  237 

/tovpxn  si)li  Seleucise  hoiHOiisiou   coiistaniissime  obli- 

nebaui.  II,  573.  In  gratinin  Allianasii  ad  Jiiliuin  scrinse- 

runt,  623,  6T0.  /EKyrliorum  littera»  ad    Liherium,  671  , 

672.  ;Egy|plii  oinnes  .Alexaiidriiiasyiiodo  aduu:ili.  702 

iEoNKS  Valeuliiii.  11,  137 

.flqualiias  el.  simililiido  nnm  dincrant,  II,  .^2  el  seq. 

i)i)qu»litas  nec  soliludinem  habel,  nec  diversilalcn».     186 

/Equari  Deo  nequil,  quod  cxtra  eum  est  li,  197 

/£i|tiitatis  sensiis  et  opinio  unicuiqoe  ex   niHura  imi  o- 

nllur.  1, 786 

Acr  quibusdam  Deus,  quia  mola  ac  natura  iadissecabili 

circumferatur.  I,  197 

j£stus  inaris.  I,  239 

.^ias  universa  doclriiiis  Dei  fuit  erudila.  i,  402 

..Eterni,  ei  stfculi  discrimen,  I,  348,  yElernitas  in  nullo 

a  se  dccst,  If,  i.  In   stterr.ilalem   iioo  cadit  viliuin  aut 

cmendalio,  iiroffctus  aut  damuuiu,  36.  iEleruitas  sola  Dei 

siiiiilis  est,  il5.  Deus  esl.  782 

/Eternitas  Patris  oxcedil  quidquid  eonripi  potesl. 

11,50 

/Eternitas  Filii  qui  ab  Ari.iois  intellecla.  II,  696 

^terna  ex  se  nulla  creata  sulislaulia  cst,  I,  64.3.  Oua?- 

cumque  xterua  est,  hoc  ei  prxcepk"  Dei  Iiabet,  uou  ex 

iiatura.  046 

jaernitas  hominis.  1, 627 

iEteriiilalis  spes  ossibii»  signiiiraiur,  I,  103.  iEternitatis 

spes  el cogiiilio  unicuiquc  inest  natiir;|lis,  171  ;  cur  hanc 

cor|ioribus  iiounulli  iieyeul,  172.   yEternilatein  ita  ci>r|,o- 

ris  ul  auiiiia-  sperare   arduiim,   sod  iiiaxinie  verum  ost , 

172.  jEteroitis  utriusque  Scrii  luris  pr;eilicata,  ItiG.  /Eiur- 

nitas   curfioralis  jusluium  uon   esl  aniblgenda,  694.  Ha;c 

dabllur  Iniquis  ad  )ia>naioxlerD;im,694.  /Eternitalis  S|iera 

qiioinodo  getitilium  dispulaiiones  comoiiiiuanl,  167.  i£ter- 

nilalis  consequendfE  plures occasiones  Dcus  Urgilur. 

I,  720 
AETBiDsThessalon.  II,  632,  638,  not. 

Aetius.  II,  080 

Aeiius  Auomceorum  hiTCsis  aurior  coudoninalur. 

n,  694 

.letianar  h.-eresis  aeclores.  H,  704 

Alfectui»  insitum  neiiuaquaiii  anl  locus  divollit  aut  tom- 

pus.  1,  17.') 


INDKX  PiEIUiSt  FT  stNTKNTi.WtUM. 


sis 

.Vfniciuin  qiiomoii.i  ifiov.n  •:!es.  I,  391 

Arni  coguLtur  reddore  se'  .  icy.iioi.r.fi  conlra  BJsaoiuo» 

etValcnlem.  Il,  3«i 

Afbica,  II,  672.  Decretum  Oricutaliura  Jd^Africain  uiis- 

suiu.  II,  617 

AcAPics.  "jL*'*'7 

.\gaii  allocutus  esl  .Doininus  Deus.  n,  «8 

Agens  in  rebus.  II,  6K3 

Agenda  quisque  debel  pra^meditari,  I,  326.  Agendi 

causa^  suiil  aut  fruclus  obleetalionis,  autjudieium  boiia;  iii 

eoquod  aggredimiir  opiiiionis,  5.36.  .\d  Ijone  ageudum  lio- 

1110  suis  viribus  iion  sufTicit,  3S9.  In  bonis  aclibus  quid  ;ri- 

lur;esil,  quid  diviiw  iilisoricord;*,  381.   Aclibus  nosti  is 

iibique  fuaslucere  dobel  veibiiiiiDei.  ."01 

Acla  apud  Anliocliiain  coiileota,  II,  626.   Act;i  adversiis 

Alliauasiiiin,  623  ;  unde  iirita.  («i;; 

.4(.u.Ei  nomen  psalrais  pr<enotatiim  qoa  auctorllate.  I.  3 

Ai.;,  deteriiiinatiiin  saeculum  signilicat.  I   20 1 

Alarnm  velaiiienlo  quid  in  Scripmris  significctur.  1,  I<i2 

Alqbaslra ,  Thebaidis  locus.  I,  384 

AXawiniis,  qiiid.  I,  198 

ALCC1.M  tides  ;;r;ece  versa.  II,  72i 

ALEXANDEn  .\lexaudri3e  plures  ab  Ecclesia  eiecil,  II 

628.  iHaueut  illius  ;id  Sylveslrum  litlcra,  quibus  undecim 

ejeclos  siguilioal,  673.  Melitii  presbyteros  suscepit.      026 

ALEXANuen  de  Lai  issa.  11,  632 

AuijUKDER  de  Morenis.  II,  6."j 

Alexandria,  I!,  177, 070;  quanta  a  Constanliopassasit,  570. 

De  Alexandria  muUiS:irdiraiii  ronfluxerunt,  638.  Alexan- 

drinarum  basilicarum  dcpra;dalio.  65.-, 

Alexakdrini  conliita  Atbanasio  crimica Sardicx  repel- 

Innt.  II,  62.3 

AtEXANDm.N/E  synodi  auni  362  decrctum.  II,  702 

Alesandria  proviriciie.  II,  Cti.*; 

Allare  comminutum.  II,  6.33 

Alvpiijs.  II.  632 

Awarqttetais.  Ilj  H63 

Ambilio  sa;cularis.  II,  394,  39.3 

Ainici  Dei  Abraham  etMoyses,  I,  380;  discipoli  Cbrisli. 

580 

Amari  se  a  noliis  exigit  Deus,  araore  ipso  uon  sibi  seil 

nobis  profiituro.  |,  39 

.Vmoris  mutui  maxirae  erga  fideles ,  arctissimum  vincu- 

lum  Doniiniis  posuit,  I,  738.  Auioris  obsequium  longo  di|i 

foita  limoris  onicio,  353.  lu  amorem  uoo  potest  Incidere 

uecossilas,  356.  Amore  sibi  haerent  etiam  ahsenles,  17.3. 

Amoris  et  Oitii  rectus  usus.  360 

Amobhhj.os,  iil  est  exacerbans.  I,  534 

Aiiapoli.  II,  607 

Anathoma  constitntus,  nec  vocatiis,  nec  liaptizatus  est , 

neo  fiilelis,  II,  243.  Aiiaiheniaii  onines  a   Constaulio  suut 

snbjecti,  383.  In  analhemale  coDStilutis  cujusinoiK  coomiu- 

nio  negetur.  028 

Aiiciiro.  II,  Co7 

.inchilo.  II,  668 

Ancfira,  II,  663.  Ancyrae  slrages  cdila;,  633.  Anc.i.e 

congregaiida  synodus.  .103 

Ancvran.ie  .sVuodi  decreta,  II,  467  ct  seqq.  Ea  sol.i  Sir- 

mium  delala  sunt,  qua2  Hilarius  liliro  de  Syiiodi^  iiisoi  uii, 

521.  Si  quid  habeiU  criniiuis,  intra  se  habcnl,  ibid.  Ancv- 

rana  fides  ab  exordio  iiun  ndiilum  babail  oCensioms,  517; 

qinbusdam  suppressin  Siriniuin  delaia   est  subscribcnda  , 

316  Hilarius  tiniet  ne  quae  lacita   sunl,  iterumdicantur  , 

516;  synodi  hiijns  lilteras  lenet,  317.  Ancyrau.-e  (iiteiqu*- 

nam  vorlia  Ariaiiis  iuimicissima,  380.   Vid.  Orieutalcs.   • 

Anfion.  II,  617 

Angelds  oflicii  nomen  est,   non  natur;e,  11,110,117. 

Angehis  magni  consilii,    Filius,  88,  80,  91.  Angolus  Dc! 

Agar  allocutus,  Dominus  et  Dcus  esl,  88.  Idem  .id  .ibni- 

hain  lociilus  est,  8S,  91.  lii  angeloDei  sigoiOcatur  ipsequi 

est,  el  ille  cujus  cst,  88.  ."Vngolus  in  rubo  visus,  Douiinus 

acDeus  nuncupalur,  94  Aiigelos  lanliim  vidil  Lot.        92 

Angeli,  natura  spirilales,  I,  537  ;  nomine  et  natiira  vi- 

gilanlcs  suni,  429.  Angoluruiii  natura   vel  virtus   igiiis  et 

S(iiritiis  uominiliiis  osloiiiMliir,    II,    110.    .AngoU    ca'loruiu 

Momine  signilicati,  I,  220.  Anie  lenipora  ot  s*cu'a  condi- 

li  suut,  II,  396.  Angelita;  virlules   priuKe  ad   cogiiosceu- 

diim  Deuiu  genilic,  I,  544.   Eis  regionem  quamdaiii  fini- 

tam  Deus  collocavit,  544.  Angelorum  propriie  sunt  habi- 

taliouis  scdcs,  5-14  Aiigeli  onincs  iii  ccelo  in   medilaliono 

jusliiicalionuniDci  siiiil,  373.  Dicunlur  virlutes  cielestes, 

qua;  in  opere  luinislcrii  sui  pcrmanent,  373.    Augelurnni 

leges.  316 

-Angoli,   .\rcbangpli,  eic,  iil  ooininibus,  ila  el  iidiciis 

suutdivorsi,  1,  295.  Pro  divcrsjt;itc  ministeriorum  diver- 

s  s  habtiil  |;r;T-co(iioruiii  oliservanlias,  293  ;   quas  (ie.r[ie- 

tnn  ciislodiiuit,  293.  .Angeli  quid;im  ante  Deuni  lanqnani 

oC.icio proi.nnrc  ;«sislunt,3l7 .  .\ngeli  ex  origiiiissux  sm  1  e 


«10 


nnKX  RERIJM  KT  SFNTPNTIAHIIM. 


tftd 


iii  stntsamppi' 8r>:i[)iiiiit,  I .  C94.  Kis  etlruiir.n)rli  latxiiis 
m<'i'ii'ileni  iiiduUa  gloru,  W.  C9i  ;  qiioit  iUustruiur  simi- 
liliidini;  Uliunmi,  ibul  Angeli  CliriMuni  uinle  lamlcnl,  II, 
S'^.  Ui-niiuni  divisiu  si^cunJuiu  niiiiiiTuin  Aniirioruui,  I  , 
49,  I6r>.  .4ii»;<'li  o|iu$  noii  ksI  (•i-iiiiuni  iiiulii|>li<  mIu.  II, 
111.  E  ii>  miulsieriuni  e»Ci'ilil  polc..Us  iniilli|ilii'umlaruiii 
Kcntiufii  ^^ 

.\ugeli  diviiia  ministeria,  I,  'SM.  AnRelice  virliilps  l»pi 
nienihra  dn'i  i)ai.siinl,  WV.  Aiigel.iruin  iiitiTcessione  non 
••gcl  Di-us,  SimI  iiilirmilss  noslra,  4'Ji.  Angdi  (|Uoil3minn- 
ilu  ociili  Uei  quibus  nobis  misrricorditcr  |iros|iicil,  iOO  ; 
\  lUmlatis  Uei  ei  coinmunicands  in  iu>s  bculiiuilinis  siint 
niinistri,  427  Per  .^iig.Moa  lcx  Mojsi  .iisiiosil».  S87  An- 
jieli  niinislri  lc;;is  iii  iuuiiu  Meilialoris,  ti"),  2i6.  An^ili 
:i<l  ci>iil'>irlaniluin  CbiistuinailvenlusDun  o\sial  in  iiliiriliiis 
liliris,  II,  510.  An;jPliis  rcsurreclioiiis  priiiius  iiuliix  ,  I  , 
KIO  Angclis  Dci  nliMius  esl  omiiisaer,  •ilH.  Ai  goli  inistri»! 
\<iluiilaiis  iest.!s,  378.  Et  iioliis<:um  iiianmii,  i'i  I)"  o  ailsis- 
luiit,  278.  Visum  eoiiiin  puero  siio  meriiil  Elisxi  oralio  , 
So7.  AnuPlis  U  ccpIo  el  laetilia  et  cura  saliili»  liuiiian»;. 

-Angeli  sunl  montes,  I,  127,  Ijl.  Ecclcsiam  qiindam  ciis- 

toilia  circuDtsepiuiil,  45i  ;   ubique  biJelibiis  cuiirtlsadsis- 

iiiiit,  sis7.  Anuili  iiosirs  fi.lei  contra   nequilHs  spirilales 

iijsjuv.iiit,  iOO.  InliriTiiias  noslra,   nisi  ilalis  ad  cobloiliain 

Aiigclis,  tut  liiiilisqiie  spiritalinm  cneU-sliiiin  nc.niitns  iion 

obsisterel,   !)55    Augcli   pi.silluruui    sunt,    7.18;  quotidie 

l>euni  vidPiil,758.  Angeli  (id.!lium  or.iliunibus  prannnl  , 

7ri8;  aiiibilioso  ramulalu  desideria  ooslra  .id  IJeum  pcTTC- 

liiiiii,  738  ;  animani  Lazarl  in  Abrali*  siniiin  liilprunl,  4i.i; 

jiistos  dcducitul  in  «lerDam  requicni ,  112,    iii  Abrahae 

siiiuni,  Ur>.  F.oruiii  iutra  no?  contcroiilari  est  moiiita,  nii- 

nisieria,  dona.  H'' 

Angeli  loeminarum  amalnrcs ,  1 ,  521 ,  ibid. ,  iiol.  Anjfeli 

Iraiis^rcs.sori'S,  rpgiim  nomme  iiitlieanlur,  72.>  ;  lu»ii  dis- 

Mtliitosbabiiani,  723.  Angcloruin  dominalui    gpnies  ante 

Ctirislnm  dalSB,  49.   Jus  eoruni   in  gentes  jierversum  el 

injustuin,  49 

Angcliirum  numerus  ei  hominibus  explpndus.      I,  7t>8 

Angelorum  vila  habiluque  plebs  Israel  in  erenio  man- 

sil.  I,  C.77 

Anima  frequenterspiruusigaifiualur.  II,  564 

Anima  Dei  non  esl.  II,  .W2 

Aiiiiiiaui  Christi  qui  humanse  nalur»  et  'nSrmitatis  exi- 

sliniaui,qu3tenusfallinlur,  I,  lil,  ibid.no!-  AmnuCJirisU 

se  signis  et  faclis  Dpuni  probal.  t>02,  ibid. .  noi. 

Aiiiiiianim  01  ipnes  captu  diSicilPS,  I,  491   .Auiiiia  alie- 

rius  originis  a  carne,  299.  Animarum  diviiiaiii  nobis  Jnes- 

se  oriKineui  omnibns  \elul  insiluni  esl.  172.  Non   esl  cur 

de  anim^  origine  iiigemiscamus,  sed  de  corioreo  ejus  in- 

colatu,  423.  .?nimse  origo  cur  divina  et  ccelestis.  425 

AnimjE  naiura  si.iriUlis,  1,   492;    naiura  coeleslis   493. 

Quorsum  111'bis  aninisp  spirilalis  natura  insma,  97.  .Aiiima 

incoriiorsilis  esl ,    3^7.  Nn  habel  in  se  assuni|iia;  uliundp 

ailerius  nalurjs  origmcm.  337    In  r^miiibus  niembris  psl 

lota,  400  el  Rcti.  Ahiiiia  iUiCsa  j  ulre  rccirtilur  corpus,  401 . 

Aninia  d'>miis  Sapienli»,  481;  facla  pst  ad  iinaKineni  Dei, 

337   Auiiiis  ratione  hnmu  ad  imaginem  Dei  est ,  4U3.  In- 

corporeiis  pst,  493.  Nihil  in  sr  hal>et  corporalo  493 

Aniiiiariiin  confnrmalio  iuvisibilis ,    1 ,  421.   Animaruni 

origines  quolidic  occulla  uobis  divinx   viriiiiis  niolitioue 

procpilunl,  266.  Aninia  ab  honiine  onniquaiu  iirapbelur,  11, 

,334.  Anima  omnis  opus  Dci,  534.   .Aniiiix  iiosira;  (lareus 

Dpus,  I,  183,  Anim».  geupralis  est  quisaue  bonio,  00.  .Viii- 

■nain  hominls  i  nmnin  ile   ihes.iiiris  uivinitaiis  diHusani 

ilixil  Hiljrius.  229.  Nec  fjcU  cum  lis  qui  volunt  aniniasiion 

iiidies  crpari,  sed  iiiitio  rerum  cooditas  de  Ihesauro  quo- 

dam  mlltl  m  coriKira.  iti,  n(it. 

Anima  non  terrpna,  sed  pi  affl^itu  Dei  orta,  et  clenien- 

lis  corporis  adniiNta,  roortem  nescit ,  I,  181.  .Aiiiuia?  ea  psi 

iialiir.i,  ntmani.at  jelernii,  630.  Menti  niiiiiscujiisque  nalu- 

ralis  pst  spes  xternilatis,  171 .  Anima  Dcu  coa-ierna  futura 

sil  iiecessp  est,  rujiis  Domiiius  in  a'leruum  cst  dominaln- 

rus.  627,  ti*) 

Anima   priml  liomiiiis  ante   psl  instiluta  ijuam  i-otj  us, 

I.   3.3H    .i!i3     Aniiniruni   iiiilia,  elc.   C.hristuiii  oslpniliint 

c.untidie  opcrari,  267.  .Animariim  nativus  splciidor,  tiUO. 

.\iilma  iioiior  natura  ,  in  cujiis  elDcipnliani  et  oiieralionein 

(orpus  nplatnm  cst,  492.  Aninia'  veslis,  eor|ius,  733.  Auima 

crtri.or.ilis,  100.  0""  scnsii,  ibid  ,uol.  Aiiinuruiii  specie^ 

i.orporcam  nalur»>  suie  ^ub^taiiliain  sortiiiutur,  6<.)2   Aniiiia 

III  diiiiii.ilin  c;.rnis  c\   ejus  coiisorlio  ci.rruplionis  l.ilipin 

iiiiilualiir,  289,  200    Cn:'l"siis  iialiirse  gcmrosius  corporo 

iil   ciiiila^iuao  carccn  ca|iliva  cuiilini-tnr,  421.  Molpsla  ei 

rsl  cariiis  trrrpmo  si>rirl:is,  2SM.  Aiiinia  honiiiiis  inliriiia  psi 

inr  iiiiluiaiii  rl  roiisorliiim  carnis,   179    Noniiullain  iiKte 

i.ili.'ni  peccili  conlranil.  *l^l 

Anlmuslunipnautteiipbrassu;isincnr|iiisrpfiuiilil.  1,690. 


t  i>r|.  iis  .lclcrtaiio  .)ii.  re.iiindol  :iil  mcMem,  n  nieniij 

gaudiis  seiisus  coi'|«ins  imbiialiir,  I,  172.  Anima' siililili^is 

pcccjto  lu  iialuraui  ."orporuui  injjravpsciu  717.  Aninir 

pppcjtriris  senilus,  411    Aiiinia;uiii  vilia  sub  forporalilHis 

oDlciis  sprmo  diviiius  sjguill.  at  13!) 

Aiiiinapcr  dissolulioiiein  ccrporis  ah  oiicrc  Pt  cnnsortio 

iiilirniis  et  periculoso!  .ariiis  ckulnr,   I,   422    Aiiiiiia^  px 

lcj,'p  |iosl  morteni  ad  iiifcrns  dencpnde re  ,  572.  Aniinas  o 

rorpore  excedeiites  stallin  Picipil  aut  quies,  aut  pceiia, 

92,  44i  Auiiiia  justl  e  rorpore  excPdens  lu  Dei  susceptlo- 

iiti  requies<'it,  112.  Vide  hoiiio. 

.Aniinalis  liunio  qiiis  T,  73 

An.ni.v.ncs.  I ,  B3I 

Aiimia  benignitalis  Dei,  ffiterna  vita.  I,  192 

Aoomwiision  episiwpl  noypaidecim    SplcHci*  defende- 

liant,  II,  ;)73.  Hi  nihil  iiisi  prof.iiiissiiiiuni  assiTcbani,  ibid. 

quo  sensu  Seleucia;  dissiiiiiliiudineni  damiiavcnnl ,   .^l. 

Ibi  condeninaiiliir,  etcoiideranali  Cunslanlino|ioIlin  coiivo- 

laiil,  .'575.    Hursum  illic  eorum  Iwresi  leniluntnr  orienta- 

lcs,  I,  093.  Hanc  Oinst-jnlius  anatheiuatizari  vult ,  II,  694. 

Ila  Aetium  lll;us  aiictorem  damnant,  ut  magn  iii  horaiiieiii, 

<|uaiii  in  doclriii.im  lala  seutcntij  viiUator,  694.  silii  viinli- 

cabant  illiid :  De  die  aHlem  itla  nenM  scH,  etc  ,  512  iaudein 

adversarioruni  dominantur.  374 

Aiitliropoiiiorphiiariim  error  refcllitur.  II,  492 

ANTicnRis-rPs,  hoiiio,  II,  27S.  Hoinu  peccali ,  iilius  dia- 

boli,  1,807    Diaboli  filiiis,   peciaii  porlio  ,  legis  assertiir, 

811.   Cur  dK.auir  atxmiinalio  desulalioiiis,  788  el  s«H}.  Ju- 

dacis  suscepius  loco  saiiciiticHlioiiis  insisiet,  789.  lu  ecele- 

siis  spssiiriis  esl,  II,  600.  yueni  iprroreni  Ecclesi*  iiicu- 

tiet,  I,  742.  Antichrisli  tempus,  II,  S9'i.  Miiiislrorum  ijus 

conaius.  I,  7!'0 

Anlichristi  plurcs  sunt,  11,  H95.  Antichrislns  est  qul  l''i- 

liiim  unius  cum  Pstre  divinilatis  essc  iioii  confiletur,  'ii¥^. 

Aiiticbristus  Consiautius,   'J6l.  Aiilichrislus   AuTeiitins, 

599.  Anlichrisliis  pst  Ari;imis  161 

Anticbristi  stylo  Scriptora  compo&ila,  II,  59T 

AiUicchia,  provin<iie  Sjrise  lloeles.  11.  664 

Antiocbi»  conlra  Saninsaieuu)  quot  ppiscoiii  adfu<Tiat , 

II,  513,  ibid.,  not.  Id  scnseniut  quod  NxaBni  Palres.    S13 

Aaa  apod  Aoliocliiam  confecla.  II,  62« 

Antiochenvh  ciiciliiiiii  io  Eucseuii*.  II,  t>S3.   Adversus 

quain  ba^r<~>im  congregaiuui,  4S0   Uuci  eiustopi  ei  iiiter- 

tu<'rint,  478.  Fidesab  ils  exjxisila.  478.  Kilio  originem  noii 

ca>ptaoi,  sed  inanpnlem  et  ex  Dei  ..ubslantia  dedit,  485. 

Pairem  et  Filium  ncc  lempore,  nec  uomiue,  iiec  esseniia, 

nec  liigniiate,  oec  domioatiooe  uisceroit ,  482.  Htec  Ijdes 

uude  Ariaiiis  est  iDcommoda.  579 

AsTiocBi  victoria.  1 ,  2S9 

ANT.iMts  a  Douiioo.  II,  063 

Antonics  a  Gusra.  11, 668 

AnTOincs  a  Zeumate.  II,  (>6S 

Apucalvpsis  tucior  idem  est  Joannes,  qui  Evangtlium 

seripsii.  II,  I(i5 

Aiiou.aiAUCS  erroresab  Aruiniseslmutualus,!,  19el2>J, 

in  iira-t    ad  tuni.  II 

ApoeuUi:  el iieccatoris  discrimpn.  I,  il'i 

ApusTOu,  quibus  Cbristus  circuinferc odus  ,  lO  Jus«|iU 

priemoiistraiUur,   I  ,   672.    Elcctioiiis  oorum   proi>helia  , 

231.    Aiosioloruni     Inlirmilas,    221.   Quia    io  his  esset 

boiia;  vuluiitaiis  aiTecliis,  quid  coiisccuti  s.at ,  2il.  A|i<- 

stulurum  erga  legero  favor  ,  765.    AiKisloli  aliquaudiu  le- 

gis  amore  deleDli,  quodam  lidei  sooioo  occupati  suiu,  801 

iu  iis  qii^e  legis  siiiii  adhiicemint ,  riiin  paiuiiu  lucre- 

uii  nlo  Ckrlstus  populum  sjtiavK,  740.   Noodura  eis  con- 

ccs,suin  crai  |>;iiiem  cielpsleoi  poriiccpc  elminisir»re,7IO. 

Korum  lo  salvaiido  Israel  favor.  Tiii 

.\i  ostoli  j<ui'nnipiiJo  (  vul  sjtcranieirtis  )  otiinr  ignivpte 

perfMi,  1 ,  68;t.  Salisinslar  a'leri.ii;i(is  sunt  satort^.cki. 

Teiiebras  iuuri.li  fii;;ai.( ,  tkt^.  Chnsti  iiativitatis  raliuneni 

tanliiis  diiliieriinl.  qu.iui  niis>it>iicni  a«  iialurjni,  II,  tS8  et 

si^q.  .Xpostoioruui  li.les  pruxiiiie  ai)le  |)a.<sii)iiem  Ciinsti ,  I, 

S(X).  Cbrisii)  esi   acrepl.i,   »><U).  l  n.1pcoinmoia.  iiiiv'icon- 

liruijta,  M,  318    Anli-  lliruli  rpsurTprtiotiein  nulani ,  pf?:t 

liroiata  esl,  601.  .Aposlul.iruni  tides  etsi  niluus  praislal  ad- 

iiiiraiioiiis,  plus  alfcrl  auctorilatis.  II,  171 

ApostDloruiii  potesias.  I,  M)6.   ('(vlortim  claves  s>.>rtiti 

siiiit,  98;ob  fldei  merilmu  ,   II,  1,^7.    A|>o.stoli  ta<i(]iiaiu 

ex  Cliristi  corixireexi^unl,  I.7iS  Cbrisll  viriuies  in  se  Ua- 

hore,  aul  cliaiii  Ipsi  esse  liitelli'„'«idi   sont ,  W2;  perfw:- 

tamChristi  inKigioem  et  sliiillluidini.in  sortiiiiilur,  711,  qul 

Oii-li'S(csli:iiit.  71 1.  Apustolis  eaui  in  ciflis  iiuiisuim  ui  t^jw- 

iuiinic.it  i.lirisiiis,  qiiai  sibi  propria  est,  186  Apo.itoti  i  riu- 

cipi's  Kcclisuruni,  tU.  Koriioi  princijiatus  ,  Rcvlesi*   )l> 

ip.siH  |.riiii  ipi.i  siini.'ulis  5.Si> 

A|n>sliili  Kcil.-si  c  <><uli,  I  .N78  ;  lucern,H..  Kivlesi»  ,  5oJ. 

Kiclesi.ii  iiiii  liiiiiUiiiiiila  ct  i-oliiiiiD;r,til    In  A|>o.Htolui.ii'i 

decore  KciHcsi;i'  ..iiiiiis  ^rn.ttiis est,  ii.1.  Av^.lf^''  ""i'.  •>•'' 


n\ 


INhr.X  MMM  F,T  SKMENTIARIM. 


95.^ 


s.i.;ill»,l,47l.O'"'nanJo  l:iim  ,73,i  Oiii  |.ii.|.li.M.f,  mi|  i  h 
li!S,  vl  scribir,  7Sl>.  (!r:ili.c  IJoi  siiiit  ii.iiii  .In.  '  ItJ.  .\i<ostc- 
lorum    miiiislerio    uiiiversii  nii^^ericuplia    Dei  .-ubvc  iiil. 

7i7 
Aposioloium  cotistaiilia,  f,  iOi.  A('Os(oli  coalra  srnalus 
ronsiilCa  n  *(.';.;uiii  edieia  gctites  feri-  oniiies  (larsgiJimil , 
11.591  A|.o  u.jonmi  iira;(Jicalio,  Ini|M'ralonim  iii  fusn.liis 
eiRoruil,  .5'Ji.  Ajiosloli  (ler  oiiines  orbis  lerraiitm  i.ai- 
lis.  i.lmimas  lieu  habiUiiioufs  |iar.i?i'ruiil,  1,70.  A)iosiol"- 
ruDi  iiioprimii  psi  resiirrctlioniN  (jlirisli  lesliiiionium,  7;iO. 
Ipsi  csRteros  rusuriecliuiiis  gloria  ct  teDijioru  aulcib'Jnt 

77;i 

Aposlolorum  regula.  II,  5.5" 

A|i08lu!atus  uiiiU'.  II,  Iti'^ 

Aposlulicussuniio  |iro  jani  factis  futura  sigiiilicat  ,    II  . 

39  i 

Apostollco  in  minisievio  iiiiiil  vciiale  sit  I,  7t  1 

.4|>oslnl:ci  viri,  I,  779  ;  'I,  6i0 ,  Aiosioli  iioiiiininiiir,  1, 

ni,ibid.,  ttol    A|  wtolicorum  viioruui  consuiiis  cura  ci 

negoliiim.  I(,  ()2lt 

AppeHatto.  Albanasius  Tyro  fugieiis  Imperalorein  :i[i- 

pellat.  11,  Ctit! 

Aqnaj ,  quia  indefessa?  fluaiit,  Deus  a   noiiiiullis  nuncii- 

panlur,  I,  197.  Aiiuarum  itomine  liomo  sa'pe    iii  Scripluns 

sii;nilii'alur,  lli^;  siguillcanlur  iiiolus  poj.nli  iiisecl.ilioues- 

que({entiuui,'2W.  Aquas  poj.ulos  inlelligimiis,  li9.  .\qua', 

|rtjpiin  (.eriluri,  616.  Qui  diversa  botninuni   geiiera  snjnili- 

cenl,  ii9.  .\quariim  super  coelos  usus,  544.  Aqua?  baptismo 

Doiiiini  coiisecralae.  I !»!) 

Afv/t  a  Uacla  Kipensl.  II,  fyii 

AoclL.v  leneni  Judaeis  Iranstulit  post  Doinini  passionem  , 

I,   ira.  Secuntlum  lltler.-ini   soriliens  ,  et   cMra  spintalein 

iiilelli^eutiam  inanens.  Jbid. 

Aquileia,  II,  Mx.  Concilium  art  Aqiiileiain  ixjiim'e.i^3n  ro- 

^.inl  Itali.  677 

Aquitmaca  prmineia.  U,  ial 

Arci  Noe  Kcclcsi>e  ligura.  I,  G3s 

Arca  Teslanienli  quiil  conlinMial  .  I  .  tilO ;   siiecies   e.s',. 

corporls  quod  Domiiii's  assimi|isll  SU) 

Ardiivum  Ea-lesiie  II    649 

AHcatuAMfS.  11,629 

Arcu  si(;nillcaUir  popoT  prsparatio.  1,  Wii 

Areltilfn),  Il,67i  yux  Arelatc  a  le;,'aUs  I.iberii  proop- 

Sita  COIirJil'0.  hl  i 

AnEL,'.Tj  ^srs  synodus.  11   tiio 

Quii)  iii  illa  aclura  contra  Paolioum.  11,  (ii\ 

Areiiis.  Jl.G^jo 

Ar^enli  examinandi  rjtio.  I.  ii)o 

Arielps  iittflliguiitursacerdoies.  I,  20.'; 

ArimJm  con^regaiida  sytiodus  ,  II ,  ^M    Fiaus  diaiioli 

fuii  i.yii<Klorum  Aviiniiieiisis  ac  Seleiiciensis  «ivi,i'.,  698. 

Oinstaiilios  .Iriniinensi  Oincilio  scriiiil,  685  :  de  fii^;  atque 

iinitate  iractsil  jubet,  683,688;  ai  veiat  de  Orienlalibus 

quidqu:im  de!iiiiii,  <iii  ,  cu(n{iietis  universtsdecem  leij;alos 

a<J  se  initti  |:raH:i|  il,  681.  Cunciliuiu  conlarbaut  \  alens  et 

Ijrsai^ius  associatis  Germimu  el  (iaio.  688 

.Ariiuiiiensis  sviiodus  lidei   Nici  na.'  oihil  addeudum  uul 

iletrahendiini  ditiuil,  11,  (i84,  687;  liserelicos  ei  renilPiil«'s 

daniDal,  GK.'!.  AriidocliiiKiiii  iiiiiliis  e.\(  loiiil  ,  tisti.   Arimi- 

neiis:  sjriiodo  EilctPli  etPolauiii  tacious  couientiiii..     670 

Arui.ino  decem  legali  a  cailiolicis  ae  tolidem  ab  .trianis 

ad  Ini|.eraturem  missi  ,   II  ,  689.    Hi  slaliin   suscppti  :  illi 

loiij<a  dilalioiie  fali^ati,  el  mitii:,  pert.^rriti  perlliJiaiii  susti- 

piuul ,  ihiti.  Et  Arimini  gesta  omuu  in  irriluiii  Ueducunl , 

(590.  Ariitiiiii  d.^tineulur  episcoii  ,  quorum  iiiulti  ajtale   <  i 

l.aiiliertale  deferli  689 

,\rini.nuiii  a  Valenle  perhila  lid''i  CJonfessio,  II,  690;  "la 

le^'alis.s<ibseri|.ti,jlii(/.  Ar.mnieiisi  sjnodo  visl:i(1c,o66Jbi 

ad  iisiR*  silciiiiiini  piurescuacLi  .suiit  siibaiirinrioie  iiomlnis 

Orient.iliem  ,  698  ;  svniHli  nominp  i1i8cript:i  ad  Coii«tan(ioiii 

«'(iistoia,  H9i.  (Jui  Aiiuiiii:  li  ■liuebaiitur  ,  coixo   io^ranl  s'- 

.1(1  pro|iri:is  ecclesias  diiiiilt!  689,  69i .  6'li 

Ariiiiiiieiisis  syuoJi  lei^aii  Constantiiiopolira  [lasi  Seleii- 

eieiisem  svnodiiiii  .'Cieisi.li,  693  ,  695;   ab  Orieiitalibns 

coiiveiili,  ad  iKpresis  liamiialioiiein  adduci  upqueunl ,  700; 

(■oiitr;i  damiiausa  St  leucietisi  synodo  hareticis  ,   (piamM-» 

O.ieiilalim.i  lilteiis  oioiiiti,  slaiiiii  se  jpn^int ,  ti9H  ;  peri- 

Ciiluiu  depflsiiloni'!  in  enni  inteDduiit  ,  qtiihas  litieras  sus- 

cepit,  6U'i ;  re,sj.oiul('nl  Christiiiii  a  sanctis  Ariminensihiis 

non  negalum  esse  cfn.iluratii.  695 

Ariniineiisis  &jnriiil  nualis  fldes,  11,  706.  tlliiis  impictas 

relefjilur,  663.  ti  universi  Orienlisepiscopi  conseuserum, 

705.  Ariniinerisi»  synodiis  posl  lapsum  au  Orienlales  lille- 

rasdedit.  69.^.  Ploribos  Arirnlnl  ca<l.'nr'bus  ;«sse!isMm  de- 

ne?;it Ore^oiiiis,  7ol.  Hiiiic  ad  iiicrepandos  pos  qiii  la;'si 

siiiit  liiirl.iiur  i;usebius,  791.  Ariiiiinensi  synoilo  lorig'  .iliiul 

ii''tc'ti  est  qiiaiu  pxhtimaiiaiur,  6W.  Ariniineo-;is  fuiei  itii- 

■iiiitalcriv  pr^xlit  cura  et  li^bor  ohlinendi  el  ei  coiisenliaitir. 


II,  liiiii  niidiilu-.  it  liic  labnr,  itdtl.  Hiius  Nyoodi  s;e..i:i 
Anveulius  defcndil ,  (iOJ  ;  se\eentotiini  lioniiuiim  laliori  s 
vocat  61 0 

.Iriininl  ^esla  Il.ilia  et  Illyrirum  alirnr;aruDt,  II,  705.  IIIj 
omne»  Italiie  pionncia'  resi  induitt,  704;  eoniuiipie  rescis- 
sionem  peiunt  sibi  mitli,  704.  Eadem  G?IU  irriia  decl»r:iiil . 

699 

.Vriiiiineusis  synodii;'  ab  oniiiilnis  religiose  di<).soIula  ,  II , 
'i9S.  Iis  qui  Arioiiui  ifciinniiles  dpliqueruut  .  pareptiduiii 
esse  iiig>ptii  omiies  et  AcMvi  s.mxeruiit ,  702 ;  qmxl  apo- 
stolica  aucton»nsconfirmavil,7C2.  HuicspDteiiliSPrcfrapan- 
lur  iioniiutli  702,  705 

Ariminialenus.  II,  647 

Vbii'si>  Palrestina.  11,627,635 

Ajiii!Sh:ere!icus,  II,  704  Fi!ii)m  ante  M.iiiam  el  sacuLi 
iuctur,  180.  Arii  et  S;i!)ellii  pitgna,  179  e!  seq.  Aiii  iiiidc- 
cim  discipuli  l'iclpsia  ;i|i  Ai''X;'iiilro  cjpiii,  673.  Loruni 
coiicilnibula,  ibiii.  .^rii  ('|iisntta  ad  A!"yanili isrn  ,  79  ,  Ijt. 
Arii  (loctrinam  ArelaJe  an.  "53,dauuiarc  recii.sanl  Alliaiiasii 
adversaril  ,  674.  Hoc  ipstim  0|nid  Meiliolaiiuin  ciroa  aii. 
3i3  dencgant  (iiialoor  rpiscopi  ,  (i7,i.  Arii  bl.is|ihcmia!  va- 
riis  aiiailiuinatis  daiiiiiantur,  6H6.  \rii  liiereditas  oinnis  ad 
lirsacium,  Valenleni.etc.  dcfluxit,  595  Arii  siiirilus  ex  aii- 
tjelo  dialioli  iu  lucis  an^Tliim  iransfiguraius,  :>93.  .^riiha-- 
lesis ,    176.  Alexandria  in  totuiii    pene  orbem  ser|>sit. 

177 

Anii  duo,  II,  642,  ib.,  m!  Arii,  id  e.st,  Ariani ,  642.  Arii 
salellites,  (Wi.  Qvise  corum  lides ,  iliid.  Ariaiia;  ba;resis 
auctorcs.  704 

Ariam  nnsqoam  in  libris  de  Trinitale  ex  nomine  desig- 
nati,  H,  in  prref,  ad  lom.  II,  sed  3p|ipllaniur  iirapsentes 
liaerpliei  ,  II  ,  179.  Di.-^iiniiU  iii  Deo  palri  Filium  j.rrctljoan- 
tcs,  179.  Hi  qui  niiiic  siitii,  180,  ).sl  Uiijus  iiiinc  Uii;|.oris 
prrdicatores,  27,  >on  veri  Dri  pra'tlic;itores,  16.  Creaiiir.i' 
praHlicatnres  ,  iliiii.,  512  (Jiii  nuiic  crealoram  esse  uiii>!P- 
niiom  Deum  pra-dicfltis  ,  245,  Novi  Chrisii  pnedicalores , 
376.  Novelli  apnstolalos,  sed  ab  Amicliristo,  pra>dicat(ires, 
40,  Novi  aposlolira»  fidei  Piiien  laloriis.  410 

-\riaiius  Antichrislus,  II,  Iti4.  Novi  aposlohliis  mendax 
sacerdoiiiim,  161.  De  ii'.n  exl;inl,ibns  C.hrisu  uoms  coiHli- 
tor.  I6i  Kilario  esld!:ibolus,  «00 

Ariaiia  ha'resis  coj^nomiiiatur  nova  liseresis,  X'.  176.  No- 
veila  imnc  bsresis,  179.  Hgresis  i.itirmilaiis,  47 i.  Crealu- 
rani  esse  Dei  filium  proHleri  aitsa  .  471  Anliclirisii  sjua- 
tioga.  565 

Aiiani  flrtei  siis  refrulam  qnam  so.lytnle  contcxiierint,  II, 
iO.5  el  soq.,  133.  Ariauornni  coiunienta  iieper  inveDt*, 
537  Perfiiia  .t  multis  non  olim  edil;i,  to.  Arianse  doctrlnx 
uovitas  iMculenler  demonstratur .  li'>etseq'5,  Ha-c  doc 
iima  exi.oniiur,  I.  42t  ,  II,  13,  25,  -28,  72,  75,  191.  .Ariani 
K'liiiai  a  divinis  pro;  rielalibos  pxrludire  qu:i  arte  leutent. 
73  et  seq.  Filiuin  SPiuper  tcissc  negare  se  dicuni  ,  ne  in- 
iiascibilis  iKiieinr  75  NtiHant,  nlteiiiiori  sut)jici.ilur,  74 
Eoruni  contra  Filii  a-tpriiil;ileni  arfruli.e.  US 

Ariaui  prolationis  fioiiion  coiiaiitnr  excludere,  II  1.37. 
Liide  se  |.eniiolosdicaiii.  tii  honionsionrPS!iu:iut,73.  IJRaiii 
siibslanliam  ,  per  speeiern  dafDtiaiidi  Mani';h»'i,  reSj.iiiint, 
1,t8.  Filio  nejjanles  Dei  sulislaiitiani ,  nc  Palri  iiijuri  au  fa- 
cianl.  refulamur,  75  Anani  tiiter  1'atrem  el  Filimii  volnn- 
laiis  uiiiUlein  lantum  ,  iion  naliira;  esse  volinii ,  it7.  I'a- 
trein  exlollnnl  al  Ftlium  dcjiciiui ,  576.  (^oam  sulidtile 
Filium  a  deitaie  exciodaiil  ,  i:!6.  .\riani  Filiuiti  ne^ant 
Dettmsubs|.eci('  lionoris  I)ei,  100.  Cmu  ri  iiinmelia  Patris, 
100.  Probni  in  Palrem,  iilasi  hemi  in  Cliristmn,  642.  Ouaii- 
Imu  in  se  est ,  periuiunt  Patris  esseiiliini .  47.".  Perseeii- 
lUKiS  elbmri  in  soiuiu  Clirisiinn  liosies  lu"riint :  Ariana 
li<eresis  ad  Pairem  Deiini  cerlal,  .5t>8  Arianiis  ficle  Pa- 
ireni  ei  Filium  conHKIiir,  lfl'i.  Crealureiii  el  cteatiiram 
eosvocal.  16  i 

Arianonim  diiclrinu  de  Chri^ii  orifrine,  passioiie  ,  ac  P.i- 
tre  ,  11  ,  375  et  seq.  De  Chrisli  jia^sione  et  ortgiue  ui  Spi- 
rilusesl  .  1 ,  800,  801.  \tpb:itit  .  e\  Palre  oninia  ,  s»^  per 
Fiiiomooinia,  11,86.  Chrislom  efliciendoriiiu  uperoui  caiir<a 
cnatiim  seolienles  relulantur  43.3 

Ariam  sapienliam  essp  Christum  coiifilenlur,  II,  86. 
Creatam  dKPiitPS  soi  ieiniatii  non  habeot  inule  pr;i'leiiilaiil 
impieisiis  enoreni ,  ^.''iS.  Cliiisluin  Den  ii.iprrte  aegaro 
iion  aodent  ,  215  ,  >(0(.  Qua  arle  ioslii-jenl  Chrislui»  non 
esso  Deum  Teriim,  103;  quod  lolo  lib.  v,  de  Trin.  ex  legf 
coufmatiir. 

Ariani  simplicium  lidem  »  Chrisli  Dei  confessione  depel- 
lere  qui  lentent,  II,  215,  yua  arte  Filiuui  de  iion  exslaii- 
ttbtis  natum  ( ra'il:cenl,  141.  Et.rum  fraus  iii  lioc ,  iiaw  ertil 
mleifuam  nasceieliir,  142,  Solemne  Itoc  eorum  efiii- 
tiiiii ,  nec  nnu  isth:ec  :  l)e  iio»  exslaittifiis  e»t  Filiiis  ,  <t  : 
Eral  qutmdo  non  erul ,  tolo  Iibro  xn,  refiitaniiir  Oiii  Deiini 
Patrem,  et  CbrisUiii;  Dei  liliur.i  coiiriteanlur,  472,  Oui 
Chvi.stum  piaiietii'  Filiuiji  itnigenitum  ac  Deum,  145. 0'ii 


9« 


rNr>E\  nKniJM  kt  s!'Nri:NTrARt'w. 


9:\ 


l<lMiritrriiil  iil  l.lirisliK  iW'<|ii '|)riiini'>|iii-  Dci  rilius  cro- 
■  Itiruur,  II,  l''l,  i7,'i.  Hidkuli  suiit,  (uni  asscrviiil  fx  uiio 
lUScl  uihil  (lovij  ,  jlU.  A'lvvrsiis  SaheUiuiii  ili-iiioiislr.inl 
l''llluni  aiile  wciila  sulislslciileni,  tU.  Dc  stilli  ac  luuu: 
rreattiHte  iviliiitl  lcmiMira  iiuinerare,  427.  AikuuiiIui  ut 
culUirc»  crc:ilur;f  ,  l'<7i.  (jni  (lUtciiia:  subsljillia'  ctiiiiiiMi' 
nidofiii  lKiuiiuoUi'11  jliuiiL,  1,  731.  Kuiu  tJin<  n  tcucr.niileD 
I  iiktui  II  tKiuin  I  731.  Ll  Di-i  iioiihni  ei  detrdh''ri;  uou  uu- 
■lciitcs,  131.  fcjurcs  siiiil  <|UJiu  (||il  iKuor.iiit ,  731.  >Uiaiii 
Jiiil»;u>  III  Cbrisiuui  iniquioieii  sniit,  II  ,  170,  l'J5.  i\egaiil 
i|uud  lf(uor;<ri'  uoii  |ioH.sunt ,  170.  Oiiiuia  cis  cljuiia  ^nnt  »d 
stluletn,  ibid.  Plas|>ln.'mia  curu-ji  csl  &iiin  vciila,  I,  731. 
^ulus  eoniin  in.igis  (lcs|>Hrali  ijuiiin  Judj^niufB ,  II,  170. 
.''ullus  lllis  &si  cxcusationis  lucus,  37'J.  niviiii  S|iiritus  iu- 
c:i|.u<.'cs,  uliiiituiilirr  veiiiali  281 

Ariaiii  liiui  aJvcisas  |  i.ini  ndcin  impielatls  s\i3s  iujjCiiio 
l:il>  >rjitl ,  11,  213.  iioi-uiii  f.illax  (.rawlirJliu,  2U,  5J3,  5DS, 
'^'lil.  Siir(.enlliii  gri'S:>iis  .  135.  Suiilililas  ac  fraiiilcs  ,  175. 
\slus  cl  i^iHiiaiilia ,  S37.  D''Ui>i  niiiiiii  V  ruiiMM^iSi; ,  <'t 
coiiliieri  0v'sciui^l,  13(5.  Chrisluin  inductial  iil  ciin^criiciiicr 
liKiui  oescientein.  220,. >ii 

Xriaiiurutu  cootradictio  amrnlla  cst  putiiis  i{ii:iiii  ixno- 
i'.4utia,  II,  196.  Korum  stulliiia,  218.  Arijnuriiiu  lideii 
coriuii  coguitioui  advcr^^a  ,  192.  Noii  cogniliunis  (idcs  est , 
ii"*!  ciiiiiinis  ,  li)2  Tcnchrasluei  iiifirunt,  iiisecaliilia  ilc- 
jt^caiK,  2!)  Evausrliciini  el  prnphcticuni  S|iiriiiim  in  lites 
«liviUunt ,  iin.  Nistris  advcisuin  iiuii  ui>i  sunt  doctrinis, 
I7.'i.  Olilatr.nil  inj;;is  qii.''ni  dis|iii!3nt  ,  558.  Eoruin  criluin- 
iiij  ronu-a  assertoru&  naiur:«lis  uiiitaiis  l'atris  ct  Filii,  ii(i. 
Vrrboruai  atuliiguitate  !>inipliciliiis  iiluduut,  71.  Inti.Tiirt;- 
(Jtioiubussuisdiciatlivi.ia  corriiiiiiuiit.  71 

Ari.ini  Scri|'luris  nui  .ibinuiilur ,  II ,  2.18,  2"i9.  Quibus 
Scrl|ilurisdiviii3ni  naiuiani  Clinsione^eut,  25'<.(Juibu$  fu- 
cuin  lai  iaiit,  75.  Cuniiii  iiriiicipale  aiguniculuni ,  Domiints 
Deus  tuui  uiius  eU  ,  82.  Kclelliltir  ^  ir>9  .Viwi  non  niinus 
iisiliiuui  cx  verbis  X>0;»ii|i«  ti't'(ni(  me ,  10;),  42>4,  not  V.o 
iiiaiiuii'  lofo  niiiiiiur ,  quod  ilixcnl  :  Pikei  iimlor  me  est, 
179  InJ'^  simplire^  fallunt ,  i|Uod  tiux  honiinis  suut  ad- 
st.'ribjul  Cbristi  divinitali,  261,  2lj9.  iiuiiieiaiis  cau:,a;>  arri- 
piUDl  Jesalntisnostrsesacranu'iilo,57R.Sacr:iiiKnluiiisjlulis 
iiiisir;c  iiivadiinl  ai]  iiioiipm,  302.  iioriiin  objrcla  ililiiunlur 
ilisiiiitlione  duiilicis  Ctiris'i  naiuvie  ,  37S.  Scn|itiira;  Imi 
illis  rontrarii,  19,  iO.iO.Kx  iis  ipsis,  quibus  uuiiilur,  sunt 
iefell.'nli.  2i8 

Ariaiios  spectakJiber  XII  Hilarii  de  'Iriuilal ' ,  io  prxf. 
Jtl  luui.  tl,  17  et  18  .VI)  .4rianis  errorus  siios  iiiulualiis 
i'M  Apollinai iu3  ,  I,  777,  n.  20.  Ariani  de  S|iirilii  saiitlo 
niale  sctilitinl,  II,  28  Pli-rinui»  curum  vulunl  Clnistinu  iiun 
l<l  inipassibilis  Dei  ii;<tura'lni  .S"  ,  320.  Ouitlun  coriii«  ili- 
nuiit  Cbiislum  ri  nihilo  i'i  «imiliiiiilineiii  Dei  rrranmi,  ~i. 
.Vriani  seagunluou  ut  u|iisio,ios  Chrisli.scd  ul  Anliclnisli 
sa:'t'iilotes.  303.  tm 

Arianorum  crimina  Sardir;'usi  synmlo  coini  roh.ita  ,  II, 
iiiTy-  Invpiili  sunt  mendaces,  625.  Scriptuiuniiii  l.iL»  iior<;s, 
\iO,H>iil.,iiol.  ralsanmililtrr.iiuniaiiclores,t>2.')  Plcbislici 
litlci  vim  taccre,  314.  Kuruin  iii  Calliolict^s  caluiiiuiie,  321, 
tiii.  Pei^i-culiunrs  intolcraliile.s  ,  .33,'..  Iii  sei vis  Dci  fre- 
quiMis  SKvitiJ.  C2i.  Crudelitaset  violenlia,  5.iC,.^<39els(  t|.. 

ti.30 
Ariaum  hairesis  slragis  drscrihitur,  II,  461  Ari ma» 
doctriox  vinis  quam  lati^  iliabtiluj  prouilcril ,  438.  Qiiaii- 
Iiim  illiiis  prardlcaliii  pt^lleat,  .523.  Ariana:  h.crcsis  l'ji's  per 
tiiiines  fermc  inipcrii  roiuaui  proviiicias  grassaia  esl.  131. 
Difllciliii  illius  cnratio,  132  Om  rjiis  fauinrcs  >loctrin;im  iin- 
I  iani  diblare  curavorint,  627.  Ari  inoriiiii  tiinni»  lidiiiii  iii 
|iroii;aioue  pciidet  rexni  savulari--,  701.  Milarius  rogal  uo 
Arianis  favorrm  iTj-sieul  locoruin  rectorcs.  nm 

Ariani  duiii  sua  scrihunl,  iinn  t|U.e  Dei,  orbrm  .■otrrnuiu 
pjToiis  circumtulerunl ,  II ,  544.  Kuruni  Ircquiutes  inuia- 
tlmes,  ibid.  et  seqti.  Oiiid  pra-leiiierinl  iu  liilpni  t;alliiili- 
cjm  |ierverlerent,  547.  Ilis  muiailtiiillms  elBtinol  ut  niillus 
iiiiD  reus  alque  iiu|>iui>  sit ,  5K2.  Sirmii  |iul>lice  {irt'i'cs&l 
sunt,  ipiod  furtimantea  mussitabant,  505  Qui  iioininc  im- 
peraloris  iiiblit.iri'  leiilarlnl,  q'iixl  ipsi  suo  iioii  jutlelijut, 
300.  Piliuni  l'atrl  s^^tniidiiin  S-.rijiluras  siinilrui  dolDsu 
.\riniiui  iiroliieuliir,  577.  Yticlbiis  iiluiiliir  Scriplur.^e  iousi- 
talis,  575,  .577.  Ariaiiirum  seiilrnliis,  llali  circa  ao.  .3^3, 
riiKuiitur  otH-dirc,  673-  Arianani  Juctriiiam  sus<:ipienlibus 
iioii  de>'r:il  iiDile  so  apuil  hoiiiiiios  evriisarrnl.  619.  .\riaiii 
(utce  sta  frusira  tc  jaaanl,  .'>93.  Unde  indigni  sint  numiii" 
I  iirisliano.  11-28 

Aiii<'ii*MT«.  II,  ISO,  ibid.,  }Wl  ,  G2i,  698,  701 

AllSEMDl  II.  0'i3 

AHsf.iiuii,  qiii  ah  Alluinasio  iir.rrfcctus  dirrbatur.  hjlir- 
ttir  liii|uineru  vittiruiii  II,  liiS 

Aiuixto  i|Mus  si){uilii'el.  I.  7;^2 

i4»'i|w/'e*ii«.  Il.l«3i 

A^CLii'^,  II,  013,  631.  Dtpusllus,  62l,t>3l    i:i  .\[\\Mi.\- 


.sii  sriiienliatlaniii.iliis,ll,G53.Marr<>llusiinHUin<|iiauiv<iui- 

iiiiiiii'  atii  ,  Cki.  Qii:i'  ab  exlliu  rcillrus  pjlrassr  iiisimulc- 

liir,  ().';3.  yu*  foiisljiilinouoli,  649.  Sr  irrrprelielisiliilenl 

jirotial,  626.  Innoct^iis  derlaralur.  627 

.IsuN.i:  ilcccin  pruviucia:  rx  niajori  partu  Deuoi  ue- 

sciuiit.  II,  Wl 

ADiui  iioinliir  geuiussx'pe  signiQcanlur.  I,  7.5' 

Aspersiu.  Vid.  Ad:>persiu. 

\ipoiiu.  II,  666 

.\ssiMii-,  srrvirit  caplus  israel.  I,  4.'n 

AsTi^niLs  ile  Arabla.  II,  627,  ibid  .  not. 

As;rifi'ri  cirtiili  H,  440 

.V:>Tt'iiL's  jb  Araliia.  11,  052 

A^itiica.  II,  chl 

ATH.kNAsius  in  Nicjpna  syuodo  diaconus  ,  II,  CI6,  Nicair.i- 

liilei  ciiiiciis  iiitiiiiaudx  vhcm.^i.s  aiictur  cxslilit,  ibid. 

Arianjiii  pcslPiu  in  lota  /t;j;ypio  »<'ri  iriiax  vicil,  tltC.  Ob 

id  roiijiiralis  in  enni  lcslimuniis  falsilas  criiniuuin  est  cnni- 

p.nal,! ,  ifrid.  Arla  Tyri  advrrsus  enm  ,  653.  Alhanasii  .Ir- 

|i<isiiiuiii  i'  lulura  (Jiusuiiit.  iiitrrfnisse  ar  siibsciipsisse, 

ii  >2.    .\ihaiia^i<is  .\sclep3m  daninasse  dirllur  ,  6.33.  FaUo 

iHciisalus  ile  Arsenii  uece,  623.  Dc  fracto  calirp,  625. 

Coiitra  judicioi  uui  formaiu  damnatiis  esl ,  539.  620.  Gcsta 

a.lviTSus  <'uiiise  babere  jaciilant.  623 

Alhanasii  ad  Juliuw  ^ulurlio,  II,  634.  In  Italiani  ct  Gal- 

liai.i  itrr,   635.  Athainsium  a  Saidicensi  syiiodo  rjiceio 

ciiiianlur  Orieiitah»,  656.  Innocriis  ali  illa  declaralur,  627, 

631.   Iniiiiccntia   ejus   utiJe  loinprobita .  629 ,  633   Qoa^ 

iiliiin  anle  prinium  exiUum    laciunra  palrasse  rmgiiitl, 

63t.  Quxia  rcdilu  ab  exsilio,  652.  .£g3rptioriiinelalioriim 

iii  gr.itiain  Athauasii  scripta  unde  Ariaui  iii6rmriit,  fkio  it 

.s"q  AthaDasius  tradiirilur  ut  paeis  iin^vcrsae  Ecrlcsia'  nei- 

lurbalor  .  659  ,  661.  Atbaoasius  :n  diversis  orbis  parlilius 

litleras  rmrnilicasso  3Ccusalus,63l.DaninaturPliilip|)0(,uli, 

66U.  Oniiiia  iii  .ithaoasiiiincriiiiin:i  coiiticta  essc  Sardirrnsi 

s.vnotto  moiistraiitur,  641.  Alhaaasiui>  Sardieensi  synoJo 

al:solutus,  670.  Utri  iiiajurl  IJdc  di jui,  qui  Atbauasiuni  acru- 

saruui ,  an  qui  defenderunt,  633.  Qui  damnarunl ,  aii  qui 

al)solvcruiit.  (84 

Ath.ina^iiis  a  rommnnione  sua  Marcellum  ser>aral ,  II, 

639.  'fuiii  lii-;  ah  in^rcssu  I<>cle£i'£  seabstinet,6S0.  Aiha- 

iiHsiiis  reus  110:1  esse  ab  Orirntaiibus  ,  an.    349.  rrnuiitia- 

lur,  6.36.  Ktiudr  Valens  et  Ci-sacins  profitenlnr  lals:i  essc, 

qii.T  dt!  i|'Si'  insinuarunl,  636.  Lilteras  ci  pacilicas  srribiin!, 

Ii'iii.  Aliiaiia.sii  al>:>oliillOiieui  gui  Orienlales  anuo  319  irri- 

laiii  farere  coiiati  sinl,  633,  6i0.  Qiiales  e\  .Egypto  omni , 

alqur  AIt<xaiidria  ad  Julium   litter;e  scripUe  suui  do  rcd- 

doiidi  li  coiiiiiiiinionc.  lales  ad  Liberiuiu  de  tuenda,  ti70. 

Ciir  iUiiiii  Librri'is  iiiilio  PonliGcalus  sui  iioo  damuaril, 

672.    Alliauasiiis   fiiigitur  Roniam  a  Liberio  cilaius  ,  OC). 

Viuire  noluisSH,6e9.  Lt  ab  Ecclesiae  roiuanaj  lOiitmuinone 

aheuus  dedarari,  ibid.  .Sauclorum  virurum.  in  Aihauasii 

r^bsoh.iioiirincura.  538 

Ailiaii.tsii  coudemaalionem  eiprteulibus  Arebtc  suc- 

r'iiiit'iin!  legati  |ia|  X  ,  modo  ipsi  Arli  doririnam  damnenl, 

II,  674.  Crror  bic  prope  omiiiuni  mrntes  orruiavil,  sacer- 

tioics  pr.tptcr  Alhanasiuiti  exsulare  ,  nec  dignani  esse  sus- 

it']ili  exsilii  cjus3m,C20.  Snb  occas.one  noiniiiis  Alhanasii 

prijriii  aliud  quid  sulitiliter  alUnialur,  673.  Lilirrius  apud 

li:i,'eia>oruin  niemuriil  Alhanasii   urgoliiiiu  ,  671.  Kum  a 

citiiiiiiuiiione  siia  s"'|ijrat ,  681.  Nruaique  se  ilhiin  dclrn- 

dcro,  078.  El  quod  illuin  dcfcn.leril,  cxcusal,  678.  Danmal 

eiini,  o7S.  Riirum,  t|ui  .Vllianasii  daniuilioni  coti.scosrrnnl, 

tX'  iis.iliuurs  rrfrlluiiliir  ,  034  el  seq.  Albau.isii  pr.-etcrea 

iiiciitio  lit ,  C^,  624,  625.  El  punsvn  pteudo-Sardiceuii 

cpisfo/o.  617 

AtBonts.  n,  ffH) 

ATUKMKDOacS.  II.  (>.32 

.Alhui  suul   impii,  I,  20.  lu  siiisseutroiiis  iocerti  fluc- 

lu  inl.  I.  20 

Ati  inin  rt  domus  '|iiiil  thfferjnl,  I,  523.  Alriuni ,  lulerna 

ct  iiieilia  doiiius  sedrs.  S27 

.Avaritij  iiialiiriiin  oinniam  radit.  I,  163 

Avari  srrvitus.  I,  4.59 

Aves  i|iiaiii  soUicil.e  sinl  pro  puUis  ,  I  ,  l34.  Aves  spiri- 

talits  viilando  requicscuiit.  369 

Austrritas  phllusophurum  et  hxrelicorum  iiiaois,  el  sn- 

perstiliusa,  I,  IKI 

Auri  prrtiuin  ri  rrrore  humauo.  I,  3.S3 

.Auihrntiii  .Scripturf  cudici^  I,  S,  itU 

AiixxNTit»  liiercs  .irit,  II,  590  S.tlan»  ingrlus  ,   iiostis 

rjirisii  ,  v;islalur  pridiius  ,  tklci  uegjlor  ,  IKK)  lu  Ari.ini 

Krrlesia  Alexaiitlnika  prr.sbjler  e«sr  cu>i>il,  5M.  Aniciilio 

larrin  diril  l.ibenu»  ,  I4i2   Auxeiiliuni  Calli  luxla  hUt'r;is 

Oriciilaliuiu  rtciiiiiihUHuiauiu  babeia  7tl() 

Au\t  iilii  riuu  Ilil  <riu  coii^icssus,  II,  3)17.  Ille  Ariuiii  su 

'VII 1'  iii",iJl,  5118,  601.  i(<'||eni,  l'i>iuiles,KcctcslMu  Dui  S.<. 

1 111.C  Jitc  cirtuiiivcliit,  'M>.  .'iliud  .X'ii|-Mt  tjuaiu  pivlcsitui» 


»25 


IM»F\  Itl-T.rM  FTSKNTFMI/Nr.tM 


940 


.«sl.  II  VW.  l  iisii  yprliis  i|iiil)tH  iiossil  fallrri'  rl  elcclos. 
S'lf'.  !>t'so  i:cisi-.>i  ii.!i  liTlisiio  (■alliiilna' Moiiiojaiieiifimii 
\i)lmI.  (m.  «l:isi'ii.Miit...  i'iiis  .•\f  iti|iluiii.  WK» 

.^miliimi  Doi  iii'i'i!ss»riiiMi,  I,  ■>hO;  m  iridnlMiiiinlms, 
jfiO  ;  l>e  liiiitaliodiiiiiiri'li,5K9.  Uoiiiiiiiiimiipi-i'  »•>  uii:i- 
(luiii)  ■'(74.  4ii\l|iu!ii  it  l)'>inltio  nuh'i  VL'iiii'i'  vcta  |i.|  .s 
(•m,  iS!  QuoiMoiio  iioii  '1  ^H  s()8ranilbu!>  lii  eiini,  •'.fiij 
ri(/<!(ii»lia, 

B 

Uihlloii  coiiiusioiji  luliet  inlenir.^l^ilioiuMn,  1,  MW.  B,i- 

liylonts  lorna».  (>i-) 

B»iivi.CM'inc>i  vicioiia,  I,2.t9.  Uis  .IhJj  t'a|ilus  scivl.ii, 

Baptim  II,  ''ii7 

Il.i|ilisiii.i  Jnaiiiii'  ci  r.liiiNli  i|i1  •■  viid:-).  I,  ti7"i 

|la|ill,,iiio  noiiiiiii   ;..)ii,!'  const«.-iaL.  ,  I,  l!t'l    Hi.j.llMi.i 

'i-.l.i  <'(li'ciiis  lii  «'.lirisii  l.:i]  'i:::'i>'  |.ra'iii>iisl..iil.  Ii"tl 

'.tiii'tit.iiii  unllJS  iu-  li.lcs,  II,  TiTS.  "";;.  llii  il/ri  ti  .|:„im 

liil.^ni  prollloiiMliir,  I,  7lii ;  '.oio  in  j.^iuiiii--  j.ii-.siiniiv  .liini- 

ilH';s  letniiorc  ili^innraiiliir,  71<i ;  liitfini"''!!  vcs|iiiiiil.  ni 

i"  reiiuiiilarc  tliiilioliv  ,  siv.Milo  .  |).'Ci-al!s  ,  7  -   In  l>  liiluiitn 

juriiia  Hilnh ,  II ,  yil.  |iiiiii.isii,a  iiiiHiini  siiu-  ('liriMiliO'', 

."Ki.  Ki'gi  ncriitionis  sviiib  liiin  ,  41».  r.cins.  .'111111111 1"'!- 

feK«lo.  "  .    <!« 

Kiinilsnms  lq  Patru  el  Kilio,  11,  |2l>;  iii  ralre  el  J'ili.i  .1 

Sniriiii  Saiioio,  1,'i,  .\ii ajjosioli  |).i|iii/.Jiiiii  iii  ii.iniin<'  'leii, 

,iia.  na|)iisina  npostolicl  oPlioii  iiiinistcriiuii,  I,  i37  :  a.ii.i- 

ronu  exigiliir,  137  ;  sacranieniuio  i:s:  di\iii:i'gciii'r:iti(iiiis, 

U.  13,  Hiipllsmo  duiiir  remlsbio  pi'cc:tloriini ,  1.  18^  li  '- 

naiiis  iii  Cliristo  teni|iliiiii  Dd  esl ,  2')!i  ijuoiiioiln  Isi it.  I  sii, 

lOfi.  D:i|illsinl  sacraiiiciito  s|ilei|d'iiciii  pi'rci|iiiint  aiiiii..' , 

7lU  Ba|)tl7,:i|ls  inUuHa  Siilritus  saiicli  (pNciliini  iuuiii,  Kii; 

possesslo  tt^leruorum  cnr|)Oruiu  iiictioatur  ,  iOil.  lla].ii-...i 

logmieraiio  rpsurrpctioiils esi  virins,  II,  3fiii.  Haiii^i^ni )'- 

vac-o  per  verbi  vlrtuteni  uiilina  ut  ciirjHTO  innovaiii;  f, 

7|9 ;  cor|i«s  iu  uaturum  aiiin.ie  evadtt,  '1  l'.j 

Uaptizatidicunlurpiirviili.quoruiii  est  icgimni  civId  n.t., 

I,  18i.  Reccns  renatis  liiles  leneni ,  et  iiiiiiil.iin  lirni:;!», 

ISO.  Baptismo  renali  inemmeiint  se  iiou  siiiiiii  ciinieiii  li .- 

herc,  sed  Ctiristi  ,  270;  iit  iii  cousoiliiim.-driiis  Cliiisli  in- 

Iroeaiit,  larneiii  cum  vitiis  ct  coiicu].iscciiliis  iiflli^aui, 

270.  n.iptlsmo  11(111  rcd.lilur  iiiiiocenli:B  |iert'ii'ia  |iiirilas, 

iOO.  l'ost  i.aiitiaiiium  aijua;  su|>ersuiil  liaplisintla  S|iir'iiis 

sancti ,  ijjuis  ,  passiouis  aut  niiirlis,  ^ll.  Ilapli/alis  in  S|  i- 

i'ilii  sanctu  reliciuuin  est  conbuiuari  igiie  juilicil.        1,7:; 

BAn.iBB«.s,  id  est  |  atris  niius.  I,  M)7 

Caiib.^iuo  iireshyter.  r.   pr.-ef.  :id  t(>m.  II  ,  i.oJ.Sd  _0 

BAnicu  Jeremiie  noiiiine  crl;it'Jr.  II,  101,  ir.O 

Basan  |iu.lorom  el  coiifusioiienn  signilical.       I,  T>\,  '.iTti 

Basilius  -i.iicjra',  II,  116'),  tJKO,  708;  iii  sjuodo  S.-ir.licensi 

ro.ideiiiiialiir,  028.  Basilii,  scciiiidum  Aiioiiiaos,  pcrlnla 

assei  tio  proiiier  quam  synodus  fadii  est.  TiiG 

B.vsstJS.  11,080 

BAssusaCar.  11,007 

B.4Sats  a  Diocleliiinnp. ,  TI,  632,  olim  ile  Syria  deioria- 

liis,|)Ost  ordinatns  eplscopus.  Ou8 

Beatitudo  uou  est  hiijiis  s,«ecuU  ;  quxiiam  iuicrim  niibts 

(.mtedatur,  1,  i81.  Beatitudiiies  irrcligio.suruiii   infclics 

«■aptu  difliciles.  191 

beilituiliiiisaiterna.' spes  talioni  est  consenlauea,  H,  7. 

Beatiludiiiis  spes  esl  omnium  gentiuiii,  1, 187.  Be:itimi  esst! 

\elle  ex  bealitudinis  ijisius  expeclatioue  iiioliciscilur,  ij. 

Beata   viia  unbis  per  misericordiaiii  l)ei   prnjiaralur, 

I,  173  ,  174.  Bratitmlo  p\  Uel  misciicoidia  .  608 :  uoo  e\- 

cluso   niTendi  ollicio ,  608  el  seq.  Bcaliludims  perfecla^ 

Dierilum  uii.le  iiobis  sit,9:i.  Beatilu.iinis  caiisa  licel  sit  fidei 

merinmi,  niaxima  laiiien  esl  Dei  miseri.oidia,  ;ji2.  B;\.Ii- 

liidiuis  suio  partiripim  h:iniiiiem  conilnlil  ,  ^iS   Haiir  eum 

voluit  per  ineriluin  amoris  et  ol)Se<iuii  stii  C'.iu|iaiaic,  .iO. 

Ad  beatiiu.liuein  ijuiniuc  gri.dns,  19.  Bealiiii.lin.ni  cx- 

speclantiuiii  qui  d.'l>caiu  .^sse  inorcs  ,  271.  B  atir.nlo  oia- 

liouibus  !iU)iieo|icr.ilioiiil)iis  ex|icleiid:i,  18".  l!i'al:c  letcr- 

ivcque  vil:e  sialiis  crlus  est,  si  ct  pictns  m  Dciiui  sit ,  ct 

palieiitia  iu  adversls,  et  couleni)'lus  opuKiilia;.  Iii.j 

Bealus  vir  Christo  sinulis  ,  1,  24  ;  quaiulo  ,  i'i.  Bealilu- 

diomii  noslrain  qnl  evs[)eciel  omiiis  res  creata  ,  Mi.  Bea- 

lilu.ioinilibus  iiriiiiiiv>a,cur|ioris  qu.id  noniinus  assum].sit, 

liabiiaculum,  080  Beii:e  vitsstalus,  271  etseq.  Beatitudo 

.Saucltirum  )>osl  uioileni,  007.  Beais  quietis  Iioi.orc  mise- 

riam  vilie  iabniiosiC  l.azariisdeinntat.  .VJO 

B.'ali  sunt  dii ,  I ,  I>i2.  lioruin  a»tcrna  regio  est  paradi- 

»Hs,  2f).  flijatoruni  conimiinlo  cnin  Cliristo,  618.  Facies  Dei 

Clui.sliis  unicuiquu  Saiicto  adest,  007.sai)ci'irum  bcalitudo 

iicsl  resurreclioueni,  165;  reliciias  d  securilas,  OU.  M-2. 

(!.'u;.>niii  ^li)i'la  ct  in:iiisi>.iies  .suiil  (liverse,  180,  \'.f\  \d 

cululiilalii.il. 'III  De;  iio.i  clitJculiu  (iiiuies,  186    liii;c I  lii i«,to 


)ir  i|i|!;i  ir>l,  (]U:'m  ei  .\p(i'.lciiscoi!.i. illiiii.il,  I.  l'l{  (JKineJ 
|-^ircn  Siiiiclj  i;loi'j:('  rii'|..^ilq  lioiiociti  '.,!iii'i)|iii ,  ii)^ 
11'ali  iii.luiiuliiF  s;iliil:n| ,  Ciidsli  j;li.ii;e  co:iro'iiii  <i'(  llcf.i, 
lOI    !i.'ai|  (juniiioiliit  liiisiii  uK.ljaiiii'  |n  iiiiii',|ini  i^.lcrnii' 

lli:i>.'Malls    f.^aUlll.ll     ^ZH    1  I   :..'(l    l;.'.ill  liUflnS  C,;c|lMlt  .'ll 

cocfif.ris  aDiii..vi)ii(  suiisl.iiitii.iii,  (:!)    liiii.l.Miiil  lii  i'is  |l'  ', 

re|.  ririni  .'St ,  cuin  bci'illu.liiii'<  >"■■■, [i  ,  sii;,  1  ieiili;i  eeituii 

'■itn5iiiii'iiaia,  r.\i>,  Gloriaiii  ac  liii.i.  u  uiiine  sumuul  ('.nc  11- 

tiUi[.lalione  iiia]cst;ilis  Dei,  '•.'.', 

lirf)*  Inriiin  llilaiii  uotat.  I,  jtl,  ii"', 

Bn.tii.  i  iiinia  el  «(^.uink.,  11,  i'i" 

li.'lluiii  Saiaiucac  Doinioi  InDavid  ei  Culiaih  |int'llpM,i 

MllU.  1,iiM 

K.tliiip  ail  aliqnid    forluito  ct  iiicerlo  iiiolu   tcr.i.ilm  , 

II,  'O.i:  qii.mindo  .  isnaluia  i|Sii  faiiinlclitr.  il 

Kciiediclio  .1  lau.s  qual  ,i  ftirant.  I,  tHi,  l  ii^iic.niiie  s-m- 

)i,-'r  tlelirinus  Mi  II ,  t'i2.  Itciifdicliinil  l:>iis  i)i,Hsl 'l  ,  jiT 

llenedicere  ncimi  »ul|  ton.p.  tjl  D.i  s,  .vi.  ni.i.  Si  r.o  ])( i-- 

(ali,  Iiiri;  non  (liiciuaiilj  tl  ini(i'!slinii   Dci !,( ivc,       i'.'.5 

Benc(lictio  \.lie  dat::  iici  ,sola«i  sticcl.i;  ),!iiy..i!;alliiin'ii. 

'  ar.ial  m,  I,  -^OH.  B.-nedii  1  (  uc  cceidii  Ik.i.io  |.ev  .vdu'  i"'!'- 

.  ..iiiiM  ,  .'iJl.  U.'iic'liciio  i.iiif.uraria  noii  .rciniiiMur  jicils, 

iT'J    prcciliir.bns  e,|  t,s.ial;i.  \10 

|l.  II.  .licijiincsKccl' siasolalirgiliir,  1,  '1'.^  l!tiirdii|">ni 

ai'iii  Mii!iiiiiitiiCiiiisi;inii'iB.  II,  ii.iit 

ttetveiilm.  i|,i:iJ 

licn.  vol 'iilia  Vajus  )  iaciilum  esl  beiiivol.nliiedllii  iinii 

1)11.1111  i|  •ciiiif.1    i'.ii.  [,. II. nre.  '  1,7.^'i 

r.tiRENicFi,  Floi.  iiia-i  m.ilcr.  I,  r>.s4,  wo) 

«iroe  II,  1,1  s 

yicrA^ 'icm  cadeni  eslquie  Kpliralr»,  ?,  .W   Ii)  ea  Kdli- 

Sl:c  illilllllll.  :'iOS 

/ic//(',f/i./n, ilomiis  v.iiiiiiiim.  I,  ■;!  i 

Bi.iariiis  lumierus  iiial.'  sonal.  |,  ':•>:, 

liiTKBRKssi,  sYiiooi  gcsla.  11,  f>(>5.  !u ea)i3lroni  ha^rescc-, 
iiigcreiKlie  ali  Ililaii.i  deniiiitiantur,  lO'.) 

Ili'fniiii,r  syi.odus  rutuia,  1|,  jii'» 

|:,TISI.'L>!.  jl,  (llili 

Blasiiheiiila  S|  irilus,  I,  7S0,  802.  Blas)>hemia  p<il>iis 
honiinis  in  D.  uui  ciiiituiUf>liosi  quiiin  liei  opiiiohriuiu  cst, 

217 

niiiicn.  11,6.-).' 

Itoiia  luijiis  vi(a>  quic,  II,  I.  Bona  lerrcua  li>'etb'ina  m.i; 
tamoii  )ierlc.tt'  lona  ,  aiil  jii!>tis  i>i()!iii;.sa,  I,  479  llcii  i 
iio.tilia  fgenlibiis  iiii.ierilentes,  digiii  eiliius  eorunt  (|tiiliiis 
a  Deo  iiuli:;eii;u<  ,  088.  lUiii..riim  tcrreiiijinin  lar);.i<>r 
D<  lis,  :eleriiit.iteiii   iliis  qiii  recte  iis  i.tciiUir  im)tiiirt 

«1» 

Bana  mulia  unn  juciiiida  ct  iucundi  iioii  b  na,  1  ,  !i\'i. 
Bonuin  jucimdoin  fialcnia  iiiiii.is,  518.  Boiia  .•mimie  oris  :,e 
conlis  claiiiore  el  iiienlis  [lurilate  inciuit  David  ,  2'JO.  C.i- 
nc.ni  (!St  i|uidqiiid  iii  iios  iigii  Deus,  5.51.  Bonoruni  a^tern.'- 
rum  spcs  iii  ()uibiis  fnndata.  !<:< 

BiHiiim  MOii  laiu  <  oj;itaniJum  quaiii  exs('<)iiendnin,  1,  7:! ' 
Bi  na  uoii  |'ess'.iit  vidcii  ver.'  Loua  a  nolisjuiicari,  iiisi  P!;- 
jietantur,  421 .  Buiium  sciens  lionui  qiioiiiodo  fiei  licer.^  in.ii 
valeat,  471.  Bon.  gratuili  dis)ieiisali..  sil  gratuila  l'>.i 

Bouitas  perfeela  esl  ,  quu'  (l.'inut:ui.iii<'m  nescil,  I,  'jli . 
Ikicc  s<ili  Deo  c.onveiiil ,  ibjff.  llouilas  [icifccla  iii  celi  i  .>.■- 
disi  onsistil  a(T.'ctu,  l"6.  Boiiiialis  iioiiiini'  ^ib.-iliiiel  Chrisi.i s 
ul  jndcx,  772.  Aniieinn  boiius,  iioii  .\bcl,  noii  Seili ,  cli  . 
97.  Bouns  <»st  b'imo,  cum  beiie  mlt  aul  ajit.  <j!i 

Bon.e  voliiulali  coiidonat  Dcus  laisiis  inlirmll:ilis  ,  I,  <!'', 
221.  Probitalcii.  ejus  qiil  Dci  lcgi  olisciniiiiu,  f.illcniis  dc 
se  [.lObra  iiou  l.cduiit,  721.  Bouitat.iii  iii  nos  uiiiversnruiii 
optantps,  txini  onmibus  simiis,  097.  Bciiitatis  usi.s  iiou 
praebenti  )iiolicit,  sed  utenli,  39.  BoniiaKm  iiou  anunlcs, 
loiiiiendQ  solcnlsimulare.  ^i. 

Boves  coiilumacis  naiurtc  |)eooi'3.  I,  2'!i 

Br.-sitli  qiiidsiguilicet.  I,  .')2,  ibiil.,  ni.i. 

Rrevi  in  Maccd.  '    Ji,  tij/i 

Brevitas  scrinouis  s:cpe  lallit  el  audicnles  el  doci  nios. 

ir.  l'lT 

Britannim  (|ii.iuilo  (iilei ,  qu:indo  -\riaiiis  patiieriiii,  II. 
4.'i7   Haruiii  e|iisco)>i  Gallicaiiiss.uiit  oiijiincli.  lliil. 

Ihixa.  II,  (;■..' 

Biisla  nonniilli  deos  adoravenml.  I,  pi? 

Bytbos  Valeiitiui.  II,  137 


Ciibula.  If,  008 

Cj^ciii.v^rs  S|  oletinus.  II,  OTi;. 

I^a  liiiii  ci.iiliieri»  f)"iiiii  cs;.'  neino  licu  si  utiet ,  I,  108, 
4i0,  C3'li>iii  ciir  n.iniuillis  Dciis,  107  :  iiinlc  adiiiindille  sil, 
iilS  Cieli  !  ra'(.aralio  iu  qiin  siia  sil  II,  iZ">.  Ca^li  (irinilsi 
iii'tcimilal:itiilis  ,  I,  '30,  Ciniliiraiii  .'l  mniidi  siius  ,  fi4S. 
(>li  r.iliuicliililcr  a  Di  o  teiii;ifr;ill  ,  .'iii     riurcs  sinit 


l.NOFA  UF.RHf  t:r  SFNTINTIAHLM. 


W7 

I,  .141.  Dp  <":c'!orum  nnmorii  iion  ronsiiil.  "111.  Ni-i-  cimIimi. 
an  itj  PjiiIik  .siioril,  Ml.  (  iliis  nun  s«aiit  llibnus  aiii 
maloH  ,  .M.^.  (Vluiii  |iriiaiuii  rircuiiiliKi  Ui'i  aiii'  isuin  \ii- 
lule.  bH.  ('.a-liiin  Inrt Tiu4  inulU|>t>'\  ui:a  lirni.uniNiti  \o<  c 
coniprebuutltiur ,  5U.  (^uliiiit  iiidiiialjim  ,  (illi.  ('..i  U  visi  - 
tltis  ohofqiiium  Di  i  vitIio,  5W.  OIuiii  visibil'-  non  i-sl 
bal)it.illoiligni  Diu.  Ull  Noii  u»cluililur  tJim>'n  |>iililioJ  i|. 
Difi  Hhlf  0|.iiii<>,  ul  fi  cfliini  ca'li  tliruiiuH  kil.  i(l 

C»li,  AoKell,  I,*20,Saiiili  3:i0,  ilmt.,  nol  7MI 

Oltimis  tivilas  SaintH  roil.lila.  I,  l.fi,  ho<.  CJuleKis 
Hie*  qu.T,  tmi.  l>a'ti'slis  JoruHiliiu  (iriiis  «dilic.ilur.  quain 

coiiK''*^'''""'   ''^  ■'  l"'""  '"'*"'  "'  "!'"'  "'""'  ••■<'''''»lo''  'n 

iMliis,  lijii.  ;  a  Di'i  nilsericufilia  per  gi  ili;im  jusiillcaliunis 

«eiJiaraiiir,  Wj  Cfli-sii^  Ji'riisjlcni  ni.iin  Ki-ciisi.i  mili- 

UiiS,  .fii.Ca-li  oblivioiii  t|u:is  (.louas  imprecetiir  l»iti|  Uflii, 

Sol.    OlfMis  babiiaiHi:iis  i|iiaiita  iliKwitas ,  ti!l.  Ad  i-.nni 

murenilaii:  laiiore  opus  esl ,  ti^i.  A.I  iirr:iiii  refiromlssioiii . 

ilui.  .  via  siiiil,  atti.  C;eliiiii  luin  iiiiialiililnis,  se<J  bonis 

f.i.  riliusre*kli'tur,  tW8.  ueluiu  m^jri-ssuio  Siephauo  pa- 

!i>v  IMi 

Ca-teslis  .Vtlam  sucundus  ,  quare  ,1,  Ml  ;  (|iioiDotlo  iios 

cu'l<sles  rfliti^il.  *H 

Cie*ara  Auyutla.  II,  t>3t 

C.esAREA  CipvaJocia'.  11.  (itiiJ 

l'c'  ur'u  r.ilxstinx  ,  11,66^;  ibi  coudicUim  Coiirlliuni. 

II,  65-2 
C  .i.v  nul^Jiclo  di.iboli  adiquatus  I,  4iO 

Luimio.  11.652 

C.il;iiiiilates  ^nctoruMi  quis  sripiilia  assrquatnr  ,  I,  4yi. 
tntor  cal^imilaies  iii  Dei  boiiitate,  laoiquam  tulissimo  bnii- 
liariquo  |ioriu,  roi|iiiescerc.  II,  o 

Calimus  iiinrmitatem  atque   inaniUlem   signincnt. 

1,807 

CtiEFODies.  II,  (>52 

Caliv  ira-  el  ra!ix  vilx',l,  l.'i(>.  Caticem  trauslre.  n«ii 

sibi,  sod  suis  de|irecalus  eslChristus  80i,  805 

Calle.  II.  C«:; 

C*LiE!«ia;s.  il,  titili 

t;..|iiiiini.i  quid,  I,  o8vi;  omiiis  iin|.rolia  est,  II,  379;  <1»- 

mi'suc.i  ,'i'Kie  cavetur  .  I  ,  580.  Hac  impotiti  siiut  Sanrii, 

.■Wil.    Kidei   excidiuin    iolet  atrvire  ,   590.    yui    vilaiida. 

■m 

Cameli  oalur'1.  l,7(it 

Calvos  II.  (^".i 

C*sniouMS  exori  isln.  II,  70ti 

Ca:iis  noniiiie  rabies  el  impudeutia  dcsigutlur,  1. 1  i8. 
Caniini  prt.prietas.  II,  ti9b 

("^anticuni  quid  proprie ,  I  ,  13,  lOj;  qnid  iiiyslice. 

13.  tt 
C.:iiilicuni  iisalmi  quid  |  roprie  ,  I,  15;  quid  my$ti(«. 

15  ,  li».'i 

Caulkiiro  novi^m  ob  iniluttam  ^eniibus  Dei  iioliiiam ,  I, 

017  ;  ob  mirabileni  Cliri»li  resurrectioncm,  617  ;  ob  tlalaiii 

Saiirlisiiiilicjiii.li  pot.  sl..'.--»!.  (il7 

C.iiiticis  uriiVuini  cai  liv  lalem  babvtouiram  ,  ar  popiiil 

r.'ililiiiii  i.ropticinri  quid.iin  votiini,  I,  (t6,  VXi.  qiiam  iiiu- 

ilesii'  jliuil  .s.nliut  Hdanus,  417  Camicia  graduum  de  lin- 

iiiiiibus  ail  «xclsi  srjiKl.mr.  !"!> 

C;ii.lii  !>ri.tjiio  1  i-rin«iuiariini  oninis  miintlus  ant.'  Clnis- 

iiiiii  irsuliabai,  I  .  181).  Cauliis  elin)Uioriuu  Dei  obscu^nis 

s|.i'i't iculorum  iui|iiiiii  fa  mlis  siiavnr,  I,   5!t.   Cjiii'wUs 

rviliiioruin  III  oir.ni  Iti.  o  .  5il   Dios  lu  oratinnibiis  Dei  in- 

t.ltiii|iir,  dies  iii  njiniiis  IJei  ciamlilur.  \'y\\ 

Cantiis  Marsoruiii,  et  laiiiu-:  Saiiclurum.  I,  iio 

Canmiim.  II,  G5> 

C;i|iilii  quiii  siKnincont.  - 1,  2l'i 

Ca  Uvilas  Jeritsalein,  qux  Joiemix  diobus rontii;it ,  aM 

VoliiispnoniMliata,  I,  4&'i.  CHij.livitilem  babvlimicani,  e( 

ib  •  I  |.t>i  iili  ri'iiiliiiii  C;iiiliris  i;radu<jm  protihol-irl  qiiiit  nn 

v.iliiiil.  llii  Cipiivitateni,  tiiioralioiieinquc  atiani  b  s  pro- 

pli.  I  ii.iin  soiitit  Hitariiis  417.  ii'> 

C;i|ilivilas  Konlinm  I,  10'i 

Ca|>livi|.is  iiifiilis  qua' ,  I.  :iW.  Caplivitas  corporis  pr:i- 

vi^    jl  loiige  grivior  ca|.|ivii.is  aiiiniip  IfiS 

Cfl/mi.  II,  V,T\'. 

Cai  iil  soilos  vilie  ,   prndcntia'  ol  omniuiii  sensiinin  ,  I, 

'.'i.Vi.  I  1  r:i|iiie  e.st  oniuis  intelli^Miilia  ,  Oft).  Ca|.iil  Saili  ln- 

ri'111  Cbrislus,  iniqiuiriim  diatMiliis.  .^<I0 

1  :i|iiium  ceiisu^  II.  V  <i 

Cir.  II,  (;-!.' 

(  .iibnalius  dev.islaiis,  alins  ('Urgans  ,  I,  431.  Carlio:  ..^ 

dr.snl.iii"iiis.  ii\ 

Cahikiis.  II.7'i«» 

Carii  itisvis  ac  nalura,  11,  (itO.  (^riUlis  mantlaluni  lnci- 

iluiii,  011)111,  tiiiiiiiif  :iti«  :ili!><iiii«a  rovelanlur,  I.  3fll  ('arr.<- 

lis  ri'giil.1,  647.  (iinljlls  perreclA'  ni.ii  ost  iiitonliii»  inilnl- 

«oiileiii  uitkiosuniijiii'  tsse,  11,  i77    rerfott»  OMrila"  iiinae 

I  iijiis(|ni' ihikIi  imi.lcvii  ulHrium  .   277  Caritalis  pt-rfei'),.^ 


.  li.  cuis  ,  1 ,  >it't  ( :irit:iicni  poruni  qna>  sniot  inipaiiPni.  in 
i'sse  cunviMiit  Vti.  Cari.asiu  |ioci-alorum  (alaniitato  s.  so- 
cus  intornuiii  abigi  eilsuinai,  :<i)»< ;  cri-uruni  liosirorum 
aintiiiKiSii  :ul  Deuin  |4lniiia  ost.  USS 

(aniiHii  el  bvimuis  nondiireruiil.  I,  117 

Caro  fre(|ueiiler  in  Srn|.turis  pro  liomnie  ,  I,  tS ;  iirw 
troneiisbuii.uiii  univepiit.ilo.  I8.S  Caro  mnrtlciua,  J90; 
i<'.^i  iiionis  el  pi^Tati  nbnnxia  ,  ^;  auinim  doiuicilium  , 
!i!  lU  C:ii.,is  liurs  hiliit;iiil  qili  qiiX  oainis  suOt.  iier  in  lu- 
liiiii  si'ci:'n>iir  ,  nic  iliini.tiint ,  190;  tiis  Uuieiidum  ,  190. 
1*1  ro).riiiaii.liini  a  i  arne,  '*^i.  Saiirti  ciiiii  cariie  ,  iioii  lii 
i:irni'  lialiilanl.  121 

Ciro  iio^lra  B.ilijlonis  tU  ronfusionls  est  (ilia ,  I,  S-^S. 
Sul)ii.'>.|iila  osi  aiiiiii;c  .  ciijus  iiiipcrlnui  usur|4ral,  54. 
Cjiriiis  vllia  iTiiii  coiilii^ctiila  csse  ,  ,"76  tt  soq.  Cjri.i»  ln- 
coiiliva  Dii  ri"'iii(l;iii()ii('  i'iii.i|ii  iiiiimlnr  ,  17:1.  C:iriiis  ciii- 
riatus  s;i<.;li!;c  Uiininl,  ^iO :  initiiiis  atJ  |.a'iiMm,  (*ileclis 
Dei  prosiiiit  nl  iu.ioooiitiaiii ,  4^1.  Carni  domlminles  ro^ies 
(1  iloiitini  siiiii  513  ;  ili:;i.l  siim,i|iioium  D(  ustltinuDussit, 
oij  ;  lioi'  bab.-nt  ox  Dci  boi,lt,'nitale.  5t3 

Caro  C.liristi  salutifera  ,  I,  06 ;  non  ex  cofnniiini  originis 
(jincre.  61 

l^arinlis  lioiuo.  l,  7i 

Curihuqo.  Il,6t7 

Cartkerics.  II.  ti»i6 

Cjsoiis  1, 2i"i 

C(Wo(y/ia.  II,  651 

f;o«rc'iiW)(M.  11,  6.52 

Castcs  II,  631 

(ialhedr.i  doctrinam  signlficat ,  I,  576 ;  sncerOolii  seles 
csl.  I,  775 

Csthodr»  posiilenliip.  1,21 

Caihotic»  Ecclosi.-i'  Itiediolanensinm  epiwipum  Aiixeii- 
liiis  se  vocal.  il,  6iV» 

CA^ruujs.  II,  7 10 

Caifiiopplis  n,  65i 

Ct-cropins.  Il,67'j 

Cedar  gens  c.st  Isniaclilanini ,  I ,  (23;  hebraicc  iil  esi 
quod  laliiie  cl.siiir.tUu.  iS> 

Ceusus  rapiiniii.  II,  ;i  !i 

Ceiiinptuiii  prcmis.suni  rolinqnenlibus  sxcQtnm.     I,  534 
Certaudi  c:ius:im  sibi  atJinii  Qon  esl  oraudiim  ,  sed  trilnii 
.luxiliiim  vincoudi.  1,  U(i 

Corvix  I,  48ii 

( luiUedoma.  II,  Wh, 

Chan  .AN,  inctio  1,  -^io 

(jiANAM/Ei  qni.  I.  741 

Cbarthx  Ecclesiaruai,  II,  597  ;  continent  acla  SYiuiatia. 

(.2't 
ChatiiHera.  II,  «<.  i 

(jtEitfBi!»  ol  Si-ra|.him  perpolus  vtxres.  I,  491 

CbriMiaiium  iiomeu  oovuin,  II.  iii  ,  non  indultuni  aut« 
CJiristi  passionem  I,  790 

Christiaiil  i.r.-eriigaUvc  ,  I,  fHi.  ChriMiani  omaes  snnt 
rrair»»s,  781  Cbristianiis  co^leslis  d(X,lrina'  ;i.irti'C*ps  ficiiis 
III4I  drb.-l  iiiuraii  iii  torra  .  5(i'J.  Yt)\  ntlcliliius  vi  :.:atls  usi- 
l.iln.  Chrinliiiiiiis  sMin,  II,  5.56,  it),.not.  ("hrisiin"oni' .  jejnni.i, 
coiiiiiienti:i.  castius  ob  S|  eiu  vil?'  atorn.-e,  1, 57 i.  ()ui  b  1 1; 
co;'inii  spcs  rt  I  oiia  op:'ra  ab  impiis  irr.do^lur,  57) 
Ciii  isii:iin.in  perranlem  (<<  n  niini';i.  um  sjitub  ,  ©(lenriiim 
iliaUili  ,  oLc,  5'lj  ct  soq.  A  Cbris|i:iiiis  intetlccla  ri  (irti- 
bjt  1  osl  ^rripliira  legis.  4:i7   Dci  fjialia-  ♦•''' 

•  (j.-RisTcs  a  quihus  seiatnr,  rt  a  qiiilnisnescialur,  II,  5i>> 
C.hnsti  qu:iliscuiiique  rotifo.ssin  nou  est  lidoi  touSuuioiaiKi, 
llt".  Chrisli  varu  cnsiKiiiiiiia,  I,  80.  Cliristu»  Dei  virtas  at 
.s:'niontia,  2'..>.  Deu»  uiiiginiius,  Dei  Spiriius,  Di^  Virtus. 
Doi  Sa|ii.  nU.i,  Dei  Filius,  16« :  isaiiclus,  150,  SiT  ;  ns,  »ir- 
tus,  sapiciiiia  ,  lirachium  ct  imaco  Dei  osl  ,  354  ;  r«r  ei 
qnoinudu  sipionlia  ,  vn tns  ac  vorbuni  Dei  sil ,  II  .  I8i  el 
soq  ;  i|U:i  IK  us,  uianus  rs(  l>ei,  I.  til6;  (|ai  vcrmis  esl,  II. 
.585 ;  (  lirisius  David  leicrnus,  I.  159;  el  Divid  ulero 
a  leriii  re:,'inDiiuiinu«,  2'>5:  ex  Juda  |iriiice|is  Hlem  ost  ex 
spi>cl:it>ii  KeiHium  ,  ijH ;  Cliristns,  t|ui  naiilor  rei  ,  justus, 
onoiis,  ci  h-jsos  lesiamcuti  pacis,  501  ,  virga  sidiuI  et 
Cos,  Si  :  saKill»,  4il ;  qui  m.  dialor,  750:  II,  iil.  4»,  388. 
C.lirisius  leiiiisstn-  pcciaioriiui ,  m.irtis  iioromptor ,  dia- 
lioli  debtllaior,  judoi  sa-cuIi  ,  Deus  ot  Dotnuius  ouslor 

I,  iV> 
Cbristiis  qin  S|i0culnni  Palris,  II,  512  ;  qui  T**trea  iu  s4* 
vliloiiilimi  |.r:oslct  ,  2KI.  Cbrisii  cdtti.lliu  iiecunduni  bumi 
iiciu  ii.iii  i.ia'stal  ('ucnitioiiim  P.iins  ,  'J(V5  ol  a*<i.  Chrisiiis 
rulreiii  eKbitiHl  nl  vivens  ipsiiis  iiiuiKO,  iO.S  ;  «iTeiills  Doi 
»iv»  ii.i:i<;n  e..i  cl  |.li'iiis.siiuj  lornia  ,  377  ?lo»  o»l  ven» 
imuitO.  si  tiuitl  halict  rnloi  qnn  ciroal  ,  37T  Kl  iuu^o  i>s| 
aiitW»is,  cl  venijs  ,  -i^8.  l  I  ini:it(0  l)'i  ikni  est  ailoiiiis 
•wtnrti',  Si7;  iiei|uo  ost  iuriitiroin  aiit  iiou  inHiiUus,  i4H: 
Christ»  crutlilw  IHi  vuccm  au(>ii  iidani  ct  •nuraMi  vklru 
I  *•'» 


m 


i>.hiA  nuitLM  ET  m;mi;niiahl'm 


050 


1  •.  iMi'.iii  n»t  tjiituiii  pri'  ^.ri  Ji  !.lt  laiioiiuin  ,i  ito  M.iii:'iii 
i;\tilisse  voliiiil.  rerLllaiiiiii  ,  II,  WJ.  Llnisii  fl  (;|i'IiK'i)Io- 
riiiii  luuniJi  iii  exM^^liiitlo  discriiiien  ,  2'i2.  «.Iiii^i  lii,  le.x 
s;jluiitiisti..t'ii<'iiilus,  riiiic  lioaiiiiuiii  ,  in  hoipi  n'.  iiOkI  lio- 
iniiitioi,  1,  571 ;  II ,  %i.  |li  «liuiii  esl ,  qutxl  esau  ca-|<il .  itl 
■■»tj  ualiis  lioiiio,  40.1 ;  tuiic  Unluiu  Dciis  et  liomo  ,cuiii  in 
.iKHtiine  fiiit,  I,  51.  Anlo  lioniinpni  Dous,  $ui>d|iien«  liooii- 
iieiu  exslilitliomu  ut  Upus  ,  11,  r<3o.  Uesl.!  ciu:>  alia  siiiit 
iioiidum  iiiiti,  alia  iiioiituri,  iWn  a-lei  iii.  2t>i 

Clinsli  aiiiu  soiciila  7.leriia  ilivmitis,  e(  i.)  oiunlbu^  0|ii'- 
liljiw ac  (If.cli inlsDci eflicacia,  II.  »iS  C.liri^lu-.  1 1 1  Uui  fsl, 

I,  322:  qui  luiliiiiii  \ix  0(K;iuni  Dii  ,  II,  ijj;  ii)>!usa  sx'- 
culo  iiiiu  tJis|>ens>.i(iu ,  ir>.'i.  UiiiUi  leiu|ioru  uniteisos  .iJ 
hgn  curam  \oca\it,  I,  7f>6.  Aule  cirnein  ,'is-,iiinnl'iii  iii 
S|iirilu,  |wist  iii  cor|ioi'c  iiuucus  uos  ilocull ,  :<T  I ,  'ui  Otioi 
>ai'iasAu!;elt.  Uoniiiiis.  Iguis  spei  ii>>  as^uiiipsil,  II,  ijG;  iit 
ii.itur»*  crcatx al  specieui  |i«tius  (|iiaiii  .ij  siiiist.mii uu  iia- 
lti'\i>,  liileui  disccrcs,  ibiil.  Itlas  ca  siituto  ali...iiii»|)sit ,  iiua 
assiimisit.  157 

Ciiristi  sul>  li^ge  et  potil  leKcni  tliversa  niuiiia  ,  II ,  Iti2. 
I.lirisiiis niedialor,  iingueiitl quo  tim  tus  csl  Aaioiiconiiiosi- 
liuueiii  iloaiit ,  I,  .'i^;  io  pro|jhelis  lociilus  csl,  II,  lii  ; 
iileiu  iu  curporc  fuil ,  (|ui  uiansil  Spiriiu  iii  |ii'u|ilii'ti>, 
.'iKt>;  iu  cur|H)rc  jani  tiilani  a  se  iii  |iro|ilii'lis  seniilaui  pcr- 
cucurrit.  I,  ,'>!i7 

Cliristuiu  iioa  Saiieoliain  i|isain,  srtl  Sa|iieiiti,c  o|iusas- 
sereutft  refelluutur  ,  1 ,  721  cl  seti.  Cltnsl  s  a  viituiibus 
ea-lcslibus  uoo  sola  dilfeil  |>otCbtate,  qii(.<<]  in-i 'easi|ux- 
(iaui ,  p4-r  illuiu  ciiuct,i  siut ,  11,  Ci.  I^uiii  Ari:iiii  ci  cattirani 
liiiiliare  se  piilanl  ex  iis  lucis,  tn  qiiilius  sc  (licii  vlani  ,  ja- 
Muain  ,  elc,  708.  Qui  verba  illa  iutellif;eiida  ,  70»  f.lnis- 
luui  pnicieiidoruin  0|ieriiin  eausa  crcaluui  sciilieiitcs  nlel- 
luntur,  43,1 . Clirislus  iiou  |iei'  causain,  sed  per  i|isuui  muuis 
caiisa  ,  387  ;  non  est  creatura  ,  cui  crealoris  nonieii  pro- 
liiiiiiii  esl  ,  110  ul  set). :  iu  <|U<'ni  doii  cadil  ut  spcrel  ,  ul 
scrvial  ,  ul  Itberatidus  sii ,  olc  ,  111  Si  crcatura  csl  i|ui  iii 
rnrniaDei  esl,  Dcus  eiil  cronlura,  411.  Chiislinii  Si:ri|itura 
crciitorrm  iiinndi  loi^ulura  ,  ralreiii  luiiiidi  faliricalorcMi 
(ilolpssa  esl ,  4^  Chiistuiu  cjt  Dco  crr  jliuii  inill.i  Sirii- 
lur»  locula  est,  438  Quo  siiisu  crciiiiiii  diiaTc  licc.l,  13.';, 
138  ;  i4ui  creatio  est  a  sseculo  ,  Mfi.  ( luistns  dlc.us  ncsciri 
uiide  ipse  sit,  se  nuu  crcaluiii  docet,  131.  IIm(uc  adeo  iinii 
cst  p.x  iiihilo  ,  i<t  iiiipii  undc  sit  iicsciaiii  ,  131.  Doci^uj  se 
suluin  Dossc  Patrem  quia  ab  eo  csl,  se  cicalutii  tioii  cssc 
signilicat.  I.'!^ 

Chrisltis  aulc  lciupura  ct  sa.-ciila  ,  II ,  4'27.  Mliil  lo^-itari 
valpi  ante  ipsius  Daliviljtein,  427.  N.ju  coc|iit  ad  orijjiuini, 
Sii.  Illuiii  pritiiogcniltira  oniiiis  crcaittia.'  quo  sensu  dicaul 
luerctici  ,  613;  (jcc  wjiolici  ,  2i"1.  Clnislus  aeterua  iiali 
vitate  priniuKcriilus  crcatiirx,  tcmporaria  priiiiogenitus 
c.\  laorltiis,  i  ,  47  ;  prruijarali  cali  praivcnil  ;elcrnii.iH'iu. 

II,  45::! 

Chrislum  Dcum   i^^DOral,   qui   ignorat   D<'iim   ii:iiuiii, 

II,  581  (n  Christo  iiriucipalc  esi  naluin  ps^c,  37.).  /Ktcina 
illius  nativilus  exitiouis  verlxi qiiain aplc  siguiliccliir,  |.'iO; 
Cbrislus  GliusDci,  I,  14.  Hocintcrea.iiuajdc  ipso  doccii- 
ttir  ,  prxcipuum  esl ,  11,  i4H.  Mullis  iiiudis  uolum  esl  ciini 
esse  vere  l>ei  liliuiii  148.  Lbi  osleiisus  e^t  vcrc  Dci  filius, 
ostensus  est  iiaiora  Deus,  147.  Piopriulatrs  ei  ad  lilii  no- 
ineu  udjeclie  iudiraut  illuiii  csse  veriim  Ulioiii ,  131  (^^liri- 
slus  verus  Deitilius  asseritiir  nouiiiie  ,  oativiialc  ,  n:>tur:i, 
polealate  ,  p.ofcssiot.e  ,  17.  Clirisli  iialiviws  probalur  >'.\ 
iiomine  Dei  ipsi  d.Un  ,  181 ;  ex  uativitate  ipslus  cx  Deo, 
183.  Cbrislum  noii  adoptivuni ,  sed  pctprtum  lilitim  csse 
qui  l*aler  lestelur  ,  el  cur,  148,  119.  Clirlslus  Deiim  sem- 
|.er  p3tr«m  iiroprium  iiistatur  ,  et  iroprius  liliiis  a  Patre 
sctnpei'  si;;uificaiur  ,  414.  Cliristus  cura  huinilia  de  se  Ire- 
,|uciiier  prtsllcet ,  credibilis  esl  cuni  se  Dei  Gliuni  do- 
tet ,  ItO  et  SPti;  Baliviialein  su.^m  quanta  |.oluit  clariiale 
siniiiri.'avit,  IM  ;  iialivitalem  ac  iialurain  suam  qul  Judeis 
e\|.|lci't.  187 

C.hrisli,  ul  Filii  Dei,  Bdes  ;.<}  silulem  neoessaria,  II, 
1(14,  166.  l|«e  divina;  aatura-  siia;  ac  nalivitalis  lideiii 
poscit.  308.  Lt  Filius  Dei  credatuv  ad  ^aiiitalem  corporis 
iiieri  udani  |iriciequiiiu  168.  Idem  ad  salnleiii  anlmie  a 
c:i'i'0  iain  viClputc  iioslulal.  168.  Noii  iii  Cbrislosclum,  sed 
iii  Chrislo  Dei  Filio  sperandum,  13.  Clirislum  Dei  Filium 
conlilentis  ineritum.  102 

Chrislum  fnturuin  esse  Flliuni  Dpi  scierunt  JudX'i,  elsi 
iliii  csset  Chris  us  nesrierunt,  II,  170.  Euni  Dei  Filiiini 
ii:cinniies  conlitenliir,  169  Si  propter  rorpns  iion  credilur 
l)'i  Filiiis,  credalur  operibu.4  quod  Filii  Dci  sinl,  197. 
Chrislum  Filium  Dei  contra  S:ilicllliiiii  qiiomcdo  piobenl 
Ariani,  179.  yiii  euni  iicKat  l'iliuiu  Dci  inexcusabilis  esl. 
167.  Aulicbnsluin  proClirislo  est  siiscepltirus,  168.  Ciiris- 
liiiii  non  iinuinipallone.  ,sfd  naliir»  Dei  Filium  esse  Pelio 
rcvelatuiii  i  st,  RIO.  Ali  a|)oslolls  credilus  i  st  Filiiis  cx  na- 
lura,  iiou  exadopiione,  loO.  Lliristi  iil  Filli  iKtluralis  iiisi- 


nmintcMlij.  niiaui  T;iii  ii..'..is  •'laii.ilo..,  ;ivcllat,ll ,  168.  Oua.> 
cjtit  11'  doiiiil  ,  i.l:::.  oiii  .ia  coioni  siiut,  qiii  filli  ex  uuu- 
cii|i.ilio.ic  snn!,  14S  r.bri-liim  l!iiiiiii  cssc  degfiicrpm, 
III  P.ilris  lonitimoliaiii  cjilii.  '2Hi 

l.bri^li  j^tpriia- narivit:iti  an  uncllo  Dei  dc|  ut,iii(la.  II, 
387,  388  .l-^terna  Chrisll  nativit:is  t|uale'ius  signaculis  cx- 
plir,etur,i43el  seij.  ChrisiumFilium,  tiiii.,'enili;ni,  :icDcutii 
qui  prajdicent  Ariani,  143.  (Jiristus  ellaiii  ul  D  iis  dc  l'a 
t'c  '  niii  rcverenlia  loqiiitur,  I,  &\i.  Per  reverciilijiii  Filii 
tniiiia  sua  Palri  dpfcri,  602  Iii  liis  in.n  csl  iiiliiimuiti» 
.^uae  confessio,  spd  palPrn;e  virlnlis  |iT.ciit(ali(>,  <H)i  IJiris- 
lus  DcuinPatiem  cnF-pit  habcre  D  luiliiiiin,  riim  laclus  cst 
.s  rviis,  II.  382  CJir:sli  Tiiissio  .ic  nainra  .^postolis  .iiitc  in- 
i;i)'aiil,  (|iiam  iialivilaiis  ralio,  138  cl  srq.  Stimina  fidei  dtl 
:Ui  r.ijtbiisli  iiaiivMale  428 

Clirisluiii  apcrlc  ne;r:ire  l)i  iim  nnn  niidcnt  \riaiii,  II, 
213.  iiol.  yiiilii.s  sopliisiiialis  siinplicos  ab  hjc  tide  dojipllcre 
coiit.^iidaui,  ^t').  Ciiristuin  aiitr  omnpcniiiiiiii  tcm|iusn3limi 
e)[  Dco  Dcuni  csse  concedoiil  Auxeiiliiis  ac  sncii,  593. 
.Vltie  purtinidem  dc  Chrislo  opitiioncs,  393  n  spq.  Chrisli 
ditinitatcni  uiide  probel  Sabclliu">,  t79.0uilius  modis  eum 
noviiiMis  D''tiiii,  181.  Chrisii  diviiiil.ts  l's.  lwii,  31,  as- 
s.  rla,  2'yl.  Cliris;i!s  iti  crcando  niuiido  Dews  Dci  diclis 
iibeiiieDS,  119  Cbrislus  a  lejje,  pi''n.ltcUs  et  A|i(islolo  pr:c- 
dicatus  est  Deus,  179  et  scq. 

Ctiristiini  veriim  Deum  uon  cssc,  qm  arte  insniciit 
tnani,  II,  103.  I':x  lcse  confulanlur  tolo  tibro  v  de  Trin. 
(Jiiislus  iioii  iiiHaltir  Detts.quod  Palcr dicatur solusvenis, 
iK3;  si  Deiisesl,  D.-ns  vcrus  cst,  I II;  non  csl  Druscii>i>- 
liis,  scd  natus.  18*):  nec  ccppit  ipiod  Dciis  cst,  ncc  proie- 
I  il,  180,  nl  iialus  ips.ini  1'airis  n.ituram  Inhet,  381.  nt  vcrc 
ex  Dco  iwtus,  ita  »crc  Deus,  120,  vcrtis  D 'us  cst,  si  Pater 
Deiis  veriis  csi,  iK4.;  per  veiam  px  Dco  iiativiialem  l)eu.s 
\criis.  iie(iuc  aller  Deiis,  216.  Cliri^liis  Deus  veru:>  lolo 
libru  vu  dciiiuiislrandus,  170.  181  I  iirisii  divinilatis  miilta 
arjjuiupiita,  283,  aliud.llo.  Cbnslo  iii  lcge  virliis  Dci,  po- 
lcstas  Dei,  res  Diu,  iioiiic!i  D,  i  itn  i.  tiilor,  l|9.  Christns 
nieiliator  lej^piii  Moysi  pcraiitr' los  dciiit  ,118.  Dcus  verns 
est  qui  banc  dedil,  iHit.  Chrlsiiis  se  Dominnm  ac  Dcum, 
iliiiii  N'':;,ire  vi.lciur,  osh^njil,  279;  cgit  tiuie  non  pcrcipi- 
niiis,  iil  1  imqiiam  D 'iis  onmia  p"ss'  iiiiPlli.s.iiur,  U',.  Qin 
jiir.iliii '•iiiii,  iil  in  lieiitiivpriiiii  jtir.il,  176  Clinstiim  Uenm 
vriiiii  jiir.l  oinuis  crpdciitiuiii  tido.  I:J5.  Cbrisius  binc 
Dcus  |irol):iliir,  (piod  dat  vilaiii  a,'ternatD,  i81,  el  non  scctis 
;ic  P.iler  Kcclcsi.x  mmist  'li.i  sisluil,  237  ,  sp  oslcndil 
Deiiiii,  ubi  se  lestilicatur  a  cciisu  libcruni,  73,)  Cbrisli 
a:iiniasigniself3rtiS5eDpuniprohHvil,602,  H<.,vnl.  Clirisius 
vi'rl>:i  Mia  ili  tcmi>eravil,  ol  1 1  natiim  se  pr.^JorPt  ct 
f)cum,  381.  Cbtisti  diviiiilalis  argiiinentiini,  resiiircclio 
i[isius,.I:JO,  184  Allcrniii.  quoiJ  ctim  tam  huiiiilis  cssel, 
1)011  re'U.saMlD  'i  noinen,  JKt.  Agciisqii.p  Deo  csseiil  pro- 
priii,  e!  inler  isla  sc  i)ei  Filiuni  iircfitciis.  Deiis  imnierito 
iioii  crcijiun,  '.?"(.  403.  Knin  Iiciiiii  veram  disripuli  inl.l- 
ligiiut  cx  diviiiis  illius  Miuilil'Ub.  !280 

'Jirislus  iion  Duiicup.itns,  .sed  cPualurartiiii  Detis  est,  <pii 
supcromiiiaDPtis  est.  II,  2i0,daiis  escaniviia'  ajteinic,  ipiia 
si^uatiis  a  Dpo,  iinlicat  se  «ifriiaDlis  se  torraiB  pleniliidi- 
iiciii  nliLiiiere.  2tr.  ut  D'ji  fornia,  lotuiu  iis  se  cotmaglua- 
tiim  babel  tiuod  D.i  psl,  246  ;  ut  in  Dci  fontia  et  iu  Dei 
^;loria,  ueiiuit  aliud  Psse  qnaiii  Dctis,  2H);  non  alind  aliquid 
ijise  lolus  qtiain  lietis.  246,  Sicut  lu  eo  vera  esl  caro 
i  iisira  secuiidum  finnain  servi.  Ila  in  foima  D.'i  vera  est 
oivlnilas  Pali'is,708.  Si  luipso  pleniludn  diviuitalis  uiha- 
liital,  noii  cstex  parte  siiuilis,  Plex  parte  ilissimilis,  708. 
('.Iii'i,sli  digiio.seeodi  nota  oporum  virliis.  I,  "47.  Aijit  quod 
iiei  i){noratur,  et  ignorabile  esl.  II,  562  Deitas  illiiis  pcr 
orcrum  inajjiiiticenliamaJudaPis  iatelli|tidebuil, 1,112, 113. 
( Jirist.)  uegare  divlnilatem  quam  operibus  |  rodlt.  blaspbe- 
uiia  est  noii  remiiten.la.  730,  731 

Christus  habet  ciim  Patre  snbslauii*uiiitatem, 1,783. Hanc 
(juam  poluitai'lius  d.claravil,  II,'!!,30.  Oni  cuiti  Palre  Deus 
ac  Dominiis  onus  slt,278.  l'lii(|Hc  s"  ncc  eiiindem  nec  iliver- 
suin  a  Patre  proBtPlur,  271 .  272.  Liiiis  est  unn  Deo  Palrp, 
1,508.  K\  D"o  spiritu  iiasceiili  iion  poioil  aliquid  diveryum 
iiiesse,  II,  I8.i.  Christus  cutn  Patre  uniiiti  iiatiira  osiendi- 
tnr.diimila  pprspagil,ut  nonasea^at.plila  iion  ,ib  soagil, 
m  per  sp  agat,  293;  inscparabilis  esi  a  Patre,  240,  SS^J. 
Onoir.odo  in  Patre  et  Paier  in  eo,  1 J6.  1 1  ad  iidpin.  ita  ad 
salutem  non  est  separandus,  282.  Paircin  spcuiu  babet  vir- 
liite  atqua  unitale  natur.-p,  280;  iiui  vivat  per  Palrein, 
223.  Palrisnaturnm  babet,  sicutin  E.k  iiarislii-  sacranieiito 
caruis  i|  siiis  nalurain  adipis  iiiiur,  ;!23.  Fiiil  Pairisqneea- 
dem  virlus,  bonor,  opus,  natura,  jiiolcssio,  roriii:i  et  yloria, 

.376  ei  seq. 

Cbrisli  faeies.  divinitalis  ipsius  gloria,  1,311.  Chrisii 
.^loria  oiiinis  in  solo  Deo  vcro  Patre,  II,  291 .  Non  glorili- 
1  itui  cst  gliiri:i  cvlcriorc  ':  il  ui  ratre,  l'.H.  Christi  l'a- 
Irisqui;  uua  csl  s'toria,  2'JI,  liouor  inseparabilib,  373.  Chriv 


1\DE\  UF.HljM  tr  SI-Nl'»:MUIirM 


931 

:  .Mi.l.i  ii  iior.'  l'a'iU'i"M,l    ll.J7.',.s.-  r..ir  .vv.i.i^.^i' 
iH.itcr..,  |.ol.M..I.-,   uli.r.i.  :ii,  fx  liui.ori»a.iii..lii..l.'itl- 

t;'iristinll'iMi<.»i.bil.ii.lia..-.l..^iMl.ili«,  II,  ..iT.  U  usU 
i.iim  l'.ilr<'  wiiiijlil..i  ..  m.ibiH  ni.-Uir.l.ii!,  ,iss.  ri.i  mI,  1 1 1. 
(•.'.vislu»  iinn  <>s.  «■.•u.i.l.i...  I..S  <-..rii..r..lls,  1.1  <";'''' •'i'''»';' 
s,i,  nbMl  allni.J»-.  I.  i:W.  Vi.lus  illliis  iiilliuu,  m  «U';  I- 
0  ,.ni<  'i  f.olfslas  >'X  ralie.  ,     'i"  ' 

(.liusii  vnUis  d.!  c<igtiili(>ii.> ,  iliii'!  ":'<'  cosuiii.i.  ",  "»" 
Onis  uiiien.liis  iiO:i  por  itJiioi,.li.>ii'.iii  U.  iiioiisltiill.uiH 
,l,..iriii:.  .■nuil.  ISO.  ti  c.jiliial;i  .U  .OymUo  Oi.fiiim  .[uw 
l>;.l.r .  IH,i  wll.l.  ,     ,  ,  V 

«;ii.i.-,t.is  nuis  L^iiis,  I,  jiW,  j.lcii,mlo  l,  gl»oi  |.ro|.lKU- 

ri 2',2.  (.liriMi  lii.eiiu  i'sl  oiiiiii<   >lo  w  |.r.>|.li.'lla  . 

.•;ifi  Oir,.-,lus  Mil0K<-,  1)101  ll.'lis  <^l  Ev:.uj!eUl4  tOUliii.'liir, 
7.v;.  t\'rui>'ul..  cou»i.aralur,  V^.  Mvsl.-ri;.  (Jiis  luloexi.li- 
.aiiuir,  cu.«  sccuinliimS.Tii.imMs.  II.  5.*  '^•""^'' !i"|.'".^ 
r..lil;.ti'iii,passli,uou»,  risiirr.'(ii..ii.'i..  li'x  •'J'"'  '  f"''".  «•o"»''. 
.•>.m  r<;,l.-;i...lor.-iii  lcx,  ,  i.i|  IU'U;i,  <li  .,  <'.i"Ui  loiiiixirr 
l. iUla  suiil,  401.  SuiU  (|,.i  .-.'l  >  l.iisuiii.  ..miiia  1  s.ilio-runi 
v,-ib;>  r.MVj-ri  vcliiil :  <nii.l  <lc  Ulls  seiilionJum,  17«.  Uui 
oiiiu.-h  l'salmi<l.-  Cli.i.slu  .Miil,  :jl>2,  <iui  ol  illuiu  rcl<ir<'.i,.a 
otmiis  idum  iiroplwli:.,  17,  Oirisli  l.l.'-,  Vsalm.jrum .■I;i- 
vi»,  3  Clinsl.im|.r.»,.li.';:.'il)>>v..lg.!sliHs.iis.  M\) 

r.luibli  aJv.-mus  oniiiil.'.s  lcgis  i.i.,n.l:.Us  c..iiimHur.  l, 
110,  iioiMiue  Djvid  p.a-  li.iUir,  .il)l  <■!  s-n.  Ill..m  lol:.  -.il.i 
sia  sftcra»il  l's:ilinisla,  VJ6.  Hrf^c  sancUiri.ni  .•xs|..-.yili.., 
ul  o  u.iis  <aro  re.lim.Tclur  iii  Cb.  islo  21!..  CbrisU  aJvei  - 
tiis  <.l,iisesli.ioihelariiin,  5,  780.  CUrisli  iliSi.ciibMionis 
uIIh.i:<>  sa.^ra.neulmi..  ,  .  "■••"-•■' 

r.lirisius  .■xcessil  c  «lernac  b.'aiituJiuissu.i;  straio,  , 
.•■.I» ;,  vx  D..»  boiiio,  ex  iKjlcHle  inUrmas.  «ic,  faiM.i_s  .'sl, 
rM.  Cnr  Dcus  nabci,  pati  ^^  '"""  vrluc. it,  U,  ^-  1»« 
C.lui  li  oriliu.  ac  i.;.ssioiie  <n.i<l  CallioUti.  <iOM  A"»'"  "«''»- 
li  ...t,  37^01  se.i.  Cl.risluiii  A<la>  Cirncui  al<U"^  aunuani  vx 
V:i.;i..e  assuiiiwsi.sse  uoiinulli  Ui.iiiii,  .-.3:).  Ouando  in  cari.,-. 
<•  ;,aiiis,  1,  7n7.  Clii  isli  C(.r|ior..li  ii,\sleri.i  lii'n.im  in.'Il.il.i- 
1, 1  ti8i.  li.  11.SO  Clirisii  orui  t,'ii.(jorali  acQcil  liuniana  raU  ', 
)l,'\i9.  Clirisli  g,i..r:.lio;.lPriia  .1  lenu>o.alis  ^V^"'^"^' 
:.iU'l  seu.  Huiu.lil..l.ji.i  fcoi.,-.-|.li<iuis  .•lortusainslKli^- 
nil:.s  commHinlal,  II  .■l  sci.  Uir.sius  q.i)  nalus  lcHO  hon.i- 
f.u  11.  cl  m.n  h..:iiinuii  letiC  c.i.cci.lus,  oai.  CUristiH  cx  s.. 
iiaiuslinmo,  5^10,  ("^r  viiiiueni  |.r,ifpcUc  ex  sh.  orijjiiiis.AJ.i, 
i..r  Verbuiii  caio  ticliis,  I,  67.5,  Ch.isli  ciio  no.i  aliuu.le 
I..i^'ii.eni  Mi:i.|sil  .t.i:im  ex  V..rl.o.  11,  ^^l^^  s.b.  Orii;o 
ii.isceoJi,  2(i5  : ii<b  •  corpuris sui or.go  .•sl,  35»;  ipse  co.|i)- 
ris.-l  auiiowsua-  ,,ri,»-,-i-.s,5-ii);  p.ir  iiiilia  coriwns  CL :.».- 
111  r  uoslr»  nim  vixil  iu  '  urjorc,  5.>0  ,  per  se  ex  vii},iii(. 
.  ori.iis,  cx  s,^  :,nimaiu  silii  :i.ss,iii.i.sit,  33i ;  non  csl  iu  viti.i- 
s:c  iiilir.iiiUUs  iio.sli^!C  co;  i>..ie,  <iiii  iion  <;sl  m  oriiji.i,;,  3».>. 
r.linsli  loucei.Uo  spiriU.lis,  .-.M,  Hinc  pn.baiut  a  viUis  hn- 
111  i.iis  libur.  .  .  -      „  i„  Vr 

Oirislus  (|iu  cl  (U^  ca^b..  cl  fllins  liom.ms,  el  ii  <am,  11. 
r,.-.l  ,.t  seq.  l)e  lerra  esl  »1  cx  Vi.i;iiio.  di;  c.lo  ul  cx 
V.^rlw  .■niPlscq.  llenifilius  h,)iiiinis  siimi!  cl  |,i.ii.s  <e 
Cdlo,  55i.  Oi.  isli  corpiis  ..r.-a  l.-sii.iii.'iili  figmaium  r.iii.  , 
olOetsci.  CJiristns  ia.or|,.)r..  i..isil.is,  arhor  f^  .  ■"'• 
ChrisU  ciJriioialio  uoii  Dei  i..liinii!;is  csl.  se.l  virtus,  li 
«H   Koci.iij.iolas  11011  ii.lclll;;l.  '"■ 

i:iinslusassuiuiisitcrcali«iiiMi,'Slra;  covius,  l.  i.">.  m- 
r,.i,a„i  (aruein  ii.istiam,  106.  „.,i...:....  c.ri.  .ns  i.rimi  Vla.ii 
^.•i.';,  umM'rsiljtisii.is'.-.cmSi;naUiraiin"i.liii.-'.  II,  ■'«>.' H 
.1,-friitc.  JuiJa.',l,.-.l,oxirutic.^.lu:l..-."xr.....  ■J.s'j.^,'X_.«a- 

lia  s,.,ai,iJ.,i..  c..r':ie:.i,5l2.in  l.;,;c  ,l..c,l.,.  D...1 1  l.l'"N  •  , 
MrcJslex  s..|iiiii.Davi<i,  7S.',,  ut  li..m„Davnl  iui„.:ii|...nr, 
W.,  oll,  ii(.iiiou  suiiicns  cj.is,  ciijiis  ox  -.•ncrc  su.ii.li.l 
et  .ori.iis  :iOl.  (■hri.sliisD.ui.l  secimduui  carn.-m  Uli.is, 
secuiijll.n  S,,iritiim  l)„«.iiii.s.  II,  27H,  f^'  f>J}-^}""^'2 
lainrm  su.^,,'|,il,  1,  KSH,  ,1.'  J.id.i  et  Moab.   iriS.  ChriMiis 

friiclus  vo,.(,is.  47i,.|ua  mer. ,    175,  .lai.is   .•>(   .■.r>ij 

VirKiUis,  .iiiiet.m.c.  (lo  suis  li.i.uii.iia  iiou  l.ul.  II.  ■!  l 
s..,,.  ;  pu.l..r,^m  l.iii.i.i.i  .•xoi.li.  .1111  '■'•"''■"".!;•'*„' 
Cliiistohtiiii.iii  c,iir,'rii,.u.l..r.,l.  -r.i,  ;iu..l.-..us,  i('l<  .,  nct. 
Cluistum  lla  cvsc  K'im«t  Vir;,.-,  iil  ev  \  .■rlii  ^l'"''"'  ^,  .•- 
iiii,.rll,  11,  .y-,i).Christusv.re  i,;ilus  ex  Virgiu,'  uir  .'b 
A,„..st.;i..  -1  r..,i..s  .t  .rc^.ius  .1.1  ai.ir,  «7,  CS.  fJins 
Kciieri.lioiiis  (ir.lo  cur  ucc  uumcroii.c  si,cces.sioii<  ».i'i 
c<.iistel,  1,070.  luCJirisU  cori  ".re:.  |.r.>creaUone,  il;Uiviljiu» 
a'lc.'!iiusi;nilvaiitia.,.i"l>relioii,lHnr  .,„  „1, 

Chiislimi  11.111  ii.'sui  i..ri  ,)ris  :.1<iuh  au.mie  h"'!''";,'", 'J,'^' 
a.ailiolioiscr.di  ..l>ji,  i.inl,  re.elluiiliir,  II,  ^.4  CliiisUi.s 
iK.iiin  lul.il»  l:.ls.c  o..ri.is  vi-i.s,  l,  •;.;»«  Jion  "''i'"*  ,^"' 
simal.il;e  inturic  li 'uuu.i..  :..>sm,i,.s.t  Mv',,  ver.is  cl  i.on 
sim.iUlus  l..>n.,>  esi,i;00;  ciii  uoH  siiiiulalns  li<.iiiiiils  an, .  - 
lus.OOO.   iioblri  coi,.oris   auiue  aiiim:e    lioiu..  nalii»  ivsi^ 

rbrislic«ri,usu..l..ra,,r„rria.fiiil,  II.  .-.■;8,  <«>i  eor,...ril 
l.mi.ani  verilas,  non   vilia,  331»  .1  sc.,.  ClirisUis   ,.<'C,al, 


932 


ii..siri.  i..'c:.ii.i-. s.,'is,  i'^''i'«'','-'i;'', ''•»'',!'''"'';;;''• 

I  r;o:l  '.i.iraU  iiusUi  luruus.issuiiijisil,  II,  lOH,  ojI,  .a.iim 
„.„U';  W.im.  I...IIIS,  1    aii.iiirii.tn  |..'.;ci.U  ^^„^"1'";,;  •;";,• 

II  II  i-iiniJsi.oslrnlltfirU.oi.sassuni, .110111',  nr.li  crlu.lu.', 
!V.  h.;blU.m  1..ISUI.I.,  'ss^  I  «li.Clirlsto  |.0"  e^ji 
^iinillw.lo  c:.ri,l'.  sed  sinillii'i.K>  c.irn  s  |)oo'»ii.  II,  b.B 
As"im.;.li.  pecaU  -•arnis  siiiiiliui.luie,  de  pcccaio  co.i.lem- 

"■'chi\slus*e"x"s..VPiillnne  cariiis  ,.u,>r, I,  ^•i'.  «';''"'"'"''; 
carii.  n.  .i„bis  (onsanauci.us  t»  .1issi,I,';.i  :.  "»>>••'.  5".  "^' 

habctfraires  nisi  ex  carn;»  sii.-.o.;^i't e.  II,  38S,  .-.w,  w<- 

tiis  n..slri  c<-,rporis  ho ,  I,  BO,  fralr.s  „„s  siios  f..:,t,  8». 

oi.inlum  n.«lrum  cori.as  assuineus.  .ium.bus  '"^"i-,  .  ^i 
t.,-orliiius,  7ii->.  ror  .•oninnclioucm  carms  "«"'"l;';''."' '." 
siimus.  270.  ChrisUcaro  clvitas  esl,  <5.,"S  civess.iu  IkHi  - 
nos,  m.  In  Chrislosaocllflc:ilHmuuivcrsi  geuoria  ''"j'j";';^ 

'"(!ii'risu"corL-ali  Ouis.  II,  41-  CJiristi  corjKvalio  l,...mu. 
ar(,oirit  ut  Drus  sll.  201.  Dimiibus  veiiii.  „„''''' 

tl,ri,..isOliiislioi.iinisu„n  ex  parte,  I,  tU,  ">nuo>ol»> 
h  ,  «„  (.7:;  »01 ,  iieit.^oius  li<mio  nalii»  esl  secomJiim  liabi- 
tmii  c',.l.for'i,iatiouis  huuia,i:e,  II.  534,  cx  ="'•''!»  •'^«'n^J 
|,erf,-clus   honi.,  fiiil,  r.O.  Chiisliim  Ocom  Terl..ilii   e*. 
,1  lilium  hominls  aninia  ct  cor|K.re  constitisso  nou  wiil^i- 

'^''chrisuw  liabet  in  se  loUim  .V^"^;''''^  JK.li^^^Zi^.lI: 
l:rtiii,i   .eraii.qnc  (jtiod  Do.us.  H  T,W.  Chnslom  ig»ora,is 
el  v.rum  Deum  el  veruin  ho:.iinem,  uescit  vitamwjsi.i, 
2:,0.  Chrislum  vel  Siiirit.im  Deum,  vel  camem  nosirl  cor- 
iHiris  .iciici?:.re,  ciusd.-m  periculi  r?s  esl,  M9.  «ens  et 
iromo  ii.  Chris.,,  (,ui  vi  ual''!,  1.  213.  De  Verbi  honiiiiisqi.o 
iii  Clirisio  c„iijuiictioiie  vnria  liaerolicorum  commei.U,  li, 
5  iO  vera  Odcs,  3^58.  Vcrbum  alii  putaiit  iinvJo  spinUis  prii- 
phctalis  in  Cliri^to  l'.abil:isse,  334.  35<;,  alii  in  corpom  aui- 
ni.,m  ilefc  isso  350,  alii  cor,  us  ofBcio  aii.iii:c  ''viBcaie 
3.;.;.  ChrisUim  IriiierlientPS,  aut  in  uuum  commun«Kcni.- 
ris  homuicm  coiilrahcnlcs  argiinniur.  oot,  -Ato 

Christus  ii'  fonuaDii  si.m.l  cl m  fo.;nia  lio"'"^»  "';■; 
.lere  uon  potiiit.  ncc  abolcri  Dei  tonna  iU  poluil,  uipss:' 
la.iium  smi  Io.n,.i.  1.  ■i^K.nOt.  «"^"  ^«. *>,,,".. 
fonii.,,  TI,  2Jo;  so  cuiianioiis  auiisit  cum  foruva  D^i  nilui.. 
l),-i  secun,lma  assumplum  honiiii,-iii  iimlatpm,  2-«).  Uirisii 
.vacu.tio  ex  Dci  f„ni.a  slue  inleritu  iialurs  cwlfslb.  I. 
4*.  Kvacuatio  forime  iion  csl  aboliUo  "alur^.  "•'»,• 
Lv...iialio  ,>roU.ilot  proficiat  forma  servi,  Ift).  Clirislo 
eMiia.iiio  subslan..iJ  so  eviiiauiens  iion  f/^C  "on  qiiia  s.i 
caruil    scd  quia  nu:i  vid,baUir  exswre,  I,  243.  Cliristus  s 
cxiiiaiiiv.t,  nou  virUitis  naturaMUe  damiio.  se<l  liabiUis  Uc- 
iimlalioiie.  If,  286.  Damiiiim  ail  dctrimonlmn  sui  evacua- 
,io  foimicDei  nescit,  '.  «'5.  Virlus  in  huuiiliUl.^m    seso 
hcot.ol.ibens,  non  .Kfccit  ex  scse,  013.  Cl.nsli  <'X">am uo 
slne  Verbi  d  muulioue  <'f;rov'ic  cxi.laatur,  11,  stj,  .j  ,. 
Iii  Oirisl..,  nai..  aliu.l  oc.lis,  aliu.l  amino   '■0,'>H''"'"'.   »1- 
Clirisius  laclis  hOiii"  nim  dcsill  cssc  Dcus,  1,  ♦3,  n,  1 1 '- 
100,  ol0,53i,  nonami-it  ciiuhI  erat,  seii  c«;,.it  esse  (iii-.'! 
n  iitiat.  .^9.  Deus  as.s,iiu,,la  .•a.r.ie  ^'"\»''"^'l"i;™ ''XV, 
bal    noc  tamen  uoii  eral  ,,uod  iinivseral.  260.  As.<umpii'i 
ii„sir:i  prolewus  non  esl  Deo,20l.  Dei  MmfeiiiU  posl  car- 
iiisa.ssunipUnucinimiiuilabilit:is.  ......   .'!.. 

Chdslidua-  natur.T.  I,  2bO  678.Cliri<usD,us  vcius 
simuleMieilocUishomo,  II,  iV'.  307,378,  58.  l-."."' 
s  rvilis  as>unii.liO  uou  fun  pro,,rii^las  i.ilcnor,  s.sl  exi,  1 1  ■> 
:icc.^ssi,)  I,  2J0,  oec  tamiiual.i  -cuina:  orlgmis  cdu.i  ..)■ 
iiis.,iie  iatura,  ifrid.  Naturx  l''«*l«r"".%»?''^",'*, ',''!"''''' 
,l.le.  l.on:.m  nit.ira,  aiilerioris  atlulll,  IH.  Iuliru.iUtc..  i.i 
(;iin.sl..  sunl  „d  mauram  geml^c.  II.  114.  Clirislus  proba^.s 
iit  l,„,uo.  .•ogi.itus  cst  Deus,  I,  SO:i  et  se<i.;  dicus  ac  £-  is 
»e  D,;i  honiiuisquo  Blium  sciiMK-r  oslPiidil,  II,  201,  Ou,.l.- 
cis  ,.aiur»!css,.„siciKlilur,  ciiu  el  se  demersum  u'j">^^,''| 
ii,Ml,'.ii,.ri!.ilur  r„.;al.  ,^  .  '•   -,'' 

rhri,liu;iuira  iiidcso.al.ilis,  U,  Sl.-^.  Chrislum  D,m,li; 
vmIu  Miililo,  ^;.«.  r..liim  eiDeusVorhum<,sl,u.liilll  ci 
h.uiio  llirisuiscsi,  :>■»<  CJinstum  diviiloiiles  ri'liila..im. 
3.-)l  :4i».  .-1,1;  Clir.slusidom  D.^us  slmul  et  h.mio,  I,  11. 
II  ^X,  idHni  S,'iiilus  et  hoiiio,  160  ;  uiun  ct  ideni  esl  Uc- 
iiii'uau>'lialiitiiiii,  ct  assmuoiis,  109;  unus  alnuc  idoui  inlri. 
<'xtra(iii>'  D  i  Filiiis  <•»!,  .'»7,  iioii  alius  iii  f..rma  Dci  mi;...i 

.,ui  III  lo a  servi,353,  u»n  alius  llhus  homims.  allus  li 

liiis  Doi  2S9.  o\  ulroijuo.  D.„  ,^t  liomino.  uiiiis  snbst.Ul 
71.'  ,st'iiilor  h.iiiiiui'111  .t  D.uiii  i.iodiu;.  coiifo.ssDiio  iii  so 
iilii'iiviuc  iialur.e.  TU.  Mo.liiUir  esl  iulcr  Ooum  ot  1«.- 
iiiiu.s  (liiiii  ex  uuilis  m  Id  i,,suiii  nauins  iialur;,.  ulrliis«i.i., 
r.s  e;(l.^m  csl.  239,  l.  740  ,11,  r.l^.  Kj  i"-.  uuiti.>i.c  Dcus 
ei  ,',ali  .•,.•111  el  mori  |.,v..sc,  I,  214.  (.lirisli  imliv.i,i(.,  II. 
3tjl  5l.S  360.  <Iu(h1  iii  corporo  i|«iius  lacluni  rsl.  Ihh:  la.  - 
t.im".sii.il|>sn,',V.3.  Dcoso.i,c  suul  inflrmiUlii..i  "o.sU-..- 
liiiii  ,u,ssloilCs.  ,  ■'.' 

ClulslusDnis  s.imil  ,'l  houK'.  alhpu"  lo  <!»- Doi.    ."- 


ft53 


I.NKLX  RhRlJU  lil  SI-NTfcMiARlM. 


034 


(••i.iiiiiii  (jti.'  Iioiniiiis  .-UHl  I.Mi^iiMr,  I,  117.  didis  adduiili- 
c.  lU  n:il'jr.iiii  su.iiii  ciirtt.ialib  ulilui  i'i  iu  l^^vangoliis  et  in 
J'>n|)liriis,  .'i8i.  Im  S>Ti|iluiis<ie  vu contueiuJiini,  quiiJ  di- 
viiiit»li  )'ju!h.  quid  homrni  sita|>laa(luni,  o7t.  M;rslcriormu 
Cbrisli  ini.elligeDlia  in  bor  sila  esl,  iil  illiiis  jiiiluras  ntc 
diMiljs,  ii<-'-  r  infuiiil.is,  ^'~>,  II,  W,  iSH.  .Si  (luiil  iiilirruiim 
e^  liersona  (jusdielum,  «d  homjiiem  refrTcniimii,  1,  563. 
C.liribti  iKivi^tima  sunt,  qa;i'  siiiit  boiniiiis  ab  eo  »$suni|iti 
(MOpiia;  anliqu^i  ,  qnse    ad  illius  a;terDitatcm  altiiieni. 

jh"» 
Chrislus  aliud  u»tura  sua,  aliud  :is.'iiiiiipiiaiie  nosir»,  11, 
26t.  Aliu()  iii  eo  esl  nalerani  es*:!'.  uIiimI  UiMiinpsissi:  ii.iiH' 
r.ini,  I,  5G5.  Quod  Deus  esl,  ii;ilu'.v'  sikc  csl;  iniiul  aulnii 
lioiiio,  oaliirjc  nosire  assumiiiio  i  .,i,  OHi  Oigiioiiiina  eiu^ 
»lia  naluralia,  alii  :issiiinpld,  II,  ^5.  Alieiiniii  a  natnra 
sna  corpiis  assum|isit,  I,  247.  Iq  u»i;{onilo  Dco  iion  Inii 
:ialur.ilis  iiilh-niitas,  scd  a.ssiini|ita,  3i(>  Naturae  ucisirx  in- 
llnnitates  as^iunijMl  'M>^i.  As<iiimptio  intirmilaiis  non  fei  ii 
iiiriruiuin  ^  r<(i3.  Cbrisli  animam  qui  huin.mie  naluroe  el 
inilrmiUtis  existiinant,  (juiHenus  tallautur,  111.  lu  Cbrisio 
oninia  conlra  naturam.  li,  Ui 

l.hrisli  dux  volunlalc!',  11,  Ml,  libera  volnnlas,  Wi . 
sed  a  Pairis  voluntate  non  dissider.s,  21)7.  Volens  ipsi^ 
volinitateiii  Patris<!xpli't.  W 

Clirtslus  iii  sxculo  demnraiug  vifia  et  iHcrala  sieculi 
non  adiil,  I,  700,  fwit  pcccati  exin  r.s,  IfJ,  2I.>,  sulns  ox- 
Ira  I  eccatttm,  S85,  solusculpse  ii"sctus,  1U>,  pcifeaui  et 
sine  peccato  soUis,  o&i,  qui  |iecc:itiiiu  lactii<^,  r>.'i.').  Cliiistiis 
iioii  peccator,  secl  peccala  suscipiciis,  non  iiilinnos,  scd 
iiiliiinitates  porlaDS,  I,  t>(>5,  laiiquani  leccjti  iiiorlisqne 
dcliitor,  cum  ooa  esset,  haliilus,  215,  ut  pei.x'alcr  et  s'ul- 
lus  vnxatur.  tid 

Christus  circumci.sioue  non  egens  m  lftiii|.lo  oMains  i>^l 
lit  circumciilcretur .  i,  il  t 

Chrisli  hiiinililas  iii  I,apiisnio,  I,  o(ia.  Qui  lavacro  it..|i- 
lcr  si'  noii  cguil,  sed  propter  nos,  67ti.  Chrisliis  boniincni 
cl  afsiim|'lioiip,  saiiaificavit  el  lavacro,  076,  baptismo  reiia.s- 
ccli:ilur  Uco  in  Filiuni  pcrr«flom.  4K 

Clnisii  icntalto  in  desprlo.I.ljes.honiinem  siiaiii ili.ibolo 
ublulit  ad  trntanduin,  G77,  ut  iu  iioniine  Tincerciur,  G77. 
Usqiu;  io  tcnlationeni  cibo  hominis  abstineiis,  Dci  Spiriui 
alcb:itur,  678.  Jejuuium,  tanies,  el  tenlatio  ejus  «rlcsli-. 
1'ousilii  ctfectibiis  plena  sunt,  676.  Chrisli  ji']'iiiiiini  ip«' 
niud»  ci  in  upprobriuin  larttini  slt.  i  !K 

riirislus  iD  moiite  traiisroruiatus  babilum  rcyiii  sui  os- 
lendil.  II,  .'['JS 

Chrlstns  i1iid.'e.i-  niissiis,  scd  salus  genliuin  iiiincup:iliis, 
1,673.  'Ipiis  (^iis,  niissionis  ipsius  u  Pairc  testiiiiniiinni 
esl,  II,  273. Christiproprium  estsalvare  credertliis,  1,  67.'i. 
.\il  reniissionem  ;  eccati  conduuiualionemque  peccati  lcuis 
homo  uatus,  166,  nihil  sua  causa  agit  aiit  patitiir,  3'il. 
('.hrisli  ju  boc  mundo  exercitalio  noslr:e  salnlis  ('p<:i:ilii> 
csl,  119.  Cbristi  cbinor,2ii.  Cbristi  proprium  oflicimii  l'i:il 
coKiiitioneiii  Dei  affi-rre.  782,  prsedicare  1'alrem.  ct  jilins 
roliiDlatein  explere,  iilo.  Maximuni  opns  fiiil  l*air;'iii  nc- 
bisinanifeslare  nt  Patrcni,  non  nl  sui  cr  ■alcreiii.  II,  6>, 
61,  ei  botiiincm  dignum  Dci  li:ibii;icuIo  rcddcre,  I,  SOI, 
Iioiiio  faclos  cst  ul  tliviiiarum  rcruin  lcslis  nobis  e.ssct  e)i 
niislri.s,  II,  ol ;  bumanai  prti.lcntiic  (firniain  iii  se  pr.vbui", 
I,  iitii.  Cbristiis  qtiomodo  dtix  iii.6tcr  in  seniita  macdalo- 
nim,  308,  laiituin  iu  se  humilitalis  ct  matiMia»  rccefiit, 
>|ii:iutuni  in  nobis  erat  virtutls  ad  iiilelliKcinluin  sc,  II, 
til,  sub  ininis',erio  assunipti  lioniiDis  omiir  upiis  sijiiim 
exscquitur,   197.   Cbrisli  niauus  qui  aJ  bdluai  edoclc. 

I,  «II 
Christi  p;iupcrtas.  I,  265,  690 

Cbrisliis  lioc  habcl  in  natura  iie  sil  huinitis,  II,  501, 
liniiiililatis  prfeceptuni  pr*bi;it  el  excmplnm,  1,  50i.  Uu- 
uulililis  ejus  prsemiuin  ,  365  et  scq.  (Jiristi  biiiiiilil:.s 
iioslra  iiobilit».s,  est,  n,  41.  Chrisltis  qna  ratijue  iniiior 
Joaiine,  I,  723,  no(.,  cur  .sanntis  sileuliuin  dc  sc  j'il)c;ii. 

728 

Cbrisii  i-Iaritas  iii  carnis  huinililal'S  11,58.  Onuiis  slo- 

ria  uiiii  Vcrho,  scd  rariii  acqiiircbatnr,  288.  Chrisli  S|  uliis 

el  scrmo  ii.ilura  corporis  csl,  5.')4.  Virlus  ex  ipso  vcliit  cx 

v.sle  finilii;:i  exit.  I,  7i3 

Clirisli   iiiiraciila  unde,  TI,  iOl.  An  iliius  ror,)iis  pcr  se 

l>;ibiicii(  \iri;itein  ea  patrandi,337,i6.,no/.  Non  coiivcnit  ul 

.1(1  aiiiiii  c  ('.liiisii  prxcepltini  ac  ■,'iituteiii  anima  in  corpns 

rc.M>i:'liic,  ^lil.  Chrisli  corpus  in  f:i;i;iil:mini  SpiriliiSi  nlest 

Vcrbi)  .isMi,ii|.ium,  1,  673.  Cur  pancs  innUiplicalurws  iii 

cu'liiiii  ics|ic\'rit.  741 

Clirisliis  oniiii'  tenipus,  quod  iu  lioininc  egit,  iii   Dci 

0|  criliiis  ox|.|cvit,  II,  W    rcmiliendo  pcccata  se  Deiim 

probat,  1,  "lO"'.   Christo  soii  do  commuiiione  paiern.c  sub- 

slanliu.'  faniili:\ro.  er:;!  fcccila  (limillcrp,7()6.0ui  ijuidqnid 

S<.iii  Clirislus.  D  iis  gpr.il.  II,  268 

DiidcChiislolesUiuoiiium,  i|)saChrisli  operalio,  II,  'J7i 


Curisti  virluies  ,ilque  opera  umuia  ul  Diii  essc  laiidam  :>. 

I.TOt 

Clirisii  gcbta  el  vcritaies  siint ,  ol  sign.i  renim  fuiura- 

nim.  i  ^  7^c. 

Clirislo  il.)uiinan(cm   ncsciendi  ncces^^italem    IiH-iciiti 

alHii}>unt,  H,303.  l,Miica.'culiiiiri  adhnc  aDinioiuin  subilnias 

iiiquictuliucs  iioii  i^iiiira;,  ."i)i.   ^escirc  nihit  potesl  hI 

anclor  oiimiuiii,  riOI.  l  l  noii  u;>iur,i;  iiicoinposita» ,  30.3.  .\ii 

liniii:iiia  ppii.trct  iit  ['iiior,  ei  iiiiir.n  m   infcrior  iinn  |.o- 

iii|rcl?3ll    Sfiiiili.->>  Ihcj.iiiii   .  i;:iii'S  iu   cn  instiDl ,  qiia 

Deiis  csi  .  o.-iiili;ii.tiii,  i|»;i  Wtfaiiiciiiiini  c^i.  ^OJ 

Clirisii  ;giiuiaiii>  ilis|jciisalio  i.uiiis  (iii.iiu  iKnoratio  csl, 

II,  307,  ."(l!4.  Iiitiiiiiinii  uaiHia?  >ii.siijc  hiin;iitiiii  usqiic  ,i.l 

igiiorai;e  dici   su.c  sciciiii:ti.i  cst  prolcs.sii- ,  I ,  fiO.j   (.liii)  I 

jiidicii  dlcui  iip^cial,  (:.ci-iidi  ilispniisjiiiij  cs;    11  ,  .'iK).  r.n.i 

iiijnriusuin  cst ,   ut  tilio  dc  iiioiislniil   lii.iu   |  •ssi.juis,  ,  i 

diciii  virtntis  1'itni  ci  litcrii  ,  7.03  '.IiukI  ii-scil  ,  ('x  niuii;c 

M;i'iitia  cst,  .50.).  ^i  quid  i(,'iloial,  un.l  noii  esl  ipsius  ac 

l'a(ns  mluiilas  .',!;; 

(  iirislus «'oi-poris  iioslrt  bomo  nalns,  n.iturx  iiostra!  inoi.. 

li.ciitus  csl,  II ,  2:12  Kloqaia  "^jus  rclios  apla  siiiil  el  vcr.i, 

iiO  .4ii  JHfavcril,  iii< orluin  ,  i  ,  503.  JurSssc  dii  iior,  qtii;i 

ila  iniplfvit  oiiiiiii,  qiiasi  ea  junisset ,  frOi.  Jnriivil  se  iii 

Kiluiu  iion  rpi1in«nui,.iiisihoiiio  diyna  Dei  scdcs  cOeciiis 

c«se(,  50B  ;  oti  Id  incriniis  esl.  fio  j 

ChrisLi  snbjcctio  cum  l';itie  inferioiem  iion  pnliat ,  11 , 

393;  quid  sn,  307  et  spq.  Stnnper  se  1'airi  subilidil  et  tilii 

hminre,  ci  boiiiiiiis  ronililiunc,  261.  Clirlsli  Dci  subjcclio 

iiiel;itis  cst,  iioii  essciiii»  diniiiiuiio,  .tf)3.  Christus  Dcus 

Patri  etolisctpiio  stibjcclus  csl  el  nmniiie.  4!l.i 

CliriHius  ralri  olieJiciis,  pnqiie  niinor  cst  in  loima  servi, 

II,  699;  Vdlontati  P,i(ris  in  omnibus  volcns  nbcdivil  .  I. 

110;  i)bsif|iiens  Patii,  volciil.ilisorticio  noti  carcl ,  f.88 

t;iiristi  obcdienti;e  ipiale  mcriliiin.  |(i!l 

Cbrisd  oiiinipolenii:i  cx  asstiinpiis  iith>mitaiili8s  concludi- 

liir,  il,  II  i.  (^lirislus  eortim  do|  reci(ur  obseqiiin,  qiioruni 

ii;liriiii(;>ico  poriavil,  ct  pcccaia  siisc0(>i(,  1,  108.  Dei  erya 

Miuii)  biiniiiicln  Micmoriam  |irecaliir,  502;  saliilciirlitimiiii 

(pc  ly. :  ssiiiiipscr n  prceaiur.  2.49 

('brfsnitii  iniinnniii  non  probat  glorite  petiiio,  »nl  potcs- 

tiiis  ;'.(i'fptirt,  II,  281,  2x2.  (iloiiain  ihmi  uatur»' diviiii; 

opiai,  sfd  humame,  I,  136.  (Juani  clarillcationcm  a  Palrc 

cxsjKM-iii,  II,  ,TO.  Assu.iipl:esirvili  formaj  gloriatn  reposcit, 

1,  109.  Hiic  psl  Dci  nomen.  109.  Ncqup  t.'uituin  linjiis  uiiii- 

cii|),iiiiiuis  honoreiii,  109.  Sed  viriulcin  el  nutiuam,  io'J. 

Oralio  ejtis  nobis  ,  noB  sitii  jrofccit ,  11,371.  Clivisiiis  i:l 

hoino  S3lutem'de):vrc3iiir,  (itiain  cllani  moriluius  spcral 

ol>  coBsciemiii»  (liNinii.iiis,  1,  213.  .Miqiiid  pra-icr  liomi- 

neni  pr:e  ;.•  ti'rl,  'iiiii  saliilcm  silii  iinn  sua  causa  prccalur, 

a.*)! .  Oui  plori.iin  .ic  resiirrictioncni  non  aliniide  e\|  ccl3i| 

ininiine  csi  inlirmus.  j^q 

ChrislMs  iMiicreni  p3icri:a.'    ni.-.jrslilis  per  huiiiililati.s 

nosii.^e- coiifcs.siii;n  ni  fT.edicat,   I,  (JI2.  Onnia  sccimiinm 

homlnpiii  passus  ,  oiiinia  secuiiduiii  boniiiiPin  lornlus  csl  , 

108.  Onuii.i  ul  hoiiio  ct  paiitur  ct  hviuilur,  2.5i.  Se  nobis 

accomnioilatit     iii    onuiibiis  ,    qiiilms    nnliir.-c      nnslrj; 

inlirnHavdelincltir,  II,  509.  ljuiv<is:iiumhuiiianafuuipas- 

siniiuin  sorie  perfiiiKliis,  I,  160,  242.  Uiiivprs;e  caniis  ucs- 

lr;e  (•assionibiis  fiiinins,  II,  22.  Onnies  nalura;  iitistr.c  con- 

tuineli.isiraiiscucurrit,  40.  Passus csi  qu.-e  hoiiilnpspali  pos- 

suiii,  TiOo,  riirlsti  assiiiiipta  caro,  id  esL  ininsbonio,  p3,sio- 

:iuni  c.st  p^rmissa  naiinis.  ^^j 

Chrisdis  liu.iiauff'  consiieludinls  iilfcctns  sii-cepit .  iii  sc 

vcruni  iroharel  fiominem,  11,365.   In  eo  ma^isit  llendi , 

sitiondi,  LSurieiidiqiieaffectio,538.Cbrislus  se  somiiio,  las- 

siludiiii.siii  pt  esuriiioDi  sape  commisit,  1,215;  inGrinila- 

lcs  ncslras  auscipieiis  iiortansiiUR  peccata  ,  iisii  ct  e  nsne- 

tudinc  liiMi.iiue  defaligationis  loculus  esi,  2*5.  Pcr.soni- 

num,   fanicm  ,  siiim,   lassitudincm  ,   l:>crjniis  homiiiein 

cgit,  II,  .'iO    Esnriliunis  illiiis  paiipiiiiani  ienlavit  diab-ilus 

illiiilcri',  I.  t;7M.  Posi  quam  pcr  csnriiioiiis  innmiilalciii  iu 

co  niiae  stinl  hniiiiiiis  recipKnnvi'  ,  C77.  Cliiistus  iit  esui-iret 

n:jlura'  su:»'  liomiiiein  dcreliqiiit ,  noii  ei  ineilijB  subre|  sit 

opcratio,  t>77.  Dereliquit,  (piia  diabnluS  a  oariic,  rnin  a 

Deo  ci-.il  vinceniliis,  677.  Cibuin  :iul  poiHin  .iccipipus  con- 

siictiidini  Si  triliuit,  non  neccssiCjtl  II   533 

Chrisli  ;;ni:na  in  Evaiigeliis  freqH.micr  tristis  et  ninesia 

esl,  I,  112.   Christiis  L:i7:irum  pxcilaliirus  quid  llevpnt, 

218.  Cbristiis  el  flevii  e(  doluit,  II ,  ."62.  Verc  flcvil  ,  3ii!. 

Illius  netiis  ra.ionr.m  rcildcre  iiei|npiint  .Vriaiii ,  3H0  .  ct 

scq.  Clirilns  flci  iiilprdumel  iiigciuiscit  et  irisiispsl:  Pl  id 

ipsum  ad  liilinnitatis  iribuinii'  cxciii|iluiii,  I,  218.  Noii  silii 

flcvit,  aiit  silivil,  aiii  csiiiivit ,  II,  539.  1  ariym;e  cjiis  pro 

nobiser:int,  I,  130  Ex  inlirniilatecorporis  atixius  ftiit,;i85. 

Cbristi  esuries ,  sitis ,  inors  ,  etc  ,  iion  suul  solitarie  an- 

riienda  ,  II ,  502,  Gcreus  boniinis  Dciijuc  iialuraui  ,  haiic* 

bat  cx   hiiininls  iii(irmit.ilc  licpidaliouis  affectuni,  et  ex 

(nusciciilia  diviuilalis  liiliuiaiii  bccurilalis,  l,  .588.  Sciwo 


WM 


INOKX  REUUM  ET  bblMbMIAUUM 


9jtf 


II  1 1  uir.'iH.is  lnHiiini).  inlii-llil  <i.i.'  iTiuliiiiicliJ  l)i-l  I,  liH 
C.hriHli  Ml.1  Oiimis  i'ii|  iiiriiin  txlii .  r\uyi".ii.i.  I,  .V.;,  'Mi. 
Gi^iiiu  !iiuu|ii:>  t'uui|i.traliir,  73.!i  OiM- ;;>-MiU  Jt  itiisns  tsl, 
|ir.e3Cnil  .1.'  pr.vs  1  i|'Sil  r.iloi  ,  fAiH.  IJiiil  nim  \,:\U  1  (,>»ilillu 
ii«.n  «ral .  b02  In  \l>yi  i-l  Zjtli.iria  luliiUiis  rl  |.iaj.li..':iiii 
fial  ii.is.sii»,  'itib  l'tiri»ll  |wv>h)  j  nii  ;«  ri.ri^liUiiii)  .c  iiitiiiUi 
«,-.leiisa.  ilOi  lii  luiU  J.uob  |>r  .■.i»(uraia  ,  il ,  II  >.  l'>aliiio 
i.vvii,  i.i-,..' li.vuir,  1,  2i2;  |i:is-i.jiiiL'u»  L)a>iJ  ijriiiilnHj.ur. 

liDl 
(Jirisd  cllviniijii  iriai  tiiiii ,  111  '111111 ,  elc. ,  i|ui  I  m  aiiri- 
liiiuiil,  l.hOO  U.iil'iil,.mU.i',  «SOll.  I.J.Uil  a^s"rii:ii  liliuiii  Uti 
iU'|iUiiiti'.v  iijiiiiKHe  ,  i;l  i\  iiiliil.i  lYOJiiiui  ,  bOl.  ('.Iiri.-lu< 
VitIjiiui  |i.ili  lOluil,  (uiitsiliillii  (.'S-..^  noii  |wluil.  II,  VH. 
Clinsl.is  I  a^s!Oii;'iii  nou  Umuil,  <|U  1111  Miluiilaru'  sjmci.U  , 

l,'i7..,  t   .,tOt    llailC  iUH.Iei-l;  \0ll''llUllUTtll»..llT;l\U,  LiHS 

u;  '■i' I  Al  iiroiiliP.ia;  IhIimi»,  'M'.l  yi.i<  |itT  |iasaioiioiii  liu- 
iiw.Kf  .>aliili  a.ii3til>'l.;tl.  ijl  Cur  (kis.M.i  i!i  lu  tl(..lici's  l'uo- 
rit,  57i.  r,!in.-.Ui5  m  liiui m'.'  i^issioHis  ll.'vil  ul  oravit  iiim 
ob  11..IUI  iliiii  ir  a.si  I  ;is  H.nw  ..oliiiii,  «iil  jirocliliii  liuiiiiiiis 
!|i)uiii  K<Tobai  osleiul.'ii^..liil'J.  Niill.i  i-i  ii.il  c.iusi  «<•  so  li- 
ioi-ii|i.  n:l  iloli-iiili,  H.  .li?,  jU.  Noii  rocu-  iiulalui'  iiior- 
loiii  lii.iiuiss.'  quam  docuu  nnii  liiii.  ;iilaiii ,  o27,  tjiiaoi  el 
.s|OiU-.'  o|.|.cliiH5uiii  rovmscoiKli  (hiIosmUo.  Jiiit.  el  328 
flii  isli  ti.ci'sU'.ia  uoii  .'■oliiikIiuu  Iramauaui  iK'c.s;..iUIpiii  , 

I,  ioO.  Noii  tte  s.>,  seJ  tli-  tiici(mlis  oria,  003,  HOI;  II,  547. 
lisque  3(1  iiioil  -lu,  oon  0I1  iiiortom  In^iis  luil ,  1 ,  80i ;  II. 
310.  Uli.|)..litiuiain  Spiriliis  suis  iiulutbal .  1,  HOi.  l/)m- 
iiior.iiiis  iMni  solaliuiii,  si  d  li.loiu  i|ii;i!ril.  2oi 

Chrislus  ad  ouiin'  oflkiuai  liumilil.ilis  cxiiloihliiiu  ,  pas- 
sioiii  so  Pl  iiilii initali  i()so  iioriuisit,  1,  107.  Iii  niotlio  orbis 
lcrrjo  isissHsoil,  ^l.  yuiil  111  (lassi.iue  a  niiliiilius  (lassus 
sil.  M.  Atl  iiicrouieuliuii  ploria;  flagris  »ca|.ul»-  oblulii, 
«j!W.  Coiiviciis  oiimibusalletlus  (juj.'  iit  iui|iii)8dirnji  soloiU, 
'lil.  OiiiDi  homiiiuiii  geiieii  oblreaatii)  ol  taulicuiii  etfec- 
lus,  21.S.  Piu8  alii(ui(i  iiHirlo  passus  csl,  50i>.  I»e  sudoro 
saiigiiiiiis  .1  adveulu  Augcli  uikil  e\!,Ul  io  |.luribiis  libiis, 

II,  ,T49.  Siidaro  saiiguiiicni  uou  iiiQrnutas  est,  seJ  |iolesias, 
3,")0.  Clirislus  (.ro|.ier  iios ,  ut  truiUs ,  ita  cl  coiiforutas. 

3(9 
Cbrisiuin  in  nalura  iuipassibilis  D.;i  fuisse  uohiol  hwre- 
lici,  II,  34').  yualeuus  iiiipassibilis  fuerit,  I,  0<X».  Cliristus 
a  tlolorc  viiidicawr,  II.  34i.  Ouin.biis  quie  iulimia  suiil 
salva  iiiajosialis  sua;  digiiitaie  (.erliiutlus  esl ,  I,  |20.  liui- 
\orsa  nuad  uiorUs  uoslra-  at  llaiohs  suiil ,  111  euiu  iiicidi:- 
baiil  uuuus  ((uaiu  inoraul,  120.  Uabnil  cor|iiis  ad  (laiien- 
dum,  noii  naluram  addolendum,  II,  53«.  Christi  corpus  au 
liaiiuerii  doloris  uostri  iiaturaiii,  337.  ClirisUis  vire  (.assiis 
esi,  337.  Qui  in  00  passioiiis  iin|iotu> sino dolore  (awioiiis, 
3oii.  Dciei  iuo  ncbis,  ei  iion  d  .loris  iK.slri  dolol  s  iisti.  35+ 
ly.iUis  'lomo  uoliis  01  iuiooeui  uaturalis  sibi  in  [.a^sioiio  do- 
ioris  invoxil .  o-iii.  Cl"  ;  ti  passiiiiiiiiu  iiatiira  secuinluiu  ;iiil- 
piK  c<irporis'!uo  Baiuranilint,  350.  Uinslus  exliacarnal.'iii 
r.:»tu.ain  dolendi  ,  3i3.  Oirporis  sui  vinule  corporis 
uoslii  (>3ssion.-»siisce|.U,  554.  Licel  so  (ijssioui  d.;derU  , 
iion  uiiien  Virius  SJlenia  dolorem  passitHii^  extepil,!, 
i505.  Chrislus  res  uaiur»  iiostrse  iu  (.assione  et  niorio  iia 
|.ere(;il,  iil  eas  virluu'  nalurai  su;i!  ^esseril,  U  ,  i6i  Oni- 
nes  noslras  1  assiooes  su-scepil,  sod  iii  passioue  K  uuii  oiu- 
uipoleiili.o  sua;  uaiuraui ,  35*  lu  o(xloin  Chriilo  ct  iulir- 
inilis  ad  passiiuem.  ei.  ad  viuui  Dt  i  virius.  50« 

Chrisii  tlivinitis  viiln-.ris  clavo  uou  surcubuil  ,  II ,  35^i. 
In  ChrisUiiii  o<nuis  teni.r  tlt!sa'vieiilis  iu  uos  leiii|.csiatis 
iircubuit,  I,  i45.  Nou  aliiiudo  tiiiaui  o\  aasuiu(.Ui.i.o  taiiiis; 
quia  iii  ciiin  ut  Doiim  miiriiulaluiii  uostrjr.im  torn.r  luoi- 
ilere  ut.u  valeliai ,  ^^5.  Ciirislus  utui  lalurahter  iiilinuus, 

II  3i2  (}ua;  u;'co  lueruul  iutiruuUtles  ,  iiou  uaiuralos 
.'raul  sod  assun)(ila!,  1,  t>i.  Hoc  soli  Deo  eral  iioium,25l, 
C.hriblus  (lolel ,  ac  di.iuruni  uoslrtnuui  i|iierolis  loq..iUJr, 
t'ii.  Ipst?  extra  iioces^iijlem  ci  liiii./ris  (.osiius  el  iluloris, 
his  uu;t'8uscepilseaciiiniiiiodai.  il>Ut  ln  (.aineiii  illius,  iioii 

III  ;et(!riiani  el  iiii|i»bsibil.'iii  diviiiit.-uis  iijturaiii  iiiit|uis  jus 
(ij,SMonis  fii.t,  103.  Clinsli  uaUiris  i.riinum  diMiiiclis  .  StjC, 
siil)ii..li  .liviiia  uuluui  a  dolorc  oviu.itur  ,  fitii,  .'>7i.  iiol. 
Cbristus doloribns  cirel ul  Dous.  501  t^ui  iion  dolet ,  uuu 
Dcus  perniaucro  iiuu  [loiesl  ,  tiOI.  (}ui  t.hrisiu.  pi  ccala 
lioslra  (.ortot.  ac  (.ri>  iiobls  doleal,  803.  Iii  Cliri-to  doloc 
vuloerumctfieisoculiouis,  tji.  '-J"i.  Uuia  dolot  ut  btnuu, 
niale  aruiiiUir  dolero  ul  Dou»,  i:i>,  iiol  Iii  Chrislo  Uoi 
fllius  |.as.sus  csl,  iiiin  coin()as«us,  II,  ri07.  Cluisli  tor|iori 
nulla  iuUr...itas  Juiniiaia  esl ,  312.  Chrisli  corpus  poriiiis 
siim  pas.si.iiii :  sed  i.nuit.a  siln,  tl..iiiiiiala  iiiors  nt>u  fuil  , 
I,  51«.  Chrisli  |.as;.io  vulunlaria  csl,  iiuii  coacu,  II,  .3  >.> 
Nun  iiaiuraiis  csl,  scdas,,uni|.la.  I,  illi 

Chrisli  (.0U'iilia  iu  i>3ssiouii  (imcuil,  II,  X\>.  l'assiti 
ChriMl  tnniuphus  0^1,  3.")»)  Clirislus  iiav.iune  sua  iiillrmilj- 
/Los  ii...ir.i-.    il.M.rli.ul,   I.  7t)l.  r.l  ipsuiii  iltil.Hon.  iiimlis, 

«ilfl.,Mcu.i.lui.i  lii.iiiiiiein  prt bis  iiilMin  1  uiiiiiu  |i.i.s>.is  , 

soiuuduui  Dcitu»  111  liis  uuuubt.s  lriuiii|.Ua>il.  II  ,  .'ijt. 


Ctirisli  in  cruce  caro  iio>lata  ol  traiisfo3s.i,  II,  338.  Clirisli 
iiiDri.s  |iro|.ho(l.i,  I  ■iH.  DoiiiiuicnfuiuilHel  leai|.oi'ij  iiiil- 
l;tt  ir  Joii  is,  24t  Chrislus  in  oruce  nijjura  opera  agobal, 
<iuam  si  dc  ea  de.scfliidoret,  807 .  Chrlsti  morieutis  tljiiior  di- 
t  Mi.iaiisrc^iMlentisc  jnleaausJinidiuai.  807,iA.,fM)<.  (.^iristi 
■!  r.  W  :llnoom  i(U;.in fru.slra  otiiiciaul  Ai.|anl,  ll.SCyi,  et  scq 
(.lui  illaiu  :.;lcr|iroloulur,  5'.7  Cliii.<lilM  morlc sccur  las, 
1,  jiH).  Clirl^i.is  ii.orleiii  ii.ipilicus,  sed  inorl  nes(!iens,  1|.',. 
.M.;rti  so.i '  ■sl.  iliyessioui  ^  !•  ..1  ;iiji»i  uniiil:e  r.  rporisguo 
subj.'til ,  I  tr.  11,1,  r.ii  >i  l.il.  s|.i;iii:ii  |  ii,'.u.l,(!i9.  ClirisUi 
iiiors  d;sc>  ;^si..  iiu.iiort  .lis  auiiiiu,  !ii;ij.  Q<\jd  10  bis  |.u'na, 
ifisi  rciiutes  tini.  oOt> 

In  vivonlo  Doo  ni  rs  pnelicamla.  lirol  liiuc  au  Inipiis 
murtiitis  Deus  arguauii ,  II,  'Ai.  In  Chrisio  Qors  boniiuis, 
|loi>  voro  (^irnis  tx-iiauo  d.  iiut.ii.hi,  £37.  .Nun  a.:iis  iaineii 
qui  murluus,  alitis  por  tpi.ui  resiirfiil,  tGJ.  Verbum  a  car- 
no  Chnsti  mortut  so.rssissc  noii  soiisit  Hilariiis  ,  qui  tlicit 
iiioriimiii  csst>  qui  i.vil. -jj3.  Kt  Doum  hoiiiinpiii  iialnni 
esso,  ui  biinioiii  rteriiuin  in  Doo  iiisncrcl^^^CS,  ae  nvera 
|ii'riii;iiiere,  ibid.;  ac  D.<iiiii  intra  lugeni  mortis  ae  babuissi», 
^jo.  Cliristiis  iileiii  moriuus  esl,  qiii  eodem  tempore  io  cq'11» 
rogiiat,  365.  Chrisin  iiiortente  ilivisie  uou  suot  diia:  illius 
iiaiura',  3(vl,  306  Noii  jIIus  eM  muriuus  quaiu  qui  natus 
osl.  53(j  ^u.i  aliiis  ost  ninnnus,  alius  sepuluis,  alius  dc- 
scuiKleus  ad  inlorna,  aliiis  adsceiidens  ic  ca-lo$,  367.  Cani 
s|ioli;ua  et  cariie  s<!  spolisns  uiiii:'  ost  Chriatiis.  30O 

Cbristi  iii  tnice  tt.iriHoatio,  11,  55.  In  niorle  sua  variis 
modis  lilius  l^ti  est  doclaraUis,  1,149  ChrisU  morieotis 
triuniphus,  430.  Crux  ei  coiifossos  ad  Doum  et  reditus  ad 
legiiuni,  II,  3^li  Cliristi  UHirlis  tlToctus,  205.  Cbrlstus  |>ru 
ouHiibus  innrlnus,  I,  I.M.  Yirtutcs  nal)ls  infesOS  tuui  duou 
suo  pereniit,  ibid.  Oiuiie  viUuui  liuniauxccrruplionis  hau- 
sit,  H'M).  Christus  iMuiortalis,  ncque  morte  vimijiidus,  |iru 
luorieiiliuiii  Tt.'rnitaie  uiuituus  esl,  11,  11.  Morluiis  eat  ad 
condeiiiiianda  io  se  roelestium  iiei|uiliariim  im;  la  tenU- 
uieuta,  cl  iil  a^lorniU((!ni  mui.ibus  mvehoret,  I,  1G().  Cbii- 
sU  saii;;uiois  pretio  uuiversa  siint  eniijla.  ^O.*! 

Chrislns  placatio  iioslra,  I,  I8.'j.  Omniuui  rodemplio,  742. 
V;iiin;e  et  corfioris  est  redeniplor,  715.  Cni  spiri>alia  de- 
liciitquod  maueanl,II,2i').(J)pla.sc<el  Juda^s  salfari.I,  708. 
Morieiis  doluil »(;  oon  oinr.iuiu  (leccala  portare .  808.  Oni- 
iiis  caro  rodenipla  io  Cbrislo  esl  ut  Tcsor^al,  130.  Rro  ii.-c- 
taloiibus  ail  saliitem  resur>-ec(i<Hii$  esi  iiiorluus ,  130. 
Chrisii  lunrs  iiijusta  e(  juste  viiidicaU,  346  el  seq. 
Chrisli  so|iultura.  I,809etsuq. 

Clirislus  iiiiernjs  scJes  adiit,  I,  113,  244,  58.  .\d  con- 
suiiiiiiationom  veri  hominis  dc-srouslonein  ad  iiifdros  nuu 
rocusjvit.  iiTii.  AJ  iuferos  adiens,  a  p^ra  .isu  iion  ablnil, 
(jtli,  II,  541.  Chrisii  iraNliralto  in  hiferis,  1 ,  344.  Ko  dc^- 
stea.loiis  ao  justos  aii  |XM^C£lores  exduerli  149.  iM.,  nol. 
Cliristi  c'or|.»s  .iiorii  det>iuiro,  scd  corrupiioni  nou  ob- 
unxium,  I,  588.  Reourreclio  Chrisli,  et  per  oum  luga  da;- 
muouiii  upiatur,  214.  Ei  re^orgenU  tinis  (.satnii  lviii  pcobe 
cunvtiiu,  151.  (!liristussu:i  virtiitercsurroxit.  till  Sibi  rc- 
suiT.  t-iioui.^  sua;  Dous,  151.  II,  Sij^.  Cbristi  pi"Opri.is  esl 
oxilus  a  moitf,  I,  ii8  Chrisli  el  Dei  iiliim  a  nH.rtuis  ex- 
citaulis  ui.a  o(icratio,II,i<>t>.  (.Iiristusiu  eo  (;uo  eievatusest 
torpore  a  dextris  Doi  scdot,  1,573;  in  eottefu  corpore  tou- 
speclus  t;st  (losi  resurrertiouem.  573.  Jauuis  crausis  suli 
sibi  i.euetratnli  aditu  a^.4i.>lil,  S'5  ;  !I.  02.  Ch.-isti  corpus 
pencu-avii  solida,  3.37.  Qui  hno  oii  liAiri  q-jeat,  63,  Chri- 
:ilusc;.iDis  r.i.slrc' aaiuncij^m  in;^e;)urab.itsu  sibi  «ssuni- 
p>il,  iti.  Ouiaos  credenles  io  se  cooxciUvii,  el  collncavil 
111  curleslibus,  I  ,  140,  579.  lo  eo  gi^iues  ualur.i-  siia!  r,-ii- 
ncm  iu  a!lcriia<  s;iluUs  subslaotiaui  trausluii.ialJi..  cs.>o 
co^uo.scu.11,  bl7.  're.sies  diviuiUUs  CUirisli  tei  ot  |>ru|ilu- 
Uc,  rosun'oclioi)is  \postoli.  7  4flt 

OUrisiui  uud»  lerriliillter  niirltlralus,  1. 575.  El  virtu»  vo- 
laudi  iu  ccelum  scuii.or  fuit,  572,  S73.  Cliristus  luaterieiu 
assuni<.ii  curpuris  cousociataiu  Siiiitui  »uo  ad  ccetum  reiii- 
i;;,  OH.'!.  UomiaciB  ^ueui  assuni|>seral  extpectatuin  Doo 
|i;.tri  niuiius  ro|.i>rt;.vit  ,  070.  EiJS  in  ctcluui  reJilus  aiiibi- 
Uoiie  (>ccui'sus  uo  iosus  ori.ari  ditniiim  fuil,  146.  Culuiu 
adscuiidlt  virlutibiis  crrleslibus,  aniiiH«|ue  swirtoruui,  itor 
ojus  |.r  teuutibus,  233.  .Vtsci-iidons  iii  alluni  aoropil  ca,  l.-s 
a  dialiuln.  i27.  lioiitos  scil.  iu  hjtoditalem,  -ij7.  Honn.ii 
uiu)iroa  dexuis  llei ciuiscssus  in  oiplis  esi.  I(>7 

Christi  mert-es  .it>  as.Miiu|>t  jiii  hiimiliiatein  uuslrani,l,t>0'>, 
01 5.  Chrislus  lit.mu  post.  trntis  111. .rt. 111  in  Deuni  provohi- 
lur,  .'iO  lu  ft;tcriiaiu  «loiia;'!  oins  jssuiii|it;e  ov  Virgit.is 
tarnis  iiatuta  Irauslertur,  iOO  t  t>r,  011  t-|us  in  kIuihiu  |><'I 
«l.inlioai.)  01  D.'i  ii.iitieii  tiiiiiJl.ii'  el  ro^iiuiu,  '.W  Chrisli. 
Iii.iniiii  imiiu-u  it  h.iiior  D.'i  propter  ub.'diuii.m 
di.iutnr,  5tio.  Chi i.^ttis  j;loiiaiu  moriiil,  uuii  qi.l»  isolum 
t'oiid.<l.l,  S(s(  qiiia  III  toniia  &»>»■» i  offeelus  csl,  3lV>  Cliri^li 
slauiiii  nli.ni.suin  quu!  S' ectoi.t.  .')7-!,  II,  UM  t.lnria  opis 
a|.ii  I  rjii.in  .|ii..  .11  ,  .:.sr.  (il..ri.o  t  liri^li  Jivorsi  ^radu.-.. 
W.  Obc.licii(<c  |'.r  i|tiaui  halilus  sc(vili>  Js>tuiiitu. .  d 


937 


INULX  llthtM  LT  SI.M»!;iNTIAUtM. 


958 


ipsi  habidii  !>Lr\ili  iluMiilur  'il  in  l'iiiii.i  Uoi  sil,  I,  til5.  ij:l3. 
I  iii  iciiiij  sirvilis  r.rolf.if  .it  iii  glipriam  Dei.571  Unnc, 
niiD  <iuo  viilunUtfl  .^ua  uho  %ir,;iiiali  e(>i»a'i>liii>  rl  mlm, 
f  51,  knbliinavil  ia  H  iim,  II,  7 13.  Saiieravil  m.i;;niHKlo 
Momlni  parviUtleni  foriii*  sorvilis,  iit  c-iwrci  osse  scrvi- 
lu,  713.  Girislo  ptr  gloriaiii  formaj  Dei  rw5(liliir  a-quali- 
l:iS  ."WO.  Oiiisius  sei;iiailU'ii  S].iiil«in  iii  foiuiani  I)i:i  ii.i- 
lu.s,  secanOum  laiiieni  ir.  I',>nu;itn  Dei  re  .o^;ilus,  501. 
Uiiitaleiii  diviiLC  iiaiura)  scciimlum  liomin  "ii  ;;  ,■  yli^riam 
i'1'tiiifl,  Ibft,  2a8.  Iii  nuo  c>!ro  rl  Spiritus  jaia  .i:ii!;.>  cniini , 
I,  795.  Toins  j.iiii  buovivit,  II,  2l'>a.  -Vnlc  i"  sc  ilros  cnu- 
liiicus,  uuQC  Deus  uiiiluiu  esl ,  'ilO.  Uoniotl  Iji-us  laiii 
DciisloUim  cst,  8.''jii.,  100,  .101.  .Viilb  fx  i.i'!"  I  rrc  .i 
iiiriiiri.s  ri  sl.kiiie  H:nuia  7><y}.  N(im  tiiori<i  nmtji  i  ipiiri-, 
•  •'!!l,  sofl  .nl  divinilalis  ^'"''i.nu  lului:!  c.'riupiioiiic:itis'.r|l:i, 

I,  ■8''*  Etbui)n:ia;ialiiraiiHi,viii,fiii;liir»»,^!pri-'nia.>-iiiTi|.l,i, 

II,  ii9.  InCl-TisloHuncroplolisoiDUS,  201.  InClirislo  noMii;  l- 
i|isiis  jier  assumi.iioiR'!!!  c:ir'.jis  no-slriE  biiwulainnr.  I,  l'»^ 

Clihsluui  super  cn  los  (•xalliilum  Ipslaliir  Spiriliis  saucli 
iliKium,  I.  136.  Ctiris.i  •^loria  (\n\  siipcr  (-(rlos,  cl  in  lcrris, 
137.  Umle  cuin  laudcni  Aufuli,  II,  m.  yiioiiicJo  j;  ni  dia- 
liulum  cum  snis  oW.i.cril ,  I  ,  188  vl  scq.  Clni-lo  «t  lio- 
iiiiuid:iu  omuia,  01:2.  Chrisliis  qiiaro  Dpus  nosior,  Jl,  07. 
Ki.rooi  Di:us  est  qni  fi<  nt  sulvi.  i.  2J8 

Chri^lus  rcx,  I,  ii.  r>rx  (oli,  l">.  Noiiotulius  csl  len, 
."ilO.  Ei  rpguiinri  initmra  a.;finiMii  M.Trccl|ijS  aUnlHiit  ,  II, 
(il8.  CUrlslus  rriinuui  i'atri  tradondo  iion  ;iiiiitiil,  II,  593. 
ItegiiaVit  donec  pvo.il  iiiiuji.;(;s  suus  sul)  |>islilius  suis,  i, 
l()j.  Hujiis  rcgiii  iiiii|ius  a  gi'iicr;iiioiic  usiiuc  iii  Rciicra- 
tiuoem,  boc  e^t,  usi3ue  ad  resurrcctHMiem  ouiulum  est 
cuaiprelieiisum,  l05.Tum  resuiinuradet  Pairi,  noo  ut  rex 
i|ise  tnin  non  sil,  \S^>.  Scd  cuni  Inilidorit,  courei;n;ibit  liis 
i|isp  qul  reges  sunl ,  '.63.  Iii  Chrislo  salus ,  gloria  el  sjies 
i-sl  jiisti,quem  cooxcilatuni  sllii,  conroriiioin  C(Plcsli  glo- 
ri,-e  sna  esl  reddiluras ,  ltj8.  Christus  qiialcnus  D.'us  ut 
soinpor  esl  duniinans,  ita  et  loiuiiiabitur  suinper,  iOO.  Elsi 
regiiavit  scniper,  uoii  Uiiucn  seiiipcr  ro^jiiavil  in  curpore  , 
2U0.  Nnnc  quanivls  regncl ,  non  rcgnabil  larocn  |iloiie  el 
[lerfecte  ulsi  posi  consuiaiuationein  sa;folonim,  2110.  Toni 
reciii  iclerni  ci  doiiabilur  jrbiiriutn,  200.  V  Kegruiin. 

CbristusKlorr.us  rt;x  cl  si;;ci;lo-,  cliiin  in  oarii;ili  orlu 
utriiisqucgenerisglorianioblinol,  l,()G8.  Chnsti  dispensa- 
iioiiis  salDta.ia  muiido  sacrauicnt.i  tl,  lil.  Chrisii  obl.i- 
lionis  prae  oblalionibus  legis  ]  r»sl;iiitia.  I,  114 

Cbriili  ha>reilil;is  ac  poss.^ssio,  1, 18  el  seq.  iJcil  gen- 
tcs,  i72.  Hsec  nserces  est  assiiiiipt.'^  carnis.  472,  473 

Chrlblis|.onsi  Kcolesia.  l,  4S0.  Chrislus  quisponsus  siiiiul 
ct  spoosa ,  793.  Cbri^tiis  !£■  vlesia  est ,  univcrsnin  eam 
in  sc  coiilinens  pier  s.icr.-iiiieiiunn  corjioris  sui  ,  UJU  Nnbis 
corpus  est ,  11 ,  2  W.  Cor|Mis  iisl  Oinoi  iui ,  2";i>.  In  Clirisli 
corpore  nuiic  maiienloiiinos,  26J.  Chri^licor|.us  glorinsum 
inoulis  noraiuc  sioMiilicalur  ,  I,  71  el  scii.  Cbiisli  corpus, 
Sion,  66.  Christus  cx  monle  lai>is  proplcr  carueiii,  07(  lapide 
mous  (>ropter  gloriam,  4S5.  Iguoraii  iam  unpiil  :  ciir,  II. 
576,  379.  Christusin  carue  lb.'S;iuriis  esl  in  3i?ro,  l,  753. 
f^ristum  liiveius.se  est  gr»tii!tiiiii,733.  Sed  |i(>ssi(leudi  potes- 
l;is  nou  esl  siae  prelio,  735.  Cbrisii  soiiinus  el>igilia  in 
uobis.  702 

Cbrislus  qai  ller  sii  ad  Pairem  ,  II.  203.  Clirisli  nomen 
lixreticis  peae  oinnibas  in  ore  cs'.,  1G9.  Chrisinm  oiiinia 
rogiia,  licel  sero ,  Doum  intelloclura  suul ,  1,357.  Judaei 
iio;,cent  euin  tinium  terrsp.  doiniiwtorero.  150 

Chrislus  iiidicaturns  iii  Idco  passionis  sauclos  (onprcga- 
bil,  I,  789.  1'uin  oniiiibus  pricsenlcin  so  sistot,  789.  Cbrisli 
ailveiilus  gloriosus  qHaiidii  el  qualis  ,  790.  CbrisUim  judicii 
<lie  videbuul  uiiiiies  lu  oa  cariic,  in  i|ita  trausli;:uratns  est, 
II.  59.  la  Cbristo  jaiu  coiisisluul  qu;ocuinqne  per  adiinple- 
liciiein  loiiiporum  sunl  gorcnda,  I,  284.  Mediator  no.stci 
Olirisiusqni  oniiies  l)co  uuiet.  II,  -W 

Cibusauinne.  I,  478 

CicEBo  laicliiv  s,-  disscnsioiic  sapieiilutn  coiji  Dominum 
igiiorjre.  I,  16(J  iiot. 

Cio.  II,  6tjii 

CmcEKsniH  cerlainiua.  1,311 

Circuitus  coutra  Cliiistum.  I  ■  i>'JO 

Ciroiiracisus  csl  Chrislus  in  tcmplo.  I,  271 

Ciicunicisio  siiirililis  ,  II ,  10  ct  scq.  Haec  circuincisio 
Clirisij  usl ,  20o.  Ciri  umoisio  in  signo  tanliini  conslitula 
spirilaliscirruaicifiniis  auctorein  non  habitntibus  j.ini  non 
piodcsl.  I,  33l> 

Clvilas  in  qnibus  consislat,  1,  i.^SS.CivitalisDci  construc- 
tio  ct  cunsuminatio  ,  (>33  ,  611,  i>43.  Cisilus  Dco  csl  plcbs 
lidcliiini ,  70i.  Ei  miiltis  in  unum  cnnvcniciilibus,  rt  in 
unoqiiOi{ue  noslruin  civilas  Deo  esl,  469.  Civilas  Douiiiii 
qiiiMiiodo  proflciil  in  doiiiiim  Dei.  438 

Clinnor  oris,  iion  oordis  in  oralione  a  Domiiio  priiliil)ilus, 
I,  ."  1/.  yiiis  toto  curdo  clauiol,  397.  Clanior  saniiuiuis  mar- 
I.M'iUU  ,  'o')i.  Abol  |..rciiii;ii ,  3!t7.  SniriUls  ,  Zdl-  Otaiiouis 

r\ii!yi.  X, 


fiilelis,  t>92.  Fdei  in  sileiilio,    134,  397.   CI;imor  Deo  est 

etiam  tailu  tidclis  viri  exspectaiio,  601.  Clamor  Movii  i,i- 

cenlis,  .397  ct  si-q.  Cbristi.  '    21 1 

Clantas  i|uani  Paier  cl  Filiiissihi  oxbilient  qtia;  sit.  Il,'rj7 

Ckivissficiiilx  j>criptarannn,  I,  3.  Claves  ciijnsque  riijri. 

Clavesregni  roeiomm  sortiti  sunt  A|iO$Toli ,  H,  157.  Has 
liOD  osl  adepla  (Ides  a  Petn  Gde  dissidons.  Ky 

Clericorua:  caiisas  iie  CGgnostanl provinciarum re.toros" 

II.  533 

*;'"■'■'«■     .  ,   .  II.  63i 

(^iKilationis  MS  ad  sistenda  auinio  ipix  •ili.;pnlii  vu;;t 
I,  126.  Cogiraitones  coriiureii'  aiquo  lcrretiiv  ruiii  tcinii(> 
ciii-iKire  Interibuut ,  631.  Coaiuiionos  iKi-diun!  iiossc    Doi 

•^';:  H'.  2S0 

C'ignnniiO'im  ol  |iroiiomiaiim  discri  ik  n.  ji    j  js 

C/);,'DOscere  fulura  Dao  icupriimi  csl.  |j'  jflj; 

Cogiiitio  Dei   maxiine  seelanda,  1,    t©)    Ex  i|.sius  dic- 

tis   expcleDila  ,    II,    14.   In   livimgoliis  (juicreiKla      103 

Nulla   ad  Denni    comparatio  terr.-noruin  salisfacii     1 1. 

ilcligiota  coufessio  est,  hoc  de  Deo  sohim  2osse  'qiimi 

Dcns  esi.  j   .jyi 

Colere  Deiim,  justitis  propriiim  oflicium  esl,  II '712 

Cullor  Dei  oplimns.  j   jgj 

0)llationesabA|«stolls  iiislllutac  lantnni  propter  paiipe- 

resaut  saeculo  renuiiliaiites.  j   |q| 

Columba  sanctus  Spirilus  signiticitur  ['  773 

Coluniiia  nequeign;»aoctu,  neque  nuhisdedie:!nte'nial 

cum  popiilus  in  iisdem  castris  diu  cniilinondus  esset."  ' 

1  305 
ComedcnliuiB  Dei  pnpuluni  triplex  genns.  l'  100 

Comiiatiis.  jj'  Qg| 

Ji*''"^^-.  .,  .    .  II,  89'.l',  6S1 

CominDDia  omnia  ornmbus  cxVsliiDamta.  j  i^m) 

Commiiuionts  liiviicc  sacriirapiiiuni,  I,  *3f. Cornmn- 

uionc  sacraii;entornBi.TlcnioriiwJoiiasrti;;i!OSflonfuU  799 
Coiiiinuniono  s;incii  corporis  in  comniuiiione  deiiicciis 
sancli  corports  collocaiidi  suimis.  191.  Cibo  illo'et  in  pri- 
sens  salvamur,  elin  poslorun  ad  D.i  cjjitsoriinin  prsepara- 
muT,  tfrirf.  Communionem  diUnbuil  Hilarios  iiprira^bv. 
teros  suos.  n   jjjj 

Comuiniiioue  passionum  lit  parlicops  quis  tioieiiiiiini 
Deum.  I   529 

Coniinu.iio  liabitalionis,  I,  713.  !Voii  adniiscfri  ooruni 
domilms  ac  faTnili;iVilaii'oiis  ,  qui  Chrislum  aul  in<D'claiitiir 
aul  uosciuiil,7l2.  Cnniniinionis  nota  In  accipiendis  01  niit- 
tendis  vicissiiiililleris,  H,  639.  ofiO.Comnmiionem  incaiite 
commisoeiilPs  cum  iis  qiii  annlho^n  ilp  ilamnaii  «nnl  iie 
cesse  est  pati  sii|.i  licia  semj  itora;i,  'S8.  ComnMuiinnpm 
cum  Jisereticis  qiii  per.Tiisftrit  Hiiiniis.  5« 

Coini.antio  hnmnua  ;ion  siitisl  'cit  rclius  ilivinis  ii..nion 
su-andis,  H,  "i,  137,  109;  ad  aui  I  pnisii.  1.^8,  200  Omi- 
parslio  terrcnoTiiin  ad  D"um  riul!;i  e-;|,  li;  javat  intolli- 
geniimii  iif^.slram,  qu.imvts  iiou  explcat.       '  /W</" 

Coniii(XiU(inls  oxpei-s  D™,  I,  493.  amiiiosituui  (iiiid.i 
quid  cst ,  a;ternum  nou  fuit.  /^j 

0>iicilia  sicontraria  invicemseiiserunt.debomns  proliai^e 
nieliora,  II,  513.  Conciliiim  gcnerale  cx;M'iiiiB-  qno  0011 
aimclur  fides  NicaBna,  674.  C"ncilii  Sardirensls  qni  curani 
gesserinl,  661.  CoBCilium  ai.tid  Sardic:iin  ficri  ei.isciMii  c\ 
rmpcraiorisbcnigiiuatesum^scriiin,  635.  Coiicilium  fieri 
Librrins  Conslinliiim  rieiircrat^r.  60!.  671  Rog:iiii  Jia|i 
episcopi  Coiislamium  lU  ad  Aqiiilcinin  jiilieat  coi.ciljuni 
congrogari.677.  C'iuciiium  Sarlici  n'4*>  in  inrdla  licclcsia 
6,13.  Iieiii  Mediolaneiise  an.  S^xiiii  Kcciesi:!  Iiabitiiiu  ^40' 
!Hi,  doiiec  episcopi  vereiites  pcpnli  itidiriiim  p  DonViiiod 
ad  lalatiumtransiore,  5i0  O.ui  ilio  Mediolanpnsi  aimi  519 
.isslstiiut  lcgaii  KoninnnEccicsi'*,  68«.  flr,saciiiset.Valeiis 
in  00  veniam  -osaut ,  et  impctranl ,  668  Concilia  Oricnta- 
lium  ab  Ociiilonialilius  oonnrmari  solere,  et  vice  vcrs.» 
Ocrirtenlaliuiu  ab  Oricntaiiiius.  fjg, 

Concupi.Mciilia  carnis  ct  spirilus,  I,  .t31.  Vitia  naluric 
iiostr.o  coaliti,  385;  non  suinnlhoinipps  mlra  natur^lp.^os 
oucri  cn,  59«  \  •nira  corporis  nostri  feriiniir  in  oinnem 
criniinum  cursmii,  Z^»-  (Juomodo  iuhibcndus  liie  instinc- 
tus,  358.  Cami>  iHiiiiana:  labes  aboleri  pciiiuis  nnu  n;,iest 
in  hac  vila,  GOS.  l'or  naliiram  corioris  PropMse  incstri- 
tiuriini  coniiala  materies,  5t.'i.  ConcupJscPnti.Tf  lucta  iii  re- 
ifeoeralis,  719.  (^noniodoiBsauclis  inTineat  iiec  nocpal  341 
Con.upisooniia  Ci.rdis,  non  nioniljra  ayr\>ohi  excidcnda" 
686    Y.  Cupidilas.  • 

Confcssio  (itiid,  l ,  OU ;  iinu  sem|.er  ad  peccata  referrnda 
osl,  3i)  Alia  poicatorum  esl,  aha  liiudationis  Dei  210 
5H,  ,555.  Fidei  noslrsp  iilrumque  convenipus.  Sy^  Cou' 
fcssio  Doi  |iul>Ucj  et  coiislans  cssp  dpliei,  2fla  Omnis  ii,)I 
his  res  atquc  so,  1110  cuiu  coiif.ssioue  Dei  ineuiidus  osl   igt 

Coiifcssio  |)tcc;ili  quid  sit,  I,  5H ,  553.  Professioncin  lr* 
bel  ilesiiicu.Ji,  5il,  550.  Vcra  est  ejii.s .  qui  iicc  pi.cniiorc 


939 


dOMiiii,  1«':  p.oiiu.1.  ;,i  ..■  i.n..  '11 ,  i  '"Jl.  r  ..ifo-sionis  v.'- 
iiiaui  amilli»,  q.ii  m  fUlle.li''  •■•  . .uiIo^ms  nrt»"l,  ,SU;. 
Ijhif.-.ssiii  H  umvmio  il.liel  pssc  inli'Kra,  ■'Wb.  H.ix  a  I)'?.. 
paieiitlu,  i'i6.  ('.iiiiiiu!,uln  »ii.:i  siii.!  i.ii  M'm.*si.inc  vrirn 
i»i'lici:»,  501.  rx)or«'&Mo  mt.Twillc.iln  iioii  vsi  nv.mt  jiisii- 
licalis,  SU  01  Sv!.v  Hkc  esl  jusii  \iii  v..|m  loiif.ssn.,  (|ii* 
ji.>Ji'ijiii  iirj-suiileiii  e»  pr.'  '.nril.Muiu  i-oiisi-iriilii  i't  i'..ii- 
f"s.sit)m-  i!(imiucn<l.il.  .  '* ' 

(;.)iiri'S>i.:iii.  Iruolii»,  I,  iil).  Iii  iv.iif.  ssi.i;i.:  lOiiMislit 
i.niiiu  »|i.i  ii..>liM?  |)r.i'iiiiiiiii,  IW.  Ii>  i-.iifi'Ssioiie  |.,"Wu- 
i.iiii  niiiiini  esl  l.-Uiliuiii  viuoiiiiii  niorbis  111.  diri»:i,  .Vi.j. 
r.uiif.'».si.>(i.c.:iioriiiii(.ii'il,iil»'lsi  tli'.,'na  ir^iiilione  lialioa- 
iiiiis  11(111  laiiK'11  itrxiiaiiHir,  iit7.  ('.'wrileBtlHin  i;riin"'ii,  11: 
oliliiifHiir  vonii,  *I7.  Co  ifes...iJiitf  ptwmi^sa  ligalossil- 
vuul  A|)ostoli,  739.  Contcssio  ab  olTe.lii  nuiicupulur  wKw- 
1  )iH!  pudor,  1)7  i.  l  l)i  pe.  >'aii  conl>'»s.o.  ilii  cl  iuslifliuiio  a 
Ucoesi,  4r>i.  Confessiouis  veni.i  quibus  uvircilanir.  :i:i(i. 
«'.oorcssio  tiiioiiiiKlo  pcccii.iruui  vcuuni  ubliue.u,  700. Cou- 
iilciida  p,'C£.ua,  m  lio^no  sil  c,>p:i\  (iocliiii  .■  Dci.  otm 

Coiiti's.sio  (.i'.-.;ali..iuiii  iu  li.x"  l.imuui  s:eoulo  loouni  lu 
hst,  92.  i)iiom<>ii<>  luilli  alii  cuniil^iiiltmi  nisi  D<^).  I,  93  iM. 

("'r)nli.l'rc  jiliis  c%t  nuain  S|.eraro.  1 ,  :>  • 

Coftliriii.iu.inis  s.icraRi<:uliiin.  V.l,  688. 110/. ,  711,  "ni. 

Hii/. 

'Joiifusio  osi  cx  (letle.»rr,  I,  163.  Li  pcccaloruin  c/iii- 

iCienlia  cs(  J.  '\lj 

Coniii^iuui  Cliri.sii  qiii  )ain  perfccUirn.  I,  7 18 

Coii^ujjioiii  11  UMi  iiiagisii-i  (vel  magi)  abstiiicnl,  I,  l,Sl. 

(.'nicaa  co.ijUi;iu .!  'sm-.Mi.ii  causa.  <^x ' 

("iir.sfi.  laiaboiii  o|ieris,aiiiin»rumlm,  1, 7'Jj.  Miserir.)i'- 

(lia?  fri-iihiis  emcn.la,  79».  Couicicnlise  r<jcti8  coraiu  tos- 

lili.is  sooiiritas,  \)ra\^.  irepiilalio.  iS»; 

CoiiS!.BclU!!  Siiiiclofuin  ;,'r.nis  iiiiipiis,  l;ctus  justis.  I,  .-.38 

tioitservaiio.  Ut  crcala  conserveniiir  ronliima  D^io;.,-- 

v.llioue  indiuent.  I, '3J'> 

Consobtio  nobis  miMr  nonuulla  est,  se.l  iion  plcJi.i,  I, 

.W>    ri.Ielem  in  jciaiitii  ■  ^iuiJ  rclevaro  ct  i-ons.>l  1;  i  tJ  - 

b-^al,  S91.  Ciiiis'>lalii>  h>.:  .^.inlcmiil.iruin  2  sol»  Doo  vs\, 

Hli.  Il.;m  consolalio  atnicionim  a  solo  Oeo,  (li.  (Jui  pi^l 

liaiic  vilam  «icissilinliuem  eis  prastel ,  i U  el  son  Co'isii- 

liiti.i  affli.-ii  sj.os  xterna.  '>2^ 

Vcuslantiiioiioli  mulii  S irili<a.n coutl.it  'riint.        11,  ti:i'' 

CoNST.vNiiNoroLiTAN  E  syiioiU  auni  '.jli.   acH,     fl,  i.i4'l 

FaKum  ill.us  jinli.  ium.  '''O 

C.)nsiaH'.iiioiOlim  r  ■vrtuiii  .\'  iminensjs  lcgati,  II,  i'>', 

li!ll.Cousl:<iiiin...,'r.;iUiiiTsvni)li,  a;i..'60  gesis,  II, ,•>-":. M  o-- 

syii.xlits  Jisii  lcm  a,.b.'l!  ii>ii',  ."il'»   (}i(e  .''■•  fiili  /Kfr/.il.  ,;s. 

Coraiu  ca  il  ■  IJi.1''  ainliri  lo^al  Hil.ri.^s,  i/ii./.  C"  i^l  .iciii.. 

|)oliii!er  An...im)NCl  Solou.-icnsis  syiio.i.  lerial:-;  tjesi.i, 

(?)jcl8eq.  Ibi  oriem.iies  ilis.;ciisio  les  iim.il  C.ii.sla:ili'i=. 

'liili 

C'>>ST.v<Tms  Niocii.i  Co;>oilio  iulcifuit,  U,  GfjS.  Illius 

ailversus  Alli.in.isi.i.n  soiili'Hti;i,  tVil  XiP'.';.um  Sjinl> -.iii  11 

leiieni  baplizaius  tuj  qii'oie.)i  l).!i  co;iinii.er«vit.  Cis.   cii 

iSicrcu^  syiiodiis  us  pie  a.l  m  >i  le::i  imric  fuit,  385,  i/xV/. 

no/.  Conslanlinus  saiicl;e  nipin.irio.  671,  (17 1 

CoNSrAXTios  i.atcrne  p.otiilis  htrM  i-.li.'llis,  el  'livi.ise 

ieli.?:niiis  liosiis,  II,  riS.i.  f!i..l.iiiioli(.sis  -e  .nnHihus  ii>  vul- 

Sussparsis  LiSicriuin  l:icor.ii,  '!71    C.in-.i..iiiiini  ;  er  I  •;;:•.■ 

Tos  (l(.'i)re.':iliir  Lilieriiw,  iii  Conoiiiim  :i.l  Vq.uloi  mi  jtino.M 

coo.^i.-gari,  IJ77.  Coiislaiiiiiis  le:,':i:i')iiem  Vni.ytaice  SMii..1i 

hoiiorilire  riobot,.WO.  no  s '.Iu.  Htiii  r.  o-nosoii,  ^iHi.  Uei 

Jisov.upitiis  ac  noiilum  rc;;oii.'r.iHis  ab  .Vi'i;i.iii  ?  do.-Vn-, 

csi,  ut  crcdondi  forunni  Uccli-siis  iiMp.niorei,  •ioi;  Li  ciu;.i 

liitarii  circuiiivcntiis,  '<%'<  Liiior c  illius  0:1  .1  •   le,  ^i,'>. 

Coiislmii.i   proseul'' M.irms  li  l-iii  .liotavil,   7HS.  Liborii 

lilier.e  atl  roiislanlu  11  ri.'  .Vlh.iuiMi  CDUiloninuitjiie,  (578. 

C..iistaiili'>  Kori-.iiiaiiaiiiiii,  uiiilit  l.il>»rius.  (iSl 

r.on4i.iiii'i  ooi»'[.l:i  i.ti  o()isco|i<.s  liiilos  Ariniiiii  cciij;rc- 

gal.is,  II.  Ci(!i'?.  (.uics  meiiii.)  lil,  688.  M.^m.uani.ir  alias  lii- 

lerr  uiiJi  11011  on^iaiil,  OSl  (^.oiisiiiuiio  scriliinU  pcrti.li 

episcr*>i  AriiKin-iisis  «vii.iili  ii-iiiiin  ',  li'>l .  (■laliil.iiiliir  oi  , 

(l>i.xlatripilsill'us  iilusi.:i!isinl,  l'>'OI   Consilaiitiua  Anomo")- 

iiini  bl:isi-.lii'iiii.is  .l.nmii.ri  vbll.  691 

C>>i)>la;iliiis  liciiiio  ri'li'n'io»ioi|uc  vfiliintitts,  II,  'il7   Cu- 

jiis Ciiiiin  circi  roos  pl  icbilis  auiiinis,  671    Fnl«;ii  qiiT- 

nl,  .'ilB.  JS.Iom  nplil  ali  cpis.^ocisaudi)»,  el  pnn»U'.1i!,  ili 

Fidriii  lauliini  secim.l.iiii  o;i   .(ii.i'  srripi.i   suot  (Joii  l.-rsi, 

547.  Clamai,  No/o  vfib^i  (/»'"  noii  «mi/  <i-riyi/a  -lici,  tJTS. 

il.H-tor  pi'ola:i.«'iim  esl.  litifi 

CoiisUintii  III  llde  inco.istaiir,  1,11,  :tl9e>  s.^ii.  HvpocrKis  ac 

porsccMtio,  Ji»ii  e.t  m-i.  VioloiitiK  t.dv.rsus  Sole<ioiensi&  sj- 

lyidi  loK»lix>t  Sl").  C'iii  '("imioii-iui  |Mi(.ii!i)  jier  iiru^t^riiiui 

01  ..piftcopis  mti.i  iiiiljiiui.i.  :>7:i.  Orl.  ni  ti-rmriMii  (.r-j  i|uii 

Cliiisius|v;u>>us  est,  .llaU'i(>  i|Mi  coikIoiiiIMI,  S7:i.  Cuiistiui- 

liii';,  ii.ivii  lni;>-i.ii  iiiuiii(.ht.  di'  iliibolo,  i>miii.i  sui iii^ini  1 

:,ii4C  iiivi.lia  j{li)i'if(S.>riiiii  in"rlium  ()€r,(j;il,  St>T   .Viiiieliri»- 

(iini  pi.i.vruil  ■'<>'' 


i.\iii:x  urniiM  Ei  slm-k.miahum. 

C>nsiibs!:int|;ilitalis  liHcs  .|.iii  ci 


940 

l>l'.cCliCJU.I.i. 

H,  Ui 

C"iisuct;i:lo  magiiiim  lii  s.:  habei  viiiculuiii.  I,  i>^' 

C.>iiiummjtio  multi|>l>'\.  I,  5:i4.  J-Ji  biinuri..ii  ot  mnift- 

iiuinn  .".17 

C'>ii!;iieiitia  qin  virtute  polleat,  I,  oil.  E;i  v>  lut  (.ii.u.jn 
friqoro  corpiis  vilii»  f.>rveos  obriitoscil,  .'lU.  Coiiiiii'  .iin' 
no.tunio  maxiuie  tempore  perlcaluin,  7>li.  Q|uumo(i >  r... 
veiilur.  liiil 

Couiineiiiium  nciilis  capliosi  snut  Ijscivicntium  ftpiiiiua 
riini  OLCurstis.  I,  o27 

l.ciitra.lii  lin  ct  iui.]uitas  (.otissin.a  iutcr  criminasuui, 
1,  U.')  (^.iitrivllctioiii  obiioxius  est  oimiis  soriuo  bumanus. 

11,  .')IM 

C()>it.'"versix  verliorum  aniice  componendx         11,  ."ils 

('.oiiliimaoeo)  (Jiirte  cl  AiK  r.^irw.^y  arguuuUir.         1,  iMi 

Iivivcsio  p<'oc;iloris.  V.  Hteiiiicnlia. 

Cinvivia  miulstrorjui  Ecclcsi.-^^  sub  obleulu  religioni.s 
iiim|)lnf.oa  1,  101 

cm.  ri,  Gt'.ii 

Cur  Inlimum  quoniodo  Dou  jutuJi,  I,  130.  Cordii  (luriia- 

tem  fruslia  j.iclari,  5i2.  (luoitiodo  imniitcutalum  UjI,  Sii. 

(Jui  cordls  os  Spiritui  sancto  p.ilere  dclicat.  5t«i 

(iordis  dilatatio,  I,  505  Cordis  diLitati  uQicium  ''sl,  ut  r^ 

eti  vti-bi  diMiia  iiroccilaiit,  317.  Curdis  aiupli  fructus  (  i 

cuusa,  317  ct  sei|.  Cordis  coartati  eausa  ac  poen.i,  317 

1'rjeier  s;lirisiiim  iiibil  debct  in  corda  nostra  peueirarc, 

810.  CorJc  solo  couceptuui  adultcriuiu  Jam  aimcu  cst.  \'.'.t 

C*rbaiian.  1, 8iHi 

('.oruiia  saucliUcatx  terra,  Dooiinus  Saaclorum  cliuni 

(jloritwus.  1,  lUJ 

CtiRox.vTiis  noljrius.  I,  U'<  i 

Coii.sELics  primitiiR  geutium.  F.  771 

('■>niu  ic,;ni  insigue.  I.  5I'> 

Corpiis.  Hujus  votis  miiUiplex  sonsus,  I,  C92,  »ot.  Cm- 

poruin  ualura  iinpenclrahilis,  II,  Gi.  Vis  solis  et  liiu.v  m 

iioslra  lorpor.l,  1,   430.  Corjioiis  socielas  aoiuuc  iiifnev?. 

'2'M  .Vmuwiu  oomiiiaciilal,  J>!).  ()ui  c'ir|H)i is  vitia  iiaiuiaui 

a&iui;e  inlioi  lui,  \'ri.  Orpora  aJ  vilioi-um  uiaieri:iiii  c.i»i- 

creta,  172  Vitloruiu  u..miU'Ji  suul  maleries,  il,  711.  Cni- 

pus,  ol  (•■uobrosus  ct  coiitagiosus  aoiraae  carcer,  I.   I2i. 

Aiiim;)  vtbiis,"25  PrOj.iiijtie  vcsiiinonia  subslerniint,  (hiui 

.•■o  .orporibas  c\uuut,  T7i.  Coipura  liuu  dissolula  liomus 

b':iit  d  oiiionuiii  7J> 

Cor|,nris  lojsiri  viiiosa  l;d)CS  Verbi  virlute  no.iiiio.l»  011- 

roliir.    I.  tVJD.  (',ir|.us  .'"iiliuoiilij  c;islij;atiuu .  ui.r  iii 

|.ruiii.i,  oii.  l'cr  liueiu  lUurt.Graliiiu  in  iiiluraui  aiiiniic  eva- 

dil,  7l!i.  OU^.|uoiis  aiiiiujs  iii  iijturani  illius  Iransil,  i)iii>- 

m.i  lo,  717.  ('•>r|.oi'.>  il.jcliuiii  .lomus  suiit  Dei.  |S7 

(;or|.oia  liui.i.iin  Scriplura  vi>  ;il  organa.  I,  330.  0.i|.ii,- 

ariihi:c  tt  :iffc''U')nis  ci  iiogoiiorum  (.rgaiuim  est,  iW  .\r- 

lili:iosi«  cor|)0:is  «fieiibus  plareiidu.u  esl  Dco,  1,17.  Illuil 

lamiil.iii  Doo  suave  cst,  t-S**.  Cor|i  .ris  ministeriuiii   iuci*- 

porale  est,  licet  cor(KN'C  Ul,  i78.   Cur(H)ris  seusns  qim- 

Diod  >  III.  uiL^;;au.lii°  iiiibuaiur.  I7i 

Corpkjriiiii  a.H.'riu  poss,;s>io  fldolibus  promlll.tur,  I,  \5:"i. 

Coi.i.ris  tiiiuiin  milii  iii  Ik.^-  si'i.aij  sporjndi,  i31.  Seliu 

«itininl',  l."»!  it  sci.  Cun.ori  uosiro  drbiia,  mori,  iulir- 

miii,  cs.iro,  1">1.  C.orpoM  .e.litioia  sunl  »ut  Ud.)  Ucma.  aut 

iuti  lo!ila;e  r.uiura,  iSH.  Corp.innu  <  laritas  aiit  lenobr.r 

s.  i]im.iior  c!jr;'.ili  ui  iinL  <,;!>  bras  aniincrum.  &jO.  Corpiira 

cxoitala  qiiid  fiis,  ,iiid  iuiquis  exh.l.itura  slit.  1S2.  (.liio-l 

co'i>.>!i  o,ini.J,'  o>l,  m  Jjlu.-ara  spinius  per  a'oriaiudeM>- 

ia;.i.',  I!,  »0C.  ('*)rp<i>  per  jjluriam  uuu  «Uiiciur,  sod  nm- 

Ijlnr  ."•!>'i 

t'.or|Kis  Christi ,  Co^Icsi.-.,  1,  487.  (\.ri.iis  Chri^.li  gloi-... 

sii-n  i|u...iiorl.>  v.'i'a  Sio  I,  iiM.  t-.u.  pus  Do.iiiui  In  oiiiiiiliui 

Sf.iinutis  Mon  iiunou]>ari  exi-tiiiiJtur,  610.  &>riioris  ;(.• 

io,:iii  Ch.isli  coiisui-liiim  uiiivorsis  luict ,  uisl  quis  ob  iiili- 

dolitaiom  aui  iii>itilitai.'in  avclLilur.  87  elsoq. 

Corpus  Dj.iiiui.  y   F.itliarisiia. 

Car|.orjle  iiihil  in  Doo  esl,  II,  llt.  Cor|ioraleuihil  roti- 
iieiil  baliiiaules cuin  facie  Dei,  I,  mi , ibid. ,  iiot.  Nihil  iiou iii 
^nbstaiiiia  sua  ot  creatio.u^  ccrporcmn,  G)i.  Ci>r|>orc  uii 
iiatur;e  su%  siibstaiitiam  auloiaruiu  S|.ocies   sonmiil.ir. 

I!!).' 
Civrnecre  sj  prius  debet ,  cini   tuIi   alic»  corTijjorx', 

I,  iNii 
Corrlpl  ','clle  a  saucto   ct  Qdeli  viro  prudeutis  osi. 

('«rrr(>(ioiiisfra(pnia»  uiod'is.  I,  73  ol  scq. 
Oirr!ii<'!(inem  iMi.niius  alTor(  ,  jl>oiiiinatit>uem  mcrttiii 

.■'oiiopti...  I.KS 

(Virsiri  |i.'c.-atuTis  csl  flgur»  1,  dJH.  O.)!» 

Cr.issiiii.lo  iin|.i.  Ulis   ct   vHioiuiii  aul   comcs   c>'<(    »it 

laii.a.  I ,  'iy: 

Cialiii  II,  w( 

Cr/iillt>  el  U4!iviiaS(].iiddiilcrj>i),  II,  i^n,  ij'«t(n>  rtium 


94i 


\m:\  r.ERLM  et  sf.ntemiauim. 


w. 


f  X  i.il';l>'  K  |)0'(  idrtpii':,  W7.  ( i«:ili<  «  niliilo  iil  iii  sc  lia- 

t.  iil  iKiiiiilalia  iit   iidii  siiit.  1,  liH.  Cif;ilio  citli,  Uii.c, 

t*i<roriinn|iiC  .•Idjiciiioruiii  iii' l(»i  sallfm  ii:mueiiU)  o|if- 

l.iiiMiiis  (liisi  'iiiiliir.  II,  Vii.  .\l;a  cn-al.i  (risjieiisatiourni 

Mil  lMb<!nl,  ifciiMai  i<"iiiJoiiiiii  solacausa  fiiil  D«iibib''niO.-- 

ili:i,  I.  "'11.  .>ti>.  CiejUi.oiKJioit  U  us,  iiuo  ad  su.tjii,  srj  .iil 

iTe»toruiii  iililitalt^m,  SS     r.rcaMiariiiu  icruin   eUitieiiti» 

iiiiiiiis  iii  »Pibo  csl.CUI.  (>o  iiirlcrum  iiatiiranun  PMslilit  |icr 

Jiropriam  obcilieiili.ini  l)i  i  verbn,  II,  S.".  Cre;ra  snnl  oui- 

lii.i  verbo,  I,  556.  yiiiJ  |ii;cul;arc  bal'c;it  cicalio  lioiiiiuis, 

.io(i.  ("rcaloriiDi,  hoiuinc  excepto,  im  lioaIi.>U(;iii  cl  |icrfcc- 

tioiiciii  ieiii|iiisali(|iiotl  n.in(i'scrcvit.  ."o7 

Creaiio  qui  l'aliis  simul  el  Filii  sil,  II,  H7.  Crcala  o.t.  • 

nia  suiiiralrr  i'iccnli',  Kilio  facienlf ,  I,  Blb  Cri^adl  Deus 

in  Pilioonmia,  et  jMiblca  ile  thcsauris  iu  sc  cinKlilis  pro  ;n- 

biUio  .siugiila  |iroiulil,  267.  Crcjta  qiii  cum  Dco  siul  seni- 

per.  II,  151.  Qui  ixe^W  el  iion  ca'pla,  ijiid  ,  '153.  M;ignilii- 

Uiueiii  (>eatoris  lestaiilur,  I,  351.  Dei  m.it;iiiGi:t;iitiaiu  ciii- 

litts iiiimdi  crcatioucs  iii(leniiilal)i!i  ollicioium  siu  ruii:  (on- 

sUtiitioiic  lcstj.itur,  oot.  NiiHi  ni  tcrri ;  osL  pr;cior  liniiii- 

neui,quae  spc(i4;isu*frucluni  senliat,53!S.  C.realur.Tf  oiiiiits 

Ixiauturde  salule  iiastra, cujus i n  c.tbi.cctaliniii'  ci.iigcnii'- 

ccliaiil,  2o8.  Cur  homiiiis  boatituimem  c.xspccleiit.      0*1 

Creatx'  i'cs(|uam  imperfpclx  ci  iufirma',  IF,  (!*>.  Croatiii u' 

veiita  est  religio.  41(1 

Creatio  fuit  liniiin  in  aquam  mulalum.  11 ,  ti^i 

(^reaius  qiii  ioielligi  (|ueai  unigcnitus  Dciis.        II,  46t 

(^f.scobids.  11,607 

rnineii  iuipielatis  II,  1'0 

Criix  Cbrisli  jnisiia  iii  mcilio  ten-;e,  l.  807.  Hanc  lcrrc 

iiutignuj  eral  Jud.ciis,  807.  Crucilixum  Christum  qu;e  s.:- 

«(uaiiir  ijloria,  II,  5j.  Cru»   ei  conscssus  .iJ  Ueuni,  TiW. 

Crucis  scamlalum,  I  ,-7"22.  Slulliiia,  Ho.  Frudus,  216  et 

scq  .  7iO.  Crii»  saltcfli  voiunlite  tollcnila,  731.  Criici  (^r- 

iiis  viiia  coiitigeuJa.  370  cl  se  |.,  7iO 

Culiiaiii  iinuerilia:  obliUefal  resipisc»  ns.  II,  'Oi 

ru,m:  II,  (m2 

Ciipiililas  rerum  sxcnlarium  coutcmpin  nrgnenJa,  1,688 

Cupiiiitalis  ptijiua,  171.  Ciipiilitaiinii  slragcs,  US.1.  Cupidltu-.. 

qnoiiioJo  touebras  ufTunJai,  60^3.  CiipiJitas  arJens  jiistilic.i- 

lloiiuin  D('i  obliviouem  parit.  .TH 

C<ipidit;rtes  rolJusl«  periciiIo.s;e  suiil,  1 ,  331.  J.oviiis  est 

pi'orump.'ntcs  »vull'-re,  Oevibiks  vcHrquerc,  ibid.  Ciipi- 

Jilalciii  uiiinem  qui  recidat  vir  Dei,  5>'l.  Cii[iiflilatcs  intifr- 

iia-  ipi.imojo  exlriiis(,'cus  cciiliiicutiaobrig^scani,  Si  1.  Cu- 

pidiinlum  iiisaUiiarium  febrcs  niidlicaut  eloquia  Dei,  'yj'). 

Cupiililatcsaiiiini  et  corpons  fraiisjcr.',  niaxiuiiiiii  spci  rn.- 

lcsiis  luci-uiii,  697.  CupiJiUilc  ue  licsceinUil,  qiii  iu  cor|iO- 

rjs  sui  pcrf.'cliOiic  consiitil,  789.  V..  (■onciipi-centiri. 

Curaoiunis  iiostra  unn  do  pr;eseiitibus,  scJ  Je  futnris 
«ssc  dcbet,  1,688,  C9i.  Cura  onuiis  sil  pbccnJi  ncn. 

(yjo,  6:v; 

Curiositas  qaomo  lo  non  caJat  iu  euui,  ciijiis  ociili  ad 
Dcum  iiitpnli.  I,  •')9.s 

Ciirrus  Dei,  comilatus  coclcsiis  coiuordi  co.iscnsii  Dco 
ohseipieus.  I,  HG 

CuLsm  |>ubliriisaUrilus.  II,  (Mil 

Cnslodia  spjritualis  eial  Juili<'is,  J,  123.  Ciislodi:)  riclos- 
li-.  opialiir  Ecclcsise.  1,  125 

Cuslodia  Duniini.  per  qu;\iu  lidclcs  p  corpore  exciiiU<'s 
n-scrvanlur.  I,  i52 

CvpiiuiiDS,  yir  sanclJi'  nienioria'  in  oratioiicni  doiniiiicaiii 
scripsit.  I,0S'J 

CvBUcvs  Aiimin.  11,  dHi,  &1W,  iiol. 

CvBiACu»  olBcialis.  K,  "00 

CiuOTVs  a  Koio.  11,66.') 

D 

D.eimiiies,  iavi.sibilob  iiobis  alquc  iiicoiiiproliciisiliilcs 
iiiW»:,  I  180.  Cueli  vulucrescognominaiitur,  702.  Signili- 
cii.tur  vulniuiu  noinine,  17G.  Miris  fiiiido,  189.  Dieniniii- 
biis  viveiiili  bul)s(aiiti;i  liheralilcr  j  Deo  tribuitur,  69i.  Dc- 
Dioiics  fiigiiiiit  facicui  Dei  ob  tropi  lationom,  S(!J  noii  clTii- 
giunl,  41o.  Crcdeuliuui  verlus  lorqueutur,  taniantur,  urun- 
liir,  189.  Tinliim  ad  imiosilioncm  ininnum  noslraruin 
pti'ii;esu3e  vDcibus  ingeinisciint,  ibid.  Dsiuonum  tornicnia 
nt  cnnffssioncs  c<iraui  vencrandis  Mailyrum  ossibiis,  li, 
tyT/,  (fr>d.,iiO<.Dxmouiiiupunitorummugitii.s,  37G.  Chrislum 
Dei  liliuiii  «tiilitenlur.  101 

D»niones  vitioruni  jore  nostri  dominaiiliir,  I,  yi8.  Dt- 
nion  aiile  lesiein  Israclitas  oblinebal ,  735.  Legc  cxpulsiis 
geiitPsiiivasil,  755.  Genlibus  indiilia  gr.iiia  ad  Judajos  rc- 
diil,  735.  DaeiiioBes  c  genliUiis  expnlsi  liaerelioos  oblincut, 
7(H  Daeinuucs  validissini»  UJei  nostrie  oprra  dcliililarc 
(OiileiiJunl,  4.50.  Dwinonnm  virlus  dixtriii.c  Dei  spleiidoK; 
(lispergitur,  lil.'),  IU6.  Dieniuoii  iiifaiuis  ci  est  pro|iri:i,  qui 
a  IJeo  Mt  alieinis,  ?»7    r  niihuKi^,  iNeipiiti»',  ri)leolatc;>. 


I>*xji!i,  II,  liO.  TcRiporuin  conseiiis.  '*« 

DAniis.  1,  Ifi:,  r.bS 

Dathan  el  AbiroD  plagafjuiJ  auiiuis coruni  piorutiil 

I,  S*.  ibhl. ,  nt/l 

Dvvin  non  .sine  pecral'),  I,  i4.'i  Cuiu  se  sini  iiii.iuilato 
aii,  Cliiisti  III  ro  seniio  csJ,  145.  DaviJ  ucniLU  vtl  rinisli 
fccujoduiii  carucin,  136,  SIO  (}c.t'  a  Oco  D.ivid  prouiLs;! 
siiiit,  aJ  t'bribiiiin  jitiiK-ut,  o0(i,  till.  Daviil  nmuiueChribli 
aJveutus  (iTiedicitof .  jOl  cl  stq. 

Davr.J  jiidicij  le^isagcBs,  ca  non  inUMIiijil,  J,  3Cn.  Pi^O" 
a  fiJe  eiciilil,  540,  FiJeb  ejus  iioM  (■*)iitii(diHir  sa^cutis, 
516  rraTOSiiliv*  DanJ  Sfcuuduui  gcniis,  sccuiiduni  sr« 
liaiM  ,  secuiuJtiiii  .'acrawientum  ,  30(1.  l^liii.i  p-.aslJ'. ,  .luam 
lt\  jiibeai.  307.  DiniJ  lecem  .'icrvaiis  in  ca  (iiia'  Iegi;aii- 
uiiibiantur  se  :-\lcnilil.  5l().  Tiulus  e.si  iii  (Jilect;*  le; » 
nieUii.itioiic.  i|iiaiitiib  Jies  iiiiiver.Mjsiii  lcmpon^,  ^ufi. 'Juo 
niodo  spiritalit';rle^em  iiii|il.'aL,  211.  Legls  miiabilia  i.iat 
iil  €crii:.t,  292.  l.cKcin  implel  ^uiorc,  noii  limorc,  (06 
David  Spirilii  .sanclo  plcni;s  n^n  ciimnjnni»  nec  l:rrena 
c.igitat  et  eflatur,  i!8'J.  David  jisaliuorum  cx  parle  con- 
siriptnr,  tiOl.  Psalmiue  aiictor  aii  cansa  sit,  ev  liliilibU 
liiiis  inccrtiim  esl,  611.  DaviJ  iuniiiiiir  ul  ;iuctor  psnlaii 
(pii  Saloiiionis  dirondus  essel.  »72 

D)vid  vita  iiilVsiala  el  per.culis  plf na  scnipcr  fuit,  I 
t)8l.  Da\id  coiiteniplus,  rcgis  cl  iiroplidx  gloriam  acc!'- 
pit.  o9i.  (^iii  gloriaui  aut  p<assioncm  I  hristi  suaiii  dicai, 
(50.  Factis  prf)phel.it  in  lege,  lil.  IJeslis  «luis  Clirisluiu 
liioplielat,  COO.  Passioiiiliiis  suis  passioiies  doniiniias  pro- 
pheiai ,  ()05,  li8.  Non  tam  spirilu  quam  passioiiibiis  pio- 
phetavil,  128.  Pasbionisdouiiuii.';c  non  uesc.ius,  et  paticuii.i 
iirnphctaiii  se  dcicuil  cl  loijucndo,  1  •  1  Davul  iii  Jesciio 
solis  divinis  studiis  negoliosus,  171.  Clirisll  iii  deserlii>ii 
secessuri  proi  hcia  est,171.  David  evaiigelii.t  dotlrin.c 
non  iguanis,  107.  Dominics  mansiietuJiUis  «mutatur,  ll>7. 
Per  siiiiililiidiiieiu  passionuni  passionis  Chrisli  prQphcta, 
tU7,  108.  Oiiioia  Doniiui  dicla  aique  gesla  et  servi  ii(U>  ei 
propheta;  pra'liguravit  excm|.lo.  601 

David  lu  Icge  stmul  et  iii  Kviuge.Iiis,  I,  91.  Sive(lcdii..i- 
lus  cx  lege,  sive  in  Evangelii  gloriara  praeparalus.  •107.- 
Evangelicum  al<pic  a|  osloliciim  virum  Dco  cmiformaus, 
iion  ignarus  fuil  evangelici  seriuoiiis,  i07.  Non  evangeli- 
coruiii  et  apostoliionnn  pr.-pccplonmi,  287.  Non  consuiii 
nialioiiis  inultirilicis,  354.  Pra^.licalor  fiiil  Evangelii,  o-ll ; 
ft  aposlollca;  lidci,  91.  Ips,-  silii  el  uiiiversis  doclor,  pro 
siicctor,  eiiiuiiJ.itor  rt  (udcx  ,  577.  lu  se  cxleris  crc^Jeii- 
di,  agcnJi,  inlelligeDJi,  ignoranJi,  sperandi,  precanJiipie 
lormam  consliimt,  .WS.  Psaliiio  CXVIII  evaugelicum  vi- 
runi  pcrfecla  legis  oliscrvaliono  (ousiuiiiiiat.  405 

Da/id  spci  evausdica'  et  aposti.lici  gaiidil  particei  s,  1  , 
607.  '  erliis  conforiiiem  se  Dci  pjioriae  pr*parari,  107.  Spc 
rat  a-ii.riiD.yi,  517.  571.  .iflrcliis  illiiis  loius  inca'l\iin  csi, 
o:Q.  Op!.-\i  vidcre  D-oni,  173,  5^5.  i;i  Filii.m  Dei ,  175.  Iii 
aJveiiliim  Jesu  se  totura  cxtcuJil,  112.  -\nimo  deGiit  pr.r 
desllerio  illius,  513,  3t<0.  Illuin  silii  doclorem  qu^rit.  350 

Divid  Je  gloria  sua  non  iiisnlescii,  I,  •498.  Quibns  divitii^ 
gaiidc.it.  280.  lllins  iiioJestia,  oiO,  338,  3i2,  598,  399,  itl. 
DaviJ  humilliuius  luit ,  cuui  ipsi  suhesbcut  plurcs  su|itr- 
bieuJl  caiisa;,  566  <  t  scq.  Euni  Imiuilitatis  iuodestia  iiiira 
iliscipliinm  evaugi^licain  coiiliiinit,  567.  David  virtutes  silii 
lanliitn  |iri/i.rias  iion  rofert  ad  mciiHim ,  578.  In  oporibiis 
lioiiilaiis  totius  piriectus ,  uon  hoc  silii  putjl  sulTiccre  .id 
salutcm,  400  Licct  corporc  ut  utcr  iii  iTuiiia  fiigeat,  J.' 
lialur»  su.c  l;nuit;ilc  nonJuni  conllJit ,  .3i5.  Non  gloiinsas 
dotn>,  sed  huiii;litat(;iii  in  se  conspici  prccatiir.  H)' 

Davulareaiiicocniil  ad  locttm  lempli,I,  507.  Nnclo  nieJi;i 
.snrrcxit  ad  laiiJariduui  Deum,  5i28.  Novii  etiain  iiiadvciMS 
gralinin  Deo  reiorenJara,  331.  Illius  in  peccaiilcs  alfei  los, 
520.  DaviJ  nou  poslulat  ininiicorum  ultionein,  sed  cnnver- 
sio.ieni.Stl.UltioneinsuiDeo  rcscnal,  404.  Olitrectaliinn 
lofuiii  non  (tai.  IfiT 

D'bitnm.  1,  i3i 

l)E(;iis.  II,?;61,  5W,  507,  ,j9! 

Dcclinare  quid,  I,  -29t! ,  450.  DcciiiianJi  a  Dco  aQecli:'; 
SCipiiHU'  vilia,  non  prffceJil.  V7 

Dflcclio  aninii  unde  oriaiiir,  I,  515.  Di;fcctionein  aiiini.c 
seiiiiiiur  defeclio  Dculoriiin  :  quid  hsec  sil.  515 

Delcclatiocorporis  (pii  animain  inficiat,  I,  172.  Quoiiiudo 
meiitis  gaudiis  sensus  corporis  iinlmciidus.  172 

DEMOPHir.cs,  II,  668,  680  Arii  h.ircsiui  damn.ire  rciii- 
savit,  673  .Sinmensem  fidem  Liberio  ex|>onit.  078 

DniitPS  pcccalorum.  I,  141» 

Dppuiari  (piid  sit.  1,015 

Derelirtio  Chrisli.  I.  80fi 

Doserliim  sentiendum  est,  in  quonulla  Dei  lialiitalio  sii, 
I,  722.  Despj-luin  quo  Clirislus  pojit  resurrectionew  se  re- 
ccpil,  121.  Dcserta.  gentes.  22i,l 

Desiderare.  Qiiia  inaiime  desideraiidum,  1 ,  169.  0|>la 
iiiiis  imbis,  ijuocl  Dco  vidciuur  opLarij.  555 


»n 


iNDtx  Mimi  i:t  skxtentiahum 


!til 


lli.-iiutniis.  II,  •'>V7 

Dflr.icliuiii  l'cus  nnu  csl  Jiiidus.  I,  367 

L)>'v<^lioni  officiuiii  io  teuiadouilnis  noi)  Oi^brl  iluliciMV. 

I,ti*)l 
nevDlarum  Deo  inenliiint  llbcr|a<i.  I,  780 

iv.is  ob  iiii;ri)nmift8  Isiidaniluisil,  f,  r>*7  !Vp  roLiiiiiO' 
iiom  nomiuis  Ubi  ..d  scienliJUi  ejii.s  proBfiinus,  '.iil.  Diviiii» 
ii-li.is  iio.iiiiia  si'i-.uniJi)in  luuira»  iniijlliviMiii:»:!!  ;i|it.iia  ,  II , 
Kl.  Drti  cogiiili"  qiioi^UDi  ili'^i'li'r:inil;i.  5  n.-mn  iiuii  igiio- 
r;ilille»i,  Uni.-ii  niuaairaliiliMU  scir.-,  (  irlccla  sciiMitia  ••Nt, 
51.  D'ii.s  lolns  isl  iiiiiicrscrHlaliilc  [irofu  i''iii)i  ,  iOl.  Dei 
sctrcta  Ui);iio  )iim  i.eniinl,  1,  190  Ea  scruiari  iilflm  csl , 
scil  iniciuiabili.iriiiilliciiilasuiil,  Wl.In  D«i  rcbns  m -ns 
liuinan»  dcQcii  ,  II ,  oW.  In  Deo  csl  qiiod  ix-rrli  1  jK)lfsl , 
.1.'>9.  Oiil  f''»*  '"  •""  '"''  vidcrc  qu;im  |iOtfrst ,  f  xcscatur, 
hi).  D.:uui  possumus  quaiiluui  iii  nobis  cst  ailiniiiin  .  iioii 


i|iianliis  iiis»-  est  coxnosrerc. 


i.Hil 


Dous  simplex  ei  noa  buinano  niore  rogiiaiidus,  II,  SIS. 
Seiisu  iioslro  non  pcrsc.|uenilus  csl ,  scd  ailm-anilus  ,  511. 
\b  Hilario  sola  veneratione  inlellitjilnr,  Wi.  Dol  vlrtiis 
iiiin  nosiro  contipicndl  inodo  inetleiul.i ,  (58.  Oei  tjost»  non 
sMCcuiiitiunl  natiir;)lil)i)s  nieiUium  scn>ilins ;  cur,  II.  Iii  i'i- 
ci)U)iiivhciisuui  |'ri)fniiilnin  demersa  ejns  oiniiia  sunt,  t03. 
(Ini  A|i<)S.lcli  cxoiplodivini  suiil  eO!;il».i.li  ,  103  De  Doo 
oiiiuaiidi  piac  inlclligcmi»  spceics  ,  lO^.  Deuin  in  rcbus 
iialuralibus  qui  iulclligaiuus  ,  IIO.  Divi.iis  cvemptls  uon 
silisTaciunl  hiimause  comiciratioiies.  19*)  Dous  iiiromi.ara- 
liilis  I,  41)1.  K.'riim  crealarum  comparatioiie  ad  cjus  inlel- 
lineuliam  jnvamur,  Wl-  Oualeiius  per  corporeani  conipa- 
r;ilioiiCin  rc»  divin;e  lltiistrciilur.  II,  200 

Deus  noa  nisi  per  se  cn^jmius,  II,  It.  Intelligi  non  |«test 
iilsi  per  DoJin,  UK,  U7  Diviiiarnin  rcrum  cogniilo  e  di- 
\iiiishaurieudadoclrinis,81.  Ex  Dei  de  sctesliiiionio,  200. 
Doi  cognilio  in  opeiilius  csl,  1,  b"26.  Oui  ss  rerum  divina- 
riiiu  arbilros  doputaiil,  arguunlur.  Il,i88.  .\nliniioniin  dc 
Doo  varias  sentcnli*  ,  1.  Reiirobantin-,  l.  Vari.n  eoruiii 
HUjesliciea  el  opiiiiones  dc  Doo,  rebusque  divinis  ,  I,  lt>.S. 
yiiaiu  ccnior  r  sacris  libris  scicniia  haurlitur.  ItiO 

Dous  iuriiiiliis  el  Iminciisus  lirovilins  huinaiii  scrnionis 
,  l.iqiiiis  iulelli>;i  nnu  poleslvcl  oslcodi  ,  II  ,  l;)7.  Impiuiii 
csl  de  natura  Doi  vorlils  cnnnliaio  se  posso  confidcre,  102. 
Diviii*  res  iiipnarrabiles  ,  71  Dc  Deo  non  alitcr  loqiien- 
ilum  csl,  qu.nn  ilise  do  sc  locutus  esl ,  117.  Dei  de  rebus 
iiin  huiiiaiio  aul  s;c.uli  sonsii  loiiuciidum  ,  198.  De  quibus 
iiou  reliclus  «•sl  nobis  alius  quim  Doi  scniio ,  206.  (jnate- 
iius  ad  eas  eloquendas  cominuni  serinoiie  «tciidom  ,  7.'. 
iiujt  Dci  siinl  credidisse  .id  saluli'in  suUicit,  quibus  non  li- 
col  de  co  liiqui  qiio»!  volniit.  i90 

Deus  per  Moyseo  inaiiifoslari  s;e  uto  cooptus  est,  II,  \il. 
Dci  uomcn  aiilc  Chrisluin  quoraodo  i;;iiotom  ,  59.  Doi  iio- 
iiicn  oliiii  Dous  -XbraUani,  Dcus  liaac.  etc,  I,  5.57.  Secuii- 
.luiii  Evaiigi^lia  Dei  unigcnili  (later,  558.  D;'iis  uoLis  maiil- 
loslatus  esl  csse  palor,  non  pater  uianlfestalu^  qiiod  Dcns 
sil.  ".«* 

Dfus  quid  sit,  I,  181.  Dei  solislantiain  qiii  volunl  dilatari 
cl  cuulrahi.  rolc.lluntur,  H,  490.  Dco  nihil  Uim  dignuui , 
.|iuni  iil  cxccdat  iiuidquid  cogUare  possimus,  5.  Majus  mi- 
iiusvo  olBciuin  pr;i'si;iro  ci  non  possiimus,  quam  ul  lantnm 
lUin  esso  inlolligaiiius,  qnantos  iiitelllgi  uoniioiesl,  el  po- 
lcslcredi,  7  Dous  tolius  pnlcliritndiuis  pulcherrlinus  ,  0. 
l'idcliriludo  ejus  nec  sermone  (lOlesi  explicari ,  nec  soiisii 

pcrtipi.  ,,    ,   c  ,■■      ^ 

Deo  uiiiil  inagis  propriuni,  qnam  csso,  II,  4.  Soli  ei  con- 
>  enil  ita  esse,  ul  infeclus  sil,  1,  977.  Mliil  aiile  esl  ,  nihil 
..liundc,  nibil  exlra,II,  403.  Aiite  i'l  ,  quod  pioprium  Doo 
ost,  seiupcr  csse  aliquid  aliud  iiiteiitlu  relroacla  uon  capil, 
422.  Dpiin»  csse  qui  ncgat,  publico  asscnsu  sliilltis  judica- 
liir,  I,  9'J  Deum  non  essc  vilioruni  oblectatio  iiorsuidut, 
diim  veii  iiccessitas  cojjiteum  esse  contitcn,  9!).  D'uin  essc 
U-slantur  praeclara  cjusopera,  J)33.  D.u»essc  inlelliijeudiis 
cst  r%  lis  quae  siib  lcgo  iir.cslilil,  l>J8.  Dcuni  ossc  ei  niundi 
coiiuiitu  neino  nou  seutil ,  95.  Iloc  vcl  cirluni  coiiluens 
i|Uis<iue  seiitiot.  198,410 

Doiis  iioii  csl  secimdum  nos  cnriioralis,  1 ,  4j,'>.  Incoriio- 
lalis  est,  V)'-  Qui  corporpum  voluut,  quia  ad  iHius  iinag,- 
iiom  honii)  ciindilus  csl,  rerollimtnr,  492.  Meinbroruni  no- 
struruin  iioinioe  vocalur  virlus  qiia  cllicit  iiuiid  inciubris 
nustril  coiivoiiil,  iUl  .Vlia  inlerpretatin,  II,  ilJ.  Doi  meni- 
l)ia  inlelliKi  («issuiil  angellcx  viriui.s  ,  I  ,  494.  D.-l  eoi', 
III  iniis,  oculi,  ipii.l ,  II.  U5  D  1  o»,  virtus,  sipienUa,  bM- 
clilum  01  iiii,iKo  f.liri^tiis  esl.  I,  33i 

l)..j  siiiiiina 'siiiiplioilas.  11,111,214  Deus  coinpusl- 
lioiii»  cxpc.i's  est,  I,  49J.  No.|iic  c.-.t  oi  «omjiOHitls,  anl  e\ 
iii.iniiulH,  II,  19S.  Ncquc  cx  obscuris ,  liilirinis  ,  autdlspa- 
liliiis,  ibid.  Iii  D.'n  iiun  pariioiilata  ,  sed  ti>l«  ,  non  vivlB- 
i.ii.i,'scd  viva  ,  3U*i  Totuiii  in  eo  nuod  cst ,  unnni  est , 
lii.H.  Totnm  ijiiod  tn  co  csl  vivit,  199  Deus  lu  spirilu  d  ma 
li.ilr    10.1  III  il"iiis  iion  <li.i.li...r,  I,  709  Quud  Dous  cst , 


Dons  loinin  est,  II,  lil.  ^iliil  in  oo  iiisi  vulus  ,  iii.si  >il:i  , 

iii<il  lux,  nlsi  beatAiHlo,  oisi  s.  Iriliis,  I  il.  D.-i  suiuiiie  siiii- 

|.li-is  qiialessint  pro|irieUU''S  ,  2K2.  Deus  »«  omoeiu  per 

si  I  oilorin  *'iO 

Del  :i'tcrna  immutibllitis ,  I  ,  »00  c.t  soii   Dcua  nou  c.^t 

miiUllnui  ohiiovtiis  .  57  ;  II.  .'iU  ,  W..  In  Doii.ii  noii  «•iilil 

r.Tum  Kiil.il.-iniin  iiova  rip'Misi|ii.' molili.i ,  1  ,  ^-i'».  Deus 

il<>miitallmieiii  neoiciis  iniill  cx  sul.sianiii  sna  r:iro  laoius 

anl»|!,II.  401.   Doi   lilio  fruc.l.xo  i.irrupli.inem  min   esl 

1  .'riiess.i  .|..!las,  lv'l.   D.Mis  iLi  csl,  utipi.dis  ;'»l  ,  lalisci 

sin|.or  sji,  I,  .'^H.  I|'M»  csl  ,  iii  S''«i'  1'st,  sccuiii  osl,  ;id  so 

ist.  sims  silii  .'^t,  .1  i|  si-  sit.i  ,>ii.ii:-  i^sl.  38 

Hci  .siiii  ilicitis  01  ciiiiionsilas,  II,  2o0.  D.mis  uhlque  ,  I, 

l.ij.  Totns  ct  s.mipor  et  nln  |uif  i-st  ,028.  tlilquo  idcm  rt 

loiiis,  400  el  seq.,  493.  yuniuo.lo  viiiosis  im);i  In**  ,  401. 

I.on^e  a  Di-o  suul,  qui  hHi|;e  a  <-o;{nilion«  Pci,  198.  Duus 

inliiiitiis  iii  oinnia  cinu  iifiisus  csi  ct  iufusiis,  II  .   .'i.  Quo- 

iiiodo  1n  omiiia  clrcuiiiru.sns  et  tran<fiisu<<,  1 ,  346.  Doi  iiiti- 

i>M.'<s  omiiia  excedciis,  r.i.j.  Nullus  <iiue  Dtm,  nultiis  nnu  in 

I)  '0  locus,  II.  6-  Ncquc  lii  :ili.|u.i  ii  so  ,  o<'qnu  iioii  in  mii- 

i.ibiis  est,  6.  Deuin  nioiite  vcl  tci.plo  cla<Nli'iiii<iin  trror, 

4'i.  Deos  non  clandllur  loc.s,  I.  4t)8,  !Hi.  Qxi.f  vnltio  illuM 

ilonius.  4t>7.  tjun'  vera,  4(18.  Doi  haliitatiu  uon  i-ielnm  visi- 

bile,  410.  Sid  Pilius,  4il).  El  l-Mio  mediauie  lidoles  .  ilo. 

Non  escludiliir  |.ni>lif:i  ilo  D.'i  sclc  o.inio  ,  ul  ri  cn,'liiin 

c<im  ihrooosit,  441.  Deus  non  oA  iii  divcriig-  a  se  natnra: 

habiuenlo,  II.  100  inlra  D>:uni  uiliiiia,  ct  otra  cuui  iiihil 

lllins  ea|>af ,  43   In  Doo  oiniii:i  suii^,  Dous  lu  seiiicliiiso  , 

46.  Dcuin  cssc  oiniii:i  in  oiiinilius  nosler  i^-ulcclus  cst . 

400.  Qiiod  iii  D-o  iiifliiituni  ciil  ,  sciii|>erse  inrniiti  soosus 

nosiri  rcciirsnl  sulilrahit.  42i 

D.-i  Sa|ii«litia  «lcriiis  se  i-oa.icrn»n»  d.>oet.  II,  43U 

Doi  sclciiti:!.  11,  313.  Unde  iiiirabilis ,  i ,  ;X>9.  Uuuaioilu 

iiulviTS.vcuinpliiclalur.i^i^.Djo  fuUira  |>rof»ciiss<inl,  4o6. 

rro|.riiim  cl  esl  liitura  co'^iioscore  ,  II ,  306.  Deus  pcr  ua- 

tiiru;  s>'iciitiain  liomi.ium  prai<<cit  toluiiutes,  I  ,  13.9.  Pix- 

sciendu   ncccSjitalPin  iioii   iiilerl ,  ibiii.    Dci    siieuliiira 

i|iii  |ii'!i<iiovcat   i^noraiiti»!  noslne  cooicieuiia,  II ,  410. 

D.Mis  qiio.iiodo  Mignoscat  aut  i^ioret ,  1 ,  3U  cl  se<i.  Hei 

i<;iior;iliu  nmi  esl  i^oioralio,  sctl  s.'H-rsmuntuiii,  II,  3H.  Aul 

toni|ms  cst  110 1  loipioiidi,  lul  dispciisatio  iioii  agendi,  507. 

Deiiin  s"ire  iiou  cst  IgiioraBlix  tteuiutntio ,  s<^l  teuipurls 

j.louiiudu  ,  307.  Doiim  uesrire  ,  iion  aaiure  pdtius  quara 

volUMt:itls  esl.  30f).  D'us  Kiliiis  nesciro  q<ioil  tai-et,  el  Pa- 

lor  qnol  iioii  t.icot  s-irc  dicitur.  315.  J>;'us  iulcrrottat  aut 

jieccatis  veniam,  aul  Odei  honorem  rudd.liirus,  I,  419.  Deu 

vi^us  otdnis  in  vinule  lular*  cst.  U,  188 

Doi  virtas  deitera  si^niOcaliir,  I,  173.  Virtwti  suae  uian- 

daro  iion  coiivcnit  uisi  Dco  ,  23t.  Dri  virtuaet  sa|iiMiti.i 

r.hristus,  in  quo  ouiiiU  iiotcsl,  et  sapicnler  lote»!,  II,  419. 

Dei  oiaiius.  ('.hristiis  ut  Deu«,  1 ,  610.  IVo  soli  coiiitniit 

omnia  lacer.-  i|ii;c  vclil,  li^.O.  Dous  iiaiur.c  lojiilms  ii  .ii  siib- 

jact,  II ,  .314.  Omnia  posse  cralend.is  est ,  3.3  ,  314.  Dci 

viriutes  lot  liiima  la  iioii  pntosl  nnKlonri ,  3t>:).  D»-»  |)0S- 

S'blle  isl,  quoil  hoiiiini  cst  iRiiilollig^bile ,  49,  CO.  Dei  est 

qiiidquid  por  lioiniiios  ^criliir  iiilraliile.  I,  543 

Doi  |K.ito  itia  sc  ccitoiiiaiiif.'S)at  gfsius  .  qtiurvni  ratio 

iiobis  uciAitU  mancl .  II ,  52  Dci  niagniludiiieni  teslaunr 

0|XM'a ,  I  ,  !i('>l).  Dei  niajeiil.is  u|.oruin  digiiilate   lerribilis 

osteiidilur,  l')7.  Dei  |  ulesl.ileai  cl  miscrMwdi^un  s|)e  uic- 

lu.pie  losiaiuur,  639.  Dei  oiora   iiotontcr  lO-cta  ,  titl. 

Nobis  iion  admiraliotieiu  tMiuui  ,  sed  ct  utiliUleoi  alfc- 

runt.  023 

Dc.i  iiihd  dee:>t,  I,  38;  II ,  404.  Nihil  ei  deest,  mhil  ac- 

redit,  tiii  0<'i  iiilnl  ei  accctl.at  ciiiii  olarillcatnr  a  noliis,  I, 

205 ;  II,  b7.  Doo  iiuoil  Ojilare  vidtininr,  iiubis  u|4iuuus ,  I, 

!i3,3.  Dous  noslr:i  riillii.s,  iiuii  su^  taii.ia  veiicraivlus,  II,  ■V>9. 

Dci  sanctitas  nil.il<i  c>,'ol,  nisi  ul   s.-  aliu.s  uialnr  ,  1  .  G21. 

Plciia  c,,,tlorroris  suavis  ellerribil.ssiiaiilatis,  G-'4et  sotj. 

Deus  crcaiis  iioii  e^ol ,  38.  ('.icala  oooilidil.  ihni  itd  aiuani , 

seM  ;iil  crcjtiH^iim  iiulitalcin,  ,38.  Doi  iiiiHOricordia  sola  ro- 

rniii  l'<oii'iid:iruiu  cansa  f.iil,  341.  346.  Dou  iii  (rcaudisrc- 

lius  iiiliil  nutum  ac  rep.'iis  esl.  II,  i'>l.  Deus  uuivorsitaiis 

liiijiis  corpiis  cuxilationnm  {.ariibusiHNictindHlil,  431   .Nibil 

iioii  soinper  cuui  Deo  luil ,   431.  0»»  «d   CTcalioueui  sui 

c.ri.la  sniit ,  »d  Dci  v.l  scieotiaiii  vcl  |x>tei>iatciu  ooo  suut 

iii.  Iioala,  431.  Dcus  lccit  veiitura,  I,  233.  (jiue  ei  ubacieu- 

li  iin  01  virlutem  suiil  facla.  !i8( 

llri  j.iovidontia ,  1  ,  iMli.  Dco  uou  esi  dittni  roriHB  a  so 

coiiilit iruui  iiH-uria,  II,   l.  D.us  ontiuuin    »u.'l.*   operart 

iiiiil  ccss:it,  I,  266.  .XUsquo  i.llo  l.lxire  .  266.  D.'l  in  luumli 

(.'iilionialioiie  iiiira.iila  varla..').',0  Deti  buiuaii>iruiii .ii«'ruiu 

curam  isse  niulti  iic;;aiit  .  fili.  Ne  i|aiii1  )udictiiiu  Crentofi 

I  b  vilaui  recic  cniiiiuuNiive  acuiu  reiia«|ti»Hl  .   20    K.s 

hlUinliir,  IHI.  Dei  ))rovid<;u'.i»  KfP*'"'  *'K*  ti»"leM»ui. 

lii<» 

Dci  viuctitas  huiiijuis  aukihui  iiou  so  siitilr.ihil  ,  t.  l.J>. 

l).'i  .nl  liouiliics  vani  prostiovtns  .   <.K.     Dcus   iik>.i|h'>  jli> 


'»•.5 


INI>K.\  nFKlM  FT  .Sl.MKNTIAKlM 


fH(J 


(liiiiiiHxk)  nfiilc.s  aii  in>,  o>rurii,ii  .1111  ;m-rlal  ,1,  9i>fl.  l>''ii^ 
ailsi  icil  S'!  piiniciiilii.il,  ."i'-S  ;  ;u!  KTreiitluin ,  iM.;  ad  mi- 
Sfranduni,  58S.  Un  adsiir.cliis  innoceiilia  pronMTeuiHi^, 
S6H.  Dcu.s  ul  ad  |U'iiain  tt  ad  mterieorilMUi  rtsfiicit  ,_il:i 
^ulliini  sniim  ail  utriiiiH^tii>  di  nmil.  ^''H 

Df  HS  ntfcil  arniil  aliqiiaii^o  qu.im  ililrclio  esse  ,  II,  5li"i 
A°ihit  iii  pu  oisi  boiiuui  ct  ^ciiTiinni,  I,  i2l.  Dius  iiiliii  \«- 
irsl  agcri!  iii^  secuiiduio  '  ii  l>uui  skuiii,  a<l>-u<]ue  nibil  iiisi 
iioiiiun  ,  i^.  Aul  iiiiqiiit:>lis  iiiil  m.ili;4ii:r  viiiunl  >l:s  arcui 
BOii  (lOlesl  ,  11!^  Mata  imio  ii>ale«olus  cxrii.it ,  U-iii.  Dcinfi 
iMHiuin  rx  iialivilale  nnsiradisiimiis  ,  II,  UT.  ''^ajiiemfiii 
l.nNJil  imimJi  crcatio,  U7. 1)ius  mui  iins  ;iil  m:ili  ori^iiu  ni 
iii>  Jio;i\il,  U5.  Cujus  bnuitMi  rr>pugiiat,  iilin.s  aJ  iiijiiri:i>ii 
aiit  ail  dolorem  ^fau'  ril,  I,  502.  Dei  iii  Isra.  lii;i»I)i'iiii;iii- 
las  <■(  iM^nWicia  ,  536.  Drut  voluissel  i  u|  ulum  snuiu  ii.ii 
jtwlicari,  t>3(i.  D«-i  suavila^  «quis  oiiuiibus  scmix  r  paliH  : 
ciir  ali  ioiqui^  non  capi  <lur.  6^i 

D«i  fRemdS  bcnignitale,  l,  527.  Deus  non  pst  priFdurus 
jnilpi,  se<l  rationpm  Iiabet  iiilirniil;ilis  liuMiaii.T  ,  liOS.  Dri 
bonitas  er)"»  ens  <|ul  ei  iiitirinilate  labiMiliir,  fl9.  D-iis 
|ra><4|.ue  ol)  niisorioonliim  Uudandiis,  (.20  ,  cnr,  CSJG.  1).  i 
inisericordia  el  laiieniia,  330.  WH,  62U.  Oii  justilia  ppr 
misi-rironJiam  non  fiiciclil,  6i*;.  Dei  boiiitas  simul  ''l  sevf- 
rilas  iiiliiriiila  ,  ."36.  Dci  biUiil.ileni  jiistilca  iiKidcraiiii 
Mli'ii(li  niodo.  m  ii  |.r*liPiidi,  fiii.  Doiis  \ull  luisiram  &.Ih. 
Icni,  i'i  e\  consliiula  Ipk<"  |.prcanliiiiii  danm^itioucin  ,  717. 
liuimiquc  pro  fniei  diicrsilalp  aiU  pioxiiiiui  aut  remoUi.», 
iifiO.  .'laiicliis  pstsamlis,  i-l  iiorversis  avprsus  .  secuuduiii 
uiiiuscujusqiip  mores,  4JVI.  Deiis  pppoaloribiis  igiiis  cousii- 
iiicns.  i-l  lldelibiis  tnx  ,  7>iSi.  Ab  i:upiis  iniqiu  a(;eutibus 
iion  rogiialus.  niida  lonira  ii.sos  mavertei.  112 

Dci  sovpiilas  qnibiis  vi'ib'S  In  Srri|iluris  eouDtiari  --o- 
ieal.  I,  ^'i.  Diviiia  iillio  liuuianx  i^ii<'ro|ilo  eouiitiatur,  i'"!. 
Po  ir:i  qiiid,  40.  Non  iircMlil  ex  motu  ri-ceiilino ,  40.  Qu  iiii 
iiuiic  iii  poccaiites  toni.eiala  ,  41  tl  si'(i.  Dei  irati  vcr|..i 
uimc  bciiiKnilalP  lcmpirata  ad  popnitentiam  invilanl  ,  41 
Pl  sei|.  Dcus  ir:iliis  ipinmodo  misprcatur  ,  1.^.  Opiiiii 
pti.iin  luiiioiitpra.  jusiiim  falelur  fid»s  ,  501.  Di-us  jiisli- 
li;uii  ci  iiiiserirnrdiani  in  |  o-na  qai  tenral  ,  6ifi.  Ni.u  iics 
Ira.lit  in  \Ilia  ,  428.  Cuin  nos  euiiidPSpreiili'S  deseiit,  tri- 
dori'  dlciliir  42S 

Deus  de  s«  ad  hiimana>  natune  sonsuni  Incnius  ost ,  11  , 
8f,  lit,  m.  Dei  dicluiii  rioii  alitcr  inlclli|{cuiliiiu  i|uaiii 
d'cuim  est.  143.  Dei  SPrmo  c.x  usu  loiiucla:  unstrx  |ipii- 
doiidu.<  ,  l,  fHa.  D<"iim  verbi  sui  <>sse  mpmorem  quid,  319. 
Dei  I  n.niionlia  ,  (iSO.  Deo  sonmus  ,  vigili»! ,  oblivio,  otc, 
secuiidum  meritoruni  uosiiorum  difforeniiam  adscribun- 
tiir,  C'5.  Oeiis  snnini  expirs  secuuiluui  fidcm  uostnui  vi- 
^il:it  uiil  dormit  in  nobis.  4i9 

Deiis  invisibilis  esl  oruliscamis.  I,  52.^.  Neque  videri 
|iOti»l  in  hac  vita  ,  54"'.  Qui  invisibilis,  '|ui  su|  cr  Ipnani 
visiis.  II,  101.  Dei  visioiieni  ardonicr  ex|.eliil  David, 
I,  m.  Dous  liomini  ,  nisi  assumpto  liuuiino,  rogiiitas  lioi  i 
DOu  {'Oluit ,  614.  Homol.'ioUis  cst  salva  diviiiil;ilis  sii.-e  iia- 
tura,  II,  525.  In  liomine  :id  J»cob  oi  ad  Ahraliani  veiiii.  94. 
iii  iioniiiie  a  Jacob  iiiiollortns  el  visiis  psI  ,  I,  UiO.  Deuui 
viilil  Ksaias.  ueqtie  aliuui  \idil  uisi  hMiiini.  II.  1  iS.  Doiiiii 
[talrean  vlsum  npmo  fatptiir,  126.  De.us  paler,  a  npmiiic 
visns  vpI  auditus,  iu  Firr>vidcuir  vel  aiidiiur  ,  296.  Dcus 
oiiin  por  DroptiPliam  aiidilus .  iiuno  por  lldi  i  fiduriain  con- 
Ipini.iandiis,  I,  410  D.'i  cni.si'.  cliiiii  f  Tre  ni nuil  iiiiniuii- 
diis  (ft<l.  OoiiHi  visuri  suiil  onims  niuiidi  rorilc,  r>2ti.  Deom 
viilenlcs  imiieiii  ^lon:iiii  >u:iiii  cx  ooii.s|.poiu  !;li.ria>  eius 
suniuol,  32(i.   Oui   vidonlis  nos  Doi   luoieu  arci(iamus. 

390  cl  seq. 

Dol  rcquips  (iiiiiinodu  in  sanctls,  1 ,  ^iU.  Dciis  |iioruni 
niciilcs  qiii  iiili.il<ilcl.  rilli 

Dfi   laiiliim   est   iicr  se  px  morlois  resurrexisse,  II, 

m 

Dous  non  esl  iiisi  unus ,  II,  4.  Deonun  mulliludnieni 
K.'p|esi:i  11.41  cogiiiiMil  ,  1 ,  529.  Deus  ideiii  legis  el  Evaii- 
f,'crii,  21'.»,  >S8.  Idoni  1 'Kis  l:it* ,  el  univcrsit;iiis,  G36. 
Decm  iinum  <|iiaiu  fraudideiilcr  (irufiipantur  Ariaiii,  II, 
iOj.  Deum  luiuni  pie  noo  pr.idical,  qui  snluin.  177.  Deus 
noliis  uuus,  nOD  solns,  I,  442  :  oi>n  solilarius,  II,  41^1,  41^0; 
iion  unicus  ,  241 ,  212,  2V<.  Deus  non  i  pi-sona  unus  esl, 
sod  f.ainra.  ."01.  Dpiuocmo  uiiio ,  nequo  nou  uniias  est 
roflfilpiida,  17"..  Dcuni  el  Dcum  Uoyses  ei  liv.iunelia  lcs- 
t'inlar,10').  Doi  jcbeiiliselDeilacipntlsriisliiiPiio,  84,uo(. 
ibid  .  /Eqnalitas,  87.  Deos  veros  diios  credi  Bdcs  uoii  pati- 
tur,279.  Pat-em  ot  Fiiiuin  cur  nou  atTios  al  fidcs  duos 
doos.  -01  et  s<q.,210 

Dpi  nnil.is  noii  offioil  Filii  dcila  i  ,  II  ,  82  Dci  unius  fidc 
illa^sa  Filiiun  Dpiim  ponlitemiir .  [•>»  .  IK5.  Filiiis  ei  l^iUr 
Deus  onos  csl,  9.1.  Non  iiniwip,  sod  iiropri.-iale.  374. 
L"imm  in  fido  nosira  sunl  uterqiic.  niui  unus  ,  l.'^.  Doi  uni- 
tis  qtiomeilo  mancal  fco'  riln  gener;ilioiic,  278.  Ilci 
fil  iini  innasrihilpni  p<^pl)ei  unitaS  non  |)»lilur  4'lii.  '.luoj 


iiiius  mnasciiiiljs  Ucu-.(sl,  I). '.  (ii.;i;,'iiii.i  ailuiii  ii<.ii  |ii.i.  s; 
quiHl  Deus  csl,  I,  iio.  Nou  quoil  uiiiis  in  ducsdivisiis  sii. 
445.  Deiis  idclrco  uuus  ,  quia  ueqiie  duo  iiinascibllcs ,  iie 
i]uc  uiiigoniii  'liio,  soil  umis  rx  uiin,  ct  anibo  uniim  ,  4i."i. 
I'aler  et  Filius  ii')u  uieniue  idem  i|.se;  quia  nauuagif,- 
iiendi ,  non  nuncooatio  sola,  fec^enl  Patrem  et  Filimn. 

Ui 
Doo  aqujlis scla  u:ilivilas  creililur,  II,  197.  Doum  ununi 
veriini  uon  ai  prc  licndit  ,  qui  falrciii  cl  Filiiim  priiis  ooii 
confUclur,  iiia.  Dcus  vruset  iiiius  csl  iii  P.iire  et  Fillc 
liulisistoiiiil.us  ,  106.  l>(  us  nubis  iii  Pairiset  Filii  noniiiii- 
bus  [  crsiiii-:qiic  unus,  G42.  Nco  .nlia  i:>.'  caiisa  lii  nos  oxci- 
latiiui  fSI  odiuiii  .liyl;i'r.rum,  goiililmn..  b.-creliooruni,  fii'2 
Dcuni  palreui  Filio  niajorcin  css"  .\i! n..  sirmii  ilprerniii.l. 
464  liuiiKiuc  Mliim  scire  Fi  ii  nal.viia;.  ni  ,  4f.  i.  I».  iis  j  a- 
tcr  iiiajor  ost,  duiu  paior  cst  :  scd  Fiiius,  diim  li'ius  e.-i, 
miiinr  iion  esl,  30'2  499.  Dous  al>  unu.itc  evciilil.  s'i 
xquale  quid  liuiicat ,  quod  sit  cMra  oiui ,  rj7.  Oiii  Dpi:iii 
jionipi  r  patrim  fuisse  nojj^iul  ,  rcfclliiniiii  ,  427.  Deiis  ii.iii 
(lOiosl  iiuolligi  paler  tPiiip'.raris  ,  47'i  Itci  palils  ospii- 
liaui,  qu;iiiluiii  iii  so  est,  Anani  |ioiJimuii,  47.T.  Prnlccliic 
i'Sldigniiati>,giuuissep<.tcs.alcni,  ulc  alieuasso  naluraic 

D.  i  pati is  pro|  rietas ,  II  ,  Ml.  Doi  lilii  iropriPlas,  421 
ratcr  a  Fiiio  Fola  imiasriliiliijlc  di.so.ruiUir  ,  4'Jl.  Pix-tei 
^iri^inrs  cuusjiii  iioii  diirori  ali  inii.-.scibllitalc  nativiia.s. 
481.  D' us  |.rinoi|.iiim  i  sl  Fili.i,  a  qun  scninut  univrrsn 
iriiicipium,  i'i6.  l)ius  numqu:  m  s^iuc  Sa|.ionlia,  Virtute^n 
verbosiio.  I"..' 

Dci  pairis  rl  Dci  fUii  iiiiilas  non  liuinano  nioro  ro(;itaii'l<i, 
II ,  28."i.  Ouali-.  sil,  245  1).  i  |  atris  sc  lilii  fsseutia  vii-.' 
iiuiniup  •■igiiiricaliir ,  1 ,  468  ,  11 ,  472.  l  udp  iina  uSriusqiif 
f.ssonlia  (leuioustiaiur  ,  109.  Dci  p.iliis  ct  Blii  natura  U)i;i, 
22G,  395  ;  uuus  Spiritus,  228  ;  eadeui  virlus,  501.  In  lilin 
pl  Patre  ut  indihcrctum  deitaiis  natiirxque  uompn  ,  iia  el 
virtus,  I,  1 10.  Dti  |atris  el  filii  uiium  opiis,  II,  292.  Scicii- 
lia  01  \oiiio:as  eadom  ,  315.  Volunlas' ad  ualiiram  eadoin. 
ad  iiativitatis  siguiUcationeni  distinjliiitur ,  316.  Filius  ;i 
Palre  iioc  substaiitia  difforl  noc  lenipore,  488.  Deitalis 
sutistanlia  in  Palre  el  Filio  iiec  pcnero.  ncc  vuluntaic  dis- 
sidet ,  I  ,  513.  l  I  Huum  sunl  esseii  is  nomine  .  ita  et  pc- 
n.>re,  II,  481.  480,  495.  Filii  et  Palris  unilas  in  nalui.i. 
I,  169.  Iii  pdlcslate  .  170.  Iu  usin  ulorqKc  coufiK  ndiis ,  ••i 
l:>meu  coii  uniisiiilelligciidusqiii  uterquc  sit,  17U.  lu  Fil;.. 
Dei  lotoslas  \el  accepla  vol  iiaia  osl ,  170,  Doi  p:.li  is  ei 
lilii  uoitas  biuo  iirohaiiir,  quod  Spiritus  s.iiiclus  ab  utroqiie 
acci|.it ,  II .  227  Filius  ajqualis  palri,  quia  dc  ipso,  ul  iIp 
Palre,  sumil  Si  iiiiiis  sauctus,  315.  Ulrius<|ue  esl  creaun  . 
et  roconcilialio  iicstra.  219 

Deus  umis  i.inrsinonsinit  Cliristum  esse  Deuni,  i.ini 
siuilur  esse  Doiiiinus  ,  quia  Cbiisuis  unus  est  Doniiniis  II, 
2.59  ,  242.  Deiis  |  ator  et  Cbrislus  Doniinos  unus  esl  spii  i- 
tus,  sed  non  singularis  .  235  et  seq.,  239.  Noii  possiml  sc- 
parari  a  se  naliira,  S|  iritii  ac  virtule,  241.  Is  qui  inosl  iiom 
dissolvcndus  ab  eu  in  qiio  ine.st.  1^9 

Dcus  [later  cl  lilius  iii  se  rautuo  signilicanlur,  II,  .5'J4. 
Dcus  Verbum  magis  jan.  iii  principio  a|  ud  Deuui  ossc  '(i- 
gnosciiur,  quain  njsci.4"5.  Dcus  iu  Deo  qiiomodo  sit,  1 16 
Palri  .'10  Filio  luutua  silii  ac  similis  iiivicom  uaUira  ,  499. 
Qiii  silii  inviccm  insint,  20t,202.Qui  in  sese  sint,  51,  207, 
209.298.  Filius  vivens  iniago  Paliis.in  quo  rousignaia 
naluraliter  Dei  forma  .  324.  Patcr  el  Filiiis  taoquam  spr- 
culiim  uniis  nniiis  esl,  31"2.  .\p|'areiis  Filio  ,  vol  suscejUii 
a  Filio,  Patri  apparebit  in  Filio  ,  1,  173  Ei  subsianliie  si- 
n.ililudine  el  iTOprieUte  nalurje  alier  cst  in  altero  ,  621. 
Doo  biiiille  e^e  non  potest  iiisi  quod  ex  se  erit ,  II,  6;i. 
Deus  uoigeoitus  Deu  fatri  in  omnibus  |ier  ilPnitudiuem 
ver*  io  se  divinitatis  aquaiur,  421.  Deus  pater  omm-m 
se  in  eo  liabel  cui  palcr  cst.  506 

Deiis  uuiis  posi  cxlremuni  jiidiciiim  eliam  ab  invilis  iii- 
telliKetur,  I,  617.  De  Deo  palre  ejiis.iue  filio  Cdes  Ecolo- 
si;e,  II,  74.  Hdarii  tidcs,  499.  Ariauorum  doclrina,  72.  D" 
Filio  et  Spiiitu  sancioqiiid  sinipliciier  crodpnduiii.       44  i 

Deiis  000  est  soliludiiie  siia  vcucr:iiidu.i>,  II ,  146.  Dcus 
iissolis  pter  esl,  quiFiliiiuicolunt,  l;v>.  Dei  Palris  el  Ki- 
iii  uK|uafis  veneratio  nobis  ini^osiia  psi  ,  4U.  Filiusin  Pa- 
tre,  Pt  Patcr  in  Filio  laudalur,  I,  621.  Deus  foblica  el  coii- 
siauli  prsedicalioue  laudaiidus.  202.  Intie  laudawliis,  202. 
Deimi  omiiis  scrmo  acseiisus  Unjiii  dcbet,  1!,  24.  Deo  e«al- 
taiido  nuHus  esl  iiiodiis,  I,  157.  Hoc  sigiiiflcati.r,  rum  su- 
per  ccrlos  exallandus  diciliir,  ibid.  Lege  cessaiUc  Dous  vi- 
Tie  inlclliKentisque  hnslia- laudibus  esi  honor.indiis.  171. 
i)ousijonorera  a  noliis  non  a.cii  it  nisi  per  Deiini.     II,  I  |l< 

l>pum  cx  opciilmsini.lii  biidaiil,  pauoi  regrm  .silii  lutii 
riuii  cr<5dunl,  I.  622.  Deo  indigmis  csl  iu  vil'  s  ot  in  dt  «c 
ocres  doii.i  "aliis,  542.  Dciiii.  ini'  llij^iulcr  i'>i|iiir«-iidi  ii.o- 
ilus,  ct  paiKiias  c\(|i-iri.'iiliiuii,   '.?6.  Rarus  csl  qui  sc  Dxi 
auileal  dircre.  353  (.lnis  lioc  aiideal.  tbid.  Deimi  suuoi  di 


9'i/ 


IM.IX  \'.V\',l\A  K»  SK.NII  NTIXP.LM 


948 


Cin  %:liii  li'l'Ulil  P-l,  I,  iH7.  b.iuili  ritii  lii-i  |irii|iiiiifii  csl, 
:j.S7.  Uein  Palriaichaium  i;l  l'io|)lii'Uiiiiii  .\|)it^i<ili>  iniii- 
i|ii.iiii  siieccssiohii  li.iii  ililili;  i'bl  |ii.iiiriin,  .TJl.  L)i'ii9  iiin- 
lllliMi  paliT,  |iru!  ri  1  '•  i'iiiiiiiiiiiii  nliiiui-  l'.|iiiMi  i'jlri'  i'SI , 
II,  3m.  l)cU'>  1'alii  uullus  ibl,  l'ilio  l'jU'r  t':.l,  iiolii-i  mth 
1'ulfr  cl  Kiliu.s.  II.  97 

Ouo  iiuiic  non  si'rviuiit  oniiiia,  I,  ."i.Sl.  D*i  di'  jioritilo 
Israel  coubOlalio  csl  iiopulu^  liitrli^,  .■.51»  Ui'us  |ii'r  oiuiirs 
f.'1'i!  XPnlcs  (inptlic  lUis.  i.")7.  I)i'i  iiouiiii  iii  ouinilHisjjoiili- 
liiis  Siiio.luin,  51)'J.  Uoits  cxall.iii  iiriuil,  iii^i  i  rius  Jcsccii- 
il.-ril.  13!* 

Deus  naliira  nou  osl  uisi  iiiins  iiUuis  snfil  t\  iiuiionp.i- 
lioiic,  II.  4S3.  Dii  (iiu-  luim  ini.iliuM^m  ^unl  liiiiiiiins,  I, 
U-2'i.  Bi:i'i,  U12.  Dci  iionieu  saiulo  tuuiiio  |»'i-  in.liilyi-iiinuii 
wtiriiilalis  cslile-stinatui»,  II,  ;>''l)  Dii  ptun-s  ia  cielo  cl 
iu  lcrra  i|iii,  .Mi.  Iiii  in  cft'lo  suui  .iu^fli.  ^"iD 

Dcos  (|iiani  pliircs  riuxcruiil  ellinici.  I,  i'l7.  Kx  iiiuUiiii- 
iliiio  \irlutiim  Di-i,  vciuiialioiioiiit'al»iiiu'ii  iiiilii^  niiiiiiiiiiiii 
iiiciilicntps,  197.  .iil  iiiiuni  icMiCiUilui',  t'W.  Oci  liiiiin- il.-- 
inciilisUiMiHiis  qiwiiuis  |iii'mI)1  lcj<il,l)l)  Diitals'  .ix  i-li'- 
1111'iiliisaiculi,  cx  rcguiii  uoiiiiiiiUin,  cx  oiroic  sicruli, 
r.il.'i  Dii  iiutaii  sHiil  li'  rouni  uouiiuii,  clciiicnldruiii  cicalin- 
ni'S  cl  milericsiiieiillonim,  iOI.  tiii  'tciiliuiu  viriut."  li.lc- 
liiim  .siihjiciunliir  ad  |<riiain.  is;».  Koniiii  (ciii|'la  poM 
Chiis  iiiii  |ii\cdiraliiiu  iiiiit.i,  IW).  Nnmiiliil  ;iiit(?  soniiiraiil, 
ISO.  Dcurum  goiitiliiiin  stvvi,  4V2.  yuam  pcrtiiiaccs  siul  in 
errorc.  ^'l 

Di-xlcr.c  iiomiiic  iiarlciiioptluum  SiTiiiluM  ilciiiiiislrat, 
J,  TiO.  Dcxiera  virtussij-iiiriraliir,  'i60.  D.'xlorj  Doi,  vir- 
lusl),'i.  l"o 

Diabolus  plrala  ,  II.  711.  Puucto  lci:i(ioris  omncm  mun- 
(tiiiii  oliii,  I,  378.  Dialioli  iiicolaiiis,  ^;c.-iilum,  8,">  Ministe- 
ria  nl  oOicia  iii  hocsxculo,  iol.  Dialioli  ligura,  >'liarao, 
:j5V.  Diaboli  siioruiiique  lUilcs  lii  Pliaiaonis  intpriiu  ad- 
iiinhrala,  3i3.  Di.ibolus  quomoilo  c;ilumiiiaior,  jSO.  Quo- 
inolociiin  siiis  rcgauni  Cliri.sti  nunc  pcrturliot,  iOO.  liii- 
quiliilimioinniii.n  aiicior  i'si,  "iil^.  Diaboli  opus  est  oiiuiis 
infiitclilas,  7f)0.  Hnslis  lioslcr  in  s|ii>cniis  posiius  U"bis  scm- 
{lep  insiiliitiir.  Vl^.  Dulce  ci  cst  |u  rcare  nns  ,  iil  |iC('c:ilo- 
rimi  nosli-oriiin  lesliiiio  lio  yloricliu',  i!78.  Diatiulns  \ilio- 
riiiii  iiDStroruui  inceiiiiva  pra;bi't,  ~yi><.  lii>ligJt  ad  pcccij- 
iliim,  el  ;irsiiil  peccaiitcs.  -i7!) 

Dialiftli  icu!aii()iips  vari;»;,  I,  .J7'J.  Anni  el  niilitia.  7.">0. 
Denics  cjiis  iia.cnpiUitas,  elc,  4';0.  Diatiolns  an','eliiiuo 
«jiis  I  iqneos  noliis  sein|icr  cxtondunl,  aOH.  Dciholi  tcma- 
mcul:i  iiiaxinie  Rrassaiilur  in  sauclus,  077.  Cur,  ibid.  llliiis 
conlrajiislos  o.liuni  et  j.iigiia,  ^'-S.  Oiaholo  iii  iiosvia  qiui- 
iiiodo  |!»rcliir.  ti98.  Ouomodo  j;ciiiin  nii  cii!iiitiuit(>nicoii''|iir 
ac-eiiilcic,  ."l^i  Diaholi  iiii|i.lii.s  iiuid  Dco  pliMiis.  quiU 
vaciiis  cfliciaut.  110  Diilioli  doinas,  pivcil.ir,  578  Oiiomo- 
do  ipsi  ira.l.ilu;'.  :>7S.  Di:il)iihis  vilioriiin  ftiuibns  iios  li^al, 
^ii.  liisidiasinaxiiiic  perhoimiics  aplal,  !>85.  lilitiir  boiiii- 
liiuii  ministorio  ad  injurl.is  riis  viria  iiifcreiiil:is,  tSl.  S  'i- 
pturas  memoraus,  silcl  qus  contra  so  ,  t)7S.  Falsum  in'cl- 
leclnm  im|irudeulibns  Insiunat.  'M 

Diabolns  q  li  Clirisli  deilatcm  fxpIo'are  ac  |'.ilioiiliiiu 
fraiigcre  lonlet,  I,  678.  Chnstum  csso  neumsiisi.ioabaliir, 
iion  cognoscebat,  077.  Digiium  liiil  nc(|uiiia  ejus,  iit  iii  li'i- 
miiiP  vincenMiir,  077.  Dialiolus  por  Juilani  ct  4iid:i'0S 
(hrisliim  iiiseclatiisest,  tiOS.  Ko  principe  passas  esl  Chris- 
liis,  rSO.  Diaholus  tit  snionn  criiiiiuuin  suornm  iio:uon  -iii- 
ilit,  C79.  LiKatus  esl  cuiii  salauas  a  Doui'no  est  unncuiii- 
lus.  730 

DiaboUca-  polest3t(;s,  iniiuici  lorlissiini,  I,  Ult.  Quarc  et 
(tnouioilii  monics,  18H,  614,751,771.  Hi  montes  jam  .\ 
«liristo  oUnli,  ei  fumo  .lete.nii  i^uis  luvotuli .  ac  sic  i'(v- 
nis  leierni  jiidicii  pru-pniiiti ,  188.  Diabolus  fum:il.  iion- 
ilum  toins  urilur,  01  j.  Qui  ullioni  prxiarcliir,  01.").  Dia- 
boli  I  iOleslas  adv '11111  Doniini  cnrraclii ,  lit^.  Sincloriim 
lidci  nlciiiiiqui'  siiliicciis  diahnlns.  r.|5.  Nunc  ciini  iio-.;erH 
r.ititiir,  vlnciiiir,  II,  711  M:ni:nas  lamcu  adliuc  h:ilict  vi- 
les,  I,  6t;"i  Diaboluiii  nnn  lam  pe:'  ('.hris»uui ,  qii.ini  etia.n 
per  discipulos,  Dcus  viiici  voliiii,  M)".  ym  cm  conlrivil, 
:«;  flJel  siiae  animo;  siibdidit,  coiisuii.uiaie  siiicliis  est, 
3i".  Diab.l  I  viclo,  noii  dcsiint  noliis  nuKoUinnn  mii'isio- 
ria,  679  Diabolus  non  iibluici  ,  iiisi  qiins  Dnus  (lcs>ril, 
li8  Nisi  qiii  :i  Deo  disccdcnlc  sibi  Iradili  fiii;riiil,  57'). 
lliili.ilo  iraililiir,  qul  ab  F.crl''si:i  rcsoialiir.  .".70 

Oiuiiiiiis  bai.linaiis  (iinjfiliir  nlllcio  iipostolioo.        1,  '257 

lli  i|isiliii:i  i]iiid,  I,  H,  i'ii(/  ,  iKif  Dnpsaliuc  lUtorvciilii 
irui.alur  iicrsoiia  tui  dicclialnr,  11.1.  I)i;ip.s;ili,ii  scusuni  do- 
iiiiitaiis,  IJI.  Seiisus  ic  |iorsnu  o  'leiiiiila'iiii|pm  dorous, 
■iOI,  *)6.  Siiic  pcrsonie  aul  sensus  .|.'im..j  ii.,iiv  154 

Dicli  lalio  CN  rci  dict  ndr  soi;s;i  c.l  i>iti'lliu'cn.la.  II.  4S 

DiniMO.v.  II,  (><l.^ 

Di.lrirhnia.  I.I.Nti 

Oicsqiiid.  I,  11,  W'(.  Dics  sociiiiIniTi  lc;{ciii,  114.  Dios 
pio  clalc  vct  teiii|.»ro  houiiius  luiiicupuii  sulcl,  N|,   i.>H 


l)ii-s,  s.iiic(iiriiiii  liiin«ii,  l,.*,.''!.  Lilcs  pleiii  siiicii' .       I^C 
Oics  iinvissinius  ciu'  iieuiini  covnilus.  I,  7'Ji 

Diniciillas  c«  innniiitaiu  oiilur.  II,  .'It 

Dixnilas  iioiuinis  ost  iu  couMrvalo  pronosilo  >i  luiitalis. 

I,  -JIS 

Dil;ilatlo  cnrills.  l,."»i!^ 

Dilcciiu  coiiiiui'n.|jti<r.  I,  ~'.ll.  Diti^i'1'O  |  lus  osl  qiia.ii 

laccrc,  air,  'iHj,  Ddoctiuui  ux  coui|'ai;ilioiie  pr.clerri  so- 

lot  diUvtio,  -28.  Dilccllonis  pnijiriuiu  ('lliciuiu,  47G.  D;ltii:- 

(ioiiis  upcraiio  oxira  liiiioiis  iicccssiut.iii  col,  400.  Dilec- 

iloiiis  rsi.  viliiiruiii  ct  usuiii  rcii.lciv  cl  voluiil.Hi'm,  40S. 

Ddivlin  Dci  siii,;  (ilirislo,  aiil  r.hrisli  sini'  Dco  iiou   |ioicst 

I  ssc  uiili.s,  78i    In  dilccllono  priiximi  cuiirluilitur  qui.l- 

ipii.t  iii  logu  ucuidatuiii cst,  ld'.l,  DilecUu  iicrfi'ct'j  qua;..')8,'> 

Diluvio  priiiii  iiiuiidi  criiiiina  aliUikl  riluisDei.      I,  IKj 

Uioi'/eft  KiK  ciillas.  11,0^ 

l>iocliiiimo\)olis.  It.  (iji 

Dii.Di'iiis.  H,  6.''2 

Dnii.i;\Es.  II,  Ii(i7 

OniN,  si  11  Diiiiteus.  11,  (i<i" 

DioNvsHis  de  KIkI*.  II,  U".a 

DiONvsiiJs  nb  Klica  olini  di'|iosllus.  11,  U'iH 

l)iONvsius  ilo  l.igucduii.  11,  (t.~ij 

DiiRVsiDs  Modiolaii  ,  II,  67:i.  Prnpusil:inilkleniNica>iiaoi 

priiiiiis  sciibonilo  {irolllelur,  S40.  Illius  exsiliuui.         S6i 

Diosconus.  11,  (J5i 

Direoiio.  I,  'itn 

Discalcc:ui  Hilario  ignoli.  I.  713 

DisiTeilouis  bonurum  el  malorum  ulura  exempla  et  li- 

t;iir.«.  1,  79i.  794,  m 

Disci|ilina(iuaiilo  fcrvore  arripienda ,  l,S8.  DlscipUiia 

ccctciiasliia.  II,  G(5i 

Discipnli  Chrisli  favure  erga  Israel  teuebantur.     1,  7Ul 

Dissimditudu.  r.  \.nonioHisiou. 

Dls|i)itaii'oiies  iinpiorum  i|iiamptiruiciosge,  I,  (67.  Dispii- 

tatiniiis  scpum  eviiaiil  htcroiici.  I,  20 

Oissiiiiulatioiiis  s)ibilol:e  reaius.  II,  461 

Oivisio  jier  QJom  aiit  pcr  fuluruui  jndiciiim.  1,  1:57 

Oniiieqiiibus  iii  robus consistaiil,  l,2S6.  Dives  in  D.i- 

iiiin"  ossc  qiiis  unn  polesl,  nisi  ciiin  cuulemplu  at<|ii(!  iiio- 

pi:i  sicciili,  287.  Diviii.-e  coplestcs  iion  i'isi  (lamiio  sa.t.uli 

iiossidoiilur,  7/)ti.  Diviliaruiii  iitocebr»  cl  vauilas.    Iii;). 

iNiiu  coiiciipisiPiidio  sunl  eas  iioii kibcMliLus,  ct  habouii» 

hus  votiimas  :ili  liis  icf.Touda  rsi ,  1(59.  Cavcinluin  nc  iii- 

pilc  iio:iiini;nliu'.   iitid.  Diviliaruui  cnra  iioriiidosa,  7(!4. 

Ciiiii.'ii  iioii  osl  inliabcndo,  »ed  iii  habeii.ii  lu.ijo.        70'> 

DlntPs  iiisolrnlcs  esse  prieslal  opnlciitia.  qu:;in  inaniKr, 

1.  'i;l.  Divili.iriiiii  liducia  unxiiue  limoreni  U  i  :.vorli(,  40. 

Dnilcs  luaKis  rcliiiijsoj  esse  o|ioilel.  90.   Enruin  avaiiiij 

iiiexoiisibdis,  ;)0  Diviliis  qiioiiindo  (Viis  utaliir  jiost  nior- 

lc  II,  'JO.  D.Tites  iiiler  ei  paiiporis  cu.uuiercia.  7'(4 

Otiritiw.  II,  (.()■) 

Docturom  iion  tcrreniini  slh'  qii:i'ril  David,  se<irjii'isiuiii, 

1,  ■'!■'>().  Oiicel  Paler,  cuiii  nudilur  Kiliiis,  II,  tm  Docirinis 

Dci  oriidiu  fnii  ouniis  anas,  I,  lOi.  Doctriia  mulliui.hla 

Scriplurje.  MO 

Doctriiia  sessionis  ei  calhedr:c  nnmine  indicaiur,  I,  .'iui. 

Dicero  exi^mplo  (lOlius  (|uam  diclis  Ojiiiimim  esi,  C96.  .Xnii 

BUlHcil  docuisse  qiiw  r»;c(a  suiit,  uisi  rcfullauliir  t\UM  iiu|iia 

siinl,  II,  2rs.  DiK-lnu»  iposiolir.,i'  cl  proplntica;  snnl  sa- 

gitl:o,  1,  iio.  Diiclriiia  aiKisiolii";!  et  saiiclofum  iiiiliibuisi- 

Kuilicaiur,  j52.  Dociriua  rpgiii  Dci  .luouioilo  vir;;».  ,SI  tt 

scq.  Doctriu*  cieloslis  iiitrlligcucu  ciii  |.aio.it ,  .■587.  D(h;- 

iriiiSB  raBl:'s  is  veritateni  noii  recipit  iiiiqiii;as,  S16.  L't  lio- 

ino  dortrime    D.'i  sit<Mipax,  priiis  ciiiilitcnila  oi  sunt  pec- 

cal;>,i;)6.  Doctrina;Dpi  cogiitio  iioiioril,  iiisi  Udclia  opora 

pra.ccsserint  287 

Doctrina  placiti  et  nou  ralinnls.  II,  Zi[ 

Doclrina  siua  cum  pra;ilicatOribus  suis  exsiilat.      II,  Vi' 

l)i  ic  iirodilor,  figura  Judie(H'um.  I,  k<i 

II  l.ICBfs.  II,(iiii 

Dolir  Uiido  s.niialiir,  II,  3*),  r.44.  (Juomo.lo  arcealur 

liiloi  vi  il  :;! 'na' iii|iiilit:ilo,  3.'>3.   l)ol.iris  sciisu  rur  uou 

|)'siis  in  pi  .iiiiii'  iiiii;;C'iiliis  Dcns,  1,   114.  Dolorcni  i.i 

Cliilsiuiii  1 1'cidisse  sciisii  Hikirius,  I II ,  liiH.  Dolor  viiliic- 

in'u  iii  Clirisio.  1"4,  i.Ci 

DoilllSU.VMlS.  II,  C1I 

l))iiiiiiii'.  ''sl.  (|iii  ciriii  iioii  scrvil.  I .  ."il") 

D''i'iiuii':i  liah.'t  sablitili  pcrfccii  fcslivil.item,  I,  9.  |)<>- 

iiiinica  ncipio  jcjuii.uiduiii,  nequo  slr.iloin  lerr.iin  cor|Miro 

u.1'raiiil.iui.  I,  S 

1> licnm,  pro  Eccli  sia.  11,  SHI 

OOMINICS.  11.066 

0  iiuus  Dci  vul:,'o  lonipla,  I,  407  et  scq  .C  lUl^-itJruni  d»- 
iiiibii:  iion  coiicluliliir  D -us,  iAi(<.  Ooiiius  D<hiiIiiI  splrila- 
lis.  l.^'^.  Oiiuiiis  Oiiniiii,  doiiius  iiiiimiuil:Uls,  4^7.  li.ilus 
i:i'iuis.'i  il  I  I  .'tcli  hii:<iisiloii'U'.csi,  4"i7.  Doiiiiii  l).'i  miifa 
>irlus  siiio  oaco.  4^8  Saiiiillas.  oqiiii.H,  cniinciuu  hii 


indfk  iii:ui;M  lt  skni i- miaiuim. 


«'-iO 


\i\u\  fU,  a"»rociviialeiii  IViimni  essc.  ♦■'•^ 

DmnusD.^i,  t.-desia,  l,  l»j.  Liia  esl  .1  i.lures,  m. 

Humus  UHJiis  lai.iilf ;.,  ir,i.  FmidameiUim) ,  strucUira  el  (.r- 

i.unifiiila,  4t«.  rK.nms  »ei  olaves  habeol  Aiifsloli,  Ui 

iJunii.i  eiii.'iii  swiautui  qiii  oiiitaleiii  servanl,  454.  Sauclje 

isliiisdoinii<i  p-jrtifi|.alloiicui  iiou  habvul  ppooatoTea,  iol. 

D.m.usPei  Lonn.  tl..iia  ei  a  Chrislo  daia,  iSH.  Botia  alia 

|.i.'iia  el  (.rileclit.  '**** 

Dniiiut  Dei,  limiio  a  (iiio  D.i  as:>iiuipliis..  1,  187.  Boua  ip- 

si.is,  virliis,  iflovi;.  el  i.'li'riiit»s.  1^7 

Doniusl).'i,  (i(leligcu|Us4Uecor).us.  1,  lo7 

n.iiiius  Del  etM-pus  <  l  amu.a,  1,  idl.).  \n  ejus  ■*difif  Jlioiie 

a.-s  liuiiiana  defti il,  .ITO.  IJous  peifeci.e  illius  aslilicalioiiis 

aiiitev,  Chrisius.  ^^? 

Dmnicilium  1  alulum  iucoiioeplibili  Deoopus  esl,  1,  .>\i 

D  flicilia  omui.i  el  .iii(;iisla  sunl,  aini  diviiil  Verbi  hal.i^ia- 

lioitp  bomus  iiidigui.  3'.' 

DrtmesliCJC  calumni.-»  quam  legre  taveautur,  1 ,  389.  Ft- 

iipi  PKOidium  solciit  affenc.  ■ip^ 

l).iHATPsCjrlhag.  H'.^^ 

Uiina  pieiiasa  suiit,  qiiajcharilalemcomiiicndant,  II.  It.j. 

Don.i  i!i  SpirituDeusdiviilit,  sed  nnu  dividilur  iii  donis, 

I    TIW.  Dnnls  spirilalilius   eo  bumillter   utendiim  d.if.'t 

aVosi..Ius.  quod  ea  ad  ulilitatcm  daU  Uadit,  ^ST>.  D.iua 

Di-^i  suiit  etiam  ea,  ad  t|u.'c  valere  videtur  uosira  iutluslria 

iU,.  r.  Mumis. 

Dcrlani.  ';.  **> 

Dnrmilalio  el  somuus  (luid  .litTeraul.  l,  wl 

Dormitio  Dei  iii  uobis.  1,  ■♦W 

nui.  11,  'i.-^^ 

DiiK  iiobis  in  via  mandi.loruiu  Dei  iiecessarius.       I,  308 

DttES.  U,t>ol,  <J6I 

E 

KbrioUtis  iniseria  graphice  depln>!ilur,  I,  4tj9.  Ebriela- 
lis  el  opuleiili:!'  'ii  iiilalis  raiio  expliiaiiir.  1!)1,  1'32 

Kcclesi;i  ..oiiiihc  Sion  signilicalur,  I,  18t.  Itm'  nnmioe  iii- 
lelligittir  F.cclcsii.i  qua-^  iiuiic.sl,  ul  qii.i'  eril  sancloriim, 
520.  Ecclesia,  i.o.»  cjrn-.ilis  Isiii.l.  i.i  Sion  lial.ii.ilni-j  est, 
2tX).  Ecolesia,  moiisesiDi.iiiini,  4ri2,  l">l.  D'"iiiisDci,  18li, 
<r.ij.  Clirisli  os,  BTG.  r.or|.iis  ('.liristi,  W7.  Cbtisii  spQi>s», 
kSO.  Hancquiodil,  Chrisltun  (KJi(,  4H7.  |.:crh'.sia  |.r;i(lfru- 
ralii  in  Chauaii*;»'  lilia,7U.  In  ^ttniviiis  .'t  legtna  ..Vuari, 
.17,1.  Isislar  est  «avis,  70i,  70.'j,  7.>4,  717.  Ot"  Dcus  ei  ab 
itiilio  s.truli  pmspiciat,  IWI.  Liiiivers;e  illius  ;i.'lali  |«x)si  e- 
.\il  tn-2.  Solliciliido  Dei  qiialuor  viKilii»  eu.iiliatur.  71i 
i.Xfl.^sia  qiiomodo  prius  deserta,  iiiitii;Uabilata,  I,  l'2l  et 
s«q.  Eoclesi*  «liii  sterilis  el  posiniod'jni  |i'Ciinilai  r.aohel 
Ivpiiin  gessil,  67-'.  Eoolesia  .'•vti.iiinfrie  pr.elaia  iii  Ei.iir.em 
f  l  .Mau.isse  pr;Pbi?nala  esl,  \"M.  Kcclesia  lefjis  vidita  ClirLslo 
leRitineJoopulaurr,  rilN.  Eccl.'si;i  (il  ex  conveiitii  plebiiim, 
2()0.  Copi.il  e>ise  a  Clirislo,  .'iOf).  l.ctl.-sia,  i.l  esl ,  Doiiiiiius 
iil  oorpore,  l"U.  (d  est,  .«iii.ns  ( lirisli,  ti87.  Magni  rogis 
esloivilas,  ibiU.  Eoclesia  esi  r.li.jsius,  iiiiivcrsani  eam  in 
sc  (•onLinens  per  sacraiiieuliiiii>;.rporis  siii.  iGO 

Eoclesise  ligura  luil  aroa,  I ,  G3M.  Iii  illainomnes  invilali 
paiici  iutraut,  702.  Ecclei5i;e  incolu:  spiril;.lcs  sunl.  i'6Q 
Ecrlesiseunila'^,  II,  lt»i  Ecclesiiecorpusqiii.niodonnuni, 
1  134.  EoiJi.sia  a  Di.niiiio  i..sli(iita,  el  al)  Apostolis  conlir- 
iuata.  ntia  esi,  11,  177.  Kcolcsi  1  sola  benodi.-lioitos  larKi- 
Uir,  t,  r,±2.  Pcr  Eoc!esi;iin  so.iiidiutr  ad  c.j  U-sloin  Jerusa- 
leiii,  5io.  Noii  csi  iter  ail  co  liim  nisi  pei  l>clesiain.  71. 
Ecclesiastica'  lanlum  relig;oiiis  vola  ulilia  s.iiil,  I8i.  Exira 
E'Vlesi'ain  p.isiti  verlKjm  liei  inlelli.!;.r>'  lu.n  |0.-SHiil.  754. 
EMr.i  rotlesiamnou  habclit.  Kqiiies,  l>3H  l.xolesi.-e  i.ax 
ei  nliiias  virlutpm  el  iiniiaicniooliis  pr.eslat.  137 

Eoclesia  irtrid,  qiioilsol.i  osi  s(i|ue  iina,  liH.Tces  oiiiiios 
ooiifuiat,  !I,  178.  .Sabelbus,  MebiOii  el  Arius  scm'  »iiiieu(lo 
f'cetesi«  vincuul,  16.  Krclesia;exoiiviiiliUSli;in  ticislriuni- 
phus  esl  eorninde. seinvit-em  violoria,  178,  i«0.  E'u!isi:e 
hoc  rro|  rium  est,  ut  lunc  viuoiii  com  Iw.iitin ,  lunt  jt.lelli- 
fc'ai..r  cinn  armiiltir,  tunc  oblineat  oum  dcs.  riitir._  177 
Ecolesia.'  dbctrina  ex  iniliis legis .lefliiiiit,  1, 2.>'.  Eoilo- 
si*  M.ieulia  iion  ase,  seil  a  bomiiio  suo,  II,  IV,!.  Ei  .  I'alre 
revelatasunl  iiiysteria,  prius  oceulia,  I,  37fi.  Ecoli  sia  a 
l»eo  potestalem"noKSunipsii  a  p.'irouluiii  irudiiioin- uisce- 
d.'n.li,  11,  C60.  Ecclesia,  (jiia;s'' c.lholicam  dicit,  iie  forLe 
fallal,  caute  tilenduiii,  I,  7|.i.  Ecclesia.'  nautiaga-suul,  inira 
qu;.s  iiou  visjilal  verlHtni  Dei,  703.  Etclesia  uoii  est ,  qnie 
Chrislum  uegat  Dei  Uliiim.  11,  102 

Eccl.'sia  in  ioio  orbe  una  et  oiiill*  ,  1 .  70,  F109.  Ex  cna 
Apnsloloruin  Ecclosia  pliireBsiiiil,  309.  Eccle.si»  ab  .\po- 
slolis  prinei|iiasumeiiles,  priuciiaius  llluruiu  siiul,S80.Ec- 
oiesi!P  oongres.ilin  lijpre.litas  Deo  est.  'ii-i.  E.clcbia  loto 
iii  orbe  luiidala,  5^0.  Tolo  iu  orbo  mimcro.sa,  ;18l  SulTiii- 
giis  liuttiaiiisliiiidala  iion  hiii,  I',  KU  Ea  qua.iiari   Ilila- 


i'ii".  ini^i-niiscit,  !I,  ;,"").  r;i.'l.'si,T  mrreiiienliiitileiiipc  r^iHK 

llilarii.  1,  j.;S 

Eoclcsiaomnessetum  atqiie  iolrase  veliel  ma;M.'ic,  11, 

177.  (hjid  prosint  oi  h.-erelici  ab  ca  disccdentc»,  177    Ab 

lAclcsia?  cnrpore  sesepaniiil  percatores.  i.  434    Qui  ab 

l.cc!.'5ia  rcspiiuiiliir,  diabi.li  (iomiiiaiui  tvaduu.iir,  379.  E\- 

Ira  Eccltisiam  poiili  (»ci.ili>prn|ilictariim  etda.inOU.iiii  iu- 

.'olalus  liiiiit,  ^i^i   ELclesia  qnnUior  ordinibii.s  coiii|  rclicii- 

tliiyr,   f)38.   Ec.  Ii'.siic  c..i  lu  lu  imiodus   ;.iq"c  ininiuinios 

(i.iiiplcclciilis,  810.  lu  Eccl.'sia  inaiienles.  eiEccloia;  ilis- 

oipliniun  noii  leiienics,  21.Ecclesia:  miaisirorum  avarilia 

et  liixus  «nrpitur.  liH 

tcclisiaiiim  ^'ubcrnator  est  Doroimis .  II.  632.  Duci  s, 

l';.lri..roh;e.  I'i0|  hdaj  el  Aposloli.  I,  1931   Turres,  priu'  i- 

pcs,  458.  1l'I  (piUuiiique  D.u  1.  dilisui.t,  438.  Ires  coli.ii'- 

iiae,  Petrii*   .lao.biis  el  JoaDnes,  II,  119.  Oouli,   Apisluli 

el  sacerdolcs,  (,  f,78.  Eccle.sia  in  cxleris  per  Daturatu  lc- 

nebiosfl,  itlii.  Kcolesix  luOnii.  y7(> 

Eoclesiie  i.iixielas  tontpore  aBticlivirli,  I,7li.  (Jtii  a 

Chrislo  appellctiir.  7t2.  Ecolcsia  non  pi^remplos  liiimcii- 

los.lolel,  si'd  peronipiores,  (^la.  Ecclosiae  hymiu  ,  diiir-i 

olliii;!  publica:  vioiriccsiuv!  in  Dei  laudibus  voces,  liUi.  I>- 

(l','si:iruiiicliarUe  II,  ."."I7 

luclesia  «.i.lcjlisq.iid  ,  1,   "«U.  Ecclesia  iiuuc  calestis 

J.'rusalcm.  4r.l 

Eeclcsisp,  .(U:is  a'i  setrctaiii  (vel  sacratatn)  ssorameiiu.-' 

ruiQ  reli^ionoi.i  ■'e.lirhi..riiiii  .sepia  Odiicluduiit,  Dei  (iniiuis 

iliu  s..leut,  I.  H.s   Ec.  li  siariim  asstilua  Uabitatio  maxiiiins 

ad  calestia  Kia.ius  rst,70.  Eojilcsiam  mulU  adeont,  duni 

argui  alisenliam  suam  criilnscunt  ,   53C.  Ix^clesiae  Doi  in 

l.'clis  a^dilioiiique  mala  VLneratio,  II,  600.  Hilario  tntiores 

sunt  nioulcs,  silvae,  lacus,  elc.  Ii<id. 

Ei:cLESiA.sTictis,  i,:2l,  i/'i(/  ,1iot.  .\pud  T.atinos  Salonioin.s, 

a|iiid   Grsctiis  el   ilcbr;. cs  Sa(  ienlia  Sirach  babelur,  ."iOi. 

Vocalur  liliet  Sal.imnnis,  .594,  700.  liluoi  ul  Dowiiii  sernio- 

uem  respiciuut  Oiieulalcs.  TI,  liOl 

EcDians.  Il,(>lt5 

Eddeshis  II,  (idl) 

Edicta  Constaniii.  11,  obCt,  37'» 

Edom  secuuduiii  (lencsiin  deficiens,  I,  liJP.  lyoi..  inter- 

pretaiitf.  (a5,  ibid.,  mt. 

EfiicicDsdisccrnilur  ab  efterlo.  l,  721 

EBiisiocordisquid.  l,  IGH 

Elaiio  i>ona  .«ninii,   I,  408.  Cordis  hnmilitaie  tempo- 

iatitla.  tOK 

Eleazar  marlyr.  i,  337 

Eleoli  qiii  vocenlurac  mnnorenlnr  a  Deo,  J,  635  etseq. 

Corius  eorum  est  niiir.erus,  380  Elecli,  t|Ui  jam  in  laber- 

uariilis  D<!t  habitan:.  187 

l.letlionLs  liKtira,  1,  702.  Eleclio  lil  ex  omni    liomiimni 

t;eiieie,  ^.'^a.  Habita  ratione  niPiiii,  780    Discrci.o  est  e.x 

iiicriti  d<l''etu   facla.  195.  Ooomodo   huc   iutellyendiim, 

iind.not   Eleclio  fidehuQi  pricest   inlidcliun,  n.uUiiudini, 

717.  ElcciioDis  princeps  Abraham,  :i:28.  Teriiiis  iii  eiee- 

lione  e&l  Jaoob.  328 

Eleemosyna'  praecpliini  a<;  inerituin  ,   I  ,  688.  Eloenin- 

svii;»^  frtiiius,794.  Eloeniosjiuc  suiit  plaiie  aiiibiliosni a|.itd 

Deum  humaui  Ihesatirileyaliunes.  >J0 

Elernouia  socunduiii  vulj<t  opitiionem  maxima.   l.  f.si. 

Elemeuioruni  inuntli  et   Cliristi  di.scrimen,  II,  252.   Ele- 

menta  muiidi  liileriliiiu  siunn  C.hrislo  innrienle  senseriiot, 

Vfi.  Eiemeiilis 'errenis  uoii  e.st  iiichoalum  Christi  oorpus, 

ooi.  Id  esl,  no»  scciiiidnni  elenienla  cansaruni  coDimu- 

niuni,  .i.32.  Elemeuttiruiii  nnsiroruni  ovijrines  loidendte,  I, 

i31.  Elemeota  vitse  pi*  psalnio  cwui  Iraduntur.  272 

ilLiiusifs  ab  harelicortim  grege  cxcipitur.  11,  4Ps 

Elus  iu  coeleslem  babiialiouem  i»plit.s,  1,593.  In  vpgno 

ctelorum  Christo  assi.Jel.ii,  7(18.  No^iss.muin  Christi  ad- 

vciituni  |irseveiricl.  7C*'.  Jud.roruui  pars  pi  r  «uin  esl  ori'- 

diliira.  702 

FAica.  II ,  6.:.8 

Elida.  n,  6.)2 

ELiODonus.  II,  652 

Elisecs  i.njjeloniiii  to!iU'iii|il;.|i(ine  dii;iius.  I,  r>.'j7 

El0'piia  D.-^i obscuia,  I,  411.  Elsi  iion  \idenlur,  suui  (h- 

mcn  jusla  ,  .380.  Salutar^s  Dei  ailvciiiu  c.iusuiTiinawla  et  ifi- 

lclligenda  siiiu,  3HI.PIinia  stiiit  qiia  leciiudaiiiur.  5.37 

Siinldulcia,niO(loin  aiiiiniim  penetrcnt,  .j;i9.  Aiiinia;  ania- 

riluiliucs  cl  oupidilaluiu  icbres  niiiiDcatil.  539 

Eloquia  pudeuda  nnii  prolcruulur  ore,  scd  coide  aeilaii- 

lur.  I,  93 

Bieuiolimu  o.ivilas  prim.iria  Kovoiupopuianx  |  rotincix. 

11.  137  viA. 
Kmbk.voius.  I',b^7 

7imcri7«.  11,  H.'.! 

Emmokiis.  II,  (107 

l^Nocii   au  nnvi^&iimim  Chrisli  advcnlum  pra;'.euiol,  E. 
7i;',>.  Eiiooh  liber.  32!.  or.u 


9SI 


INHKX  lU^nUM  1,1  si;ntimi\iu  M 


951 


('.ilHTAMUt  11 ,  ti'i5 

t:phcittt.  II,  ttll 

Ipuhxm  prxlatus  M^msssa',  Ecclesla  syiiag%'a-  prphiln. 

1,1.-.  i 

Ephrata  eativm  rsi  nujp  Bpililolifin  I.SOS 

KpioTBTOs,  coiru|itK  Eiiili'"'iii.>:,  11,691.   Ibmiiare  iirliis 

Uiinia;  uiiucomim  gaudel ,  li70.  I'acciii  ci  dicil  Llljciiiis 

'  (W2 

KwcrnEOiirM  doclrini  e«|ilodilur.  I,  *l;> 

Ef)iph(mia.  '• .  li'''' 

tiiiscoi  i  p«roli  prliicipes,  1,  793.  Eoruin  oniclimi ,  iiiri  - 

cc-,  jc  pirii:»  cuni  bciii'  \cl  nialc  cgoi-iiil,  793.   tpi!.cO|ius, 

pcrfecius  Ec(li-<i;'i  | nnceps,  II,  'il5.  yiilil  ab  ro  oiKutin', 

2IS.  (:(insuiiini:il:iruiii  i'pis»'opi  vlrluuim  velull  suninia,  215. 

■Miis  iiiin  pr<ili< li't,  nisi  .Uicius  sU,  cl  siiie  <lo(lilti;c  am-io- 

iil;Ho  prii,  nisi  imiiii.i'iis,  :2|3.  Viiaej'is  orneuir  do.eiiilo, 

<i  do<iriiia  vivcikIo,  213.  Khscoihis  Ecrle^ix'  tlebcl  (ira-di- 

cilidiiis  iiiinisuiluiii,  133.  Episco(ia(iis  vox,  SH)  Epis<'op,^- 

liliiis  aibllriis  noM.idiniUiUirvipiaiiliniirr  iuiliciniii  re!,'is, 

liiO.  Episco|>alis  dwiriiu  ah  inlerend»  vi  alii  iis,  .'>i9_  Eiii- 

s<;op<iriiin  i-ervices  fprr<'is  vineiilis  con.slriii;i.'.         liS5,  linO 

E|iisc<iposseinel  deposilns  iinliriuii  :iul  ;icni.s:iloniiii  per- 

S01I3I1I  li;ihcre  iiiin  dclicre,   II,  BUO.   .\ii  liri  iii    im'ISC<i|  uiii 

iion  oporteie,  <]iiiipiond.uiiil3iiiiMUis  lueril,   r>97.  Kpis<  o- 

I  ;iliis  j;r;iilu  di'jcclus   il  :inalhfniale  daiunaios,  episcoims 

'  non  esse,  fJH,  BiS.  De  ha-reliris  di<  ilur,  </ui  se  nppcltiiitl 

ftnsropos.  bi'.t.  Episcopauii  reminlijnduin,  ipii  ahanathe- 

male   siiinptus  esl,  f)|7,   imd.,   fM.  E|.iscopaliis  pcnilus 

susiiilit  OMistantius.  tW3 

Epislola.-   hlasphcinias  Arianoruni  committerc  Hilarlus 

perliniescil  ••■  5;i9 

Error  in    iJuriniis  ililficili»  curatiir,  II,  132.  Prseserliiii 

ciror<'T  impietatis  volunlile,  143.  Errori  igiioraiiti  Dcns 

inoileratiirus  est  pocnam.  l.V> 

Eruclatuin  verhum  quiJ.  1,112 

EsAiAS,  II,  i3«  Diiiin  ndit,  115.  Oh  banc  causam  in  ju- 

dicliim  inortis  actus  e<t,  iib-   Mvblcriuin  corporationis  ex 

virsiue  (irxnuutiavit.  1^3 

ESAU  jiriiuogenilu  laiiii|uam  monlurus  inulilia  exislima- 

vit.  I,3U.J 

Esca  iocorrupta  cl  aelerna.  I,  5V7 

EsDBAS  psaliiiorum  in  unuin  librum  colleclnr,  I,  *.  Au- 

clor  tradilioiiis  de  auctorihus  psalinuruin  iiulli  a.lscripto- 

ruin.  i 

Esse,  propriimi  Dei  esi.  11,  lli 

Essenlia  quid  sit.  II.  466.  Proprie  idcirco  eslilicta,  <pila 

spiiiper  cst,  i06,  646.  Esisenlia  s'gnifieatur  rei  uauira,  ne- 

nus  ac  substantia,  4(iO.  Cur  siibst:inli».  -KiT,  6W! 

i:v;iiuare  potestjtini,   qiiid,  U.  39i.  E»acualio  ex  Oei 

tonna  in  Christu  iion  fuitiiaturx  divins  iiUcrilus,  I,  2nii. 

Ciir.  Il>iii. 

EviGWDS.  II,  «32,  CSU 

Evangeliciim  tcmpiis  desideranint  Sancti  et  Prophcl;e 

oiniies,  I.  234.  Hucloi-e  prxdictuni  esl,  ciim  lex  essct  dis- 

sipala.  3«J.  Ad  evaiiKiliiaiii  d<iarinam  per  viros  anii<|ii;p 

legis  imhuiinur,  W2    Evangeli.-i  viri  siib  lege  vox,  55S. 

EvaiiKelicus  vlr  toto   psalnio  CXVIII   ronforiii.iliir,  35.'5. 

Evangt-lioruuKiiiera  per   l<-gem   suiii  adiiinbrara,  231.  Iii 

evaiigelicain  s:nim  adumbrau  sunt  (pCTCiiin.iue  Wge  |.r.i- 

cepla  sunl,  tia.  EvangeliumeoiUinei  l.»x  Moysi.SS9.  Evan- 

!;elio  non  esi   iiitrnducta  conf.-ssio  ali»  quaiii    legi',    22'; 

kvan^elii  et  legisDeiis  idein,  il9.  Qux  Evangeliorinu  siiiil 

|.r.i'furiii,ivil,  ciira  i'a  qu:c  lei;is  «nnil  ijissil.  iiO,  151 

Kv:ingclii'u  sari-a   et  veneraiida,  II,  1U.  Ex  lege  sunl, 

115  Le^issiintsiipplemenla,  l,227.<)uoinodole|»oin  exee- 

daiit,  6»i  elspii.  Evaufieliis  qiiiiinixlo  riecl«reiiuir|>ro|ihe- 

lica  dicla,  387.Kvang..H.i  iion  liitelligeutibus  iiuentuni  s.'- 

iiuii  videiilur  pugn.ire.  II,  511.  Mutaaiii  siW  preslant  |.li'- 

nitudiuera,   350.    Uniu»  Spiritiis  sonl,  5M)     Evanp.^licis 

gesiis  siibest  inlerlor  sensus,  1, 738.  Evangelia  lex  ikui  n  - 

i-iliit.  70.'; 

Evangetic»  libcrlas.  I.  •"<'7  el  »<<i. 

Ev:iiiKelic.-»><locliiiia'    iiiiiiiiil:ibil:l  's,  I,  :M*.  Ouafilinii  in 

Evaiig.dii  pr.Tidicatioiie  l)i  i  viiiiiseiuicuprii,  II,  3i)t.  Evaii- 

i;plii-4!  d.icirin;e  p.'rci|.i'n<l:e  |  <iiesl:is.|uibnsdila(a,  l,77i. 

Ili  i'Xlra  culpaui  iiiliilelilaiis,   nuod  parcre  pi   iion'iolue 

runt.  ''7(i 

Ev.ingeliiantei  viruitps  miilUe,   I,    8*2.  EvaiiBelistarnni 

nu  iieriis  iii  ipialuor   i.riinis  Apostolis  pra!flgiiralur.   HTit 

Oiiif!  Joaoiii  lu.riiKongclii  scrib.'nili  causa.  11,  161 

I:i,:aii«i:s.  II,  «'♦^ 

Eii<:liarifttia  Sjngiiinem  cor|>oris  siii  fuiidnnduin  In  remis 

sioiicin  peci-atoi uin  r.lirisliis  pa.sisurus  coi.secravil,  I,  80i. 

Clinslusniatias  a'.'il  si- in  libum  cvaiigelifum   vcrtl,  740. 

I*auenicii-le>i..'ii  i.cillcerc  et  mlnisir  .rc  Aposlnli*  .(iiaiido 

ni.iiiliini  lonceHsiim,  7  40.  Panis  cirlcsiis  i.l.'iii  iii>liis  esi  Ur- 

i;i'oi',  ipil  Jurtiei»  iniiiii.i'  fiicnu  ii>dull'ir,  2*».   )'anl»  uiiiis 

e-l,  .|iii'iii  iiil.-rii*  ^'iist:.iiiiis,  .'1  III  nilis  "iiiiliiri  «iiiiiii'». 


47k,  ibiil;  no(. S,'iii'.iin.'i.liini|:iiii-  ..1 1.'sli.siiili<ler<'S'ifi'ec 
tloiiis:iccipilur.707.Exallarlvi'riis('hristisaiiftuis!tit'ipi;u.. 
II,  ri7l,iMrf  ,  iiM.  r.liiisli  cani.Mii  ex  Vii''iiie:'bs«iUH'l;"";"'- 
clpiimis,  33^,  N0<  (  ibnui  suiiiiinu.s,  ciijiiH  li;ec  vwliM  e.sl.  iil 
ijse  viven»  «lios  Mviiiiet,  I,  i>i\  Vere  Verbwin  cariicu 
cilio  Uoiiunico  sniiiiiiius,  II,  ili,  iVt.  Vere  suli  uivsleii.i 
cariiPm  cor|ioris  Chrisii  siiniiinns,  Hi.  Xaluram  carius .  .1 
nntiirain  divinitalis  siili  tiicrameuiu  eniimiuiiiraii.la'  carnis 
f.lirlsius  adinisoiiil,  2i).  I'cr  sai.'iaiiii  iiiuruin  iiiysteiiiHn 
Chiislii»  iii  iKibis  nalui-aliter  peinianet, 224.  Onoiiiodo  pii- 
P.ilrein  vivit,  eodciii  nicdo  p«r  (ariuni  i-jiis  viviiiins,  ii'.i. 
N;tUir.ilit.'r  sc.iiiiduiii  caiinin  pcr  <'iini  vivimus,  i-2!i.  Vil;e 
iiosir«  liasc  caus;i  est,  qiind  in  uobis  caraalibus  habeniiis 
CJiristiim  nian<'nteni  (lercarnein,  22S.  UiUieuUMU  csriiali- 
tcr,  2i-i.  I.brisli  ciru  ac<'cpia  cl  saiiguis  hauatus  rflli  iiiiil, 
ut  iios  iii  eo,  el  ipse  in  nubis  sil,  •H^.  0«ii.l  lam  vull  Deiis, 
qiiaiii  III  (|ujli.lie  (;iiri.'>liis  hahiua  in  noliis?  714.  Oirpiis 
Duiiiiiii  coiisi  cialuui  ail  sacci'ili<iiiiii  <  olla  suspciiaum,  Oi",. 
Sacj-amenia  &.ihiiisno!.ti»  pn>ji'Cta,(>U  Inlnsuui  Chrisuiiii 
luauiis  vinlcnter  inissa',  571,  ibiit..  nut.  V.  CiHuiminio. 

EnniuiiiN,  11,667.  V.  (itiU.  Aiii  li^crctinidjumiare  rern- 
s.ivii.  (.71 

runuxuis,  11,665,  6H0.  Bl.isi<licmi;e  «jiis  piihhce  rc<  i 
taiu'.  573  .1  S...I. 

Eiigi!  eugo  irrl<li*nlinin  vox  est.  I,  ia:.! 

EUOKNIUS.  II.  (Ki. 

I.i:ci'iis.  II,6C.i 

EDL.VLALItS.  11, 6.1.°; 

EuaiACics.  II,  (>!)'> 

Kunuclii  nsiura,  nccessitate,  vuliiiuate.  I,  7i;| 

Euseliiana  hieresis.  II,  ti.Ml 

EuSEBU  duo  iiilcr  piimarios  ArlaiKM.  II,  5^18 

EiiSEBics  ad  LiberiuQ)  loissus  et  a<l  Africam  fpsUiuns. 

II.  U7.> 

Eu^KBics ex  Osarea,  II, 626.  KxiiiiisiU  illius  nialilia, (>2.l. 

Ejns  facta  blsitalis  pleiiu.  *>ii 

EusEBiosa  Diirl.ni.  Il|  66.j 

KcscBiusa  Mignenia.  II,  60*) 

EDsEonjs  Niconied.  II,  627 

EuSEBiu.s  a  Perganio.  11,  6(iJ5,  tiOti 

tuSKBiDS  Vercellciisis,  II,  675.  Vir  niiini   vila  Dco  Ser- 

viens.  54<l.illiusinii|iia(laiiuiatio,  >fri(t.ExsihuiD,|j6:l'rerlio 

laborans  exsilio,  701,  ibui..  iwM.  In  lassionibujkp^TilcrarP 

ciipii,  701.  Ad  Gregorium *(>anensem  rescrihit,  700.  Hor- 

latiir  eum  ad  inirepaiKlOK  iiitideL-s  qui  Ariiuini  cecidei-aiil, 

701.  Qiiot  sienl,  el  quol   Gregorius  iiKincifcloivm-xeiit. 

sigi>illc:iri  silii  Klil,  701   Cuin  llibriu  idversus  Auxeiiiiiini 

digtadialur,  (jOO.  £i  una  cuiii  eo  schisiiiatuui  auctoir  appel- 

l.lur.  6(U 

EusEiinJs  consul .  II,  684,  68"),  ^ViO 

EusEwi    Galhcani  liomilia;    |iler»i|ue  suut   Faiisii 

II,  513,  iiol. 
Ein^TA' lus ab  Epi|>li.  II,  6(i''. 

Kdstasids.  I,66."> 

EUTKIIIUS.  II,  6&i 

r^JTKIIIUS.  II    65- 

EcTUEllOM.  "•  0<i» 

tiTBiTius.  H,  053,  647 

EuTicius.  U,  Oii^ 

Kxamiuat  De.ic,  iM  irobet  *r  purget,  aoo  atougnosrxi 
si;os.  l,  2I1" 

Excinnniimiialioanin  inorluos  v..leat,  11,  Std  T  Am- 
theiiia  1-1  ciHiuiiuiiiu. 

Evousaiuinps  conli.s  pravi.  I,  5'l» 

Exculi  iiuledicUuueui  suiial.  I,  47  I 

I.Aeiiij  luin   ni   rehus  dinicittbus  dcsidcfMur ,   I,  447 
Eveinplu  |iuliiis  ducerr   quain  «ticlisopliiiMim   ett .  69*.. 
Exeiii,  la  reruui corpuraliura  res(>ee(ii  IVi  inaiiia.      II, 31 1 
Kifrcilalio,  I,  119.  IuiercilaU<>uisiM*reu>iUS  2K7 

Kxinaiiiiio  Dei  ir,  ChrHto  a|.4iriiii«)  ci|iii<aiur. 

I,  <1«:  11.403,412 

Exireei  l).'0<|nid.  II,  155,  1511.  txiUuiiiavox  Vcrbiiia- 

liviuu  sigiiilif^in.br  quaiu  iiluiiea.  iS9.  tVi 

Kvodiis  qui.l.  I,  St^"' 

Kxsilium  e|iiscoporu(u  Ariaitis roulraiiirentluiii.     II,  4.>>s 

ElUKBikNTIIIS.  II.  Ctkl 

ExECBiAs  pra-tcriu^niuig.^sli^^iiiii  grallain  iht  ni|HrrlM.wi 

aiiiisit,  1.  'i66  DatHBa  ei  siguiuii  (avroKM.t^  salults<|ui<l  u- 

guiUoH.  411 

EucHiKL.  II,  43(> 

F 

P;i<|ps,  liiinin>.  forma  cl  vuUiis  ihui  iliireniM,l,S.'>7.  K..- 
ries  Dui,  Chrutits,  607  IIimi  luiliciuui  Dw.  2111.  E.vcicin 
D''i  <tu<vm<ulii  r.iMi.ou  )'•  U.4I  euuulAul  dwiKiiioa,  215.  Ki 
ri'  s  li.'i  niuiiiM>.i.i  mM  illiiiii  ncl.  3'i() 

Kiwies  i  liiisii,  divinK.ins  -lona.  I,M' 


955 

l':inirsf.lirsli.iii.ili<  I.  (ITI.i''!''-.  'j«'^ 

Kamiljsrilas  iiitiliL-irormii  ijuam  ucniiiiusa.  I.  >i' 

FarMe«c.v.lns.  II,  fiST,  70ii 

Kacst  1  KliegienM  aiseruiil iir  l.bri  de  Spirilii  ssiic.o  l'a- 

sdiatio  adscriiili,  neoiKHi  [ilcraM|uu  ps''udi>Eiist'lii.  Gdli- 

cani  Immili*  ^  ,    H.  :;|-,  ""(. 

FeluitJHs If rro.uae  J(>STi)'lii',  I,  OfJ.  Fiiic.li.s  U«liii!i.i 

csl  iii  olioet  OHilciilia,  II,  1.  H.iuc  jilertqiie  a  sc  rosiitn  - 

rqn»,  et  «•(iirjfucruiiliii  3lii<,  2.  F-li<:iUs  a  liil.'lili.isf\s|M.-- 

ClJl»  I,  W5.  Feli.-iiaiis  selprn*  beal»  ici«ii»'ri.'s,  i.il.  I'.)- 

|.uk>  israel  in  des.-rto  praef.mnaln,  431    K.  Bealilu'l.>. 

Feminn  imlcrior,  ilt  |.«la.it,  liumaiii  tori  ons  spe.i.^s.  I , 
583.  Gpinmisad  natiirBCO.tiiiiii.limi  e^polilur,  5S5.  fo- 
iniiiiniin  hsrivicntlum  occiirsns,  cciilinenliumoculis  ca[v- 
liosi,327.  Femini'  iwde  sns;.en.si»\esles  iu  lacieni  noii 
defliiere,II,r)67,(f<>id.,no».  FefliiiinejiiqMamritroianiresnr- 

reclnrae.  '•,"?'. 

Ferror  in  Dei  ser\ilio  I.  ■►'' 

Ficiis  qai^notk)  dissi  .lililer  i  c.fi.  laruii»  arliorum  ii.tnir:i 
ei  cofidrtioite  florescit.  1,771 

Fidetcs  -aliriftus  sicnifirjnlu.-,  I,  JW.  Ono'"''»!'»  M"t 
pueri.  7:^7.  rideliiiiii  per  ui.i.i>.li  lci  iinluram  uaiur.ilisu.ii- 
t:is,  li.  218  Komiti  sa|.i.'iis  stiillil'a,  »i  rl  seq.  l.nlialio- 
tnin  jus,  I,  771.  rideliiiin  i.rdo  qiiadru|.le\,  j->J<.  ri.l.;[.s 
iHi|>u1iis  Deuht   ''eper.liio  Isr:ielcoiisolalur.  .■;.";(» 

Firtelps  pcrs.^rulioiil  .Minl  oli;ioxii,  I,  Ul.  Oe  persecu 
loruin  pe.rcalis.lol.nl,  iil.  l>oi.s  solus  .i-  lii.u  «'iiuiiliri 
pitest,  4U.  Fi.leliiini  roiisolalio  qu:e  sil.  iilii  li.l.^m  ui  vo- 
111«  eloqili  iie<iuounl,  II,  4*1.  riilelrs  ii.  riirisln  jini  siiiil 
IVo  pl»ni,  2G3<1  seq.  In  Chrisli  corp.>.e  U.n.|ii:iiii  rr.nsm  - 
le.s  domi.iir»  caniis  liibilaul  1,  8'v  Si  Iruclilius  Iid.  i  sii.e 
caroaul,  era<lic»biiiitiir.  87.  Fi.leUs  iiiler  .1  inli  !.'l.  s  nni- 
dam  medii,  2S  Hi  iio.i  (jossuiil  esse  .p.cd  se  i.i.iici.pLiiil. 
2S.  Di-  his  eril  judiciuin  .     2S 

Fidps,  spes  et  clia.iias  coniini;iid;inl'ur,  II,  017.  frii  ilia 
nihil  aul  Pilnns^tus  miilahunuir.  aitl  iillra  qu.i.ii  ..lilineui 
lil>°rius  acqi.irenl,  617.  Fiileb  miiinli  esl  rredere  tanlum 
qutidpolesl,  2:11.  Fi.le<;  hti.r.in  .  :irl.ili-io  ab  Arianis  ost 
cnmmiss.-i,46l.  N'on  e\  ^.rltitrio  ii.islro.  spd  ex  dicloruii 
virtitiibns  ineund.i,  'i03.  Non  ii.ce.Ks  li..:iia.ii  ingenii  stii- 
iliis  pennissa.  373.  Esl  iiideniuijl'ilis,  573.  I  0.1,  .375.  Ea- 
dem  in  anliquis  pi  iii  licbis.  3;  > 

Kidei  noslrjp  rrioeeps  illiraliam,  1,  179.  Kido  sil  .|i.isii...- 
(ilius  AI'rah.T,  674.67«.  Popiilus  in  leR.'  per  sansjiiiiiis  ad- 
spersionemfidei.>iiifi<Mbalnr,  108.  Fide.  cordis  ce.;.sai.le, 
oiiini:.  l.';^ssa.  ran.enla  prr  oris  fraiidid.Mili;tii.  ?>;sm1,  IftS. 
A.ls|KTiiis  noniinp.-diil,  qiiin  lnles  in  J;K-.ili  nia.itrei,  II. 
Il.i.  Fiiles  Oaviil  non  rourludtliir  s.ccnli».  I,  "iHi 

Pidei  eieiilillin  el  JudaDriuti  leii.ints,  l,7l:i.  Fiil.-i  pri- 
niili;is:ili  l<T;tfl  exs|>ocla.ii  Clirisius,  7 1:>.  Oleris  Apt.slo- 
loniin  pr*di -.ilioiie  salvantl.s,  ilnil.  Fidei  uiiii.n  iiiiniibil.; 
fuiidamenliim,  H.  40.  Fi.Uni  divinani,  pro  dolor '  suffrai.'i;. 
lerrpnacommenda.il.  5!)t 

Fidei  oTOcium,  II,  34.  Fides  aniina»  el  cordis  officiiim 
pst  I  20.'i.  Fidei  in  D.i  rehus  neressil.1».  II,  13,  14.  H.c 
snlnm  de  D.«  bene  cre.liuir,  :.d  <pio.l  iiolii^  anrlor  i|iSe,  et 
lesiis  psl,  BS.  Fi.lei  »ssiiiii|iiio  noii  iiilPiio^ai.d».  sed  s.- 
qiienda,  I,  7(l3.  Dpo  d.>  onii.itnis  iil  alt  ih»  suat  dicU  crc- 
dpnd11.11  II  61  AdverstisDei  lesiin.oniiiin  nou  esl  aii- 
ilienda  raUn  hnmana.  1 44  Fide  nihil  iustius..3(».Credenili 
n-cessiuilem  pra^suil  Mila  dirii  doiu.nici  anrioniav  2nO. 
Sensum  unnen  nosiniin  Dnnilims  quam  i«Ui.il  aptius  111- 
.siruxil,  2"0.  Fidein  verlioiunt  Oei  r.>tili.|iial  saiiciilas  0|.i- 
rnm,  l|627.  Fides  iiitelliiieiiiia.tt  irjecetlat.  iwn  se<|ualur, 
II,  9.  lutclligenliini  fides  ivii  prwcedil  ,  non  seqtia- 
lur.  '•' 

Fides  religionis  iinslr.-K  porliis,  II.  368.  I  ides  smiit.^v 
a.l  saliiiem  poiissiina,  4*9.  Fiiles  ietij»iosa  esl,  iib.  es! 
eliam  naltiralis  inseientia,440.  Fi.li".  slip.  .nJiuii.  iiJxii.iui.i 
csi  S|ierarc  qu»  nesci:is,  21».  Ki<lesiiiioni(.,l.i  iion  en- 
pliielnr  in  is.ioraiimiis  crrore,20V.  Quiiuodo  ii<>iii.i\.  .'iir 
ifinoraiuia»  nostrjp  .  onsriHiiii.i.  140 

Fidps  rei  rr.'d.la>  <|.>  iiOuslr:itionPm  |OlPSt  pelere,  II, 
201.  FWiS  r;ilion:il.ilisscieiiti:e,  I.S.  yiii  prcestel  liil.'i  r;i- 
lionis  in.ipi,  419.  l  i.ilf  scienli:ini  siiani  Uaunal,  H'.l.  l'..lei 
simpli.M  q.taiit  pi^rieul<is;i  sinl  phil"s.  ,  hire  siiiihisiiiala,  IIS. 
ridei  iiosir*  reddemla  rafio  :  rnr,  U7.  Fitloiii  asseri-rr 
uivt  siilTlril.  nisi  etiain  titijpita  dihnntiir.  I>> 

Fides  AriJiMinMii  non  cogniiii.iiis,  s.>d  criniiiiis  esl,  II, 
in».  Ei)riiii.  criin.'.i,  q.ii  inlell.-rU  ii  ■nfreduni,  aul  corniiii- 
iinni  iiilelligeDliim  .redenil..  2"1 

Fidei  leeriliim,  II  Ki7,  11«,  615?.  Dt.nuiii  Si.iriUis  ;.ci 
fMe:ii  h.iiirieiiduin,  H.  Dius  lidei  bon.ireiii  reddiUirus  i.i- 
Ifr'i.t.'a!.4l9.  Fidessd  s:iniial.'m  nierendam  pr;ereqiiisila 
lliS  liudVu!  r.  i.osinliir  ad  aniina»  sil.iiem.  109.  Noo  ei  sa- 
liiU  ii  !es,  s,'d  salns  ei  «Wc  .'X.-..'rl:.ii.l3,  I,  7()9.  rido  111.- 
reii.liiTii  q.iod  pflitur, "00. }  \  fliio  1*1  sahis  omnis  g  '111.100. 
■JtlO.  Kidei  looili.'  rrsi.'rv.lu'bea.ili.'1".  370 


iNOF.X  r.F.RIM  F,T  RF.NTF.NTlSRliM 


»54 

l.i  li.1.'  (.riuia  iiubis  spes  esl  a.l  D.'.un,  !!,  1.71  ri.l.'i  iiin- 
ilanieiilo  eruto  nonsuporesl  s|  <:3,  1,  ..<>.  l^^"^  ovaiiKeiica 
iromissa  e»l,  quisqiiis  exlra  li.lem  eorii/ii  esl.  I1.21J  l-i- 
dci  iiiili-i  (aupor.-s,  I,  7!I8.  In  lidc  c.lJjiilK^a  S.1I11S  |.riiici- 
paliler  consislil,  U,  7(Jj.  Fidi;s  sola  j«sli!i.-.-it,  I.  703,  777. 
Consiimmat  jusliliain,  720.  Juslum  cousummal,  11,  oti.l. 
Hali.'l  oliodienlis  uieriliiiii,  iio.i  fiJuciaui  cogiiil*.  veiilalis, 

I,  :-.">9.  yui  dilTerat  a  soieuli .,  ibid.  Non  halierel  i-ia  niiuiii. 
si  ivim  uecossilas  aflix*  vi.l!iiil;.tis  iulVrrel.  "'„'7' 

flileidoiium  II.  234.  0..i  iion  d.lj  sil.  Kl,  uo(.  l-i.le 
sua  cw,  il  l'ro(.liel»,  >.  606  l-.d.-s  coacli  usse   iion   deb.I, 

II,  r>38.  F.ilei  iliaui  vi»  imi.robalur.  ;>'J4.  Hdei  co.icla>  pr»- 
losMo  tiooiinprobanda  :  cur.  4'IS 

Fi.le.lejiiiulisqtianlncaliKo,  el  quaula  lux  fide  praPhti.s, 
I,  lliy  tl  seii.  Kiileuj  verani  diillcil.-  iiii.'i"las  iiit.lliKH,  H, 
114.  Vinciila  fid..-in  imindieiilia  I,  i:H..  Fi.h-l  obethci.tia 
ullra  ujturaleni  o(miioiieiii  nos  irov.  liil,  11,24.  ridesre- 
hK'iosa  buioa.nc  inlirniilaiis  noii  .l.ii.i.  lur  naliiris,  oG9.  !).• 
diviuii  operibuK  noti  amliK.l,  370  Kid.s  sibi  necess:iii;e 
roli(;i..ii.-  iiilollixeiiliaiii  ass.i;i.il,  7.  Reg  .1  uiysleria  peivi- 
I  it.  I,  7.'.i   Viriuicin  Di  i  iilmiuo  coasiquilur.  709 

Kidis  iioslra  lcrrcl  iiiiiiuos,  rocrtal  juslos,  I,  IR2.  Fidoi 
vis  r.iiilra  (.nc-Ji^ia,  I  40.  .».<!  a.-ceiiduiu  aolorem .  11  ,  3.)2  , 
n;..-..  Poi  lidoiii  habol  uiiilo  so.leuir  aiiimus,  I,  lC(i. F'd.>. 
Iiabetinse  \irlulem({' iii'r'.il's  aiivdii  cintra  oinn.s  iiKtr- 
lnis,  II,  39.  A.l  leneUila;..  fclo...  qiiai.l:.  oj.us  sit  Dei  £ral'.;i, 
I.  2ai.  Ki.I.'i  SiiiriUis  11..I.IS  a.l.sl  inso(arabilis. II,  109. J  .- 
dei  .■laii.<.r.  '•  '•^^-  ■"'''" 

Fi.ios  iiiuiuli  hujiis  piincipibos  perosa.  I,  297.  T.r  (i;.s. 
sioii.ssiiis,  iiiediie,  etc,  in.liaiida  est.  17i.  In  his  vel.iii 
inililia  el  victona  liJei  .st,  173.  Kidel.locumeiitum  ost  ()<•!  - 
socutio,  346.  Fidei  prffslo  sunt  seniper  insidis? ,  180.  riii- 
losuphorum  el  ba>reiicorum  :idversu>  oam  c..iialos  e.i  d.ili, 
181  yuaiu  inaiies,  181.  Fi.lcs  couslans  resjiuil  cai.ii..s:.s 
(.h.losophia  quaaslioiiis.  "•  '" 

Ki<ies  cordis  I,  1U8.  Kid.'s  ori  alipie  cordi  deliPt  <  tise 
coii.ieka  II  570.  .Sci.  i.tiain  lido  c^i.  ralio  in  Doi  virlule, 
370.  Pie.l.ib  csl  iioii  aiiil.igero.  juslilia  creder.',  et  salus 
ru.i6teri  370.  Fides  iiisi.iipli.  ilaic  (Sl ,  in  llde  ji.stitia  .  I.i 
(■onfrssione(.ieUs,37I.FI.leM'<'rfectanii:ias«<ularisonirij 
inalteruui  relij,'ioue  esi  <le\iiul3.  I.  .Oi 

FidciiM-rliuiciadocelurexompl.i  idr.lolalrarnni  cl  honii- 
n.nn  cjiiur.uiii.  I,  4il,  4i3.  Kidii  vorit..s  ul  seiiMi  ac  ver- 
liis,  ila  0.  eribus  (.rohUuda  csl ,  73.  Sine  lide  Iruslra  fiiw.l 
opera  bo.ia  73  Fid.  i  liu.or  it.  cii.siodi:i  mandali.ri..ii  Dei 
coiii|*obalur,  330.  Fidci  niililia  osl,  ciiModire  iiia.ulaia. 
398.Fidoioporaliooeiiiad<lidiss<;  ,s.iiiii.l;r  1  einni:P  ilii[.lic;i- 
lioesl,796.  Fidei  iiostr;e  n.;.tiii.u.ii  lyUf  psI  hiiiiiihlas, 
497.  Fidei  (.erreclie  \ir  qiii  unciini.oni  a  Chnsl..  .(.■l.uoi.- 
tein  Picipial,  S20  el  sei|.  l'or  lidcm  Hi;.\iii.o  jusiilu-alio  n..- 
Lis  oril  i.robala.  281 

Fidei  veril.s  e\  v;.nisad\ersusoamli.ereiiiorum  coiiali- 
bus  osleiidilur.  il,  38  ot  s.  q.  Ki.ies  Eal.sia-  .pii  ona  \in- 
cal  omnos  h-ore-ses  ,  177,  180.  Fid.^i  lorma  cerl:i  csl  :  sed 
quantum  ;id  haTCliios  i.miiis  s.nsus  inicrliis,  '29. 1'i.losiio- 
sira  de  ael<-rn:<  Dei  t:.'iii'r.>iioiie.  188, 191  ot  se.i.  IkI.s -.-- 
ii.raii.inis  Verbi  couiprotialur  .1  iuira  pisealons  ito.ln:.a, 
31  38.  Fid.^sde  D»i  lili.i,  409.  Fidei  n-vslrae  i'e  Fiho  )  <r- 
f.<iuiii  sa.ra4ueiiluni,  1JH.  Fidei  ik.sir.T  iTnicipaie,  49< 
Priiicipalissiiuum,  471.  i72.  Fides  uuius  Doi  1  alris  sino 
niiridi  fule  uoii  pioficil  ad  sabitcm ,  238,  2S|,  *>1  ticlt;- 
.si.  ()or  (liffen.iijm  U.loi  ot  J.icol.  el  Israol  se  liabet  I, 
:iM.  Oiri.sUiui  <iediTP  nnii  s.ffi.it.  uisi  eiiiu  redamus  Dn 
lih.im  ,  11 .  164.  KiS.Cbiistmi.  !'li.iii.  U.  i  0.111  <  v.;.lir!isse 
niors  esl.  149.  Kides  Chrisli  i.sjl.i.(  n.n.  .  la\is  ,  1,  o.  K 1.  ei 
|.f  ifecla'  de  Filio  uieriliiro.  II,  KiO  Ki.l.  s  iiita  nnm  dp  ti.ui 
et  Si.il itusaiiclo  ess.-  dei.oal ,  ill.  Fidei.i  Iriuilalis  lufri 
s.nippr  cu'-..ru.:t  a(K.stoIici  viri.liH.  Ki.lei  lirfms  absoliilio 
111  l.i.iiL.lu  !.  ij.^ii.  ranlissairanioulo  siti.  ,  ^' 

K.cloi  iin..a~    II,  ii-.,  ■■.73.  Pid.i  veia^  1111.1  scles,  I,  221. 

ri.les ostalia  a  l'.-lri   li.l.',  II,  ll'2   Ex  ra    (id.^m   .■sl, 

.liii.l<|uidexi.a  uii:im,373.  yuidiiiiid  |r.eler   Itd.-in   iiiciu 
csl.  i.orfid';.,  ii.m  ii.h^s  esl,  .'kSI  .  Pluics  .1.I  id  oai.ornitl  cs^so. 

IIC  Ull.l  Sll.  ,,       -„     r.',    ^ 

Fi.lei  derefltoiKin  scqnilur  hj(  ocrisis,  II.  ..«.  rnl.i 
dissidiu.u  .■xstiiii  ex  vitio  iiiala'  int.llig.nlue,  l7H.l.i.nlr<.- 
versia;  de  lidc  aii.i.:.^  rmuroiiei.ilc,  318.  l  bi  v:iri9'  siinl  de 
liile  oi.iniotif  s,  :.d  ll<leiii  iu  hapii-i.io  .  <..if<'<sani  red.-iimhini, 
;;47.  Fldcs  :.'  o:.|..li.^:i  01  calli..liia  ,  qii;o  ail  Nl<;Clism  svno- 
iluni  |.erma..-.il.  ,  ""•>  ""': 

Fiiles  inbai.lisi.io  jH.al.i,;>ll.  Kidcs,  ii»;..ii  ba|.li7-iiidi 
irofilo.iuir,  l,7K.  Uu  .m  r.  geueiati  uo.i|.l.yli  "oi'  i>l<~i'a 
t.iiohl  II,  4'>>.  N..  l;.meii  sirilii  iini..  «Iit ,  quo<l  saiui.-.ro 
pslcjiifiieri,  19^1.  Ki-I.  s  aliasalque  ali.s  coiis<r't.i  iier.;vse 
f.iil,  478.  Fiil.'S  si;ri|.l:is  Occide.nal.^s  u.  s.-uii.l ,  iW».  ri|l''s 
scrilieiulacsl,qii.isi  iu  Kinl.' iK.tisil.  „„n     ". 

Fide»  Nic:eil.i  lleiia  aique  perf.  cia  .  sl ,  II ,  6*3.  Ui  sui- 
liiliir,  510  C13. Fldci posl Nicanani SMi..(hiin diversis lem- 


9S5 


iMipx  ui.ui:m  i:r  m".ntinii\»i;.m. 


«i^ie 


iKiilliils  !•  liU',  II,  isv  il   ,e.i  .  Si  .  .1  si;<)q   (.Iil.»iiij»sWin<<, 

'»"■..  1'ideiaiiiiii.!' ;it.|iii'  iiu'n«li  ii.o ,  rill..  tVii-n  tei«i|Hin«iii 

|)<iUu>  iiiiuni  Evdip.  lli.riHii ,  I,  :i\~.  FiJii  iioviia<«  liirl.aii- 

inr  Iklrle!.,  «;l  liili  lel  -.nj  ti  l.-iii  \fljiiiiii  ^iiK.l'  rr,  II,' W>. 

ri.lfiiiniiiKti.il.  iiiii  ^P|.liii.li|.i«jtr.reiilos,hil  unTiUi;!.!!.  iiii 

iiiiliiiil.ciluiri,  .'•U  riil<'in  uova  \oc>- 1".*«  dtiUr.iii.  Slil» 

l'iil|..)  (iiLi.lL-.luliinii.  II,  tHT> 

Ki.li.s  AmiLiClil'1*  i.i  f.iiriiMiiis  tJiW,  II,  47«.  yujl*mi».su- 

<l|H'.:l;l.  Wl> 

KiilL.s  |iseiiilo  Sanliciiniis.  11,  4W,  Wi3 

Fiili-s  f  iiii.li.Iinta  Siii.iti  ;ii..  jiO  clita.  II,  «iil 

h'!!!!'»  Siin.ii  coulra  Pliuiiiiuui  sLiii.ij,  II,  W3.  Aii  liiiu-;» 

l  ilnTi.)  sii,so.'i.li.  iiTi  ,  ibid  , '.«. 

Fiilti  |.riikssio  S(l.'«Li;oscrl|.l3.  II,  0'1 

Fi.lfs   i.ul).scrii.la  aJ    .U-iiiiiu<inibus  li'i<sli»  «li«<'  sii. 

ii,  m; 

riili-s c.illKill  u  <'\iH)sli;i  ai.uJ  FiuUeani  civitjli-ni  *b  .-|ii- 
s<;<.|.is  «;;ill..;'iiis.  H.  TOO 

Fi.U^i  sua-  lali.iMisii  r.  »Witi'  r();;U«r  Auxniliili  cor;<iu 
l,>'i:r>.lori'  ri  >l.i  <islri.  ;ii'  Irrr  J<'iVlU  l'4iisi'(>.iis, 

FiJiiiii  vui  <|iiaiiiiii;inis,  I,  7i,Siul'ilut)  «Iqiiu  iui|.i.'l;ili.s 
i\lrriuai  i"!!,  Mi.'<  foiiliii.-rr  v«lle  pol.'Sl.iti?, 'JO  l'u!iii:i;i 
iiiisirA  sui  iIIIM.Ii^  ill.i,  7.°i.  t''iJii(.i.'e  (a>l<is,  Oiuiiia  iii  J).  u 
1'S.si'  drbol,  &J.ii.  C.iiilislriii  (|ujm  iii  Clii'u>lo  Uibriuus,  in;- 
iiio  (lo.iiiiiialur.  'j  • 

FiStilmi<  v.is,  cl  vas  ligiili  <iiiid  (lillorjiil.  1,  oi 

liiATTsa  C'.rali;i.  II,  lili^ 

FfLKTrs  a  Jiil.  ll,(i(jl) 

l'iliiis  qiiis  ver.!  !>(i.  II,  108.  Filios  cmnmuui  hoiiiionin 
iisspiisu  esl  i:i  p.il.rna'  iialiir:<>  .Tqualilale.  2).'5,  Sllo 

Filii  Dei  pliirns  siiiil  ilieii,  umn  rst  verus,  II,  4ii9.  Uj 
lilii»  vari:e  lia  ri:s<.s  J.innrinlar,  («6  Dri  llliiiui  (|al.i:im 
ilixrr-im  iiisiibsl.iiiii\;e  vocls  iiicorpoialeni  sounai,  1'JO. 
Hixil  V:ile:ilii.iis  |ir.ilaliiiiiriii,  79,  I5t  Mam  bxus  (lartein 
miiiis  siilisl:iiiti;r  .  80,  1^1  Sabrllins  irisum  qneiu  ct  Ha- 
ucni,  80,  l.'.'».  Hi.ricis  lucernaiii  de  lucrriia,  80,  133.  Fi- 
bnni  lunieii  es  (i.niiiio  qi.am  :ilisurdr  iiilelligal  Hicrai  as, 
1 1').  f><ii  i«lcllig:it  E'<'li  Mi ,  UO.  Dei  lllinin  i|iiii1ain  dlxe- 
iiiul  l).'i  u«]iii'  ad  sanLtiiii  VirglDrin  sub>lantix  dilalalio- 
ii<>in,  190.  Illiini  .Vriaiii  de  naluia  il  in  iialura  Dui  nc^.inl, 
l")*),  X.iluiit  riim  seiii|).r  fuisse,  T,").  yuam  bujus  placiti  sui 
i':<iis3:ii  [irtPlriaiil ,  ibiJ.  Yiliosos  sciisus,  niios  prceloxiint. 
abouiinaiur  Fr.losia.  ~i 

Filiiimex  |irail(>iito  ^etrraiir.i  iirgaut  .Vriaiii,  l.  W)l.  Dis 
iion  cxslantibns  qiii  itisiiineiil,  II,  IM.  (Jni  euin  inlrlli- 
K.int  noii  esse  creiUum  ivliu  cirta-ita  (actUTM,  60  >.  yuixl- 
iiain  ri  |)rivileginiii  aUi'itma;il,7;2.  lllnruin  r.intra  rcternnni 
Dci  iinigrniii  n;>livit'.tem  ar^-iui,'»',  216,  -HS.  Aiiomrconim 
c.mlra  emiviom  blas|iliriiii.e,  .")7.')  ct  seq.  l'aticni  sul  cogiii- 
tionem  Filio  ncKar.'  aHiniiam .  o7,5 

Kiliiis  li^mporr  et  n:iiiira  unii  infcrior  r.itn-  Joainiis 
l'.vanj,'eliO  drclaralur,  II.  9.  Ijiii  igiii.iat^ilis  ej,i  .piain  l'a- 
(•■r,  11,  lol  la.ii  iiie:>an'al)iiis  .slijiiaiii  l'ulrr,  II,  tiO.  taiu 
iiivisibilis,  II,  o.'!,  377-  yiiO;ii(«lo,  uii.lc,  rt  r.\  (lu.i  |.iir- 
lionr  vei  (J.imno  Palris  sii  .|ii:rrciiies  iuci e)aiitur,  11,  (iO. 
Filius  (|ualiscre.leii.lus,  II,  7t,  m,  i3<J,  411.  (^uiJ  .sit, 
qiii.lve  noiisii,  II,  ".i,  35,  o9.  cur  verbum,  sapieiaia  ri. 
virtiis  cu^iiominelur,  II,  182 

Filius  I1.-1IIK,  iioii  c<ppln,^,  II,  lOS,  Nalus,  non  ci  ratns  a 
Jnanne  di.ilur,  II,  !(»>.  Tatris  dc  Piliu  nulluni  aliud  ii  li  - 
hris  teslii.Kmiu.il fK(,  qu.iin  (|nud  filitis  siiiis  sit,  II,  lo^, 
Driis  iiiii(;..'nitos  ii.>(pie  fviil  aliipiaudo  iion  lilius,  ni.qno 
riiitali  juid  :iiit(>.  (jiiaii  tiliiis,  iiL'i|ue  quidquam  ip.sc  iiisi  11- 
liiis,  II,  li().  Filins  Dri  liiopvias  cst,  min  ado|'t.iTus,  il, 
.'iti;  hiiii:  proprius,  qnnil°  iini;^riii:iis,  II,  l(>3.  Filio  pro- 
priiiiii  .'st,  cssr  iiniitrniium,  ul  I  a(ii  priipriuni  est  csst;  iii- 
iia.M'ili;l('iii,  11,  9.'i.  Filii  iioinrii  iiin  ^iinveiilt  in  0|ius,  II, 
4lo.  Si  cre.ilura  esl,  Paler  cuni  damlo  pro  muiido  nil  iiia- 
i;mmi  ucdit.  II,  103 

Filii  (i<-itas  a<Ulruilur  ab  Oser,  II,  97  ,  ib  rsala.  II.  '17. 
I'a;ili  <'t  lisai.T  oous.-iisio,  II,  '.H).  lis  :idstip:il:ilur  Uarucli, 
lOt.  Filio  uripiit  adiiiii  quixi  judr\  rst,  urc  proinde  .puHl 
liriis  vi:rus,  11,  112  D<'ii'.  uiiij,'i'iiiiusiiC(|Uc  v\  niliiliicst, 
iK^quu  c\  toiii|«r».  II,  4Ui;  iialns  cst,  non  ipii  .'rat,  srd 
ck  Dc.i  (|ui  rrai,  II,  11'^;  iio:i  cst  (litliiiiliis  iii  Uriipnre, 
nnn  siibjcrtiis  iii  nnmcrnni,  snl  roriiin  «iiiiiitini  (pi;e  sunl 
.'.nl  CS.SL-  di 'i  |i08.suiit  rsl  <'ii;<o,  I,  4.T.  H.. '  iii  ro  'st,  (poil 
l|..se.'.^t(i.'iicsqiii'm  irat  i(ilc.|U;iiiiiiasc.'r<'liir,  I,tjOI .  (jui.! 
sciili. '111111111  .le  hi..  ii;i(i' <;  iiUiiiKHfor.ur,  I.KOI,  ibid.,il<>t. 
Iii  l'iliiiiii  iinn  c.iilit,  .V..II  i-i(U  iiHi' iiuiiiit Mr/s<;trrtMr,lI, rtO!). 
Dco  vrrbo  iiiitluiii  a  M  .ria  iioii  .|:ilij|  M:<rcelhis,  iir.inu 
rr^iio  ij.sins  lliicni  .i.ls.'ril>.'l.al,  11,  t;^(°..  ijiii  lilliis  Dri  aile 
omina  s;eciila  tatrtur,  s.-d  noii  iinti'  oiuiir  umiiinu  tcni)  iis 
aniiiicma.  II,  m\ 

Filiiim  jlci  «.'inprr  l.iiss ',  I,  IHI  Di  iinaKo  l'a(ris,  iiun 
CM  rn  jiinlni ,  II,  47.'>  in  Filios  .'iiis  ipii  srinp.T  fuii,  icdi- 
|'rr  .'M,  II,  J7;i.  Filius  iieqiio  iinn  iialii'.,  iiiKpi.'  i.pu  sriii- 
pi  1  rst,  ul  poir  (lrl'.i|r«  qni  ,sciii|.er  <sl,  11,  110    Do  co, 


'pi.  Sei.ipLr  .>sl  |.:.trr,  iiiiiii.|u  .111  iM.|.  e.4  i.al.is,  /j>i'.(,  llil.'r 
ii.<li\ii:.icm  li<'i  i'ilii  <l  /.  iirinlii.ii.  ui  Doi  palris  inilliim 
iiinhiiiii  pi'rci|iitiir,  II,  iH\ 

Filiiis  i-Lsi  liilrmi  .iratls  ,  iioii  l:iiii.  ii  'iciasrit.ilis  ,  11, 
■i7«,  IN4;  iion  cstsii.i-mm-iiii.s,  II,  .".IHI,  el  Driif  a't<'ini.s, 
<'l  luiniirst,  I,  TiS,  <'<  »'if.  Inii.is.'d>il:i.iiis  isi  itnaiio  ^a 
rraui.  iilo  naiivili.lis,  n,  '.01.  ralr.  <  .i  .pso  innasiiliilis 
virtulis  sii;(' iinininr  iiiin.ii|.i(liis,  II,  117.  Fitii  Dci  iiiKii.i 
<;njlis  li.uril,  I,  .ilO,  Nalivit  .s  ciiis  «.'.'liii.ltim  Siiiriluiii, 
opp.isilri  n.ilhiiali  s<'<:«ni(i'iii/(OiH/i(('»l.  II,  liO 

i'ihi  D  I  ;;.'n.'r.iii.|u'iii  ar.lriinrli  ni^sciunl,  II  .'^i  11. i- 
ji  ^  i.Lri-tiim  iiflbiiK  ('..icr  i'!  Filiijs,  II,  .)i.  Filii  l)ci  ii.ili- 
',  iltis  h:  'iil.t  ipsiiis  :io  !'alris  tojiiif.iiiK.'  n.:ii;.'t,  40'J,  N..|| 
iiiri'  -  .iior.bili*  CSI  ,  ipiia  iiiru'iri:.bll'<  ,  507  (.li.i  pir  iil- 
\.'s(ii;<'i.ir,  .lo.  N:iii«ii:ilis  iiit;ii  iiiciiari-.ibilis  lidrni  i.er  iii.'- 
ii.iira!  iha  j;.'.sta  fecit,60.  Fitii  gcnriallnneiu  F.fclt»i'j  iii- 
l.llij;ii  sola.  S,\ 

lihi  D-i  iiallvilasqniil,  II,  111.  N.ii  <'-(  (l.'(M.rtio'ie,  aiit 
(til  il^lirue,  ictl  rmissiotir,  seil  riiiii  1 1 'nilnilinr,  U9.  Films 
I).'.  ntfipic  cmanalin  cst  iir^pir  pai.s  l':iiris.  175.  Sul«Hi>t':ns 
Dms  cst ,  tt  iiu«r|.oraliS  niiiiir:i:  gcueiaiio  iiicoiiUi- 
lalis  ;!H."; 

FiUii';  .{iiiil  iiasceiidn  »  r.slri'  i;  cr|.rrii ,  el  (piuliter,  II , 
.'it.  N..tiisrstnlv<iliiili|Uipotiiit,  iit.scitqiii^omill,  I '>.'), «M  , 
ii.i!.  Filiuiii  iiusii  voluiidis  rj<is  luit,  in  riijiis  virKUu  et  p<»- 
trsialwiiKr..!  iii  iia.scerrlitr,  l,7lM.(}ni  rii  V(iIiih|:i|.<  iiasci 
(iiraiiir,  II,  181  Kv  Dri  .substautia,  luii.  iil  creaiuia-  rK  v(>- 
lii.iiji.'  oiltmiliabiiil,  l'VI.Na.i  laincii  iiivilo|'atr.:  aiitiiiin- 
liili  iKT.essiial»».  4'V; 

Filii  ,;(riic.rauo  prolalioiiis  iiomiiio  apte,  ct  si  iion  pi  r- 
frclr,  sit,'nilUal(ir,  11,  137.  Filinscaiwc  a.|  iiiror]  or;:lis  iri- 
tivifjtis  retiilil  miiiirii,  i"Ci.  Filiiim  a  Dro  cxiss..>,  .pii  (i-c. 
dit  alqne  ;im:it,  carel  apiid  l'a!rrni  intercessionis  iie<'es.si- 
tJir,  nfi,  Filiusrum  ex  ipiO  i':itrediciliii,  iKii.ir  ips.'  r«l 
qiii  Faler,  iii'.pn;  ex  alleio,  nri|iii>  ct  iiiilto,  1 13,  Ex  ntfro 
yrniuis  diL'iliir,  iit  rx  1'jlris  snbsljiili.i  ttalus  (islriKliHir, 
1 13.  Filii  (lilijjeiiili  uun  alia  causa  esl ,  qujui  tpiod  e.\  Dco 
sil.  IJ.3 

Filius  psl  |.crf.'cliisa  peifecto,  1, 2li'J  Xon  aliiindo  sulisi- 
slil,s«>ii  Paliis  1'll.rilali  :.li|Ur  virtutr,  'lCfi.  l.x  vivr  in  il- 
vuiii  ^ciiiins  rs',  II,  IJ.t.  Onin.!  iii  sr  liabcl  iiasceinlii, 
(liiod  Dri  r.sf,  li|7.  lii  his  siibstitii  qiia;  Patris  siinl,  2Hi  ln 
iis,  ipi;c  l'a|rls  stiiil  propriJ,  |.cr  niUirai.i  in  si'  griiil  ini 
(inisisiit,  HX.  Filii  suiil  itilra  l'.itris  botia  ,  non  l.inluni  rx- 
tiiiisetiis  snbsisteiitia  31.j.  Li  cont'eiii(a  cst oniiiis  |hHi'- 
slas,  'Jdl 

Fitins  hjbrt  iiarivit'.itis  pror<>cinni  sino  novilate  iiatnra.'. 
II,  lOS.  (.'.ur  a  Patrr  non  absi! ,  iictjuc  ad  aliud  rcferaliir , 
nripii  i|i(i,|  iKiviim  si,  \-l*.  E\  Palris  siibiianti]  esl,  aiquo 
iiilra  1'jirissnbNl  iiiliimi,  1, 1.81.  I''iliiini  in  Patre.ei  «his- 
s.in  ,  sriisiis  hii.iiaiiiis  :i;in  ci|iit,  II  ,  10.  Filitis  ipii  ex  D.'o 
.  I  III  D;'0  sil,  Us.  (Jua  ralioiir  Sit  iii  l';ilrc ,  "^l .  P.iirci»  S;'- 
ciiiii  habrt<>l  virtiile  ol  ;iaiiira,  l,  o74.  Virlule,  sul>slaiilia, 
iti.iiiilatr,  genrialione  (ibtts  csl,  VI.  Sohis  dignns  aosnf- 
l'<'ir..scst  i:i  (|iio  p.iKT  lcdiiirt,  140.  \c.iiie.  abcsi  pcr  iia- 
Imaiii  ati  ro  e\  .pio  p-r.dl  r;  esi,  Uf)  Filiiini  ia  P:itl'» ,  ct 
l'..tri'iii  iu  rilit.  rssr  >lK,iitlali(  plritilinln  laril.  H,  (i\ 

Filiusa  Patrc  miiirii|i.t|io.iis  i.ri.pri.'lale  .lilfrrl ,  ii.^in  it*- 
lirJ,  ii;;:i  siibsiaotii  1,^70.  Xon  viiime,370.  In  Fibl  n.i- 
lioj  jc  iiiiiiiiiie  fi:ilrrii;p  tijliirx>  a-  iiivnhmssij^uilk^.^lio  e»l, 
17",,  Fiiio  uropiiiim  «•sl  :«>ssr  Mliiolaiem  !'a(i is,  539.  Fl- 
liiis  rx  l'alr.'  cuni  sarr:'iii.'nl.i  sri»  .iii.t»  siri' icisrpiis  n.iii 
(...lisl  aliinl  csse  ii'iaiii  «ivrns,  II,  TW  Filni  el  PitiKO- 
i;tiitio  et  oiniiii  i.iiit.;a  snin,  I,  7-»-;  ,•(  sf'l.  l  ni,:emtiis  llcns 
foiiiia  rt  hnapo  ^ivisibilis  D.-i,  i')^.  l'i  im:  go  Piitris,  iioii 
csl  dlvcrsx  ali  eo  snb.stautix,  U,  4li)(.  Oiiiuia  liabct  ipi:o 
Pjter.  ta 

Filii  rt  1'jtris  sohslaiilia  c.idrin,  I,  7i"i.  (I.ii  Filiiismiiuv 
CKiii  l':ilru  siilist.iii,  lie  sil,  .'ipllcaiil  Calli.  II,  *i!)!l.  Ciim  l>-.i- 
II  r  tiiimii  ess:  njinra  ■.•\  verliis  Orienlaliiim  dcmonstialui', 
.'illl.  Filii  volu  ilas  lib.ra  el  runi  Palre  nra  ,  ■^iflt'..  Fitin» 
iinuin  csl  cuin  Palrr,  non  tantuin  uniiate  voluniatis,  $e<l  <>i 
virtiiiis.  I,!>7U 

Filii  \irliis  P  itri  aMinalis  ostunditnr ,  rx  r...  qiin<l  Pjlris 
dicto  elll...'iiliaiii  jitiilh,  II,  lliO.  Filliis  ucniimmpiam  Dci 
drxlcra  r(i;;i.nmiiijtur  ,  I,  ^).  Idiiinamis,  nnnusPalrii.; 
(|.iij  iiua  nlrii)s.](ic  liriiis,  II,  l'.)|.  Filii  oimis,  (i|>ns  Dci  ^st, 
101.  Oiiod  oil  :i^''t  iilsi  vidcit  ,  atKlorlintcni  os|.'ii.||l,  i.un 
inllriiiitJlem,  103,  Filil  i't  l':<lris  s<'d<>s  uiu,  ipita  iiiia  s.ib- 
sijiiiij,  l.-M';  Kilii  Ijt.s  lauscst  Pairis  ll,:»* 

Filius  {(Ciiiiiis  a  l'ai,r  iii  iiaim  r  siiiiililndmr,  1,  Mr>. 
lliil,'riiilo  Liiiiariiila  est  palrriup  nijj  'VIjIis  j(|.iri ..  ,'.113  l'i- 
Ihiiii  i>sseiitl:i  siniilrni  t>SsrPalri,  ihik.  iiialivsimuui  vsl  lnlei 
iiijstr:i',  II.  171  Kefvlhinlnr  ipii  soLiiii  \K'ii.tis  siniililn.li- 
IK  ni  ci  iiil.iiunl ,  471  ,  lT'i.  Siinil^iii  Pjlri  Filiuin  Kv.i.i'.'.'- 
Iiii  ii.iii  l.iiclirjiil,  'i7o  Fitniiii  .!">K  V|<iNti>lns  tm.iiii  uuu 
Dri,  sr.l.uiit  aildil:iiiirul(s  .S7tt  Fihcs  iil  iiiiaxu  (.i.iiiU  hj- 
iicl  i|u;c  P.ilcr,  Uo.  Filunii  pui  oinuta  l\tUrl  MiuUcui  vs»e 


95/ 


IVMCX  r.FIt^UM   i:r  SlA'i!M'IAIU'M. 


95S 


quanrto  dcEniluni  li,  ii8.  I  iiii:p«r  onini:),  inii  ili.iMii' o\- 
c»pi  I.  iVilri  Miiiilriii  rsHc  S-.ii|  liir:i  i'l  irMlilitilii'.  liun'- 
"..».  707 

l'ilii  cuiii  l':ilro  :equ.ililai|jiolialur  fx  oai.iipiUulia. '.  o- 
tiilatf,  cl  ijpiouli.i  Uei.  II,  ti".  riiiuiii  Di:o  a-iiii.:!?!!! 
(iliriiloiiiiiiiliM-iile.UiiiPiiiiviliiiilill-xcrum,  1,  iCiH.  liliiis 
in  iTcaliyn  uiiiiiili  n-ii  rxjeqnaliii'  ii"uiiiii  cl  n|i('ie,  II, 
!()7.  K.v  ;.;Ii'i.iH^iiii'liluilim'  iiiiiiin  cuiii  l'j|rc  osieiililur,  I, 
!'.V.;.  Kilii  ei  l'airib  iiuii.Ui  ni  osifiiiiii  daiida.'  p!  ri-i.ui  i!i:iiilse 
£Urili<:.>liOiiis  vii  i~Mtii(la,  il,  'M  Ui.uiii  suilL  iii  (iivliill:ilc, 
iii  rilijioii^,  iii  iiij.iii:.  I,  ~tii 

liliuM  i|iii  iii.H  <i)I:iiii,  riiis!i':i  1)  'ii'ii  .si!ii  patrciii  dii  iint, 
il,  IH.'!  Piilrciii  sine  r'!iiC'iil1Vs:iii.'ni'  l',.iiliis  iiiii.inii jiii  )o- 
i:il'»i.<  isl,  lOT.Vilii  lioiior  nil  i!Lnr:iliit  l':ilri,  7-^.  Vilium 
iiesiiUc»  Dcim  MiliS|ipd.  Iioiioiis  Dci,  100.  Hc  xera  in- 
lii.iio.'.  iit  !'iilri  III.  100 

(■"ilius  fiiiri  lice'  'iilii!'.'  1111  iiiipai',  nmuia  sua  ]  fr  rr- 
»eieiili.i:  l!'>iioii'm  ilileil,  1.  'iT";  \>rl.is  «uis  rc^crriiliaiu 
ei'','iir;ilr('ii.ti'Sl.ii:iiiil,.i  ii,(iOJ,i/iii/.,Ho(.yn;ili'iiiisiioii<a'aB- 
(liijiulus  sitr;ilri.U-  I'.1^.  ^io  i  <  x  iii:iasiil  ilikitc, srd  i  \  ;,'e- 
ii.Taliiine  i'3!ri  cfl  fi'i(ii.ilis.  riii.  (jua  laiiiinc  (lidcrul  riiii 
ef  rcrnui  ir(^;ilnruni  siil jciti.'.  .iUi 

FiliiiiPalri^  (iisliniiii)  iiu.i.'  csm^  iirituoril,  !!,  190.  S  V..Ur 
>iilisislenli.i  uisreiiiiiur,  nou  ujlura,  i»."..  Vpisdh.i,  iicifnc. 
iicie.  !K).  (^uibiis  liic.iiu  iriiurie  moii'Cii ,  i.ei-soaa  non  iiiiii, 
'>.".  l)ec<  e\  Ucn  nalo  iioilii.'  ciiiiiilcni  ii;itiviti.s  pcr.rilllt 
cssi ,  iicqiic  .iliiii!,  n  Niiliis."!  (;i(;i'"'iis  ucc  iiiiii!»  c-st^pis- 
siiiit .  uco  tli\ers<e  (;sscmi;c,  .»74.  1'ilius  iit  uslii»,  nec  ip-e 
(liii  l'.ili'r,  ii(  sarc.iil  'iiijiu  l'ali T  csi,  17.'.  .\lii>s  i  sl  ii  ralro, 
iit  qni  a('r||.it  :ib  csi  vilaui,  ifi7.  Uliiiiixo,  iion  sulo  iionii:ii; 
;iliiis  ,^sl  :i  rjtr.',  I(i7.  Ului;U!ii  (iiiii  beOj  lco  csl;  m  cx 
D?"  siil'sisiciis,  c:itiilns  csl  lcimis, !,  ^iiO.  l  I  |icr.«0!i;i  ;rln(s 
.1  P.ilre,  iliiiiis  csi  iii^olus  Dci ;  Dcus  voio.  nt  idcin  ni- 
liir.i,  II,  li;)  1 1  seii.  .Magiii  ooiisilii  csi  au^clus.  ».S.  00.  i  i- 
I)!  ct  rjli'i:~  iiuiivisiu  uc  dialinctiu  e\  liis  I'sal.,  iii.;i;('i  ttcii- 
/<(■>•  em,  liuo  lucimtUri,  "tc.  !,  IU9 

Kiliiis  iu  i;i';iiiili>iiiiiii  lo  :idsiilit  Patri,  1,  Gl'j. Iii  con.l.n- 
'lis  telius,  (luae  inlra  iiatciuariim  ciiyitaliiiiiuui  |iiovidcii- 
liam  quiiil  Mu  liiiiii  jru.i!  n-iiini  ircilcsliu  itii/;ie  torni;iiitiir, 
intrxiS(iirit  i.cr  iiiutu,iin  vUaiit.itriu  ati|wc  iijtnrjnt,  &><J. 
II(M'.  \oc;iliir  tiiiiiulalns,  <i'u.sci|uiuui  ct  iiiiUi.sl.iiuiii  i''ilii, 
2{)8.  Hoc  iion  ab  se  facore  qiiii!  iiiaui,  uhh  su;iui,  soj  l':iii  is 
la<  pro  volmilaloiif,  iioii  faitro  iiisi  nuiul  \  idcril ,  ifcid.  l'"i- 
lins  Dci  V.'iiiiini,  Viitiis  it  saiioiiti.i  Dci,  iiiii.nJi  iipi!c\, 
el  lioiiiinis  csl  coiidttor,  182.  (Jui  in  uiuuds  cicaiiouc  mf- 
dialor.  II, :<} 

Filius  iii  loi^is  liiliciic  cl  iii  o.iruis  a.-suni|ili'iiic  u\,ii>, 
iiK-diaiiir,  ir,  lOl.  Ii!ciii  l^vaiifclii  |)i;c  lirjior  ct  lcsis  1 1- 
l^ir,  I,  2io,  '2Mi.  Priiiia  iiinnili  cniiiiu;i  diluvni  aliltiil,  l.'si. 
r^st  iudc!iiul:ibilis,  II,  inii,  U16.  H.c  l';i'ribiis  vis;is  esi, 
(|Uiiil  iiiiliis  uatiis  ,  siuc  iluniiio  uaiiira'  su:c.  Ilo  ct  sci|.  I.i 
liiiuiiuis  spccic  cl  ub  .VlirjLaui  ailiiialiis,  cl  cniii  Jatoli  lmI- 
luctatiis  al  as.sumcnna'  cainis  liJciii,  I,  °'i'.  Irtnjsi  legcin 
rifilit,  182.  Iii  |iroj.liclis  luit,  cl  pcr  eos  torioraiiouis  cl 
1  assioiiis  sua;  aacranicula  ceciiiit.  IHi 

fiiius,  .S|iiritiis  saiitti  noiniuc  in.ellijcius,  II,  40.  Oo;lo 
inHi  rcliLlii  dcscoiidil  I,  .">().  Ipsc  sij)i  corioris  initia  conso- 
lil,  II,  i(l.  I|ise  visua  »0  |nil;!Slatc  (^orpus  pra^sumc.sit,  ii. 
lliiiiijuicorpi)i'i:,iiu.lor.:insiis.'(|iil,  l,'2',i,ibid.,ml.\m\iT- 
siMiisiioslriccaro  lactus,  1:21  Mjliiriiiiiuscuiiiver^fleciruis 
iissiiini.sii.  87.  i\atur;in)  in  so  tolios  biiiiiani  goncris  assu- 
iicus,  87,  lniiuinciii  cx  ulcro  sainia' Viigiiiis  assiiniiisit, 
.')ii.7.  rdius  Doi  iii  huminc  naliis  o\  Vir;;lui5  iiartii,  r;.Si.  In 
lioniine  visilnli)»  el  contrcciabilis  Doiis,  11,  100.  Faclus 
lioiiio  et  iii  suis  perfpctus,  Ci  verus  iii  iiostris.  II,  i) 

Kiliiis  iiun  dcniulDtiis,  sprt  inlra  si;  latoiis,  foriuain  scrvi 
assuin|isll,  II,  40.-;.  lii  exiiianioiiti  so  e\  D.-i  fornia  vii  tu- 
lcni  Doi  aliiue  iiaturaiii  sorvilis  foinia  uoii  abslnlil,  I,  li>). 
Ijuiii.l  liiiiu.i  fuif,  n.iliis  I  ri.feiil,  siiii  iiiliilileiiipsit,:ir)>.(;iii'. 
riiDlioiii  iinliiisgloriaiu  iiiliili: ,  iiii:iin  lalioiii  ,i*tciuii;iii ,  H, 
(ISii.  KiliusDoi  laoliib  ost  liliiis  lioiiiiuis,  ut  lioiiio  iicrel 
liliiisDji,  I,  87.  Kiliiis  Dci  |ierniansit  clijni  f;icliis  liiiuslio- 
niiiiis,  56  (Jui  virlulis  suse  snl>  corismtio  iiustri  cor[iiiris 
iisiis  sil  piitcslale,  121.  Solida  parietiiiu  cijriiore  iiili  i!a- 
lioiilo  peactravit.  II,  .i09 

rdiiis  Dci  ijsijue  ad  ullinias  SJeciili  p,issioni  s  dcsceiiilit, 

I,  ■£ii.  Xou  cx  iialiuaeiiccessiiaU',  sed  voluutarieob  salii- 
li;ui  lioniinuin  subdilus  eslpassioni,  111.  Esurivit,  sitivil, 
itiii-slus  rnit,  ctc  ,  111.  Iniiriiiiiaiibusnoslrisuonnalura,  sod 
n  assumpliiine  sulijecliiiii  eiiin  luissc  dcuio.istrai  rcsitr- 
.«•ctio,  111.  (lucrcla  cjiis  oiiiiiis  cx  n;ilur;e  uoslru!  air.'ctu 
esi,  111.  Kilius  Dei  jdliuinililaiis  cxemiiliiuioinnia  i|iiic  lio- 
iciiiiim  sHul  el  oravil  it  iijssus  csl,lll.  Ul  naiivi!att'iii  ii.i- 
s!r:iiii  ciini  ii-sis  i;iliiiiiitalis  iioslra'  nflii  iis  iin.ss  •  intclli- 
i;cr.lnr,  III    Uuin  iliceiiles  loriii.dSsi.iii  csso,  rclilliinliir, 

II.  ;;07.  riiii  Dci  I  assi.i ,  cru\,  i.ici.,  iiiinii.iuiii  fi.ieliliii,.  si- 
pie:ilia  !ii:  virtus,  1,  -2is.  Filius  jn  ico-riio  i..'niius  •iui  dc 


iiovo  iiM.-.tiu'  |ii!<  ie.^nrri>(li(iiiisc;li.ii.iiii,  l,lCni  srti.liiius 

it'dMii|.'.n)  iMnli  j,  !97.  l  uivcrsiiin  il.-iiiil.  4iJ7 

i'';li  'luiii  lici  fjiiti  11(11  ct  riiiEeiiili  disfriiiicii,  II,  H.'i«t 

s.i;;;.  I'i!ii  idoplivi  ni.i,  U''t).  rilii  Dci  iicn  ortn  rarnis,  scd 

lidci,  'I.  .\oii  iiei'(»'oii:iie,  scd   |io(esljle,  ibiit.  liiiciiiipis 

lia-.  lit  |.olPsl:is,  9.  Kllii  Diiiniui  ipii ,  spe«  illoriim,  vl  .ipci 

«OMili  iii,  I,SI").  Kilios  .MirahiC  vcl  diaboli  f.icilfides  ;iut  ii»- 

lidcliiis.  67i 

K.lii  alieni,  Jndro).  I,  (>l() 

Kilii  cxcussorum.  1,  474 

Kiiii»  qnil,  I,  12,  78.  Non  senipor  esl  alioluio,  II,  5!i3. 

riiiis  ooiiiia  o:,t,  iMiinoiis  ipse  sibi  lotus  csl,  '"15.  tsl  1.1:1- 

niiidi  iiiiiiiobilis  ad  qiicin  toiulilnr  stittis,  ,'',<)2    Ksi  iiiil«. 

liiiilinirl»'  Oiiniilltiiticnis  uwiiisura  p.rrottKi ,  S!)5.  riius  i  n- 

jiiorniu  i")ii  I  st  alioiilio,  ."95.  Fiuis  liile',  I,  .'iKj  idirf.,  iioL 

l"iiils  iioslr;o  consuiiiiualiouis,  6J  0160(1.  l'!>;iliiii  iii  fiiinti, 

liiscrij.li  i|ui   iiiiclligondi,   H,  li8,  ?34.  Tituli  in  fiiiini 

du|ili;x  osi  iiitelligcDlia.  (i.'i 

Fiues  lcrraiquid.  I,  Ifil 

l'iriiia  d   iniinobilia  iii  Scriptiiris  gravia  inincupaiittir. 

J ,  i:,S 

Kiiiiiaiiii  nliiiii,  1,  5t!,  iiiTi  Aqiias  sn|ierii:is  inrernasqiie 

'!i-i('i 'iiit.  r,ir, 

Fitsm.  ll.^fii"; 

l''H(:t.ls.  Il,(ifi7 

KL..nKf('fiM;s.  n,6."l 

l"Li'iiK.iiTirs.  I,  (i()7 

l'[luiniiia  sunt  SKOiili  tt  cariiis  ojiera.  1,  ,TiO 

Krcni  noniiiie  ueiiles  s:rpc  Dniicupala;.  I,  (l!)4 

Koliiiiiiiii  iialiira.  I,  2'i 

Koriiia,  vu!(iis,  taoii:;;  el  iniat^onoiiiiitreruul,!,^.')^.  Kor- 

ui.iri  (|iii  C.lirisi.)  coii\ciii;il.  I,  ;i(i9 

Koriiij  Dci  lilciii  esl  (|Uod  uatura  Doi,  II,  411,  412.  Kor- 

)ii:i  |iaii  rii;e  iiMJosialis  i.ro  yloria,  30S.  Koniu  Dei  noii  crat 

jn  Ulirisio  «•.xiiiauilo,  20S.  Forni,-e  Dei  el  liiriiiip  servi  coii- 

oiirbiis  iioii  Mbi  ronvpiiii.  ijR.  Iii  forma  lioniiuis  eisi-^lore 

lu  iiioiis  iii  Dci  foruia  iion  |.otiiit ;  noc  potiiit  abolcri  Dol 

fiiriua,  iit  taulii  n  osscl  forina  3er\i,  I.  2'>(!.  Vcrlium  e^iii)- 

iiieiis  9B  i-x  Dci  liiriua  iii  foriiiaiii  servi ,  lioii.i:"si|ue  dcci- 

tlil,  2K.  Korina  servl  csse  voluit  Douiiuus,  11,  (ilo.  !'"orniiR 

Soivii|s  unlUs  noii  slatiin  rcfiinileiiOa  iu  unilaloin  divina" 

iiatiiiie.  i:)ij 

I"oiiTUN»ii*Nus  .\quil.,  II ,  ClJ.  .4(!  CoiisljDtiiim  a  I.ilic- 

lio  iiiissus,  C8l.  Libcrii  noniiiio  cpislol.im  divcrsis  o|.isci!- 

|)is  friislra  iinnil,  (i70. 1.ibcrii  lapsi  lilleras  perforl  ad  liii- 

pci  iloi  oni.  t;7H 

lonirsArDS.  11,  (ii" 

Koiiuilo  uiiiina  e\stitisso  qiii   voliint,   ihiproliantur,  I, 

l'*7.  Kofclkiiituf  qiii  foriuiiis  iiiotibns  agi  omiiia  docont. 

I,  INI 

Kori  ligcs  cuin  legibusnoclesi*  legrc  scrvjiilur.    I,  il 

Knilic.s  siiiit  oniiics  f.lirisliaiii.  1,  7Hi.  Krairos  vocaiiiur 

(|iii  luciciias  i;ia\iS5iiiiis  injuriis  nflkiunt,  II,  3')5.  l"ra- 

tciua  uiii!;is  ubi  vera,  et  quani  buiia  alque  jucuiida  sii,  I, 

SlSct  seq. 

Frons.  Signum  ia  froniibus.  I,  l;;!i 

Fiiictus  t<  riiepioprius,  I,  211.  Pci  priinum  Adam  auiii- 

siis,  211.  Per  seciiiiduni  roilliuis.        "  211 

Kugioiitluiu  a  pcrsicmioiic.  I,  liS 

l'iilHiira  siirtt  (|iii  soiontia  cornscaiit,  1,  .'iSi 

Kunilamcnliini  litlei  Cbristus.  \,.M 

Finics  peccatoruin.  I,"2){ 

Kiir  uiiiiis  iiiiiniiti  plcotondiis,  se.i  itou  iit  fur  ingcinis 

tli.sauri,  I.  Citi.  Kiir,  riiaboUis.  79.5 

Kulura  Doo  pro  laclis  .suni,  1,  437.  Ob  scicntiDm  alqiie 

virtuiera  ci  facla  saul.  1181 


Cuvs,  II,  39."),  ()93,  70."),  7t)7.  Ariiiiiiii   ouin  snt-iis  rcs 

n.nas  niolitur,  08».  riaiHiiaior,  CS'),  COt).  (ialli  euiii  a  siia 

coiiiiiiuiiione  roiiiovcnl.  700 

(liLAAn  iioir.iue  (iiiiil  indicotup.  I,  l;')7 

Giilntiil  niultos  impic  ail  niiius  iJei  profcssioneiii  niilriiit. 

II,  I7G 
(lalliannm.  f,  gij.^j 

(ialbuliis  coiispfcttis  itlerioijiii  niorbuui  sauat. 

I,  559,  nol. 

Gallius.  II,  m'o 

(lAUi  suJitionis  .siispocli.  II,  m1 

Oaluc.vni  c|.isc(i|ii  a  Salurniui  ,  trS;i(ii  ct  Valentis  com- 

litaiii.jlic  s"  scpjrjiil,  II,  .j02  (Juaudo  liitra  sc  taiiluiu  coiii- 

niuiiioiioin  duiniiiiisiiii  oiuinci  0  cn!(icrliil,  II,  161.  Galli  ot 

OricuL.iles   niiitiiis  suS|;icionibiis  dclineiilur ,   4G3,    Cnlli 

aniio  jtiT  llilaiiii  sciibuul,  l.^SO.  isaluriiiiio  nojjanlcs  com- 

iiiiiiiiiiiioii),  lliluiio  lidfi  ac  si  iiiui  oiilispreiil,  4S).  Fidcni 

i.riilj-leiii  0  .'^iniilci.si   oppido  iiilssam  daninant,  4.')9.  Non 

c  ■<!iint  ;:;:<iiiiniiii  iniiiis,  pnti.sljlilius,  bclli;»,  KiO  Oinncni 


9SM 


iNDEX  nF:ni'.\i  f  r  si:NTi:NTunrM 


%(Ut 


|.rnruauM'iiii,  li.<'i'rsi!>  |>i'Uthiitbmrr»iMUiU,  II,  iCO.  Fiili'> 
1'Ofiiiii  f MDi  0:'ii>iiljlL's  ad  rt'<i|ilscriiuaiu  coiimiovct,  iU). 
<ijlli  jb  lliiariii  i|ua<niiit  i|ui<l  Oilentilrs  in  Hiiei  |<rore«!>ii>- 
niliiis  K<>|  ^tnt  aiil  f;i-!i$i'rliil,  el  <|iiid  «upcr  tiii  i|>sc  Sfaiial, 
401.  ('••M.i.s  iii  sjiiuli!:  >  l.ii .  ri-  vuU  Hibriiis.  46.5 

(•jIIi  jtl  syiKKliiDi  iii  lliiliy.iia  fiilurain  ai'cili  ioln  Hilaiii 
cciuinunioni'iu  no  riinliii.'ii(,  II,  VGi.  .Kb  eiiru»i  te  cummii- 
ni"iip  ahitiiitMii  (|.ii  ii.lfi  ilrfeiisnre-.  in  ei^llio  deilneni, 
4lll.  Niiii  i-uu(  iii  siili.l<>l;iiii  dis.->iaiiil.i(iun«ui,  Mil.  A  UCle- 
rts  cttrj  (•iilli.iii  jlrtttiiinl.  ^(^.'S 

Gallicaiii  «■nio-opi  f.irisiis  con^regati  Orli>ntalibim  rr- 
scrilHiiit,  II,  70().  Iii  usia<  HilfnltK  se  ir^iudein  (Mmiii  ess>' 
e\  Uiieiilaliuin  liKfiis  a.,'iio<iruiil,  «199.  Ut  ajHMatas  re- 
spiiuiit  ipii  0<.'i:>(3nliuo|<tili  III  liK-:!  Ira(rum  iiiJiKno  fxsti- 
iaiKiiiin  nnii  su(b(iiiili ,  7U0.  .\  c:>nimuiilune  ic  seJe  sa- 
ccrdotiidcjicifikJtis  staiiuini,  (|ui  ^yiiudi  sux  d(.'crftis  rrni- 
ltn!iaur  700 

(ialliii.v  o|xis,  I,  7U7.  V.I  solhcitu.lo pro  piillis.  I.'l 

<tjkimr.Nniis.  H,  CXO 

(Iai  IIEITTICIS  dc  Miiso.  II,  6oi 

(i.iruKN-nis  ilamii.itur  a  pHeiido  Sardiccusi  synodo,  II. 
lilij   l'aulum  Ooiistanlioo|iol.  dcriMidil.  (it>i 

r..iiidi!i  vitlurum  iiiltrllecl:)  coinpuiiguiit,  l,iriG.  Iinpijp  rt 
tlili°idi'utisdi'  se  rixisrienti.i?  fst ,  liinore  sine  (caildio;  el 
iii.solenlis  nadirn.'  esit  siiie  liinore  gawlcre.  90 

4;<i»i.  II.  C32,(J6:!,  mi(. 

(leiiiere  solcnt  miseri  ad  pr.T^eritonim  honorum  recor- 
dalioiii'111.  I,  .'ilO 

Ceiiiiiiic  in  prrtio  iipiid  roulierps.  I,  581 

(iCiieralio  (^st  tii  siniiliiiiilinp  nalnrnB,  non  in  vitiorum 
|.i'<iprit'talfi,  II,  MO.  Generalicnpm  ex  uno  et  immulaliili 
jtc.i  rsse  iion  i.os.S(»  assPrunl  lisretici,  54,  215.  Gpnerallo- 
in«iii  D(*i  cerlti  sciintts  S2,  5i.  Elsi  nnn  compreheDdiuiiis 
i.ilioucin,  .%.■>  el  soq.  Hsec  n"ii  a  sapieiitibus  mumli  aut  Scri- 
tis|p'.;is  nn:pr;'iiila  ,  3i.  .\  pis;,iloroex|ion!tor,  51.  Geuera- 
tin  Kilii  ;;;rnerationuin  niisirariiiii  exeuiplo  quateniis  enpli- 
ci'iiM',  U3,  Geiier.itioiii  Veriii  nuni  conveiiiat,  Modi«  i/e- 
uiii  lc.  I,  i."j 

Oi-neratiiiiies  diisp,  quilms  |  ropriiiiii  est  Dcnni  laudare, 
I.  Ui^.  Geiieratio  lcKis  ,  el  gi'iieratio  ll.lei ,  63').  Prima  ab 
Aliraliam  t.xepit,  6i-5.  Piiiii:i  Juduuruiu  ,  altera  Ctirisiiauo- 
ruiii.  3M),  i5(i 

Generositas    palernx    niajestalis   io   Filio   iadiflVretis. 

1,500 

Ceiile^sex  ("him  ct  J.iph.'t  procrcalae,  I.  770.Signillriii- 
(nr  110  iiinitm-:  aiiu:iriiin,  \ii.  IVseit.iriini,  iiO  FtBni,  OJl. 
(':inii'loriiiii,  CTI,  ibiit.,  iiot..  "fil.  Asini,  7."i7.  ('.anuiu,  69(i 
-Vasinii!  jntl:i  Isi-ael,  715.  Gcnlilis  i;;nor.in(ix>qiiae  vili.i  di>- 
nrnientiir,  771.  Oiiiip.nici  ei  omnibusgeiitibussinl  lidides, 
no:i  per  iniicos  i'fliciiur  iic  iion  oiiiuos  gcnlPS  siiit  iiilid"- 
les.  1 19.  Gciiiium  inlideliidlis  caiisa.  I  l'l 

Griitcs  oinii"s  diguiini  est  Deo  essc  siibjictas.  T,  1. ''. 
('•e.iliiiin  ciiiiviTSioiu  corvo  Elia;  nuirido  prapforiiiat.i,  (vj'i. 
Gend-s  flde  |.ii|.uluiii  aiilerior(>m  supplaiilalurx,  iu  Jacoh 
l>r:p>i;;uaiilui'  10.').  Iii  Uracl  aut<ni,  qxa  Dciiin  visurie, 
Imj.  Ocntihus  jiiopri.'  pn^nnssiis  e.-.l  Cliristus  uoioine  s:i!ii- 
(aris,  H6  Gcuiiuiii,  i|ua!  Doniiiiuiii  lauilutur»  suiil.  co::- 
(,'rcgaliu  Psal.  lxiv  uiiiitialur,  181,  Geutes  ante  Cbrlstuin 
aniieloriiin  diniiiiatni  dcuii»'  et  scciiiiiiuui  eorum  nuiiieruiii 
divis,T,  19,  Itili.  Per  Clirisiuin  a  perveiso  jure  duinioanliiiiii 
erepta-.  4') 

Gvntes  paralain  Jnda^it  saliiipui  praripiuot,  I,  708.  Ju- 
d;pls  regnuin  ricloriiii  qiii  rapi:iiit.  Ii5.  Gpn(inm  |opiiliis 
juninr  seiiioiis  priiiioccnila  e<ni( ,  oOi.  Emit  bde  ,  (iiia!  bic 
perdidit  inOdcliiatc,  59o.  Gcutes  quoinodo  iiopulusDt»i,  c( 
qiiA  rjtiouc  po|iuliis  l).'i>  iiico'.;iiiius,  6li,  O»o>ii<xla  Ioii;;p 
a  Ueo,  ot  qiiuinoil.i  |iropc,  \'M  Geiilium  populus  prius 
ca|.tiviis.  iiuii.iiikl.i  a  ('.liiisio  liber:iiii.s,  10.'5.  G'iiles  ex  sil- 
vis  ct  cnlclitms  <h:iboli  pllVcia'  st^les  Uei,  508.  Gcnlcs  ira>- 
tei-  sneni  ad  c(>;;iii(ioii<'iii  lici  ronsortiunique  (ludiicl:c, 
'iiT.  (ionlcsaiiimaiitiuiii  litii  iioii  intelligODtes.  Hl.  Facia' 
s:iiii  si  irital.  s.  'it^ 

Gcnliiini  salntisordo,  I,  710.  (ieiitiiim  salus  legis  tein- 
(hitIIhis  iiiclio:<ti.  i')^.  .\(Histoliiriiin  finedicationi  esl  rescr- 
\:ila,  74.'i.  Gciiiiiun  saluic  Clirisluiii  cuiii  A|k>siii!ih  salliii- 
diiiii,  '7l.'i.  (iciuium  s:ihis  oiiinis  ci  lijc,  700  K\  Dde  far(o- 
iii:ii  ipi.t»  Jutl.vi  ronspexcniiit,  Til  Gente-.  |.cr  gra(i:iiii 
Spiritiis  viviinl.  7li> 

Geiitcs  ('.hrisio  iii  hrorc.licilciu  dalie,  l,22T.GPnlPA  li'i|  - 
liMtiK  h»rediias  Christl,  48.  Ouoiiitido  Dpuui  ronsolpiitnr . 
5o7.  Gciitcs  oiiiues  in  lici  Ulio,  tpiia  caro  factiis  ttst,  vitit.i- 
Iv,  liT.  OicxcitatK  et  collocaiai  a  dPilris  Uei  in  ctrlcsti. 
bus,  IICi.  (•enti!!!  vlsiliK.S'  ci  nuii  ob.-dieiites  spcriien- 
tur.  1 18 

^'•eaiis,  oatura.  el  suhstaiilia  stPiiu  Idem  est  quod  «ss.-u- 

lia.  II,  \t\i\ 

G«<.ncit  j.\l(  x.inilrinns  ha.'rcllcii(  U.  STi.  70c> 


GcoBcivs  t>x  Laodicia,  II,  627,  •:2'l,  iril.  Arii  disciiailis 
ab  Aleiaiiitiu  ejoctis  pcr  llil.ius  •;uniaiunic4t.  (iT.", 

Cerimmu  priiiia  c(  seriiiHla.  II,  4o7 

0 KiiiiiNius,  II,  508,503.  Arhninicum  sorllsrcs  novasino- 
liliir,  088.  Ihique  daninatur.  683.  690  l^  iKula  Filiuin  IV 
(ri  per  omiiia  siiiiilein  lucliir,  704,  706.  Ali  hae  lide  cuiii 
avertrrc  tcntanl  socii ,  TO.i .  Tcsta^ur  so  iis  cbarilatc  ri.n- 
jiiiigi,  a  ipiuniui  liile  sc  s(!|.arat.  7(l.'i 

GiEiiONTiiJs.  I(,0o3,  6iil 

(il.idiiis  quid  «it.  tt  i|iiid.slgniOcel,  I,  718;  putt'S(S(Piii 
si(:iuliL-ai,  (iil    (il i.liO  utciis  qiii  pcrililt  gladio.  801 

Gl.iria  atia  bona,  alli  inub,l,8l.  Gloriandi  iinliis  ouMus 
csi  locus,  rcciirdanlibiis  ouiiiia  ex  Dco  esso,147;Pt  in 
oniiiihus  opcs  cs>e  Dei  niisericordia,  ibhl  (Jiiaiii  iiiune  sil 
gh.riari  de  scicutia  aul  uiiruriili  ruui  vhtule,  698.  bhirio:>i 
iii  sc  Judx'i  iriin  cjiis,  i|iii  soliis  ^luriosos  |iMcitt  eflir^^rc, 
t!x.icci'liaiit,  201.  lilorix  cupnlitalu  auinius  dolurcin  noii 
siuiit.  II.  .■..';■; 

Glorii  Pstrls  ac  Filii  iina  csl,  II,  %7.  Glorlu:  CliriMi 
uniius  cum  Vatcrna  p.r  dis|.ens:ilioiicm  excess^ril,  3h8. 
Gli.ria  (|iiani  Christiisc.irni  |'n|>oscil,  I,  ili  et  seq.  Gloii:!' 
(ilii  huiiiinisdiversi  ^r:iilus,  II,  100.  (jkiiia  r.or[M>ii!t  Chrisli. 

.'.".♦7 

Glnrix  ChrisU  (|ui  subdamnr,  II,  507.  Gloriaiu  a-lerni- 
t.His  iicstric  iii  gloriosu  Chrlsli  corpore  S|.c('ulaiiiiir,  I,  J60, 
4H7.  lu  Clirisi.i  iiunc  repleii  siimns,  rppKndi  pnslea  iu  iin- 
bis  ipsis,  II,  %l.  Fides  coinpatieiidt  et  roinaioriciKli  iios 
gloriri.al  (u  Christo.  I,    ITiti 

Gloria  iHmiiiiidesliuata,  II,  40:2.  Gloriam  ca-lestem  ter- 
rciis  cimi  daiidjm  essc,  idira  humaiise  spel  lidem  est,  I, 
227.  H.rc  carnisa  Verlio  assuiujil.i'  viilus  est,  ut  natur:e 
iiosti'»:  ci>rru|>lionpin  in  cirlestpni  (.'loriaui  elTcrat,  229.  .4d 
gloriam  ctflcsiem  uuiversis  paiet  adiius,  270.  Gloria  D.-i 
pri  curanlc  buoilate  nobis  non  lOlhcilis  irxjiaratnr,  OU'.. 
Gloriae  ceeh slis  cjusa  .st  ductriiia  et  opiis  spiril.ile,  3'J6: 
maxiiiia  rausa,  Doi  miscricordia,  542  Haiic  nierilo  siio 
couiiequi  ooiuo  i«terit,  oisi  miseralioiiiUis  Dei  pruvebaiur. 

3i0 

Glori»  «-lcriiaBdotPS,  I,  2G;  II,  106.  Gloria  beatorum  ac 
luuienoroue  suiuit"r  cx  cuiis|>ectu  tclori»  Dei,  I,  390,  cx 
coulcmi  IjiiiMic  glorii'  Dei  iiuoukkIo  acrij.iatur,  32(i;  iii 
S;ui  lis  eril  Uiveisa,  193.  Qu.'Biiam  iis  coiictjdelur,  qumtiiii 
lidps  iiilirniior  fiiit,  195,  ibul.,  nol  Gloria:  c^rlestis  perf.-ciio 
qiiuiiiodo  uos  prssialiit  esse  cuin  Deo  uniitn,  239.  Qiii  pcr 
gloriam  Dc'(i$ei'it  oinuia  luoiuuibiiw,  II,  399.  Glorisi  huiMir 
oiiiucs  aj  uiiitatein  |.aierni  hdiioris  assum.l ,  ii\\  iioii  oli 
aliuddatu^  est  qiiaiii  iiiouiaesuoiiui  essenl,  221.  luiiatis 
hujus  caiisani  tenet  Hilurius,  sed  uoudniii  apprcliPiidil  ra- 
tioiiem,  231.  Huiiiaiu  oatiira  |M>rgluriatu  iu  ajl.riiaui  sub- 
stunliaiii  traiisfuriiialur.  I,  61'. 

Glurificaiiduiii  corpus  iu  naturam  S|>iriiu5,  I,  389;  iiiula- 
bitur,  uun  aholphilur,  II,  599;  sedquod  camule  ei  esi,  iii 
ouiuraui  S|.lrilus  devorabilur,  406.  GloriQcJli  cor|M>tis  so- 
lidu  eril  et  iiHleinntabdis  naUiru,  I,  431;  \elus  alque  ipsa 
orii!inis  su;e  iiiulcnes.  51 

Gr:hJus  ilo.pui  iii  d<.mo  Lzccliia;.  I,  414.  GraJus  qiiindc- 
ciiii  iii  Ipuiplo.  ilS.  4I(> 

Gi':eci  senuouis  transl.itio  ad  verlium  pxpressa  obE>cur:i 
p.st,  I,  303.  Gr.\'co  veibo  ^j.i.;  an  rfii'/j  ao  conlciilM  sijjuilice- 
tur,   11(111  >lislii>giiilur|<roauultatioiio.  S82 

Gr;i'ca  lianslulii.ex  Hcbrj«,  1, 503,  304;  lalinvpneTvrtui'. 
1,305.  II,  58;i 

Grali.iiu  luuluni  humaiiainqui  SPclatur,  diviiiaui  perdil, 
I,  lti2  Y.  IMucare.  Venla  per  graiium  omuibuseeeessaria, 
707.  Saliiii'in  ac  libcrluieni  non  dcdii  uisi  Christus,  tOi. 
In  iiiaim  Dei  csl  nas,  ut  veln,  l.iiiniuaiu  fi;;iilu$  rcforuiare. 
800.  Doiia  siia  Deiis  justis  injusdsqiie  lir^ilur,  S30.  Deii.s 
(mmilius  ;id.'st,  iier  sc  humunis  aiiviliis  sublrubit,  627. 
Verbuiii  Dci,  solis  .idmoduiii,  riiiqiie  pre«lo  csl,  ut  ilhi- 
iiiincl  iiiodo  Kliiiim  rpporiai  ,  519;  Gr»ti.i  ev:>ngrln-a;  dco- 
trin.-e  perclpiendx  quibns  dilata,  776;  (lu  >teiiiis  (4ie<lirc 
ri  iioii  iKitiiciiiil  quihiis diUia,  776,  TIT.  Hjpc  npcnsitaiis 
niorasinecrliuine  vuluntalis,  777;  eitra  cul|>am  ioAdeliia- 
tis.  TTll 

(irali.v  Qoressitas,  II.  48  Gruli:i'  et  niiscrlt\inli«<  Dri 
miinerasiiiit.  luincii  nusiiuni  I,  if^;  sripiitia.  S.TI.sciPntu 
civlcstis,  318.  ctiKiiiliu  Dci.  II,  116.  117;  rcr(nn  diviiuru»i 
ac  cu'le2liiim  inaiidaioriiin,  I,  .Vls.  iii&dlia',  281.  Dri  (kic- 
Iriiia!  |H'rre|iUa.  271;  sclcnlU  J>i&lillca(i('«uro,  IS-V;  iiuelli- 
Kciitia  Scriplura",  457  lljit!  iion  ueg  iiii  i.cteiidlMi.s,  438. 
.Sflnntia  d.idir  ciqiiircuii,  3.'i7;  ikui  u|i|.fleiiU  iiou  datur. 
3'i!).  Del  e>t  durc  iil  Scii|>tur:is  iiil.llii^.iuiua,  cl  i.ilellr(  t  <s 
aptis  verbis  c x|iliceii<us,  II,  il.  Giiii.ui  inlelligcQllae  .i 
lleounri-  uecfs.sarinui  es(.  i,  277  (irutia  a.l  asNtNiucmb.ii 
vll»  piic  cogiiidoiicai  sr  veruni  U!.uiu  utvi  ksarla,  27.^  V 
l).'u  esl  nostra  ronvcniio,  461,  Giaii.e  (tothi  vit.o  autrti.<r< . 
criuiiuu  Uiuitluiitur,  779.  Gratuni  grainiiain  Deus  ooiniluii 
t'i(  iidtiiiiii^ilic^iiiuH.^.laiiaMi  7*^9 


»<l 


LNOIiX  l;tUUM  LT  SLME^TIAUUM. 


9tjS 


tinili.i  1 1  iiiisoricortlia  l»ci  (■geinus  aJ  vitam  aelerfia:ii 
1-  i,iM  ipuiijjiii,  I,  3i0.  Saliis  vx  Dei  misericnruia  e.isjjet- 
l.uidj,  l!W.  Ne<nie  Di-i  iiiistrif.onli.iin  nielus  iiosler,  sej 
lides  prunnrelur,  IHO.  Gralia  salvaiour  Dmiic»,  II,  3».  Mo- 
niiii  |>i-obit:u>  IiMiiiiiiii  i-oiise>|ueu(li  quiEiiuni  pi u'i>araliu  ust, 
l,27S.  NiMi  (  ril  ilotlriii*  tiignilin,  uisi  lidetia  U|iera  (iriH- 
lessi-riiil,  at7.  l)el  ope  egei  I1011.0  ut  boiiuui  pvrUciat,5Ul. 
N.itor»  illius  Liiituiii  oUicium  ej>l,  ul  jggre{$are  se  iu  ta- 
imliam  Dei  el  velit  rl  ta^perit,  3«l  Dei  diiiiius  a  Oeo,  id 
esl.ojusdoclriiiis  iedilicaiKia,  4ti'.).  Voluulas  iioslia  pirsc 
pertictre  iiu»  «alel  buuuiii  tiuod  iiovil,  470  sempcr  oraii- 
dmii.  ut  iioljis  luuudala  aervare  volenlilHis  lj\eai,  'ilH. 
(iraiia  oecessaria  ad  cuiitudieiidas  jiisiilicatioiies  Dei,  ^80. 
Oraiia  ma^nj  ojiux  etl.  ad  teuemlani  veram  lideiu,  itil. 
<>uod  fmplieta  incdiutus  sil,  <|u:iiiH{uani  per  Udem  suani 
e«'pit,  lanieii  iion  propriuiii  siiiiui  es";*',  scd  datuui  dcniuas- 
liat,  WHJ.  I)''i  iiuxiiiii  domus  Dei  x-diiicaiida  el  cuslodieo- 
da .  idd.  it)9.  Adjuli  D':i  iiiisci  irordia,  iti  lide,  in  tiUHire 
Dvi  et  spe  iutiiioraniur.  .^17 

Oniiae  Dei  ad  viiiceiidas  lenlalioaes  necesailas,  I,  17'J. 
.Vdjutoriu  Oei  maguo  noliis  opus  esl  111  tautu  l.imque  assi- 
diio  sseculi' isliiis  prx'lio,  37  J.  Auxuiuiu  l'ei  s|  cs  uicrctur, 
572.  Adiutorio  Oei  l:ii|ueus  diaboli  coulcrilur,  ijl.  llu- 
niaiiil  innroiilas  sme  Dei  ope  inipar  est  lolerjiili.t  (lussio- 
niini,  oiO.  Scil  Apo^tolus  luiparem  se  tribulaliuiiibits  uisi 
iiiKilio  Dei  Ckse,  560.  Deus  A|'Oslolorum  et  iifitrlvi-um 
(iiulessioui  cODStaniiam  ei  |iei'sereraiiiiam  dedit,  iOi. 
liratiiCDei  et  iiicrito  qiix  pan>  io  vicloria  lenutiouuui. 

60!* 

Oratiaj  Dci  quomodo    cooperari   debeamus ,  I,   310. 

tiiatia  nratioiii  iioslrie  Uibuitur,  310.  De  exor  110  uoslro 

niiiHiis  Dei   esl,  510.   Mulii  asseruiil  i.rni  nuiii  Dci  luunus 

esse,  iil  quis  in  Dei  rebus  atque  o|.eiil»is  versetur,  oW. 

.Mulil  cxcusiiul  iiifldeliiatetii  suani,  quod  cesjaiile  crjii  sc 

Dei  voluiilate  maiieiiul  iiitideles,  o70.    InipteljUs  esi  vu- 

luiilas,  existiinare  >cei>,  qn*    creJetiViiim  suul  prupria, 

i.uti  consequi ,  quod  sibi  a  Deu  iiidulu  uou  Cuei  int,  309. 

Deus  uiiiuscuiusque  aiixiho  iiro  luerilorum  diveisilale  aiit 

doesl  aut  adest,  200.  (Jiuuia  l'ropliPla   ad  Dei  tnuuus  rclu- 

lil,  509    Objcctaiiiibus  :  Si  uiiiiiia  a  Dco  suul,  bumaiia  ig- 

iiunialiaciirclcul|ia,  res|*<inletitr,  50'J.  Frupbeu  Dei  inu- 

iieribus  buiiiaux  devuliiniis  oHiua  totiitexuit,  510.   l*riHs 

qua;  a  Deo  suul  cuiii  liuiiure  iriipin.uii,  el  luiit  qu.-e  Itu- 

iiiiuissuulcum  humiliUle  subjetil,  310    Omuij  tum  cor- 

(luralis  lum  spirilalis  vnla:  subsidia  cx   Deu  suul,  028. 

Neiiio  ita  de  se  couli'i.i(,  ui  tioit  setiiper  cadere,  setitper  sc 

verealur  allidi,  6i».  David  comnieitdiiUir,  iit  qui  uiiinia 

vult  a  boiiiute   Dei  m  sc   iiicltuan,   oVJ.  llouiu  siitc  Dei 

iiuxilio  coiiiparalur  (erra;  suie  aqua  aridie,  tKKi.  Deus  soliis 

lidelis  adiutur,  tt>8;  per  lacrynias  rugaiidus  esl,  168.  Elliiii- 

dcadus uoram  eo  uiiinis  iilTectus,  ul  uthil  de  uobi^melip^is 

liduciie  sil,  168.  Si  quid  iit  nobi»  <st,  cx  Deu  est,  SWt.  Deo 

si  quid  iu  iiobis  est,  del  c.itmis,  il«.  (Juod  :igimus,  Dei  esse 

virlusiutelligatur,  II,  'l^i.  NiiUus  hoiiiioi  r<'ltttus  cst  {;!o- 

riairJi  locus,  recurdaiili  ontiita  ex  Doo  csse,  et  iit  uiiinibiis 

opus  esse  Dei  uii&eri<>iidia.  i,    'i7 

Graiiifcdiviiiicduoj  per  Apo.^loloseruiit  reddenda,  I,  l-U). 

Miscriuordia  uuiversis  pir  apuslolo^subveiiit,  7i7.  Gr.iliie 

spiriulisdoiiuaininio  iiustruiii  estqui  t:on  interduiu  siiilul, 

5W.  Gralia  Dei  per  itisoleiiliic  viiium  lil  iiiuulis  cl  olio^vi , 

36..;;  JiiiitUlur,  366.  (irJliu'.  dispensalio  stt  gtatiiiu.         7>S 

(IrjliiE  m  ailversis  Doo  :igetidie.  I,   5^1 

Gnx^nAMis,  Consul.  II,  70u 

Grjluilasil  miitislralio  mutteris  gralutii.         I,  71 1,  iMti 

(iravia  pro  tirutis  sulelScriptura  uuncupare.         I,  458 

tiHEcuiros  a  Calle.  11,  680 

('•nEGiiMos  Ale.\aiidriaiu,  II,  o98, 647,  forle  et  COO;  nun- 

tupaiiirsiiiictus  el  iiitogcrsifjerdos,  653;  iu  Sai-ilicensi  syn- 

odo  cundeiiiuatur.  ('>^ 

Ckegoiuo  Spiiu.  roscnbit  Eusi-liius  Verce'..,    II,  700, 

;;ra(uljus  ei  qiiod  Ossiu  rcsllti?!  it,  cl  .Arioiiiii  pluriiuis  c.i- 

deulibus  stetKrit.  701 

Gusia.  II,  668 

G)iiuiosO[<bUUi:.  V.  Nudiis. 

H 

Habere  critniiiis  iion  csl,  sed  inoilus  iii  liabeitdo  reti- 
neiidiis,  I,  7(i3.  llabere  baheriqtie  iiuii  uiiuiii  <-st.  il,  46 
,,H;<bitaliojis  el  reqitioi  distanlia  ,  l,  70.  Hjlnlaiio  Dou 
digiia,  iion  ccriiini  visibile,  410;  s.  d  Kiiiiis,  410;  el  Kilio 
liiodiJtile  tidelos,  440  el  soq.  .Nulla  tes  creala  Dri  habi- 
iJtionc  digna,  a04:  liomiiieiii  Dot  linliil:ioiilo  dii^num  rod- 
ilere,  maxiuiuiu  Chrisli  (i|iiis,  r.oi.  Ilahiiatio  Ooi  iii  piis 
inonlilms  qualts  sil, 'ilH.  llabilaiii)  iinilua  1'alrts  el  IM.i, 
■  iO  Habilitre  et  li.iliitari  non  esl  uiiici.  II,  100,  2^5,  ili7 
Habiiub  riirisli  i.uni  Siiinlis  coiiregiiaturi  csl  albus,   1, 

"111 


HattrioHopolis .  H ,  C!)3 

Hsrreditas  Dci  tpis',  I,  21\.  Hicrcdilas  DOuiini,  iion  car- 
liiilis  Israel,  sed  nali  in  Chrisio,  472;  sedsatioli.  16J 

H^irodilaslicel  iiiteriiliirisdividaliir,  i,)sat3meii  noniiiie 
luercilis  e\  solido  esl,  I,  '0'J.  H.i-rediini  inli-r  so  divideii- 
liuni  insuir  [Xirtioiioiu  eligcre  debouius  lUeliuioiii,  -321. 
Cliix  ilta  sit,  ibid. 

Hicresis  easeo  similis,  f,  2i4;  ex  Ectlcsiase  abscidtl,  11, 
1 18  ;  uriiiir  e  .ScripUir:i  perperaiii  iiili  llea-j,  27;  ex  vitiu 
ni  ilie  intelli|;iMilia>,  178;  c<  rliira  iio  liMiiii  biliil  babel,  1, 
20;  i|ui  slutlitiam  suani  ostendal,  II,  il9  Hil^ie.sis  perlinax 
iiiiuuutuni  priideiis  e>l,  quauluniiiiuiax,  14^;  ratile  ret<  I- 
litur,  scd  000  facile  ciueudalur,  145.  HicreSis  ex  errnro 
ii«n  est  siiie  emendalionis  8|ic.  1  l.l 

Hsretiri,  viri  sauguinuiii,  I,  58^;  pnrci,  (>!)£.  H:('iolici<s 
obtinenl  dxmunes  e  «eiitibus  expulsi,  704.  HlT<  ticis  ijUie 
errandi  causa,  II,  1:2.  Iisonuiissoiisus  iiicoi-lus,^^);  iiicerlu 
et  crrjUca  «ninia,  {."il.  Hicrelici  aiigusti,  (ii>l'tt  Spiritus 
ct  Scripturarum  inLrlligi  ndamm  iiir:i|iaces,  "Mi.  Siipien- 
liiB  ac  scienlhe  seiiifiite  carciil  ot  li.lc,  458;  tie  lialuraliiini 
iiuidem  reniiu  causas  lenetil,  514;  raliunpui  okleslis  sii- 
I  ionliip  non  coiiiprelieiideuies,  ouiHiaud  specieiu  biiuianic 
jrudonliic  roaiiiaut.  I,   221 

H.eretiii  su»s  ad  p.irlcs  Scripluras  Uabuul,  II,  518. 
.\litoruninia  Iradiiul  ctdoceiil,  qiiiini  scripla  suul,  1,  4I'J; 
coiifusis  perniixlis<pic  veibis  vorilateiii  eluduut,  K^  472; 
.«coinini  dispuLitioiiis  eviiaiit,  I,  20.  L^urumiii  aiiiiuo  ^oluni 
rotilfiitioiiis  stiidiuiu.  58i 

Hiereli(!iaut  pcr  inipieUtemoUusa  niente,  iiul  per  ad- 
versi  spii  iuis  doniinalioiiem  Cdei  ulitrcclaul,  H,  41U;  Ini- 
prulialiilos  effccti  vita,  volunt.nle ,  jiiditi.j,  placere  volunl 
iiovitale  doarin.X',  (42.  Deuiii  ex  ai  liitrio  liugtiul,  I,  iO, 
iioii  niiuori  impiotate,  qiiani  qiii  ac;{:iul.  ''li);  quiiitlis  dolisi 
lilein  subverterc  teiitent,  iucrodibile  tsl,  181;  faliuiil  iio- 
lius,  quaiu  vim;aut,  H,  419.  Hiereiiois  ralione  tiuieaiia  ui- 
toniilius  qiii  res|iondenduiti,  lit.  Knrum  raliuiiculis  aiicto- 
rilas  divinaoppouettda,  143.  HxriUci  oinnesai:tira  Eccle- 
siaiii  veniiinl,  178;  sibi  ioviccm  adversantur,  iioc  sibi,  sed 
Ecclesiic  viuounl.  178 

Hiereticdriiiii  iiiaiiia  sunt  jeiuiiia,  coutinenUa,  eic.,1,75. 
Hiereiicis  Dec  (idos,  iiec  spes,  iiec  liaplisma,  II,  245.  Kc- 
cliaias  in  \anmti  sibi  rdii^roKaiit,  1,  582.  Ai  ostoli  iiiooeii- 
lur  111!  iiOTolicoruiii  ooclcsias  adeant,  711;  liainiitis  iides 
ol  \i'ie  priiliii.is  dosiiloraliir,  iit  l^vannoliorum  siul  capiices, 
801.  Cuui  .\riauisconiinuiiionom  qui  p.Tiiiiserit  Hilurius, 
H,  563.  yui;"i;inh<rrelii'nnimiliiritnis,<|uici!iiieoruiiiconso- 
lilius agouduiii,  582,  ibid  ,  iiol.  Hii.'ieticis  tiisijjiiiibus  ciiiice- 
dilur  vooia,  iit  cuin  liicro  licclesiic  vires  li.Tre&i  <ielra!iaii- 
liir,  II,  (mj.  Suli  liaeroiicuruni  cou^^ortio  pav<>m  pieiique 
iiieiiUunlur,  I,  224.  lliereticnruui  laliur  iid  excusaadiis  ex- 
cnsalioiies.  5'JS 

H  iruspicuio  silciiliuni.  I,  SSfi 

Hebion,  quod  cst  l»hoUous,  H,  176,  180.  Hebi(>nib  doc- 
liiun,  I,  224,  II,  28.  OuiE  illi  Scnpturar  couu-ariic,  40. 
Heliion  et  a  Sabelliii  oi  :ib  Ario  qui  viiiciilor.  10 

Hobr;eus  s<'.rinu  ex  ii  lilleris  couvoiiU,  I,  ili.  Hebraica 
tiiiijua  ambigna.  Tti 

Hrbrico  .Stii(.lmie  tcjilu  rauUis  ii|mil  llebracos  usus  esl, 

I,  .33 

Heuanbs.  II,  (iti9 

HtLioronus.  li,  7or> 

Heliudords  presbjler  an  Uilariuiu  fefclleri!,  I,  47.'J,  nvt. 

et  S.77,  nol. 

HiiLKBitrs.  n,  (195 

Ucraclea.  II,  C6i; 

Hei^.icuakeus.  H,  652 

Herodiasus.  If,   C"J5 

Uerinon,  mons  Phifiticis,  I  521;  a   PliQ-iticibus  Sanior 

oogmiuiiiatus,  521 ,  ;»(.;  profaiia  gouliiim  reiigione  colitur, 

52!,  Hermon  analhema  imerprelalio  esl,.52l.  Ferlur  Ait- 

;;;elos  coitcjpisccQles  filias  liomiiium  iii  Iiunc  moiileni  con- 

venisse.  521 

Hcroomnoniina  iii  di^os  conijiulalii.  I,  201 

iliEHACiS  Filiiim  dixit  iucernam  de  iuccrna,  II,  80.  IS.j; 

quaiit  absurdu  intellectu.  {,  140 

HiEaoNiMus  Hilarii  senienliam  non  proliaos,  aa  SRusuin 

illiiis  asseciualur,  i,  473,  nt».,  477,  lux.;  iiiterum  Hil:irii 

lociim  reprehen(lil,cul|i3nupie  in  Hplindorum  rejioit,  477, 

ii,9(.  Fragiuentuin  ex  Hieronymotn  .Mallh.  811 

HiiAHius  se  discipulora  voril.ilis  vocal,  II,  572;  flde.lis 

D  iininici  iiominis  prajdicator  a  synojo   iiuiicii|ialur ,   700. 

txor  illi  fiiit,  postquaiii  episcupaluin  adoptus  esl;  suier- 

st.ps,  5i8;  et  Oliauuica,   525.  Hil.irius  ini|K>siU  sacerdolii 

muuusad  otliciuni  publictc  salulis  vxtendit,  12;  ut  episix)- 

lius,    piilit  se  lubere  Ecilosiie   prscdicalioiiis  evantjeiicic 

iiilnisteriuin,  1.35'  in;,'ratiaro  calbolicoruui  iibellum  udCon- 

slauliiuti  mittit,  'B5,  in  ijravissimo  fidei   periculo  prudeiis 

cdil  decrtlum,  562;  quoii  aibilriu  cout'ebj>oruiu  Uiriili  pcf- 


96S 


i\f»i;\  uiMisi  i;v  sr.NTr.NTJAV.ifM. 


064 


millil,  II.  :ii;3.  Kiil'  h)  Ni'  .rii.tin  riiiiiir]Mniu  iiV.l  ('\-,iil:i>ui'.is 
iiudnii,  °ilM.  |lf,iii»il.ii  e'  lio:  i(i"b  I  iiiiilli.iiili.Mu  i;v,i;i- 
};ell.ii'l  Ap^Jsloli  i'i  i  ■.i:ii«' ci  n  ,,  SIS  l'r;;liiii  ri'(,i'ii,  r.i- 
un,  iaciMS-^oiiam  ;ili'ii.'iiiiNj9i'  nu  ■iil  aiitciiu.iiii  cnmiI:!- 
1.1.  :)IS 

<  llilarlo  po(<"i.;is  iliM  <s(  <» iiili  lii>:i'jribii'i  la  c  .111111... iis 
r>;iriiili,  II,  lil'l;  qtia:  S|it-riiil  pci-riinsli  cliaritalciii  i>iti'l"- 
li  iin  coiiMiliii  11  ii'^|«ioiis  ,  01'».  Tiniiiros  li  Riinl  ni.iiles 
!>ilva  ,  niriiii  Ci;i1'm.«  li.*i"''l:''i''iiiii.  <»ii'-  Hllariu.s  ;'.il  llil.-i- 
rribi.'in  sviiiiiluiii  <'iiii)|'>il<<ii3.|iii<iibi  .i«.ii,5li>;  ilii  [>;itii)iii)s 
iiiri-sroa  iiigt^rfiidi'' J;'i'iiiiliil.  l'il'  S.iiiirirnio,  rlrcii..- 
Vi  iili.  Iin|icrjtur  ',  ii»  pvsilimn  (li.''.t  ii^n^,  l'\');  cxiiilil  lii'- 
tiiint',  iMiii  criiiiiiii-,  ■>{';  i iriiinu cntii (Jdfnljiilii),  el  J;ili:iiio 
illisii,  ^■i,'^;  iii  (iiniiuiiii  0;ilIu;iiniii  oirlosiirniii  (uiiiiii<i- 
iii  luc  |n»i'iii.i.i<'t,  51',  >'lb>H  rdiiiiiiniion.-.ii  (Ci  pri',-byt<'iOS 
•■;;i>s  linle.sioe  (l>st>iii>ii'. ,  'ii'>.  K\-.uI  fjcliis,  ni:i|U><  i!i! 
iliii-li  ((intcssiom;  ilt-cciJ.-i.:  ,  iii'(ii:c  l(iincs:aiu  uiiit:ili.< 
c.iihliiiiiiii'iii  r<  s|)iii'ri^  (kicePiiil,  il.i"i;  criiiiinis  loco  iiou  ilii- 
lii,  (|iicini)u:iiii  cuin  lia:r»l>i'is  ,'( II  >i|iii,  aiit  tii.ilid.iis  tln- 
nciiii  jilirc,  3iit  imci  ii|  fJiiil:i  >p.'r;ir.\  ri(i."i 

Hil,iriiis (lc  fSSllio  Siio  l'i'l  >liii,  11,  Mi");  (lc  l,'i'.i|.iii'il)iis 
iioii  qiirii  c<jnsiiliiil,  5iJ  ,  iiiliil  111  tcmi  or.i  .iiil  \n:iiins 
biiiiisuiii  scriliil,  3(0;  Sfil  co  ;iflVctti,  qii.i  (lai)iil  ;  Extitti'- 
ntiis  »emi<cr  iluminixlo  iiiciiiwt  rci  inn  ))ifl.'i.'ir.'ri.  .'iii';,  cfli- 
rii  iii>  voiilas  a  ti  lililms  i'\si;l,.|,  7r^y,  liliroS  itc  'Jriuilalo 
scriiisil  riiisDiiiis,  r>5');  »t  :ii  exsilm.  Tiil;  iniilxis  «•.iiMS 
ailiiiidiis  ,  IT-i  1  iln-iis  ill.js  |i!i<n(iii  cx  anli.|iiis  iiisrrilitinl 
ilefuli:  \  .  iira:{.  '\'Mn.  11, 11.  2;  iitiilniv  f.ivcnt  |il  11.1  I  daiii 
Y,'il).i,  i6i(/.  n.  1.  Ariaiids  ciiaiii  ail  verit;'t*iii  p-r  U<'s  li- 
lii'  s  ;iJ(liiceiiili  sp.'  g;i<i(li'l.  !.1.'> 

llilarins  ili'  |il(iriiiiis  Kiiuriiuiiiin  |>riivii:i'i:'iuni  urlii..  is 
•  iallis  sitiiilical  Oiii'i:l;ilii!iii  li.leiii  :,'  smliiioi,  II,  Ij7  ; 
tidii-t  ne  Oalldniiii  l.<oiiiiriiil;is  o\  |i..'Iltila  i|isoruiu  cc  ;- 
scieiilia  sil  siiscc|)l;t,  J3.S;  (fi;is;i;ni!  nnlhis  a.l  i'«s  ercl';- 
si.islici  vrnidnisliiier.is  mlllcrc.  VjH;  liiuras ;ilt  i;iss(iri:it 
aiiiio  exsilii  siii  tcrlio,  f'iy,  apiiJ  qiiciii  ilc  liltorarnm  lcii- 
liliidiue  s»  (>xrusaiit  i;li  cvsilii  i|isiiis  lon,.:il(icliii'iii  ac  i?- 
rrctuiii,  i.'i<).  G.ilii  ei  coiiiiDuniiiicin  louiinicdin  inittiiiil, 
<iii,  lidc  se.  s|iirilu  so  ei  coliiwcrc  Irsliuiliir,  Ij(I.  yuld 
Ont-nlalcs  iu  liilci  iirorcssioiiibns  gcrant  atit  !?'ssciri', 
qi!!(lv(>  snpiT  liisMUIijl,  n')iuiii'!i  al)  c'©  silii  si^'iiilican  cii- 
|>iiiiit.  i;i>J 

Hilariusiiilrj  Asinnicoii.-islciis,  i<l)iiini  tlcSynixlis  «'Jiil.i:', 
II,  lyS.  KalcM.-^  inilitiicsu.fSlipciKliiimrciMil,  cl  .>|'i-c» 
|i;ilus  «ui  iu  Clirislo  VOccili,  ol'J  ;  ^t  iliqua  CU.i;  U:ill's  jli.i 
iili.'i  roiisilla  r.icfcrr.' ili;^nini  ijm,' t.  iii'^:  illus  uuxiiiie  viiil 
iii  synodiscliucr.',  i6").  Iloyalui  cxsilii  ipsiiisio  (rt.;iii.>i'ilii;s 
s;iiii.lis  iiieiiiiurrinl,.o^O,  n. ;..  il  ;<iil:.|ii  |<i"tiinliini  sit  :"l  ^itc  . 
r.'  prti,  (111.1111  i|ksisi.'iiiiu. 11  rsl  iiir\;lii;iiidri,;.20;i)()cr;uiiilal 
iil  miituas  Oriciiialiuii  il  (i.i'liru;ii  ^isi.n  innes  Irvet.  !(;.■). 
(jualitcr  i'VfB)Micril  Oriciil:iliiiiii  liilriii,  476  .\n  lian  '  .'.illin- 
lirj,  an  iKerilici  sil,pcriiilltil  jiidicare,  ifii. Hilaiius  dc  lor- 
iiiiilis  Oiiciiialiiini  divcrsi  ali  .Vllian;isio  nun  juini  sfUsi^sc 
<'f.t(;iKlitur,  iW,  a.  15.  In  il'iiis  lihro  de  Syii.i  lis  .jniil  rc- 
pi-clicnsiini  sil.  "i-l .  '>'2i 

Hilariiis  a|<aln^a  sui  iustimia  ralldncin  rcildil  ciir  Oi  icii- 
lalcs  lilro  ile  Syiidtlis  liiiiluit,  11,  oil;  ostculil  sc  lidciii 
illoruin  vcrnn  iion  disisse  ,  idjiJ.;  ucc  .ib  ris  adcaiissc  sii- 
h|iiciniiein,  5i.'>;  si'i|U;:  iiiviliiiii  lii<mij'iisli  fecisse  niciitin- 
niiii,  R22;  ciir  <H  ((u  1  couditidne  Itanc  vocciii  nim  i:ii|ii'i)- 
lijiif,  d(!clarat,  Hil,  3ii  et  scq.;  luiii  uiaxiiiic  iMipii  clli. 
i-crc,  iil  ati  lHi|icraiori'  aJviisiis  V;ilt-nlcni  ei  His;niiiiu 
aiidircttir,  Tiil,  Je  cxsiiin  ad  lilt;iiu  scrih'i,  7)i"<,  tino  cain 
a  vanis  ornaiiirniis  c!  stiir.piiidsis  visiilms  il-jboilciur, 
;c^7  e.t  sci|  ,  liyiiiiiuiiii|uc  iiiiiluliiiiini  cl  scroiiouiii  ei  niil- 

(ii.  ■;« 

Hitjrins  assistil  (Jricnlalinm  ia  Selcucii  sy^ioilt.,  11,  ST.-J; 
<|iiispse  111  ea  ^i'i;il,.'i7i.  Ilii  i)l)  ii<i"0\  .\uLnm'is  leulaltis, 
lccrcticani  iiiiiiiilalcni  (|iijiii  |iriii!ciiU'r  cxiilorcl  .  ;i74. 
l,oustautiii«tioli  libolliitii  ip^c  I  npcratdri  irjilit,  .M^;  rni^ai. 
ul  cxsilii  sui  intnislriiiH  |  r;c-.ciilciii  ad  coiilcssioiiciii  lilsc- 
rtini  iin*  Cijil  i.ldiical.  VtH;  dc  ti.lc  .^nb  syiii.  lo  dissideiiti 
audiri  pi-iil,  rii!).  liiiprrjloriiaibiliidiU-rclinquil,  quati  iiiis 
cl  (|iioiii>idO  ]ub;:Jl  euni  loiiui,  .'lii;  Oiuiiia  s'  ail  Oiiciitis 
i't  (jccidculis  piccin  CHin  liouure  rctjiii  ac  rtyui!  lijci.  l<i- 
cultiium  lollicetur.  5<li> 

HiUriiis  »c  nijii  aliqiio  buinaiia>  lertnrlinlinnis  vilio  con- 
Ira  OMisiaiitiiini  scripsissi'  proiial,  II,  y6.\  ;i(>;j;  ad  niarty- 
riitm  aiitielil,  ."i(ll,  ;;iil  Ed  ;rc  lcnlat  opus  grive  el  inulli- 
plei,  6*1;  r^  eo  loco  iii  (iiio  Kosla  rcsest,  ()it);  (luo  oon- 
silio.  Cil 

Hilario  diri  clic  Orientatiiiiu  liltcr.e,  el  nti  eo  in  Gallias 
i»is?a),  II,  (iy8.  (lulli  rcscribcnifs,  ciiiu  iis  |.ac('in.se  li;i- 
litTc  iici^aul  ciiiii  (|iiiliiis  illc  si'  laliilurutii  ni';;avil.       700 

lldiiriuni  .Vuxciilius  siilnus  cst  ti'tduccr<'  n  li.eri«liciiiii, 
II,  otM,  ul  scbisuiutj  uluiiue  faciciitiui,  li(U.  rirtiiM|ii, 
■«iV,icsMis,  ;i07.  ihlaiius  iKUilc  A<i\<'iilii   i'"lctl»  .M'Ji.' 


Ii)i!rt  jiil.clur  ;<r<)(ki»ci.  II,  ;i:>8;  s|.oiiilt  «ytodd^  ailveisiis  .1! 
Jd  Vi.:i,'iili,i  .'<HiKi'CK.iii<l.is.  609 

llil.iriii-.  qiijiu  II I  •lcsi .'  do  sc  si.|i|ij|,  II,  jt;i,  sc  (.niiiiiiiii 
iiidiiclis>iiiiiiiii  ilicil,  llil;  pripri;!'  .siia-  Uilci  icusuiii  u^gri- 
rinic  Si'  vrliis  cNpli.'arc  pnss'.'  lcslaiur,  Idl;  nc  ilc  hc  auic 
litjci  linuiii  jiiIiLcliir  lOgJi,  Kit,  IHO,  .'>IH);  iniiliis  ac  Uc- 
U'en.s  dc  i'iinit'ilc  Virlia  lac;l,  .'(),  ti"4.iliir  sil.i  vcrliu  dc- 
(.-s<\  iidii  sciisuiii,  i'1') ;  liiiiiiililal';  a,  lid>?  .sit|>|)let  (innJ 
vi  ilii.s  dresl.  ."ii» 

liil  irii  lidcs  de  saucla  'Irinil  ilc  II,  I*')  rl  scq.  (juanta 
;ii  (irlcs  illiu-,  dc  l'i<iris  i't  Kilii  .i-.pi.dilalc,  lllj,  117  Hila- 
rii.s  ^.i[,ii>iiii.iin  Dei,  qii;e  iiiuiiil<.  Niuliilia  cst,  cdtisccutns 
Il^).  Ucutusuia  vouerjtioiie  iiitclliali.  lOi;  dc  lidc  ^iia  si'- 
curus,  ('4ir,  St7,  tioU;  sctinoiii  Dcl  ipi.uiluni  dcrcral,  iO(i. 
itcii  dodiiiiiilMis  iit  suiit  :il>  eodicta  crcilil,  t>l;  iioii  itc  siio 
Idijuinir,  scil  |)cr  Di  uni  edortus,  lit;  sciii)icr  oral  ut  po^- 
sit  (li„ii.  I'i(|ui,  i'j!);  aJ  iiilclli;<eiidas  Scnptiirai  el  apte 
eloi|iieii;las  |  idplictici  cl  :i|:osti)lici  spirilus  ciMisorliiini  rn- 
«,':il,  ii;  iiulluiii  niiijiis  dc  seriiiuiiis  iisu  iirreiuiiiiii  nlcrie 
|i(.lcsl,  iitniii  m  t,'-'.i  scrvi.ii,  il.  IMarii  oijtio  lit  11  leui 
(iiijm  1:1  re.^iMifialiouc.  sua  prdlcbsu.  csl,  wiiipcr  iiiiiscr- 
vcl.  411 

ii'Iariiis  iii  Scil»luiis  iiit"rprclandisqiirm  |uc  .irbiiiio 
siio  |ic>iiiitiit,  I,  i5>;  ipsc  scriiioiMui  suuui  noquil  ipiarc 
iiisi  llui  <pue  iiilclligit,  ii(),<|ueiiique  $110  scumi  perniitlciis, 
tr]ct;.t  quud  secmiduni  diiiiuni  spiriljlis  )i;rjlii«>  scnsil,  .181; 
('.  ciiiril  ii;>,  i|iii  i|istim  suis  iiiterprol.(tioiiilius  vim  verilali 
sUerrc  jrbilrarciitnr,  JOG  ct  seq.;  oslcndit  se  seiisus  s|ii- 
iilal.'.s  iiuii  Irustra  prosequi.  1'5'7;  qua.n  iiiodcstc  ab  alio- 
riiiii  se.iiteutia  disct»lat.  417;  aul  relulct  qu.-r  iiua  proUat, 
itiii;  int  juilici  t  de  allis,II,  oOH;  aut  prnpriani  sealrDli.tiii 
(iicit  ri(is 

tliliriiis  qijaiii  viam  cdutia  li3>relicos  (eDeat,  \\,  'ilT) 
l('|uiliir  sub  sp.-ciila  oniniiUii  Iiicreticcrum  qu.ipriijiiiifiii 
(jiJOd  repi  oli;'!i<|jnt,  17il;  si  ■jtiriis  iioii  suis,  scd  aposloliris 
S'-jiMil  graiptfis,  17();  li.'ir<'lii'is  rrpugt1.1l  iis  ifisis  dicli», 
q:iil'ii..-  ii  Ic:u  iiiipugujiil,  i71l,  578,  5Ut;  lis  ipsis  dictis,  illi.s 
<':';<i'',v(iil,  '|uil)tis  fillere  teut;  iii,  107:  'loaui  caule  Ariaiios 
r.inl:it.;'il.  10",  i|iiam  rante  lidci  toiius  de»;on»lratiun>'iii 
I;  ilipcriiril.  i''J 

HiUr.i  rervriis  cbaritas,  II,  li'>.  Hilariiis  curat  paccm 
aiiii.ss.)i:i  <)U3?r(f  c.  lurliaUtu  Cdiii|ioii<'rc  ,  i^t  rcpertani  le- 
iiire,  iiV^.  Noii  vsjIi  iiuiJqiiaui  lilio  de  Rjmidis  uisi  ad  uiii- 
talis  prorcrtiiiti  pro|"ri'e,  'ilO.  (luiisliintiiiopoli  S|Oudetsi' 
oiiiiii.i  ;id  Orieulis  tt  (,)rciJ(  tiii»  pareni  locutuium.        ;")l'l 

Hilario  uiiiiiqti  un  ctiN  u)ilabi(ur,  -jisi  e^initu  qui  Nii^xuaiii 
fi<!'.  111  litciitur,  11,  ()>I0  I|<se  (ijei  Nii  i-ti;E  adiiicrciis  r-j-tcris 
tommlls  iion  «««l,  580.  .'\ii;.it  iriitii  Masplicmias  cpislol  ■ 
coiiiii.iicri!  pcilir.ici-cil,  ;i'i51  liuiiiis  Sirniicnscm  liljsplt»- 
n;i;iiTi  ilcjcriliil,   KiV..  Ifsi  ili;'l)Olii.s  o-t,  <Hii  ,\l  iaiitis.       (iOil 

llil;<iii  er-j  .Vrim  is  iiidi.lyciiiia,  !!.  ;i63  I>',ia  impcrj- 
Idrctii  rcverciili.i,  ;jliti.  Krfa  eosdcni  iiio.ler.itioiii  li'iris  ile 
Trinilale.  r.  pr<rf  aJ  toin.  11 ,  n,  '• 

l!il«(ri)js  dc  passioiio  riiii,li  qiii:l  si^ulirc  .ic   pncdicafc 

s"(t>ai,  I,  II').  D.ilori  111  iii  (^bristiim  ccciJisse docuil ,  lii, 

)io/.  Non  sonsit  Vcrbuiu  a  caruc  Cliri«li  niini.iiic  seces- 

!>i')»i5.  II,  llii,  ihil.  Aut  •)niiiia  sininl  ct  soiiid  a  Deo  vrcata. 

.»17,  ibi'1  .  imi  .  45i.  110/. 

Ilii  inius  di.iCiilnis  I.ibeiii  le,;alus.  II ,  671 

llir.driiin  qiio  Idani  appelUtiuioi  iionien.     I,  'iflocl  sc<|. 

Iloilie  iiiiiti  ciiivcniai  letciiiaiVcibi  ;;eiuralioiii.       I.  !> 

Iliilocausliiiii  (piid.  I,  iOi 

lldiiiotion  vaii'il:is,  sedsiiiiilis  vaiiitaii,!,  lil".  InSiriplu- 
I is  .vqii  utim  iioniiiie  strpe  .si^inlitiiUtr,  iii|.S*pe  eii>ni 
Ciirnis  iioiiiiiic,  li1,.|8.">.  Miliil  in  !•  rrcnis  Hci  i)(icii'.ti> 
Itoiiiiiic  piasi.inlius,  55 i.  NiliiluniabiliuslKt.<  cst,  ;iSI,S".i. 
H  ■iiiiois  prvr.ij^aUv.c,  '>'>l  elsiHl  Hiiiii;iii.c  ori;;iiii-.  piiii- 
<; 'P>  lliiis,  II.  "i,".  Hom') t;<'i>tis  Dci,  I,  -iif^.  Hoiiiitn  licus 
•■\  sc  ipsii  \il;c  ac  spirittis  cleniciita  tribtiil.  ii** 

lliiitioen  iiiliilu  oilniii  li.ibei  cl  posl  trinpii'.,  II,  <I7. 
Hiitiiiiis  01  ij;.!  Ii.iiti'  li.ibil  iliftiut.itci.i,  u|iiiid'.'i  proprtiiui  sil 
'Ipsratitctractari,  [,5;>6  Ueiiuloquodiiotiiuaiiii,  sediiiiii»;- 
lcisDeicoiiilittissii,  536, n6t.I<lcomauibiis,  <|uta  ex  iIikiIkis 
;;<iicrili<is  iii  iinuiii  aiiiinal  ratiotiis  |>ai  ticcps  dupliri  c^t  iii- 
sliliitus  cvordio,  ;i5K.  Et  quia  n«n  .solitarii  tiiplcx  hiit  iu 
iMiiis  Cdiisliiutione  oporatio,  538.  Hominis  iiisiiltilio  tiipli- 
ccin  prse  se  fcrt  Dei  oncraiiduem,  HQ,  iiol.,  33S,  ilVl  el 
ft*  |.  In  lioiiiiiiis  cdii.litii  iii!  sii'nili;'aHir  facieiis,  lactuiii, 
etciiipliiiii,  II,  R^i  llnuii)  diialius  iiatiiris  cniitiiK  tur,  spiri- 
tali  el  teriona,  1 ,  4!)3  Humtli  et  corlcsli,  ifrid  liileniain 
et  cMrriiaiii  naturaui  aliain  jli  alii  di.tsouantem  iii  sc  (!<)»- 
tiucl,  3J7.  Hoimi  intcruus  ct  ejtlermis,  5*5.  Homo  iinr- 
rioc  aiiiiiia,  eviclor  Ct)r|iuj,  i05.  H')iiio  tutUi  r\  auinu  i't 
ciriic  ruriualiills  csl.  II t 

lliiiiiu  iititt sl  lii  lerrls  aiiimjl  ralioiiale,  iiitelli|.'eus. 

t'jiiliciiis,  S(  nliciis,  I.  ri'5.  I'riuiitiit  sccuiidum  ipnuatii 
Itiiii  >.'toiiiluui  ,.ir|.u..  iiislilulu«,557  ct  st.|  ,  i'i%  Scciin 
liiii  ciirpiisdo  ttiiu  luiiiialus,  SST   SecmiJuin  .iuuii.iu  >'v 


96i 


iNliEX  KKHDVJ  ei  tilONTLNTI.Vi;!  M. 


SGB 


iiulla^iliihJ  wihsl:»iili:.!a'-li!^,  ^^."'.rorpii-ipmiim^iHiiuti.HM 
iinpir.ili  ^piiiiii-- 1>  i  l"'.l' !•'■ ''onli'1011'i"".  5S7.  .\iiiiiiu'  <•! 
ci.ipoiM  ..nilia  ii.il.i-jD"'  viruili'  qiiijlidie  in-ucctluiil,  iWl. 
(JiiriiliiL"  <.;,l  «i'ii>'i"<li^  Ji.ini.i.  i;l.  airpDii.s.  'JO 

lloiii"  iiiiiiu.ii  cri^aiioii-  sccumliiji  wi^iiiem  Dci  .siinill- 
aiuliiiiiii.iiii'  sjililiis  ("-l,  I,  C.)0.  rn.iii  euniiiuiiii:m  fjtns 
»■1  ril.i  iiiiaijiiu.|.i,  II,  lii'*  flM.q.  (Jiiuaiii.  «jetiiiuliiiii  mwj- 
u;infiiii  n.i,  a;l  nniiri  |K'ili«  l  ilgiiiUdeiiu  I,  "•l  Honi.i  ni 
>iih5l:'iilia  uiii'i'aL'  *l  iiniKiiKMii  IKi  lit;iir.iliis,  ii'\  .Sec4ii;. 
diiiii  .iiiiiiKiiii  ;tvl  iiii.igiii.iii  IJ.  i  ladus,  4!K.  Noii  Uii  ii>ia,;(i, 
s,  il  iiiiagiii.'!  <■»  "^iiiiiiiluiliiiis  Di^i  exi^mplum.  .'.57.  Iri. «'i^iii- 
rjMs  risl  ''l  inKnJdiiiii  .l.niiinii,  ."w"  ul  sci).  Uiii  «atin-.im  (li- 
\iiMm  iiiiiuiiir,  TO.  Pergloriam  consmu;iia:uT)iiui!n  l>' i- 

11,  WWi 

Homo  8i>liis(!X  aiiiinantibusp.irliccpsralioois,  I.  6":8.  14 
vifalismil.  iileriuur,  a.ii  Joiiiiiiareliir,  est  clmiis,  1117. 
iriiiiiiiiis  ."I  ii.siim  fl  .suj  rt  alia  l.Trena  reiWiinHir  ;  !,.>•" 
\eroaiiiiiliil'iliiKl,  5W.  VJ  co-ii>iiiCCii(l(im  vnKirji.iJum- 
iriH  Dnmii  "iiuiiliu»  iili  deli^l.  '•>  • 

Hoiiin  a  Dio  noii  iiichoalii.s  ail  mali  onginiiii,  11,1*.;. 
N:iIusosli"l>ol»iiriiiiiiiii  cirliiiii,  I,  718.  liM|..i  sunl,  i|iii 
»i'iiiiiiiiim  iiruiiii  a.-  iiinrleiii  nauir.o  n'?(^'»sit:ili  Iribiiuiil, 
2J.  Hoiiiinis  irliTiiil.il'!"!  ai  eoii!!i)lamlnm  sclenini  piiii- 
Hcienliaiii  iimili  i.eK'.>'ii ,  '>2i.  H"ii.iiieiii  ail  vilia  priHliviiu 
el  (|iiassiim,  iam  ii<i..:il.'m  il-iicf/it  d.'spiMali«  jiiiiii  ii 
sleriii,  11)7.  liomo  iiaseitiu'  a  I  i-ogniiii.ii.-m  IVi,  5H,  oO'). 
Ad  iJ  IJeum  rii;<iiovit,  ui  .imloiuiis  l)i'i>  liei^l,  Ijl  i.  l-^le- 
iiiis  dpi.utaiiir,  ibid.  lu  ixit^iiilioneiii  Dei  esutlilii.s,  iil  ini.- 
i('i'(iim  silii  e\  ocilieis  soi  <  o^'niiii'ne  speruret.  181 

lli.tnliiis  aUcniiUis  e\  buMtair  Dui  osteinliliir,  1,  ^OI. 
V..iiioi|is:isiiailel  di(;iiiiiii  iion  ess<^  f);-o,  iil  liomim  \ilaiii 
largitussil  eonsilii  (lailioinfin  siilxleiei-lioiie  vivnili,  II,  7. 
'lluiiiiiii  a.,t<'riiilas  i.rom  ss,i  (  x  priiiii  iii  ipsius  coiuJitioiie 
Dei  viioe,  I,  UK)  lIoiniiK^s  :"!  Iiou-;  S|.iiilali:i  el  .•elrriia 
si^s..  i.atos  s  •iisrnii.i,  II.  ">  01  si!(|.  Detis  lionnnem  ralio- 
liali!  aiiiiiiai  ii  ii->uui  1  .ri;ionil.T>  a>teriiilaiis  siia-  vila  s.-ii- 
iuqiii'  |ierVe'il,  l,  3X  Pnit.Timii  ad  lu  ei  pcr  mi-riuiiii  viliC 
i'iiiocontis  .oiisLiluit,  i(ii(i.  I.ilieruni  emii  loiidi^.l ,  «(/jrf. 
raiiis  .inialo  d''terruii.  pra-niiis  uivilivit  ad  boiium      :.') 

Hoiiio  pi  r  si?  ooiismniniliiMKMi  noii  obllinl.  I,  57i).  Hn- 
iii>lani,ii  a.|i|.!si  .•n.li'.  niii  ilii'U  esi '"X  mitio  voliiiitalis. 
57iV  llominis  (.iO|Jiiiim  ollkiimi  cst  Deum  iiivocaro,  K7S. 
Tl  alii-.  Il.lom,  jusiilinii,  atiiuo  «ninoiii  bpoovoleiil iic 
ilteituiii    tr.Tl.orc,   7«''..  H'i  iiiHom  as.sii:i)ere  Doo  difti  ■ 

•  Hiiis  noii  luil,  qnam  cum  iii  laiila  iiauirfe  •.■c  vitjf  sun;  n- 
liiini' f..iin:ib-,',  1(17  H-i.no  'iiiaiulo  ipiiil  srtnnle  sit,  r.Vi. 
Noiucn  siiinn  (M-r  vitla  aniillit,  ul  .licalur  S(Ti..a^s_, 
Kjiius,  et.'  *' * 

H.uiiiii  Dai  lionofii-ia  il'al.'his  mviilit,  l,ti77.  yni  ab  li.i- 

•  nn).!,  iiuoiui  iloiwil,  viiicinlns,  Ii77.  Hominis  corpus  oL 
flr.iMiii  nal9  iil  uiiiiiu  sjnl  in  r.ieirs.  ini  e:i(lani  mMim  iii 
le. i-.i,  71.7.  Homin  s  (uiiiios  o»  tona  in  piiiiio  Ailaiii  ;).■>• 
rerio  neniti,  l!H).  Iiniiiiiis  Al;.' orroro,  omiusabiTraiiint, 
7';8.  Hoino  111  peota'.'»  primi  liomiiiis  e  p  .ri.iiso  oxi.ulsu-;, 
57^.  I'cr  iransaressioiiein  iirimi  parciiiis  ex  lieala  rc<imo 
eiceuis.  .  ,     '",'' 

Huuiini';  viln  iiiisiTd  .i!i  A  liin  ctriilt,  nou  onm  .  Wani,  I, 
CTll.  n«c  non  sua  e>I,  j:ed  .|ii;c  prmi  nn  i  i  li  inii:ie  est,  iii- 
sliliita.650.  tlealis  priiii  homiiiis  iiaiur.i  luerit,  01«.  In 
fenc  ri^diroi.ptai  ijiopliela,  ()t18.  Qmvl  iior.  mcriti  (!sse  sni 
ar.o^':il,C08.  N..(pie  o.ii>c"iliinr  iii  liae  vila,  lillS.  H.  u.i!  ii; 
criinmo  .\d;p  o^sni  faitus  iMiiis  Sio;:,  iii  (pia  sino  melii, 
siii.)  '  rimi;ii^,  si:io  ilolore  vit.i  osl,  ."iO,  jjI.  Oiianidiii  iuc 
dogil,  nonviTo  viiil,  ."WJ. 'Jiiamdm  lii"  vivil,  iiiiiii<iiis  >'f.<;<' 
iioii  I  otcsl.  2;l0.  Hiinc  citfponnn  inlirmitas  ;ie  viiiorum  iii- 
ceiiiiva  impoi tcrnini  csse  eomi  ellimt,  i>l.  Ho.iiii...io  iii  il- 
lii^  iiatum  essc  clviuro,  170  Hominisoitus  e.<  D-o v.iic- 
lus.  ex  conl:t!;livie  eori  oris  pollniu-:.  ii-).  ■(1  >ilia  .iil!;i-.T, 
iii-!iiii!in  lioin.)  prop.llilur,  '2\.  Homii.cs  iii(.ciili ,  iel'ii:,'ii', 
soiilidi,  sinc  spe  mi>rtiii,  sin  lci;o  teiielirosi,  I!,  ri7.  Hnmo 
siilMlitus  variis  moiilius  reinalis  oss,-  non  polcst,  1 ,  9S.  JP)- 
tniiii  erraro  dobitiim  esl.  *;3').  Mi.iialibi!s  m-iilis  iiulios  uli- 
soijrilatisotisistil,  201.  Hominos  posl  peooatmu  .Viljp  iii 
i^-'!or.-itionc  Dei  ot  in  omniiim  viiioriiiD  yliloctalioiu'  il^li- 
iicntiir.  ''''* 

Hiimanam  inlellitv.Qtiam  .pwim  imilla  excedanl,  I,  191 
rtson.  Uouin  comprcbenilere  non  v.ilet,  11,514.  Secroia 
Uei  Don.  pcnoirat,  I,  i90.  Alitpiid  iiilra  siniui  et  oxlra  :il- 
terum  os.se  pos!.»!  oon  consoquilur,  H,  W.  Qui  inliniliis  sit 
seiisiis  nosler,  ol  in  inCnilis  cogiiandis  dcHoiat,  I2i.  Homo 
noii  r^pit()uxdam  coiporalia  Qyisii  gcsl:i,  52.  Non  deljel 
e-^so  omtiipotciu.i.e  ac  sacranieiitornm  Dei  arbilor,  •l-TJ. 
Oiiod  bomini  iiiintelligibilo,  possibile  cst  Dco,  13.  Homi- 
ics  iguoramia,  I,  '>t)l;  H,  53.  Originis  smx  caiisain  el  ra- 
lioiiemnecuou  ImKiu  uescit,  I,  358,  3fil.  Humana-  inlirmi- 
Miis  roli^-iosa  coufetaio,  boc  soltmi  e\  Doo  nossc  ipiod 
0«.i- ■^'-1,  Wl.  Diiudioimtis  leeiilis  sii=r  uidiihu  aiU  vtiimi 
;<ul  ianouem  seulieiisuou  intcllisH,  H,  4iO.  Mull  i  ilii  o 


reliusi.iis  igii.jiat,  II.  <i"  .KifHr.iiiiNitoi-iiiiiiciiUis  iii  .miis, 
insiiloi.ter  ia  Dei  ribuscst  iifiiaiiis,  55.  Multa  seriuspe!- 
cipit  ralione  (piaiu  iiiire  ,  rifMi,  Hmnam  scrinonis  viliit,  I, 
110.  llaiiituiiis  aniimi';  <>x  sc  liibcl  iijtinani  Dou:u  inlelli- 
gciiili,  scfl  non  Mi.iili*  liimeii.  II.  iK 

Hon.u.si.i.)  virilius  p!rveiii'e  Re<|uit  ad  cijiiiilioneni  Doi, 
IF,  llf).  Ii.diguus  ■^si ,  cul  Di'us  fc  cogiioHibilmii  pr;(sl.'t, 
I, (;!.•;  liii'OginiSi.ib:lein  losnosc 're  iiatuia  imis11;i  iion  po- 
tiiil.  1.I5I  per  ii<)Str:i'ii  n^lura.i,  liU.  lluniu  o^:el  b''nii;iiit.ite 
Dei,  .'>^7.  Vert.i  Dei  lutf  ad  01:1110^  upoiuiii  procissiis  in- 
(ii<cl,  C.01.  Huuiinis  Miliriiiita>  in  pirtirii-iidi-.  Dei  rebus  • 
(|tii  poi'  fidiin  rolHiretor,  11,  GG  elsc'|.  Hnniiiieni  Ucus.sa- 
r.-s  liitoris  ad  cp^ilioneni  sui  erudi>il,  143.  Honiinuni 
baluti  (|uam  sspe  ()n>sp..xoi  it  Dnuiiiiiis.  I,  9." 

HuiiiJiii  j,"'iiei"isiii  ti'i's<li'iMo.  I,  701 

HiiiiK)  in  crealioiic  Doo  plaoi-ns  ,  peccalo  displieoiis,  in 
C.bristo  bcDo  phicuit,  I,  fi.^iO.  Alienmn  a  tionilale  D.i  nmi 
fdit,  111  oi  vitam  in  so  cdidrot  et  a.leriiilalcm,  2^9- yuu- 
lcoiiolinc  prxstileril,  i30.  Honii;!i  id  liKariiatiouc  acipii- 
rebatiir,  ut  Dciis  csscl,  II,  2St).  Honiii  por  liiciirnatioiiis 
injstoriu;n  iialiis  iii  Dcum  osl,  7yXi.  (^mii  a  Oliristo  ppjvcc- 
tus  iii  Deiim,  :S>I  Hoiiiliiem  Dei  li:il.iuiciili>  di|,'iiiiiii  rcl- 
d'ro,  uiaxiniutu  r.liri^ti  opu>,  I  ,  •''(J4  yi.ain  hoc  Cliri^u 
eoriii  fiiiTit,  W~t  Honio  teniplnm  Dei  ielcnium  >|ui  coiise- 
oiiiius,  788.  Homo  a  lilio  Pei  :issiiiiiplus.  domus  est  D''i, 
iKti.  Himian»  cornii  iioois  i;iiiisnis  l.aiisil  cume  vilii.m, 
809.  Hoiiiiiioiii  ut  ai.i.rolieuilil  Doii».  ila  Deits  boinini  :ip- 
[ireliciideurius,  oH.  Hi.mincm  ipi"in  assiimpserat  Otfislus, 
e\S))C0t:!liiiii  Deo  (valri  niiinus  reportavil,  U77.  Hominos 
(liiomod"  in  t^lifsio  pai^i  01  ex.ilUiti  siut.  llSl> 

Hi)iiiiiiissaiiiias  liiet;inuiiii  iiicboata,  posl  rosuiTcctionem 
eiil  pcrf.;ci?  ,  I,  *)5.').  Homo  carualis  ipiis,  7:2  Ouisaiiinia- 
lis,  iW</.  ()uis  spiiiialis,  ihd.  Hou.iuis  novi  indumBnli, 
W.  Jlon.o  iil  tinuio  Deutii  debet  limero,  ut  sulidilus  oiare, 
iil  beiieli-iis  ;ilTcoiiis  dili^ere.  liiS.  iNostrametiisi  potesialc 
.sli  (>'..ni  via  111  ila  suiiuis  ii.liibejKli,  iit  demcops  euslodia- 
uuis  vorbuiiilJci,  r>;)8. Hoiiiiiii  vcrsaiili  iii  MocVc  isjiiorauliie, 
iiniiliarniii,  iuliimitatuui ,  tnncupiscoiiliarmn,  vitioruiii. 
oriiiidum  el  operandiiui.  '■iil 

Hiimaiiio  inlirinilalis  Deiis  ralii.neii  babcl ,  I,  GOb.  Ho- 
niiiii,  si  liilos  in  eo  iiinueal,  iu  omiiib  is  periculis  adcsl  ctt'- 
lestiuni  virluliiiii  defcnsio,  ."ti''.  Hoim.  ij^lt  sub  siiecula  au- 
Rclorum,  ?);i7.Si>  iolnmDeodeiiel,7>»l ;  e.ioriinia  sna,  147. 
Hu!ii3iwe  vii cac  moriis  linis  esl  rosiiirfciio,  II,  iOi.  Hoiiio 
poNi  leyi  m  moilisex  Dci  sanctificaiione  uiaiisiirns  est 
a-ionnis.  I,  iSi 

HoniO'UsioD  iiHsqu-am  =ci  ii.tmn,  II,  iK^fl.  Catl'olicis  ad  li- 
deui  pst  oliiisinn,  ib  Arianis  iniprobe  -natbPfiialiialur , 
3SI.  nuiiiiiiiisii  m.ilius  nini  f-.rci  i.ITfiidicido.  Mj,  <.lii;i: 
hnjiis  vocis  pia  sil  iiiielligciitia,  !jO"j.  Kst  .'t  im;>ia,  ihul.. 
mt.  Hoiiwusii  iiioiilinueiii  llil.uius  imitus  !f.(il,  'y23.  (Juii 
CondiliDiic  r''':iiiiciidiiin  sit,  521  otsisl.  Q'u>i  ^-pis- oi.i  hanu 
vooi^m  Solcuci.e  pticdicariiii,  %7i.  fc^t  lis  .)!iqui  >ioniiulla 
l.ic  vorbis  prelicicliam,  j7"i  tjiii  lioii.ntisii.ii  ilefeiuhiiil, 
AnniiKfoniiti  di.-es  coniloimianl,  h7i,  Sd  ab  his  pcslea 
viuoniiiur,  571.  Kpisiola  de  hoiiionsii  el  hoiiKttusii  oipos»- 
li(i!io  Sirmi(.m  dciata.  A'S 

Hoii!'  iKiicthoinfleiisii  siguificiilinneinse  nesriss",  falcii 
Cmniiuir  .iiolor'sSirmi''nsisforimila',  II.  !j(l'i.  H' nutusii  el 
Hoiiiniisii  intellii^cmiaii.  Kvaiim  lia  1 1  :ipisloli  llibirio  iii- 
liDnruiil.  ilK  H..iui>usii)ii   ab  Oiioulaliliiis  iiivoiitnm,  ab 

00.  iiioii'?liliu.ss:iiicle  tiilclilerqiie  susceptiim  esl,  IS)»!.  Ab 
aiilorioribus  e|.iaCopis  csl  pr:edicatuii!,  73  Aii>itpiii»tis  (v,t 
lidos,  et  pietatis  securiias,  jHl.  Ha;c  vo\  a.l  uia\iii.atii»idei 
«'•ciiritaiem  iisurpala  est,  "^i.  In  ipia  reliRioms  iiia\iiiia  ot 
sola  oauteia  esl,  S76.  Hoiiiousion  scu  H  unius  siit>staiili;c 
'iiii  dc(!liiiare  .\riaiii  leiil;irunt  auie  ^ic.o:inm  Couciium. 

V.\  H\ 

Honii.usioii  iu  se  haliet  et  liib^i  oons.-ientiam.  et  ftaudem 

paranm    11.  500.  yuan.Jo  rocle  pr jdioeLui ,   "Oti.  Humou- 

sio.i  tiipiici  pravo  son.sui  palet,  75,  3011;  et  pio  di.  i  polcst, 

et  pie  lacori,  ^12  O'io  loco  i.iedicai.ir.  acn.;!;ctiir  impie, 

001,  riOl  Non  dehet  liiide  pr»li.-ari.  :>01.  t)li.5.-nsiis  pia- 
vos  illuil  •■p  Aiiaiii  respiiore  conruiennt,  75.  iiossensus 
daimial  Ecclosia,  Ti.  Homniisioii  sonsn  iinn  s»specio  pro- 
batil  Nicieiia  svnodiis.  .510  ci  s-^qi  Ejus  propriclstem  Pa- 
Ires  post  Nirinam  syiKdimi  relij^ioiw  intcrpvetati  suut, 
518.  Houioiision  iinn  improl>aud>ini,  licet  vilioso  inlelligi 
soloat.  511 

Hnmoiisiou  .4ncyrE  anatheinate  Uainnatum,  II,  r)l7,  iint. 
Quo  obleutu  ab  Orieutalibiis  resimalur,  509.  Ciir  a  )'alri- 
biis,  qiii  Vauliiin  Samosat.  damnarunt ,  sit  repudialnm, 
309.  Hoiiiniision  Samnsalenus  male  conl^esstis  est ,  SIJ. 
Ociogitila  opibcopi  oliin  respiiorunt.  !)15.  Hi  improbanilo 
staiiierniu,  quoil  Nica'iii  Patres  probando.  ?5lo 

Homousion  Soleucis  soli  Mny\.lu  constanli.ssitne  obti- 
ncbant.II,  t>72.  Homousiou  (pilil  intoiligal  Hllariu-^;  olO, 
'il\.  Scrupidi  adveisus  illam  vocem  Itvaotur,  jli.  Hnjti; 


tHi7 


INKKX  IIKUIM  KT  SI.NrtNHARUM. 


!i6lt 


vucis  siKiiiflcdlloiioui  cx|>lii:atil  Oulli  ,  6')8.  Ll  snl>  :iiiulh''- 
iiijIIh  ixnnu  Telaiit  tliter  dc  T)uo  ac  Uoiniiio  svniiri,  i|ii,iiii 
liar  V(ic<-  aenliuDl.  7(N) 

Moiior  iiiluneaiit  s|ierl(>s  csl,  aiit  ril^^iiiia!),  II,  'iil.  ll<>- 
iior  cjirunidiMii  rrruni  noii  esl  (iivorsus,  4U.  tlunmis 
iR.|iijliia>  esi  qulJ  proprluin  virlnlls  nuliirv<]ue  :<.'i|iia- 
lil.iii,  X)i.  Huiiiire  noii  cx:rqiuiitiir  iiisi  iialural-a.        i7:j 

lloiior  sji^uli,  iliaboll  i-sl  ii'-^oiiiiin,  I.  tiTO.  Hoiioris  lor- 
I  •■iii  tlfspoclut  cu'loruni  re^niim  csl,  7^i.  lloniHris  :ili'|iii(l 
|ir.i'suin  re  non  ilecet ,  scJ  liuoiiiltalis  oucribus  proine- 
reri,  770.  Iluuorciu  ab  atturutru  accipere  iuUrielinin  est. 

11,274 

HuiHir  .1  Di-o  (|uicrendus.  11,  ;27  4.  Honor  ramulanlis  lu 
liuiiorciii  niittciilis  rst,  S7.  Nulli  Douin  timenti  cjil  dene- 
(;:iiidi»,  I,  7tl  rl  sci|.  llunorriu  a  uoliis  noii  accipit  Dciis 
iiisl  |ier  Deum.  II,  tlti 

HonoiiATVs.  il,  (iOOMs 

Horiuiin  mulluiu  valet  illiciente  c^isu,  plas  ratioiiu  riuce. 

1,210 

Hosjnna  qnid  licbralce.  1,  T7i 

Hnm>liutln  iiuid  biiiiilllrct,  I,  ooi.  HumiUatioiicni  prxce- 
(luiit  dclicta,  53i,  333.  Huruiii  ilU  ciiieniJaliu  csl. 

Soi,  353,  340 

Huinlllt:is  curdlsviilulumomniuin  iiiaxinu,  ;,'eiiorns;c  el 
reKia;  luliviiatls  ornatns  esl,  I,  oCr>.  lii  humiliiale  cu;isislit 
uiaiiiluioruiii  uiuoiuiii  cajnil  ac  sunrnu  ,  403.  Coiiliocnlur 
oiiiiiia  lidci  iiomina  cl  piuiiiia,  103.  Humilitas  inaximuni 
csl  lidei  nostrx  opus,  497.  Iii  hiiiiiilltalis  coiisrrvatioiie, 
leKis  c<l  nic.nionu,  404.  HuniiliLitis  oausx  ct  incices,  (>80. 
AiT  liiiinililatcDi  inudest  Dci  majj.iiUcuuliam  rl  iiiiseratid- 
ituinrt^pniare.  40i 

Hunillitaiiii  exempla,  I,  44S.  Hiimiliiatrm  solam  osteniai 
Davld,  iOl.  Huiullilatis  praecepuiin  Clirislus  pr.elmil  rl. 
uxeiii|>luni,  361.  Hiimililaiis  Cliristi  prxniiuiii ,  3t>5.  Hu- 
miliiutis  opiribus  promerendus  iMnior,  iioii  prKsiimcndus, 
770.  Hiiniilitiu$al'atre  rcvelanlur  occulla  myslori:i.      570 

Hiimilllaleiu  non  oportct  carere  coi)staiit>a,  I,  73.  Corde 
huuiil>'S,  seusu  et  aiiliiia  simns  CTcclsi,  498.  Ouomudo  a 
viliis  lilicr  vtliosum  se  pos»it  prolilcri.  4G2 

HiME^fios.  Hi  032 

Hjiiinus  ci  carnicn  niiuin  el  idein  esl,  1,117  Hyiuuo- 
nmi  cclebrcssoni  inler  di\iii:i  ullicia,  litti.  Hi->  tcm-iidus 
C5t  onmia  pr<>raiiiis  auditor,  190.  His  advrrsii.s  di.lboliiiii 
puguanius.  his  victoiia  iioslra  nionstralur,  ibid.  tiiter  liyin- 
iMjs  divinosqiK.inotlo  aiiimus  avocciiir,  .'iol.  Uyiniii  m;uii- 
tini  rt  vrsperiiiii,  190.  Hyiuaus  nialulinus,  II,  Si9.  llvnnii 
alterius  fragraeniuiu.  ttnit. 

Hypocrisis  set(uitur  lidci  derectionein.  II,  Sit 

HvKEMis.  11,680 


Jacob  supplaiitalor,  I ,  lOS.  Genlrs  G  lc.  popiituni  anit:- 
riorem  supplaitiatur.is  pr.csigo.ivit,  llHi.  ligui.i  fuit  Eccle- 
.slx,  ISSS  el'.ieq.  Jacoti  tgnorata;  osorls  inopln:ili:s  raaritus, 
179.  Vivntisfuuuspt  ri"  ;!a!i  li:itrum  i.teodacio  plangriis, 
itrid.  Dcus  aJ  cuui  lii  hoiiiin>^  vciiit,  11,94.  la  huiinne 
Deumintcllexitet  vilii,  I,  !2",  1^0.  iJ'.);  II  ItS.  Non 
oculis  coi'v>oris ,  scd  tiJei,  II,  lli.  Milci  oculis  Deiiiii  in 
corporecoiispc.xit,  1, 106.  J;icob\erus:  illiusprxrogaiivic. 

tiii 

Jaclantiu  8<Icllbiis  cavruda.  1,678 

Jadura  sul  lclis  1,751 

Jamiariis.  II,  63i 

lcliTiusmorhiiscoiisptjclii^ullMiIisanatui-.  1,^,  iWd.no/. 

Mululair.iruniiiLiiilsliiiior,!,  102. 1.iololul'.'3epretiisiiielal- 

loiuui  diis,  quos  sibi  fcccrinl,  hoiiorein  nujpniiil,  537.  Ipsi 

simiitacruruiu  luodu  .siui;  vitu:  S|iirilu  suiil  rcliiiqueadi,  5oK. 

(Jn.iiitum  abborrcaiil  a  vei  i  Dei  coKnliioiic.  356 

I(lutotatri:e  eversio,  I,  Ki9.  Idolohlria  ipiolidie  relinqui- 

tin.  ii» 

Jcjuiiiis  lelaotur  t°lirl:>liuiii,  I,   Ult.  Jcjuuiiini  passiuuis 

dumiuii'^  lcmiHiri',  7  iii.  Jcjunli  die  convlvantcm  Chrisii.i- 

iiiun  (|ui  vedciii,  zi:lo  Dri  irascilur,  Xti.  Jejunanl  inulll, 

iluiii  a  |'a:>loribu>  ol>jurg  iri  liinciit,  rvjti.  Jrju»3iitlum  vili:i, 

399.  Jejiiianlis  sll  >  onscientl.i  piir:i,   ct  bona  opera,  CH9 

rl  s«<|.  Jcjuiiiuni  nulluin  aposlolis  Cluiiii|u:i;tesiiiix  tlicbiis 

tutiucruut ,  K.  td  ipsuiii  dicbiis  iliiiii.iiuis  rst  coii:>tilniuin. 

Ibid. 

JkRKWus  aii  pra.'vciiturus  stl  iioi  i.>sinuiiu  Chrisli  ailvrn- 

tuni,  I,  709.  Jerciiiia'  altiibuliiii  iptis  liaiuch.  II,  1,30  Jc- 

rciuiae  iiuiii>:u  <|uibusdain  p^linls  1)113  :iuctorilale  prxoola- 

tuiii,  I,  .'> 

Jeroiwli}  II,  Titn 

JeruuUem  intcrlectrii  prophclurinii,  I,  I3i.  Jeru.salciu 

•  t  Si>iii  Ideni  lix^iis,  U40   Intra  Ji'rnyiliiii,im   taiilum  le>ii- 

liiiia  cr.iiil.  sji crdutluui.  liolu<'au:>liiiii.  >  l<   ,    !','>.   Jcrusj. 

Icni  saiictlliculioiieni  hditlaiililiiis  nuii  :illi:rcl<ut,   15J.  I'.jus 


cxriiliuindeiiiinliatur,  l,7J9.  Jerusalcm  iiou  osse  ipiaiulo 
tli^iiu  luerlt,  ISS.  JcrusiMymain  rircuiiiire ,  ted  iioii  iniru 
Jiid:ris  prr  Hoiiianum  T.^rm  rull  lOnressuui,  151.  Haiic:Hl 
pia'scnlluiii  uiis>'riaruiu  sulatiuiii  circumire  sotiii  suiil.  147. 
Jerii.saleni  desohitln,  4.'ii.  Jrrusulcm  a  Oubjlonils  capla  cl 
cvrrM,  511.  I'ast  oti.im  a  Roiiiaiiis  capla  i>t  iiicensa  ,  jain 
nulla  cst,  511.  Jerus:ilcin  a  .Saluiiiunc  xdiUc:<ta,  466.  Zo- 
roli:ibi:t  iestaur.it»,  467  S  Imn  li(xlir  conltu(;ralioiiis  ci- 
iiorcin  ct  difuriinum  ritluuruin  lii'ilil:itcin  pra:l>et.  467 

Jenisalem  ciilias  pacis.  I.  610.  Iii  |ir;erorni.iliuiieui  1'a-- 
clesint,  id  rst,  cnr|>orit  Christi  ruastiluti,  0K7.  Jernsaleni 
spiritalis,  631,  C.38,  640.  Jertisalem  lerrciia,  suocirs  c^ 
ciclestis,  454.  Jerusalcm  rirkstis,  I'xx:lcsla,  431.  Conciirs 
ndeliuinca-lus,  ct  saiiciilliMl  i".icr;iiiicnlis  Kc>'lesia:auiiu:e, 
514.  Jrrusalem  pm  parte  csl  qiiivis  saiiuux,  SU.  Jcriisu- 
lem  cirlestis  pcr  oiiiniiiiu  ^cner.illuiiuiii  eriatcui  xdificaiiir, 
434.  UsquA  ud  bratl  ac  tlomiiilil  regni  teiii|iora,  400 
Jrrusalcm  xtcrii.i  ct  clrciniistantinm  U<yi  saiKUormn  civi- 
tas,  159.  Jcrnsali-ui  aiigiloruinlrcqueutaDlium  convemiik. 

83;; 

Je^is  Navc  iioininls  Clirisli  pmpheta.  II,  i3(i 

Jescs  sulularis,  I,  !f09,  313,  409.  Jrstis  rx  corpore  Du- 

niliio  nostni  nonirn  rsi,  1183.  Niini-upatio  esl  bominis  qui 

cx  Maria  naliis  est,  iM.  Onuinodo  a  prorilictis  rsl  desiilc- 

lalus,  4<I9  rl  scq.  Jcsu  nonicii  dreiiiones  ferre  non  possuiil, 

93.  Ad  s.ilnlcin  honiiiies  as^uniiint.  Ibid. 

Iginvs.  II,  690 

igiiis  rxrmplo  illiisiralHr  (iil  D>'i  n.itivilas,  II,  199   l^ni 

rorirucis  Itabylouis'  aii  fucrit  uaiura  urciidl,  ZSi.  Trlbus 

pnorls  fult  rus ,  I,  6i3.  Ignis  wcr.s  |ieccaia  atque  lullens. 

I.VJ 
Ignis  indrfcssus  In  judlrinsiiliriindns,  I,  JOi.  Ijfnrm  il- 
liiiii  noii  si'nii>Mit  sancil,  ibid.,  iM.  Ignis  jodkli  qiMKldaui 
baptisnium,  %)0.  Igiiis  judlcil,  <  ui  destinanlur  iiiiqul,  507, 
694  Ini(|uos  aofcrct,  no  Christimi  coiilcinplciitDr,  Ut 
Ijrnis  ciini  'n^nte  sensii  prc-silnrcs  alMorhet  »nlc  qiiaiii  rc- 
snrgant,  tll.  Ignis  a^terni  in  lnii|uis  crit  a'teroa  luatcrles. 

(194 

1^'norarc  qnod  crcd:is,   non  tam  vrniani  habcl,  quani 

vir;cmiiim,  II,  219.  l[;n(ir3lioni»  rxrm|ilum  sine  (ilci  (m  li- 

riilo,  tOi.  lijnoMiitia  pcr  iialiiram   huiii:inn>  l'ra;rilif»lls,  I, 

607   lj.'iii>::ilioiiis  cnor  hiininnus   csl,  II,  50S.    I^no. aiitia 

<!:it  vcni;e  sprm,   170.    ignoranti   errori  p<pii;e  merlluni 

Doiis  i'sl  iiicrdcratiis,  153.   Ignoruuiia  biimaoa  retnini  a 

criinine  cviMis,it.  102 

l^iioraiitia  iiian();i!orum  Dci  qnanti  prricuti  rcs  s  t,  I, 

296.  Igiiuratio   voliintaria    vriiiain   iioii  haliH,  rur,   iOj. 

li^nQraiio  luimana  ad  mores,  addisripliuam,  ad  co;;i(iiioiirm 

Dei  psalino  cxvin  eriidilnr ,  27i.  I',;noramia  reruin  diviiia- 

rumconiiicnda,  aut  deprecanda  liilelligenti:i  i()tDoraiariuii, 

338.   Ig^iioramia  in  sota  prcriim  uiora  verilath  noiiliani 

obtiaet  697 

Ignnsrrns  nobis  Dcus  siiir  modu,  Tult  et  nos  siiie  niodo 

aliis  i^-nosccrf.  I ,  ItH) 

//|'(r//.  11,666 

lllyiicuiu  .\riiiiinl  gosta  lesiindil,  11,703.  .K\m<*  Ill.vri- 

nmi  pritJcni  noti  Ariana*  rt  .^otiamt'  h^wesis auctores.  704 

Inia^o.lorma,  vulctsel  ■^ii-iesuondifferiiiii,  I,  i57.1mago 

psl  rci  ad  rem  co.^ptjoaiid.e  tma^iaata  <'l  i<idisrrrla   simi- 

litihlo,  11,467.  Necr<is«  fsl  sprciem,  naliiraiu,  rt  osenuam 

babc;ii  au'Joris,  4(S7.  Imago  vcra  oou  esl,  qiw  uun  haliet 

quidipiid  habet  cujiis  lioago  est.  377 

Iniagineni  Dei  Kilinui  Ajiosliilus  dicil,  s<h1  cihii  adilita- 

mciilo',  II,  578.  (jiiateiiui  Chrisins  iinago  Drl   sll,  li7  rt 

scq.  Iinago  Dri  viveiis,    Flliiis,  205.  Imago  Dci,  priuiogc- 

iiilus  omiiis  creature,  nott  liomo  I,  .'i37 

lnia;,'iiiis  Dei  in  homlnr  qiidddani  r\«nf>lom  rst,  I,  337. 

Inugo  Dei  qualrnns  in  hominr,  49.").  (,)ui  consummctur  in 

lioiuinr,  II,  406.   Imaginrm   Chrlsli   pertrclaoi  Aposluli 

soriiaiitiir.  711 

Imai^liirs  vrtrrrs  dcllcata:  noMlltatis.  I,  7.^1 

Iiiiiiionalilas  liomiiii.s  drfcndiliir ,  1 ,   781   rt  ««hj.   .\d 

.Tlcriiitatcni ,  iitm  ad  niorli'm  Dnis  110»  condkttl,  4li.  Im- 

inorlulcssc-ssc  plcriquc  scasrrnnl,  11,5,  7.  Iniinort;ili(alls 

spes,  (iSO,  I,  ibid..  iiol.  Iiinnorlulcsrirrctl  allincntis  mm  iii- 

digi  buiit.  sed  e\  l>co  vlvenl.  i">9 

linp;iliriitla  a-i-umnaruin  qiil  Dro  cnnlunicliosa.      I,  j!)J 

Imprrutorrs  conKiopvrrunt  synodum  Jsanlicrnscin,  II, 

02.!.  Iniprraturcin  scrlpia  iJ  lcrreiido»  ros  qni  courilinin 

adire  uoliiiii.  I>.'ii) 

liiipcrfcitum  ipii>l,  I,  ",T7,  W8.   Iin|  crlcrinni  c>l,  quoil 

In  aliiiil  rt  auclorr  subsistlt,  II,  65,  liiiperlecio6  imiic  nos 

rsse  coniprllunt  C(,r|»>ra.  I,  *'l 

linpii  el  prccaloris  disrrinirn,  I,  19.  Inipn  iiistonuii  (_r:<'- 

sciuiam,  t-imquaro  niii.sririiti.e  oiius  non  siistlnriit ,  ,>r>'* 

;id  vcxailoiirs  sancluiuiii  suut  iniiiiHlri  spliUaliuiu  niMpnlta- 

rniii,  l-it   l'ii;  Kiiiini  lalior.-H  1,"  nlis,  tNjt.  ^1111^,  II,  r.'>l. 

Iiiiiii  iiMipuli(.ul>uiiUir,  I,  :".*.  Cui  <S 


90« 


INDLX  RtllljM  t;TSb,MLNil\l'vU.M. 


filO 


liiF|iicljs  iilliil  iii  sr  Ii.iIkI  SJ|.ii'iilix  el  pruiJcmia;,  II, 
\tO  Vi-raiii  liMpni  ilillicili  inlvlligii;  ciir,  Itl  Iiitclliyoii- 
liaiii  iion  ca|)it,  2o8.  Quomudu  irridcatur  a  Ueo,  I,  37.  Ini- 
I  iol.as  protcssa  cxlra  pudorciii  est,  II,  19G.  lmpi(Has  uon 
luinor  ost  Douni  liiigerc,  quaoi  nej;3ru.  I,  ^O 

Iiiiprecatio  in  Propbetani  iioD  cadil  1,  4K9 

Iiicarnatio.  Neecss.iriuni  uobis  erat  ut  Deus  liomo  gi- 
^ncretur,  II,  712.  Alias  morbl  no9lrl  non  essent  auterciHli, 

I,  6(i.  Nec  rructuiii  cssemus  daturl,  U ,  oUS.  Nonl  aliter  aul 
iius  iiicremur,  aul  aliqui  aiUe  incrucruiil,  uuain  ex  fiJc 
Cliristi  aul  corpoiati  aut  cor|iuraiiill,  I,  37i.  Vcrbum  lar- 
uem  lci  pr£nuntijb.il,  123.  Dc  .lUveiilu  l^lirisli  uiniiiuni 
ppoplictariiiii  dicla  coiivciniinl,  2.")3.  ii.ssuiii|it;e  a  filio  Dci 
caruis  sacrainculuni  pbaliii  i  owxi  cducilor,  oOO.  I'i0|jtii'- 
la-  vcnluruin  iii  coriKire  uiii^cniiuui  Dcnni,  Aposloli  vc- 
iiissc  docucruut.  i08 

Iiicarnationis  iiiyslcriun)  nun  iJeo  iion  crcdeiiduni,  quia 
non  iulciligliiius,  sed  iiitclll(;erc  poleriiiius,  si  crcdiuius, 

II,  10  Kidcin  nosliani  dc  Dci  incarnitionc  dillicilem  Spi- 
rilus  sanctus  luniiiial,  i7.  Aii  Dco  diflicilius  fuit  assum- 
psisschoiiiiocni,  quamcum  lii  laiila  natura;  ac  vilic  su.-e  t3- 
lionc  foriiiassc  '  I,  107.  Drus  iii  huiiiiiieiii  ilcccdcic  noii 
poliiit,  nisi  sc  e\  Dci  furuia  evacuaiis,  II,  Hi.  Konii^m 
bei  cvacuasse  virtus  cst  duiiix"  (lOteslatis.  Ibid. 

Incariialio  Cliristi  nuii  cst  iiifiiniitas  ,  .scd  sacranicntum ; 
non  iicccssila»,  scd  pic:as,  11,  370,  380.  Cfcluni  Inclinatur, 
cuni  ad  lorras  cu:li»liiiui  Virlus  lionorqur  deducitur,  1, 
()13.  Gloria  Incjriiatioii:'  iiuii  Vcibo,  .scd  lioiiiini  acqulrc- 
hatur,  II,  i88.  Id  boiiiiiii  a(  quirebalur,  nt  Dcus  cssct,  28G. 
Vcrbuni  raro  factiini  cst,  ut  caio  proliccrcl  iii  Dcum,  II,  9 
Nativilas  liuicanx  iiilh'inil:iti^  ab  Iniinurtati  iiaiura  susccpla, 
1,  473.  Ncc  dcteiil  Dcus  ad  huminem,  scd  lionio  profecil 
'id  Dcum,  Il,3iri.  Vcrbi  pusl  assuniplani  canicm  iinmuia- 
bilitas  voraluilo  liuliilandi  declaratur.^.  Kilius  Dci  ctiani  fi- 
lius  huiniiiis  esl  credendus,  1,  749,  730.  Altcruin  sinc  al- 
tcro  nlhil  spci  Iribuil  ad  saliilciu,  7i9.  1'atris  natura  caruis 
assuniptioiiem  uou  sciisit,  11.  i8t>.  Scd  cxlra  huujanaruin 
passiunum  assuniplioncni  inansii.  398 

Incarnati  Vcrlii  nicrccs,  I,  472,  473.  Incariiali  Vcrbi 
hsredilas  cl  incrccs,  geiitcs  quas  iii  lilius  ticiicrat,  472. 
Per  incariialicmem  omnis  liynm  iii  Douiiiio  csi,  6(i.  In 
Christo  manemus  per  Udem  assunipU  «b  cu  corporis,  II, 
302.  Incariialiouis  bcnelicio  idbil  diguuiii  rcpciidcre  valc- 
inus.  41 

Incensi  nalura,  I.  592.  Compoiiitur  ex  slacte,  onyche  , 
({albano  et  thure,  ibid.  Slguilical  oraliuiiiiiii  quatuor  gc- 
ncra,  593.  Vel  ex  quatuor  elementis  liosliaiu  laudis  Dco 
offcrri,  593.  Inceiiso  orationes  signiUcanlur.  203 

IndigiUtio  pii  amurls.  1,247 

Infcriia;  rcgionis  plurcs  sunt  incolii;,  I,  EiO.  lique  vivi. 

Ihid. 

Iiiferui  sedes  inaris  prolundo  sigiiilicaiur,  1,  2d0.  luleriia» 
iiiorlis  scdcs  in  pulen  slgniticalur,  iil8.  Inrcrnas  scdes 
adirc  homini  debiluni  vidclur,  Hj.  IntVrl  David  siislinencli 
aittcquam  salvelur,  574.  Lcx  cst  liumani'  ucccssilalis,  iit 
consepultis  corporlbus  ad  iiiferos  aiiinia'  dcsccudanl,  !j72. 
f.ur  ab  hac  non  se  excim  ril  Clirislus,  Ibid. 

Inferi,  carccr,  I,  C03.  lu  eo  circcrc  [losiiis  Chrislus  re- 
surrcclionciu  praHlitavil,  603.  Exhorlalio  ad  sanclos  in  in- 
fcpiio  quicsceiilcs,34l,  ili.noi.  Ad  iiifc.rosdc.scendcns  Chri- 
lus,  a  paradiso  noii  defuii,  II,  345.  Christo  eo  descciideiitc, 
saiiclus  ejus  iiiferi  noii  lcuciit.  I,  ii'J 

IiifiTi,  pa^nalis  lacus,  I,  SU7.  Iiifcrnum  chaos  cl  loircn- 
lcs  naminae,  II,  344.  Iiifernl  pu:iia!,  1,  124.  luferuus  ullor 
inalos  de  corpore  deccuciitcs  excipit,  39.  lis  vidcntur  in 
snpcrnis  cssc  qui  in  terris  dcgunt.  5J,  ib.  nol. 

Inlidclis  naulra^osiuiilis,  I,  85.  Kstextra  corpusClirisli, 
80.  I.iccl  per  naluraiu  iu  eo  mancns,  87.  Quia  per  na- 
luriE  nostra"  asiumpliouciu  incola  sil  reccptus,  87.  InDde- 
les  dictis  Dei  belluni  coiuparanl.  II,  63.  Quid  audercnt 
advcisusopcia  Dei,  si  cis  licercl?C3.  Infidelcs  tiunt  lilii 
dialiuli.  1,  674 

Iiitidililasoinnisstultilia  cst,  II,  C6.  (liiiiiis  esl  opusdia- 

lioli,  l,7."iO   inlidclnaiis  causa,  II,  66.  Iulldelilaiis  affectio 

In  socpu  Pclri  (iraelbrinata,  I,  701.  InliJelilas  aniniae  nos- 

Ir.TC  maler,  719.  Socrus  nostra!   volunlalis.  719.  Geiiliuui 

conjdv,  739.  Inlidoliialis  filia  vnlnpUs,  739.   Iiilidclitas  de 

Dci  pioinissis  pcccalum  cst  in  Spirilunisancluiii,C96.  (,)iios 

iiilLlililas  oblinrl,  Diiis  rcliiiqiiil,  748.  Inlidclitatis  de  ri-- 

.surrcrliDiic  oniuis  occasio  a  CUristo  sublala  cst.  604 

Iiilimi  Ccclesia;  qui.  I,  576 

Inliuitis  .•elcriil  Pairis.  II,  30 

Infinila  qui  pic  |iersequilur,  et.si   non  cuntiiigat  ati- 

quando  ,  faineii  proliciel  prodeundo,  II,  3,"i.  Inliiiiti  sensus 

icisu'!  rcciirsni  se  £'ublr.ihit  quod  in  Deo  iiiruiiluni  est.  422 

InrirmiUUis  humancp  natura  ab  imniorlali  Deo  suscepta 

1  si,  I,  473.  Inliimitas  in  unigcnito  Deo  noslra  potius  quain 

iiaturaiis  ui  cst.  120 

PAThOI..       A. 


Iiiiiiiicurum  iion  esl  quiciciida  iilliii ,  scd  C(iiivcr.-,iii.  f, 
511.  Iniinlcoiiiiiiililcclio  pra'ccpluui  csl  cvaiigclicuni,  371. 
Inimicos  oinni^s  diligere  Christus  uos  docuil  .lud.T;  .osculuni 
non  res(iuciidii,  804.  Ininiicuruin  dilcclioiic  in  Dci  ut  h.T- 
reditatcni,  lla  climitalioneni  vucaniur.  688 

Ininiicos  noslrcs,  non  Dei,  ainarc  pricipiniur,  I,  583. 
Iiiiinici  nobis  esse  debcnt  Dei  iuiniici,303.  Inlinici  sjiirila- 
les  honiinis.  608.  Inimici  fortissiinl,  dialKilicB  potcstatcs. 

(il4 

Iniquilalis  0(icrarii  qui,  I,  1 15.  Iniqiiitalcni  0|iorari   et 

declinarc  cx  li',i;c  qiiid  dilVir.inl,  l,")G.  Iiiii|Uilalis  ci  |iit- 

cali  Ulscrimcc,  494.  Iiiiquil:iliiii  cl  pljnl.i  mci  scclari,  non 

iJiffcrt,  96.  Iiiiqiiiiili  i'sl  qiii.lqiiiil  i".tra  Irurni  cst,  95.  Iiii- 

quitatiini  oniiiiniii  au.'iordial)olus,  599.  Iiiii|iilialnm  mjxi- 

ine  railix  pecnuiie  cii()idltas,   16J.  liilquilas  aircrt  corru^:- 

lioncni,  95.  Iiiiquilatis  operatio  oratiours  rcddit  di'S|.ica- 

liiles,  119.  Iiiiqiiitas  eo  niinus  venia   digua,  quo  iiugis 

a;uuiUis  igiioriila  nun  fuil.  'itni 

Iniqui  fl0(;iriiia>  vepitalem  nieiilienles  sc  liabere.  iion  ha- 

bcnt,  I,  34.5.  Diaboli  sunt  vasa,  mlnislcriuuij  opcrarii,  ot 

iicquilis  ejus  (lortitures,  483   ('onflagraliunijudicii  prypa- 

rauliir,  675.  Stalim  a  niorle  poTias  iufcrni  luuiil,  59.  Ini- 

ipiorum  poeiia  in  inlerno,  124.  Iniquos  odisse  qnaleuus  li- 

ceal.  372 

Injuriarum  humanariim  auctor  dinbolns,  iniuistri  lionii- 

ncs,  I,  484.  Iiijuriis  allicl  solent  lidclis,  444.  (Jui  do  iiiju- 

rlis  snis  ac  de  vesaiitium  pcccalis  dolcnt,  444.  Dcus  suius 

cis  opitulari  polest ,  444.  Sanclus  duin  c.Tdilin ,  nou  suam, 

scd  ea^ilenlis  viccm  dolel,  321.  Iiijuiias  inlercns  rniscra- 

tiunc  dignns,  iinn  ira,  484.  Quanla  lu  sanctos  iiijnriir  lii 

acccssio,  lanla  lit  ex  lege  Dei  decessi.i,  400.   Iiijunrc  n!- 

ciscenda;  dissin.ulalioneui  Evaiigclia  oxiguiit,  688   Injiiria; 

ultioncm  ab  ullo  e\(iPli  iion  palitur  cvaiigolicj  lcx,  «,87. 

Injuria^meiiiorinonllcetlransirc  tii  iiiinru[ialioucnif.imilia; 

Dei,  C8I .  Injuria.s  ct  conlnmclias,  quibus  Domiiio  adaiqna- 

miir,  gloria;  loco  aniplccli  dcbeinus.  7ly 

Injustis  mala  non  suiil  delutura.  1,113 

Iiiiiascibilis  stalim  non  rsl,  qui  inlcinporalis,  II,  476.  In- 

nascibiles  non  sunt  duo,  1,529.  Duns  nescit  Ccclcsia,  11, 

298   lunascibilis  uiia  csl  virlus,  82.  Sulus  est  1'ater,  442. 

Innascibililas  penes  unum  est,  496.  Iimascibilem  niis(|iiam 

srrlptum  legcrc  ost,  573.  Innascibilitas  et  nativilas  voco, 

non  nalura  diffcrunt.  305 

Innoceiilcs,  marlyres,  I ,  C72  Non  eos  dolet  Ecclesia, 

scd  coruiii  perein|itores.  tyj-j 

lunocentia   sapie.iliw  lilia  beatilndiuem  parit,   I,  482. 

Quain   niulta   ci  insidJcntur,   605.  Innocentis  ac  piJD  vii.i; 

cogiiilioncm  ac  vcriim  usuiii  assequi  ncqiiii  liomo  slne  Dei 

grat  a,  273  cl  scq.  Iiinocciitia  secuiidiim  judicium  sreculi 

iion  sutlicit  iid  asscquciidaui  rctcrnilateni.  27.1 

Inquircre  et  perscriitari  quid  differant.  ]^  381; 

Iiis'jlenli3  In  alios  quani  vana,  I,  74.  V.  Superliia. 

Inspiral  Dcus  prophclas  omiii  tempore  legis,  I,  9t«.  In- 

spirans  Psalmorum  aiietor  loquitur.  {fm 

liisula;  Ocoaui  liabcnt  ecclesias  ab  Aposlolis  parai.''s. 

1,70 
Iiltelligciitia  bumaii;e  ratioiiis  propriuni  oHIcium  csl,  I, 
97.  Carnalibus  obleciamenlis  impcililur,  97.  Omnis  esl  iu 
capiie,  689.  (Juse  in  buiiiaiiuiii  intellcclum  cadanl,  JI,  405. 
Intctligeuiia  iioslra  iion  perci()it  aelerua,  404  luvisibdia 
coiiseiiui  non  piitest  nisi  per  visibilia,  I,  429  Intclligenlia: 
noii  exiguum  esl  inerilum,  97.  Intcltigeiitiie  munus  neccs- 
sariiim  csia  Dco  orare,  227,  338.  Iinelleclus  a  Den  poslu- 
lauJus ,  ne  falsus  a  diabolo  iugeralnr,  382.  /ntclligentla 
Scri(.|iir»'  duiinm  esl  Dei,  437.  Inlolligcntia  oiiinis  a  Dco, 
337;  11,390.  Esl  ct  a  Doniiiio,  ."VJO  Oonuin  cst  S(iirilus 
pr.Tcipuuin,  I,  5%.  lulelligcnliic  cu(iidis  dalur,  337;  11, 
390.  Fidei  merito.  I,  390 

Intolligenler  exquireudi  Dci  mndtis,  I.  96.  Intetligentes 
nos  faciunl  i.r.-eccpia  opere  pcrfccta,  .5.59  A  nohis  inci- 
piendnm  nt  iiiielliiicnliani  jierfectam  possimus  promcreri, 
359.  Ki  ,  qui  intclligciidi  s(iiriiuni  cst  adcjilus,  opus  est 
studio  scrutaiHli,  ciijiis  frurtus  sit  repelil,T;  rei  cuslodia, 
306.  Intelligeiilia;  fiuctus  csl  excrcorc  qUiT  cognitasunt. 
3.58.  Ki  qui  intclligcnua  carel,  prudcntia  ost  sapienlcr  in- 
terrosarc.  30i; 

Interpreles  cuncti  verburuin  ordinem  dcmmare  non 
.lusi,  mimis  ililucide  verlioruni  proprielalem  dcctararuni, 
I,  228.  Inlcr(irclcs  LXX  air  allis  |.ri.'ferendi,  31,  5.5. 
;  .  SeptuagiiiUi. 

Iiivoco.  Ouos  Deus  cxaudiat  invocanles,  I,  628.  Denm 
iion  invocant  iniqui-  asentcs.  101 

JriB  elogiiiiii,  1,  214.  Job  inculpnbilis,  97.  Omni  lcnla- 
lionuin  mitilia  pcrluiiclus.  .389.  Hiiniaiiarnm  passioniini 
gloriosHS  et  bcatus  viclor,  .333.  A  legc  libor  dc  hosle  lcgis 
triumplial.  308.  Job  sota  niente  viliis  noii  adiiiixla  Deiim 
venerabalur.  II,  712 

JoiiAii^ES  formam  legis  praelulil,  1,  720,  739.  Iii  prxdi- 

31 


971 


INDKX  HEUUM  ET  SKNTENTIARIM- 


m 


(Mlit.iiiTi»  Ev.iuijelii  lirmaQdus,  li,  ,">i7.  li«  voi"m  adliuc 
ulci'o  iiialris  rtcloiiius  eruinpil,  11.  Ipso  coiuliUoiiis  siia; 
KoiiiM  j  propbeiavU,  l,  720.  Liii'uriia  Jud»>i$  ul  ^oulibiis 
luil,  3bi.  Jobiiini!)  lo.'us,  iirajdicalio,  voslilus,  oibus  i|oi*i 
sigoillcirnl.  b7'2  el  scii. 

Jobuiiiics  pceQilciilia;  prielkatO!  Clirisluui  oslriidil,  I. 
5IC.  Clinsium  iimi  ignoravil.  7JI,  7i5.  l.ur  «liscipiilos  uU 
tiura  mis.fril,  liA.  Sublimis  ejus  ilociriiia  iniiacuKiiii  uou 
uiiiius  csi  cHcorum  visu,  elc.  II,  34.  Joliaiiucs  injuri.T) 
eXiMuplu  passioucm  Douiiiii  prx-cucurril,  I,  731.  Jobaniiis 
gloria.  "^'^ 

JonAHHtsi'vaii'^t'lisla  ra.iiime  spirilaliumciusaruM  prie- 
ilicalor,  U,  r.oO.  lllius  pratrogaiivae,  llB.  Aii  niorluus  sil. 
lCi,  »uil.  Auocalypsis  esl  auclor.  1<>3 

Jo«iM.  •  ",«52 

JuNAS  Cbristi  ligura,  I,  747.  Uouiiiiica)  luorlis  bmlatnr. 

JosEim  a  Jacob  Samaria  ili-pulala  est.  I,  IW 

Josunifcrrariiisrubcr,  I,7i7,  ib.ttol.  IpseclMaria  uiiius 
er;iiil  Iriiiiis,  Gtj'J.  yuoil  in  Cbnsli  geueratioue  Josepli  po- 
lius  nujiii  M.iria;  ualnilas  receiiselur,  iiihil  refen,  6C'J. 
Jo^epb  diversa  AugeU  visa,  «73.  Apoitolorum  babit  spe- 
ciciu,  nuibus  Clirisius  cir.  uiiifereudus  esl  credilus,  IG.  Jo- 
seuh  ex  priore  coujuiiio  Ulii.  t>71 

JosKTu  dlscipulus  Domiiii,  Aposiolorum  habet  speciem 

I,  HOD 

JoMANDS  diaconus.  II,  70<j 

Ira;  gradus  el  cffetlus.  1,  U5.  Ira"  lempus  peoes  nos 
imlluiu  esse  oiwrlcrc,  "tiO.  Irascenduiu  qou  est  iis  a  iiiii- 
liiis  ab()ua  pi-rpelimur,  sed  sors eorura  miseranda,  485.  Irae 
sliie  cau.sa  ealem  iu  livangcUo  poena  est  ac  ui  legc  homi- 
cidio.  ^8* 

Ira  Dci,  paticiitis  poena,  1,  40.  Scu  ultio  In  peccantes 
roiisUtula,  ibid.  Ira  Dci  iion  prodil  cx  moiu  rcpentino,  40. 
Q.iam  iiuiic  temper.iusit,  »1  el  se<i.  IraDeioon  est  iiioliis 
animi  ad  iiliioiiis  voliinl.uem  exardesceiilis,  scd  p(Eu» 
cousiiuilio,  \ii  iiii:iiu  puMia  diguus  mcKkret,  2">i.  Nullo 
rriiiiine  m.i^is  provocilur,  quaiii  siiperlii:i,  205  Quoniodo 
fugiaiur,  156.  Ira  uiisericors  patrum  iu  Ulios,  el  Dei  iu 
bomincs.  I^ 

IrciiOfiolis.  ,   ,i 

Irriilero  el  subsanaare  nil  differunt.  I,  37 

Isuc  exerciutionem  Cbrisli  iu  hoc  mundo  prseflguravil. 

I,  119 

I&AAc  a  Luelo.  H,  667 

IsaiaS.  V.  Esaias. 

IscBvaAS,  II,  666,  nd.  V.  Scyrus. 

1SI0.X.  n,  666,»l0<. 

TSUAHCLITARCH  UOCS.  I.  **3 

IsRAEL  carnalis  et  spirilalis,  I,  435,  67.  Dei  erga  Israel 

C3ri»aleuil>eiii-riiiJ,453.  Illius  iu  Deuin  ingralus  aiiiimis, 

4".3.  Teslmioniuiii  lOiilra  ejiis  scelera,  436.  Judiciibitur  a 

j;entibus,  436.  Annis   40  vita  alqie  habilu  auKelorum 

Vixil,  753.  Caplus  est  ab  As.svriis,  458.  Noineii  suiim  rlec- 

lis  Dei  csl  rcliclurus,  II,  1-22.  S^lus  ejus  Aposlolis  quam 

cordi  fiieril,  I,  716.  Ex  Israol  du:e  vo.alioiies  ad  Evan- 

ReUum,  760,  771.  Uracl  "privilegiuui  saiulis  reservalur, 

7J5.  Ab  eo  6dei  primilia;  ex|ieclaniur.  745 

Israel  Deum  videns.  I,  67.  Gonles  Deuiii  visiiras  praesi- 

giiavil,  W6.  Israel  appellari  diguus,  qm  Dciim  Uile  con- 

iuelor429.  Qui  Deuin  inenlH  oculiscoiitempUiius  sil,  447. 

Israel  paucl  suiit,  538.  Israel  liJpli.  non  cai  n:ili,  dalus  esl 

salutaris,  104.  Isra  -b  superbo  difucilis  cceli  auiUis.       763 

iTAi-i  episciipi  cirra  an.  355cogunlur  Arianorum  senlen- 

liis  obedire,  11,  b"73.  ItaUs  episcopis  reciUl  alque  iiisinuat 

libiMlus  .iccept:isliUer3S,67"2.tlali3  episcoiiis  Arimiiii  con- 

gi-cialis  oiiislolani   iiiscribil  Co^islautiiis,  683.  Uali.i  rcco- 

gnila  lV:iii>i>'.  ipiam  Arimini  pas.^^csl,  Niciena:  Gdci  se  red- 

<iidil,  703    llaloruiii  ad  euiscopos  Illyrici  post  Arimin.  sy- 

noiiiim  epistola,  7ii.'i.  Iialis  episcopis  scribil  Libciius  lid 

HS  'pii  Ariniiiii  dcliqupruiil.  702 

Iliiura  Dei  su))  lc^e,  cl  posl  lcgein  visa.  I,  iX5 

Jiiliila-us  aiiiius.  I,  403 

Jiiliilum  quid  •iilgo,  1,  105.  Jubilum  ct  exullationis  vox 

ilisseiiliuut.  J2!i 

4i'«A  caplvis  a  U.ilijloniis.  I,  458 

Jii<l<r<e  civilaies  i  osi  Antiocbi  Baliyloniornniqiie  viclo- 

ri:iiii  Uiiiiriii  ritisbcllo  absuiiipUE,  \,-^.  Judasi  dcserla 

Mci  liabiliilioiie.  673 

Jui)  ti  iu  Moei'  piodiloro  fii<uraii,  !,  80.  Iiiiliu  ii  oriKlnis 

.lu<i.p«iniM  sciiniiiiiii   sanililitalianain   oriKiiiis   M>rah:im 

esl,  52S.  Jiidiens  cla.Mi<»u  .iiiii^  icgcni  nltiiiuit,  753,  Si^  ab 

iis  leKc  •«>pul«i».  733.  Post  indultiim  |.Mitibus  graliam  :id 

eiiylem  ,  eaiil,  7.^5   l^um  uliioiie  ivpudial*  ab  ois  gralia;, 

1^4.  Jud,el  Deuin  lanium,  iioh  uI  1'alrem   venerabanlur, 

II    \ti    ludxii^  c'o>levli  iiiilili.i  roiilr:)  iniinicos  lulari  sull- 

tub  enl  Uiiti,  l|  U*i  'juoiiiudo  uos  dOkcruMil,  tlttd.  Ju- 


dieoriiiii  iiiiipiitas  cxicdciis  coriim  custodi.i)  spirllalK  Imj- 

iiilalem.  1 ,  123 

Jii'laMiriiin  iiigr'itus  erga  Doum  3i.,.iiU8,  I,  .'>37.Ha!redi- 

l.iria  iulidelitis,  67.).   Judxus  |>o|iiilii,  inioiiioilo  poleiis, 

qiioiiiudo  omiii  a^tate  iii  inii^uilate  i..er><,HI  el  seq.  Judaeis 

r-^iii   el   Jeriisaleiii   excidmm  dPminli.iir,  72(1.   Jnda^i 

Cbrisii  ;elat"  cx  muliis  populis  con->labam,  34.  Tunc  jure 

regoi  car''liaiil,  el  priucipes  s.icerdotiim  ho:  iiumine  erant 

iiidigui,3;i.  -'u'la'i  ti'iTcui  ol  aridi  ^i{;iiincaiiliir  in  aren.s, 

581.  Judxis  debcbaiur  Kvangelii  privilcgium,  7li.   Fara- 

lam  eis  suliilcm  geiites  prseciiiiuiit.  708.  Judaeorum  credi- 

I  jrorum  pjiicilas,  7011.  J'.id»>nrum  pars  per  .\posli.los  cre- 

(liilil,  pats  per  tlijiii  csl  crcditur...  7'J2 

Juila^orum  in  le;;eiii  favor,    1,715.  Ficta  lidei   prufes- 

sio.  713.  Juilxi  glnrianlur  se  claves  coclorum  liabere,   it 

legis  dociires  c.vse,  357.  In  lcgc  gloriaiilcs,  lege  conviii- 

cuiitur  iccli  mliil  cgl.sse,  762.  MalitiiB  hnniUili  praiclarai 

siiiit  rei,  83.  Yoluptale  capti  legein  perdideruui,  730.  la 

Hcrode  figurati  sunl,  739.  Legem  ob  inopiam  Udei  perdi- 

derunt.  731 

Judieoruni  iiifiilelitas  quam  rea,  I,  725.  Koii  suiit  extra 

crmien  ignorati  teslininnii  Patris  d«  CUrislo,  II,  273.  Eis 

Verbuiii  c:iincm  lex  prxmiiitiaral,  i,  123.  Eoruin  coi>vicia 

advcrsus  Cbrislum  niagis  rulpauda  ,  qiiani  geutium,  123 

Judaios  siiic  exciisalioiie  lacil  Udes  genlium.  732 

Judseorum  liogua  qui  fall  ix  novacula,  I,  83.  Judai  quo- 

modo  m  veriiate  dispcrditi,  113.  Quomodo  scripl.s  illa- 

qiieali  »0  sub  legisonerc  d-.-iircssi,  233  Juda'oruin  re;ituSj 

el  po'na  eis  reoder.da  ob  CnrisU  uec.pm,   31.  Judxi  Dci 

esse  d.'siileriuil,  616.  Dexlera  eoruni  qui  iniqua.         616 

Jud;eoruni  poeiialis  cjeciias,  I,   757.  Ob.luratio,  724. 

Jusla reprobatlo,  721.   lugendaeaplivilas,  540.  Dispersio, 

fames  spiritalis,  cibi  iuanes   et  im|.'uenitciiti3,   117,  148, 

151.  Invideiilla,  148.  Clades  el  internecio,  86  et  seq.,  88, 

126.  Jtid:ci  a  Romanis  capii  oinnia  su[ipliciuriiiii  ac  inise- 

riariim  genera  suut  pori'essi,  232.  Ik>die  scrviuut  e.vsules 

AC  lolo  orbe  ilis|iersi,  511.  Eis  iiiti'rdicln!>  cst  Jcrosolyinnp 

iiigrcssus,  U7,  ib.rwi.,  151.  Hanc  ad  pra;sciilimii  miseria- 

rum  solaliuiii  circuinire  snlili  sunt.  147 

Jud:eoruni  a  L>co alienurnm  varia  epithel»,  I,  III.  Quo- 

moilosinldelusi,  37.  Et  in  opfirobrium  dedili,  133.  Onali- 

ter  jam  dcmcrsi  et  liuguis  divisi,  122.  A  juslitia  Dci  ex- 

dusi,  255.  A  libro  Tivenliutn  deleli,  oec  scripli  ia  libro 

juslorum.  255 

J4id«is  posl  pas&ioiiis  piaculum  paluii  pceniientla  et  in  - 

dulgciitia,  I,  125  Si  Apostolis  credidisseiit,  veniain  essent 

conseculi,  786,  787.  Korum  perdilionem  dolet  Ecclesiat 

672.  Dnde  eis  diOiciUs creli  adiius,  764.  Judxl  iion  nescie 

runt  Chrislum  futurum  esse  filiuui  Dei,  sed  qui  essot  liic 

Chrislus,  II,  170.  Iram  Dei  in  se  provocant,  quia  negant 

ejus  in  geiites  misericordiam,  I    200  el  seq.  Omiie  de 

Chrisio  eloquium  evilaiit  aul  aiidituin,  ne  iu  se  penetTPt, 

aurcs  iiiaiiibus  ob.slruuiit.  803 

Jiid.ci  neganies  t.hrisli  oiviuitatenj  refellui.iur,  I,  731. 

Juda'i  frHStr.i  psiliniiro  cxx\i  ad  David,  el   non    ad   l>hri- 

sluni  reterunl,  500,  301.   Unde  conviiici  |iossiiit  de  Clirisli 

aiile   Mariam  subsistcntia.  II,  428.  Eorum  ;id  lillcr m.  .o- 

lcrjiretatio  rejicitur,  1 ,  307.  Judaeoium  crga  sa.  T<ts  libros 

reUgio,  500-  Supersiilio  in  jiirameulis,  687.  Judjei  quando 

iii  Ijtclesia  colUu-aiidi,  715.  Propler  |'alr.'s  in  rine  saeculo- 

riiiii  suiUcoiiverlendi,  150  et  scq  ,  ISJ.  Cu.ii  Movse  el  Eli» 

Chrislus  Isracicui  jiidicabit,  753.  Jud.iii.iobservanliaquo- 

niodu  niliil  prusit.  556 

JuDAS  quoiiKKlo  uiianimis,  dux  ct  notus  Ctirisll,  I,  121. 

Miniiteriuui  diaboli  fuit,  484.  Fuit  sitanas,  quia  pcr  euul 

auimabatur,  605.  .Eicrnoruin  sacramentoruin  communioaa 

digiiiis  iion  full,  70a.  Ju'l;e  blaiidilo.\uiuui,  1*5.  Occasio- 

nem  furli  de  |iecuuij;  collationc  quserebat,  123.  Judae  ue- 

quUia  gra(>hice  describitur,  590.  Hortis  tempus  acuie  i-on- 

sideralur.  fHKS 

Judex  et  rei  quoinododilTeraiii,  I,  57.  Jiidiccss.Tculari.-s 

ne  co^noscaiit  cau^as  clericoruin.  II,  533 

Judiciaiis  sedcsipii  catliedra  |iestilenUa*.  I,  21 

Judicia  e.i  vere  jiidicia  enislimanlur,  qu»  justa,  1,  3i)3. 

Jii.liciiiriim  foriiia,  II,  539,  620,  60l  et  s.-q.  Judicium  cu- 

jusnam  reclum  sil,  I.  401.  Judiciniu  f:ic.:re  quid,  578.  Ju- 

diciiiiii  Kilil  et  judicio  est  |>aleri)0,  II,  HW.  Depreciri  Sd 

lu  viriiite  judicari,  soUus  CbrisU  esl,  I,  100.  Judicaiiili  |>o- 

lestass.mclis  Iradila.  t>Sl 

Jndiiaiidimuinn  csl  proprrc  d><  aiicloruiu  quos  lcgiiuus 

sontcntia,  II,  MiJ.  Uiii;;iiVMiiii  csl  I)'i>  sui  rOM-rvare,  .StlJ. 

Jiidicarc  dc  Uci  S|iiiiisli.iuibu-.  11011  licct,  I,  mi"i.  Jndicas&o 

pcriieram  in  alns  n  l.iis  |.ecc:«iuin  o.si ,  m  his  judiciuui  ini- 

tlum  rst  erUiiinis,  0»5,  696.   Cur    (M5    Judicitnn   (>iiu« 

iiipniinerint  sc  co  iiidlno  qiio  Jtiilic.iveriiil,   a  IVo  jiidl- 

candiis,  II,  631    Jiidicia  inontiuin  iion  vcrbis  sujiiilltmla 

scd  rolHH,  1,  411.  Jiidiria  Dei  el  jiulicia  nris  l»ei  qiii  ili*»- 

ram,  JSO  Judl.ia  U»i  dia  .>'kiii.i,  alia  quai  iiuu'  «iinl .  ilU 


07S 


INDEX  RERUM  ET  SENTENTIAHUM. 


97J 


nmi  iiiscruCsbilla,  de  his  qiiid  sriaoius,  I,  53'J.  Jiidicia  oi  is 
Di>i  quomudo  oniiiia  proiiuiilionliir,  cuiii  infnjiTJbiila  <iiiit 
jndic:a  Dcl,  28(i.  Ju'licia  l)ei  seniper  coiiOleiidasunt  retl», 
519,  oOi.  Miilti  in  adversis  ea  accusanl,  3!»i  lii  iis,  quie 
ni)S  iiijuslc  p;ili  qiierimui',  justa  sunl,  .5i)3.  Pmx  conscieii- 
lix  suiit  jucuiiilu.  313 

Judicium  Di-i  iii  terris,  quo  jiislis  post  morlem  vlla,  el 
iiiil  iis  pfciia  deceruitur  extremum  prajveiiicns.         I,  143 

jnilicii  diem  dirilur  Paler  scire,  quia  eaiii  Filio  rpvelal, 
II,  313.  lil  Fllius  uescire,  qnia  lam  lacet,  3U.  Cur  p:im 
l'3li'r  lU  polestaie  sua  posueril,  317.  Quod  illain  nesciat 
f.lirislus,  lacendi  dispcnsalio  esl,  516.  Judlrii  diein  iion 
nesclens  Clirislus  nescire  dicilur,  nt  possit  esse  absconsa  , 
310.  Cur  alHconsa  ^ii,l,olO.Judiclidiemnon  igniiral  Cliri- 
stus,  cujusinse  teini  iis  esl,  et  qiiseppr  sacranieiiliiin  dirs 
cjusesl,  II,  30.T  Judicii  seterni  dtsperalto  buuiinpni  iii  vili:i 
iuinieigil,  I,  167.  Ejns  pradicatioue  oOeiidunlui'  sa^culi 
regp»,  4il.  Juilicii  lerrur  Constanllo  incurritur,  II,  [iSi. 
Judicii  Dei  ineinoria  non  debel  ablre,  I,  320.  Ad  poenilen- 
tiam  pxcilat.  43 

Judirii  novissiini  lorus,  I,  790.  Jndicli  el  rpsurreciioms 
ordo,  37.  Chrisli  advemnm  praevenient  Movses  el  Klias, 
709.  (^uuruiiidam  oplr.io  dc  Enocli  el  Jeremia",  769.  Omnem 
carncm  assistere  aiiti  iribunal  Clirlsti  necesse  est.  130. 
Judicii  fuluri  divisio  ,  Id7.  Judicium  eril  de  ils  qui  inler 
pioa  etiinpios,  iulerpeicaia  lidemque,  medii  sunt,  'iS,  143. 
Cur  de  alils  iion  eril,  28.  (Juale  adversus  ignorantes  el  eos 
qni  ex  sclenlia  pecc  mt  fuluruni  sll  II,  133 

Judiciuiii  Dci  slgiilliralur  in  vnltii,  I,  o72.  Judicli  D(.'i 
sevcriuis  arcu  .signlfi.  atur,  tU.  Judicium  Dei  quam  ire- 
luetiduin,  29i.  Desidirium  eju»  desiderare,  esleain  iiiiio- 
reutiiiui  postulare,  cui  jam  uon  treniendum  sil  ,  29i.  la 
judii  ii  soverllalem  Maria  vrnUira  cst ,  294.  In  judicio 
sub:  niiiluH  est  igiiis  indefessus .  cl  (irsvia  expi.indie  a 
pcccaiis  aniiii»  snpplicia,  294.  Qui  geiites  Judajos  judiea- 
Diinl.  7.32.  Juilicluni  iiiliiuoriira  Oelex  coniparatione  justo- 
ruin,!S7.!niquilnjudiciocoiifundenlurpiidnre  dedciorissiii, 
et  comparalione  lionorls  ulieni,  104.  QujliterClirisluin  in 
carne  visuri  sunl  universi,  li,  59.  Iiiiqiii  non  orrurrent 
cum  sanclis  obviam  Cliristo  in  nubilius  rapti,  I,  %2.  Re- 
mrreciione  ronfusi,  ab  occursn  Clirlsti  repulsi,  iii  inrerna 
revocali  ,  262.  In  judiciu  Igiils  iniqnos  anferel ,  no  Cbris- 
luni  coiitemplenlur  ,  141.  Jiidicii  ijniis,  675.  Jmlicii  confla- 

Sralioni  iniqui  cuncremallune  prsepaiantur,  673.  Judiclum 
e  dial)olo.  313 

jHgum  legis  et  iiigum  pvangelirsp  sanriiBrationis,  1,33. 
Jngiim  Cliristi,  487.  Onde  grave  ,  uude  mulcealur  ,  V.^O. 
rndo  suave.  7-26.  Illud  a  juventute  snbiisse  expedit.    283 

JiiLuws  Cxsar.  I,  543 

ruUopolii.  II.  666 

JuLios,  II,  625,  634,  68':  Api.ell.ilur  cuosacerJos,  62i. 
Per  presbytPTos  snos  el  ;.er  eiisKilam  Orientales  Romam 
voeat,  629, 625.  Litlerje  ei  ex  .f^iiypioonnii  alque  Alexan- 
dria  scripl«,  670.  Dirtcta  ei  Sardiceiibis  eiislolj,  629,  Ju- 
lios  cur  non  intcrfueritS:irdicpiisi  synndo,  62^1.  Dcponltur, 
MtiO.Cur.662.lIrsacioelValenu  veiilaiuirapprlii,i-nr.63fi,658 

JnLKis Tbebeepl.  II,  t>o2 

JcwoR.  II,  68«,  ib.  nol. 

Jiinior  David  scnioribus  prxlatas,  I,  394.  Juiiior  populus 
cmens  primogpnlia  s-jnioris.  1,  394  et  seq. 

Jurandi  religio  cx  verilatis  cognitione  snscipitur,  I, 
363.  Firniatae  scienlise  res  est,  365.  Jiirandi  religione  opiis 
Bon  est  in  fidei  slnipiiciiate  viventibiis,  687  Jnraiidl  coii- 
sueludo  cur  In  lrge|iermissa,  el  In  Evingello  vellta,  686. 
Jurans  iu  Cliristuni  iil  in  Drum  vrruni,  s:iciameiili  hujns 
religione  laudandus,  176.  Jnratur  Chrislus  oiiiui  creden- 
liura  oreDens  vcrus.  11,  123 

Juslificaliones  et  justificatiomim  via  inler  se  differnnl,  l, 
300.  JusliGcatio,  opus  rci  jnslx,  332.  Nihil  arcidit  nisi  ex 
Juslific.ilione  Dei,  533.  Justlficaliones  coeleslrs  in  tprrenis 
pr.clorinalse,  330,  335.  Juslilicalionnm  crelesliuiii  tffirien- 
liae,  318.  Juslificationes  Irgissanctarna»  justiliratioiium  um- 
br.nm  in  se  conlinent,  300.  Insenteni  in  se  haliciil  fiilnr.-e 
spei  mpdilationem,  288.  Juslificaliones  Dei  Irgis  umbra 
obductffi,  398.  Quid  oiins  sil  ui  noscantur,  398.  Juslifiea- 
tienum  lex  qiii  teligiosi   cordis  dlsciplinis  conliiiealur, 

306 

Juslificaliniips  in  observandls  singulisofficioruni  generi- 
b'Js  sila-  suiil,  I,  2W0.  PUires  sunt  il  diversae,  280.  Qui  non 
fciimes  tenet,  jnslificationem  Dei  iion  tenet,  280.  Ad  cns- 
lodiendasjuslifir:iliones  adjiiv.indi  per  grallamDei  dirigen- 
diqiie  sumus,  280.  Justlliraliouuni  srieulia  Di  i  inunus  esl, 
q»K>d  preribus  al.  cd  petendum.  28S 

Justifirari  Inconsiieclu  Dei  nemo  vivens  potcst,  I,  60;i, 
666.  J«s'ificalii>ois  gr.ilia,  655.  V.i  uno  In  omiies  aluindavil, 
Ijj.^.  Ju.slificatio  fidei,  I.t-^.  Jnslificalio  pcr  veram  Dci  Pa- 
Iris  et  Doinini  nostri  fldem  m^xime  nobis  erit  probata, 
281.  Justificatione  fidei  latro  salvatur,  808.  Fides  sola  jus- 


lillral,  703.  Jiisrificalio  ex  Gde  u'dlla,  si  liaec  anibi^'iia  .'-it, 
691 .  Ju.slifii  aliii  spiritiis.  11,  379,  .580 

JusTi.vLs.  li,  6!l(l,  693 

Juslilisp  encoinluin,  1,  378.  Jiistitia  Cliristns,  84.  Juslilla 
Dei  snavitalriu  i|ui  nioileretur,  624.  Jiislitia  Dei  misiri- 
cors  el  roisericordia  justa  ;  iioii  sic  liominum,  ()2o.  Juslitiaj 
|iioprium  olliciuni  est  colere  Denm,  U,  712.  Justilis  sitis 
qiiid.  1, 681 

Jiistili»  co-iiita-  lans  Deo  reddeiida,  I,  281 .  Jiiblilix  co- 
fjiiita;  fruclus,  jiisiiflraliniuini  observaniia,  281.  Jnstilia; 
seinii)  cuniniunis ,  nnn  studiuin,  1.59.  Justitiam  Tetie  liic 
eril  fruclus,  ut  (iit,  72.  Juslilia^-  oprra,  sine  Dei  niiseri- 
cordla,  iioii  .•Jullicieiit  a  I  perlicue  b  ■atltnilinis  nierlium, 
92.  Jnslilia'  voiiinlali  iiiljcrirordla  Dii  iiidulgel  liiiin:in;i- 
ruiii  diiiiulalionuiii  vitia,  92.  Jiislitia  ox  fWe  coiisumma- 
Inr,  720.  Juslilia  anterior  in  injuslilix  lcmpure  amittitiii' 

76 

JiisUis  px  Irge  nniio,  I,  707.  Jnslormn  triplex  .status,  8. 
JnsliH'iini  lita  per  jiisiiiia;  operationem  probabllis,  92. 
Jusius  nuniquaro  sine  metu,  859.  Per  niullam  Dei  curani 
inultiplicatur  in  aniin;e  virtute,  539.  Jiistls  luala  proQipta 
sunt  ad  ineluin,  sed  non  eis  admixta.  1 1,^ 

Justis  noii  csl  promissa  benetliclio  tcrrena,  I,  479.  Scd 
siirilalis,  479  et  seq.  Jiisli  mulliplex  iriliubiio,  316,  4ri6. 
Hanc  iion  rogal  a  se  abrsse,  sed  ut  ferre  possit,  adjnvari, 
310.  Quae  ei  Irlbulatio  ppriculosa,  419.  Jiisti  in  xruniiiis 
I  osili  qui  reslstiint  0|'probriis  lm|.ioruin,  333.  I'nde  eis  in- 
ter  calaniilates  liduria,  112,  175.  .tusloruitt  arnia  sdrersiis 
diatioli  coiiains.  .'•,o5 

Juveiiilis  aiinl  Deo  sunt  dicandi,  I,  598.  JuveDis  Heo 
inancipati  prsrogaliva.  283 


Lahia  iniqua  a  liiigua  dolosa  quooiodo  dilTeranl. 

I,  4l9el  seq. 

Labores  frocluum  ronipdere  quid.  I,  478 

Lac  coagulatuni,  I,  333.  Lacte  non  iDdigere  prorccin» 

maximus  est.  I,  4>,)9 

Lacryinarum  ollicium  in  corpore  est,  sed  p»s  quasi  ex- 

siidat  aiiiini  mipror,  H,  360,  361.  Per  lacrymas  rogaiidus 

est  Dens,  I,  168.  Lacrymarum  tegatio  ad  obtinenda  qu;t 

Deiis  promisit.  "  130 

Lacus  quiil  dpiiolet.  I^  607 

Lcetatur  quisque  unde  anicilor,  I,  5S2.  Lxtitia  vefa  ea 

eit,  ciijnscausa  psl  honesla,  215.  Ft  qssB  consppctus  Dei 

jucundltale  |«erfpcl3  sll,  216  LseUutium  hie  el  palieoliuai 

vicissitnilo  post  hanc  vltani.  4iS 

La.mech  jwna.  J,  760 

Lamphmiia.  11,  664 

Laquei  Pt  scaiidali  discrimen,  I,  599.  Laiiuei  besliaram, 

450.  Laquei  ai.iinarum,  430.  In  laquro  diaiioli  nullus  est, 

qui  noii  priiis  peccaveril,  450  Laquei  nobis  abique  adja- 

ceut.  368,  .587,  598  Oraiidiis  Domiuns,  ut  ab  his  evulemus. 

387 

Larissa.  U,  633 

Latina  transUlio  grjpcum  non  satis  expressil,  1,  303, 

.504,  507,   576.   Non  pxplic.it  proprielatpni  verbi  graeci, 

395  Magnain  iiitulitobscurilatem.  582 

Lalro  niarljT  martyriimunus  siaiim  acceiiil,  I,  206.  Ejus 

confessio  ac  praimiuni,  II,  3i5.  Lairo  in  paradiso,  ibi  est 

ubi  Christiis  cst,  I,  24.  In  possessiooe  scilicel  regui  Dei. 

24 

Latus.  Llberins  niai.irura  Iradilioiiem  secutus  «  Utiere 

suo  miitit  prrsiiyleros,  U,  669.  tusebius  salutal  reirtos 

Uderi  Gregorii  adh:ereiiles.  'J,  7oa 

Laiidocin.  U,  667 

Laus  iiniversa  px  rprum  admirabililate  proficiscitur,  I , 

238.  Pra;stat  bcncdlclioni,  o27.  l.nudis  human»  instahlli- 

las.  690 

Laudandi  Di  i  qii;e  causa  r-.itionnlibos  pi^niioSila,  I,  617. 

Prlma  ralio  pst  i!i.siiis  iiifliiil.is,  625.  Alia  eum  laudandj  ra- 

liones,  623  et  seq.  I.aiidare  Dei  opera  proprium  cst  daa- 

rum  gencralionuni,  6-'3.  .\d  laii.lcm  Dei  cur  crP'ifa  omniit 

invilPiiiur,  238,239.  Qua  ralioiie  eam  puncta  celcbrent, 

616,  647 ,  649.  Laiis  Dei  qui  ab  .Vbrahain  ccepit.  623 

Lnu.iis  s.irrilicinm,   l,   174.  Ex  operum  s'Jiictilale  des- 

cendat,   175.  Non  lain  laiidamus  Doum  voce,  (juam  re  et 

geslisnbpdi.'nlij',  (ioi.  Laiidibiis  Dei  mutuni  essc  quanta 

niis.>ri3,  3.5-2.  I.ans  Dei  i  iilili.a  ct  constaiis  sil,  202.  Lau- 

dandiis  est  ob  ,\postijkiruin  rl  M  .rl^riim  conslanliam,  202. 

Laudos  Dci  piibtiKB  ac  ilivina  (itficia,  196.  l.audalur  io  Fi- 

llo  P;il(r,  el  Filiiis  in   Palre,  mv  dlirert  ijuis  ex   duobus 

hudari  existimeliir,  621,  II,  S^i.  Ha'cclarificalionis  vicissi- 

tudo  iion  ad  diviniialis  profceium  pcrlinet  :  quo  perlinpati 

11,58.  K.  Bpnediciio. 

Lecliopia  quanliiiii  (liialel  cor,  I,  517.  Lectionnm  donif- 
niearnni  mensa,  481.  Nihil  proliciet  iis  qni  in  benisopcri^ 


97fi 


INDEX  UF.UIM  KT  SKiNHilNTIAftUM 


910 


hns  iiuii  vcrsabuiiUir,  I.MI.Iiilor  l>'i'iioiii>svi(Tasvitii<riim 

«•.iiiiaiifluJij  !(uiii'('|iil,  :V)l,,'.kil.  llmc  illiiriihi  iuiil('iii|)iiis 

i.iilur.  'M 

Lecliii-iiou  dclii  1  |ir:t;|iroti(M'i'  ili^  iiuriuiiknis  jii  lic.irc,  II, 

4(j'2.   Lec.lov  upliiiius  iulelligciiliaiii  r<(  diclis  c«S|h>ci:iI, 

iioii  iuiiHiiiil;  iiec  allttrl,  seil  rplcrl,  H.  Scnsui  diclis  mi- 

^is  a^pliciiiiiliiii,  (|ii:iin  sciisui  clicu.  I,  571 

l.e;;ailo  bcryiuariim.  I,  I.IU 

Legali  Julii  itl  sy  luduui  Sirdircnseui.  II,  02?),  U5I 

l.egaliu  lalere.  K.  I.iilus. 

LcKiiil^iiioiii  Uebeb:uur  Kv:<ngclii  iirivilcglui».        1,711 
Leo  feraruin  oiiinium  lcrror,  1,  'M6.  Dormil  iiilre.|iiilii'.. 

I,  SOti 
Lnn  diauouus.  II,  ti.:<J 

1 .  EON  .is  CouiB :  1 1 ,  57  5 

I.EONTIUS.  II,  t>^^ 

LtHENICS.  II,  IJS* 

Leuc«das.  II,  CtJti 

Lfx  vcluli  naluralis  i|uitl  d(H:oal,  I,  57o.  Lex  |iriiiii  lio- 
iiiinis  voluntali  (iroposita,  718.  Lc(?es  s:eculi  alise,  alite 
Dci,  3()4.  Lex  e,sl  Uoiuiui,  el  lcx  esl  pcccati,  277.  I.egcui 
doccruciili  lcx  imii  aHerl  necessilaieiu,  8N,  Lcgibiis  m- 
iiirx  Doa  subjacet  a  nuo  lciteni  oiuiiis  nalura  sorlilur. 

II,  .■5U 

Lex  Dci  tlie  ac  noclc  nii-dil:iutla,  I,  ii.  (Jui  id  possit  lieri, 
'ii.  Legis  uperibus  Deiis  est  iiilellisendiis,  198.  Le.x  dcliet 
csse  iu  ore,  in  mcnie,  iii  cordc,  in  nianibus,  assidue  cl 
cuni  dilecliono  uon  conimuui,  .'518  cl  scq.  I.cgis  medilalio 
simul  Pt  operaiio,boniifum  :eleinoruin  esl  i.raeparatio, 297. 
Legi  Dei  nou  liinorc,  sed  amore  p:irenduin.  "ii 

Lcgcin,  jusliCcalioiiftiu,  |.r;cc';|)luin,  lc.stiiiiouiii:ii,  juili- 
ciuin,  uuiiinel  idem  esse  plures  inale  cxisiimaiit,  1,  275. 
Lcx  111  coinmiiiic  dicilur  prajccpluui,  judiciuiii,  juslili.atio, 
tcstiiQsuium,  276.  Quid  in  liis  spairiale,  quod  inopriam  lia- 
beat  legis  niincu|ialionem.  Ibid. 

Legcm  a  Deo  patre  se  accepis.icjaclanl  .lud.ci,  cuiu  pcr 
angelos  de  inaiiu  mcdiatoris  acceperinl,  1,  t£i.  lu  lcgis 
tradilione  lerror  ignium.  tonitiuuin  ,  etc,  augeloruin  mi- 
nislerium  ostendil,  'ii&.  Lcx  a  Chrislo  mudialorc  per  aii- 
gelos  susccpta,  H,  118,  iiO,  5o7.  Legis  lat.x  Dous  non  esl 
alius  ac  univcrsitJtis  Dniiiiuiis,  I,  G3is.  Lex  el  Evaugelia 
uiiius  ejusdenique  sunl,  737.  VJnius  sunt  Spiritus,  II,  i79. 
Logis  vcteris  ac  novse  unus  laior,  una  fldes,  I,  225.  Uniis 
Deus,9l'J,  Si».  Uuus  meilintor.  II,  101 

Lcx  a  Mnyse  scripta,  I,  31.  rraditioiiis  subsidio  eget  ul 
iiitelligalur,  32.  Qui  conservaia  sit  a  Moys-  profecli  illa 
iradilio,  31.  Legls  librlquinciiie,  740.  Lei<islibri  vocantur, 
Psalterium,  187.  Liber  .bidilh,  4ti0;  ibid.,  nol.  Lex  jus- 
lillc.ilio  iMin  niiiliusdam  religiosi  coi'd:s  dis.;iplinis  con- 
linelur,  305.  I.cgisest  ex  necessilate  obedirc,  367  Legis 
sacrilicia  quo  uodo  iiecessaria,  et  non  voluutaria,  114.  Lex 
Sacertlo:ii  in  Legc.  115 

Lcgis opus,  raola,  I,  799.  Conlldcnli  in  lege  diCficiiis  ca;li 
aditus,  7l)3.  Lex  opem  ferre  non  poiest,  707,  710.  Legis 
sacriGcia  ad  salulem  inliriiia,  707.  Nciiui  cx  lcge  jiislus, 
707.  Lex  nou  fuitsalutaris,  o|iere  vivifi.ans,  sed  uon  justi- 
Craiis  ex  lide,  104.  Lejjis  priecepta  pr^lcrmissa  culpam 
habebaiil,  ct  gesla  sub  tulurorum  lide  proderaut,  265.  i.ex 
per  uiubram  ruluroruiii  saiicla,  et  per  cognitionem  futuro- 
ruin  convertens  animas,  277,  l.egis  aiitii|u;e  \iris  ad  cvjii- 
ijelicam  doclrinani  imbuimur,  402.  Le^is  uuor  quanlns  iii 
David  fueril,  356  el  scq.  Spirilalis  ci  li.les  erat,  cnm  lcgis 
Otficia  cnrponilitcr  cxscquebalur,  4i)6.  LegMn  Juda?i  iic- 
sciuQt.  337.  Cur.  557 

Lex  nnn  eOicieiitiam  coiitinebal,  vd  meditabatur  effec- 
tus,  I,  785.  Lcgis  juslilicalio  evaiigclicie  justilicalionis  fi- 
deique|)af>ilaj;oga,352.  Legismandata  plussigniBcaiil  quiin 
agant,  408.  Legis  sacrameiiti  tcmpits  cvangclicum  jiricli- 
guraiit,  II,  115  etseq.,  115.  In  ritilms  vetcris  lcgis  laict 
qnid  inaguum,  I,  381  Legisgcsta  iiiiil)r;e  suiit  fiiturorum, 
548  Quajnam  lex  variis  gcstis  adumbrarit,  201.  Lc(;is  opiis 
quudiiain  fuerit.  721.  Legis  forma  iu  Joluiiiie  fuit,  721, 
7.59.  Lex  ob  iiilidcliiatem  populi  vcluli  cIjusi  carccre  coii- 
tinebalur,  721,  l.cx  ad  Evaiigclia  quoniodo  suos  iiiitlai, 

721 

Lc\  vcritalis  uinbra,  1,  76^.  Uinbra  ct  spcculum  fuiuro- 
ruin,  277  cl  scq.,  2H0,  291,  500,  782.  Kvaic^cliiMriim  ges- 
toriiiii  uinbri,  220,  2'1.  Vcrj  iciiola,  II,  llli  Myslcriis 
siiis  apostolic;»  doctriuc  vcrilatcm  prajli^urab.il,  Itti. 
pr.eloriiiabal  ^leriia.  I,  103 

Lcx  in  Evangeliacredilurispxilagoga,  1,  552.  P.edagoga 
nohis  est  iu  Cliristo,  3S8.  Legem  cvanKclic.im  coiitiiict, 
'•  i'.>.  l'osila  e«l  in  lldeni  coruin,  qua;  in  Christo  crant  rcve- 
l.iiidi ,  085.  Kidu  potius  iiiilis  fuil,  quain  ellcclu,  261.  Non 
ips4  verilas,  scd  tu  ea  ineditalio  veritalis,  264.  Speciiluiu 
csl  coriiin,  qu:p  iii  Clirisio  imi  leudi  eranl,  261.  Ex  !"ge 
v.ii  Clirlsti  ortus  cl  regiii  Israel  pollicitatiu  7:?» 

,Lei  III  IIJoui  cvaii^cUcam  suusiiutrlvii.  I,  768.  l*lubuiii 


sibi  .■siib.liiainClirisio(|iii  iiiiir;iiii.  I.7iis  Cliri.sliiiiiii  iir  i- 
(  ivll,  709.  Ipsis  gcslis  Vciliiiiii  c.trM.'iii  priiiuiiliavil,  l.">. 
.■<ciii|ier  illxli  Clirisliim  vciiiiirum,  806  Dci  uuiKenili  .-iil- 
vciitiun  tentanlur  oiuiiia  lej^is  iiinnilaii  ,  410.  Oiiinia  l''gis 
tcsliinonli,  3S7.  Lex  omiiis,385,782,  783.  Lcj  vcliiliseilcs 
etlhriiiiiis  Chrisll  ,  785.  Iii  Cliri^tn  siiiiciilicabalur ,  78:i. 
ChrislO'.iilvenienle  iiiutilis  est  ,785.  Ornaliis  allarii  alqiiu 
lempli  fuliirornni  specieni  dedecore  niig«ba(,7tl5.  Lex,|iru- 
i.licix  Ht  Evangelia  per  Dd  Spiriium  idi|)Siim  sn.il,  7.~>.'i. 
Lcgis  lemporibiis  genliuui  saliis  csl  ludioata.  223 

Lex  vita;  iuitiuiii,  1,352.  ExiiiitcsLegisdefluxiiiluririua 
l'xclesia',  223.  I.ci^is  siippleiiieiila  suiit  Kvaiigclii,  227. 
Lcgii  iiilirmitas  qui  a  Chrislo  suppleaiur,  7(HI.  l.egis  oniis 
evangclicnt  libcrlnlis  scienliaiii  non  adeptis,  255,  Legis 
dinicullati-s  et  ouera,  724.  Pcr  Christuui  laxala  suni,  721. 
Lcx  per  soluin  Cliristiini  poterat  iin|ileri,676.  Legis  uicdi- 
uitiii  111  (^hrlsto  |)er'.!cla,  782.  I.egimi  exccssit  Christus 
prorcctii,  iion  abol.iioue,  681.  I.cgis  upera  tiuoinodn  aii 
umiies  pcrlineaul.  l!i^> 

L('\  umbra  :  evaiiescit  ubi  vcritas  couli^it,  I,  748.  Logu 
dissi|..ita  tempus  F.v:in,i{clil  loru  est  pra'dictum,  382.  Legls 
liiiis  Ecrlcsia:  iiiitium,  740.  Lex  (luoiiiodojam  veritasfacla 
sit,.595.  Lc^cm  lei^eiite  ctnescieiite  Juda;o  intelligit  Chri- 
stianus,  3-57,  Legeressaule,  in  Dei  Ixinitaiesalvainur,  727. 
L"gis  opiis  jjin  ineffic.iv  ad  s:iUilem,  675,(i'J9.  Qiianto  lcgis 
amnre  .\posloli  dcliiicbaniiir,  765.  Legis  pnocepta  aniibis 
inulila  coMviriinlilms  lud^i»  quid  rc-(ioml  ■ii.lui»,  24.">. 
Legis  asscr;or  aiitichrisliis.  791 

Lex  oris  DM  proprie  lcx  est  Clirisli,  I,  351 

Lex  Ckristi  indelinite  boiia,  1.  551 

Le^^is  pecc:iii  cliirographiiin,  II.  265.  Ligi  lunrtis  et 
pecoati  obiiJXia  est  ciro  iiiistra,  II,  289.  I.egeni  pt'«ciitj  iii 
Chrisio  cxscrebant  .ssculi  polestates,  245.  Id  est,  |K'Ccati 
pcciiam,  seu  jus  morlis,  216.  Leyeni  mortis  Chrislus  egres- 
sus  est.  217 

Legibus  Kccte.si<e  sulidili  arguuntur,  quod  velint  fori  le- 
gibus.juilicare,  I,  21.  Leguiu  uiulliplicia  nomiiia  vide  in- 
fra  m  Iiuiice  giosMrnm. 

Libcr  vivcQiiuin  aliiis  a  libro  jiistorum,  I,  2%.  Plus  est 
in  liliro  justoriim  scriptos  esse  ,  quam  de  viventium  hbro 
no  I  ossp  (lelcios.  I,  236 

l.ilier  Dji,  nicmoria  setrrna,  I,  579.  In  libro  Del  prje- 
stat  scribi,  (|uain  in  liliro  vivenliain,  379.  Scriplis  in  libro 
D  ■!  dics  ple.iia  sine  iiocte.  579  et  seq.  ScriptoruiD  in  libro 
Dt^i  ccrtus  esl  nuuiTus.  SHO 

Liber  a  vitiis  duplici  ralione  captivum  se  polestproS- 
leri.  I,  463 

l.ibera  voluiitas  Filii.  II,  397 

Llborum  voliiiUaiis  arbitriuin  quiile  in  .VJain,  I,  718. 
Quale  i;i  postcris,  713.  Liliertas  unicuiqnc  |ierniissa  cst 
eligendi  qiiiid  volel,  412.  Libcrlatciu  vita-  sensus()ue  Dciis 
hoininiiiii  unicniquc  permisit,  39.  l.lbertas  loluntatis  ces- 
sal  p'>si  hanc  vitain,  92  Div.is  per  libcrtatein  vuluntatis  in 
Abrdliso  siiiibusesse  potuissct,92.  Libcrtas  volualaiis  (luo- 
iiiudo  iundeliuii  adjaccat.  701 

Litiert.iti  subdiiorum excubarc  regniim  est.  II,  535 

Libert.is  KcclesiaR,  I,  102.  Lilicit;is  noslra  miindalimii 
iiegitioruiii  viiictilis  nun  est  iiiscrcmla,  436.  I.iberlas  Dct 
iii  c)  s>'r\iliite,  quaiii  debeuiiis  oninibus,  es.  n^lincnda, 
75.  l.ibiTtas  rcli.;iouis  ac  liilei  postnlalur,  II,  556,  Liber- 
latistilci  iio.slr.e  advcrsani  inulti,  protector  Clirisltis,  [, 
45s  Viiiciila  quibus  iiupeditur.  436 

Lilicralor  uniis  Christus.  I,  105 

LiBeRius  paris  sincere  amans,  II,  671.  Majorum  vesti- 
giis  co  isianter  adlt*ret,  673.  Cur  pacem  suain  j.cteutibiis 
Orienlalibus  neget.  673.  Quidain  conliiiguiit  eiiin  litteras 
suppressisse  ,  b"72.  Oriciit;iliuin  litteras  coni  ilio  legil,  672. 
lllis  non  asseiitiliir,  repuguaiilibus8')  episcoporiiin  yKgjq»- 
tioruiii  litteris  eudcm  tciinioie  a  ceiJtis,  11,672.  Lilier»»  ei 
ex  .f:..:yplooinni  atque  .\lex»ndria  s.'ri|>t;e^670.  l.ibeni  ad 
Oricntaics  epistola,  668.  Falsa  (irobatur,  liiirf.,  m>/ 

Libcrii  ad  Couslantium  epislola  per  Lnciferuiii  inissa, 
II,  070.  Liberius  ilerata  salisf.iolioiie  Conslaiitiuin  j.lar.ire 
nun  valel,  (>71.  Illius  sernione  a.l  po|iuluin  misso  pliiriinnin 
lareralur,  671.  Ab  illatis  criniiiiibiis  sc  purgat.  672 

l.ibci  ii  ad  Coiislantiiim  legali  l.ucifer,  l*aiH-rallus  et  Hi- 
hriiis,  II,  671  I.iberii  c|ilstola  ad  coiifes.sorus  iii  exsilio 
riiiisliiiiliis,  675.  lis  gratulatiir,  673.  Dulet  se  ah  eorniii 
coiisi.riii.  css.' sc|'ar.nu  II,  676  l'iuse  orenl  rv)>rat,  676. 
(!cM  1  Mc  iK.l.iiii  ab  ipsis  r.scire  cuiiil,  676.  I.ibcrii  m.ercr 
de  Viinciiiii  l.j|iiiciisis  Iqwu.  676  ct  set]. 

Lil.irii  ('{i|sliil.i  ad  Uncnl;ilcs,  i|ui  in  saiictuiii  .Vlh.ini- 
siuin  injust.im  tulerc  sciilcnllim,  II,  677.  Ncgii  se  .\lha- 
iiasiuin  ilelendere,  678.  Qtiod  euin  aiitea  dcfcDilerit  se  ex- 
cusat,  678.  Euin  .•»  roimiiunionc  sua  rcinovet,  678,  681.  Kt 
du  cond.iuiiatloiie  ipsiiis  lillcras  il.it  i.l  Coiistuiiiuni  pcrlV- 
reiidas.  678  Sirniiensi  pcrlldi;).  sibi  a  l)cniop'iilo  e\|H«>il.e 
nubsiribU,  678,  i(>.  inM.  Lib«rii  ad  Iimciuui,  Vj|.  uIciu  i  l 


:»77 


INDEX  KEUIIVI  FT  Sr.NTENTIAnfM. 


'Jlf. 


(.iriiiiuiMiii  «'1  isl.,la.  II,(j8l.  I  iliciiiui  (iiiiOrieiilalibus  |.a- 
i.-iii  hab'  I,  (ixi,  CH;.  Si'i-nou  i  iiiii  Auxonlio  cl  Eiiicleio, 
(;S2.  Kiiii  ris  uii  (;o!i4,.iiiiiiiiii  |ier  Fi>il;iiiaii  :uuim  missis 
Iloiii:iiiiri;niilli  ro|;;<l,  Wl.IUitJsuiii  aliOiimlalil.us  t>oslii- 
l.il,  (i8i.  Lilicril  Ui-  exsilio  ad  ViiiciMiliuin  episloLi,  iJSt 
Lriiiiuio  silii  prc|>luni  dolel,  682.  Exsilii  niaxinio  isedio 
aflicilur,  683.  Liberius  aiwsiai.-i,  678.  Pr^varicalor,  6.S2. 
Au:ithenia  ei  dcilur,  679,  682.  lUiiiia  rel€g:iliis,  iion  nii- 
iiorp  foisiUn  iuipicUle  co  esl  reinissns.  571 

LilxTii  ad  episco|os  luitix  e|iislob  ,  qiia  prnpugnal 
igDosceDduin  ease  iis  qui  Ariniini  percrroreni  duliqiiriiiil. 

11.702 

Ligandi  ac  solveiidi  poteslas  relrocxterisqiic  Aix.stulis 

dalJ.  l.S.^S,  7.NH 

Ligmiin  vilc,  sapiealia,  I,  23.  Lignum  vitie  qujieniis 

Cliiisjissit.  I,  2i,  23 

Liliiim  quomodo  ex  se  efBorescat,  I,  694.  ./Emulalur  vir- 

luleni  angclics  .substanlise.  69i 

Liiigux  periculosiisct  nroniplissiiiiuslapsiis,  I,  ^Oi.  Ori 

ostiuiD  el  sera  aiponenda,  594.  Linguic  ufliciuin,  82.  Oni 

liOjjMia  diiatur  iiijuslitiam  cogilare,  82.  Qwi  novacula  do- 

luiii  laciens,  85.  lliscriiiien  iiiter  U|i|a  iniqua  et   linguam 

dolosain,   U9  et  seq.  Liugua<  honiieidae  gladii  et  spiciila, 

180.  Liiigua  siulii  ci  liiijcua  sapieutis.  yi.  Linguismaxirnc 

liilms  Ev.niigclium  pracdicatur.  1 1 

Liiiria.  II,  t56g 

Liles  eliiim  ciimdamno^itaiidai.  I,  (>88 

Lilteram  Scvipturs  aniantibus  inoreni  gcrit  Hilarius. 

I,  128,  iW 
Litlera  non  egriii,  qui  Spirilu  abundaiii,  II,  UQ.  Lit- 
li-ra  postulatur ,  uhi  scnsus  conscicnliae  periclitatur. 

Ibid. 
Litter.i'   eccle.siasiic.T ,    II,   670.   LitlerH.'   ecclesiastiri 
seiraonis,  I,  457.  Liltere  falsy  ab  Ariaiiis  sup|osiiae. 

II,  624 

iMta.  II,  em 

Locis  rion  ronlineiur  Deus,  I,   468,  514.   Forte  nequa- 

qiiam  crediliir  esse,  qui  nusquam  est,  4(!K.  Loca  ex  saiic- 

(is  liabiULoribus  sanclilalis  qui^jpiani  niuluaiiliir.  ^l.l 

Locusta'  qiios  significenl.  I,  674 

Luca.  11, 6.51 

Lucernse  et  luminis  propria  oHicia,  I,  .".fii.  Liiceroa  uni- 

ciiique,  verbum  Uei.  562.  Ecclesii,  Apiistoli,  562.  Jud;i  is 

cl  geutibiis,  Joannes,  561  Luc<-iiia  |r.T?ce|iioruin.         561 

LuciFGR,  II,  440.  SardiniiB  episcopus,  540.  Liberii  lega- 

liisadConsuintiuni,  671,  674.    KxmiI,   562.  Simililudiiiem 

Kilii  ad  Patreni  pisdicibat.  521,  522 

Luoics.  II,  690 

Lucms  a  Bap.  II,  6{)7 

I.Dcius  ab  Hadriauopoli  uude  ab  Arianisaccusatus,  II, 

655    Ideni  lorle  (pii  subscribitur,   Uicius  a  Caijnopoli. 

632 

Liii,ius  de  Veroiia.  II,  652 

licius  uibis  Rouih;  presb.vtcr.  II,  f,fi9 

Luctus  affeclus  in  flplu,  i,  680.  Ciii  liictui  proiiiis.sa  con- 

solaiio.  681 

Iwlo.  II,6C7 

l.iigritoium.  II,  655 

/.u(/(/wie/uis  prinia  el  sccunda.  11,437 

Luminis  nalura;  uniias  esl.  li,   141.   Lumcn  ex  liimine 

nec  divisinne  spparflbile  e.^i ,  n  c  (niierc  niilur.T,  200.  I.u- 

nii:!i  cx  liiiiiine  riliiis  secuiidiiiii  seiisuiii   li;erplicuni,  140. 

Si  ciiniliiiii  scr..Miiii  callioliciim,  liO.  Liimiiiis  Dn  qiiomodo 

pai-ticjpes  eiadanius,  I,.,59il.  I.uininis  conscqui  iidi  pra'pa- 

iiilio  f  si    salio  ac   inessis  liiinonini  opeiiiin.  375.  I  iiinpn 

si:iii  Aposloli  cl  l'roplicl.'«  a  luce   illiiiiiiii.iii,  210.  lllmni- 

iKiri  se  piecaiiliir,   ut  Chrislus  liciuibus  iniiolcscal,  209. 

Hnic  no^olio  iiiipiivs  sunt,  iiisi  iljuniiiientiir.  '210 

Luna  qi.id  po.ssit  iii  buman:i  corpora.  I,  .4-0 

Lii\  iiostra   Dci  muiius,  I,  209   l.iix  singiilis  .iclibus  110- 

slris  |.raercrenda,   verhum  Dei,  561 .  Lux  verbi  Dei  iie  in 

iii.bis  iiiiKilis  niaiKMt,  562.  Sed  iinbis  priinuni,  luiu  cli:iin 

alii^  scniper  ardeat.  562 

Liixu  dissolulidiemoouni  sinil  liabitatio.  1,723 

liibiiv  .irciia-.  1,  176 

/i/rfw.  II.  482 

M 

M-»CAi«'us  Seniiar.  11,  695 

MACiRius  Athanasii  prcsbyler,  II,  625.  Illala  ci  cri- 
niina.  63i 

Macedcniiis  episcopus  ;.l(|iie  conlcssor  a  Mo|  so  mali  ii- 
fioruni  libros  coiiibossil ,  II,  (i65.  Is  ipsc  videlur  :  .«se,  «iui 
subscribitiir  ^hiceiluniiis  iib  Atniiiqueliiis.  (>GS.  Quique  lu- 
lcr  auciorcs  SMniiPusis  tbrmulx  rcceiiscuir,  OSO.  Nccimn 
(iiiKr  eosqiii  4iii  lia-rMiiiidjiiinart  reciisiniiii  175 


MACEnoNHNos  in  libns  dc  Tnnilate  nnn  vidctur  llil:iruis 
resj.exisse,  /,  816  el  .seq. 

Mackdomiis  a  Virito.  II,  66;i 

Mackdonius  dc  Ulpianis.  11,  652 

flafiari.  n,  6,32 

Miigdaletui.  V.  Mulier* 

Magdobid.s.  II,  693 

Mac.1  erant  principcs,  II,  98.  Magicae  arti  dedili,  II,  98. 
Professionis  longe  a  scienlia  divinsE  cognitioiiis  avcr.s,T, 
I,  672,  ib..nol.  Cuuanini  sordes  adorarunt,  II,  42.  Korum  ab 
Esaia  et  Fsalmista  prjedicta  adoralio,  97.  Ciiro  venerunl  al» 
Orieiile,  iiii|.l«la  est  prophelia  psalmis  prapdicta,  |,  2.37. 
Coiilessi  sunt  in  auro  regcm,  in  thiire  Deum,  iii  niyrrha 
hoininem,  672.  In  lioniine  mortis,  in  Deo  resurrecticinls,  in 
rege  judicii  est  cogiiiliij.  672, 184,  iwl. 

Magisier.  il,  597,  600 

Magistri  officiales.  li,  620 

Magistri  ab  ipso  coujugiorum  usu  abslincnt.  1, 181- 

Mugnipcelur  t)eus  cum  dicinius,  aut  oplandi  noliisaDeo 
muncris  vola  sunt,  aut  pcrcei.ti  conlessio.  I,  263 

.Magiiitudo  non  habet  modum.  I.  624 

Malcdico.  Qui  .lob  et  .lcreniias  dicm  orlus  sui  malcrii- 
caiit.  1, 422 

Maledictanou  suiil,  qua»   conscieuiia  jiublica  tcnenliir. 

II,  572 

MalignilasdesffMens,  I,  110.  Malignmn  animum  inalc- 
»oleiHi«  studium  absisieiile  niali  operis  oi'casione  non  de- 
serit,  II,  193.  Maligni  viri  prs.siintia  mulium  obesl  vaCarc 
Deo  voleati,  1,  373.  Malignos  a  se  repe.llit  l'rophelaqiii 
6dei  SU86  advorsentur,  non  qui  cx  nalurx  InQrmitate  niali 
sint.  I,  575,  )io/. 

Malilia  |>er  coijdilioncm  rriinmunis  origiiiis  omnilms  ml 
j:<cel,  I,  575.  .Apostolisipsis  verbo  licet  jam  fidei  emunil:i- 
tis  atque  saiiclis  non  abest,  575.  M;ililia  bonitali  p.rc 
lata.  xr, 

MaliiDi  ex  se  nihil,  scd  ex  vitio  humano,  I,  249.  Malum 
boinini  uihil  nisi  sua  culpa,  789.  Inlinnitas  noslra  BHicit,  iit 
Dialuin  esse  id  quod  patiniur  existiniemus,  365.  Mala  ex 
hoiniiiuin  opinionc,  431.  Mala  ver.i  a  quiliiis  fideles  pro- 
legiiDcus,  431.  Mala  oinnia  iu  eos  qui  iiiferunt  revertun- 
tur,  113.  Mala  Dciis  no»  iiialevolus  excilal,  ibiil.  Qui  ea 
oriliiiet  Deus  ot  ad  ullionem  iiiiquorum  etad  nie rita  jdslo- 
rum,  115.  MaU  111  onines  statula  :  sed  a  Justis  aversa,  in 
iiiiquos  toiivenunlur.  1 15 

Mjliabsliuentia  non  habet  laudem,  nisi  illim  boni  opi;- 
ris  Kloria  consequalur.  1,  622 

Mali  dxinonum  inslrumeuta,  I,  686.  Maios  intelligere 
noii  oiniiiuin  esl,  779.  Mali  ut  bonoruni,  ila  Dei  declinant 
praBsentiam.  97 

Makassis  iiomine  quid  indicetiir.  I,  157 

Maiidala  Dei  omnino  iKnorarc  quaiiti  pcriculi  res  sit,  1, 
290.  Mandalum  qiiid,  277,  287.  Per  observantiain  sui  illu- 
ininat,  277.  Mand:ituni  diarilalis  lucidum,  cii.ius  lumine 
alia  :ibsconsa  levelantur,  292.  Mandaluni  principale  Israe- 
litis,  ut  unuin  Deiun  crederent.  11,82,  185.  Maiidamm  Dei 
cur  latum,  I,  ,354.  Mandata  ad  id  daia,  ut  omniinis  saluta- 
ria  sinl,  et  aBternitatem  pariant,  413.  Ouoniodo  hareticis 
ac  Jud;cis  nibil  prosiut.  356 

Mandaloiuni  via  ab  instilulioiie  sspculi  Irila,  I,  508  ct 
seq.  Mandaloruni  semilam  sine  duce  non  possiimusaggre- 
di,  308.  Dux  nostcr  in  ea  Chrislus,  -308.  Iii  mandatis  Dei 
hoc  gloriosius  quisquc  permanel,  (jiioiJ  naliirae  su*  iiitir- 
inilas  inimicissuis  pene  sil  suliacla.  3i".  Nulia  sunl  ne- 
gligenda,  281.  Al>  eis  vel  leviter  dpcliiianlciii  maledictio- 
nis  sententia  conipreheiidil ,  2H6.  Non  sullicit  ea  complere, 
iiisi  adsit  el  nientis  devolio,  280.  Non  esl  hic  pertccta  eo- 
runi(Uslodia,  291.  Maiid:ita  iii  ctfilis  sunl  pro  Angelornm 
diversilate  diveisn,  213.  Ab  iis  perppluo  custodita.        293 

M.«iCH.*:iis,  I!,  'iiS.  DmIkiIi  qiianuiin  iii  se  csl  profcssiis 
assirlor,  1.38.  Solissui  nesciiiscultor,  138.  Legem  ei  pro- 
phetas  inij  robal,  138.  Dc  C^hrisli  naiiviiale  quid  sciiserit, 
1.3«.    Parteni  unius  .siil)slaiili;f   Naium   Patris   exposnii. 

80,  1.34 

MANICH.EI,  II,  28.  Tangitur  eoruin  doctrina  de  (pnebrls 
Deo  coajvis,  11,512.  Oe  vilioiiireruin  crealuris,  I,  249.  De 
natura  et  necessiiate  |.cccali,  140.  Vitium  rcfeni  nequit 
ad  origineni  ex  princinio  inalo,  140.  Mon  inest  in  naturis 
hominumnecessitas  aliqiia  pectaii,  246.  Falso  eos  alium 
legis  et  Evangelioruui  Deum  asserere,  224,  5,S8.  S-cgis 
veteris  sacrificia  noii  sp^clautur  quasi  abonnnaiida.        175 

Mausione  quid  siut.  I,  504,  ib.  nol.,  305,  ib.  nol. 

MansioNicseje.  11,600 

Maniiaeminislri  Angeli,  1,  220.  Quimanne  in  Sina  tiie- 
rat  induUor,  idein  nobis  paiiis  ca:testis  est  largilor.       220 

MaiisuetoriiD)  proirium  est.  ut  digiia  apuij  Deum  siiit 
nuncupatione,  nuinero,  claritate.  I,  6,36 

Maniisnoiiiinc  i.peris  1  ircctum  Scrij  lura  frequenler  sl- 
Kiiinral,  I.  1.30,  4j»,  148.  Mannuin  exlriisio  ii;ibi>iin>  oran 


«79 


INDEK  RERUM  KT  SKNTKMIARUM. 


m) 


(li.  elfvalio  cxcebi  opi'riscnicii'nUainsi>,'iiillrai,l,8H3.  Ma- 
imuiii  «'lcvalioiu'  iniii  li;ibil">>  ur  luili,  s. d  i'm  rlsiiiii  (i|iiis 
sigillBiJlur,  17  t.  lii  (juu  siUsil  ill.i  iiiaiimiiii  clfvaliii,  ilc- 
tlaraliir,  'Mi.  Hamium  iiii|io.silioiio  iJamuiiij  lor(|iieiilui, 
189.  Muiiiium  ii«|i()sitioiic  i-X  iircialioiii'  yralia  gciililiiis 
daiula,  760  Maiius  lavarc  iii  saut^uiiic  (icecatoris.  Ul 

ManusDciClirislus  iil  Dous,  GI6.  Jlanus  l'alris  ac  Filii. 

II,  103 

MARr.ELi-us.Il,  17«),  no«..C2i,  621,  631,  6")S,  C.tO,  657, 

6o'J,  660  Ouain  ei  doclriiuni  aitnbiiaiil  illius  udvcrsaiii, 

6*8  ot   scti.,  650,660.  Constm  iiioiJi.li   cst  (laniiiaUis,  cl 

suiitcnlia  ailvcrsus  cuiu  cuiiscri|ila  iii  arcliivo  Ki  rlesiccun- 

(JiU  csl,  611).  Marcollus  a  Protogciic  aiiallicnialijalns,  61)8. 

Cum:i|iii(l  siios  lia;relicus  liabcrctur,  pi^rcpiiiationis  -juxi- 

lia  rci|nisivil,  (\'itt.  1'ravos  s^iisusoccullavu,  CriO.  Marccllo 

ab  cxsilio  rcdcunlc  qiiiil  (lassa  sit  Aiicyra,  653.  Marcelli 

opinio  (lc  Clirisli  siibicclione  et  rc^rno,  389,  not.  Libcr  cjus 

«licitur  apcrte   haBrcliciis,   G.^^    Erroris  est  cxpers,  6^0. 

Maicelliis  iniiocciis  ileclarauir.  6:27 

MaicclUis  occasione  libri,  qnein   de   snbjiictione  Cilirisli 

ediilit,  ab  Aiianis   (lamiialus,  II,  610.    Post  rccilalioiicm 

ejiisdeni  liliri   a  S:ii'Jicoiisi  synodo   cpiscopatui  esl  rciMi- 

liis,  0.")'J.  Libruni  liuiic  liabct  flilarius,  630.  Niilla  alia  smio- 

dus  adversus  euiii  luil  contracla,  639.   Harcelliiio  Athana- 

sJus  a  commiiiiioiie  suu  scpaiat,  aiilequain  l'Lolinu.'>  aruiii- 

lnr,  639,  ib.,nvl.  Tum  ipse  se  inyressu  ecelesi;e  abslinet,  610, 

611.  Qui  illius  tamqiiain  Fboliiii   iiiagislri  iiieotioiie  callide 

faciiint  Oriciilales  biiniio  rescribentes, 639.Et  Aln.inasinm 

.ibnegata;  ei  coiniminiimisreura  cssc  rescribunt,  6fO.Mai'- 

cellus  Verbuiii  Dei  cnin  leyit,  ucscil  518 

MiBcELi.u-;  Libcrii  adCoiistantium  legalus.  II,  677 

Mmciarce.  II,  632 

M.vHuuN,  U,  5(8.  Qao  Scrijilurx  loco  haeresim suam  oon- 

lirnict.  511 

M.vr.ciONiT.F..  H,  2S 

Mare  uodeadmirabile,  1,539.  Mare  internum  elesicr- 

uuiu,  187.   Iiiteriiuu»  esl  Meilitarraneum,  ct  extcrnum 

Occauiis,   ibici.,  not.   Maris  :estus,  dimeiisas  vicissiliHliiiis 

inotus.  II,  liO 

Mare,  s.'eeulum,  I,  18S,  Maris  fuudum  dismonia,   189. 

Maris  pioriinduin,   niortis  soiics,   2it.   Sedos  inferni,  23S. 

lii  inari   rubro  saius  relijjiosorum    et    pceua  impiorum. 

624  el  sca. 

Mareoia,  II,  fifjG.  Nulla  apiid  Mareotam   eA;lesia,  633, 

534.  Mareoiam  direcli  in  Athan.xsii  causa,  uno  excepto. 

Sardica  tKlsiiut.  6.")7 

i^ABciis  bealissimiE  memoria:,  cui  Osius  sempcr  est  ad- 

\ersaiu8.  il,  663 

M.*accs  Arel.,  H,  663,  680,  iiot.  C^nvcntu  eleclusndcm 

dictal.  708 

MAKcuide  Fissia.  II,  t!.)3 

^argsriia;  plureg,  cl  una  pretiosa,  I,   279.  Margaritte 

inuliles,  iini  preii(^sissiiii,'v  recipicnds  inipedimento  huiiI. 

II.  527,  ri-28 

Hasu  ci  Abrabir  gcnere,  I,  669.  Maler  Domioi  secun- 

ilum  carnem,  803.  Christi  corpori  origineni  iion  dcilit,  II, 

33). Kx  ipsoVerboDomin^amprosoniiit, !,  i7i,  jft.  »,'0/.  Per- 

i>ctiiin  hoiiiincm  ipsa  de  suis  nnii  iisiniinula  gener.ivit,  II, 

6!.  Sioe  elcmeninrum  noslrorum  pudore,  61.  Ncnsnsce- 

pit  quod  edidit,  61.  Tantum  ex  se  dedii  Christi  corjiori, 

quanluiii  sojeiil  IhMJiiiiai,  330,  331,  532.  Non  nisi  ex  vcrbi 

.'spirilu  Kcnuit  qnod  s<enuil,  330.   Mariae  vir^initas  asseri- 

'.nr,  I,  670.  Acriter  relelluntnr   qui   hanc  ci  gloriam  posl 

panum  iiej^ant,  i6td.  (?(  se^.  Maria  oon  crat   uxor  Joscpli, 

671   Post  partum  iii  conjugeiu  rccognit»,  ibid.  Maria  capax 

Dci  virt;u  in  judicii  severitatem  csl  vcnluia.  2!U 

MAKiiK  unclrioeS  Chrisli.  1,5-20 

MAniDS.  Il,62i 

Marsi.  1,  liO 

MAHTinis.  II,  6j0 

Martialis.  II,  693 

Martyres,  ut  cslcrissanctiscelsiorps,  colIibusdesi;!(iaii- 

tiir,  I,  193.  Marlyruin  torinciita  iion  timenda,  II,  .'161.  Mar- 

tyrum   lciitaliunes  a   iiarimtibus,  rratnbns,    ctc,  I,    371. 

vmnB  et  vicioriae,  203.  I^'ncm  s;:ltu   ilevotte  fcsliiialiouis 

insiliunt,  ^.3.  In  profniidnnidcincrirciKti,  iioii  in  aquas  ne- 

laturas,  sed  in  rerrigcrinm  a-toinaB  bcaliludinis  deciilnnl, 

^03.  Murtvres  BC   Dco  vovoiit  ct  imilatores  suus,    201  ct 

:'.l)r>.  Ciiio  hyninis  et  canlicis  i.i^rtem  oppclunt,    II,  o.*)^. 

l'opuli  iipiscopnsad  confrbsionis  relifsioneni  coinilnbantur, 

rj6i.   Martviuin   excinplo  ad   iiiartyrium   ciicurrere   flilcl 

iKiiari,  I,  i(\^i.  MartynimoniniunisaiiguiiM  Chrisius  perfiiii- 

ililur  (>'i7 

M.irtyrii  |ias<io  quuddim  baplinmum,  I,  291.  Marlyria 

lidclium  confcKslo   lu   toto  lerruruni    orbe,   30r>.    Ijiriim 

iii.<rnmn:e.  39,t.  Eorum  conittantia  dlgna  vox,  iKi.  Kxhorla- 

lloitdmnrlyrluin.  Il,l>ni 

MinTtn.iiii  Arll  hBreslm damnvre  rcrunavli.         II,  67( 


MAKTVRitsNeai).  II,  I)'i2 

MAMviiiiissuliiliacomis.  11,700 

Matih»'.   vocalio.  I,  707 

M.(ruusAL.ii   aiiiii  aii  u^talcin    diluvli   cxcedant. 

11,  SI2,  ib.  nol. 
Matiitiiii  liyiimi.  1,190;  II,  '.ii'i 

Matiitiiia  niiscricordla,  rcsurrcciionls  tempus.       I,  U07 
Maxi.miamjs.  II,  566,  f>67 

Maximilla!  aiitrum.  II,  !i70 

MAViMiNUsTrev.  iii  causa  fuit  ul  Paulus  ConslauUnupo- 
llmrcvocaretur,  II,  663.  Athanasio  coii>niuiiionem  reJdi- 
dit,   634.  Cur  pseudu-Sardicensi  svnodo  d:mmutur. 

1I,662,C()5 

Maximds.  II,  617 

Medlutor  Christus  in  miindi  crcalionc,  It,  84.  Intradi 

liouc  legis,  I.  226  Mediator  iimis  ct  idem  in  legis  latione 

ct  carnis  assuniiitioue,  II,  101.  Medialor  Oei  el  honiiuum 

Christus,   1 ,  226.   Qui  oUicium  lllud  Impleal. 

7«;  11,  iM,  2;i9 

Medicamcnta  qugedam  medendi«omnibusmoTbl.s  Idotiua, 

II,  .39.  Mcdicanienta  medicita  a  sapiente.  I,  110 

Mcdiius  humani gencris  qualis  esse debeal.  ) ,  66 

MKniOLANEissis  ecolesia  Christnm  l'3tri  consubslanlialcin 

confilciur,  II,  rj!i7.  MeJiolanensis  plebs  pilssima,  !571.  Do- 

lor  cjus  de  pcrlidia  saccrdolnni.  540 

Mediolanciisis  conveiilus  an.  3iri  aut  circiter.        II,  673 

Mcdiolancnsis  syiiodus  aniio  347  babila,   II,  63.\  637. 

Ailtra  l>ieuniu|iosl,  635.  Ibi  damnato  Phoiino  eplstola;  ad 

Orientalcs  ti  int.  610 

Mediolancnsis  synodi  aii.  3oS  gesta,  II,  540.  Ea  a  legatis 

suis  in  exsilium  detrusis  rescire  cujiit  Libcrius,  676.  Qaso 

in  ea  acla  sunt  videntur  tani;i.  S06 

Mepi.  1, 425 

Meditandi  materies,  I,  606.  Mcditationis  usus  et  ofli- 

fiiim,  288.  Medilatio  legis,  784.  In  tenlationibus  et  a-ruiii- 

iiis  non  est  relioquenda,  ,352.  Coiitinuadcbet  cs.se,  22.  yiii 

possit  essc,  22.  Nou  solmn  in  verbis  legendisest,  sed  el  in 

operis  rcligione,  ibid.  Meditalio  aiite  Inceni  (juibiisdc  re- 

bus  liat,  599.  Mcdilatio  Dei  nocuirna  et  malulina,  175.  Me- 

dilalio  leterna  juslificatioiium  Dei.  57S 

Mecasius,  II,  801,  693.IIuucGaIlia  sua  communioQe  re- 

niovent.  700 

Melethjs  apiid  Marcotam  nequc  ccclesiam  ncque  iiii- 

nistrum  habuit,  11,626.  Heleiii  presbyieri  ab  Alcxamlro 

suscepli.  626 

M.  iiioria  Dei.  I,  319 

Mcmoriis  saiiclorum  communicandnm,  11,  S83.  Memoriis 

sanctoruiii  mortui  inliilel>'s  nonadiniscendi.  I,  70." 

Mcinoria;  adornalae.  I,  78« 

Mcinoriale.  I,  r>.3(i 

Menoi'hantus  ex  Epheso.  II,  538, 627, 628,  631 

Mv^^usascientiae.  I,  235  el  seii. 

Mensa  lccI.ionumd(iminicarnin,  I,  481.  In  hac  uon  |>i'ol{- 

cieiil,  nisi  qui  in  opcribiis  bonls  versabuntur.  ks| 

Meiisa   Doiiiiui,  cxqua  suniimiis  pancm  vivum,  L  4MI. 

Idcni  Ililario  esi  qiiod  iiioiisa  sacriliciomin.  Ibia.  nol. 

Meiidacium  olliciosuni.  I,  Tl 

Mcndaccs,  qui  aut  lallunturautfalluiit,  1, 160.  Meildjres 

in  slateris,  siib  jusliliu;  noiiiinc  iiijusta  peiagcntex.       169 

.Mcrces  non  operisscdmisericordiiequK.  I,  496,  t^.  tM. 

Meritum.  I,  39,  388;  II,  157,  160,  168.  Mereiidi  ollicio 

iion  exctudiiur,  licet  prjecipuiis  honor  Dei  niiscricordiaB 

debeatur,  1,   608  el  seq.  Mercri  cujus  sil,  11.  3H7.  Meri- 

tum  voluntatis,  qua  bouos  nos  esse  deleclat,  1,99.  Scfiin- 

dum  nicrilorum  iinslmruin  dilfereniiain  Deus  aut  vigiLins 

aut  domiieus,  615.  Merito  lidei  adest  venia  proclitis,  99. 

Ileservatur  beata  vila,  370.  McriiitDavid  aniiiur  bona  tuni 

oris  et  cordis  clamore,  luin  meutis  puritaie.  20C 

Meritum  perlcclte  be.^litudtnisunde  iiobis  sil,  92.  Meriii 

ralio  est  in  electione,  780.  Meritnm  ad  gloriani,  tU2.  Mc- 

rituni  noii  esl,  noii  ab  se  ajiiTe,  II,  2*,iii.'  Mcreiida  est  de 

iioslro  beala  xternitas,  I,  6i)8,   pra.-sentis  vil.e  opcribus, 

680.   Mcrituin   aili|  iscendie   coiisunmialiunls  cst  cx  initio 

voluiitatis,  ,370.  E\  inerlto  prxterit:e  voliintatis  excrdcii- 

les  e  coi(n)rc  aut  quics  cxcipil,  aut  ptcna.  W 

Merilo  lidci  rcdditiir  gl.>ria  telerna,  cnjus  tamenmaxima 

ciusa  csl  D>'i  miscricordia,  I   542.    Merilis  suis  non  coiili- 

deiidum,   scd  l.^ci  misericoriila;,  .3')','  ct  scq.  Miserir(vrilia 

Doi,  non  relrihntio  lioiiiiiiibns  cst  ; o^itiilaiuh,  2St).  Uerilu 

suo  siiie  Dci  ope  vitam  u^lcrnain  coiisiNpii  hoimi  iiou  |u((>- 

lit,  340.  Morilum  nuii  est  iiisi  ex  spe  ac  tldu  Clirisli,  372. 

M(  rltum  pr.cveniri  a  D  u.  31,1 

Mcrcii(il  posl  lianc  vilam  iion  sepi  rcsl  hicii.s,  1.  9i.  lli>- 

ritis  alicnis  In  ailventn  thristi  uemo  adjuvaudus.  793 

Mcrituni  obedi.  iilia;  Ciiriali.  1,10*);  II,  287 

Uennotumin.  t.  1^3.11,  ISi 

Metullica  damnalio  cplscii^ioruin  In  ti.  itlbus  ccclci>i4.sti- 

cls  scriploriim.  |i,>'>^" 


asi 


INDRX  REftlM  n  SENTENTIARUM. 


9K 


Miliri  aliquid  iniliciiim  <>st  propriilalis.  1,  lljT 

MioDONiDs.  n,  fSPl 

ilignema.  11.  lio6 

Minians  in  oflSr.io  sublimis  prjefiTJurne  11,  700 

«j/«o.  II,  G67 

MililiaciBlesli  prolrgcbanlurjudspi.  1, 160 

Milllix  iiostrse  ^llprndium.  II,  iOi 

Hiniini  Chrisli,  I,  797.   Miiiimi  omnium  qui,  721.  Miiii- 

Dium  oniiiium,  Doniini  passio  i't  mors  crucis.  684 

Hirabilia  quumodo  Deus  solus  laci.tt.  I,  5io 

Miracula  Dci  varia  in  mimdi  giiliornatione,  I,  550.  Mira- 

culonim patraiidorum  potestas  in  l'.hrisiouiide  sit, 709, 701. 

Qui  animse  Clirisli   non  atlribiieiiila,   II,   .'^61.  Miracula 

Chrisli  non  alia  efBcil  nalura  quam  Dei,  179.  Cumnativitas 

divina  omne  opus  sniim  siib  ininislerio  assnmpli  corporis 

exsequaliir,  1<J'.  Quod  niiracula  in  assumpto  homine  Di>i 

naiura  gessissi'  non  inicllocta  sit,  conqursiio  cst,  20S. 

Agamus  poiiMs  quod  vuli  Di  us,  (luani  quod  polesl  glorio- 

niur,  I,  698.  Miraculum  iion  minus  Oit  cucorum  visu,  clc, 

sulillmis  Joannis  doi uina,  II,  5i.  Mlracula  crubra  ad  sc- 

pulcra  Martyium  patrata.  567 

MiSL'ralioiies  Di  i  uioduni  humauie  opiuionis  cxcodunt. 

I,  305 

MisoricordiaDfi  ojjcnt  omnrsin  rarno  sili,  1,  320,  707. 

Modostoe  fidoi  esl  illam  non  sioo  severitalc  inWi  ri,  320. 

Misericordia  Doi  nobis  .iJ  viv' ndiim   caiisa,  II,  li.S.  Sine 

Dei  misericordia  nulliis  isl  nobis  vi!:c  usiis,  I,  160.  Mise- 

ricordia  Doi  in  pecc^li  riniissiono  in  noblsost  ccepta,  200. 

Misericordiae  Dei  iion  inceilus  psl  1'ropheta,  4U.  Misori- 

cordiae  Doi  protccliimem  sub  vol.iiuoislo  al.irum  diviniis 

scrino  sigiiiUcal,    162.  Miscricordia  Doi  in  uinnoin  torrain 

diffusa,  330.Omnibus  prom[)l.n  est,  sod  seivisDei  .idsislit, 

609.  Pra-ciimuni  ist  Di  i  0|'iiS,  026.  Ciir.  626 

Miscricordise  Dei  iion  csl  e.\islimaiid.i  iiraiionalii''?  prac- 

slatio,  I,  112.  Illam  tariiat  Deus  ,vl  toiil.itionemridci,  1-15. 

Noo  molus  noslcr,  si  d  'iiloj  cani  |ircmcrctur,  180.  Ab  iis 

cstsprranda  qui  credr.nl,  !3i.  rromcrcnda  est  studio  in- 

nocoiiti.X',  oS8.   Miseriooriii:e  Di  i,  iion  suis  nn  rilis  coiili- 

dendum,  399  et  seq.  Illa  a  Uco  poslnlanda,  iion  relribu- 

tio,  289.  Miscricors  iia  patruui  in  filios,  ri  Doi  iu  homi- 

nes  135 

Misoricordia;  est  modus,  et  miseraniH  adbibendnjiislitla 

est,  I,  596.  Veniam  pr£est.irr  illicitis,  non  esl  misrricor- 

diam  prsesiare,  sed  justitiam  misericordi:e  non  lenore,596. 

Misericordije  iniquse   exi  mpla,  623.  Misericordiie  frucdis 

oloo  significatiir.  689 

Moab  genr ralio  i»  Genosi  a  Dco  maledicla,  I,  158.  Post 

docem  generationes  sanclo  dijriia  tii  genere.  158 

Mola,  opiis  legis,  I,  792.  rilolse  opus.  757 

Mcila;  leonum.  I,  liO 

Morbi  alniui  solo  avium   licrbarumque  quarumdam  visu 

sanall,  I,  3.19.  Morbi  ^enerishumani.  65 

Mons,  Chrlsli  corpus  tjlorioium,  I,  71.   Montes,  Angrli 

alqtie  Sancli,  434.  Palriarrh.T,  Prophetae,  Aposloli  et  M.ir- 

lyros,  637.  Propheiloi  libri,  427.  Angohca  minislcria,  427. 

Di.iboliis  cum  suis,  188,   elc.  Diabolicae  potestalcs,  614. 

MonsDoiiiini,  Lcclesia.  4j2 

Moutium  exccisa  quaique  fanis,  tomplis,  sacrisque  nia- 

cui.iri  quoritur  Hilarms.  1,  71 

Monslra  ex  naturarum  divcrsitatc.  II,  183 

MONTANA.  II,  370 

MoNTANiis  omnium  hsreticOTum  dux,  II,  649.  Per  in!!j. 

nas  fcEnMnasparacIilum  aliuui  defendil.  II,  5iS 

j«0)i(onis.  II,  633 

Moreim.  11,633 

Morilmsbonis  prsesl.it  a  puero  imbui.  I,  283 

Morsin  somno  sigiuficari  sol'  I,  I,  1.34,223.  Mortisscdcs 

maris  prolundo  desii.'naliir,2H.  elc.  Moitis  caussc,  II,  327. 

Mors  ex  pecoali  legc  consoquiCiir,  I,   173.  Morlis  lex  qiia- 

tenus  invaluit,  8S.  .Mors  non  inlcrllus  est  auimae,  scd  dis- 

cessio  ejus  a  corpore.  181 

Mortis  Chri.st!  prophrlia,  I,  22!-.  Causa  el  ralio,  228, 2'0. 

Mors  nobis  poenalis  cleniutatio,  unigeniio  Dco  requies,  .506. 

Mors  ipsa  in  Deo  moriente  fiJucia  est,  230.  Inleritum 

suiiiii ,    Christc  morienle ,    mundi  elemenla  seaserunl. 

n  ,  55 
.  Morlis  sentenliam  Christus  ppr  ruortem  delevil,  11,11. 
Mortis  nostr»  decreuim  quomodo  Cbiislus  absolveril,  1, 
506.  MortisdoloremChrislusuioricus  absorbuil,803.  Mors 
desiitposiquam  in  Dcum  est  grassata,  249.  Morteab  ho- 
minum  gor.ere  depiilsa,  iti  auclores  morlis  fflenise  mortis 
pttna  dccrola  ost,  230.  Moiiis  Clirisli  auclor  quam  jusle 
damnaliis,  246  et  scq.  Quas  poenas  dedcrinl  .ludiei,  232. 
Monis  pxilus  Diiniini  Cft  piopnus.  229 

Mors  sanctonim  somniis  1,  472.  Morlis  metuni  aofert  fi- 
dos,  II,  11.  Mors  a  pluribus  coiicopila,  I,  4i2.  Morte  aniiiia 
a',1  onere  atque  coiisorllo  iofirmis,  et  perieulosa-  carnis 
txuilur,  422.  Moricm  Oj.tat  propbeta  ,  607.  Non  proderit 


pxauditum  esse,  nisi  beatis  loci-'  quielorns  txcedal  o  cor» 
i'ore,  I,  607  Morienlesfidcles  in  sinu  Al»rahae  resrrvantiir, 
doncc  regnum  civlorum  adeant ,  432.  Mors  fideliims  coii- 
s  irlium  Clirisli  .ncquirit,  418  el  seq.  Mors  nostronun  spei 
comniiinis  est  aorolcrata  properalio,  418.  Mortis  ipnucni 
lauluiii  lib;itionem  ftdoliims  fuluram.  752 

Mors  vivorum  est  vivcrc  iiixui  ,  somno,  elc,  I,  418. 
Moilui  Deo  vivunt,  88.  Morliiis  bellui/i  indiount  Ariaui, 
II,  .582.  Lex  de  niortuo  non  coutrcciando  quid  signiUcct. 

1,  290  ct  seq. 
Mitlcns  et  missiis  non  uniis  csl,  II,  474.  Mittens  iu  mis- 
suni  poteblatom  suam  osteudil ,  226.  Missio  noii  naturaiu  , 
sed  peisonas  discriiiiinat.  58,  100 

Motnshuniani.  I,  OS 

MorSE.s  p^opheta  ,  dux  el  lalor  legis  1 ,  96,  Saororuni 
libruriim  siriplor,  II,  4.  Quoruindam  psainioruiii  aiictor,  I, 
3,  ib.  nol.  Ncc  repugnat  eum  Samuolis  nomcu  expressisse, 
3.  Mcjyses  ex  nalur.c  afrettu  Hcbraei  injnriam  ullusesl,  II, 
117.  Dcum  pateriiarum  benedictioimiii  tiim  sciebal,  117. 
Qiiauiio  Dcuni  scire  coeperit,  1 ,  569  Per  Moyscii  manifos- 
lari  saeculo  Deuscceplus  csl ,  II  ,  127.  Moyscs  omnia  cuni 
Deo  secrelorum  ccElrslium  arcima  ceruons ,  146.  Velus 
Testamentuui  in  Hlteris  coiididit ,  1,  31.  Secrcllora  le.gis 
injsteria  LXX  Senioribus  iiiliinavil,  31.  .Sub  vel.inieiuo 
verborum    communium    ingontia    sacram^-nta    condidit. 

221 

Moyses  Deum  et  Dcuni  toto  Operis  sui  rorpore  esl  pro- 

fesiius,  II ,  88.  An  mortuiis  sit,  I  769  ib.  mit.  De  sepulci  o 

ejus  Scriplura  obscura  osl,  II,  512  Mcijses  a  Chrislo  a-lcr- 

ni  regni  sui  lestis  ct  consors  rcservatus,  I,  99.  Cum  Christo 

Irausfiguralo  visus  est  in  argiimonliim  rpsurreclionis,  7.53. 

Mcyses  otEliss  in  regno  coelorum  Christo  assidebuiit,  7(>8. 

Christi  novissimum  :iilvenluui  prx'veniunt.  "09 

MoYSEs  coniprosbjter.  II,  ()."8 

MoYsius  de  Thebis.  11,632 

MnoiAj«us.  II,  706 

Miilier  non  uiia  fuit  qiiae  Doininum  unxit.  I,  5^0 

Mulierculee  cur  primum  resurreclionis  Cliristi  constise 

1,810 

Mundus,  ab  ornatu  «6«^,,  fortuitis  motibiis  constilisse 

a  nonnullis  assprilur,  I,  20.  Muudiim  aul  px  fnrliiilo  con- 

cursu  aui  Deum  opinantesretellunlur,  6i4it  seq.Cur  non- 

nulli  enm  Deum  dixorint,  197.  Miindi  nutla  pars  honore 

divino  coleiida  ,  045.  Miindus  non  de  lcmperalione  et  per- 

mixione  maleria'   cxistit,  li  ,  430.  Non  ex  repenlina  Dei 

cogiiatione,  430.  Nou  ox  partibus  cogilatioiium,  431  Omnia 

sunt  ex  nihilo ,  l.'''^.  Mundi  auclor  et  moderaior  Deus ,  I , 

181.  Mundi  contuitu  Deuni  esse  ser.timus,  93.  Mundi  auc- 

tor  incremento  panum  quinque  innotescit ,  741.  Mundt 

quodclam  sy.stema.  545,  not. 

Mundi  prapsenlisspatium,  1.752,  ih.  noI.,767.MHndiisliiis 

sedes  non  est  regio  vivenlium,  290.  Mundns  omnls  plenus 

iiisidiis.  598,  .587. 

Mundi  cssc  iu  boc  terreni  et  morticini  corporis  liahila- 

culo  non  possumus.  I    290 

Munera  .iccipere  quaiido  licitum,  quaudo  velitum,  },  77 

et  seq.  Muneribus  rerura  inique  partarum  sanctum  Dei 

oneralur.  ll,  369 

Murset.  II,  668 

Muris  custodia  spiritalis  signlficalur.  I,  123 

.Musicio  artis  quatuor  genera,  1,   13.  Musicuro  metnim 

psalmorum  translalio  graeca  et  Islina  non  conserravit, 

15 
MasTAcics.  II,  690 

Miituari  volentibus  non  negandnm  quod  niutuamuraDco 

I,  688 

.Wysia.  II,  482 

Mystcria  Christi  neque  proraiscne,  neque  imperite  incu- 

riosoqiie  iractare  docet,  I,  696.  Mysieria  sccundum  Scrip- 

turas  suut  explicanda.  II,  3G8 

Mysteriorum  divina  solemnla  pro  incolumilale    regis 

H ,  536 

N 

Nabla.  1, 6 

N.\BAB  et  Aliu  mors  ad  absolvendas  eorum  animas  pro- 

fuil.  I,  253,  not. 

Naroissus  a  Neroiilade.  II,  627,  628,  631,  667,  680 

Nath.4n  Christi  veuliiri  propheta.  I,  134 

Nasci  ct  ctpptum  essc,  non  iileni  est,  II,  186.  Nasccnli- 

bus  non  alia,  quam  oriyinis  luie,  forma  vcl  virlus  est.    64S 

Nativiuis  qui  a  orcaiione  dilforal,  II,  470.  Manentein 

teslalur  auotorem.  Hl.  Noii  iiolest  uoii  iii  ea  esse  natiira 

uiide  luiscilur,  192.  Kcii  |  olcst  .nliam.nisi  ex  qna  siibsislil, 

afferro  naturam,  ISH,  128,  185.  iii  miinr.i'  ejiis  esl  viriiiie 

qiiSD  geiiuit,  377.  Uci  cx  qua  nascilur  nomcn,  natura  m  . 

[oleslalcm  et  prolessionem  couiplcctilur,  187.  Non  ha  bet 


INDKX  IU;HHI  K.r  sK.NTKNTUHlM. 


;)81 

il.vsidoiiUMiiun^ujlibsiiLsiUiiiiiu^  Jiviir.silattui,  II,  472  N»- 

livit>!isola  iiutrsl  (jia^siarc  UKluraH  a;quuliljli>m,  15(1.  N^i- 

livilas  iKin  rrit,  .si  ii:ilur!L'  iirnprieias  iioii  fut^rit,  185.  .N.i- 

tivilas  ex  divi-rsbi;  nuluriMlivmiUileiu  iioii  iiilVrt ,  soJ  uc- 

cipit.  I,  1k;> 

Nutivitas  Oci  Kilii  luim.iii.)  naliviutc  illustratiir,  II,  1'J0. 

r.l  cuiiiparjliont'  igiiK,  VM.  Exiliiinis  iioiiiiiio  aplc  siuniD- 

vulur,  ?A0.  Nalivii.ilcm  iiostraiii  iiiiii  Filius  Dci,  IM.  N..li 

I  lUilis  C.lirisii  {;luiiii,  4-2.  Nutivilas  ejiis  li'iiiporui  i.i  iu  buji- 

tlsiiio,  I,  48;  iicciniii  jcr  rcsiirrccliunis  nliiri:iiu  iticlsci). 

Nalivitutfs  liuiiiana'  iniliuui  sui  accipiuiit,  tuin  pcr  lcm- 

|ius,  tuiii  pur  causum.  II,  41U 

NHiur:iiii  cx  luKiiiiis  motibus  atquc  coucursilius  in  ali- 

t|ui(l  cxisicnlcin  i|iiiil:iiii  veiicr:iti  siiiil,  II.  o.  Hcriiin  in- 

cieiiicntum  sccuiiiliiiii  iialuruui  csl,  ininiiiniliocnulra  iiatu- 

i':iin,  26U.  Na:iir.i'  lci;lbusnoii  subjuo.'t,  a<|uolci;ciuoiniiis 

natttra  sorlitur,  314.  Natura  t.imulalurbelluis.  t 

Nalura  noii  iilcni  esl,  quoil  rcs  n-jliira; ,  11 ,  129.  Nalura; 

ros  cst  virtus  iSfi.  Naturip  vi:rilatcin  prieslal  iialuru:  virtus, 

105.  Naturx  noii  est  (liversil.is,  ubi  nalura;  ununi  nnmeii 

i'sl,  110.  Natura  liominis.  I,  030,  no/. 

Nalura  in  unu  Clirislo  duplcx  ,  I,  fX  et  seq.  Natuiain 

.issiiin|isis&e  aliiid  est,   aliud  cst  naiuraiu  essc,   503.  Vidc 

iiifia  Iiictii'em  Olossaruiii. 

Naulraga;  rcclesise.  I,  70.'i 

Navis  inst:ir  esi  Ecclesia.  I, '02,  '0'i,  734,  747 

ffeapolis.  11,6.32 

.\aiso.  11,6.32 

Ncbulae  et  niibis  disciiinpn.  1,  531 ,  tiol. 

Xc;;oiiandi  insiiiceriis  |.rorecliis,  vinculum  fidem  iin|ii-- 

diens.  1,  4*16 

\pKolialionis  donms  qiioinodo  cnici.intur  corpora ,  qutc 

biint  Di'i  diiuius.  I,  -^O.'! 

\'eo.  II,  cm 

Neoctcsitrio.  II,  6C6 

Ncqiiiiia»  spirilalcs,  I,  545,  547.  Feris  svlva;  designaii- 

tur,  iX.  Vocjiitur  adversaiitcs  ininiica-qiicvirlules,  oi5. 

Minisleria  saiaiig;,  346.  Dii  genlilcs ,  442.   Qutmiodo  iios 

lcoteiit,  3i7.  Iniqiios  eligunl  voluiitaiis  suae  tanqiiani  o|ii'- 

r.irios.  4S4 

Neho  II,  564,  506,  567,  370,  5!U. 

Nkstorius.  II,  067 

NicENi  coiicilii  commcnd.ilio,  11,  674.  Nicsena  saocU  Sy- 

noiius,  480,   509.    Apud  Nicseain  olS  episcojii  conveuc- 

runl,  II,  583,  643.  Trecenli  vel  eo  amplius,  643.  Nica;un- 

ruin   episcofiorum    318   s:incUis    nuiiienis.  U,   513.  Ni- 

csfns:  synodi  in  siiscipiendo  liomousion  scopus.  510 

Nica;nus  lracl.ilus,  II,  510  ,  643.  Explicalur,  645  et  scq. 

Couscripliis  esl  a  sanclis,  cl  confessiiribus,  el  successori- 

bus  marlyriim,  688.  Noii  sinc  S|iirilus  s.incli  subsidiu,  68!». 

Posiiiis   est  contra  Arianam   haerpsiiii  el  cxteras ,   685, 

687.  Adversns  Arium  ac  S:ibi;llium,  704.  P;iucis  oiniiia  li;c- 
reticiruni  iiigcnia  conclusil,  61*'..  Nicxna  fidcsplena  atqiic 
perfecta  esi,  613  Si  quid  ab  e:i  tleinatur,  venenis  Ii;ercli- 
coruin  adiliis  p.indiiur,  687.  Hxc  csl  vcra  lides  ,  570.  ti 
adhxreiis  Hilarius  c^leris  noii  egct,  580.  Nunqiiain  eaiii 
iii-ii  exsiilatnrusaudieral,  518.  i'ax  nuinquaiu  ei  iiisi  ciiiii 
liilei  Nic3'na'  dcfcasoribus  uplabilnr.  600 

Nica'na  lidcs  Mciliohiii  iii  mcdio  posila  ,   cl  a  Valente 
rcjiudiila,  11,540.  Qui  illam  .\riinini  subverlcrc  voliierint, 

688.  Ei  se  reddunl  qui  .\riinincnsi  conscnscrinl.    703,  "(14 
Niaraia  Thr:icia  anlea   UsloJi:.o  vnc:ibuliir,   U.   690. 

Ibi  omncs  Iwreses  daiiinil»  friislru  dicuiiliir,  697.  (Jiia 

auctoril;ile  coai  li  sini,  tpii  Nica;  e  coiiseiiserunt  ut  usia 

silerclur,  698.  Mca-x-  Thrucia;  gesta  iain  ub  oinuibus  resn- 

lul:i.  597 

NicHAS.  II,  70<> 

iVicoiAUsdlacoiiusfalsiis  |.rophcta.  I,  7S.S 

Niconiedia.  11,  617 

.\'icoi)olis.  II.Im-j 

Mliilum.  Omnia  cx  niliilo.  11,  151 

Nimis  |.in  vjMi',  iion  pro  co  qufKl  neccssiriniii  inodiiiii 

iiiiililili'i-  cvccilil.  I.  •5.'<0 

.\nliilii.iiis  drliiala'  vi  Iitcs  iniagincs,  T'il.  niijnilasoii- 

fiiiiis  in  (.pcniiii  cniisislil  cxcmplis.  I,  671 

NociiMi  s  II.  6lili 

.\iiiiii'ii  iialiir:!'.  iiun  iinmini  natiUM  c(^ni|.(iii.ltir.     H,    01 

Nn n  Dei  iibiipie  inagiiiini  I,  .'i.S 

Nuiiicii  iiuvuni,  uoin.'ii  Clinslianuni  ,  U,  1±2.  Noiiiiiiuiii 
vaii is  Bpccics  i'i</c  iii  Imtice  c.7ossnnmi. 
NiiN.MCs.  11,667 

.NovATiwoiiiM  licrcsis  ligi,  pioplieiis,  Kvaiij-eliis  rcpu- 
giiii,  '  I,  .'>">« 

NnvATCs.  H,  663 

.Vi)i'Ciii|X)()»i/«m  proviiiria.  II,  457 

Nuviias  teiii|.<irulis  Cliiisii.  II,  28li.  Nnvuin  allqniil  com- 
iiiiiiii.iass.<  iiialo,  .piaiii  iiiipic  rcspiiis-c.  II,  50) 

N»x  CA  "lic.  'Inm  •'.liiiitlus  |  aiilni .  .Ilvi»i0  lemponiin  c»(. 


!I8; 

I,  K08.  Nocic  iiicdia  siii>t.'ii(luiii  ad  lautlaiiiliini  Dcuiii,  .•«!] 
NtHlurnurum  prcciiin  iiUiibis  ac  nci'i'ssii.is.  321 

Nubcs  a  ni;iri  oluciinliir.  I,  .'i3l.  Niibiuiii  vaiia  aeccj.lio, 
657.  Nnbilius  sigiiincaiilur,  t|uoruni  \iia  quodam  luudu  u<;- 
reu  ct  ca'lestis ,  238  Niibcs ,  prxdicatoi ex  ,  239.  Doclriiii 
aiostolica,  532.  Doniiuus,  137.  Suncti  lu  iinbilius  rapll, 
137.  Vcritas  u.squc  ad  iiiibcs,  137.  Rajiliiin  in  niibiliiiK  Dco 
C.hrislo  (ibviaiu  apparcre.  t.37,  173 

Niidis  corpnrlbus  philusoihl  quldani  cernuntur  alucre. 

I,1RV 

Nuinerus  binarius  nialc  souat,  I,  505.  Oclonarlus  (|Uani 
pcrfeclus.  274.  lu  lcgc  s<>nctus,  274.  Nuuieri  deciiiii  quiQil 
niystcrium,  416.  Nuinerus  quadrageiiarius.  677 

Niiiliasserundassiiieadulteriicriminei.prmisilPaultis,  I 
218.  Non  inhibel  cas ,  ubi  viilniiaiis  conlinentlaiu  luudat , 
367.  Nupllu',  gluriosa  resurrccliu.  791 

Nuptialis  vfsiis.  1,  780 

o 

Obcxcatio.  Scientia  bls  negatur,  qiil  spreturi  c.iin  es- 
sem.  I,3"!9 

Obduralio.  Pliaraoni  periinacia  irrctigiosiB  Toluntaiis 
aOlxa.  •  I,  ,380 

Obedieniia  voluniaria  ad  ItTangelium,  noo  S|  ontanea  ud 
Icyem  lifrlinct,  I,  .367.  Obcdipntla  vobinlalis  cttlcslis  rc- 
gni  itcr  rp|icrlura.t)fl8.  Obcdire  voltmlali  liabet  exterioris 
ncccssilatem,  II ,  -297.  Obedie.itia;  Christl  niorilnni.  I ,  IO'.l 

Oliligaliuncs.  I,  4.'ki 

Ohscuriias  mcnlis  iinde  oriatiir,  I,  600.  Qiinnioilo  dtipel- 
latur.  6(ir> 

Obsequium  sub  rcligionis  opinione  tlelatum  iiidigni., 
mrrcede  non  fraudatiir.  TiO  cl  stti. 

OcciDCNTAucM  lides  ,  II,  C45.  Orcidentalibus  Orirui.iles 
ge.sla  sua  nuntiari  curant  61)  V 

Occaiii  sestus  ,  1,  830.  Occaiii  vicissitiidines  honio  non 
asscqiiiinr,  491.  Oceani  insulie  habrnt  erclesins  ab  u|io- 
slolis  parulas.  I,    70 

Occulla.  I,    61 

OcTAVItS.  II,  710 

Ocioiiarius  numerus.  I,  274 

Ociilum  3  laquco  libcrare  raruin  esl,  I,  o87.  Ociili  Inci- 

deiilis  nioius  in  Evaiigeliis  adiiltciio  ie^qiialur,  68o.  Ociili 

tbeair:ilibns 'spoclaculis  surdidi,  72.  Oculi  luro  cor|H)ris, 

tum  aniina- a  vanitale  averlendi,  311.  Oculi  ad  Deiim  iu- 

leiiti  quumo.1o  a  vanis  avcrtaulur,  598.  Oculi  ad  Dcum , 

scJ  Qoii  ex  co  ud  aliud  siiiit  effcrendi.  4!I8 

Oculoriim  carnuliiim  i.ilirinilas  a<\  videudum  Deum  ,  au- 

geliim.clc.,  325.  Ocnli  mcnlis  qnam  pri'stent  ocvilis  car- 

nis.  426.  Oculonim  defeclio,  380.  Oculi  corporis  Chrisli, 

a|ioslnli  el  sacenlules.  577,  578 

Odioriim  causain  pr:ebuisse  non  sancli  esl,  1, 408.  Odii  et 

ainoiis  rectus  usns,  36().  Odisse  paircm,  matreni,  etc,  ju- 

bcmur,  quando  a  mariyrio  aiit  Dii  faniulatu  uos  abducunl. 

.371.  Odium  iuiquorum  (|Uon)odo  Evangelin  non  repugncl, 

3*2.  Oiliuiii  nobis  rcligiosiiQi  pst  cjiis()ui  Dcuui  odil.   583 

Offlrialis.  II,  70>1 

OUiciales  magislri  II,  620 

Onicioruiii  fcstinalio  adversus  aptistnlicos  »iros.    11,  620 

Ofljciiiin  div.  Qtialitcr  in  niimi  geuere  ofllcii  divini  vcr- 

sari  nos  oporteal,  (UkcI  ps;ilmns  cxviii.  I,  331 

Og,  id  est,  iiiaccri:i  aut  vallum.  I,  531 

Osdoadis  perfeclin.  1,9.10 

Olcum  luisericonlia^  fiuclum  signiUcat.  I.  6.<%i 

Oleniii  peccafiris.  I,  15-") 

Olimpiis.  II,  6(!» 

Olivu.  1,    «U 

Olla  in  (|ua  Christi  caro  deooct*,  I,  tSO.  Olla  urens  iier- 

c^ila  aiqift'  Inllcii.s.  •  l.t) 

Oniiiiiu.iculia  carel,  i|uidquid  alli  se  debct.  1,  :>30 

tlnvx  I,  3!l3 

Oppi:ii'i  iinii  ccssat  Deus  ,  1 ,  2ti6.  Opus  Palris  iu  vn- 

luiitulc    csl,  2CS.   Opcrali.iuis  .siia»   iaii()uain   ciempluni, 

Patris  vulniiUlcni  iiitrospicil  t''iliiisper  iiuitnamcharilaleni 

alquc  naununi,   2(i8.  Omis  unnni  esl  Putris  ct  Filii,  267. 

Oprra  D.i  lanliiiii  visibilia  riubbus  h..iiiintim  :iiiiniis  riui- 

ravit  Muyscs ,  366  0»o  liin',  207.  .\d  invisibiliuni  iulelli- 

gciiliam  i)Uunio(lo  nus  educit  Puulus.  26.' 

i)peri  iiun  cnnvenii  lilii  iiiimeii ,  II,   4I.'>.   Upus  nunniio 

rcsuiTertinnis  si{{iiilicaiiir,  I,  566  0|  cra,  nianuuni  iiouii- 

iic,  srrmo  .livlniis  signilicat,  142.  188.  Opns  exrelsum  ele- 

valioiio  luaiiniini  siguificatur,   174    Openiiii  ar  Iioim>  vo- 

limtaiis  iliscrmien.  188  el  <u><). 

Opera  boiia  snnt  anlm.T  cibi ,  1 ,   478.  Cmu|iaruniur  bic 

cuiii  Ijjinre  :  se<l  boruni  fnicltw  eni  in  lelcriiiiale.   478. 

Kxli.irlalin  :i.l  niiir.tiitlnni.   47^).  Optis  oratiuni   anlefereu- 

duiii.  177.  Iiiulil.s  el  iiiferaces  iK.n  ulnri.v     «c\l    igiu  dr- 

^uuiiuiiiur,  II.  .302  0)1111  n'>airuni,  (Wlmiiiauiiiwia  nubti, 


')8S 


INOFX  I\Elll'M  rr  SKNTFNTIvrjllM. 


m> 


■liU  fliu;i  «l,  l.fiSo  (Jpir.i  :iiii(i>.ili.isliMeli;tm  si-nlilii  I-- 
liiiiotiio  liiulciiiiir,  IfiT  0|iiia  {•leUlis  CNlcina  ,  ilsi  iioii 
oiniiumila  ,  iiileriiis  laiiicii  virlulibns  suiil  |iOsi  ti:ibiiii)a  , 
"8.1.  0(iiis  iiou  siinioil  «■sse  bonuin  |irol)ilale  facii,  iiisi  sit 
Pl  voliiiiialis,  W6.  ]<•  f.tc\n  polcsl  non  siibcsse  liileilio, 
ilnni  W  efficiUir  ((uod  iion  (cci.->se  aul  lcri  ui  uul  pinioi;  sil, 
SoO.  Oiiera  ,  (\ux  coatla  suiil,  nn-rilo  (jIciiu-'  graliie  iii<ii- 
geiil.  •"■''' 

0|ioia  bona!  voliintJlis,  fllii  s:iiii(uli3c,  1.  i81.  0|ier.i  •  \ 
saplenllii,  cx  operibus  rcliibulioiiasiiinr,  iHi.  Oi  cra  lnica 
Bunlibus  el  li:creticissunlcoiiini«iii:i,73.Siiufi'lesiintina- 
nia,  ibid.  0|)cra  lidei  valiillss.iiiadiciinincsilebiliiare  cini- 
tendiim,  450.  IJl  lHibHlain  nubls(ierseverint,iliviii.i|iioiiiii- 
litnr  cusloilia,i50  His  inaueiiiiiuis  rcgiio  «leruo  iilcniur, 
430.  Opera  boiia  quae  nossanclificant,  52t.  Operandum  est 
aniiiio  hilari ,  et  cuiii  Dci  bencdlctione .  524.  Operanduiii 
loia  vita  inspe  Doniini,  )"J6.  Non  desiicrandiini  ci  qui  iioii 
omiieiii  aei:itcin  cperaiidn  excyil,  49G.  Operis  boiii  Iriic- 
lus,  iiQgucniuni,  798  Bouoiuiii  opiTuiii  iiioiccs  107 

Ojiera  lio  iiiiium  iiiaiiia,  1,  467.  Ouani  sini  viliosa  ,  o'.i'X 
Opera  siiculi  ci  (arnis  fliiiiiina  siiiil,  5.")0.  El  ruiiiiin  adili- 
cioruiii,  488.  0(icra  diabolita.  4'- 

Operarii  duboli.  'i  i^t 

O|.probriiini  posiia  peccali,  1,515.  Opprobriuin  uiereiiliir 
pcccJta,  296.  .Vverlil  confessio.  -'.*'• 

Optatus.  ",  li.i.'i 

Opuleulia  in()iiieta  tarel  opiim fructii,  K,  I.  Opuni  cmi- 
leiiiptiis  opulenlia  est.  5Ut 

Oracula  post  Cliristum  eili  dcsieruiil.         I,  1N9,i(».  wn. 

Oratio  officiuiii  est  iiiOrniil:ili  nosure  conviiiiens.  I,  310. 
Oratio  iiecessaria  esl  ad  p:issioniiui  lolcr:'nliaiii,  540.  A.l 
asscquendain  cielesliiiin  niaiid:iioniiii  siiciiliaiii ,  .559.  O  i\- 
li-a  lentalioiics,  179.  D  us  iio.i  luiii  l:iiiliiiii  oraudiis ,  cii.n 
qu.'C  linH-iiliir  iii^rucriiit ;  sed  liiiiciiila  ca  iui;c,  ciini  ca'|.c- 
riiil  adesse,  doiniiianlur,  179.  Hiiic  osiciidilur  .sine  inlcr- 
missioiic  (iianiiiiiii,  ibid.  Oraniliini  siinper  .id  Dcum,  iit  in 
colib  iidis  pcccalis,  exsliiiguetiiiisivic  iiiceiilivis  eoruin  , 
|.eiidula  voluiitatis  nosuae  stuili  i  coniii  inel.  556  Nemiiicm 
liominnm  (iiialiler  orare  M|iorteat  scire,  109.  Orare  iiesui- 
iiius,  608.  Iniperiliam  nosir.ini  aroaiio  couscieucias  afforui 
re|ieiis:il  Spirilns.  6i'8 

Oratioiii  opus  antercreiiduni,  I,  577.  .4n  oralio  no-.lra 
pReveiiiit  Dci  inuncra,  510.  Oraiioucs  uliiqiie  audil  Deus, 
sedsida  innoceiitia  proniircuir  exandiri,  118.  Oiatio  Daviij 
l)ei  lionitatc,  non  suis  nitiiur  iiierilis,  515.  Ucprclieniinii- 
lur  qiii  a  Dco  qiiid  (losiiilaiilcs,  euiii  laiiqii;iiii  cx  ollii  ii  ili  - 
liil'ic.oiiveiiiiiiil,  515  Or.itioilcni  siiaiii  cx:;iidiri  piisliilarc, 
.solius  Clirisli  i-sl,  100.  Dcuui  3'Jilire  ct  iu  prciciii  iiiUii. 
(leie  quiil  dilTi-rat,  iOi  Non  cst  cedcnilus  Deiis  aut  or;i- 
tionis  iiostr;e  iicglinens,  aiil  irralioiiabililer  pneslare  qiiod 
pelitur,  112.  Orationes  despicabiles  (|iia'.  118 

Oralio  laliiorum  ,  I ,  o98  Oralio  non  lam  verborum  esi , 
nuani  aireclns,  171.  OraUo  inm  est  iii  verbis  ;  opus  oiiiiie 
(iiciis  praeccllil,  689.  In  oralipne  rl:imor  oris ,  non  cordis 
probibelur,  597.  Oraiionis  lacenlis  clamor.  M2 

Oralionis  boiia;  doies,  I,  101.  Nc  silim|iacilica,C8';.0ratio 
pnia,  5'li.  Oral  ciim  liducia.  qui  in  c:iriie  a  c;»  nc  csl  pire- 
^riniis,  161  el  seq.  Oratin  cuiii  «ordis  i  ITiisioii.- ,  H>!.  Ora- 
lionimatntina;liduci3niprU!slat|.iiril.isiioilistr:!iis.icl.-e    175 

Oratiimis  varii  gradiis  ,  I  ,  411  ,  601.  Or:iiioiiiiiii  Iriplex 
geniis,  118.  Ciijusquc  «encris  exciiipla  ,  119.  Oralioniiiii 
qualuor  KHnera  in  incciiso  sigiiilicata  ,  :.95.  Oraiirii  cxciu- 
pluui,  605.  Oralio  diiiiiiiiica  pcr  S|ieciiluni  \ciborniii  coin- 
munium  forniam  occuUissiini  sacranieiili  iisU'ii.!it.  1 10 

Oralionis  virlns  coiiira  i<;iioraiiliam,  1,  697.  Oi.ilioiii  lidi  i 
indulla  Dei  prolectio ,  162.  Oratio  ad  Deuiii  iii  tciiUilioiii- 
bus  inaxima  pars  ac  spes  esl  salu'-is,  418.  Spci  iiostru:  doc- 
triiia  csl,  ut  Deus  oratus  et  niisercaliir,  el  silvel.         oKI 

Orare  iii  omiii  loco  edoc  iiiur.  I,  689.  Oralio  iis  lociis 
cor,  689.  Oralio  quoii.iiann  ,  II.  714.  Oralionis  assiiluiUis 
(|iiihus  vcrbis  .sigiiilicetiir,  I,  1".I8.  Ab  oruionis  assiduilaie 
iios  tribiilatiimcs  non  dcbent  iuHicdire,  601.  Oui  debcat  nc 
possii  ••ssc  siiio  interniissione ,  i±  Sai.cti  ciijiisque  viia 
(iMinis  oraliolit  _  ^-^ 

!)ral.oiiissalvaloruni:ingeliquoli(licDcooll'eniiil,  I,  (■'iS. 
Oraiionilms  sanclis  f.allorinu  se  cinimiciidat  Hilariiis,  II, 
5^0.  I.ibcrius  se  coiiressorum  oratioiiibiis  .sublevari  rogal. 

676 

Ordiiies  consistentiuni  iu  synagoga.  I,  415 

Orjiaiia  Scripliira  signiflcat  esse  huniaiia  corpora.  I,  550 

Orientis  lia^reses  in  lcinpon  singula  pulUilaiites,  II,  516. 
Oriciitis  (i.irtcs  dcSjicraue  sunt  fidci,  620.  Liuversi  orienlis 
episiii|ii  Aiimineiisi  co;icilio  conseiiserunl ,  705.  Orienla- 
liiiiii  Ecclrsjaruin  |icriciilum.  498,  500 

Obientaies  Pliilippopoli  conKrci»ali,  Sardica  scribcrc  se 
fin:{uni.  H,  660.  Iii  Occidentales  reiiciiiiil  scbisinatis  invi- 
di;iiii  659.  Queriinliir  se  Occidentaliiim  juiliclo  iiova  li>-c 
^i'1'iift ,  S<!'<(  0"'  6r.r  ro'icllli»Oric"ii'  boiiorcm  Hb'i' 


voliiiil,  II,  61.^.  \,'.|iic  ca  ab  Occideiilalibiis  roliic..ri,  6i.l 
Orienial.s  Oicidenl,di  sqoe  vicissiiii  ooiillruiassc  aiiiiii, 
qiii  d  ab  alicruU  is  siaiuuini  est.  66i 

Oiicnlalcs  a;i.  549  rcmiiiliaut  .Mliaiiasiiim  rcuni  iicii 
essp,  11,  6."6  r.. mii:  ;id  Occidciilalcs  qiii  IMiOliiiiini  aii.  519 
duniiiaiuiii  cilliduiii  ac  pravum  re.scriptuni,  639.  Oricnci- 
liuni  lillera;  i  1  •fulium,  Libcrio  reddila-,  668  el  seq.  Libc- 
rii  ad  c(sdem  eiiisinla,  qiin  cum  iis  pacem  b:iliere  siguili- 
caiur,  6i..^,6i;!V  0mcii1.iI'iiiii  litlene  lid  Libirium,  67:;. 
Oricnlalcs  l.ibcrii  p.ici  iii  anibiuiit ,  675.  Ciir  illc  liis  eaiii 
iiegcl,  675.  IJViV  Oi  iciilalibus  Arclale  a  Libcrii  legaiis 
pro|iOsita  condiiio,  671  OriciilaUs  cl  Galli  niiituis  siis|  i- 
cioiiibus  dcliiiciilur,  465.  <Jua»  ul  lcvct  Hibriiis  opciani 
dat  i>^' 

Orieiilalium  Aiicyia;  decrcla  a  paucis  ,  (piaiido  ,  el  qua 
oicasioae  cdiia.  II,  »77.  Oiii  nlalcs  congrrgat:!  infa  sc 
syiiodo  li.Jci  dcliiiilioiics  coiiduiil,  476.  .\depla'  jam  pridi  iii 
doctrina'  drcnia  dccriiunl ,  476  Siriiiieiisi  impicl.ili  coii- 
Iradiciint,  460,  466.  Non  siiie  aliquo  auriuui  scaiidalo,  460. 
Ad  piidiiiiiii  iuilriue  aiicla'q»e  lidei  Gallorum  faina  coni- 
moli  Miiil,  tUO  Onriit:des  lcR^ili  Sirmiiini  dcUilcre  cpisto- 
Ijiii  dc  lioiiioiisii  cl  lioni(i'ii>ii  exposilione  ,  508.  Quo  oli- 
lontu  tiiinioiisinii  rcspiicrini,  509.  Eoruni  el  Occiilentaliiiin 
idcin  cst  ilc  lioiiiausion  judiciiiin.  o']9 

Oriciit:.lcsli'i!ali  .ib  iiiiperalorc  boiiorifice  haliili.ll,  Otl6. 
IIIniii  :ib  cncrc  revicaiil,  .".Ob.  Kl  cos  ipii  apiid  Sirniiuiii 
liaTc.siiii  coiiscripscraiit  vcl  siisccpcraiil  ,  ad  suli,scriptio- 
iieiii  dci  rctoriiiii  siniriini  copuiil ,  176  luiioralimiciii  coii- 
fessos,  176,  506.  0»;'si  lioiiiousii  ct  iKiiiiuusii  si^iiilicjlio- 
neni  ihscissciii,  506.  (In.  nlalium,  qiii  forniulie  Siimiciisi 
coiilradivciiinl,  clo-iiiin,  :i05.  Spcni  revocaiida;  vcra;  liilci 
alluleniiit,  ."jO^.  iNoii.luni  tauicn  vii-ain  lidcui ,  «fci(/.  iiul. 
Hoc  pruilcns  ni.lavil  Hil:.riiis,  :.22.  Ciir  cosdcin  laudarit  , 
ifcii/.  Ilabciil  quod  non  csl  uisi  cum  S4-and.ilo  .-uidieiiduni, 
5al.  Nim  suiii  Ariaiii.  scd  neyindo  liomoiision  cciiscnlui, 
515.  Oriciilaliuiii  (piid.im  Filii  cuiii  Palre  siniiliiudincm 
Cuiilllciitcs,  iii.ili'  ;i-ip.:ilil..lciii  iieganl.  -jO' 

OiicnUilibiis  ciiiniuii.oiiem  siiain  impcrlil  Lilicrius,  II, 
677  et  .scq.  Cousiaiiiiiis  \elal  qnidipiam  Arimini  a.JverMis 
Oiicntales  siaiui.  68t.  Orienlales  ali  Arin.iiicnsibiis  cre- 
duntur  usia;  ct  liouiousii  voiabula  rcspucre,  692.  Sub  co- 
runi  noniiiiis  auctorilatc  ;  U.rcs  Arimi.  i  ac  Mca;x  ad  usi:e 
silciiliuiii  suiil  coacli.  t!'8 

Orienlalcs  ad  lcKatos  Ariuiiiio  CoiislaiiUnopolim  revcr- 
sos  scribuiil,  11,095.  Aiu.niiioriiin  lccrcsi  rcniuiiilur,695. 
Apud  Cnii^lJnliuiii  ( fGi-iiinl  iit  daiiinilur,  691.  .il>  ingiessu 
ecclcsi;c  sc  absUiieiil,  695,  695.  Gcsla  li:cc  iiiandanl  Otii- 
dciilalibus  iiuiilianda,  69t.  Oii.nlalcs  lillcraa  Hilario  iliii- 
guiil.  .pias  iii  Gallam  millil,  698.  Orient:ililms  rescriliniil 
Gallicaiiiepiscopi..  6'J7.  Oriciitalesuib.'-eiisii.iics  iiulritCim- 
slaiitius,  566.  Oriciilales  Coustaulii  voluiiUili  i  cr  vim  siib- 
str:.ti.  '^^ 

Origo  reriiiu  oiimium  ev  niliiio  csl  tl  fiost  lenipiis,  II, 

Ornatus  muiiJaniis  iiatura;  coiiiumelia,  T,  384 

Orpbaiii,  qiii  d.aliolo  pairi  renunliav  •rint,  1,   217,  vcl 

qui  in  .s.eculo  desolati.  sinl,  218 

Os  labiorinn,  Pl  os  cordis  eM,  I,  387.  Ore  cordis  spiri- 

Uiles  cscas  adaniinK  vilam  accipimus.  588.  Osoordis  pcr 

D  lcni  ac  dcsiileriuiii  Spirilui  smi  to  |iandeiiduiiiesl,      -587 

Os  Christi  Ecclesia.   I,   571;,   O.-sibos  .•elcrnilaiis  .sies 

sii-iiificatiir,   105.  O.^sa  niarl^vruiii   vcnera.di,  II,  567 

Osciilo  sacnlolcs  c\cipit  ('oiislanlius,  H,  5i.9 

Osics,  Il,6ol,65i,  6.'i5  O.W,  658,660,66-2   l'auliiii  D- 

ci:eiii.lividinis  comcs.  065.  Marcn  tjiaves  iii;urias  senipcr 

irros^avit,  (62.  Libcrii  ad  Osiiiiii  ('|.isUila  dc  Yiiiconlii  nii- 

III, "676.    Osii  elojiium.  625.    (Mus  sepulcri    sui   iiiniius 

amans,  315.  Osii  dciir.niiienta,  580 ;  sentciilia   aiud  Sir 

niiuiii,    '.61.   Blasplicii.ia   pcr   euui    cl   rotamiiini  coii- 

scrifla,  461.  Per  Osiiini  -cstnruni  suoruiii   iiniiicmorcni 

iiov;e  impictatisdoclrica  provumiil,  498.  Osii.s  itlcircii  i'.-,l 

rcservalus,  ue  isnniarctur  qiialis  aiiU;  vixi.-sci,  t9s 

Oliuni  siiie  o;  ulciilia,  ft  opiilenli.n  siiie  oiin,  mali  |.oliiis 

inalerics  cst  qiiam  lioni  occasio,   11,  1   Dics  Dco  niilla 

sine  opcie,  '■  |f' 

Otiosimi  verbuin,  id  csl  inepuim  el  inulilc,  I,  7^)2 

Ovis  eri;iiis,   liiiiii  iiiiiiii  geniis,  I,  758 


Paltcstimt, 

Pau.auianiis, 

PallabIus, 

Palladics,  de  Diii, 

Painplivlia, 

PANcnATirs,  Libcrii  legatns, 

Pancratius  PcliiFlnoriim, 

Pm.-nccti  8  "  Pcrn 


U,  182 
II,  Ciiii 
II,  706 
II,  65.5 
II,  482 
If,  671 
II.  7(W 
ItBfiS 


0S7 


INOEX  RKRLM  KT  SFNrKNTIARUM. 


<JS8 


P;iiie9  (|uiO(|ne  quomoJo  aucli  II,    H^ 

l*>iils  Crt^esin  H:irniniiMiuiin  in  flde  rosiirr(Kilun(j  »e- 
cipilur,  1,707.  V.  Eucliarislia. 

P<"i»Mma.  II,  177.  Pannorii»  duae,  WJ 

^.«.•«TACATUS,  II,  667 

P*p>  Jullus   ab  eiiiscopi^  Sardiccnsl!)  synodi  vucalur 

ctHisacenlo»,  pi  fralcr,  11,  ()21.  Lilx^rius  ipfw  »0  consacfr- 

(l"leni  r»tnuluui  Oel  nuncu|  al.  II,  676 

PapSlaiionin,  11,  iSi 

l'»|iyrl  iisus,  II,  1 10,  nol, 

Paradisus  sors  ot  regiium  btereditalis  ChrisCi,  I,  602. 

Coiisu"-  '!aix'  beallludinisilelicix,  ll,3i;>./Elernabeaioruiii 

rctrio,  1,  16 ,  cujus  iiiciilie  sunl  bcall  |iosl  stcrnani  cor|H>. 

runi  dciuiituUoncin,  375.   i'3radisus  in  sctlivhcl   ligniiin 

vitx  Cliristnin,  H.  In  eo  esl,  qui  regiiuiii  bui  possidet,  ibid. 

Kcditus  ad  paradtsum,  undc  Adaiu  cxcessil,  figura,  706. 

Taulus  in  |  aradiso  anle  loarijrriuin,  II,  147 

l'AnAGOiurs,  Il,63i 

raralyiici  cnraliu  in  sablialo,  I,  M7  ci  scq. 

Parisikksis  svnodi  epiMula,  II,  6'J7 

P.iriid(>es  Ctirisll,  I,  3W 

Particojtolis ,  II,  03i 

I'arvull,vcl  ad  innoceiitiam  renati,  vel  imperiti,  I,  .3ts7. 

Parvuli  suut  oiiines  iiifidcli»,  3^0 

Pascha,  accepio  cjilicc  el  fracio  paoe,  sine  Juda  conlici- 

tnr.  1, 799 

PASCHASn  diacoDi  libri  de  Spiriiu  s;(ucto  Fausio  simt  ad- 

scrilieiidi,  H,  513,  iial. 

Pa,sser,  avis  donieslica,  1,  -iSO 

Passikicps,  II,  693 

Patcutesmcnles,  1,50.5 

Patcr  non  est,  si  uon  quod  inse  sultttantix  osl,  .i{<iios- 

cttl  In  flllo,  II,  37.  Non  potesi  alien;e  «  se  ac  dissimilis 

stitislanllae  pater  dicl,  47i.  Pairis  natura  in  lilii   iialivi|:ite 

c.mnascilnr,  111.  Paires  »ut  nominc,  aut  gencce,      I,  670 

Patris  a-tcrni  notio.  II,  30,  30.  Palcr  iialura>  suse  noincii 

habet  iu  patre,  .^0.  Non  liumano  modi  bibia  aliiiiide  qiiod 

patcr  csl,  I,  30.  Ad  ea  qua;  ejus  sant  eloquenda  serino 

omuis  inlirmus,  II,  31.  Patcruje  nuncupationis  (jropricias 

a  riliodiBcrt,  non  lamcn  iiatur:i,  I,  570.  Paternuin  sacra- 

mentuni  csl  auctorem  esse  nativitaiis,  II,  281.  Palrl  pro- 

prium  cst  essc  innasclbilcni,  77.  Solus  est  iiinasclbilis, 

412.  Palris  uonicn  nou  adiniltil,  ut   ex   allquo  p.iler  sit 

et  cx  aliquo  noii  sit,  503.  O"oiuodo  lolus  paier  sit,  ibid. 

et  scq. 

Pater  cur  dicalur  incflplo,I,37,»fr.nrt.Palerutpatcrma- 
jor  Filio,  generatione,  non  ^encre,  !570;  major  esl  do- 
nanlis  surtoritale,  11,301;  sid  Filius  minor  iion  esl,  cui 
uniim  esse  ilonatur,  ibid.  Pairis  noincn  habet  in  se  filii 
noinen,  201.  Puter  iioii  esi  de  Maria  iiatiis,  6S<6.  Palcr  pcr 
Filiunirlanliraiiir.  cum  pater  lilillalis  agnoscitur,  38.  Hoc 
m:iiiioiiiii  Filii  opus  tuit,  iil  euiii  patrcm,  iiou  ul  omnium 
coiiditorcm,  co^nosceremns,  85,  61 

Pater  quoiiiodo  iii  Filio  habitet,  !,  410,  441.  Iii  se  invi- 
rem  siint  per  concordem  et  uoii  dissiniileiu  a  se  imiasci- 
bilis  Hiiigenitique  nuuraiii,  f-l.'^.  Patcr  iina  esl  ciim  Filio 
et  virlute  et  iiatura,  571.  Qnoiiiudo  solus,  iiec  laiiien  sine 
Filio  opcrclur,  513.  In  Filio  operaliir,  quia  minisieiii  opiis 
in  opns  r-lertiir  aucli>ri>,  269.  Patris  opus  in  voluulale  esl, 
i&H.  Paler  vulunlalem  suani  Filio  deraunstrat  per  inutiiam 
cliaritatcm  al(iue  naturam,  269.  V.  Deiis«(  Filius. 
Patri  iiilideli  jus  iion  reliiiqiiitur  in  Qliuin  fidelem,  I, 

703 
Patrimoniiim  Cbristi,  I,  796 

i'.it<  iiiiTuil  (|uisque  qund  patl  cu-pit,  I,  .\32 

Passii)  ninneiu  carucm  deinuiai  seiisu  acdolore,  II,  4'Jl. 
Pas^ibiliUilis  el  passionis  discrinien,  192.  Passionuui  tule- 
raniis:  iinpar  est  huniins  inllrmitas,  I,  310  TrlbulatiM 
(>|)eni  promi'it  Deus,  340.  Passioiiis  lerrore  iion  \inci  ho- 
luini  impossibile  csl,  II,  518.  Nec  potest  liomo  nisi  per 
pnibaliiiiicm  iiosci,  ibid.  Non  orat  David  ut  absit  qiioJ  pa- 
tiatur,  s(M  iit  possil  ferre,  I,  374.  Pati  nisi  ex  Christl  pas- 
sione  noii  possuiuus,  803.  Fidel  in  iiobls  calore  ferveutu 
onines  dolures  nusirl  ciim  rori  ore  cl  passioii'-  Chrisll  mo- 
riuiilur,  Ki)3.  Passinnibus  ad  docuinciiluui  fiJci  ct  ad  prse- 
luinm  KloriossR  pallenlia-  nxcrccinur.  3Ci.  Paticnllbus  liic 
ct  l^eiaiiiilius  ()Uuni(Hlo  D<'us  vi('is.siludincm  prxstct  pust 
liaiic  \itam,  441  et  scq.  Palieniiuui  |  ro  vciliaic  \ox  cl 
upiis,  39*).  l'asai(inuiii  csl  .solatliim,  (|Uod  pcr  cns  Doiniiio 
us>>liiiil:iinur.  "I.! 

Passioiiis  doniiiiic:c  David  iion  nescius,  el  palleiidu  pro- 
jihilaiii  ^c  ducuil  rl  Iwpi.inlu,  |,  141.  1'assio  Cbrbli  lnlo 
psuliiio  XXI  pi'.'i'ii(iMtijla,  II, 'Hl.  P.issionis  Dumlnl  oiixic 
H.icr  imcntiiiii  cloi^iinur  xi.  i  .saliniis,  I,  505.  Iliiins  prophcla 
fiiil  l».ni'l  |).issinnit)iir,  suis  lli7,  If7,  12«,  «05.  PinsIuiiI 
su:t'  qiiriiM  rclu'iusc  sc  (lc.lcrlt  Chrlslu»,  VM.  Cur,  107. 
Ciir  ci  III  (lcllclis  rncrll,  574.  .\d  e«m  •ulieliibal,  (pila  hii- 
iiKUKC  luluii  per  c»ui  roiisulelwl,  ISl 


Pavsio  ab  iiiiigcniio  Deo  suscefila  vnlunlarle  csl  oflicio 
i»lisf:ictiira  pu-nali,  non  pieua;  scnsu  Ixsura  p:iliculoiii, 
cur,  I,  114.  Passionis  Jus  inlquis  iii  cariicm  CJirisli  ruil, 
iton  iu  diviiiitatem  104.  Pas.sionisiiiipciusqui  iii  eo  siuc 
dolure  (lassiouis,  11,  336.  Passioiies  in  Christum  non  iuci- 
derc,  qua  Dcus  cst,  sed  qua  hoiuu,  I,  213.  Passus  esl 
Clirislus  iii  luidlo  lcrra),  807.  Passio  Clirisli  Inuiiii  bus.  II, 

356 

Passioiics,  V,  Pcrturballoncs. 

Palienlia  diH-ciurcinvui  psalino,  I,  483;  qiiam  uecessaria 
sit  piis,  4H3.  Curiiui  iinae  patluutur  auclor  dUbolus,  nii- 
nlstri  huiiiiiies,  481.  Paiiciilia;  ('tcinihun  ct  adjutur  est 
Chrislug,  t6s.  Vlnci  dialiolum  patientiae  uoslra:  viMulibus 
dclectaliir  Deus.  3i'i 

PutTOs.  II,  632 

Patrlarcliaruin  f;cnftrationilius,  noiiiinibiis  el  inscrlniio- 
nibus  Doiiiious  est  propiietalus,  I,  772.  lioruni  visa.  Vi<le 
Visa. 

Patkicios.  II,  693 

Pauunus,  Dariae  episcopus  de  malcliciis  Mcusatiis  ct 
Ixclcsia  puLsiis.  II,   6li3.  Alia  cjiiscrimina.  ILid. 

Pnulliius  Trcv.  Arianoriiin  sceleribus  .4rolale  contraiil, 
II,  liiO.  (Jua  de  caiisa  indignus  bccle.sia,  digiius  exsilio  sil 
judlcatus,  621 .  Quanta  (lassus  sit  a  Constaulio,  370.  lilius 
cxsiliuni.  562 

Pacli  clectiu  Psalmis  cl  Ociicsi  pncdicla,  I,  234.  Paii- 
lus  pcr  Dumiiiuiii  iiisum  tidci  scienliam  adepliis,  11,263; 
oiiinia  pcr  revehtioneui  Chrisli  cllcil,  125;  gra-ce  scrijisil, 
167;  ea  lanlum  rcvelavit,  quorum  nalura  liumana  capax 
essri,  399;  coclestia  arcana  quaiila  potest  cliritate  dc- 
monstral,  389.  Panli  dicta  sjeculi  homo  uon  capit.         263 

Paulus  in  paradiso  nnte  martyiium,  H,  147;  nm:ii  teu- 
tationumgcnere  perfunrius.  1,310;  ali  aiigclo  Saiau*  co- 
taphizatus  est,  ut  per  passioouiii  oiuniiim  indercss^is  iito- 
lestias  superbieiidl  ei  tollerelur  orcasio,  295,  363.  Diabolus 
adversus  cuin  omni  vlrtutis  sux  arte  luclatus  est.  '£)'^ 

Paulcs  CoustaDlinop.  dlcilur  Athaoasii  deposiliom  Id- 
terluissc ac  subscripsisse, II, S^SS; aProtugenca  athiinali- 
ralnsesse,  t)v>8;  frciuenter,  t)ti2;  posl  reditum  ab  eisilio 
horreiidj  palrasse,  t)o3,  659,  6K0.  663.  DeponJtur.         tUiO 

I'acu!S  Saraosaieus,  II,  S09.  Male  humousion  lOii- 
fessus  csl,  513.  Ejiis  comnienluni,  I,  721,  itot.  Alalilia  et 
arlcs,  II,  649,  f.50.  Quod  sub  Paulo  Samosalis  slalulum  esl, 
ab  omuibiis  esl  signatum.  662 

P.vri.0-:  Ariniinensis  lidei  propugnalor,  11,703,  707;  forle 
qui  pseudo-Sardiceusi  synodo  snbscribit.  661 

Psrtos  [iresbjitcr  Romanus.  II,  669 

Paiiperes  inler  elUivites  commercia,  I,  794.  Paupcrcs 
salural  Cluisiiis,  duui  ad  eus salurandos  ibviiai,  513-  Pau- 
pcrllius  coll.itloues  ab  .Iposlolis  iiislitut»,  101.  Pauperiiiu 
curam  agure,  ina.ximum  minislerii  opus.  12.1 

i'auppres  voiuularii.  I,  51.1 

Pau|icruis  Chnsti.  I,  26-3,  ;>90 

Pas  vera  qujB  sit,  II,  593.  Pacis  doctrina  disceoda  esl 
tendentibus  in  domuin  Doi,  1 ,  437.  Pacis  |  ra-dicatorcm  iiu- 
piigiiunl  pacis  Iniuiici,  423.  Pacem  mciiliuiiliir  |  lcrit|uc 
sub  birclicorum  couscirlio,  221.  P.ice  su;«.  Id  csl,  impieia- 
lis;.sU3>  iiiiilalesc  juclanlbicrelici,  II,  593  Paxoiiosa?  Sdei 
periculus.1  est.  I,  ulii 

l'ax  riaterna  paciDci  prn.-millcuda,  1,685;  cllo  incuiida 
esl,  685.  Pax  salulailonis  qiioniodo  caute  >ribualur,  713. 
Pacis  c:iusa  nnu  quod  sibi,  scd  quod  uiilversitali  ctMigiuat 
expeieuJum  est,  409.  Pacis  interruptae  autuuii  C(Hiserv«(,v 
caiisa  iiuu  exsisiat  cx  nobis,  :)18.  Pai  ac  virtus  donius  Dei 
cniiuexa  siln  ounl.  437.  Pacis  frucliis,  437  ;  iiuiic  iu  Ercli'- 
six  iinitale  praeKUStuntur,  sed  iu  a.Hernil;ite  :ttl]ueul,  l.'>7. 
In  pace  cl  niianiiiiltate  Saiiclurum  regnuroDounui  cst,  640. 
Pacis  anior  patiiaichi^  nns  .idaiquabil.  425 

Paiilloorum  liabitator  Dcus.  I,  739 

Pearata.  II,  652 

Pcccatum  origiuis,  1,370,  572,  718.  719,  758;  II,  11. 
Pcccalo  .4die  gciicrusltalcin  primx  et  bcal;c  crcalinuis 
amisluius,  7 1 1  ilomincni  sub  peccali  orl^ine  el  stib  pecc.ill 
lege  esse  oatuin,  I,  415.  Propheta  liitrliljsit  sc  lii  pmali 
corpore  positiiin,  605.  Iloiniues  c»r|K-)riH  lulinuitas  «»1 
condiiio  origliiis  in  permlls  dcliucl,  527.  Peccaii  cxjcis 
uiius  csl  llinsliis.  Illl  312,  316 

Pcccali  lcx,  1,  171,  2I.N,  id  cst  pctvali  |  Of»»  »c  jus  iiKir- 
tiH,  216.  I^x  iinu  iii  uiiincs  sciilentia  iiiorlis  c|  p.vu;i>  tulKir 
exiil,  lt)5.  Oiiinis  terra  jamprldcin  pcr  vilia  Imuiiuuiu  iii:i- 
leilirliuiiiliiis  ituvla  cs|.  7 

Prcrall  hilicni  nuiinullsm  ei  cuii.sorliu  carnls  auiuia 
rontraxil,  I,  .".19.  Sliic  i  cccatu  ucuio  csl  qui  vi\»l.  ,'.lll; 
iiemu  cssc  |>olcM,  3l2,i/i.  nni.,  SUi.  F.orum.quisea  pcccaiU 
purus  j:tclanl,  \ana  csl  nluri»,  311.  Pcvail  cl  ornso  cl  lc\ 
niaiirl  lii  iiiibis,  146.  Cunscicniie  liuman»'  iiuu  cuuvcuU 
\ui  IM«  :Sine  >>ii9Mi(iil«r«iHm,  UU.  Il*kuuin  cil  icira 


m 


INOEX  RIRUM  ET  SENTENTIARUM. 


900 


tolisiieliiJiiteiB  iiliiiinupii  iJi'ociil  aseabessc,!,  289. Poccala 
»  so  clrcuniciilj  orsiis  DaviJ,  noii  dc  jier|ielralo  peccalo 
coiiliieUir,  seil  lie  caniia  iiilirniitale,  513.  Peccandi  via  cum 
£lt  |n  cor|.ore  Priijjlieia;,  <|>i*  »  yefM\onu  peccali  omnis 
«.lieims  esl,  301.  Nulliis  in  ca'lum  rodilus,  si  cui  iiidulta 
noii  fueril  veiiia  delicloium,  706,  707.  reecaii  lex  legi 
llieiuis  obniteiis  liabilal  in  cariie  iiosira,  1C6.  Per  hanc 
inoricbamiir,  16G.  Ail  liiijns  coiulciiHialioneni  Deus  lionio 
iialm,  esi,  llki.  Peccali  legc  condemDala,  prsslila  esl  pec- 
calorum  riMinss  o.  10(1 

Peccall  el  iniquilalis  disrrimen,  I,  Wl.  Peccala  cordis, 
13'J.  Peccali  iiecessilas  non  inesl  In  iiaturis  iioiniiium,  H6. 
Ail  peicaii  ne ressilalem  naluraimiuc  nemo  geiiiiu.s,  140. 
l'i'CCaliitii  ouiiie  ineicu.salille  eal,  51U.  An  aliquod  ueces- 
&ariuni,  elaiiomodo  sil  extraculpam,776, 777,i().HO(.  Pec- 
cala  Aposlolorum,  quia  in  liis  essd  boiiae  volualalis  aHec- 
tiis.  qnam  •■in  iiun  iiocuertitt,  231 

Peccali  itobis  auclores  suitt  principes  aeris,  I,  J31.  Pec- 
cml  iiiccniiviis«ppediiamda;miincs,  etde  eo  quod  per  eos 
gpsscriiiius  r.Qs  accusant,  37!).  Peccati  usus  ei  appeiiiu 
volunlalls  el  obleclalione  viiiormn  arri|iilur,  2i7.  Iii  pec- 
Catis  nomo  iiprseverat,  nisi  qiila  liis  obleclaliir,  B!)7.  Pec- 
cata  funes  sunl,  328,  186.  Peccaioruut  vis  ac  dolur  spina 
significalur.  lit 

Pecoalis  aiiiiuimus  beala  el  itiaNidia  el  Deo  proxinia;  liis 
<|iii£  talibus  sunl  secuiida  per  picniteutiani  iiun  carentus,  I, 
SS>i.  Ab  oitiiii,  qiii  iu  peccaiis  moraiur,  vulius  Douiini  est 
aversus,  200.  Peccitn  sunl  qua-dain,  <|iiae  e>  ore  \eiliiim 
aufernnl  veritalis,  515  Peccaia  opprobriosuttl  digna,  '!'6, 
313.  Pecc.ilorum  conlessio  ojiprdbrium  avertit.  296 

Peccala  noslra  quoniodo  dissitiiuSet  Deus,  I,  626.  Pcci .i- 
loruin  vcnia,  !xi6.  Peccatis  veiiiam  per  paMiitentiam  pro- 
ntitUl  lex  et  Evaujjelium,  358.  p<'ccaluin  laxare  iioii  pote- 
ist  lex,  703;  ucmo  jioieslditniltcre  ttisi  Dcu',,  "'tS.  Pcc- 
cala  (iimiltere  so!i  Christo  eral  deliititm,  706.  Ontniitm  oiti- 
nino  peccanrtuum  vcnlani  pcr  Udera  IJeits inbuil, '700,  (osi 
redilum  coalessionis,  700,  suo  polius  muiiere,  qttani  itobtro 
iiierito,  760.  Peccaloriim  remissio  esl  graiuila,  208.  Pee- 
cata  hiimiliaVione  pmoiidautur.  3-53 

Pei.-cala  vciera  Dentilius  consolatiu  pta'|>aralHr,  I,  681. 
Peccaia  confessus  ab  iis  debel  desmere,  3S6.  D>'  its,  qul 
a  peccalo  (iesinerc  volunt  nec  desinunl,  190.  Dolor  potesl 
esse  erga  eos,  qiioritm  gravia  crimiiia  sniti,  sed  niiseri- 
cordia;  locus  nulius,  696,  w.  nol.  Peccatorum  coiitessioni  non 
est  lociis  itisi  in  hoc  saeculo.  92 

Peccatum  iti  S|iiritiiiii  saitctum,  11,  646.  V.  Blaspheutia. 
Peccalores  siitil  onines,  I,  373.  Peccatoris  el  intpii  dis- 
crimeii,  19  Piscrimen  inier  peccaiorcs  vi  exlerioie  cora- 
pnlsos,  el  siio  casu  lapsos,  627.  Pefcatores  volunlate  pcr- 
manenles,  627.  peccator  cieli  est,  quisquis  spiritalisgralisR 
particeps  faclus  iu  peccalo  demorabilur,  376.  Credoutes 
onines  in  Chrlslo  coexcitali  et  cnUocaii  in  cfBlestibus,  si 
percato  inde  decidaul,  liunt  peccatori's  coeli,  376.  Peccalor 
i'sl  oporariiis  dialicli,  swcitli  minisier,  vas  iitiirtis,  loaleria 
{,'?lionit.v,  .3!)2 ,  peccal,  non  qiiod  uon  diligal  Cliribtiim,  .sod 
qiiiMl  ei  :ilia  prieleiat.  29 

l'cci-atoril>us  p,uomodo  non  insit  Dcus,  1, 101.  Peci  alo- 
ris  culpa  osl,  quod  a  Dco  repellatnr,  283.  Peccalor  iirius 
esl  aliquis,quani  cailaliitlaqueuindialio!i,4a0,  tfr.iio;.,399. 
1<,  iu  quo  peccati  voluitlas  esl,  D.  o  vacmis  est,  378;  dia- 
boln  Iradiliir,  curti  a  Deo  dt'si;ritur,  378.  Peccalores  oi>li- 
nere  dialmUis  nisi  Doo  ab  hisabstedcnle  iiou  poteril,  !28. 
Discedente  Deo  in  omties  peccalorum  foveas  iacidiiiius, 
428.  DiscessioiKnt  noslram  ab  oo  cotiseqitilur  abscessio 
ejus  a  iiohis,  428.  Nos  iradore  iii  vilia  Dous  dicitur,  cum 
ab  <iO  abscediiiius,  428.  Poccalores  eliani  Paiilus  diabclo 
Ira.iil.  378 

Pecoaiorem  eloquia  saticta  narrars  Decs  veluit,  I,  333. 
Peccalores  vivi  a  peccalo  eom^duutur,  448.  Poccanliuin 
intuitu,  sanctorum  doior,  321.  Peccalorum  cabmilaiom 
deplorat  chariias  qiiasi  suani.  .';i>8 

Peccaloros  ad  pociiileiiti.iro  qui  provocet  Deus,  1,  41  et 
seq  ;  qui  occidal  Christus,  ol  viviacel,  382.  Peccatonim 
eniundatio  iitnis  el  carlK)  desolatioiiis,  42 j.  Ordo  tenendus 
ei  qui  poec.itores  ad  meliorem  vitaip  vult  revocare,  713. 
Kmendatio  eoium,  qui  ;Elaie  provecll  siinl,  qnatit  diflicilis, 
283  Hos  vel  pr.'jleriioiuin  criiuinttm  rocorilalio  polluit, 
283.  Peccanlos  voluntale  qui  sint,  an  veniam  iiopetrent, 
5!)3,  nut.  Csiieiites,  noii  coliapsos  sulTulcil  Domiiiiis,  627. 
QnimodoDoi  esl,  allisus  licet,  eri,?i  po'.est,  632.  Pecca- 
lores  sislii  pnciiiteniia,  627.  Poccatoris  conrracito  ac  refor- 
malio,  52  ei  soq.  Pecciiloris  a  pcccatis  dosiiieiitis  coiilusio, 
311.  .4  poccalis,  non  a  pccnilcnlia,  dobenius  dosiiiore,  391. 
MulaiiE  vit.t  sl.ilus  q!i.ini  melior  slalu  |  •.■(•cati.  461 

Peccatorum  sors  posl  hanc  vilam,!,  1T6.  Pio  peccatoribus 
3d  salulem  rcsiirrectionis  mortuus  esl  Christus,  130.  Peo- 
citores  Deuni  uliorem  sciiticiit,  quem  intor  iniquiLaium 
opera  non  cogitahani,  112;  anle  rcsurreclionem  igne  (ni- 


niiiqlur,!,  UJ.Eorumcontritioel  inaiiitas  poslreKurro. tio- 
nem.  '  iO 

Pecunia  signiBcalur  honor  steculi,  I,  811.  P<-ciiniie  cu- 
piililas  iniquilaliHii  maximc  radix,  169.  Piciuila'  aii};oud;e 
falior,  viticuliim  ftdem  impediens,  456.  Pecitiiiae  conliiiipliis 
3  terreitis  dominalionibus  liberal,  578.  Pecuni*  iiiorlii 
priEstat  iiiopiani  peccali.  418 

PEiAoiusHilarii  loiuni  ad  sua  pliiciia  (Vuslra  delorquel, 

1,681.  iibl. 

Pelosio.  n,666 

Penetralio  parietum.  I,  129 

Penmc  sigitiQcant  vim  evolandi  ad  ccrliira ,      I,.5"3. 

Christnm  ox  pennis  evacuari,  id  csl,  se  ip.sum   exliianire, 

121 ;  pennas  sumere,  id  e.st,  in  iristinam  gloriani  redire. 

121 

ni^  quid.  I.  334 

Perciissto  Dei  misericors.  I,  234 

Perfoctio.  Uarus  isle  est,  cum  qno  perfoclio  tinioris  Dei 

|,er  aniioruni  lucrementa  concrescat,  I,  S83.  'f  eitdendnm 

seniper,  neque  idcirco  ad  perfectum  nou  coiitendendiiiii, 

quia  00  itoti  possit  conliuyU  471 

Pciijnmo.  11,  P^l 

Pet-fie.  11,667 

Perjre  quid  dicaliir.  I,    39 

Peticuli  conscioiitla  nihil  homini  esl  gravins,   II,  176. 

Iii  nmnibus  periculis,  si  fides  maneal  in  nobis,  adest  ctp- 

losliuiii  virtutum  dcfensio.  I,  .Sb7 

J'eii)iaHi'0,  seiernilatem  sonal.  I,  551 

Pernaso.  H,  6(i5 

PEHSt  I,  123 

Persicum  bellum.  II,  370 

Porscrutari  quid.  I,  586 

Persecijliiiii!  quomodn  olmoxiisiiil  lidolos,  I,  4i4.   Per- 

seculioneni  palientis  iptaitS  debeat  csso  atiimus,  408.  Per- 

seculio  jesli  iiiiqua  sil  itecesse  esl,346.  (^uaiii  utilis  ac 

necessaria  sil,  346.  Periciilosa  oliosse  lidei  pax  esl,  el  fa- 

ciles  .securis  oxcubiis  insiditf!  sunt,  346.  Pcrcnssi  a  Doo  an 

noii  injtista  sil  persecutio,  254.  Perseculiones  inlolerablles 

a  fralribus,  11.  555.  Perseculio  falsoruni  fratrum  qui  majus 

merilum  couferat.  676 

Pi.rsecutores  ellmicos  qui  impietalo  vincanl  Aiiani, 

II,  567,  353.  Qui  tormentis  vicll  cesseraot,  aliquaiu babont 

excusaiioiiem.  ,%7 

Persoverantia'  necessilas,   I,  76.   Ad  perseverandiira 

opuseslmiserioordiaDoi,  ,38I.Perseveianlia;  Marlyruiu  <t 

A|i<istolontin  largilor  Deus.  !202 

Perscuarum  dislinclio  in  Deo,  I,  .37;  II,  87,  93.  Qui  in 

Scripliira  significelur.  88 

Porsonalis  unio  non  recipienda.  II,  475 

Petliiiaoi;E  causa,  II,  321.  Peninao.ia  gentium   in  falsis 

religionibtis  et  pertiii.icia  ser\ienlium  corjiori,  fidolesdo- 

ceut  perlinaciani  (idci,  I,  4il.  Perlinacia  spoi.  m 

Pcrlurbaliones  iii  Deuni  noii  cadunt,  I,  57.  His  obnnviic 

siini  iiiiperfi;cl:e  ii.iltif,-e,  38.  I'erlutbali6ites  menlis  inMa 

so  cohibere  difliciliimunt  esl.  UO 

1'os  niotutu  roentisdesigiial,  1,  438.  Pedes  Dontini,  Apo- 

sloll.  309 

Petra  confossioiiis  Petri ,  11,  160.  Petri  confossio  foliv 

lldei  pelia.  M 

Petbiis  potra  Ecclesi;^,  I,  603.Beata!  seneclulis  fideiqiie 

martyr,  11 ,  160.  Primus  FjliiDei  ciiiile.s.sor,  Kictesi.x  fuii- 

damentiim,  cicJostis  regnijanilor.  elc  ,  I,  502.749,  ifr.  not. 

Aidilicaliotii  Ecil<!si;o  sulijacot,  II,  147.  Petri  fides  Eccle- 

siiL'  fBiidaitionlum,  160.  Omnium  heatitudinunt  gloriam  me- 

riiil,  162,  )6I .  Alia  ali  ea  noit  est.  '  162 

Petrus  siiiieremineuiem  gloriam  promeruit,   II,    \(M. 

Priinus  crodfdil,  et  aposlolalHS  esi  iirinceps,  I,  7(ii .  Kide 

ca^lerosattleiit.  743.  Filiurn  Dei  priraus agnovil,  803.  yiiod 

iii  Chrisio  Dei  e.sset ,  prinms  .igiiovil,  749.  Diviiiitalis  iii 

Chii.sto  naturam  qiiaiido  prinium  agnoveril,  If,  160.  l  nde 

hoc  cdoctus.  lCl) 

Petri  In Chrlslum  afficlus,  1, 7y<).  Petri  fervor, lapsus,  et 

ponnilenlia,  '742.  Pelri  aposlol.ilu^ ,  fides,  bealitudo  sacer- 

dotium,  marlyriuni,  51,  '61.  Petro  nuUa  possessio  humaiia, 

I,  323.  I|'Siitsopes.  324 
Petro  aiiclor  fiiil  dialwilus,  iil  Chrislun!  a  paliomlo  avo- 

carcl,  t,  750  Uler  aCluisiosalanas  silniinciipatiis. 730,  il>. 
nol.  Poiri  |  arva  fidis  Chrislum  a   ;assioiie  deurroniis, 

II,  16'i.  Unde  a  crimiiie  evcuseliir.  162.  Soiiloriliain  ilam- 
iiaiinuis  exceiiil,  162.  Poirus  ol>  inlidolilaloni  ci  ucis  sal.nitas 
miitciipiitus,  f,  SilO,  503.  Salanas  fnit  el  iioii  salaiias  ,  503. 
Per  charitalom  Chripti  riotostalus  est  passijnem.      11,  .341 

Pelrus  in  gravo  fi.loi  periculum  iiicldit,  II,  346.  Peivi 
negalio  esl  oflinsi  i'!  Filiiim  liuitiiiiis,  1,80:'.  Potrus  prope. 
sine  piaculoClirlstitnilinminoin  iiegabal,  805,  ib  nol.  Haiic 
culpam  se  nec  admpnituui  vilarc  pouiisseflevil,  8flS.Peiro 
voluiitaiis  iisque  ad  mariyrium  cuiitiiritdi  fides  lirma  nun 


«91 


i.vnEK  m:iui\i  i.r  s(:NTi;NTiAmjM 


nni 


■Uvr.)|,  I,  l(k).  0>>>  non  i.nluii   lcn  ii' ciuki.uiiuui,   I(HI. 

Ituur    :i   rul|i3    II  <ii     I  tir.i.-:il    Hibriiis  ,    ibiil.   iiiil.    lliiii 

i).suui    fui;    iii'^ilMiil9    l<  iiipua ,    rt   Oeius  ,     |IK).     Iiicmi)- 

sUiiliuiii   (r<'|iiJjlioiiU  coas(jiis   lilrs  I1i-m(,    IUO.  ('.Ijvos 

reijiii  co-loruiu  ci  auii  &iiiit  iilt'ni|i(ie,  lUU.  rvdi   ti<les  lu 

eo  iioii  ilfOcit ,  i|iio<l  I  uMituii,  II,  318.  ra^ultciilia  sulist;- 

»|ui'iilc  iioii  ili  fi'cit  liccl  liTrit»  5."il 

Peiri  apoaioli  Mtin praio-^.iiiva.  11,  (i-2') 

PluulaMiM  iiiLMKicns  Irjtio^is.  II,  XM 

rHinto,  ilubnlus.  I,  .'Mi 

I  iitai^Ki  (otiiis  If^isi^iKiri,  1,7X4.  Kuruin  ne(|uitiu.  7:21 

1'hilkmo>  (u|i:iziuiii  ad  Hrrcuiceo  muiifre  dctulit. 

I,  58»,N<>(. 
rniimjs.  ri</t;  KiUTti. 

Phitipiii.  11,633 

Pitiliijpopolis,  II,  ti(;S.  11)1  <-oii!o'e{;a(i  <|>iibiisnani  ni<|;:iii- 

d.iiii  c<'iis<<3iit  oniuiiiuiii(iiii'iii,  (}(>U.  S:irdica!icnL)cre  se  liii- 

{jixil,  (i(iO   iXacoQcii  cuiii  eis  craiit.  (ki8 

l'iiiurK>roLrtA!iUM  di  (leluni,  11,617.  Hxcsynodus  vocj- 

lur  Sar<lic('iisi!:,  S8U,  Mt  (Juid  iii  illius  liilu  .inuais  dis,  li- 

co.il.  iiSO 

l'liilaso|iliia  inraiox  ci^-lciium  iny^tcriuniin,  II.  2i>">. 

l*iT   so  iiilirni:i   3<l  nioi-cs  liuiniiiuui  ro:iiponciidas,  I,  S^.'). 

I*bilosu|ihi:e  f.ii'uniiij  fjciiics  U'  (in.iil  iii  urroriv  1S.'> 

l'liilosi]plioruni  ari  ^idversiis fVlcm  iiiauis,  I,  iSI.Capiin- 

sas  cl  iaulilM  coruin  iinastioncs  lidi  s  consians  respuit,  II, 

10.  I'liilus0|ilii!c  i|iixs(ii>n('S  ti.leni  puUinlcs  suiK  abjiripu- 

•b<,  ilH,  c(  a  Clinsii  ininistiis  suiil  rcfuLiinia?.  419 

l'bilosophnriini  \i(a  ausleravaiia  rl  b<i|H!rsIi(iosa.  I,  tXl 

l'lllL<lVI»l>.  II,  «2'» 

niiawce  II,  ini 

1'liiHiiius,  II,  17(>,  m.  Iiidiraiur  l>.4nnnnia:  iionilnr,  177. 

\  M.irccllii  iiiiliudisdiacouns  suli  co  aliijuaiidiu  fuil  ,  (>3I  , 

(113.  fjsl  llcliiuii,  t7U,  t80.Partiari:i  Salicllii  i'-s(  li»r«-diias, 

701.  (.liiiSal);  llium  vinc.it,  aliiu.-  aSiUilliocl  .Vriauisvin- 

ratur,  180.  <,)uo  Srripiuia>  loco  ad  aucloriuil  ni  lia-rcsis 

4ii:r  iiratur.  51 1 

H:iTi>sis  a  Pboliuo  rrnovala'   tr.ius  mnlliplcx,  II,   iS8. 

(>u:osit  illiiis  lia;rosis,  l,2Ji;  II,  *)2.  W7    5«  Ha-c  au:ii. 

SI7  a    Uoni:>nis  cst  daniuat.i .  (B7 .  l'i  Mcdiolancnsi  sv- 

uoilo.  6.".').  Uuisuiiu|ni:  aiino  .■>*!>  loid  in  il;ininjt:i  isl,6SS. 

InJc  lioc  OccidciiLiliuiu  ilc  Plintiiio  (licrcliim  ad  Oiipiita- 

lcs  rrtaiinn,  (5.-59.  Scl   ilic  lu:ic  pcr  f:<(liiiii(Mn  lopnli  iicii 

poliiil  aino\cii,.(ri9.  fhulini  divcrsic  coiKl.iunalioiirs,  CO, 

IMI.  Kiil -s  ro  itra  i(isnin  scripta.  4h:; 

l'linjriioe  diim.  II,  iSi 

1'ii'la's  iii  tinovis  esl  honnrauda,  1  ,  76.  Kjus  roioiuciula- 

lio,  II,  70i.  I'ii>l3(is  [irofcs.-.ioiiein  spes  alil.  7 

l'iis  frcqiifiis   a  lciuris  puj^iia  osl,  1.  48.'>.  Pioruni  vi  a 

qiiii(  sus  iiical  liclla,  'Mi.  Ini(|>iis,  diabolo  ciuiiuislris  ciiis 

csl  perosa,  .5o.>.  Pioruiu  couspeclus  graiis  i«i|>iis,  Ijpiiis 

jiistis,  538.  Pia:  vit;e  (-«gniliODcai  el  verum  usuiu  as.se:, ui 

lu-qiiil  iMinosiiip  l)ei  j$r:ilia.  27.7 

Visidia.  II,  ISi 

PiM/N  s  Troada.  11,  (iiifi 

Pisox  a  V:inis.  II,  (Hit) 

Plarciiduin  Uco  ctiain  rorporc  ,  I  ,  196.  Pl:ireiiduin  lio- 

iiiindius,  <|u»iiluin  lirrt,  19",  Pl.ircrc  lau(u!n  liominibus. 

V  llo,  Dco  csl  displicerc,  {Oi.  V.x   Ueo  iiiayis  ,  nuini  in 

1) 'i  cflnlumi  liain  lioiMinilins  es(   |<l:icciiduin  ,  102.  Nuu  cst 

in:iiiis  vinculiiiii  I  laci  ndi   lioininitiiis,  ()uain  ut   ncnio   siii 

raiisa  vilit  pljci  rc,  tll.'i   Noii  avocat   Dcus  ab  liominiiin 

S>-alia  fiitcjium  incntcs  ,  103.  (,>uis(|uis   nuuc   placerc   Dco 

viiU,  displiccat  iiii|iiis  iicccsm:  cst.  40« 

Placiii  doclrina.  II,  3-JI 

Pl.il(!a  <|((id.  1 .  3113 

Pi.<miitnt's.  II,  Hoi 

Pluvia,  vrrbuni  Dci,  I,  2?l.  Pluvi.l  srgrrg.ila,  Panlns. 

2J0 

P.i  M  ini|<ils  |ira'para(a  aiijii  si;;:iiificalur  ,  1 ,  l,'i'>.  Poiw 

nllriccs,  s:i)(i((a' Doinini.  4il.Pii'iia  diviiis  pusl  lianr  vi- 

l:illl.  U» 

Piciiilciitcsqiiani  facilc  sit  Dco  rriiararr,  1,  .'>*.    Paiii- 

l<MS   h.ilicl  vciiia:  a|iu<l   Dcum  snlaliiun,   6J7  ;  per  ainissi 

il  il(ir<'in,  :ilf.'(tuin   proliicdir  iiiviii,   dti     Picnilcjilis   cst 

vclirm.  ii:iiis  iii  cns  inscrMi.',  i ci  iiuosla|sus  sil,  II,  7(13. 

I'ii'nitcniiliu>.  licnciliciii>or:iiin'.  1,  490 

l'ii>niti'iili:c  i<crr.ilorum  veuia  in  oiiinilnisSrripdiris  pro- 

niillilnr,  I,  'i.>8    Dcus  niul.ilioncin  iiiislr:iin  aiii:it,  'iH  ;  pa-- 

nili'nti:i.ii   pi  ccaloris  |  icn»'  tiiin  coinuiliialiuiic   (uiii  (lil;i- 

tionc  <|iia'il(,   II  i'l   sci|i|.    PiciiiiriKli   trjnpus  uiiiciiii|nc 

lar^Mtnr,  3.30,   70^    Pu>iiiiriidaiii  itiani  si'r.>ni  qiiaiu  i  .i- 

(iciiicrcxspcrici,  4RC.  Luicudalio  licel  firra  ulilis  c»l,  2H3. 

Vcl  scro  nitciiiluiii  esl  S{i<>iiso  obviain  irr,  795 

Puiiitriiili'  vo\  esl  licrvmu  or.iiv,  I,  391.   H;i>c  vcnia 

pciraii   csl,  ibiii.  Pu'iiiloiilij  auc:ur  est   dc»iucii<li,  IHl, 

6W.  P<i'iiiirn(la  p.>C(Wi(i  uou  dflicl  dcslu«rc,  »cd  pcccaluin, 

3'lt 


IVi'iiili'i<ll:c  vnlii^,  1,  iJ.  I'i  (C.li.rcs  sislit,  \h'  ptuiiiii 
j:ini  rciiilcniit,  (;27.  I'ii>iii(ciiti;i'  l'.iciill;is  csl  iii  aniissu' 
^r.ili:c  I  lciiltiiilin.iii  iin.  icilidici.di,  7i8.  Pcr  |io'uitcaliani 
c.-^t  rcilUus  .'ib  cirorc,  rciiirsns  a  iriiuino,  cl  priilcssio 
ilcsinciiiii,  673  et  S"q.  Aniiii:i.'  c\  <-apli\ilale  «iliuiuui  iu 
libcrlatciu  rognitionis  Dci  i  cdcuiills  Kralulatio,  4jH,  4G(I. 
Mutadu  nuslra  Dci  niuniis  c:>i,  ;:ialijiu  f.idcalis  |u>iiiten- 
diiruiii  ct  iioviiruni  boiioruiu  iiiila  rcddi^niis,  46l,idt^t, 
aiitciiora  dclir.tj  iinn  rc|  ulaiiii:,,  <.t  uos  iii  \ilaiu  iiiAani 
rcinivaiilis,  ihnl.  P(riiili>iiti;c  iiun  rsl  trinj  iis  [losl  iiOvis- 
siniuni  Clnisti  ailvriiluni,  7'J3 

1'ii'iiilciitia  Dci,  1,  o4.  C-IO.  Pwiiitrniia  gcslorum  Deo 
niiiilii^  csl  honiiiii  ^tMcndoruui,  ^i 

Poiiilciili.i  laici,  II,  i>4l 

1'opuliis  Dci,  (inii.es  liooiincs,  (ili.  Prr  privile^innt.  |  n- 
piiliis  Isracl,  itid.  Hiiic  cum|.ai'ati  ca^dri  (|ii:isi  iiiix>);aili 
ii:ibi'b.iii(nr,  ibid.  Pui  ulu  Dci  qiiidcungrual,  .'>I9.  Pupulum 
U  i  runicliiiluni  liiiilex  g.  iiiis.  lU» 

Porci,  bcreiici.  I,  6!iti 

PORIIUMUUS.  II,  l>32 

Porta  regia,  I,  47.S.  ijiiomodo  jiisll  ab  cjus  :idilu  iniini- 

r'!<i  sHo.saiccl)Uiit.         ~  473 

PoTAMii  sriilcuda  apiid  Sinnium,  II,  4(>U.  Pol:<ii)ius  ilaiu- 

iLirc  url.is  Knii.;i-  cpiscopuni  gauilcl.  ()70 

Potriite^  iiii'iua  jnhciilcs  niliil  :vsiiiiiau  '.i.  I,  73 

PolcJas  iiigladiosigiiilicadir,  1,6)1.  Polrslatis  perferla- 

csl,  lioc  |*)ssi'  farcre  nuod  quis  |.os»it  dicerc.  II,  10(i 

Polestas  lipandi  ac  solvcndi.  1,  ijH 

Polcst.idhussa^ctili  adversanlibiis  trclcsia  fiindata  hiii^ 

II,  394.  Carpiiiiiur  qiii  earum  sulfragia  :id  illaui  lutiiidain 

pnlaiil  iipccssaria,  I,  594.  Poifsl.-is  iui(|iioruni  sir  Dci  judi- 

rio  pcril  nt  ccra  ;'b  i^nc^.  2I.> 

Polcstati>s  ;i<'ris  capilli  ver(irem.  sior  sensu  eorum  qiii- 

bus  iiisisttuil,   prociilcant,  I,  231.  I|isa  corpora  us>}uc  a.l 

anima>  uieutisqno  sedcui  loirrlabunlur  el  pciielranl,  231, 

Toto  iii  urb.   pcr   ni<Moeuin   singula  conimeaal,  ^l.  riii- 

ciiiqu;>  ia  co  qiioil  dcliiiqual  auclorrs  suiil,  331 .  Mortis  liu- 

maii.-e  :i(ir(oi'i>s  ninriis  linnianx  pa>nanioinneniexcipiuiil, 

ubi  inor(is  Dci  auctures  riuni.  130 

Pra>cepluni,  lcx,  lcstiiiio.iium,  elr.,  uouunuinci  idcni 

siiiit,  I,  273.  fnccrpdi  gcuiilia.  185.  Praecepta  Dei  ncc 

nicdio.rilcr  ron.p'ria  b;d).  nl  iduiorum  cultorcs,  3.*j6.  Pra;- 

ccploiuni  <  \;i<igclicoi'iiiii  cl apostoliL-oruiu  David  iioii  i^.ia- 

nis,  2->7.  Pr  (c.  !  lis  vclcri»  ac  ao\i  T>  sl:iiu;  nli  confcrdis 

esl  x(v  Psaliniis,  l>9.  (.iu.-ecuiiiqiic  jussit  Dcns,  jusla  ct  les- 

Ula  ct\crj  suiit,  -ini 

rra>ccpla  Doi   uoii   soiuii)   ageudj,  sed  cl  diligeiula,  I, 

594.  Eos  eru<!iunl  qiii  illa  opere  explcn(  ,  339  Pi-a>ccpla 

Doinini  diuiura  auciorit:ile  nou  inedioui   liniuiri  ilcbuc- 

nuil,  752.   lnd<3  Srnuia,  733.  Prx-ci  pla  Dci.si  voiunlas 

aiLsit,  non  stmt  dinicilia,  334.  tniversi  umvcrsa  ad  suiuiuani 

placendi  iui|.lcrc  non  (Kissunt,  334   Ne(|uai|uaa)  |«s.suniu.s 

(lignc  prxccpla  Dci  bccumbiiu  prupusiluiu  (uluulalis  .x- 

plcre.  464 

Piaeripitalio.  1,  83 

Pia-Jcsliuaiio    D' iis  prjcilesdnavil  qnos  prxscivit,    1, 

iii).  I*rn\iilus  vnlunlaliiui  scgTrj;avil  vobnilariaui  |lu\iani 

pi';eS3ieudo,  ^l    Kuliceui  l)0ux  volniitalis  pluviain  sr^r.— 

favit.  i»«) 

Pr.-c.licalio.icui  co:iipara'.m-,  1 ,  761.  (jui  rcli- sil,  I,  7,3(;. 

Cibus  cl  csurllio  <  st  propUct.iruni  ,  l>39.  PraMlic:iliuuis  rs- 

cain  dal  Dcus,  652  Ha-c  OHiipcJcs  «olvit ,  ei  sjh:uU  ca-ci- 

lalriii  Ui^al,  632.  Praidica  ione  vcrbi  Dci,  lelut  sagitds, 

<li:ilioli  rcgnuin  cvcrlilur  ,  61C.  Pradiraliuiiis  uiinisleriuiu 

E<:clesi.T>  dcbet   Episrupus,  II,  133.  l*rcdicali(Hiis  otiiciu 

dcbct  i^lisliiicre  peic;iloi-  qui  u)   poccalo   inaiiot,  1, 3l(i. 

Vult  Di>us  i>loi|uia  sua  a  ca.^d  Cjri  uris  c.is(n  orc  Iractari, 

316.   Pr.edicalio  slnlla  qiuiidiiu   nialu:u   aii.liciuiuui. 

II.  ilt 

l'i',c(li('.iii(cs  Chri.Mii.n  dchon(  siuipliriorcs  :id\crsus  liu- 

inaiLis  doctriias  nlisl.ucrc    cl   instrucrc,  II,  419.  (Juaiii.i 

dcbcat  <'<iriiiu  cs«c  sciciilia,  420.  Hauc  i'\  oiiiiii|iu(.^uli  Dci 

.sj|>icntia  dcbciil  cxpcicrc,  U9.  Pia^dirjiuli  Ev.iuttclii  »i>- 

luds  vcrliiiiii  a  S|  inin  .sjucto  arcipoiul,  II,  t22.  IVcdi.a- 

liM-  verilalis,  .sancli  Spiritns  orgjiiuiii ,  lU.  Aiivilium   ci  a 

Doo  cst ,  310.  PraHlicaliireui  vcrilali.'.  uiiquitas  i«lcri(  iic- 

cc-sc  csi.  3(li 

PriKlciiiia  srrpouds  3(1  vincondoi  |Minius  (i.u-cn(cs  luii- 

lainla  prasliialuribus  csl  erga  p<'Cca(ui';  s.  1,714 

Pr.cl.cdiia  siibliniis.  II,  7Uil 

Pra'scic(i(ia  pccc:i(l  ndn  iul'cr(  ucci'S.sil:Ucai.         I,  Itl 

Pr,x>scicii(i.i  jiruiihuiica.  I.  .'it(3 

Pr;('S(Milia  ciirare  uoii  (1rbciiius,s.'d  fulnrj.  I.  (M.( 

Pnesciitia!  Dcl  in  :irlls  suis  iiicinona,  I,  410.  Nom  om. 

di;|UUS  cst  Dciis  cou!i(irctu  ciuk  qul   luuuuii.ki  su  c<>rdc, 

410.  Pr:csi>n(ij  Dci  uu..,  ranlus  ri  »1  cum  |<4(.'n(c.*  piMii).», 

lOI,  Oui  0.  01  noii  liirM  \iil(r>)«.  !/•«< 


99S 


INDEX  KKIUIM  ET  SEMENHAHLM 


994 


Pr»senfi8m  ^aucli ,  uinqu.mi  O'liscioii!i;«  o.ius  ,  impins 

non  sustinel.  I.  •"'"S 

I  laeiciilorum  liber,  id  esl,  l',ir3li|it)Uii'ii(iii.     I,  TiSfi,  j07 

PB.ETEJiTATLS.  II,  6.l7 

1'rwlor.  1,  5.> 

Pra^varipaKiros  vulgo  (>ulautiir,  (]iil  aliiid  pollicili,  aliuH 

„.•1^11111, 1,  375.  rricvariiatores  siml ,  (lui  a  natiirali  lcgejli- 

scfduiil,  373.  Unines  wiiH.  ^l^ 

'PrsxeoslilM«r.  I,  7JI 

Precalur  nfino  niM  (jiwl  S|ioral,  I,2i3.  Pre<;(^soi  cnbiis 
iiii(.l;e  iiou  |irosunl,  EJJl.  ficccs  |  ro  ivgc  ,  II,  S37.  Pio  sa- 
liilt!  rtgis,  |iro  regiio  illius  el  pro  paiio.  (iS'l 

Presbvtori  Hilarii,  II,  543.  Siiii!  (ircsljylero  0|.us  sacii- 
lioii  csse  uoii  |ioluil.  633 

Presbjloriuni  Komana'  ccclcsi:e.  II ,  6X1 

1'rptiosius   niliil   piilnni  viri   aurn,   fncDiinx  gciiimis. 

I,  381 

Primogiinili  iii  Ic^k  ,  i  nsl  se  iiJloniin  palres  lialiciiliir 
:iiil  noiniue  aut  gniiiTij.  I ,  G70 

Pniims.  II,  C','0 

Priuceis  subjecla- sibi  iiiiivcrsil  ilis  iionirn  caiisaiiKiiie 
coinplpclitiir.  I ,  TJ9 

Pniscus.  Il,6:)fl 

Vrocin.  II,t)3'2 

ProtuiKla.  Ncscicnlis,  aiit  ii.nlicnlis,  ?iil  secrcto  corilis 
(iraiilis  osl (lo  pro  uiiilis  claiiiare.  I,  Wl 

Phoberesius.  II,  (JOri 

Priibalioae  poslcrior  est  coguitio,  I,  563.  Probalio  Cln  i- 
sli  hiiniilitas  ejiis.  tj(>'> 

Piolatlonis  iioniou  qui  Ariani  coneiiiiir  (>xclitilorc,  II, 
137.  yui  I  co  intclliyal  Valcnliuus,  ([Uiil  Ecclcsia.  137 

Proiioniina  usU  hoiieslo  <t'uecess:iiio  graecilas  scmjcr 
usiirpat,  U,  386.  Pronominiim  el  cognomiiiiim  discriiiien. 

U« 

Piophela;,  tnrcularia ,  I,  777.  Prophetarum  vcrlia. 
oli-ra,  75fi.  Prophctarum  dicla  Dli  vcrba  suiit ,  3KG. 

Propbcta  lo<|iiilur  otlicio  wis,  sed  cogiiilioiie  non  sua,  ^2!). 
An  Proiiliolis  inilulUi  fuerii  iinolli^oulia  eoruni  qux.  pr-j:- 
diiariiit,  412.  (Juaedaiu  fulura  ex  |ira;tprilo  lociili  suiil. 
43ii.  Pro|ihplica  scieiitia  gerondis  gaiidol  iit  ),'cslis,  Iji. 
Cliiistus  in  eis  maiisit  Spirilu,  II,  o8(i.  Prophetx-  spiriialos 
snnt.  I,  !>8 

Proiiholiriim  opus Chrislus,  I,  78G;  II,  64.  Lmle  Jud;(  ci- 
riiiii  in  sc  odiiim  cuiicilarinl,  1,  7W(i.  1'ticrissunt  aduiiibraii, 
7"2!.  Propliclanini  ofliiiuni  oral ,  a  poccatis  revocan;  ; 
Cli  isli  propriuin,  salvaro.  07.'» 

Piophetiae  oniiiis  l:ibor  ac  consilinni,  I,  ."),"7.  PrOj  Lotia 
au'  nd  scientiam  aulienliiiui  aiit  ad  vOliinl;ilis  iniiocrnliain 
iiisl  lula  cst,  Kij.  Proplioiicie  iii:igiiiliconli:e  iirigisdignuni 
cst  lioala  claloriia  cl  cu-losiia  prx'dir,isso,qiiain  tiirroua, 
4(ii!.  Propholici  sornionis  anclor  est  divious  SjiriHis,  o6i. 
Pniplioiis  Spiritus  siiiiper  idcMi, 'Jl;  II,  129.  Projihcii;o 
scrico  cruilandi  virlio  ex|irossiis  ost,  I.  »11.  Projlrlia 
prii  ^orciidis  fjesia  mrniorat,  173,  toK.  Cur,  13,  171.  Pro- 
phoiicisermoniscoiniiiu.iisest  iisus,  iioii  soiisus,  417.  Pro- 
phoiici  libri  montcs  sunt,  127.  ^on  solo  auriiiin  judicio 
.suiii  a-stiinandi  ,  451.  Prophelia  oinnis  de  Carislo  lucoriia 
cjiisost.  31(i 

Pro;  iiiquornni  viliosus  airoclus  :!  iioliis  oruoiiiliis,  l,OtjC. 
Prdpinquitaluiii  jus  ct  nomeu   umle  jaiu   sumondiitii. 

i'r(i[iriclas  divinarum  pcrsonaruin,  II,  374,  Propriolalis 
requaliias.  197 

Proselytorum  plobs  ainid  Isracl.  I,  74i,  7«! 

Prospera,  Hdminuin  iiatura  ad  rcs  secundas  iiisolcns  csl. 

I,  447 

l'ros|icctusl)oinini  aj  homiiios.  I,  9ii 

Piolpclioiicni  Uoi  morotur  oralionis  fidos.  I,  IGl 

PnoriiGEXES,  II,  t).'i^i,  636,  OM.  Dicitur  apud  acla  Marcol- 
liiii  i'l  Paiiliim  analhem^itizas^o,  662.  Et  scntenli:E  ;idvor- 
siis  Marcollum  suliscripsi^se  ,  6,10.  Freq'ienter,  GGJ.  Mai- 
colli  soriam  in  coiicilio  qualer  daninavil.  (!.>(; 

Piiivorbiumquid.  I,  4S0 

1'riividoiilia  l)ei, 1,636.  Ab.-iliiiiiiVws  nngalur,62'2.  Provi- 
d.Miiiain  Croatoris  laudant  oninia,  017.  Pcr  iniiltain  Doi  oii- 
ra:n  iiiiilliplicalur  anim*  virlus.  fi.'iO 

l'i(i\iniiis  noslor  Christus.  I,  782 

Priidoiilia  hninana  iti  Doi  robusdoli  11,11,63.  Prudanti:o 
piiuiii  p.irs,  iil  quod  nuis  nou  inU'lli;^'il,  sapieif.pr  intcrro- 
jjel,  I,  306.  Prudpnlia  ea  sola  vera  est,  (iiia^  ab  infanlco 
ij.siiis  iiichoalur  rxordiis.  272 

1'j.llcrp  roligiosas  corporis  oporaUciics  significot,  I, 
63!    PsH/Iiit'ubi  dicitur,  ;id  corporib  0|ipr.3  rpf.rrlur.     32« 

Psaliiiusqui  I  prnprie,  I,  13  (^uul  mjstice,  13,  14.  P.sal- 
nius  11  '.i  tatu  vncis,  (piniii  corpoto.o  (ipcr.ilionis  ofliciuni  si- 
j;iii':"  rp  solct.  G"i 

Ps.ihiiiis  n:\'i'i  qiii  I  iropiic,  I.  13,  193.  (Juid  iii\.^- 

10.  \i 


Psalmorum   libur  uiius  osl  .  iiu!,  ipiii,  \uo  ,  I,  1.  Cur  iu 

ircs  (iiiiiiiiiiaijosinias  sil  'Jislril)iili;s,  (i.ji,  (133.  Psalmoruni 

a|>iid  llibra;i.s  oirt"  el  iiuruoiiis  iiun  iii  m  cstatquc  apud 

.Sipluagiiila.  G')2.  Psaliiii  aj  lul  llobra^os  ordiiio  ac  nuiuoro 

oarciit,  7,33.  Ab  Esdra  in  unum  volunien  coUocli ,  7,  ti. 

Soptu;)i;iiila  iii  nuuierum  et  ordineni  rodiicti,  7,  35.  Hcrtiin 

ordiiie  scrvalo,  non  teuqjoriuii,  7.  Ps.iliiioruui  orilo  ac  uu- 

tiierus  niy.siicus.  7 

Psilmi  niusico  mctro  priiiiuni  sunt  scripti  ,  I,  13.  Tilnli 

corum  varii,   \>.  Psalnii,   eisi  a  quiliiis<l;ini  inscripli  i'.v(7/- 

mi  David.  l,  iiou  siint  .sulius  David,  3,  scd  oo'Uiii  <pioruni 

iiouicD  pra;  se  fei  iiut,  ibid.;  ct  oui  siiio  nuniinc.  ad  onin 

pertioenl  qui  supcrioris  aiiclor  iiiscrihiiui  ,  3.  Aliqiiot  .le- 

I  cuiia.%  Agga-i  ct  iCacliari:e  abs<|uc  aucloiit;ite  siiil  incri- 

pli      .  3 

Psaliiioium  tiluli  ad  ooriim  iiilclligciili  ini  ijos  (iirigunt, 

1,  414.  Psalmus  ct  tilr.ltis  auiiori^Mi.^ni  sibi  itiviccm    pr.f- 

staiil,  i\i.  Psalnii  ^iini  It.  iirr  iii  fiiiciii  irs-  iipii  bi  irilaliler 

sunl  iulclli;,'Oii(li,  177.  niioiuoilo  iiililli^oii  li  (|ui  iiitftlirtii.s 

iii  lnieni  inscribiiiilur,  !'j;  qiii  -.c,  luivid,  aul  i^ui  t-.v  Dimri, 

'Xj.  Tiiuliisfiro  liia  qiii  iiiimuliibuiilur ,  (|iii(l.  t  j5 

P.salniorimi  aui  lor   ost  ^pirilu»  Oci,  I,  362.  P.vtliiii  ;.d 

porfoctani  Doi  c()j;iiiltoiicm  cl  olicilioiitiani   niis  edooonl, 

3'i3.  Alti  suiil  lacilcs,  alii  c:iplii  diliidlos,  (iO.  Ad  oornni  iii- 

lillij^iMiliaii)  juval  s._'reiiiiis  ;k  ilc  quo  loiiii.ilitr,  16.  Psaliui 

j.riiiilioliic    siiiil    cvaii;'olii'    iiui   UiVStoriDrciii ,  i.    Do'jlis 

ul  iiidoclis  clai  si  ct  sij.oali  siiic  iidei  cl;ivo,  1,  -j  Qni(|iic 

suas   liabenl  clavcs ,    l^     PsaliuuiUui   claM> ,    Christi  li- 

dcs.  5 

1'salmi  non  tanluui  ros  sui  i  mporis  iiiiiiliatit,  I,  113.  Id 

iis  iiiliil  liiiiiulo  aut  communo  ,  3^-  Nihil  ium  iiifipliijiicuni, 

601.  Ouiil  sul)  t.iiiiiliuribus  vcrbis  l.i;.  ji,  3  i.  (luando  c«- 

gnoscjiiturnivstcriis  rcforli.G.iiJ.  Pkali;  ■iriiiii  libor  ullra  lit- 

lora?oiaiiioiHni  ccl^inris   inlrllii^ciilia;  :  oiisii  iligestus  osl, 

6J2    Psaliiioruni  iiilelli.:,'oii;i;,  s|iirii;ilis  iiciiuii  rosiKii,  437. 

1'salniiis  iiitolli^i  |()i  ■st  s|,ii  ii:i|iii.|-,  li,.oi  iiiulus  historiani 

pra;fcral,  411.  P.saliiii  aliijui,  qui  liiulis  ros  pc.slas  prse  sc 

lorru  Milcntiir .    ab   iis  pluiiuiiiui  disseiiticntes ,   rcruiii 

spiritaliiitn  sijjnilicaul  i-llrcliis.  177 

Psjliiii  piMplici.o  vcr:;  gcsla  coiiliupiil ,  sed  ijUaiChtisii 

sint  pio|ilioii;o,  I,  IJS.  Sunl  nui  in  (iiuiiilius  forc   psalniis 

pefsiiiiio  Cliiisti  iiiliil  coiivoiii;o  i.ulaul,  UI.Hilarius  nia- 

viilt,  saiv;i  roruiii  vi  lil.ilo,  pluiiin  ■  in  eiim  cnnvpuirp,  l-Jl. 

Plurcs  exisiiniaiil  imiiiia   ps:iliiiiiruiii   vorba   .id  Chrisliim 

cssc  rclciond.i,  178.  Laiil;iiiliii ,  sid  iion  probantur,  idid. 

(,lii3l'i.iis  .1(1  Clinsluiii  rcfcrri  di  lioaiit,  178.  (Jui  oniucsde 

illo  siiil,  (iGj.  In  ris  sair.iiiiiiiiiiiii  Diiiuo  corporei  adveiitus 

coiilinilur,  665  Ad  Clirisi  11111  rolerciid.i  esi  oinnis  prupho- 

lia  p.saliuoruin,  17.  Sed  ubi  a  I  (11111  propliotio  sernK»  se  rc- 

lorat,  lalioiiabili  sciculia  discoiiiondiim,  ibid.  nuid  pc.rso- 

n;c  ejUsdigiiiiaiiiiiioconv''iii.ildigitosconduni,'l7.  In  ps.-il- 

niis  (|ui  (lcUiri.sto  sunl  iiitclli,^ondis.rc'_'iila,  117.  In  psal. 

inisilc  Clirisio  scmiier  cst  ali'|uid  |i('cnliare,  quod  alieri 

uoti  coiivenial.  gpi 

Psalmiis  Iquam  multa  dociiuiciil.n  conliiioat,  I,  18   Ps.il- 

niiis  II  anpars  prinii,  an  sccuitdtis  diccndiis  sil,  51.  rriinus 

a  Paiilo  appcllalur  ,  cur  ,   33.  Psalniiis    \iv  srribriidus  111 

coido,  in  nipuuiria  sigiiairliis,  condiudiis   iu    (isciia,  77, 

Ps.dnius  XV  cx  porsona   Domiiii  iiilclligciMtuN.   I.",-.  |'>,,d- 

iiius  \Mi  lolus  est  ov    pcrsona  DoiiiKii,    i,i)     Psaliuns 

xxxvii    itoni   totus  ex  pci soiii  Ddiniiii  pro  noliis  dolcniis 

poriatilisqucpeccala  noslra,  261.  Psalmus  XI    ex  porsoiia 

Doiniui  liiiuie  passioiiis  sacrnmcninin  cloquitur  ,  ,")03,  Ps;d- 

miis  LU  oninis  cst  do  Chrisio,  !i.";    I'salnii  i.ni  ct  liv  ad 

ciimdcm   sunt  refercndi,  107 ,  117.    psalmi   lv  enarratio 

intpr  David   el  Chrislum  hoinincm  crit  tciiiper.ita ,  128. 

Psalinus  1.VI  eslde  Chrislo,  133.  Psalmr.s  ivui  dc  David 

siiiiiil  ct  dc  Christo  Iracliilnr,  I  U.  Psaltniis  lix  non  cnnso- 

nat  liisioriaB  titulo  |  ra^nolatx',  1."ji.  lics  ^;cst:is  pr*  sp  foil, 

non  ul.  ob  eas  ros  scriptus  csso,  sod  ui  qno  tciupore  scri- 

ptiis  silnoscsiur,  l.Ti  et  seip  Psaliniis  lxiv  coiigregaMo- 

iipni  geutium,  qua;  Doiiiiniiin  laudalura;  siinl,  mintial,  181. 

Psaliiiiis    T.w  esi  e\  Prophci  uittn  prrsoua  ,  193.  In  Psal- 

iiin    Lvvi  oiiinis  srrmo  vi  I  Propiiclanini  vel  .\|iosloloruin 

cst,  r.lirislutn  ml  vciiissp   aiil  vpnturum   pr.cdicaiitiiim, 

208   PsJlnius  Lxvii  louis  cx  volcris  ac  novic  lcgis  sacra- 

nicntis  ost  cniitextus,  21J.  Psalmiis  i.xviu  est  dc  Cliristo, 

212.  Iii  00  osi  rac[:i  a  Clirislo  rcnicmoratio  in  impios  ullio- 

nis,  cl  relriliiitioais  iu  saiictos.  2(il 

Psaliiii  xviii  doclrinaquidcontineat,  1,377.  Scopus,  331. 

1'radil  oleiiionia  vilw  [liie,  272,  Omnia  vivciidi ,  crcdcndi 

cl  placendi  Dpo  pra-ccpla  coiiiinet,  274.  Pcrfccium  viruiii 

scciindum  ciangclicani  doclrin;iiii  consuiiiin;il,  lu.  Pcife- 

cliiiii  Logisoi  Piophcl;iriini  p;  tvangoliorum  viriim  Pro- 

phila  iii  eo  confuiniai  vcl  cx  sua  \cl  c\  altcriusqupiii  iii- 

sli!u;il  pcrsniia.  ,-,;;;j    -;;(; 

rsiilinuiii  (,\\  (|uida:ii  ;id  Lliiist.ini  rcliicuijiuu   putaiit 

1,  426.  Pjaluium  cvM  iiiicH;g:(  qiii  ci.oliira  anlielai .  432. 


or. 


INDKX  REIIUM  Et  SENTKNIIAKUM. 


890 


It  ISiiliiio  cwi  giatuljllu  Ml  ,iuiin.m>xi:<i'll»ll:ilf  \itki- 

iiiiiiinliberlJlcnn.-<i(,'ni(ioDisI»oi  rml.iiiiiis,  1,  l.iN.  1'saliuus 

i.Axvi   eas  »|i«soiiiii('.s  |iiu?nuiili»l,  iii  qiias  m' Hancloniin 

lldes  i'xt.U()ii,  JKIi.  lijm  aucuir  Sakjmoii,  40«.   1'ulniiij 

cxwiii  a<l  iwiirntiaiii  nos  iitiiiiiuil.  1.S5 

1'saliiius  c\x\  uulveMlalciii  hiinc  cx  Dei  bonllatn  |iro- 

fcilaiu  (loccl,I,5H.  Fsaliiius  clKXi  ad  |ii-rsoi)aiiil)oniiiit  ot 

.(il  s:iiicliliruiluneiii  Eicl(  si;t  rcfcroii.lus,  507.  C.oKnilionci» 

lilii  Dci  et  sacraineotnni  assuiDiine  a\>  co  cariiis  no.s  crlu- 

•■el,    300.    lu    li>s3liiio  cxxxiii  aii  ali(|Ui>l  «(liHtiiiii,  Si3. 

1'saliiiiis  cixiiv  |K;r  corporalia  gcsla  soiisum  |if (hJIi  .illio- 

rcin,  521.    INalmns  exxivi    llal)vloiil;p  caitivilall  |iolc»t 

(■«nveiiirti,  .S18.  Koliiiicn  iHitius  ca|ilivil:is   S(.ir!lalis  tra- 

ciatur,  ivlft.  A|iutl()iios(ljmJeii'inue  liiulu  inscribitur,  5i8, 

(Vto  caii^l  a|iuclL)[x,  ;;i«.   l'.s:il(iuis  cxxxviii   loiiis  tst  i;x 

|('i>;oua  Cbrisli,  o(53,  ,t(jI,  "«O.  I's:iI(ihis  c\x\ix   osl  nrilio 

niil  Ibvid,  aui  liJeliuin,  aut  |x>lius  Chiisli  non  scclusis 

fi(l(  liOus.  ;mi 

rs:ilnius  cxu  est  dt>  »;iirislo  iii  D.ivid  ailuiiibralo.l,  tiOO. 

rsaluiiis  cxLu  esl  cx  |fcr.s<>ii:i   l'iO|ilieta!  intetligciitis  se 

iii  |i.'ccali   corjKW.',  l>0.~)    iii  eo  a.l    Cliristuin   lefer.Kda 

qiKeruni.inc  sib  Projrli  la;  iioiiiinu  diccntur,  liOS.  Psalinus 

c\Liii  csl  (|c  Clirislo,   lill.    l'sjliiio  cxliv    Cbrislus    no- 

niiiic  pavi(ll;iu(lalur,   CiO.   Iii  Psalnio  cxlvi  versns  adje- 

cliis  ,  iriS.    I's:iliiiiis  cviMi  csl  wlcriiK  Jcnisalein  iiro|ihc- 

li.i,  ti40,  6i,3. 1'salinus  cvlviii  es4  gratiilatio  aidilicat.e  Je- 

riisuleni  ctelcslis.  813 

Psaliui  spiiifier  cl  ubi(|ue  canlaadi ,  I,  5il.  Psaliiiogra» 

|><ius  Chrisluiu   vidcrc  expeclal,  93.  Cbrisii:iiius  csl,  92. 

l's;ilinoruiii  liber  apiidGriecosex  Hebixu  eincHdaliis,32"i. 

I'4;ilini  lccUo  anle  uabiliiin  de  co  Tractatum.  lik,  0» 

Ps:ilterii  li-ura,  cl  quiJ  adiimbret,  I,  B.  Ps;iltoriuni  d^- 

cachorduro,  618   Psaltcrlum  llber  legis.  187 

i*sPudopro|>hcta!  vulpes.  I,  702 

l^LKiiKus,  I,  38».  Auclor  ftiit  legis  exUebraeoioGrie- 

ciim  lransfcrend%.  7,,  3I 

Publicani.  i^  7O7 

Pudiciii«  t;loriosu.-n  ac  Bitens  sorJeMi  carni  tuincn  in- 

^ehiu  I,  578 

Piier  doclxina;  Dci  ac  pr.ecp|iti.s  timorte  a  teneris  assue- 

((Cieudus,  I,  i83.  Puerorum  iDdolrsqni  lidclibiis  iniitaiida, 

7;>7.  Puerorniii  suul  Aiigcli.  7^ 

Pugoa.  Pii  s*pe  el  a  leucris  iinpugnaotiir ,     1,483. 

VugiM»  hujus  auclorcs  ac  uiiniHri ,  4W.  Ceriamen  iHgiti- 

iiiuiB,  483.  Puj:;n:)ntes  iios  adversus  neiiuilias  spirilales 

Augeli  juvaul,  el  iiiisericordia  Dei  prolegil.  200 

PuLiKMTios  leclor.  II,  706 

Fulloriiin  duplcx  generalio.  I,  787 

Punit  Deus,  ul  saiiet.  1,  354  el  seq. 

Pijpiilus,  (|ui  pairem  silii  diabolum  abjuravit.        I,  63J 

Purgandi  suinus  ignc  judii.ii  1,  291,  '294 

Purifias  perfucla  b»|iUsuHi  non  reddtuir.  1, 191 

Purpura  ucrangiisla  Vfslis.  II,  ;,i^ 

Pulco  infernx  iiiortis  scJcs  signilicalur ,  I,  SKJO.  Piltttus 

vitie  el  puteus  interitus.  I^ 


R 


Q 


Quadragenarius  niimerus.  I,  Sll 

Quxreudi  Dei  oa  caiisa  est,  quod  Christus  sil  eiaudiliis, 

1,  257.  Quiereaiiuin  Deuin  nieices.  265 

Qua;slioiies  cai.liuss;  advcrsus  lidei  doclrin;im  n.in  stiut 

audicn.l.-e,  II,  418.  Qu:estioties  mulue  lierlidoiu  expoiliun- 

tur,   .3ii9.  Non  per  diiliciles  dos  Dciis  ad  hc.iiain  vitani 

qiisslionos  voc.al,  ."^^l.Quseslionuni  diUiiilium  niorosa;  al>- 

solutioiies  lcctorilius  gravcs  suiil.  282 

Qiia-ilor.  11,397.600 

Quics  l'jlris  iti  Kilio  crcatorc.  I,  it>9  Quics  Dci   CUri- 

slus,  ilitl.  Otiics  Doiiiiiii  Jc.Mi  Cluisli  in  invisibililiiis  iclius 

crcaiis:cli;ruilatc  pr:cdiiis.  ai'.!.  Uiiicsjustormn  inClirislo, 

ailcoqne  iii  Dci  rciiiiic.  'iii"».  Iii  lum  rcquicm  adiius  (|U0- 

nioilo  oiiinilios  1 1  qua  coiidiiiiiin;  |>.i|.'al  ,  i"0.  Qiiics^elcr- 

iia,  71.  Quies  inops,  vit.u  quuddaui  cxsiliiiui.  II,  t 

QDiMiTios.  II,  663 

Quindecira  Kradiis  ad  sancla  saoclorum ,  1 ,  11.  Quinde- 

cira  Rr.iduiini  Cantlca.  U 

Qiiiii(|u:igciiari:i  iriiia  psilinoruiii  quid  adumlirct.       I,  8 

Quiii(|iiag<'siiii:e  |iosl  Pascha  ruligiu.  I,  8 

Qutiiiiiiagcsitiii  iiunicri  iiiysleriiiin.  1,  7 

QoiNTiiUsus,  11,  tiHa.  A  syiiodo  Sardicunsi  coiidBninatiir. 

6J8 
QciHios  a  Marcnla.  11,  tiliti 

Oiiintus  a  Pliil.  11,666 

l.liiis    Hbl  .licilur  ,  i/uiii?  ibi  aul  rariis  sii(uiUraliir  ,  .1111 
itiilltis  I,  llH 

Quuliitie aileruilat.ui  sonat.  I,  2W 


Kacha  v;icuitalisn|i[iroliriuin.  I,  084 

n.tciiKL  111  Cciiisi  ly|.uiii  ,L'c>sil  I'"cclcsi;e.  I,  67  j 

Kapiuiilur  i|iia;  coiiira  iiaiitcaiii  suiit  dcsidcr;iia.      I,  347 

Ratione  aiiiii.iis  luu  |ii:iiii  c.'rlis.siniodii('e  iillikur.  I,  3IU, 

liatidiiciii  S(;(|iiidcbcl  voltiiii;iH,  iion  iirtuire  ,  II.  317,  Ihltlo 

iiiiiiiiiiia  iii  <|ii.iiii  niiillis  (lcliclai,  10,  »2,  60  el  seq.  Nou  esl 

audieiida  advcrsns  Dei  tcsliniutiiuiii.  14i 

Kjvetiuensis.  II,  (iii 

Rocoiiciliari  cilo  dchcnuis  1  utu  advcrSJiriis.  I,  68a 

ncdeiuptio  nostra  Fllius ,  I,  i%.  Kedeinit  univer.sns, 

491!.  Oualis  stt  h;cc  redcniiitii).  !)17 

Rcgcnenttio  quid,  I,  766.  RcgencraliiHiis  cQcctus.  710. 

Ucniau.;iilc  ('oucupiscculix  liicla  ,  719.  Retteneralionu  ;.c- 

.tuiiiius  ui  Dci  siiiiiis,  II,  147.  Regencralus ,  csldiiin.-e 

iialui;c  (>;iiiicc|is,  I  4.  Rcgciierati  iii|;euii  s.'nsus.  13 

Rcgciicraliiinis  a-lcrn.e  teni|.us  ac  bcatiliido.  I,  lii.-i 

Rcgiii  Isr.icl  c.isus  dciiunliaiur,  I,  729.  Rcgna  in  uobis 

a  Doiiiiiio  ddcla.  53-4  cl  scq. 

Re;;iuini   Clirisli,  I,  tilO.  Non  laicl ,  516.  Ros  suiiiiis, 

6:8;  II,  598.  An  Chris'i  li.iiiiali  coiivcniat  virga  fcrroa  rc- 

Kerc  ,  I ,  .'il.  Saiicli  hic  CHcnlcs  ,  lo.stca  iii  regnu  D')iiiiiii 

abuiid  ibuiil.  445.  Ucnni  Cluisti  millus  csl  liuis.        II,  395 

nc^'nuin  D,;i   ct  rcgiiiiiii  Cbristi,  I,  62,  Rcgnum  Chrisli 

antc  resiirc.clioiiciii ,  163   In  ca'l.'Slis Jcriisaleiu  lu.iipora 

rcscrvaluni,  8.  Ex  quo  iu  rcguiim  Dci  patris  provcbeniiir, 

354.  Hc-ni  sEierni  |iarlici|ies  reserval  DoaiiDai ,  629.  Pcr 

rcgnuin  Doinini  ad  rcgiiuin  Dei  palris  asceudiuuis,  647  ct 

seq.  Pruxiaiitum  1'cguoPalris,  eumFiUierlmus  in  regno, 

628.  lie^Di  (iotninici  lciiipora ,  466  Bcalitudo ,  466.    Rc- 

Kiiuin  Donilni  Iti  pacc  et  unauiuillalc  sancloruiB  est,  640. 

Nuiicupalur  Jcrusalciu  ulcivilas  p.icts,  040.  Consuuiinalnr 

resurreclioue  per  conrormilaleiagloriioDei,  610.  Piopier 

couforinalioneiu  corporis  Del ,  iu  quo  se  auie  sjieculaliir, 

Sion  noiuiuatur.  610 

Regnum  Dio  tradiliirus  Dominus,  oun  regni  potestate 

est  cariturus ,  l,  648.  Regui  Iradillo,  uostra  proveclio  esl, 

648.  Ei  non  pcril ,  |)09tquain  illud  Iradideril  Palri ,  163. 

l'osl(|uam  Clirislus  tradldil  iios  ,  1'iilri  coiircgiiat  in  aobis, 

62.  Rcgnum  Oei  per  giiicralioncin  legis  cl  per  gcneratio- 

iicra  UJci  f.  cqucntibitur,  033.  Nunc  non  oinnia  Deo  ser- 

viiiiit,  .'VSt.  Regimni  Dei  iu  Aposlolos  Cbrislo  medianle 

iraiisrusum  ,  750.  Regiii  Dci  possesHio  ,  id  est ,  paradisus. 

24 

Reguum  Dci  |>alrls  (>onsiimu)ala  ia  nos  ca^lesti  glcria,  I, 

8,  Rc;;iiiim  xteruum  esl,  quo  sauctis  conregnaulibus  Dpus 

reKiiabii.  631 

Kegiiuiii  cccloruni  ipse  Ciiristus  est ,  1 ,  731 .  Regnum 

cceltstc  per  miscritoiiliam  Dci  iiobis pr*par:itur,  173, 17  4. 

Rci;iii    coeleslis  srn>s ,   incboallo ,  el    pcrrctio   psaliiiit 

CXLVII  et  CXI.VIIl  iraclanlur,  613.  Rcijni  beati  civitas 

'lUoiuodo  li.c  co^pia  posl  consuimnauda,(>4t.  Regnuni  cce- 

leste  quibus  yradibiis  complcatur.  64i 

Regni  coeloruin  teiii(ius  ,  1 ,  4>5i.  Sedes,  6i7.  Fclicilas, 

612.  Hiijus  ilcsiderio  viue  liujus  prolixitatcin  luxereplu- 

res  s;incii  ,  122.  Regnum  ciMoruni  sola  vcrborum  olnci» 

iioa  obtinenl ,  697.  Qui  rapienl  illud  (jentcs  Judxis,  723. 

Regnum  ctelesle  ccDScensuri  supcr  nivein  dcalbabuiitur, 

221 

Rcligiouls  opus  olTiriuffl  est  ubcdicniUv.  II,  1} 

Kcliqui;e.  Sanctus  uliique  bcalurnni  Mariyruni  sin^ui^ 

rxccpius  est.  el  vencranda  ossa  quutidie  tcstimonio  snul, 

11,  ■■i;>7.  V.  Scpulcva. 

Keni.'iiioraiionis  prccalio  dc  qiiibus  llat.  I,  261 

Ucnuiilianliiiin  s;ecuIo  Dcus  csl  porlio.  I,  325 

l(ep;-llo    Ociis  iion  rcpellil  ()uemi)uam  a  manditls  hisi 

obuileuleui  aul  iict;ligciitiiB.  I,  281  el  scii. 

Rep.'lcrc  s.^iucl  Jicla  iiii.-rduiu  necesse  csl.         II,  1 37 

Rc(|uiei  et  habilationis  diclaulia,  I,  70.  Kc(|iiies  Dei  qui 

III  saiictis,  515.  Ite(|uics  ujtvrua,  in  quaiii  justus  pcr  ang.'- 

los  dcilociiur.  II3 

Requiieiiiiiim  aU.)uaiKlu  in  uiarguie  liltera  r  ni>t;ii.iiu 

qiii.l  sibi  velil.  If,  ti80,  f^.  luM. 

Rcs  uai.:>'ie  noii  idein  est  quml  natura  ,  II  ,  SS.  Rcruiu 

iinniina  su.i'  fijo  el  lUUer.  1% 

Kcspoiis.oiiuni  ratio   cx  iDtcrrogatiuuuitt  causl«    proti- 

cisc^atur.  11,  170 

R«sTiri'Tii<  Caribagiuis  tcgalls  Arimia.  aucior  csi  ut  a 

llili;  liicii.l.i  dcll.i.int.  II,  6i^ 

ncsiin.  ciMu;.  viriiis  csi  liu|>ii!uui  regouerallo ,  II,  iiV5. 

In  paialyli  1  .  ucilionc  liiturjliic  I,  7llt> 

Kc.suircciuiiiis   sin'  iloiiiiiius  niil  Christus  ,  1 ,  131.  Ro- 

siirrcxissc  pcr  sc  a  uiorluis  iiou  ixXiiit  ntsi  Dci  iiatura,  II, 

181.    Resurrcctinius  (■bii.iii  tcmpus  ,  I  .  NIO  ('iir  pri.iiiis 

cjus  iiidci  .ing.'lus,  slil    Cur  mulicicul.c  i^iiniim   illius 

consci;e.  NlO 


997 


INDEX  HtRUM  ET  SE^^ITENTIARIJM. 


90» 


Kesurreclio  eoruin  quorum  corpora  post  Ctinsli  p^s- 
skMioni  Jfrosiilyiui^  vis:i  swnt,  qualis  ruiTit.  I,  15.  ib.nol 
Rcsurrecltniiis  noslra^  spcm  in  Cliri.^sio  resurgoiiie  spe 
culatnur  ,  1 ,  iS<l.  Hesiir;,'enles  nos  ex  uiorliiis  in  CliriSto 
resurgeule  CDfiiiietnur,  217.  Oui  viom  nobis  ex  morfuis  in 
se  resorgeni-equssivii,  2l7.  CooxcilDniuia  Den  iii  tiuisto, 
II,  11.  R«iurrP((JoiH'm  noslrara  iu  rosurreclioiie  uoiUi  in 
Clirislo  corporis  spcculamur,  I,  4?)3.  Resurreclio  corpoia- 
lis  e(  SpirltuJlis.  St 

Resurreilioii.s  praeJicationi  conlradicuiit  iiiliclflps  ,  I, 
1*4.  Ciir  illjin  despurenl,  l7-2.Resurreclionis  iiiccrlu  liilos 
volupUiiuni  amorcin  paril ,  691.  RcsHrrcciionis  lidein  iiul- 
lam  •'tiluram  llevil  Jpshs  l.azaninia  inorluis  e.vcilaiis,  21S. 
Resiirrccliuiiis  (lossibilila»,  87.  Resurroctio  caniis  ei  iioii 
esifliCicilis, eni  priiiia iuchoalio  fiiit  facilis,  181.  Rcsurcec- 
lioiiis  Speijiidtf  liles  ia  lege  continetur,  783,782.  lil  de- 
cre la  doceretur ,  Moyses  cum  Christo  tran^figurato  visiis 
est.  735 

Hesurreclio  cril  omniuin,  sed  non  oninium  erit  gloriosa, 
1  ,  938  ,  470.  Quorcin  eril  glorio.sa  ,  t5^  ,  470.  Resurgei 
ornris  caro,  secl  iion  oninis  deiuutabitur ,  '2Sl.  Rcsurn  ctio 
sine  denmiaiione ,  salus  iu  oihilum  ,  150  ct  seq.  Ilaiic 
peccaloriliiis  nieroit  Cbristi  inors ,  ibid.  Ad  poeiix  sn- 
sum  illis  est  constiliila,  150.  Rcsurrrciionc  d'  muialnintur 
tanlum  (|ui  cum  Clirislu  per  fidcm  cl  cuuimortui  suul  ct 
resnrgcnt.  123 

Rpsurrcclio  impiorutn  qualis  ?rit,  I,  ?7,  101,  487.  Re- 
surgenl  t' rreni  ct  iii  dedecoris  cor|,orp,  517.  Rpsurgent 
ad  ignem  a-tcrnum,  604.  Resurreclio  eonini  aqua;  diciir- 
renti  ac  cers  liquefacl.e  compaiata  ,  140.  Curpora  ipsis 
spiiiis  prmlucpnt.  141 

Hesurreclio  justnrum  non  amblgpuda,  1,691.  yii;ilis  crit, 
ibid.  Resinreclio  ^loriusa  ,  nuptiK  ,  794.  Oui  priiiio  pro- 
gressu  ad  rpsurrecttoiicm  i>ra;paniuiur,  794.  R  surn  ciio- 
nis  Ipmpus,  471.  Rcsurn  clionis  gluria  et  tcnipore  c:eli  ros 
anteiliunt  Apostoli  773.  Resurreclio  iiiisencurdix  Di  i 
munus  cst,  174,  2.58.  Rcsurrcctiouisteuipus  maluliiia  mi- 
serirordia.  607 

Resurg  l  idcm  corpus,  I,  54, 131.  Uemulalione  potius 
quam  crcatioup  novuin  cril,  152.  In  quu  sita  sit  illa  iJi  mii- 
latio,  131 ,  132.  Resurn  eiio  vucalur  spirilaiis  iialivilaiis 
generatio  ex  mortuis,  163.  Corporum  piiStresurrrcliuiicm 
spiritalis  ct  aeterna  natura  pennis  signilicatur ,  575.  Iii  re- 
surrpclioue  coriiorum  siibshiiiUa  nou  aboleliilur,  scd  ^ra- 
vitaaterreDa,  717, ifr.not.  Salvii  xsolido  futuri  sumus,7i7. 
Hesurrectiuiip  glorifica^i  coiporis  solida  crit  cl  iiidcniuta- 
bilis  natura,  451 .  Corjiora  in  lonnaui  solidilalemquc  nicm- 
brurumccgi  ntur,  238.  Curruptio  iiaiura;  inilipcillis  naturx 
cceleslis  incorruptionp  mutabitur  ,  ibid.  Pi  ccalum,  mors, 
corruptio  a  vita  et  imniurlaUtatc  dcvorata  eruQt  ct  cx- 
hausta.  2(iO 

In  (juaiii  formani  risurnclura^sinl  femina!,  I,  781.  fk>r- 
pora  in  slalura  liri  perfecii  suscilanda,  693.  Hnbilusluturi 
opinionpin  lilieram  pcrniisit  Di  «s  ,  693.  Iiiulile  est  qiiaj- 
rerp,  quse  tum  species  corporuiii,  quse  alimouia  sii  fulura , 
691,  692.  De  rcsurrcclioiiis  cciiidilionMius  uibil  Scripliiris 
lirophi  lalilins  conlincri ,  pubiira  opi.nio  cst,  781.  Qum 
bealiliido  resurreclioiieiii  excipial ,  163.  Ri  surrecllone 
douati  uullius  cgebunt  ad  corporis  aoima  quc  bubstaiiliain. 

841 

Revclationis  Dei  eomnipndatio.  II,  390 

Rex  et  judex  uiide  differaiil,  I,  57.  Rcx  sancuis,  U.  599. 

Regum  polcstas  a  Oco  per  Jesiiin  Clirisluni,  688.  Regire- 

vereutia  potissima  esl  deferenda,  t>20.  Ueguiii  pispccpla 

cum  liouore  el  religioue  relcgunlur  ct  audiuuliir,  I.  64. 

Ad  regiim  ejrressus  ipiaiito  sludiu  curratiir  ,  525.  lYeccs 

pro  ftiTuie  regi.s,  II,  699.  Mysieriorunt  solcuiuia  pro  ineo- 

luniitate  regis.  ^46 

Hegum  ckl  liberlati  subditorum  excnbare,  II,  5J5    Be- 

gibuspie  sp  adutari  quidain  Irustra  pulani,  1, 102  Rpgibus 

in  iios  plus  non  est  polesUttis  qiiHin  lalroiii ,  febri.   etc, 

lil4  Hegibiis  iiiiqua  posceiitilms  fainulan  quam  indignun), 

75.  lleiiis  iudicium  upiscopalilnis  arbilriis  iion  aequaniinilpr 

adiiiilll,  II,  620.  Reges  terra;  dialiolo  in  reguum  dei.ulali, 

I,  35,  i>.  not.  Reges  sibl  dcos  antiqnitas  finxit.  631 

R;  guni  nomine  iiidicantor  dwnioues,  1, 725.  Regcs  terra» 

sancti  frequcnler  nuuciipanlur.  318.  Regcssunl,  quicarni 

non  berviuiit ,  545.  Qixi  corpons  sui  doniinaiitiir ,  559.  Qui 

rioii  suiil  siTvi  peccaii ,  163.  t,lui  sunt.  coU.tri  Jcs  Chri.sti , 

163.  Rcgcs,  regiii  Dci  cousurle:,,  6IB.  Quomodo  saliis 

porum  iu  CUrisli  salute,  618.  V.  Indicem  Glosiar. 

Rliaiiiuus.  T,  142 

Boco.  II,  663 

Vo»ia,  11,668.  Conslaulius  usque  ad  Romani  billiim 

siium  verlil.  .571 

ltf,n«ni  rppis  bellum  ,  1,  259.  Edicla  advcrsus  Judseos, 

l-i7,  151.  In  Kuiiiaui  iniporu  sedo  Spccialiter  ev3iig>;Uca 


ilurtriii.-i  consi.slit,  I,  1 1.  Iii  Romaiii  impciii  iiegotiis  qiiies 
carpimr.  11,  620 

IfoiiAM  ,   au.  5.17,  damnaiil  Pboliui  iMeresiin. 

II ,  657,  ib.  nol. 

Ro.vn^uM  concitiiiin  sub  IVnvalo  et  Sabcllio  el  Valenlino 

bxrciicis,  II,  662.  Koiiiana  auiii  1 11  syiiodus.  629 

Roiiianasedcs.  Opiiiiunii  psl  ut  :id  capiit.id  esl  aii  l'etr; 

apostoli  setiem  di"  siiiyulis  liiiibiisquc  pioviiicii.^s  Domiiii 

referaiil  saccrdulcs,  II,  6i9   liniuauoruui  epLscoporum,  ux 

qiiihus  I  lurcs  inarlires  cxlili  lunl ,  successio,  675.  Libe- 

rius  lcit.ilur  se  ,  niore  nuj.nuui,  episcopalui  urbls  Rooise 

iiihil  addi,  ulbil  niiiiui  passuiu  cssc,i73.  Nccsua,  s  liape- 

stoHca  statuia  se  lucri ,  I,  673.  Urbis  Roiua  episcopuui 

daujli:irc  giiudenl  Polanilus  ct  Kpiclelus,  H,  670.  Sardi- 

ceasis  syuudus  Juliuni  rugat ,  lU  pci  ipstsui  Italia,  Sicilia 

et  Sardlnia  synodi  acla  addiscaul,  650.  Rumaiiie  Ecclcsia: 

legaii  an  349  inlcr.sunt  coucilio  Mediolaii.  676 

Roiuause  ICccIesisB  prcsb>ler:UDi.  fl,  681 

Romaai  clerici.  11,  540 

R0UD1.11S.  11,700 

Hus  lieiii  dieliouls  oota.  1 ,  321 

BupnNiis.  11,706 


Sabliala  Salibalorum.  I,  8 

SalibaiuiQ  perfectum,  el  (|ua-  aiite  illud  paraiula,  I,  270. 
Sabbato  et  quies  Dei  est,  el  homiiium  oliuui,  263  Juda-i 
baiic  di"ni  ad  (|ui>cldaiii  tesllmouiuin  digiialionis  in  se  Dei 
lioiiorant,  266.  Sal>li:ilo  Ocus  opcralur.  269 

SADEU.IDS.  II.  176,  242,  6C2,  7(i4.  Ejusdoclrina,  l,2-J4; 
II,  12,  ib.iwl  ,11,  178,  324.  Sabellii  upiiiio  inipia,lU4.  Sa- 
liellli  el  Arii  pugua,  179  ct  s:q.  Di  uni  verum  in  coi|ore 
upcratuiii  scit,  scd  riliumaiite  s;«ciila  subsisleolem  ifjiio- 
rat,  16.  Euindem  divisil  in  Yirglue.  139.  Sabrllius  unioiiem 
dlvidii,  80,  135.  SabellioPati T  el  Filius  mium  sunt  ex  ne- 
miaalis  iiuininibus  iiuioiils.  324.  Sabellii  secta,  649,630. 
Dicitur  liwresiiuinonis,  476.  Sabelliushaeresim  suaiu  uiide 
dcfenilal,  518.  Scripturae  loc^  ei  coulraria,  39.  Errur  illiiis 
conlulalur.  178, 206 

S.1B1MANIIS.  II,  CB3 

Saccus  babllns  1  st  Inclus.  I,  ^& 

SaCf  rdoti  s,  Ecclcbi»  oculi,  1 ,  578.  Pelri  el  Pauli  suc- 
cessor  s,  11,  634.  licclesia  patrcs  ct  ambitiosi  inlcrDeuia 
pl  beiiique  legiii ,  ibid.  Ad  luiiiisterii  saiictilicaiioneiii 
Spirilu  sanclo  icrigaii  ,  I,  222.  Diviiias  justiQcalionis  ml- 
iiisleria,  281.  Icgeuli  periculo  uegotiis  sxculi  occupauUir, 
578.  Constuilius  sacer Joles oseulo  e.xcipit ,  cniiviviu  di- 
gualur,  et  benedictioni  eorum  caput  suiiimiltil,  II,  509. 
Sacerdolcs  de  allario  prolracti  uoii  lcviori  iiupieUte , 
quaiii  qiia  Judsei  iii  Cliristum  ct  pruphelas  pecc:iriiDl. 

57ii,  16.  not. 
Sacr.iiuenla  iiova;  gratix  velus  lioino  non  cajtit,  I,  708. 
Sacranienl:i  iiaptisini  el  Spiritus,  688.  Sacianic;i,ttjra,seu 
S3craiiicii(aaqu;pcli.;;iiis,Gb2,  ib  iiol.  SacianienUimsauoii 
cibi ,  707.  Sacrameiitum  carnis  et  sanguiiiis  Chrisii,  U, 
223.  Sacrauiculuriuii  niysteriuni,  224.  Sacfamenloiuui  na- 
tura,  218.  SacraincuLi  saluUs  iioslrae  projecta,  634.  Vide 
vi[ra  Iiulicem  Otvisarmn. 

SacriGcia  legis  ncccssaria  tran!,  non  voluutaria,  I,  114, 

367,  nol.  Sacrilicium  Chrisli  qoanto  illis  prxs(an(ius,  114. 

SacriGcium  graiia)  el  laudis  pra;latum  1  st  sacrificiis  lcgis, 

2.57.  Sacrificla  nova;  legis  vivae  iiitelligentisque  liosllcelau- 

dibus  perticiuntur ,  174.  Uxc  David  vclo^iibus  ut  uiagls 

exspeciala  deposclt,  noa  vctera  quasi  aboniin.inda  coii- 

demuat,  175.  Sacrlflcium  vespertiiiuiu  quid.  593,  594 

Sacrilicioruni  meusa  in  nova  lesjp,  I,  253.  S:icrificiiiina 

sauclis  sacerdotibus  confediim,  l(,  653  Sscrilicii  opussiue 

presbytero  csse  non  potuit.  633 

Sieculum,  prout  intra  tempus  cniiliuelnr.  T,  348 

Sxculuni  saeculi,  I,  623 

Seeciiluiu ,  vsnitas,!,  613.  Saeculiiui,  forum.  TliC.  Maip, 

188.  Mare  agitaliim  el  iucolalus  diaboli ,  83.  Algyi  10  prE* 

furniatiir,  554.  Igiioialioiic  vulupl.itiiin  stiaium  ncsclendnm 

esl.  323 

S:eculi  relinqueudi  pulchcrriniuin  ac  niaxiiuo  ulile  |>rae- 

eeptuin,  I,  765.  Sa;cuio  reuiiuliSnlibus  ad  (llurnain  alimo- 

niam  cullaliones  ab  a|joslolis  insliuila),  101.  Sftculiim  rc- 

linqiieutium  nierces,  324.  (Jni  sa'Oulu  reuiiutiavit ,  aris 

efiectus  est,  369.  Iii  sa^culo  niliil  Inbens,  pid  ni  nilul  de- 

bcl,  78().  SoK^ulum  quani  peruiciosuni  his  qui  ei  rpnunlia- 

rinl,  568.  Saeculirem  famiilaliisDei  iion  slncsa'ctili  i|siiis 

vitiis  assetpiilur.  764 

Sagilta;,  doctrinpe  propheiicsB  ct  anoslolicae,  l,  473.  Sa- 

gilta,  Domiuus,  473.  Sagitt»  nioitiferae  et  iiliric'  s  ,  473. 

Sagitia  potcns  ,  vcrhum  Dei  ,  420.  Carnis  criicialus  ,  liQ. 

ChristiiE,  421.  Sagittai  iniiiuis  iii  iioenam,  dllccli^  Dci  ail 

iunocentlam,  .12! .  Sagitt<e  aaversus  da;iiiuiics  einissai,  lide- 

iiuio  verba.  616 


999 


INDEX  KbKlM  bT  Sl  iMI  NTI\hUM. 


lOfltl 


S;ili..  ii.iliir.i  rl  ii-ii'i,  l,  6S2.  Qui  ounveiiiat  iii  ;iiiOstiilus. 

tWi 

.S.irJiiarmHvjllii  '  I.  135,  l.ii 

Sjliv  i|iiiil,  I,  55t)  Sniirliis  M^riifir;!!,  .TiO.  V.\  i-jiis  (;liaiii 

raiiiis  jiislMiii  rsl  iii  ri'si;i  Si-iMioiM^giurtiiii  lalteriiiicula (.'llirl. 

S\Li<M»\  |'i°o|.hi'(a  iiiajinus,  el  ni><rilii  dilctlT  vi|>ionli;i' 

Hi-oc;inis,  I.iiO').  Vfiiiaiiinui^liis  i-si,  W.ib.  ho«.  .Vnrliir  rsl 

|is3liiii  CAXVI,  100.  .Vn  liuin-  ('(liiioiit ,  (Uiiii  ap<iili>';ili<>ui 

l(Mii|  li  pi  civilalis  stuilrr.  (,  tliO.  Saluinoiii  apii  I  I  .lUin^s 

.-Hlscribitiir  Kcclirsi-aslious  ,  'iOi.  SaUiinoiiis  EcclcsHislicns 

lil)i-i-, 70U.  riilcm  aitribiiilur  Saijiiiitia.  I8<J 

SiilmKV.  II.  (iiT 

Salvitorrs  ii>'c  ssit^is.  cl  (|ii;ilisilclii'at  cssi',  I,  •;'>  ol  si'(|. 

S^ilvilii-iii-i  ('.linsliim  in  0  i  iiiiminc.  i|iiiil.  I,  10:1 

Siiliis  (^liriMi  i{iii>iui»l>i  saliis  m.sir»,  I ,  GI8.  S.iliis  nulla 

siuo.  Clirislo,  II,  ir>.  Salvaro  crc  loiilcs  Cliriali  proiirium 

ebl,  1.  ()7j.  S  ilv;iiii1oriiin  Dous  est  C.lir.slus  ,  2JM.  Salv;i- 

limr,  ccsi>aulo  U",;i',  iii  Doi  hiimiaio,7i7.  Sah.-iiiiiir  oiniios 

«i-ada,  II  ,  M«.  Salus  iiuslra  l)oiii(:iiis  ol  miscriroriJiii'  Dci 

umiins,  I ,  Til  l.  linivcisii  iii  iiiisoiicoidi.i'  iiiilulnriiiia  le- 

sorvalur,707.  Saliis  :iiiiin;c  ol  corpori  a  Di'0  dala  osl,  (pia 

i^mililjono.  17i 

Salutis  noslr.-i!  caiis;p ,  1 ,  7()6.  Brcvis  i;l  oxpo.lil.i  .iil  sa- 

lutuiii  via,  lilos,  II,  .170.  Salus  priiici|i:ilili'r  iii  li  lc  c;ilhi)- 

lica  cunsislit,  II ,  7ilo.  Saliil'  in  fi.los  a  D>'0  spcral.  I,  515. 

Spei  ilo(:(riiia  ost ,  ul  Deus  oratiis  ol  inisoro.itur  ot  sal- 

vol,  515.  .Sahis  (1pspor;i(a  infreiiis  auJaciP  csl,  II,  lOli. 

Salusoustra  a  l)oos|>oran<la.  I>  IW 

Saliis  ca  vora,  qua;  or  resurrectioiio  speraliir,  1,  250. 

Suhitis  stiiiciidiiim ,  cuslodiro  Doi  nianduta,  3',t8.  Salutoin 

Oiimoiii  e(  siiom  locjn(os  in  Chnsd) ,  morcs  di-lionius 

ein"iid.u-e,  67i,  Salus  cM  eoruin,  (pii  o(  (imebun(,  cl  jiro- 

caliunliir,  cldiligout,  629.  Saliis  qiio  online  postiil;inda, 

39S.  (Juaiu  lcniorc  voliit  debituni  et  priniis  procibiis  pos- 

1'iletur,  o')8.  Salus  in  nihilum,  resurroclio  siiio  dcmuLi- 

lioiic ,  150.  P(M:ca(oribiis  ad  piEiia;  sensuin  es(  conslilula, 

150.  Hanc  mor(e  sua  Chrls(us  eis  inerui(.  Ibld. 

Saluiaris  iion  l\ii(  Le\  ,  sed  Josiis.  I,  101 

S;ihiiaris  iiomino  Chrisliis  geiilibiis   proniissus,  l,  61). 

3al»(aris,  Jesus,  IG9,  209.  Dalus  esl  Isracl  lidcli,  non  car- 

iiall  10» 

Salutitio  cuni  p,icis  aflectu  ,  ut  pax  potius  dicla ,  qiiaiii 

dala  911.  I,  715 

Smmria  Sicliimi  esl ,  1 ,  137.  Jose^>h  a  Jsicob  dcpulata 

cst,  lotd.  Tolo  logis  temixire  in  impielate  inansit ,  ihid. 

Evanjjolium  ox  parte  sujcopil,  ibid.  Vac.cas  ailoravil,  ibid., 

*56.  Montcm  ad  adorandum  Dr-uni  pcr  lcgis  iransurcs- 

sioneni  clogit.  ll._l") 

Sauabite  (pii.  I.  771 

S.imarilan;c  tradilioni'S.  II,  i'i 

Samit.l  cv    iioinino  a  Moyse   |irtEdiclus,   I,  o.   Miij^i 

0);equ:iius  o^t  o\  iiieritu  sanclitalis.  1,  i 

.S.vMnSAn;.\\  synodus.  ' t ,  RU 

Sanctilas  Dei.  l.  6i5  ot  soq. 

SanclificatioChristi.  11,  tl-i 

Sanctus,  Christus.  I.  loti,  227 

Sancti  a  peccaiis  mtinJali  sunl C.hiisli  fialrcs, spuKualos 

doiiiiis,  e(  rc^;ale  gouus,  1,  80.  Suni  inundi  istiiis  lunieii, 

331.  Kri;<iuontcr  nuiicupanlur  lcrr;c  ii';;es,  518.  (}uomiiilci 

suiil  judices  (crrx' , 37.  Suiit ccclis,  550, ifr. nol. , 7  U .  Sanol iis 

(iuisipic  protiarlc  Jcriisali'm  os(,  r>.55.  Saiicio  ciii'iiie  Dii 

iininon   rst  Jcstiuatuin,  II,  596.  Sar.clitJtom  iiiiiluantur 

l(X".a  IX  sauetis  qiii  ca  habilanl,  I,  715.  saiiclis  rolius  ni:ilo 

pr:ejU(lica\ur,  si  q>iia  iion  s;iiic(3E  a  qiiib-jsJain  hjbcaiilur, 

cssi;  non  dtihpiil,  fl,  512.  Sancd  cur  afnioii.  I,  302 

Saiictus  coiisuiiiiiiate  quis,  I.  34.").  Saiioloruui  h;nredit;is, 

1C2.  Pnvilegia  pust  lian':  vilam,  (Vil  et  s  q.  S.iiicluruiii 

ru((ui«s  sila  osl  iii  coiisorlio  Cluisli  >t  aii^oloruiii ,  271. 

Siiniilorum  aiiiini  itcr  Clirisii  iinuluui  roilouiilis  pra^oiiiK, 

223, ib.  nol.  Saiuuiuobis  coiisuliiul,  l-it.  S:miU)rumiiior.(is 

quaivlo  iiou  juvaudi  suuiiis,  quuudo  iiivaiidi.  T'.I5,    ib.  nol. 

Sauc(uiu  Dei.  II,  "><>!> 

Saucla  saiicloruin,   I,  15.  Gradibus  coiiscoinlibaiK  sa- 

cenloles.  11 

Sancta  sanclorum  adieruni  tribuui.  II,  571 

S.inguis  Marijriiiii  ubii|Uo  excepius.  II,  'M 

Saiigiiiiiuiii  viri,  saugui ii  roi,  I,  112.  Saiiguinimi   viri 

sunl.  (iiii  naiiguiiieui  alionjus  oilaiit.  1  i  >.  S.>iigulii»iu  viros 
iiun  (.ouiiii  adiiiissa  cji-  lus,  sod  ol  i  ogil jU  ciiiisumiiiut,  1 15. 
li)  saiiguine  |iccca(oris  iiianus  la\a( ,  qui  a  realu  biiiguiuis 
Kecoiiiiiioi.  I-12 

Sjpie.iHcs  slullilia.' su;n  prj'Suiii|ilion:>,  ii>in  |iriidoiill:i< 
causis,  I,  71').  SapiontPs  muiidi  iu  UiMnis  Scripliiris  c.nci, 
11,  5lt.  SapieiisstuUKia  ot  sliilui  s.ipienlia.        105  o(  soq. 
Saiiciilia   ox   iiadin,.'!    iioii  liiiliiui    ov   olli' iPiKiis , 
Qulslii»  c»l,  I,  7Jl  Sapii'uln',  qu.e  o\  loiiooMione  har>'- 


(i<:oiiiiii  Clirisliis,  Padi  AldrK  irlaui  coiidciiti ,  II ,  %. 
ijiicliiliai.um  illius  u,>us.  >5l 

Dc  sapi<  iilii  aiKe  su'cula  siiliiisloiKo  le.<>liiiiouiuui ,  tl, 
428.  Cur  Sapioutia  croalaiu  su  ilitcril,  «70  ut  seq.  Satuuii- 
ti  I'  doiiius  aiiiina.  481 

Supioiilia  ,  iiKorii^o  |',oloslatis  uut  seiusus  «'flicax  iiMus, 
II.  185.  S;i|,ioiili.i  jiisi.iiuiii  uxor.  I,  180.  Ionocen(iaiina(oi, 
i.sj,  l^ilii  ojiis,  opora  liJeli:i,  181.  S;ipion(ia;  opera  qua;, 
7J5,  .sa|iii'iili:i'  isiis  iii  nsu  siioiiliio  porfi  rlus  os(,  274.  S»- 
pii  uti.i  sii  siiii,il'\,  01  s.^pioiis  siiiii  lirilas,  II,  474.  Sapieii- 
lio  vor;e  osl,  o:i  iiiloriliiiii  s,ipcrc  qua;  iiolis.  214.  Sapiot^- 
lia  voluiil.ilis,  2U.  S.ipii'iilix  S'.  iino  prin.ipilo  S,iiilus 
iliiiuiii,  -J5S.  SapiiiKia  r.ilsa  ,  6lj.  (jui  lil  s(ul(i(ia  iuiidrlis, 
(>7.  Sapionlio  liilill  iii  so  liabcl  liupiotas.  liU 

Sapir.id.T  libor  Saliimoiii  (ribuitur.  T,  iW» 

S.vnACt.\i.  I,  iij 

SabuicensIs ; \ ol ut iii iiiss. oi.nsliiitcr, Serdicciisis)  concilii 
oiiiiviioaiiili  iiulhiiii  ciiisaiii  lu:s>o  ciinleiiduiil  Oriciilalos, 
il,  601.  Kju.s  iiiilia,  65.5.  Tii.i  in  li.io  syinAlu  lueriiiit  Irac- 
(iiida,  65(1.  Ou'>(  ('pisiO|ii  SaiiJio.iiii  ab  Orion(e  veueriiil, 
650.(.>iiaiiisMiiHlii  ii|iiloiionipro|,(isiioriiK,  657.  Ad  syiiadiim 
nun  seiiu  1  ULqiio  iioruni,  sod  liC'piouior  vcica(i  sum.  625. 
(Jiii  anotoros  lihriiil,  ii(  saiicliiiu  ooiioilinm  iion  iiilrareM, 
627.  Sardlca'  gravoiu  a  .scliisinalis  anciuribus  fao(ani  csse 
injurlam.  (ulS 

Sardiceiisls  sjiindi  soiiloiill  i,  11,617.  E|'i»(ola  aU  iinivor- 
sas  Ecclosias,G2l.  .Md  ra  ud  Jiiliiiin,  l>29.  Sardicofbis  »ync- 
dii.i  ad  lui|>oi-aloros  scri;>sii,  6"0  MuiioraUK  ejusor.>(io  ad 
(2oiis(anliiim,  617.  S:iriliii'nsi  sjiiodo  sul>scribiiii(  (^piscopi 
iiiius  ilc  soxa;,'iii(a,  655.  Kjus  ai  (a  iiriiafaiere  couanuir 
OrieiKalos,  610.  Sarillooiisi  .syinKlo  noii  rescissa,  iiianes 
.\riaiiorum  iioikiIus,  670.  S;iiilioonsis  syucxli  verKateio  V.i- 
lo.ulis  c(  Uis.icii  lillcra'  coiiliuonl.       '  658 

Psouilo-Sardioriisls  synidi  ride,s,  II.  182,  681.  (Juo  prjB- 
tcxlu  odita .  665  .Vli  llilario  iuscribltur  lides  secuiiduin 
Orieiitissynodiiiii,  182.  Syimlus  Ipsa  nunoupatur  Sardicen- 
sls,  !i80.  D;;i:relum  illius  in  .Vfricain  uiissuui.  6i7 

Salionos  iliue.  carnisol  spiridis.  I,  463,  188 

SaiaiKis  ha>rollc<)i'uiii  paier,  II,  599.  .Viixius  suspieioiii- 
biis  .10  Cliristus  Diiis  ossr(.  II,  077,  685 

Saturnims  iiiiii  Valomo  el  lirsacio  exigil  Alhauasii 
daiiiiiudoiioiii,  II,  651.  Abppisovporuiu  Galliiauuiuni  roui- 
iiiunioue  .separadir,  562  Hdariuiii  dumiiul,  5'J7.  KiHiique, 
cunsclcndam  suain  vprKus ,  iii  cxsiliuio  do(rudil,  459. 
Exiiido  coiiiinunloiioiu  rur.suiii  ui  ncgnul  (jalliarunt  C(>i- 
soopi,  161.  Sadiriiiui  niiiia>,potoslales  ;io  b^llu ,  4l]|X.  Dutn 
os(  inira  urboiii  Ci>iis(:iiiUiiu|  oliui,  iiilaiiug  propoitit  di^- 
mnustraru  rjK.i  osio  aiiiiil  i  qua'  iii  cxsiUuiii  i|iSkus  procu- 
ravit,  5>5,  514.  Satuiiiiiius  sl.ilutjs  salubribiis  ini|uissiiitu 
coQiraJiiit,  700.  S 'CuinJum  ^iominas  liainiiu  litterts  cx- 
coiimiuiiicaius  a  1'arisii  iisi  syiinJii  h.il»'Uir.  700.  Vclora 
criiiiiua  oi  rooriis  o  llia  o|ii>luiis  siiis  Irrcli^iosilas  cpisropi 
nomiiie  ouui  ludiiiuum  tccoruut.  7(HI 

Scaudali  el  lai|uoi  discrinioD,  I,  599.  Suaiidahim  crucis, 
727.  Pi'a;dici(ur  u  (Jiris(o.  •  722 

Sceiioi)Ct.'iorum  foslivilus.  l,5o(> 

SciciKia  ;ipud  Deiim  qiiid  si( ,  II,  513.  Sclrc  aliud  esl, 
aliud  crcilero,  I.  351.  ScieiKi*s  el  lidei  discriiiirn  ,  5.53. 
Uuiscit,  iioniiolo-si  id  iiuod  cogiiovil  Qoiicrbder«,  ^i.  Jiis- 
sus  csl  Adaiu  r<'|i|i'ro  lonaiii  sciouli;i  Doi ,  208.  Ad  soioii- 
tiaiii  Dol  iion  siiHiiii  au;  sicul:iris  iloolriua,  aut  vitsp  im»)- 
coiKia.  II,  117.  Vil  .scionllaiii  Dei  proliiiiiuis  per  eojsiiitio- 
iiem  uoiiiiiiis  illius,  I,  527.  .Scienti;i  Doi  »  Deo  ipso  dis- 
coiidu,  II,  81.  .\.  Chri-.to  nubis  tradKa,  I,  5(>8  et  se<|.  I  inlc 
iiiinbilis.  5(51 

Scioiilia  Doi  |K'rl'ocla  (|U;c  ,  II ,  31.  Quod  ex  alio  snl>si.s- 
til,  iior  Mo,  iicu  uucUirom  jiuloKt  absolulo  iuteUigere  ,  Iki. 
Soieiida;  diviinc  codit  |>rolan.i.  i.  182.  Sf  Irnlia  (Hhnic^orum 
do  robusdiviiiisquaiii  iiio,  rl.i  ol  iiuianj,  165.  MaMniP  pril- 
(loiili  sa|iude(isuiiuuihi>csesoii-r  professi  snnl,  iMliil  p*runi 
lioiiiinoui  sciro,  ll>l>.  Cl>'oi'oiiis>'irjt(iui,  166,  ii.  iMt.  .Scien- 
tia  quaiii  p;;eolara  el  varia  e  sucri^  hUris  halivalur,  lUii  p( 
soq.  Scii"Kia  lorrona  oirlosd  soiciKia  csi  rofiilamla.  M, 
tt'J.  Hiijiis  virlus  osi  alieo,  iii  (|iioDeiisouiiiia  |>olosl,  4l;i. 
Scioiilia  iiolosds,  Doi  douuiii  ost,  1,  548.  Prv^iptiuiii  >pi- 
ri(usili>i>;iii,,  .'."iJ  Soioiitiaiii  iioii  iiisi  lidokes  cuaseijiii  (xis- 
siiiil,5~.!  -^cii  iiu  1  uiaiil.iliiruiii  u  Doo  doprocauda,  55S  lii 
iisu  siioiiii:i'  poi  U:otus:ai  ioutiu.'  ususosl,  274.  Scieiiliu  Co- 
riisoaiites  fiilgnia  suiil,  552  l'!uvi;r  iiuiK  ,  duiu  UiMtiiiiuni 
profuiiilunt  'M 

Scrijilura'  (anqiiani  laliuhr  roruni  iiiaiiiiiiii  a  plurilMis  iie- 
Kli^:un(ur,  I,  312.  Ob  iiicoiisideranduni  vllesc«n(,  ^kO.  M- 
liil  lu  lis  radoiuibilc,  iiihil  i  orfoctuiii  esso  plures  jui  lilaui, 
514.  quia  iiro  impiolalo  in^iiiii  sui  i.iporo  ous  iuiii  pivs- 
siint,5l4  Scrl|>turasiiitolli|;oiilibusuil  lu  ii»nisipeifoclniii. 
511.  lu  ois  noii  ost  coiifiisi»  aut  InopU  verlioruui,  27', 
Scripdir»'  II '11  i<i'isi.iiil  siipLrninH  .  NdV  Nihd  iiou  h.>l>.  iil 
;>ucloir  «iiiidiniiuiii,   iln   Oiiiili|lil'l  iii  liis  cst .   oxicliiiii', 


1001 


INDEX  RERUM  ET  SENTENTIARllM. 


1002 


diviiiiim,  raliinabilp  et  rierfectum  est,  5i0.  Scriituris  iion 
iDodo  uili.l  oJf.iLulius,  ^ed  el  eloqueolius  uibil.  51-i,  nol. 
Siriilururuin  luuliinioda  doclriiia,  I,  b40.  Cur  earuin  li- 
tiri  iilui  i'S  ac  varil,  UiO.  l-niversis,  qui  iii  viiain  veiiirent, 
scrnio  Oei  coiisuluil,  413.  Scriplurai  quam  niulla  srienlia 
nos  iiubuaDl,  106  el  seq.  Scri|.lufa  omni.sadcu'lcsliuiii  bo- 
Dorum S|  i'i;i  nosvocal.SlO  Scrl|.lurisDeusadcogiiilioncni 
sui  uos  crudivii ,  H,  145.  Scri|itur*  nuii  ob  aliud  liUciis 
consigoalte,  quani  ol  ad  oniDiuni  scioiuiaiu  delluirciil ,  I, 
MS.  Ouanlut  rcalus  sit  earuui  scieoliam  doii  exi|uirere 

m 

Scrij.Uirx  sensus  spirilalcs  non  cotnmcnlilio.;  vsse  ,  !, 
437.  Ejusquc  verilali  vini  ab  Hilario  non  afferri,  506  et 
scq.  Quisiciinduni  litteraui  iiilelligerxl  •  omni.<  exisliinanl, 
re.'elluiitur,  550  ,  553.  Hi  cdnsliluuiii,  iirO(.li.  l.is  ncc  ter- 
re[Kiratl<ioabi!ilerdixisse,4SI  InHcri|.liiiis  i.niodictorum 
altlusquid  uilra  auhuiu  sensuin  affert  ,  231.  Scri|.lurarnm 
Sermo  est  teniperatus  jd  fulura  pra.'seniibus  prieinoii- 
Stranda,  'liji  Aliquid  iiilerduiii  deesl  rerurn  prieseniium 
ralioiii,  iit  aliiid  iis  prieiiionsLrari  adnioiicamur.  770 

Scriiilurj  Sf  nsiliiia  dlves,  I,  720.  r.orporallbiis  gcslisres 
spintales  i.rwiuonslral,  52u,  r!3t,  S53;  11,  249.  Sensiis  al- 
legoricuslillera-ver!  ali  niliil  dflraliit,  I,  531,  699  GcsId- 
ruiii  verilas  nou  'jornnipilur,  cuin  interiori  intelligciiiisp 
suLiPcU-.oslendilur.^jT.^^.Fiiies  historix'  non  pcriclilatur,  si 
reiHis  pffcctis  inesse  el  coonexwn  extriusecus  siguitican-. 
tiam  existimemus  iiO 

Scriplurarurn  inlelligcnlia  undeexpelenda,  11,82.  Scrip- 
turie  nun  in  legeudo  suQt,  sed  in  intelligeudo;  neqiie  io 
prxvtricaiione.  sed  in  ctiariu;e,  W8.  Earuoi  secreta  sa- 
pteolibus  fnundi  occiilta,  512  Scripturas  ii;eretici  suas  ad 
paries  tratiuni,  tms  Scrlpluris  nou  esi  cxtnrquenda  pei- 
versitas,  •t-a.  yui  eis  ahutanlur  Ariani ,  23« ,  259.  Scrip- 
lura  lcfjLs  aiite  Cbristum  edila  a  Ju<ia>is ,  subcpi.ta  .n  genii- 
htis,  sed  iniellecta  et  [Tobat.i  a  Cfi:-,liaDis,  I,  4o7.  Hiec  iii- 
lelligeiilia  douuin  esl  Dei,  437.  Nou  negalur  petenlilms. 

438 

Scripiara  my.steriis  fela  peritum  lectore.in  ac  pium  [lOs- 
Inlal,  1,536.  Ad  tcslimoal.  Dei  Investiyauda  prajparalio 
cstiuorum  probitas,  475.  .A.J  intelligenda  vettris  legi.s  iiiys- 
leria  ct£lesl>  opUs  est  magistro,  cl  pluriniis  bclei  nierilis 
381.  Scripturie  sciemia  freoui^ni!  ipctioiie  ct  spiritalis  gru- 
li*  donocoinparalur,  520.  Scripturaruin  stndiiim  sit  per- 
vlcai,  sed  earum  iutelligeDtia  a  Deo  er.i.ei:t:inil.i  ,  11 ,  24. 
Ad  illas  kitelfiKeodas  necessaria  est  Kraiia,  1, 272  Scriulu- 
ras  ul  intelligat  ei  aplc  eloquaiur  Hilariii;; ,  proplielici  et 
apostolici  Hpirilus  consorliuiii  rogat ,  U  ^'ii.  SiripiurariUH 
inteliigeutia  ex  |)rie(K>silis  aul  ex  coiiscquem.ibus  expe- 
teoda,  259  Verbr.rum  viriulesnonmiuus  oporiel  inlrospi- 
cere  qiiai»  rorutri,  i,  710.  Singula  personis,  leiiiporibus, 
yirtutiiius  liisteMcuda.  326 

Sciijjiura  res  <  asdcm  geminis  clociilionibus  itrTare  noa 
solel,  !  iSS.  NumqQam  siiie  causa  nuila;  sihi  <  onsuelum 
loqueiidl  inorem.  )i,  *ii.  In  Scripturls  cum  senuoiib  iiiio 
Cfleplus  relertar  ii:  pJnres,  unanimUas  docelur  in  pluribus, 
I^  V)'i.  Scripturarum  ei?v,s  ,  Chnsli  noiilia,  S.  1.-.  obscuris 
Serip^-irariim  "ocis  ju^ii  niuUipliceiii  iiUellicentiain  suj.'- 
gerere.  298.  Scripturas  non  ciloliigenti  quidpr«il.-'>iluin. 

Scriptur»  iuctoritas,  I,  7Sl.  lu  divinis  rebus  nnii  (re- 
quf DiiiLs  dicta,  sed  tantura  dicta  snfliciunl,  II ,  86.  Non  di- 
Tiiioriiindiclorum,  sednostrafc  inlelligentia:  ratio  praeslauda, 
«I  Si;rn>tur»s  ie^ere,  ".u.iire  et  cantare  qualiler  deceat,  I, 
oHl.  .'uojLi  sacros  libros  legc..^lcs  manu  contrertare  noii 
audeiil,  sed  linteo  substerii'.ir.i,  500.  Eloqiiiis  Dei  aiiima 
rctecw  lamquain  pabulum  abquod  liue  seiernae  in  se  con- 
llnel,  520  llbri,  qiios  a  Moyse  et  pro(.betis  scrq.los  esse 
?»;.|irx-orum  reli^notradebal,  II.  4,  (,luas  Scriptuias  habue- 
.  >i  Hibrliis  CJiionicas,  I,  IG,  nol  (,>u«  liliro  lepis  non  con- 
liueiili.r,  ea  uec  n.jsse  deDemus ,  521.  Scripturjs  duas 
irans!atinnes  Hilarius  simul  componil,  642,  not.  Locus 
tjcripiurii;  ignotus.  4,=iO 

'^•^'f'-     .     .  11,633 

bcrulationis  fructns  est  repertai  rei  costodia.  I,  506 
ScTnos(qui  etlschvras)  famosissirous,H,  625.  Melelii 
prestijjier  uon  fuit,  626.  Omnino  presbjlcr  negalur,  033. 
6ot.  ►'alsilaiisfirjBminm  episcopalus  hooorem  accepi  1,026. 
Dr  diacijno  episcopus  asseritur  ordinatus,  ut  roenlirMti»  sit 
m.Mor  auctoritas.  fi»';    gjj 

Secreta  Dei  qosdam  revelare  inexpiabiiis  culpa  est,  1, 
•»5.  Secretorum  diviaorum  arbitri  acriler  arguuntur. 
,.  II,  60  fl  scq. 

SKCiWDiijnjs  prcsbjter.  U ,  706 

Si:.  iiudanini  reruni  iocapax  esl  natura  nostr.n. 
bedis  Dei  diguius,   1,  2iO.  Sedcs  cvangelic^  lacis. 

c  ..  "•  -26 

bti.euciwsis  synodi  gcsta,  II,  373  et  seqq.  SclcucieDsis 

PlTROL.      X. 


syncdus  P|.isco|!onim  mimern  imillo  amplius  centum,  legu-' 

ti3  in:i:i.!.il  nt  .\iiiinio.'(.'r:.ni  liieresi  reuilaiitur,  693.   Quid 

ilii  l.',43i!  C(jnsl.iii|.iio|ioli  geraol.  6y4clseq. 

Selmon  inlerprcliilio  pacis  est.  I,  2i3 

Semiariaiios  non  crediilil  Hilarius  omuino  orthodoxoij, 

II,  451  el  seq.  Vttle  Oriciitales 

Seniila  quid  r  JOg^  ^557 

Seusus  in  coi-tioribiis  undf:  sil,  li ,  529  et  seq.,  35i  -Jec- 

suuin  usus  iiiide  (iendr.it, 48   ^'iliil  ::.  seiistj,':]   -auit,  uisi 

qnor.  seiisiii  julijacet,  iUo.  Seii.siis  quciLOOo  'Jemutetur  per 

aiiii.r.i  projiiisiluui.  355 

Sinsiis  miillanim  rerom  cansas  liescil.  quarum  oon  ne- 

scitedpclus.  11,440  .AUingUqu.eiJaiii.  qua-nouexpiicatser- 

nio,  I,  741.  Silii  ipse  loquMiir,  ini.!Mii;t(is  quit  HTiiione 

eloqui  iion  valet,  II ,  6.  Scnsuiii  superaiu  iiu.tu.,m  Chnsti 

fiiclii,  I,  7il,  Seiisus  dictis  siibdc'.;(iiis  ,    ;ion  s;  nsoj  Uictii, 

571.  Sciisiiiii  !,iium  iion  piideat  aluiu.imlo  domuiarcU) 

.390  Sr.iisiis  tiuinanus  slnltus  .sibi  sil,  ut  Deosai.iat.       103 

SiiON,  arbor  inrrucluosa.  I   5,-,i 

Scpti  ntrio.  I|'_  iM 

Sipleiiarius  nunierus  in  Scriptnris  snli.miiis.  (,  H)'J 

Sppluajiniia  seiiiores  ad  custodieudam  lc);is  diirtriiwni  a 

Moyse  dcslin.ili,  I  ,  7.  Sci.tuaginta  duclons  u  Mov.se  1« 

oniiii  Suiagogi  instltiili ,  31.  Secretiorum  l.egis  inysieiio- 

rum  parliciics  ali  eo  racti ,  32.  In  eodem  nutnero  el  ollkio 

sncipssorp.i  h.iliiicruul.  jjj 

SKrnAoinT.v  iii|pr|.retes  nomine  Seuioriiin  /fel)ri*oi-uin 

onnriipali,  I,  .jiH  Dcclores  erant  ci  pnwipeb  syiiagoga;, 

53.  Lej<is  Plpnii  lipiarmnscieotia  ullra  |.c:i:-..  ripi.iiu  iiuerB 

enidili,  t;04  Movsi  iradilionis  conscii,  32  Si.inlaii  et  cu2- 

lesti  sc:ieiitia  pr:edili  ,  19.    libros   veieris    / .  sl :!inenti   cx 

lielir.^po  iii  p-ra'eiiru  iraiislulerunt,  31.  Tolani  LciiKii,  trau^.- 

tulpruiil.V.P.salniPi  inter  p*lcros  liliros  Li-aiiiUiU-runt,  Z^. 

t,)ii:il  in  eoruni  lr:iii«latione  pr.-es',ileriiit ,  V..   ".salmos  in 

niiincriini  pI  nrd.iiprn  reoegerunt,  7,  Tnulum  addiderunl 

ub'  nnii  li;itii'iur  in  ulils  (odipibil.s.  610,  604 

Sepluagini.i  ira>islatorum  libn  autbeniici,  /,3.  in  irans- 

l.il.ioimm  varielaic  siiiit  |>rjel'ereii(li,  5t4.  Eoraiii  Ipaiiilatio 

lefii;iin:i  ot  sc.iriialis,  ante  passioiiem  'kiiiiin!  stisci-pta,  in 

emnilins  ps.nlinis  pnruin  seiisuni  cau:,ai:iq(ieniaiiit'i'Slat,  1,13, 

U(|igi(is;i  (:l  antiipi.i  ppriundem  auttoriias,   310  Trausla- 

tioneiii  illiirimi  iransgrpili  ■1011  tisi  lutuui,  301,  521.  Uride 

Ltec  eorui.i  aiivii.riias.  33,  no/. 

Sepulcr.i,  <orporurii  pmortua doinicflia.  I_  jiji 

.SpjMiIcfa  .Aposiolorum  et  Martyruoi  Chrisloni  loquuii- 

fir  11,376 

Sepulinris  insctipta  est  vita  et  mors  furtiunt  vlroniui 

1,  135 

Sermo  \0('ls  csl  tantum  cnm  aiiditnr,  iioii  aiite  ant  post 

II,  35.  Sprnio  omnis  hunianus  coiitradictioiii  obnoxius  est' 

341 .  Seriiioae  qua-dam  eloaui  iioii  valet  stiisiis  qua:  per- 

ciilt  6 

Sf  rmoiiis  nostri  InQrmitas  sd  eWiuueuda  uuai  Dei  suni, 

II,  31.  Sermo  de  Deo  qualis  esse  (Jebctt,  (17    Sermo  do 

Dei  rebus  ex  Dei  verbis  texciidus ,  H.  Qualeiius  juvel 

ac  licoal  species  quasdam  ex  iiiferinribus  qua-rere     14. 

Sermoiiis  iiiillum  niajiis  prsBmiuHi,  (juain  iit  })eo  serviat, 

21.  Dci  niunus  csl  ii>.  beue  de  eo  lorjuamur.  24 

Sprmouis  propbeiici,   ci   vulguris  dlscrimeir,  1,  411» 

Sermo  propbetae  qiialis  esse  debeat  5;^ 

Serrao  Dei  nobis,  non  sibi  loquens.  nostris  utitur  in  lo- 

quendo,  I,  Iti"  Ad  nostrain  intelligeutlaai  acc«ininodalur 

If,  8i,  241.  Ex  verhis  serinoiiis  nostri  cst  evpendendus,  l' 

262.  Kl  cx  suis  causis,  II,  82  Quam  divesKit,  f^  729.  PU,l 

sigiiiricatiimis  conlinel  iiiirQsp.ciiis  seusu,  quam  exceptiis 

aiidiiii,  !1 ,  5.  OuaPtiiiii  ei  deferenduni.  20(> 

S>?r[ieiitis  prudeiitiaqua  c.aput  ab  ictii  subtrahit,  I,  714, 

Serpentis  prudiniia  in  tpntalione  primoruin  p.irentiim,  7  J4, 

H  ec  prsedir.i>oribus  quoiiiodo  iiiiitaiida,  7U.  Scrpeuti  com- 

paratnr  hieresis  Ariaiia.  0,1,36 

Serviri  iieq'iil  Deo  et  Sieculo,  I,  690.  Servitiurn  Uei  noa 

in  sencctutem  differpiidiini,  398.  Servum  Dei  ab  inennte 

a;late  fuisse  quam  expedial,  283.  Servum  Dei  nemo  .so  ore, 

sed  aciis  negat,  782  Servus  Dei  noii  verbis,  sed  factls  di- 

gnoscltur,  697.  ServieiitiumDeoquanta  es.se  Qioeai  lidei 

pertin.icia,  ill.  ServusDei  ut  quis  pcrmaoeat,  iiuiiget  mi- 

seratione  Dei,  38| 

Servi  caruis.  I,  .1.^5 

Servi  pcccati,  I,  412.  Servi  genlilium   deoruni. 

442,  415 
Servilus  avari,  I,  459.  Libidiuosi,  439.  Ebrii.  in^ 

Sessio  doctnniim  sigiiitical.  r^566 

SEVEniNUS  n ,  680 ,  ttol.  706 

Sevprilalis  discipliua  1 ,  552 

Sevv.ris  .1  Cabula.  11,668 

SEVEnrs  Raven.  11,  03J 

Sex  dicbus,  quos  gloria  Dominica  cxciplt,  quid  ostemi». 
lur,  f.  752 

32 


1003 


INDEIX  RERIJM  ET  SENTENTIAHUM. 


1004 


Sicco  paiiisi'ilio  cjiiiilaiuli^relici  vivuiit.  I,  181 

Sichuiui,  qua;  ol  SicIibiu,  Sumaria  t'sl ,  Josp|;U  et  Jaeob 

iletuliu.  1,  157 

Sigciaculnroui  n.tiura,  II,  245,  H6.  Sigiiacub  $p|]tciii 

librl  cluosi.  1 1  tS 

Sigaiiiii  iu  rroDtibus.  I,  15j 

SjilfuUMin  esi  lidf i  ei  juvcDlali  coogruum,  I,  284.  Sllen- 

tis  ncgouuin,  284.  Sileuliuu)  de  se  cur  Cbrblus  sjiiall->Ju- 

bcal.  iH 

SiLVASUs.  n,  093,  («0 

Siii£o.-< ,  iuUT  cuoarum  sordes  pcr  Hdem  Deuiu  vidU. 

1,07 
SinillilHjo  ssepc  tillil.II,  515.  Similiiudinein  dc  Hlio 
nusiiuani  rci^erio,  .'j78.  Slnutein  Fdiilm  gcnUori  tiuo  nus- 
qiuiu  scriiiluni  css",  ',W.  Simililuilo  secuiiduiii  aulislaiiliain 
ab  Ari.mis  rtfsiiuilur,  70tj.  Siiuililuiio  FUii  secniidiiin  Scrip- 
luras  diilose  ai.-<criiur,  C'J6.  Siniilituiio  (jni  Hilai  lo  saucta, 
!S79.  Our  haerclicis  iinn  conccilcnda,  379.  Similitudiiien» 
Filii  aJ  Palruiu  iJiubc  inlelleclain  non  rcS|.uuiil  f.alli. 

ft99 

Similitudo  vera  in  vcrilate  Dalur»  est ,  II.  515  Simililu- 

duii.iiuralis  resipsas  coKqual,.502  etseqq.  Fruslra  qiiidani 

KimlliluJiiiem  coiitileules  ajqualilaieniueg.iiit,  503.  Siuiili- 

ludo  nalura;  iii  Filio  siiie  ulladivcrsilate,  I,  513.  Naiivitas 

per  siiniliiudiueia  a:i|ualis.  II,  197 

Siiiiiliiudo  rarnis  peccati,  non  carnis  similitudo  in  Chrislo 

csl,  II,  573.  Bxsisleiue  iii  eo  uon  pcccilo,  scd  peccali  cjr- 

nis  siiiiilitudine.  714 

SiMtiN  Sau\aritanus.  1 ,  788 

Siiiiiiiicitas  coniQienJalur.  I,  737 

SiurLiiaus.  II,tj80 

SaiFKRUNS,  aut  Symplieron.  II,  Gl7 

Slnglduni  congregaii  episcopi  couaalur  Gcrmiaimn  ad 

Arimlueasein  BJetu  reducere.  H ,  703 

.Sia|;iilaritaslioi)a.  I.  509 

Siiwpa.  ,  11,503 

Siniis  AlirahaR,  iuquojasti  |K)St  Uanc  vitam  rcservantur 

donec  rcguuai  cceUirum  aJeaal,  I,  143,  17 i,  4.32.  Siullms 

Abrahrv  viveuauuj  sibi  speral  David.  91 

Sion  est  iiious  civilali  Jcrusalein  iinminens,  1 ,  184,  452, 

487.  Colliculus  teinplo  Jerusalein  juiidus,  251.  Sion  vera, 

513.  Sioii  lallne  dicitur  speeuliUio,  KiO,  453,  587,  6S0.  Eo 

uouiiue  sigiiiricatur  Ecdesia ,  I8i,  1^7,  520.  Et  corpus 

Chrisli  gloriosiim,  56.  187.  lii  qiio  spcni  nosuaiu  viiamquc 

fide  contcmiiiamur,  2G0,  6V9.  Siou  spiritalis,  sedes  rcgiii 

Dci,  0^2.  !n  Sioa  habitabunt,  qui  Doiuinum  diligeiil.    2t>0 

Sion.  II ,  666 

Siracusanus.  II ,  6i0 

SiRiuENSis  anni  349  Sjnodus  II,  658,  not.  Illiiis  aeia 

6.3")  cl  scq.  Fidcs  tVaudulonia  el  hffirelica  041 ,  fii3 

Siwr.FjfSis  syiiodus  an.  551  conlra  ?bolinum,  II,   o8tt, 

581.  Ejusdem  ;.yiiodi  fidos,   485.  Quid   in  illa  poslmodum 

Ariauis  displuMierit,  380.  Sirmiensiiperfidia  al.ibirio  sub- 

scripta,  678.  IUius  coouici  iplorcs.  680 

Sirmiensis  bla^pheinia  per  Osium   ot  Potamlum  con- 

scripta,  II,  464.  Snmio  jier  Osiuui  prorumpeiis,  498.  Quid 

hac  toril.iluiu,  46i.  Illam  Hilariiis  iiivitus  deseribit,  464. 

Kjus  Verba  vocai  Jcliramenla  Osii,  el  Ursacii  ac  Valenti» 

iiicremcnla,  580.  H*c  foruiula  nuijcupatur  fides  iufidelis, 

dnrtriiia  impielalis,  498.  Osii  el  Potamii  senteiilia,  460.  In 

CialUas  iiiissa  ,  slatim  daimiatur,  13'),  463.  Ei  coulrudicUDl 

Oiicntalcs.  460,  463.  Hi  Sirmium  difiTunt  Ajicyraiias  de- 

iinitiunes,  521   Sirmiensis  Ulisphenii.-e  aiictorL-s ac suscep- 

tores  aJ  siiWriptiouein  earum  cflyunl,  461,  476.  Illorum 

ex.^usalio  lallax.  506  el  seq. 

Sirraieusis  convcntus ,  quo  fiJes  a  Marco  dictata  est, 

gesta.  n.708 

Siiis  corporis  ridclem  monet  ul  magis  sitiat  Dco,  1 ,  17^. 

Sitis  juslitiiB.  167 

SnnAi.  I,  153 

SoiloituP.  et  Goinorrbie  ad  misericordix  reconciliatoiieni 

ptofccit  quoil  percnssiB  sint.  I,  251 

Sol,  |i."iiento  Chrislo,  de  cursn  operis  sui  dcfccit,  U  ,  53 

Solis  cuUor  M;iiiic!ia;us,  138.  Solisin  humaiia  corpora  vir- 

tus,  I,  \M.  Solis  iibique  protcnsi  similitadn,  401.   Solit 

eiemulo  ootcndilur  Deuni  iiou  essc  curiusius  iiispicienduiu. 

II,  359 

S'iliiliias  niundi.  I,  265,  no(. 

SoliluJoDavid  ab  umiii  huioanx^aut  iinpielatls,.'iul  igno- 

ralioiiis  cirlu  reiiKill  qoaiii  negutiosa,  1, 171.  Ilabilalloiiriii 

Clirisli  in  dcserto  pri£llt|uraviu  _  171 

^'illlrituui  iKiii  esse,  1,   1%.  SulllcituJiiiiS  rolaxat.-e  in- 

curia  iion  iie^lluelilia',  sed  lidii  csl,  69S.  Sotliciludiiicm 

exoliat  cura',  uul  uuIiih,  aut  Julorlsanxicl.i.s,  095.  Sollici- 

ludo  iiiiHtra  sil  iu  |iurgaiidis  percatis  el  Iwnis  cuclcstllius 

prohicrciiJis.  695 

SmIiis  iioii  i'S(  Ueus.  H,  isl 

Sdi.uiuii  II,69U 


Siiuuio  murs  signiiicari  solet,  I,  9!ii.  Sooinum  sanctorum 

nionciii  Deiis  frequeallsstaie  nuncupat.  472 

SopHHOPiius.  II,  093 

Spjiieiisis.  ii.  700 

Sparluiu.  II,  i)3R 

S|.cctaciill  tlicatralls  fac  iosuni  cerlanwo,  I.  sns.  Spm.v 

cutis  ihHatralibus  oci.li  soulijl,  72.  SpcctaculU  lurpitMis 

gration  s'!i)t  pia  sjciUcula.  .^11 

SjK.s,  ujuni  hiijus  vi|a>  lcvamcn,  1, 104.  iVfOictua)  chom)- 

latnr,  3i0.  Ncmo'iiisi  quod  spcrai  precatur.  343 

Spes  Odeliuin  qu.T,  f.  133;  II,  618.  OunmoJo   .ib  linpiis 

Irridcalur.  I.  371.  Nilitur  Dei  proiiiiE.vis,  ",I0.  Ad  speui  bo- 

mirum  cteiestium  uos  vocal  oinuls  Scriplura,  319.  Spei  u<w- 

trib  iiulUis  esl  Giiis,  399.  Sjics  xtcrnoruui  bonortiiu  In  vc- 

teruiii  Pairum  vlta  et  gestis  coullnetur,  402.  yuod  spcra- 

niiis,  in  gl^rioso  Clirisli  corpore  sppculauiur.  487.  Spcs 

niilla  siutt  ride,  il,  298.  Spes  vil«  in  Patre  et  KUiu  pariler 

est,  57.  Spcs  ad  ulutein  ptenis.stma  esl  la  conrussione  Tri- 

nitaiis.  098 

Spei  mrritum,  II,  618.  Spe  motnque  Dci  uiisericnrdiaiH 

rt  iHitislatem  testainur,  I,  030.  Spes  nii-retur  auiilium 

D 'i,  372.  S|iPsoniui$  uostra  in  Deo,  90.  Ma:(iuie  nitilur  iit 

Dei  luiseriiordiaj  92.  (juid spci  cst  huiuanis delictis,  si  tie* 

niKoilas  Dcu  absit  ?  52? 

Spes  nostra  iii  Cbrislo  binJaia ,  1 ,  162.  TutlMSiBia  isi 

coiilra  diabotiim  niuuitio,  1C2.  Huiuaoa  oou  Liiu«l  udia,  129. 

Spesiie  sit  incortorum  prsesumptlo,  sed  evspectatiocogui- 

torum,  187.  Spcs  «eslis  esl  "«teodciida,  319.  Spc»  perli- 

nax,  413.  In  speiu Tu';)ri  tantua)  attcULi  esse  Jebemu^,  088. 

Spe  fiiiuri  s:ecularla  contemncnda,  688.   Spe»  cepusita 

sancUs,  sed  adhUcsubdi8pensaliuoetcniporuuidiUui,lCi. 

Ad  spcin  omne  teinpus  esl  llberuin,  496.  Spes  vel  sera  con- 

fidat  in  Christuai,  7^ 

Spice  clbus  hominl  noocongruil.  I,  7i7 

Spiiia  pcccatorum  visacdolorslguificatur,  i,  142 

SpiraUir  laliorlosius  ore  quaiii  naribus.  I,  ,387 

Spirltalia  Christo  debent  ut  mancanl.  II,  ii!) 

S|iirilales  sunl  F.cclesise  iuaila;.  I,  450 

S|iirllales  nequiliie    mliiisleriis    impiorum   utuntur  ad 

vexationes  saaciorum ,  1,  129.  Vide  Nequiii;e,  aui  Dia- 

tiolus. 

Spiritus  natiira,  II,  45-  Spiritus  Dei  an  naturam,  aa  rea 
nainraD  sonet,  2i9.  Spiritns  Christi  ct  Doi  uuus  est ,  228, 
231.  Spiritus  vocti  luoJe  siguitlcatur  Paler,  niodo  Fibus, 
229,  230.  luterdum  Spiritus  saiiclus.  231.  Cur  Paler  el  Fi- 
liu^dtclisunt  Spiritus.  ■XoH 

Sjiiritus  s:inclus  pco  Patf^c  et  Filin  frequentcr  iiilclli^i- 
tur,  II,  41.  Ulnc  de  o.vistcntia  Spiritus  sjiiicU  quiJaui  am- 
blgun',  11.  Ejusexist<'utia  iudubiljta,  43  .V|io.stoli  el  Pro- 
phclx'  hoc  tantuui  de  eo  quod  Ci.set,  loqiinKlur,  II.  S|.if|. 
tns  .saiii-tus  Dei  ct  ChrisU  uaturiB  ciiiua  rer.  ,-sl ,  'JI3I .  Co»- 
fcssioiie  I'alris  et  Fdii  uou  est  separauJus,  43  et  seq. 
Spiritu  saucio  cum  Patre  el  Filio  cuiiooaiiuato,  consoiMiu- 
11.1)  |iotius  quam  cssentise  por  .sinuliiudineiu  sub.s;antis 
unilatcin  praHlicari  couveait,  4t:l.  Spirilus  sancli  diviuita- 
tem  asscruit  Uilarius,  Vid.  prief.,  i.  II,  n.  lo;  736,  m(. 
Cur  ci  Uoo  adjecerit  Dci  iioiuen,  fid.  iviif ,  I.  11,  ii.  l-i. 
Stiirituin  sanclum  ne  quisauileat  iutcr  crcuuras  retcrro, 
140.  De  Siiiritu  saiicto  Tltiosae  pr?sl;calioncs  aniovcndx'. 

11,  »39 
Spiritus  snnctus  non  est  iiiDasciliilis,  .siquiileiii  iiiissus  est 
a  riliii,  II,  401.  Cur  dicatur  mitii  a  Patrp,  cuiu  a  Filio  inil- 
tatur,  194.  Aliiis  est  a  Filiu,  491.  Noa  esl  pan>  Patris  aut 
Filii,  494.  Nun  est  crcaiiis,  441.  !Vou  g.iiiliis,  412.  Noi> 
sunipsit  decrcaturis,  315.  Si-J  Jc  Pairis  cl  Kilii  rebiis,  31.5. 
Per  (•uiu  csl  peri|iieni  oiunia  et  cx  quo  ,::niii.;.  i.'i.  l.'x  IViUo 
el  Filio  ai;ci[iit,  Ui5.  Sancl;e  Triniuilis  roilis  ■'\primitiir, 
015.  Hcs  Di-i  cst  cl  iiou  ili  uo  alitMH.  142.  Non  e.si  |K)tcutU 
natuio:  su;i' ex  Patre  pvr  i|>sius  Uiii^i  iiiu.ai  iiiaiioniis, 
Xii.  Prorunduin  liiuuciisa;  uujestatis  li.^i  nul.^ur,  iii, 
NiilUis  Spiritui  sancto  cst  moJu.s,  41.3.  lann  irraUilis  esl, 
412.  luiMiarralillia  pm  nolws  Deo  loquitur,  4t2.  Sululfulu 
ei  non  rst  ii  1'aire  ct  Filio  iIivits».  28 

Spiriliis  saiicti  proccsslo,  II,  2i6.  .Vn  id  ipsuiii  sil  a  Filio 
arcipirc  ipioJ  a  Patre  proicjere,  227.  i\on  Iniueertu  reli- 
i|uit  Dnniinus  a  quu  sll,  227.  l.iberlas  reliiiiiullur  iMrlli- 
lionu.i'  iiiiuiii  cx  Patre,  au  e\  Fllio  sit.  lil  Utnl  non 
seiisu,  l.i:iu'ii  conscieniia  fneuius  quoj  Spuuns  IK-I  sit  «x 
Palri' !'(  r  liliuiii,  41j.  Spiiltus  saiuli  l.ir{(ilor  ei  aiHlor 
Filius,  .'8.  Nnii  iJi|.siim  esl  pcr  Spiriiioii  et  iu  Si  iniu 
dari,  ■.',",'!.  S|  .iiiiis  .dlcr  iii  (.flKio,  alliH'  iu  honoro  ,  40,  »1,1 
Duiii  In  Spiiuii  iKiis  S|>inuis  duitur  aJor.iiidus ,  40  H.t-c 
aduralio  .idinaiidi  iiiruiiuilciu  liaiict.  113 

Siiritiis  saiKiiis  iL.iioiii  lii  (lUiiiibus  ,  II ,  Jli.  ICsl   Jouiiiu 

fldclioill,     41.   MUIIII.S  (|UOll  UCt1|  inUIS  ac  l'<HldllllU«,    iti,   HC< 

iKiiiiiiii  iiuxime   necus.sarluiii ,  48.  Iii  itl>M»lii|o  csl  iUius 
causa,  ratlu,  et  jKitcstas,  48.  Spirllus  uiduiicstalio  qui  II.11 

2J» 


!00- 


tSDEX  BERUM  tT  SENTENTIARUJ'. 


iOOS 


i!plri(os  diTersiUt''m  noo  aftiTOirt  (pmpflrD.  I[,  380.  Spi- 
riliis  >;an:tiis  uimig  i;t'i(i!!i^  et  oinnps  p  itr;jrc:l..is.  [i-oplie- 
iM,  etr.,  illuniiinns,  *7.  Spiril-i.t  d-vinn}  :iiv  lor  (■•«  'Mr.nls 
SiTrron.s  propliciici.  1  .  Wi.  I.or.iiilir  in  proplieiis,  4i7. 
yiiamdiversis  miHlis  l0(|iialiii',  bO.  S;iiri!ii<  prophfllse  uiius 
ei  iilem  estiii  phiritrns,  II,  t».  S|.irilu)ii  s:.iirluni  iiOii  li  i- 
bi'bat  Synagog»,  i  ,  7?3.  Alln?  .  pra-l-r  iMmlnuin  ,  ;«lv>j- 
catur.  nobls  csi,  437.  OpUnlls  Mnt'<  .iiriTtiini ,  iil.  Concl- 
Itanilntii  rst  qul  iiitssimis  DoiniimS  Siiirlluin  snDcliirn  Hi- 
Rpiiitu  s.incio  nalus  sit.  11,  .MS 

Spirilus  sanctus  tniisus  ost  n!  credcntos  Instriifrei.  do- 
«cfi>l,  ssnctiteirol ,  i!,  iti6.  In  ;.sr.id('>ii.i  .'1  -«iiKiillcalio 
niim  pl  ronsiiinm.iiioiicm  rrecJi-iilibus ,  IW.  lijus  clonuni 
gloriini  rVMnini  l'S!:iiii;  ,  1,  V-.li.  S|.irilU!>  s^inoti  oUicium  in 
iMilils.  II,  47.  Spirit:  s  san/^uiH  prr  anliiinni  raull  <■<'.  locn- 
lus,  8S.  S|iiriiu»  sanrti  iliindni  (iJiMii  nostnni  dc  Doi  iii- 
Carnatiouc  'uniin.il,  47.  Spiritu»  s.iuclns  Driini  iiit^rpclbl 
prolls  iini  vnv.  iil  I)co,  qii;e  KcclKsi;i  irobal,  I,  181.  Spi- 
ritiis  .^rmrli  initi:i  l.iptiz;iiis  indult.i.  19i 

Sniritns3;incli  il.ma,  II,  fSt-  Ka  ncqiifi  fiilere  licpl  iic- 
que  venilere,  I,  77n.  Spirilii?  s;incti  iniinus  (imiic  oiiinibils 
|ijtol  uiiiiin,  II.  48.  Lbique  non  dcest,  48.  In  iJiituin  da- 
liir,  |nqiiaMi:mquiavo!elS'inierc,  4H.  S|.irimss;incliisnoii 
tallro  ini;rtiit,  sed  enpeteiidus  cst,  tntrahemlus  esl.  I,  ,'8». 
Per  fldtin  neiilib>is  s;ilus  est,  7  W.  Kxpbtis  nolils,  III  rtllior 
semper  rt  ulenior,  747.  Spiritus  saiicii  donuiii  haurientluni 
d';  se  mnUUiidiiiem  viiicit,  710.  lltilc  csl  plurca  es.sc  per 
'ji:os  miiiis*reliir  7(0  Per  orationcni  ac  preccni  nobii  el- 
rundinfl-.  711.  l'ujiis  il<tni  vlrtute  dbbtiUis  expelliiur,  ot 
jiillrr\''ilfscorailiiir,  711.  Spirilussuiclidomini  per  im|)o- 
si^.ioii-H»  nir-iius  et  precatlonem    f;cnlil)us  largicnduni. 

Spiriius  sancli  adventus  bspUsuitim  quodd»m  posl  bap- 
ll^iliiliii  aqu:':.  _  '•  pl 

sp=riii)s  Waspli.^mia.  l,m,  7W,  m 

Spiritiisiup  i(;nihiis  iisli.  II,  ^'^ 

Siiril  I  rrcquciiiiT  aniinjsii^nillcaliir.  Ii,  3G4 

Siioiii^ens  se  Cliristo  in  sprcie  jjin  cooslslit  jelcrfia. 

I,  42» 

PnonsiiS  cl  sponsa  is*  Domtnuii  iiosier  in  corporc  Deiis. 

•  I,  70i 

Si,ro.,uid.  I.^lja 

Slelis.  o.ecli^l.WS.  Sie'Jasaoimaia.sHi'arltM  Don  vlde- 

larsensi.-s.  ^,     .  64j5,i)or 

Sleloprsolii»  quib<JSOSm  defcrcbaliir.  1,  li»' 

St»:»»^»^..'  prinms  mwiyr, !,  ".■>(>.  lii  velul  in  primonlius 

Cflci;  iii  occiirsuin  a  Deo  Patre  dcscciiKim  csl.  I  *l 

STc.PK4nrs  es  Antiochis.  H,  5.'>8,  627,  (itii 

Sfiti>fl..s.«  de  Arabla.  II.  6«  nol. 

STEScoimis  do  Caiiusio.  II.  Co2 

STKacowi-s.  II .  '0(5 

Slilosanticbristi,  !I,  307.  Slilusinian».  f<99 

SliiltJlia  se  ipsa  (wlit,  dinn  a.lvcrsi^tisr  verilatl,  II,  219. 

Slnllilja  iiiDJelis,  67.  Stultiti.x  iiobi.s  ';st  assuinetida ,  ut  s;i- 

piroliini  sumamuf,  68.Sl«!lilia  sapicns  «dclium. 

'  6'Jeis.ij.,  105etseq. 

Rubi?c(ii>  Cbrlst!  fiuomodo  a  quiim  ..lam  piivc  inte!li^'j- 

Uir,  II,  ?8!l,  uoi.  Su)  jVlionis  filii  Uci  cl  reriini  cre-jlarum 

dlscViir.cn,  'fi07.  Sul>j  '(•'O  qutrdaui  PSl  cx  nntora  in  nalu- 

rani  concc^-io,  5^)7.  Suhjicieniur  Dco,  oini  i.alune  nosli.e 

in  diviiimn  nbsorpia  cit  uilln.iius.  I,  t)2 

Sudor  saoguiois  non  inltrailtas  .-sl,  sed  polcstas. 

II,  3;il 

.<^ul>4!innai c  "l  irrider»  non  diffpranl.  l,  36 

.Siil)St'ifl'iiB  noinen  e.l  rc«  a  n.ulti'  ?;inolis  Scripliiris  Ii.m- 

niiaiur,  II,  H^i-  Substanlia  id  cst  qu.id  esseiitia,  4i.!6,  616. 

lles  csi  qu!e  Mibs.siii  in  seic,  407    (.)u.e  cxlnnscciis  opis 

ad  coniineiiJiin.  se  noii  r^vi,  t.i'.    Sul&iaii.ia  Pairis  ct 

Filii  una  Pl  .a<l.io,  f.  72i,7K.i.  sulv^M-iiiaic   provdiens 

fri  ncratio  sobstantia-  i;ali.ram  n.  n  d>ic.iii;  m,  !!,286.  Suli- 

i.i»ntisp  .«Ipnliuin  etliiesi  simiieii.'»i  pi.  ripitur,  4(i,').  Cur, 

iWrf.  SulKilaiitiaeuomci!,  quod  [*ute»sus  crat ,  Constaiiluis 

damnal.  '"81 

Siim.  Vcrbi  esse  vis.  {«.  »8.5 

Suiimia  dispei.satioois.  1 ' ,  286 

Superbi,  «tiab<'lus  ac  ministri,  1, 379.  Stiperbis  quoiiiodo 

remoius  sil  Deus,  560.  S.uperlioruni  eoiileniptus  iii  jmSicio. 

♦4o 
Suiicrbia  hiimana  dcspicit .  divina  ne^liKit,  I,  209.  Iiia- 
nia  rcdiJit  opera  boiia  ,  SS3.  Nulb  crimine  magis  provoca- 
lur  innosiia  Dci,nuamsuperbia,»9i).Superbi!B  viliogra- 
tla  Dci  lll  otiosa.  363.  Superbiam  Dei  i-.i!Histris  ac  lidelilius 
(luantiiin  tiinuerii  Paulus,  29;i,  o6:i.  yuomooo  ipse  ah  pa 
libcralus,  «to,  566  Supcrl)i:c  situ  liileiitis  et  in  alms  luso- 
loBtis  rcmediam,  74.  Sufnrl.iiiidi  causse  recenscnlur^i^l 
q.)|  osssusluleritChrislns.  ■"■^' 

St.peibia  liia  per  tidci  conliJcnliani.  I,  **o 


Sin.crslitiones  iii  3i!cler.'  .n  mIx.  I,  148 

Sunlitas  bona,  et  surdJiRS  -ii.iva.  1, 140 

.StRIlsc':.  11,680 

SiiNicntiis  3  Dei ''.'••!l.  rj  I,  175 

SM\F»Ti.B.  I.itlcra^  Al.-.^;"!.!;-;  ad  Sylvcs.'ruin.      II,  673 

Syiiil..)lum,  !I,  Otvi.  Sv:ii'.'i.liim  icguiK  ralio.iis.  4U,  5.'iO 

Synagn^a ,  moiliuni  oci  ultins  loinPn,  I,  683.  Spii.iiu[n 

sancliiin  iim  habcbit,  7".'^.  (.luistM  adv  iiicntc,  frnct;i  va- 

cua  fuit,  6.><3.  \uiic  siiiiilis  cst  ficui,  qua;  fruclii,  non  fo/iis 

Careat ,  77.T.  liidom  arbori  roniparatur,  771  Ecclesiie  in- 

rtiilta  advcrsuin  Sjnatjogam  arina,  II,  4^.  .Syiiagogoe   rc- 

jpct.i;  tv|jiis  Manisscs  EphrKin  jioslposilus  1,  UiS 

S.Viioitis  qus  dcbcatur  reverciiiia  ,  II  ,  .^17.  Syuodos  ad- 

versDs  se  ab  Auxeiilioeongrcgandas  Hilarius  sp.riiii,  (.00. 

Syiindo  McDiia  evolutis  cvaiigciiris  aupx'   aii.isl.ilicis  doc- 

Iriols  uiiilatis  catliolic.T  lumen  clTcrtur,  613.  SvnfKluin  Sar- 

dicensem  congrcgavcruul  Iniperatorcs,  6'22.   Kaui   convc- 

«eruiitde  cccT.'siis  omnibus  electl^iiuorsiun^fi^Si.  Ei  iiiter- 

eraiil  diin  presbylcrl  et  unus  diaconus  .lulii   lc^'ati  ,  62!). 

Syiiodus  Sardicensis  roe;at  ahsenics,  ut  quod  dccrevit,  per 

litlPras  coiilirmcnt,  diH.  Syuodoriini  inos  ,  ut  dainiiaio  ali- 

quo  episti^la;  ad  univcrsos  iiislnicnili  caiisa  iiaut,  640.  Sy- 

nodos  per  singula  loca  facicl.ant  Orleiilalcs  Sardicam  vc- 

Dieiites,  6i!7.  V.  r.onriliuin. 

Syncdns  in  Bilhynia  luiiira.  II,  462 

.Synudi  iii  Anryra  et  Ariniino,  (|U0  c%  singulis  Gallicaiiis 

provlnciis  bini  vcl  singuli  sunl  veiituri.  II ,  iM 

Syria.  1,133 

Si/rfn  Cmle.  II.  isi 

SisiHiJS.  II,  G67 


Tabercacula  a  divcrsis  i/istituta,  1, 70.  Tabernactila  fron- 

deil  Hilarii  .''nalc  usilala.  70 

Taccrc.  Noii  mliior  periculi  cst  scinper  lacuisse,  qiiam 

aum-juam.  II,  ;j62 

Talen'.oruin  inajqualis  divisio,  ad  dividcnlem  non  refe- 

renda.  I,  793 

Tadbimts.  11, 690 

T»Di\vs  prsetorii  prsEfectus.  II,  692 

Tnxu,  pro  Ga7-1.  11,  663 

Teia."iiii]S.  II,  665 

1  eli  noinine  iiovi  Evangelii  praHlicationem  appellaiam 

ess;',  frcc.ueiis  in  piophctis  aurtorilas  cst.  I,  718 

'rcmpluin  ct  altare  Synagogse  iimbr,'»  erant  inconupll 

tciniili  i't  sanclihcatl  allaris,  I,  413.  In  templo  XV  gradus  : 

primiim  In  iis  Levitae,  post  Israelitje ,  tum  prosclyii,  ptc, 

consislcbanl.  415 

Templum  est  ipsc  Chrislus,  I,  727.  Templuin  Deo  suiit 

sancli,  537.  TempUim  Deo  est  sauctilas,  fcquiias,  continen- 

tia  homana,  468.  Tpnipluni  Dei  cst  oiuiiis  in  Cbri.sto  rena- 

lus,  i3?5.  Tem|)lum  DpI  a:lcrnum  qui  homo.  788 

'rciiipusquKJ,  I,  i3;  II,  37.   A  Vcrbo  est,    II,  37.  Tein- 

pora  pcr  Chnstum  siiut,  30-').  Ea  de  solis  ac  luiia;  crcaliohe 

niimerare  solent  Ariaiii,  427.  Tenipora  pr;ecedunt  angcli, 

596.  Tempnra  :nrrna.  .137 

TeinpHS  bPiicplaciium.  I,  249 

'fpnebras  D.;o  co»vas  unde  probenl  ha;retici.      11 , :)[% 

Teitcdoi.  11,652 

Tentalio  Cbrisli,  I,  677.  Tentalionuui  Chrisli  idem  ordn, 

qiil  AdK.  678 

Teulaliones  unde  nobis  sint,  f ,  453.  Cur  nos  tenlari  si- 

nal  Dcus,  282.  Ne  nos  in  lentalionibusppnitusdercliiii|iiat 

(.'cpreconitus  cst,  282.  Tcnlatio  nou  reciis;\nda  ,  sed  cjus 

doiiiii'3tio,  389  ct  se(i.  Per  teiitaliones  ad  yloriam  pervo- 

nere  plures  sancli,  389  ct  seq.  Tentatiombus  pcne  cessit 

David,  346.  Hoc  gloriosius   iu  mandatis   Dci   permancns, 

quod  pene  naUirw  sua!  iufinr.itas  sii  suliacta,  3i7.  Tciita- 

tionum  pericula  ,    et  quomodo   adversus   cas  sc   dcbcat 

(j-jisque  prseparare,  327  el  seq.  Teniaiionuin  progrcssiis. 

698 
Teiilalioncs  vari'^  d:eiminum,  1,397.  S.  iritatcs  nequiHK 
ad  corporaliavilia  ingestiscupidilaiuiii  illccebils  iios  insii- 
gant,  J»7  lusidiae,  quascumqu'  spirilales  nequidse  prat.- 
tendii.il,  maxime  per  homines  aplautur,  38.'j.  Tpntaiioiies 
vari»  1  pl!iloso|ibis,  ab  h.Treticis  eta  carnalibiis  Christia- 
iiis,  t79.  His  solus  Deus  ini'dcri  polcst,  179.  Hls  onini- 
bu9  pervigil  cnra,  ppriiox  oraiio,  et  Etcrna  ad  Deuni  coii- 
fcssio  repugnabit,  179.  Quam  inulti  laquri  nnbis  pr,-etcn- 
taulur,  4.')3  el  seq.  Tpntailonum  laquoi  nobls  ubiqoe  stiiil 
cxtensi,  361,  3(i8.  Ab  hls  cvolant,  qui  totos  sc  Deo  tradiint, 
368  cl  seq.  l.aquci  ornnihus  pipeiensi  sunl  :  glori:,  cst  ab 
bts  evolare,  450.  Insidiis  plcnus  esl  omnls  niundus. 

3<>8,  f;87 

Tent  iiucnta  diaboli  maxi  iic  grassantur  In  sanclos,  1, 077. 

Adversiis  validiores  cl  lon',;i)m  cl  frequeus  i  si  lioslis  nostri 

prEliuDi,  483.  Hinc  sit  iuipngnaiioiils  noslrac  asiidiiiias, 


100/ 


INUbX  KRnUM  ET  SEMTENTIARIJM 


100B 


qui.1  l»)ii  sil  impuiiiiauliuui  |ira)|ioieus  lurliuiUo  ,  iKi.  Uo 
l'!UUltJiiibus  suecuii  Irusira  (luuniur ,  qiii  &a:cuiu  rjiiuu- 
lianl,  S(i',l.  r.'iiUlioiies  iioii  (Jcbeul  ali  oratioue  el  devo- 
tiuuc  iiiipedirc  ,  Mi    ieoialis  iu  oraliuuu  erii  reiiuies. 

i'oDl:ttiouiijU!>  viiirimJisiinpar  est  oalura  iio:>lra,  1.  i\>i. 

IniiMir  i'sl  ei.leriiii(Sis,  5  VO  XeuUU!!  0|>ttai  prouusil  l)eus, 

SiO.  Bauu  ji.-a;sl.is  ei  niisericorlia,  oiO.  TeiiUlio  uedoiui- 

■«-'t.ui ,  esl  boueli.  iiiiu  Uk>i[iiiii,  3ti'J.   'leuuiiouuoi  liijueuj 

Dei  adjiiMrio  vwiciUir.  v":     litiitalioDilius  auiuia  sulijccu 

iiie  i:Utiout'  iugis  serva(i:u>r,  5^.  Spi>s   Kil  Uilissi.iu  ail- 

vi  isusilialioli  iiisiiiias  iii::iii.iii,  tG2.  Omiics,  qui  adversuu 

uos  vkiorum  tieUa  3&:i-uJei'i-  !>(iliU  eraut,  a   Cbriilo  suiit 

ei's(incu,  1^5  SUre  vuleulitius  aun  dcMiui  Saucti  et  \u- 

K  li,  i.'>l.  AdiiSl  el  Doiniiius,  4J1.  Cuui  lij  lilcr  iavucalnr, 

*jk>.  Uuuuiii  prossiUiuiii  Aii;;c  i ,  sed  iiielms  Djiuini,  4t>i. 

Teut  il:oiiibus  viclis,  nun  desuiil  iioliis  Aii^eluruui  uiiuisle- 

ria,  67S.  'rniilalioiiesdiatiuli  Deo  vacnis  .iqua  inlol^raiiilis, 

(itfuis  lorre:u>  cilu  trausious,  ii9.  Niliil  lu  uoutiuuuui  0:-i 

auilonfliiiii.  G78 

T»;r.u«Tii.«ins.  11, 6W 

Tiriui.iusdiircrl  .1  re  lcrminaU.  i.  i'J 

'forra  DuUo  julicmis  Hu,^ol,io  c.\  nihilo  substiUl ,  1,  187. 

Torr,'»;  .silus,  si>.  Terra  li.iiu,  cLsubjecU  abysso  imsiieiisa, 

ii).  Fluid£  ai|uarum  nalurx  superjecu.    590.  lU  faudjla 

esl,  Ul  11  -rmaueal.  550.  Noii  iiuruianet  i.isi  quanidiu  per- 

in:inei  iiuo  sxMluiii,  ool.  Linde  sit  adiuirabilis,  3.^3.  'Cerrai 

fecuiidita^  ({ui  seiisii:»  iioslrum  luKiat.  II,  140 

Terra,  corjius  hii:iiaiiu:n,  1,351    Poruiauet.  qiuieiius 

£«eleslis  ei  gliria  pr^ieparalui'.  3jI 

Terr.e  fructas  p<'.r  priiiiuiu  Adam  pcditus,  et  |ier  secuii- 

dcrn  rcddilus.  1,  211  cl  seq. 

'l"crra  viveutiiini.  1 ,  88 

rcrri-nu  Iraiiscunles.  I,  isa 

Teiituujani  voliimon  de  oraiione  Doiuiui,  I,  689.  Couse- 

niieiis  errur  tKxninis  deiraiit  sci'i|ilis  probjbilibos  auclori- 

U.lcin.  C80 

Testaniont.i  (luimiiic  linmaiio  generi  coiisUluU.     1 ,  767 

Teslamoiils  vetens   in  X.XII  liliros  partiuo,   1,  10.  Tes- 

lan.Jiili  vi^^Loris  ac  novi  eadoin  ilcolriua  ,    101.  .'i.(ioslolic5B 

doci.riii.-c  |>t'uiiriuiu  esiDfnm  ex  let?e  ac  protiboUs  iu  lCvan- 

eoliis  DTScJjcaru,  202.  Toslaweniuiii    uovum  fltClio. 

H.88 

Teslcs  linRnl qni  petxjant,  I,  278.  Peccare  nemo  ixjlesi. 

sine  t«>tc.  "278.  .Vpccailisdeterrore  nosdebel  Aii;^oloni  n 

ubiquc  adstaiuiuiii  pi'a»enl'a.  '•278 

resi.!.iii)iila  of.-^ser.lia  ,  el  tesUmonia  aeler ua ,  I,    5j3. 

Tesliinoniis  D:;i   erudiU  fi.it  oniiiis  aelas,  AOJ.  Tesiiinoiua 

bei  qu.'e,  cl  quani  inuili  ,  377,  3C9.  Unde  sini  lurabiliJ, 

383.  Uiide  .n;  imperi»,  5S0.  To.siiaiuniifaJhaarentos  a  coii- 

fusioiu  liberanlur  3i)?..  Tcitiiiwuia  Doi  lolo  corJe  iiiqni- 

reiida,  279.  Tesuiuonia  qusJani  quai;  non  sunl  Dei.      2:78 

TPtrarcha.  I.3i, 'V^ 

Tiuuieoi.  lE ,  S6G 

TU.!alrales  mimi,  U,  206.  Tlieatrallbiis  ludia  iacul>autes, 

I ,  :SU   'rUiiaU-a'.ibus  gpecunilis  ocuti  soruiji.  IJ,  72 

TUeba:  li.  032 

Thebuii.  I,  3Ri,  K.  4«:? 

Teaeefiiftpyleoi.  11,652 

TbE'I>:)U:S.  ..  II,W)(i 

Tiii»i>0Rus»bHeiacUa.  II,ffi8.  6iJ,^7,6ti£;,  GtiO 

Tre''>dOri'S.  U,OJo 

The''D0lus.  11,066 

TuKOliKNB.  lI.GiiG 

THEocKiTUsfatsaruo)  litlerjirum  anctor,  11,613  Ideui  \ii- 
ratur  DiuoNrras.  6^^ 

Theo?hilds,  11,  6'>3 

TUerraeo.  U.  GC7 

Tlu-buiilu.  II,  «a 

Thesauri  jiolesUlis  Dci.  >,  428,  noi  .  '267 

TlumMlcnica.  II,  6>2 

Tliessaloiiicensis  cpiscopus.  11,  (ioH 

ThimiSabcos.  U,  Gi6 

Thom.vs  Lhrisloni  credidit  Deuni  vcrum.  11, 18i  et  scii. 
Thniciii.  ».  iSi 

Thhohis,  Donilnntionibus ,  nlc,  qBiescit  Dotuinus  J  -C. 

1 ,  iiO 
Tiiiior  unde,  U,  541.  Uul  in  (^hiislnm  oou  ladat,  ,'iil. 
Tlmor  naturalisquid,  I,  476.  Quibus  relnis  excitotiir,  lYiii. 
Nou  docciur,  ifriii.  Nnlluni  ii)  eo  lldci  monluui,  47G.  Noo 
niolus  iiosier,  se<l  Ikle»,  inisericordiam  Dei  |ironier«:iui , 
180.  Tlinor  Uoininis  qui  sam.tis  nullii:i  sil,  151.  Dei  goa- 
tiaiii  iiieln  sK:culi  anilsisse  sinc  venia  esl.  408 

Tliuor  Dol  discemliis  est,  I,  476.  Huiic  docentes  Scriiilu- 
ru',  ii.iilu  Milijiciuiil  lut  ;iiilororonl,  ox  qiiilMis  r.nio  illiin 
iiiloliii<a'ur,  476  riiiiuriMii  sui  (|iii  salubrilor  iiK'iili:it  lions, 
ji^.  rioioioiii  Dii  luciitit  JudxHjriini  «loiiifiluiii ,  88.  (inior 
|>lurc:  iiiua  l«(;eiu  ri.>hlliot,  piiucos  \oli|iiU.s,  ii    lijiioiil 


Deuiii  plurcs  en  iiaturn  con<litioao,  cui  Uinen  inoliodieii- 

tes  siiul,  j.^VI).  Tiinoi  lilei  in  .sola   obodiouli»  osl.  SI^O  Ti-  ■ 

luor  Doi  nnu  ulU.  il  i><vilos,  uui  Oeunt  Uuej)!.  (|uii  terribilia 
Oiit,  470,  Ueatus  ilU..  cujus  ir  Dei  logo  oon  tloior  iitl,  ned 
vuliiiitati.  2i 

Tiiuor  Doi  iion  i^l  niiDiniam  ttilei  officium,  I,  2li.  Noo 
sit  ex  luUrmiuie,  sed  ex  raUoiic,  SI2  Tiuwr  Dui  non  in 
nietu,  sed  iii  ob:''!icutia  Pit,  477  Ouinisinauioreesl,  476. 
'iiiiiuris  oBiciuin  i;  .a:u  longe  diffarat  tb  olxwquio  aiuoris, 
333  iinpie  oi  .lilMeulisde  se  con.scteiuix  csl,  timoro  siiio 
({audui,  et  iusiiic  ilis  natnrn'  eil,  sinc  ilniore  (puniori .  '.'0. 
Nulluni  diem  siiiiimotu  juslus  Iransigit,  cur,  K-^Uli  Tunor 
sctuiitia  lundaius  nrospara  nou  uiiuuii  tinict  qiiapi  adveru 

211 
Timeiit(!s  De.tm  qiiid  velinl,  quiJ  prcoibus  peuiu.i. 
628.  Tiiiientiur.i  l>>.>tiui  quis  p.irtir.pps  li;il ,  innK  no'i ,  ?>t). 
riiiiur  iuler  \)(in.>  Spiriius  saiicli  (io&lreii)<'  ntimoratui  ni 
Qriiiamcutcm  c»teronim,  3*2.  Timiircni  t)oi  diviiiaruni  11- 
duuia  iiianis  avcnit,  'JO.  Timorem  Dei  (.blivisci  0(>n  Um  im- 
jiiuui,  quj^u  ei  melun;  loauium  auleferre,  10'-  T^rncr  !)oi 
ubi  deosl,  .':ecuin  aufert  omnu   cxordiuro   prudcntiav 

U,  150 
TiMnTaEi;s  sacris  ,-ib  infaDlia  liUerisiostilutiis.  11,  ^90 
TmuTujiro  ^ili  Ai^obilu.  II,  668 

TmoTuirJi  allcr.  fl,  6(56 

TlTIDS.  .'l,  CoOi 

Tituli  psalmorum  varii,  I,  11,  LXX  interpretibus  suiii  ad- 

diti,   610,  6lO.  Tilu!(i.<.'  Inde:  iractaadonim  ,  31.  Ex  (|ui- 

busreiius  i  s:iliiii::,  tOi'.sis'oi.  o^tendil.  U,  Tituii  psaluiornui 

qiii  ad  iutoiiigoi.itaiii  nus (iirigaiil,  41  i.  Tltulus  ct  psaliiius 

aucloiit..to.a  s  , .  iiivici  m  prxsuiu,  414  Titulus  Uistoriam 

DoUus  iiun  ('),:liiilii  iiitelli^^entiam  spiritalein.  41 1 

Tolom  quij  ab  Ariauis  iiorpessa.  II,  .^71 

Tolusaui  cterici  ac  |X)i.uli  Hilario  cari.  TT,  l^iS,  luM. 

rupaim  lusula.  1.  58i 

To{>aziiis  in  se  sulus  cxlerarum  gemmartini  contincl  S(>o- 

cieni,  I,  581.  Illius  inveotio.  ,'>8l 

Toiuiu   Lcnel  Filius  quod  Paler  csl ,  ncc  Patri  ailiinii 

(luodtuiuniost,  n,  251.  TotMmDeu!)  Verbuoi,  lotum  lionio 

Cbristus,  TkSI.  Yide  Indicem  Gtoss. 

Ti'»(ierfc  in  viti.3  (]Mi  dicalur  Deus.  I ,  li8 

Tradiiio  Hobraorum  de  librls  sacris,  II ,  4.  Tradiliuiios 

Teteroiii  tle  libris  anliquaB  legis.  l ,  lU 

Traditto    secreUoruii)  legis  jier  LXX    seuiorcs,  1 ,  51 . 

Hiijus  i^oarl  iiiti>r,)rolcsi  imnltts  crraruol,  5i  Tr»(iiiiuiH'i 

aiiliqua:  de  Esdra   iisalmorun)  oonectofc,  7.  Tradilip  do 

auiHoriliUS  psatmorum,  5.  Al>  EsJra  iJreditur  proKcU,       4 

'rraiii:l'iftps  Samaritiina:.  If,  4'5 

Tratliiin  patrum  commendatar,  U,  6S4    T'a<lltlonc  j'  - 

rCi.Uiii  lidco)  tueuir  Libenus,  665.    Trauiliu  pareutiiiu  .>!> 

liafroticis  ctiiii)  iirsetexHar.  6 18, 660 

'Iraiisti^uratio  Ouuiiui.  I,.  7:>t 

Transire  quid  sit.  H,  ic'j 

TranslatiOQum  Scriplurae  aucU)ritati  el  velcslatl  c'liso- 

queii.iiiru.  1,  .")'»4 

Tie.-iri.  II,  r;7'j 

■iM.   tbi  iriu  et  fre,'.-.te;iuta  discurntbas  scmiu. 

I.  30S,  567 

Tribuiationcs  cbri<ii»'.o  uon  iiat«iiiux.  1,  *I7.  Uuo  el 
cavend^t,  41:i.  'i'ribulalio  sola  iu£>u«  i>criaiiOBa  quie,  418. 
'Iribuiaii':)  iion  ,.i  in.onitur,  sed  ai  iorJitor  u  uubis  Itini- 
lur,  uiauduiii,  j:t  ri-iUiIaiio.iOiU  .Muceduul  deliUa>  ZZrt. 
Ti'iliuiati:.iiii  uiiiitas,  3:i5,  54U,  ^.  Triimlittiuucs  uosira: 
brevos,  4'i-..  Halicit  victona;  i)ra;.iiiiii,j,  Ikci  iojii  iiaboaut 
ur-aJii  lo:.f  i  ijbori-  .)  .  Wli.  TriLulalloforri  nc.|UU<iivi  iiij.1- 
lio  Dei,  'SokI  Specai't:l>us  iu  se  oon  doest  Ueus.  560.  'I  r,- 
butat.otiiiiU.'>  probaU  suulsaiit,ti.  r>Ul 

Tribuiii.  II,  661 

THirON,  II,  tvli 

'liiiNiriTis  inysteriiiin  oci-ultiuu  crat  Jud.HS,  IT,  \H.  Kst 
iuofliibile  el  i.ic.«nprobt>i*ibilo,  M.  G>m.,icri  reli|(iou« 
meiiliuui  debcret,  il  llliclia  ai;ii  ol  inconresAj  |irA-suiiiil. 
ipii  de  '1'riniiate  lentai  vorb  i  lauero.  17 

TriuiUtis  uotitia  snlliciontor  iu  baptisiiio  iradiU,  II,  £>. 
rriiiitatis  rcgi  iioraiitis  .sacraiiuutuiu  |.ro|iUi;u,itur  i5. 
Trinitatis  ui>steiiuni  eiilicaio  ao  tneii  soiiii  cr  sulllcai 
'iioruul  aiKJstolicl  viri,  611.  Trinilas  proiiuiilijia  aptkl  hx 
retlros  dissidiiini|iarturll,  613.  Trlnitaiis  spuJ  Urii;iii»l>>s 
i|iiusdani  lalsa  iiuiicU|>atio.  I4.'> 

Trioitatis  |iersoii.v  hoc  suiil  qvud  uuucii|.uil(i,.  11,  J.i, 
28.  PaU-r  el  Filius  el  S|  iriliis  SiniUni  vire  Uoo  miui,  qnviil 
i»  b.i|i(isiiio  nuocupantur,  10.  Palur,  Kiims ,  «t  Sixntus 
s:iiiruis  una  poli  b1:is  ox  ijiia  oiunla,  uiia  i)n>((ouio»  y«r 
qu  I»  uuiiiia,  perleaio  N|iui  uiiiuii»  uuiun.  m.  .ibsi|ii'-.  uilu 
iieiii  o^U  iu»ocoociCia  niiimiiiunt,  l,  7.^l'  TriuiWlispoi  1.  cui 
niia  iloilis,  noii  uia  pirsiini,  ui,  ue»  d\%ls.v  .suUi.tiiM  «•, 
II,  GMti^  tloi  III  lobus  lau)  cuuuiiuuibusi\Miiiuiiii»cui»«ur  miO 


m9 


INItEX  RIlRLM  liT  SENTEMIARUM. 


1010 


siantiarunn  iliversitates,  rtamnjiilur,  28.  Trlnilalis  Jimoii- 

stmsp  seriiio  ly 

iiber  (luarliis  Hilirii  di;  Trinilate  appellalur  prmms. 

II,  151 
Tro^da.  ll.GfiC 

Trooi.  '''  ^^ 

TnocLODrr*,  topaili  inveiuores.  I ,  SSi 

Turbalio  uiilis,  qua  anptllunHir  capidHalis  louebri", 

II,  GOC 

Torrcs  Eedesi»  pHiicipes,  I,  W8.  Qulcumqne  Deum  di- 

lleiim .  i^^ 

Tyrus,  II,  665  Tjri  conlra  Alhanasiuno  gesla.  t>32 

u 

Ulrisceodi  libidinem  prorsus  compruDil  evaagelica  \e\, 

1,687.  r.Viiidicl» 

Vtpianin.  II.  6'i2 

IJnaniniiiali?  ii^tioles.  !•  518 

Cuguemi  |.roHri(las,  1.519;  ungendornn)  dipbu.-.  festis 

capiluiii  iiios  est ''al«,si;:iis,  (iOO,  no(.   uiisuc;il'.  tjuo  mic- 

tiisest  Aaroii(-o:i'|.i;i):ioii>.'.ii  Chrisliis  m»-c;jliir  Qocuii.  .S20 

Unctio  A.iroii   uQiilionis   uiiii<enili  Dei  species,   I,  5iG. 

iJDetionis  AaruH  ^uavitas  suariia'.eni  unaniaiitalis  exprimil. 

520 

DiiclioChrisii,  II.  386,387;  ab  iiso  in  virutn  perfe'^!» 

Weideau;;,  I,  i.20  et  icq. 

Unigefiii;  non  siinl  duo.  J.  "^ 

Uuio,  n.  sl    Vide  plura  ia  Indice  Gluaar. 

CnilisDci  osleuditur,  1. 52y.  IniUs  Dei  nobis  est,  non 

unio,  4f2;  il,  191.  IiiipieUsiioiouis  prtetenriilur,  ul  Eocle- 

sia;  Jjijci  ciiilalis  rel.gig  »ufer.iijip,  i3y.  linuni  per  ualivi- 

tatem  n.,t.  nabet  solitudineui.  I(>i.  rnilas  Pairis  el  Filii 

iion  liunoao  more  coKilaml»,  S8I>;   qualis  sil,  243.  Unilas 

gloriffi  Clirisli  ei   Piitris,287.  Lriitas  natur.r   Dei,   quam 

Clirislu;.  s<K-.uiHlum  carnem  auiisii  ac  reciiperavit  286, 298. 

Unitas  cprn  s  et  tiivinilalis  l'hri.si;  per  glniian'      L  510  not. 

1'nius  Ecclesiae  iu  (luilms  consisui,  T,  *o4;  fruclus  liabet 

prsese  ferentes «■pecieiii  fruciuuin  aieriioruni,  i37.  Uuiia- 

tis  tnarito  onuii!  iuipetrauda,  750.  Unum  ln  Christo  sunl 

lldP!3S0innes,  177.  Ujiuiii.riauir.1  siicl,  qui  per  reui  f  aoi- 

(Je.m  uuMifi  tiuiit,  Jl,  2I'J.  L  nitas  uT.uralis  fideliiini  per  fidei 

'.iiiiiis  naloram,  218;  ex  sacfatriftiiUiriun  n;ilora.  218 

"Juilas  lideJiiiuicuinCbristo  ac  DooPalre  |ier  glori.-e  coo- 

sortium,  n,  2^21  d  ^>\;  P*'  incarnati  Verhi  mvsterium  rt 

.s.-).»'amealum  liiichanslue ,  22i  cl  seq.  Uuius  niirabilis 

BeatoruM  cuiu  iiaierua  luaieittate,  iucdianle  Clirisio, 

1,  ?59  ct  seq. 
Uaitas  auima:  ei  corporis  vel  in  glcri»  vel  in  p(rna, 

1.  717,  Hol. 

Unitio.  Ou^naliira  liissidenl,  jiotiore  quadam  vi  socieii- 

luf  necfcsse  esl,  T.  ^ii.  Verbum  cuo»  csiuc  sc  suse  po- 

lestjitls  virtuledeti.xil.  24* 

Universilijj  repuialur  io  pluriuis.  I,  148 

Ukbahos.  n.  690 

UHiKcus  diacoiiUs.  II,  6**5 

UBs*ciosdc  li.i^a.  li,  652 

UsSAca-s  a  Sin,i?it1uiK).  Y.  Vile!«s. 

Usis  et  lio.iioiisii  Tiomiiia  ignoi»  Ecclesis  esse,  ct  in 

Scriplorls  n.is-jiiaiii  de Deo  did,  et  Sf.anilaluiii  larcr.'  coii- 

leiidunt  bjirclici,  !I,  091,  692.   Kornm  suipress.oni  coB- 

senlil  Ariminensis  svnoilns,  ()9I,  693.  lo  usis  silenlio  se 

fraudem  nassos  e.<se  (jaili  agtjoscuut.  689 

Uct.^iw.  I},  «5«* 

Usnrie  iirii|Oitns.  I,    76 

Ulililas  el.-ivarilia  eouem  vocaViulo  hebrioo  significaotur, 

1,  .'Ht.  Oui^modo  idii.sjm  revera  sint.  3U 

UsiWjiisloruin,  sapientla.  I,  479 


VaccK  in  Samari»  adoraUe.  I,  157,  K6 

V*tEK3  Atifrustus.  I,  600 

VALeirt  s  IK!i;r»a.  U,  668.  Relicts  Kcclcsia,  aliam  inva- 

dere  voluit,  «j.TO.  Setlitionem  Aqiiilcs  comniovit.  630 

Valf.ts  el  Ursacihs,  II,  6'2i,  627.  ««O.  Duo  improui  et 

■initeriti  adolescciites,  538.  Aflotescpntes  im(i!i.  et  impe- 

riti,  680.  Turhalores  Ecclcsise,  689.  Art  quo3  cum  panris 

aiils  Arii  hseredilns  oiniiis  deftiiTit,  S9?>.  Oiiorum  esl  lilier 

(laiiibxi.onp  dvv;nu»,  (594,  (Wl  Kcn  cpssjhi'  lctbaliaadnlle- 

rin«i.  ductrina-   seiuina  Kfiai-gere.  (vSO.  Sa^lieensi  syiinifo 

depoimntur,   628.   Libellam   Mediolani   porri«iint  ,  637, 

Scripiis  veniam  ro-^vermrt,  et  mei-ueruiit  in  Medioliineiisi 

concHio,  ()88.  Ouo  anno  se  in  Ecclesism  recipi  deprecati 

sinl,  635.  nol.  Halsom  essc  oonflteiiliir  quidquid  rie  Allia- 

uasio  ipud  iuliom  insinHnrunt,  6-36.  Ooa  d«  rausa  .iulius 

>i<iilam  iis  i.Tipei-tierit,  l>55.  Littrra;  eonim  Jniio  et  Ailia- 

,li<i..  (i.3(i,  (J38 

Vjleo!!,  Uijacius  et  Salnrnlnns  exigiinl  Athnnasii  dam- 


n:ui:iiiom,  II.  631.  Viilons  c.-ilaniiini  e  niaKiluis  Dionysii 
\icilL'iiUT  rxiorqiipl,  5i0.  Viil  ns  i'l  lji-s:iciiis  j  llallicanu- 
iiiiii  c|.is(()i'i.r»m  coniiniinionc  soparaii,  i)C2  V.ienlis  nt 
Ursai.ii  (  iii  forniula  Sirniiensi)  incrrmeiila,  tiSO.  Eoruiil 
blasplieiiiia  Airoruni  siit>scri|.tionibusdamn,ita,  1*2.  Valens 
el  Irsacius  Sirmii  :in.  5'M  ab  Orieiilalilius  aii  tiecrelorum 
suorum  siibscriplioiiem  coacti,  597.  Poscunt  sil>i  lcgi  epi- 
slolaui  de  hoiiioiisii  etliomtrusii  ex|.ositione,S08,  Ibi  i^jno- 
ralionem  prolitentPS  incodacii  suiil  siispccti,  W8.  Sicut 
conlra  eos  sndtii  siint  OricnUitps,  ita  el  Hil  irius  optavii; 
aiidiri,  521.  Valeuli,  l^rsacio  ni:  lieriniiiio  scriliil  Libi?riiis, 

6«! 

ValeiisetUrs.icius  an.  3S9  inlcrsunl  Sirmieosi  convemui, 

quo  nova  fornuila  a  Marco  dictaliir,  II,  70S.  1|  si  ac  socii 

Constantio  nroinii  tunt ,  sublatn  siibstaiili»vocabulo,  paccm 

[;(K.se  c.impleri,  689.  Ouam  lidei  eonfessionem  Valeiis  Ari- 

miiium  pprlulcrit,  690.  Valcns  et  Vlrsacius  Ariniiiii  darii- 

nati,  (>K3,  600   Valeiilis  ct  Ursiicii  conimuiiioiic   .4rimiiii 

cecidpruiil  miilti,  qui  eos  ante  daiiinaveranl,  701.  Valciis, 

pnst  lapsiiin  Ariiiiiiiensis  Synoili,  rum  sociis  scribit  Con- 

sianl.o,  641.  Valpiis  Pl  Urs:'cius  ab  Arimino  Conslaiitiiio- 

polim  lcgati  rcvcrlimtur.  693.  Amhos  excomimniicalos  lia- 

tient  Galli,  700.  Valeiisel    Ursacius  hs-rcsis  Aiiaiiu;  \cl 

Acliame  aiictorcs  oliiii  apml  Illjrricniii  dainnali.  704.  Valens 

pl  I.  rsiicius  :i'trrc   fcrnnt  Gcrniinium  .ib  Ariniiiiensi  lidc 

discpderp,  70>,  706.  Valetis  a  Gcrmiuio  incoiisiauti»  ac 

dissimuliUionis  nrguilur.  7l)H 

V.tLENS  dc  Scio.  11,63.3 

V*i»itTiNiAOTs  Aiipusiiis.Il,  ('.OO.  Edirlo  gravi  vetat  pcr- 

turbari  ecclcsiam  Mediolaiicnsiuui,  597.  Hilmi  soggeslioni) 

molHs  eum  sinml  ei  Auxpntiuinaiidiri  juliet,  fi!)7.  Ad  liiijiK 

romin'iiiionciu  pro  fidei  siiiceritate  advenil,  598.  Hilaiiimi 

Mediolano  p.Rrcdi  jnlwt.  //i(i( 

VALKKTihUs,  II,  662.  Prolilioncm  Natuiu  Palris  com- 

mcnlaius  psl.  79,  34.  Alia  ejus  coiiimpnla.  137 

Vaikntintts  Somiar  II,  6U.3 

Vallis  hiiiiis  mundi  sslem  profercns.  I,  XHl 

ranis.  II.  m 

Vani  homtnes,  qni.  I,  16'j 

Vaniias  rcriim,  a  quibnsoculi  averlendi,  I,  311.  Vanuia 

est  quidquld  transiloriuiu.  613 

Vatuni  raurmura  ante  Christum,  post,  silentium. 

I,  189 
Venantium  laquei,  I,  450.  Et  artes.  li,  !i77 

Venalis  Esau.  1,  ■'i28 

Venerids.  II,  683 

Yeniani  pra'stare  illicilis,  non  est  misPricordiani  pra-- 
starp,  sed  jusliliam  niiseric:irdia'  nontencrc,  1,  !J96.  Vcnia 
eis  cnncessa,  nuos  susi.icari  est  iiou  correctos,  laiid:itiir. 

II,  508. 
VeiHisAngcli  si(;ninc.in(ur.  1,  .533 

Verbuin  appcllatus  esi  Filias,  ciir.  II,  183.  Vpibum 
s>terimm  aliqiii  dicunt  sermonpnt  vocis  emissae  ,  534.  Kt 
iii  Jesii  fnisiip,  ut  in  proi>hplis  Spirilum  prophetiiP,  3;i4. 
Verhuin  nostrum  inierioris  ronlus  nosiri  opus  cst ,  scciis 
Vcrbiim  Dci,  440.  Verbum  csi  a  lcmpofc  libcnim,  S.*;, 
39.  Non  abest  ab  auctore,  53.  Noii  esl  soiius  vocis  ct  elo- 
ciilio  cogilalionnm,  I,  4i'2.  1!,  3.5.  Deas  csi,  non  inanilas, 
56  Noii  post  lcnipus,  sed  nascciKlo  Deus  eislutl,58.Al)a- 
vid  agiiosciiur  Deus,  I.  131.  Verbi  gencraiio  conim^ob:!- 
tiir  ex  iiiira  |  iscaloris  doclriiia.  11,  38. 

Verbum  omniacreavll,  II,  37.  Non  ut  solitarioro  creavii, 
37.  Nec  tanlum  adfuit  facienli,  sed  et  lecit,  37.  0"i  ouinia 
in  eo  creata,  37.  \  crho  Dci,  ut  niiiic  ccelitni,  ita  posl  sa;- 
c^ilam  hoc  oliseqnputnr  alia;  crealurse,  1,  549.  Verbuni  iii 
nobis  hahilassc  et  nobis  admixtum  esse  dixitHilaniis,  iiec 
Neslo^-io  lavcns  nec  Euiycheli.  571,  not. 

VCTbuni  Dei  quomodo  niaiipai  in  coelo  visibili,  I,  34S. 
Verbuni  Dc!  in  corjirirp  saiictoriim  ut  in  ca'lo  inanet,  5:;l. 
Vertium  Dei  cuique  pra^stoesl,  349.  Sohs  instar  palenti  si; 
immillit,  et  nesai  nou  patenli,  349.  Quos  babitel.quos  de- 
serat.  quos  fugiat.  .349 

Verbum  Dci  gladius  s.ippe  niincupatur,  I,  718.  Est  s;i- 
gitta  poler.s,  420.  P.ibuliim  viia>  aflprnoe,  520.  Ouoiimdo 
lucerna  simul  el  lumcn  sii,  563.  Veibi  Dci  iiice  ad  oniiics 
actus  ntendnm.  361 ,  363.  Verha  Dci  folla.  ^.I 

Verbii  Dei  deci-Pt.i  siiiit,  I,  64.  Non  tam  futuri  in  so  fl- 
deni  coniiiient,  qnaiu  lacti,  792.  Vcrhis  iisus  esl  Moy^es, 
miihns  iit  uieciur  ei  a  Dpo  prsecpptum  esi,  386.  Vcrha 
Dei  siint,  qiue  proiihesii!  oixeroftt,  .386  Aiiipbit)ola  stml  «l 
ohscnra,  386.  In  Evangeliis  quoinodo  drchiremur,  387. 
Eorum  fidcm  con!imirt  saiiclitas  opprum,  Sil.  Inlellig(!ic 
ea  iiequeuiit  estra  Ecclisiain  posili,  734.  Vrrl)a  Dci  ad 
iioslrain  iulplhKPOIiani  s!c  afitaia  .sunt,  nt  Dci  irujisiaio 
nlhil  indi^ntiiii  pra>  s.'  fciant,  11,  ^*S.  Nihl  iii  cis  in.uie, 
nihiliKin  v.  riio.,  I.39t.  0»  i)'a  dcb.  aiil  rcvcn  iiti:i  clpr.c- 
dicari  et  audi-i.  64  Cum  lim::ic  oxci|iicii(ia  stint,  312. 
Vcrlii  Dei  velociias  ad  consuucndam  Dci  civilateni,  641. 


4Ult 


INDEX  RKUUM  l.'.  ^iKNTKMIAttUM. 


Iftli 


Vi-rbi  Dkj  iion  (lOtcKt  ossl'  ciistuiiia,  nKi  |triii.s  iiiliibeaiiliir 

Clliililil.ili!*,  5."..S.  yii;fi  illiilS  viTsi  riisl(u|i;i  sil.  '■'>li 

>\'rlia  i'lsi  iion  <icri|it.i  nialu  ruS|iui.  11,  oTJ 

Yorbi  1'alumiiiu  iiuii  i'.st  pirliiiiuscomla,  iibi  rc^  Jilliciit- 

taleiii  iiou  iKibct.  II,  Ml) 

Vcr^ili»>.  11, 4tll 

YEKlSblMUS.  Ili  (>.^3 

Vcriuis  aatura.  II,  385 

Vcritas,  ChrlstiiSj  1, 113.  VoritalU  mliiistros  decot  vera 

prulcrn-,  II,  .''iUo.  Veriialis  causa  |>;itieiilium  voi  et  u|ius. 

I.  3!):> 
VeriUs  ignorali  iiiiiiiito  et  iiiundi  sa|iienlibus,  II,  13. 
Ante  Uvjiigeliuiu  iu  iiulis  Israuliils  injiisit.  nuuc  iu  stilis 
cUrisiiuiiis  uiaiiet,  I,  3S0.  Verilati«  noiiliain  obliiicrc  iii 
sob  incium  iiiura  tsl,  t>'J7.  Verius  niliil  faUuiii,  iiiliil  io- 
certiini,  iiiliil  im|ici'feotum  habel,  3i6.  Vcris  lalsu  iiini 
suciari.  II,  1U7 

Veril.is  rationis  mutiim  incilat,  11,  108.  Inlelligi  nc^iuil. 
uisi  objecloruni  falsilas deloyatur,  II,  107.  Firniitalem  iia- 
turae  suic  qiioliilie  duiii  alli-iitaliir  uci|uiril.  177.  Veritalis 
vis  per  ea  ctiaui  (lua;  i'i  ailviTsiiiUir  eiucfnti»,  177.  Coii- 
tra  veritatcm  aui  iioii  iiiielleiiaiu  aiil  oQendenlem  vel 
slultiii  vel  viliosai  volunliili»  erinr  Dliiiltitur,  3il.  Veri  nc- 
ccssitas  voluolatem  viiiclt,  17i.  Veriiateiu  ncscissc  noii 
magis  ameul  lioniines,  quiiin  oderiiii  perinanbissi:  nun 
veris,  391.  Veriiaiem  in  ssbcuIo  solus  Ueus  ciisto^lit. 

I,  «31 

Veritas  rci  eit  virlute  ip.sius  deuiouslralur,  II,  iOC.  Yo- 

rilate  rarere  oulla  natura  potest.  111 

Yersiu  ad  vcrbum  expretsa  allerl  obscurilatom,  II,  ilii. 

Ycrsiu  duplex  ab  Hilariu  in  uuuiu  lemperuui.   I,  'jQ>> ,  ncl. 

Vbspasianus.  1!,  .t>S)i 

Vcspcre  diei  iniiium  secuiidum  lcgem.  !,  1  ji 

Versperiini  liymni.  I,  190 

Vesliuiii  modeslia  coniniciidaliir.  II,  528  et  seq.  Vesles 

sericie,  iiifccue  ac  deaiiralse  svinl  restiuend;B.        537,  !>2.? 

Via  (|uid,  II,  i^S.  Viaruni  cuiniiiunium  lex,  I,  501  et 

serj.  Via;  lex  populo  ex  /Egypto  cieuiili  a  Deo  consliluta, 

fiOo.  Iter  illius  niagna  iii  se  cxleslls  iliiieris  unrabliia 

cuniiiiet.  503 

Vi.-e  Dei  a  sipculo,  II,  i.^fi.  Yia  D.^i,  doctrina  vitae  reli- 

giosse;  et  lioc  Christus,  I,  209.  Via  Duinini  iioii  tanluin  iii- 

f  nnda,  sed  el  pergenda,  27.">  el  sci].  (Jois  in  ea  ambulet, 

8T6.  Vi.^  iliircs  biinse,  279,  303.  Per  (jiias  ad  iinaui  opti- 

piam  pervenitur,  2"'J  el  seq.  Yiae  iJominl  mullae  pl  una, 

477.  Viae  sunt  lcx,  |jropliPlse,  KvanRelia,  Aposloli,  287, 

1)3).  iix  mullis  in  unain  concnrritur,  5.i9.  Oui  ''>  viis  sui.s  , 

i]iii  iii  via  Dei  ambuluiit,  299.  In  via  pcc&iti  cst,  iiuisiiuis 

jn  via  Dci  noii  est,  299.  Vis>  pccc.-ili  a  pcracUone  peccati 

discrimen,  30!  et  se(|.  Viarutii  suarum  coiifessio  esl  pec- 

4;;ilorum  suornm  piTnileiis  profcssio.  3!)'J 

Viim  niulli  diliininl,  qui  iion  dili^'unt  viara  veritalis,  I, 

302.  Via  vitae  gravibus  iiiolesliis  esi  obuoxia,  se<l  Iraii.siKH 

riis.  Gil  et  seii.  Angiista  el  Lribiil;ila  csl ,  ."lOa.  (juibus 

grudlbiis  ad  id  perveniiur  ut  in  ea  «'urralur ,  30^.  Nun  po- 

lesl  iii  ea  currere,  qui  iion  dignti  ct  ainpla  l)eo  eirectus  sit 

habiialio.  303 

Yiu  inandaloruni  ab  instilutione  s;eculi  trila  esl. 

I,  508  ct  spq. 

Yia  legis  non  liabuil  ante  Moysen ,  qui  in  i^isa  i;rade> 

rentur.  1, 308 

Via  cccli  a  paucis  triia,  et  coiitra,  I,  C97.  Vise  nostra:  dnx 

Clirlstus.  308 

Vi.vTon  obrutus  Aqiiilciie.  II,  G.IO 

Yiclsfitiidojiaiientium,  oi  Isetanlium ,  I,  411.  Abundau- 

%'mta,  et  egcDtium.  iUi 

Vicius  fiira  lu  Ueo  ponenda.  I,  MO 

Videri  Oeus  uou  potesl  in  hac  vita,  *ut  oculis  carnis,  I, 

325.  Dei  adspectum  non  patilur  uitiira  cariiis  ,  'JfM.  Visio- 

iiem  Deisuslinere  iiun  valet  huinana  inlirinitas,  572.  Ouod 

ia  Deo  est  iiiimortalo  noii  cernemus,  uisi  spirilu  perrectl 

ft   iminurlaliiate  ininuilali,  081.   Viiiebiiut   Deuni,   quos 

t.liristus  regnum  Deo  tradiderit,  II,  398,  Virtutem  iiicun- 

spicaliilis  DhI  lerre  nou  |iosseiit  res  creatai,   uisi  in  scde 

iialnra?  lcinpcralioris  objertu  inodrrata.  (,  i'>H 

Ylsiii  lilii  i)i'i  exoplalur  ad  coiisortiiim  wtcrnitalis  nii«- 

roinluiii,  I,  l',l.".  Visiliilis  Paternon  est  iiisi  Kiliu,  II,  101. 

Filiiis  iiiler  huiiiiiiis    visus   est,  101 .  Yidil   Ksaias  Dcuni, 

22.~>.  Visuin  essc  Dcniii  1'atrcni  nniiio  faletur,  laiJ.  lloc  l'a- 

tribiis  visus  esl  C.linsius,  i|iiud  natusest,    113.   Visus  ab 

Abr;diamvir,  DDiiiiiius,  Dimis  el  jiidcx  esl,  91  ct  seq.  f.ur 

r.lirislus  nuii  Mib  iiii;i  rci  iiiii  gpccic  l';ilrlliiis  visus  sll,  (5ti. 

Ail  (iiiileinpljiidiiiii  foriii.iiii   |iruli(  it  fainiliaritjs  assiioipta: 

.spcii.i,    II.1.   Vidclur  III  IMio   l'alcr  p.T  upcruiii  adniira- 

tioiiein  ,  noii  per  iiatur;»  coiilcmpl.  liuiicm.  I,  .179 

Vlsji<tantuiii  quxdaiu  aves  cl  herl>ae  inorbis  aliiiiiibus 

ni.'.-.iii...'  I    V)i) 

Viiiua,qu3)lciilinorlua    I, ai8,  (iSi.  Yiduvum dlgni- 


las.  5*1.  (iiii>:i.u(Ki  judcx  earuuiDcus,  218 

Vi:,i!,iiilia  iicccssaria ,  I.  7'.i5.  l'r.r'sertini  pr9C|>0silis,  tb. 
Ni  icssiiia  t'si  jd> crsus  tcni.  'ii'..i  ^.  179 

\  igi.l:e  Dci  (juatuor  siipra  K.iclcsl,im.  I,  74'i 

V  luili;e  aute  luccm,  1 ,  ':>jj.  (luibus  io  rcbus  occii|i«n- 
lur.  5')9 

ViNcENTiusC.ipuciiiis,  il,  tT.i.  Arelate  inlssus  ,  672.  I.i- 
bcriiadCoiist.iiilc.iiii  lc^'aiuii,  ()77.  In  AtliaDasii  causa  judex 
frcqiiunter  scdil ,  Gll.  Idco  luiilto  du  eo  sperat  l.iberius, 
G77.  In  pravani  siuiulatiimoni  at)it,  C77,  UberiuK  ruiNam 
lilius  luKcl,  07t).  De  cxilio  ipsl  scribit.  CUi 

Viiictl.  l.VVH 

Viiiculalidcniiinpedlenlia.  1, 436 

Vindicari  inierioris  est  natune,  1,  M)l.  Vindicari  nuu 
convcnit  proprle  C.hristo,  sed  scrvls  lllius,  591.  Vin- 
dki.-e  liuinana>  uxcmplo  divlua  eiprimitur,  i59.  Viadicta 
Deo  (eservanda.  Btil 

Viouin  cor  hominis  lietiricans ,  ct  vinum  cor  boiulnis 
cnnipungcns,  I,  15<).  \  ini  cx  a.jua  mlraculum.  II,  3i 

Vlpersrum  nitiusiint,  qui  Evangelio  nun  parent.      I,  110 
Vjri  sanguiiium,  uuorum  dociriaaadulansauldolost,  I, 
58».  Hairellci.  58i 

Virija  polcsiatis  Insigne  ,  I,  453.  Ouoinodu  virga  Dci 
dortrin.1,  51  et!«q.  Viri^a  el  flos  Uirisliis.  52 

Viriiinitas  fdii  cl  bcata.  I,  479 

Vii-giiies  Doo  Chi'is'.oque  dicaUe,  11,  6SS.  Uodcsiis  uii 
delieiit  vestibus,  ^'11.  Virginiuii  saciata  Deo  corpor»,  559. 
Earum  niKJatio  grapi.jce  depiiig>tnr.  5o9,  (JJ4,  1)33 

Viriditate  vi;jor  xiernus  cfiteiiditur  ,  I,  tti 

Kir;.''j.  H,  C6r, 

Virlirs  slgnificstnr  in  deitera  ,  I ,  SiW.  Vlrtiis'  naturx 
res  e.st,  II,  %}9.  Vinuiis  siiuiiitudo  noa  est  nisi  Mrailitu- 
dinc  natur^ ,  ,'!7t ,  Virtutis  vox.  I,  -T)« 

Virlus  ,  et  viitulisupiis  iiun  idem  cst.I.  724.  Ad  vir- 
tulis  u.sum  cur  se  transtuleriiit  liomln.-^s ,  11,5.  Virtuies 
iutcrn.-e  cxteruis  2Clo[H>ucndsB,  I,  785.  ViriuU  ■^«.•«ra  multa 
insidieiitur.  517  et  scq. 

Visiiata!  in  Christo  geotes.  !,  147 

Yi;a  rql  loiiiin  qood  est  Deiis,  11,  245.  Vita  prfs^ns  in 
corpora,  id  ;-;i  in  viii  et  lniniill sorte,  I,  2^0.  Non  e<t  vcra 
vila  3;^,  5H,  406.  Scd  vita;  umbra  ,  ttl.  DoJiR-iiin  ct 
•iiiirt.ituni  plcna  est,  173.  Dooorum  |>roinis.soiMin  non  est 
capax,  iS2.  llloiuin  interlm  halwt  \\:<nea  ,  quo  vehit  sim»- 
eulu  P3  coiilupliir,  4SJ.  Ma.ijniim  De!  mun^i^est.  173 

Vita  inisera  ab  Adaui,  nou  ciim  Adam  ca-pit,  I,  630.  li;ec 
non  iiD.sira  est,  sed  qus  priiwin  in  l;on>iiie  csl  iiistituta, 
6~.0.  Vit;e  len  .sub  coiidiiione  decretl  in  Adam  coiKtituta, 
88  Viiaiii  ab  inimortali  Deo  ad  morten:  nobis  tril>ui  uun 
exisiiniaiiduiii ,  11,5.  Vila  nisi  ad  lucrum  a.>teniitatls  sii- 
scepia,  miseiisruin f>rit  origo,non  vit*.  I,  liW 

Vitaiii  futurani  cptavit  U.-ivid,  I^  347.  Hinc  eam  osleiidi 
tursperare,  quixl  ad  vitim  mlspiratqua  auiidam  potitur, 
5!3.  Vilam  veram  scieiis  David  se  noii  oblincre,  xternira 
spcrat,  .^^74.  Vita  vora  esse  iiod  (lOlesl ,  nisi  gloriUculo  m 
naturani  splritus  corjMire.  3i!t) 

Vitam  ajleniani  nierito  sno  consequi  homo  non  poteril 
sine  Dei  ope,  I,  .141.  Vit»  xlerna;  s\m;s  quibin  incdls  fc- 
vealur,  341.  Vit*  roolesti.is  non  »t;rc  susUnel  Bdes,  sed 
veliil  beatitudinis  rodimenta  reputat.  11,  12 

Viia  ex  (lictaniiae  ratioiiisquae,  11,3.  l  llra  bolhiliium 
fururem  e^t  buic  moreni  non  genere,  3.  Yivere  beiie  esl 
bene  agere  atque  intelligero.  9 

Vita  |K)si  haiH-  vium  in  Abrabs  sina ,  in  qna  Dei  nomon 
benedicilur.  I,  174.  Vita  alia  his  duabus  beatior ,  174.  Vil» 
ateriia  esl  Cbristo  cohabitjre  ,   II,  297.Viti  »leriiltatis 
non  aliuiide,  sed  se  insa  alUur  aiquu  conservaior.      I,  U9 
Vita;  conimuiiis  ctiarilas.  1,680 

Yrr^us  de  Aquis.  II,  USl 

ViTALis  a  Tvro.  11,  66.1 

ViTiLis  militaus  in  nfBcio  sublimls  prjpfettiirae.  II,  706 
Vitiumoriginis,  1,370,  375.  Vilij  nslur»)  loalitia  ,  SH». 
Yilia  l|n^':i.i.  110.  Vttiorum  quam  niulti)  i:)cenliv«,  3J7  e( 
set^.  iVr  dialMiluui  |.ra'l>oulur ,  ■i1i.  Vilioruiii  ixnnium  dm- 
teriessuaicotpor*  i.'0-sira  ,  11,711.  t}ui  a  vitiLs  por  tenia. 
lioacm  omuiidt»nur,  7tl  Ad  vitia  oaturse  iioMrfmwprft- 
pcllit  instiiictus,  I,  21.  Instinctul  huic  oua  ctnlomtuut ,  *ui 
s  viU  ejus  lirevi  recrdendum.  thd. 

Vilia  corimris  noii  suiit  siiionda  coalescero,  scd  iu  nrui 
nccaiida,  I.  SM.  Vltionin  stranes,  S)5.  Vilia  i.»rium  alTtio. 
lum  decliiiacli  -i  lleu,  97.  Viliocum  cst  ,  qni  •  is  »tM»;qui- 
tur,  i^t^.  Vitioiuin  |iiru  d,t'im>uc.'i  iioslrl  dunii;iaiiti:r  ,  SM. 
Ad  vltia  coerceuda  jnv.ii  An);cloruin  iiratcniiim  rt>cur- 
dari,  278.  Vitluriiiiitiuisucludo  iiuoiniHlo  a<lti  miiir  boon: 
voluntati,  471.  Vilioruni  lueiiiona  qiiomod.>  aiiiiuum  avo- 
ret  ab  lis  rt-silientom,  'i")!.  Diiiiie  bumaiii'  curni|>l:outs  ti- 
tluiii  (liristus  bausU.  NUi 

Vitiosuui  so  fTolllcri  qui>iiiO(lo  |io«sil  i  vilii<  Iiber   1,  lUi 
Vocatio  061  pttUica  ci  8e<i«rtU.N  l|  7mi;  uuii*)  btjiMM  uoo 


II 


1015 


rSDEX  GLOSSAUUM. 


1014 


c8itiat,770.  Ex  onmi  tiomirmmgenfirccoTigrogamiir,      1S3 

VoluniasPei  plena  tvjiiiiaiis,  I,  5^1.  Voluntaiem  Patris 
(U  implcl  Ctirislus  nl  in  eo  sii  ofTicinni  voluiil;ilis.      liHH 

Volwitas  motus  menii.i,  11,  2-21 ;  movetur  illirienie  casii, 
sedmaxiiHii  causa  agenli  |>ro|iosiia,  1,216 ;noiu'Sl  ilalo,  II, 
>2I  j  M  je  |iro|iriuiii  liahiie  il.n>cl  ul  telil,  I,  S70.  Vcllu 
quid  sil  n,  190.  Volunlalis  |i(rtinaiia  uiide,  521.  Ratio- 
Iiem  volnni^is  sequi  JeliL-l,  non  (irieire,  321.  Velle  uniini 
hon  possunt,  iiuitus  sqre  non  unum  «>st.  II,  313 

VotuQtas  iion  (larva  ipsa  silji  vilionmi  ooiicilialrix,!,  !fi7. 
Voltinlali?  noslra?  inflrmilas  ad  pcrlicienuim)  bonmn  nuoii 
povil,- 171.  Coiisinnmalioiieni  per  se  iion  oiiliiiel,  370; 
hijliis  lamenadi|iisrends  iiiyrilun)  ex  ipsius  iniiio  esl,."70. 
Yelle  liolum  siue  opnralione  bealiluiJineni  perlectam  non 
obtinel,  23.  Yoluniate  longe  prajslal  agere,  quam  lege, 
838.  Voluntarie  obeJire  proprluni  estEvangelii,  non  lcgis, 

307  et  scq. 

Yoluniatls  l)on£,  etopcrum  discrtinen,  I,  488  et  scij. 
ToluiUatcs  boniinum  in  i|iSis  liumaiise  naiivilatis  cxordiis 
WUS  contiicUir,  139.  Voluntalis  bon;c  alleclimi,  eliam  in 
iik  qui  (lcbnquuut,  qnanium  respiciat  Dens,  221.  Volunlati 
))oniB  ciiniV)il;it  rti'119  lapsiis  iiifiiinilatis,  !iy.  Voluniali  jus- 
ti!i;c  quQniotJo  Ucusvilia  noii  impuicl,(^.i.  Volimiaiis  cri- 
Pl£n  pd  lacil  pcdsatiir  invldia,  801.  Volunlalis  liberlas 
iCC^l  posl  banc  vilam.  92 

Voliuiias  vausa  e^t  in  unaqaaque  re  jiermancndi,  I,  S97 ; 
ioflJvltiaiis  mnria,  739.  Voluiilas  carnalis  quam  cltoHigiat, 

350 

Vol»  nostra  iion  Dco,  scd  nobis  prosii.it,  I,  335.  Vota 
laninm  uccle.siaslics  reli^ionjs  ulilia  sunl,  proposita  in 
Kctlcsla  obscrvaiiUie  studio  dobenl  probarl,  ibid.  Vovenda 


siint  Deo  ooiiiem|i|iis  corporis,  caslilalis  custodia,  jcjunii 

toleraiilia,  181.  Volum  caslitalis,  760.  not.  Vola  m.nrlyruni 

pro  se,  ct  pni  e.is  qui  ipsos  imilaturi  lissent.  204,  et  "  20(i 

Vocis  cxstiltanlis  officium  Dcn  di^bcmus.  I,  190 

Vocit  Ub  novis  licerc,  lirteni  doclararc.  II,  500 

Vulyat.-c  leclioliilario  igiiota,  cl  tainen  a)iprobata, 

I,  aoa.jjor 

Vuljies,  quid,  1,702.  Vulpium  noniiue  dccmones  signi- 

flcali.  17t5 

Vallus,  facies,  imago  et  forma  iion  difrcruut,         1 ,  257 


Xerophagise.  Y.  Siccus. 


ypATiDsConsiil. 


X 
Y 


H,  68i,  683,  r.90 


Z;d)uliim  an  dixcril  Hilarius,  iiicerlum.  I,  074 

lAcaknim  iiouien  quibu^dam  psalmis  ipia  auctoritatc  pra>- 

nolatuni.  1, 3 

Zona  quid  signiDcet.  T,  (V74 

Zelon.  n,  6«6 

Zclus,  l,  247.  Zeli  afTectus,  405;  causa,  39i!;  exempla. 

392 

Zenoki  Vcroncusi  quidam  Hilarii  traclatus  falso  adscripii. 

I,  463 
Zeuma.  .11,665 

Zipn«,  quid.  I,  108 


INDEX  GLOSSARUM 


OBSeRrATWNES. 

\.  niiariwi  titi  sclei  nomine  eSiilracto  loco  toncreli,  v,  g. 
auctoriUs  iocoaucioin,  11,481;  hali.ilaiio  pro  luibilator^, 
1,  68:5.  Nalivii:)s  Dei  j';o  Filio  Uei.  II,  28a 

S.  UsiniiM  ci  e.-d  sectmdus  ciijus  nominu  subslmlivi,  ioco 
^eni,  «4  afleiiiilalis  Uominus,  qiiasi  a-ierJit(:i,  l,  .j.51; 
Klernit<>lis  «lia,  'Xj",  ;  livinilatiii  nativiias,  II,  437 ;  re^teoc- 
raliouis  paivuli,  1,773.  Voluotatis  huiiiililas.  II,  41 

jS.  Nutural^m  tiomiiiuin  posilionem  iii(i;i  (iin>i  invcrlit,  u( 
Toluutiis  cr«aiiunis  pro  <re»IJone  tmluiitiilit ,  II,  145;or)go 
niiluru;  sux  pro  imlura  eriginis  me.  18.1 

ABSiSTEHEVirlUli.  11,419 

Abso|vere,  iil  esl,  solvere.  1,  5,  35,  105;  aut  evolvere 

•JOiW  eral  iitirical,um,  U  136;   'el  rallonem  aliciijus  rei 

radd.rc,  I,  ll.^i;  II,  78,  259,  wi.  Absolulio scntcnti*, 3f;9, 

Jd  ci!  lUoli  raiio,  370.  AtJsolvere  lingiiam,  il  est,  linguje 

Ignola- intelligcnliam  prsebere,  231    Absolula  ubscarilas, 

W    csl,  emxiau,  el  explic4ta,  1,  748.  Absolutio,  id  est, 

ojplicaiioac  demoiistralio,  t-28,  284;  II,  23,  31,  87,  95, 

Ijp,  139.  Absolutio  verilalis,  id  esl,  qiiod  pr»  se  fert  ve- 

filas,  27.  Veriiaiis  absululiooem  obliocre,  id  est,  veram 

rei  oatilram  evideuter  ohlincre,  1, 17-  Absolutio  pro  per- 

feciiojie,  7.  Absolutissiwa  majestas  Filli,  id  est  plenisstma, 

il.TT.  Absolutio  homiiils  pcrfticti,  guasi,  liilegrltas,  378. 

Absolutissimiis  ot  optinius  usus,  2.  Absoiuiae  et  iacilos 

meotc,  1,714.  In  Juda  nibil  simplex,  Diliil  absolutum, 

590.  Atvsobituin  idcin  sonat  quod  per$picuum,  el  manifes- 

tum,  33, 38, 60  t'I  atibi  passim.  Absolmio  prO  pcrspicuilate, 

11, 192  el  iitiln.  lii  absoluto,  48, 52.  id  est  quod  non  in  obs- 

CUio,  09.  In  aLi.-io!ulo  op|X)ntlar  rd  privat^,  1, 730.  Abso- 

luium  iionicn  opponitur  relalivo,  II,  88.  Absoluta  in  Oeo 

tiini,  iion  cor[4)raIia.  300 

Alwlenlio.  1, 22 

Ad  (lali-.iaai,  qiiasi,  socundum  naluram.        If,  316,  381 

Ailmixlus,  qiiasi,  aggrcgatns,  I,   125.  Admixuis  Deus 

Biund.',  401  Admixiaauima  mci/ibris, 401 ;  terrenivi  na- 

tiii-e,  291).  Adniiita  nobis  maieria,  289;  vitiorum  consuc- 

tudo,  608.  Adinisceri  nunc  ivioriicina».  290 

Adivoinre  pro  assumero,  II,  42.  Adoplio  pro  assuinptione, 

I,  480;  pro  geniibus.  723 

Adi.rare  pecudibos,  (,  733  twt.,  in  qua  pro  qtmrto  casu, 

leg.  tcrtic:  casU.  V.  762  iiot. 

Adip^^clalires.  1, 426 

Adsp^ratus  in  prophctam,  I,  498 

Adveotus  Chrisll  tertipus,  pro  temiiore  assumpi»  camis. 

II,  154, 1.56 
^i):g!.i5»WP)  est  1, 133 

*ii*niiM,  Veoi. !,  T82.  .^ernllas  Chrlsli  prodivinitate 


Cbribti,  144.  ./Eterultas  ab  a  i.erno,  II,  422.  /Etcrniias  na- 

lurae  nosirse  corpiis  accepil,  I,  749.  /Eternilas  pro  natura 

divina,  80U;II,  222,  646.  /tiei.iilaiis  subsiaiilia  I,  696; 

alimouia,  678;  iiisliuit;),  679.  /fcu  i-ailas  muriendi,  II,  7. 

/K:crii;ialuin  potoslalcs  nuniLTosw.  !37 

Alius,  quasi  aliud,    ad  oistinctionem  nalursi,  II,  4^1 

AHud  quam  tuum  est.  147 

Allogoricorum  lex.  I,  174 

Allpgorumcna.  I,  277, 494, 504,  W3,  537,  «4t 

Arnbiliosa,  quasi,  cfticla  et  cii-cumdala.  I,  371 

Aniittere   tnancre,  quasi,  desiuere  esse,   11,331,341. 

Amillere  esse.  ll.i  584 

Anima  coriioris,  II,  357,  360,   3G4.  Animae  perroutio, 

II,  329;  mobililas  pcreimis,  1,  495.  Animalur  niaro  nunc 

Latislosplritu,  nuncrefuso.  259 

Anomopusioii.  11,  575 

Anquira,  II,  663.  Anquiritauus.  708 

Appreheudere  aviditaiem  sonat.  I,  52 

Arii,  id  ost  Ariani.  11,  tilO,  642 

Ariomanit».  11.  180,  C2i,  698,  70t 

Assislentis  Spiritus  conscientia,  II,  443,  Assisilt  servis 

Dei  miscricordia,  qu»  omnibus  est  pioiii;ila,  I,  009.  Assis- 

tenies  humanis  auxiliis  Angeli,  557,  Assislcre  injuri», 

quasi  accinctum  esse  ad  inferendam  injuriaiu.  613 

Assumplivse  :iii|iellalioncs.  11,  1S2 

Aucli  iu  lilios  Dci,  11,9.  Augeatur  distinctio.         II,  96 

Auclore  nalura,  11,3.  Auclorfilii  Pater,  I,  ^09.  Auctw 

estDcusinnascibilis  Deounigenito  ad  uaiivitatem,  II,  28i 

Auctorem  nativitalis  csse  sacrainentum  Lalcrnum  est.  II, 

281 
Auclnritas  inoascibilis,  II,  325.  Aucloritas  patPrnfe  n»- 
lura!,  paternaj  operaliouis,  293.  Autlorltatem  Pater  non 
■niniliit.  279.  Auctoritas  exsislcns,  pro  eo  quod  non  est  ex 
liihilo.  142.  Aucloritates,  pro  locis  ad  auctoritatem  tiiclen- 
dam  .illaiis.  ''05 

Audieuiia  doctrina'  san*,  II,  323.  Audientiam  («gare, 
547,621.  Audientiamexopiare,  id  esl,  oplare  se  exsudirl. 

1,803 

B 

Beaiitudo  peculiaris  virtutum  Filii,  H,  102.  Bealiliidinps 
innumer».  1,89.  V.  11,356,  5i7 

Blandiloqiiiis.  '.  Jj^ 

Plasphemionim.  "<  ™9 

Bubus.  «.  M5 


Call  judex,  I,  503.  Coeli  peccaior. 


37S 


<OIS 


INDEX  CLOSSARnM. 


im 


C«l«slte  Daluri  pro  divina,  I,  il5,  SJSC,  W3,  r>(>-'5,  868, 
11,  JH8;  prospiriuli,  1,  i6.  t'.(Ble!.us  iialiira  aHiiiiai,  IL 
iOJ.  CiL-li-.stesoprralioiiM.  ''■"' 

Caluninia.  iil  ost,  «imxl  MiesBril  sludiuiii  rixaiidi  «Utoii- 
iradiufodi,  H,  40, 5{l'Vl  pnswm,  vel coii(r,i(li.ii>i  i|>sa,  3(i!) 
(illuinnisri.  quasi.  a)n(r.iiliciTt ,  1.  il7  .  II,  170,  3«» ;  aut 
lil»>s  iiiovere.  545,  .'(iil.  tlaliimiiia  adversaiiili,  quasi  iKi- 
p:imli  causa,  II,  10  ('-ihiiiiniaiii  facerc  S(ii|iliiris,  618, 
•313,  nol.  Calnnuuae  stniiiulii.ta',  ViS.  Caluiiiin*  iiMstr.i-  dis- 
putadoiios,  588.  Caliiiuiiiaiii  iiifein',  (|u;is(  ((i^diniUre,  I3J. 
Caludiiiiam  int|uisiiiiiiiis  iiiieudcic,  CiO.  Laluiunw  P'!''^"''' 
J,  14<3 ,  vcslis,  561  ;  Irunci  cor|>oris.  H,  342 

Caiiul  !To  s('iilt.Mili.i  Scri|  lur».  '■  6*i3 

Cain  univcrsittlis  nuM.x,  1,  1W.  Caio  assuinp(3,  lU  «51, 
»,01110  loius,  XI,  .339.  Caic  ti  naius  iiomo  ayutiuvmri  sunt, 
a.*<.  Carai';  unius  assumi>tionP  iiit(Tn;t  u!'.iv«rsa?  cariiis 
ncus  iiicoluit,  41  Caro  Sjioliaia.  ct  .;;<im;.s.?  siJol'a"S  "'''"1 
C'ir'<:'.ub  t'si,  266  Chnslus  r.:iro  la-.-lus  orabit,  ut  lioc  I  u- 
li-i  caro  «'ssc  incipccPl  (1uO(i  Ycrbum.  '•>'■! 

Carissini..  ao!;(iiiii.  I,  571.  Cliariutes  doinosuc;c  uomi- 
nnm.  ,   i'^ 

CaverRS  exignissiin.i,  iiro  foraniine  acus,  I,  loi 

0.nsa  omiu.-,pprChrisi.uiii,iioiiClirislus  Dt^us  per  cau- 

saiu  11,  5Ci7  Causia   naiivilatis  ieieriiie  Cluisti,  413.  38i, 

'      '  4IS 

Qjpisti  voT  adnaluranidivinam  abHilaric  rclerUd,  II, 
5663,  5t>6:  a^stiugiiilui  .■<  vocabulii  tilii  lioiii.uu,  .'i'J2  Uoiui- 
nis  54(>  Josu.  358;  el  Drivid.I  510,  iio(.  Clirisius  uosler 
houio,tu6-  l!,  406  Cl.-isius  spirH.us,  '-i  Clirisni'..  Jt^^sus,  id 
est  Cti-isi'.;-  Deus,  e;  Cnr'^',iis  i.omo,  2«>,  loa.  LlinslKS 
ex  'Dalura  Dcus.  e\  disi>eiis..'.KiH"  hoiiio,  35ri ;  l.-r  uaiurarii 
in   lonna  Dei/p.T   uisf^iisaiipnein  in  Ibrina  servi,  56/. 

Clirisli  exitio  a  t»io  cs:  cx  ualwu,  advciiUis  aci  nos  «j 
diswnsaiiam',  156  Clirisli!-  maiienssuusaltiue  «061- r,  I, 
117.  Na.uraDeiomnilKH  anle  s.-«.H\lisui3iieiis  lu  iiaiui-.iui 
liouiinis  ej;  par',u  VirKinif  peniw.  117.  Chrc.lus  amc  l.o- 
iai;ie!Ti,  id  es(,  anlc  fiuaiu  lioiiio  esset.  II,  33/;  iiou  oe  noii 
sa...si3nnbiisniane :.  necca-iiil  adorigiiieic,  -c.l  ori->iiiiii  ab 
origiuc  sumpsii  SPte-nan.,  2.i2.  InClin^lo  iuliibtLai.sp.e»i- 
(Udod.viiiiiaasconwraiiternonaliud  iniclliK:i..uresM' <)uaui 
Cbrir.os  25S  Chrisli  in  tiliuin  sauiUlic.ili' ,  K»:;.  Cbi  isius 
(.':  6  ;is'foruialuscSi.af'aU,',  i.  W.)  Dubiuni  csiauaPaue 
foni.aU:'  dici  |iossi! ,  ul  homo  est.  56ii.  Disliiigiulur  is  quj 
loiT.a  Dci  «si,  a  .lesu  ,         .■  v   '.?.' 

Chri^l.  res;jcc.(i  u.tus  ac  toiun.  qmd  signrticenl,  J,  4t>, 
7(0'.  •  tiul;  ('crsona  lioiiiinis,  17S,  51.4,  3(i.S  ;  quitl  aiiie  ho- 
r.iKt^-m,  in  honiiiic,  poM  iiomiiicui.  .j7l.  Clirisius  aliutl  ame 
houiinciu  n.'us  .•(liti^  houio  el  Dcus,  aliud  post  liouiiiieui 
eiDeum  lo;us  liomo 'olus  Deus,  11,262;  ex  Ix-o  honio, 
id  es'  cum  D.-ii':  ■  ssct,  l';iclus  esl  homn.  33 1  Deus  lu  lio- 
niiii.' uaius  «il ,  i6'.  Chris'.i  .■•>".>9ri  Maria  ongiiieui  ncB 
dedii,  ioi ,  oninis  causa  iiasc  ;;ai  ei  invecta  per  Spiriium, 
530  Chnsti  caro  nou  cx  comnniiii  oiigiuis  geuer.  ,  1,  61 ; 
siwcepia  m  Virgino,  li,  331,  pit  se  luiliata  i;oudii,aque 
est  331  •  e\  suo  sariclo  Siiinlu,  55() ;  iioii  per  huiuauw 
coiiceplio'ni^  coaluil  n..turam,  SW.  535.  iio:i  vUi.s  huuiana,- 
C(in<-nr>tif>i'»"'.  ''3^.  Assomplurn  cs  (xiniiatuiii  iti  j  lir.slo  ar~ 
pu'  iid  Dei  notestss  ad  honiioeiu  acqtiisu.:.  Tiiij  Clirislui 
a  patcrnsP  nalurte  glorta  per  dispeosationeni  cv.icuaius, 
291  In  ec  s.jbsisiUia  ea  noo  erai,  qua;  s.?  iuaKiciis  liause- 
rjt  i  Si^ ;  cral  ur.tura'  proirictas  scd  D.i  lorin.i  uou 
(■r»'(  li  '-!9ft  Oristus  sibi  iic.vita'.cni  i.aturu;  nalus  hoiiio 
iri!.il'«T'J.  iSO  Nnvilas  icmporalis  aaiiseral  cuni  lornia  Dei 
n«lur;t  D  "secundudi  a.ssumpliim  lionuuem  uiiilaleiu,  ibid. 
Chnsi.)  uiiitalis  pateniaj  offeiisionem  iiiluleral  dispcus;: 
llouis  novilas.  „i.  .  . 

Christus,  <|Ui  in  forma  Dei  erat,  non  Chnstiis  esse  iion 
maiiet  ciirn  servi  formam  aecepit,  II,  169 ;  idem  e.st  el 
deniutans  habilum  ,  et  asjiumens,  169.  Demutatio  habKus 
In  corpore  169.  Chnstusquia  iiiius  el  idcinestloqueiisoni- 
niaquailoqualur,  du  s*>  ipso  oninia  eum  loculiim  es.se  coii- 
lendunt  261  Nec  ncgamus  loiuni  illum  qiii  «jus  nianol, 
uatur<e  'sua.  esse  serdionem,  ibid.  {'mih  inlirunlales  non 
halieret  ex  V('((late  nalur.e,  eas  «ti  nudirnm  jjenuit,  114. 
Oinnia  in  Clirisli.mi/in  nnlMiflm,  tlt  Mori  vohiii  qui  viia 
tbi,  el  virlub  iiidefcss;»  noii  rccusavil  se  ellici  iiilirmam, 
I  SO;..  n.er  niorusaomno  i(i>n  esi  dnrmitatura.  TiOb.  (.hns- 
lu;  iiftliis  cn(  corpiis,  II,  249,  (;icUis  li.nno  c\  al(..  .tl.tcl 
ftiit  I,  47  llecepla  carnis  Kli.ria  iii  i  li|isi.iii  kimIc  ■inica 
exslitil  aliutl  esl  reiiaUKU,  4K.  Chrisl((s  r.'siir(;.'iis  (Xira 
Mim  inorlisa.lstendit,216;  leneni  intirtis  enrcssn^  est,  "ill.; 
relicio  iiiii,jsepulciuiiicorporiiliviii,X'  iiauira)  su.t  iriDiiil 
coiisoriiuiii,  id  cst,  >tloriani,  131.  Cluislum  ad  pirlcclinn 
D.  iCI(.ii((«i„'»i,'V'"l-  .     ^  ,*•'•   •'■^ 

Chiisiu.  fv  lleti  li.xKO  inorliins,  iii  Dciuii  c\  hDinlii.' 
niuiliio  nsuiieul,  I,  1(19,  r\  lii.nun.s  lili»  (u  l»'(  lllnnu, 
•  1  i|U..  .•lia,.i  lilius  iKJii.iiiii  ■•-ss.'  c.  pcul.  pcr  i.-,iin('.((0- 
UM  liViruii.  |'ui  leualus,  ll.>.  Corpoialis  iiiliniiilai  (.IiiInIi 


iii  DiM  iioincn  naturammie  galvator,  100.  Ipsi  bi^minto  filio 
Dei  fllii  et  iioinen  redl.ibendum  et  viriii»,  100.  Mipwim 
sinKili.ai,  Domlniis  Jesiis  iii  «liir^a  Dul  palrls,  el,  suscoplus 
houio  111  iiaiiiraiii  rtiviiillalis  acceptus,  ci,  liomo  ;t»sii(nptus 
ali  (iKc^cuiiti  Dco  in  a'ternitaiissua'  vila  colloraUis,  vel 
i.isalulciu  vultus  Dei  susco(itus,  117  ('hrisltii  lioino  Ol 
DuUH  unitati  |iateriin  naiiira'  nuiit  Inebt,  II,  iMi;  milic  et 
dcinuis  spinlu  e.i  oripiiic  carnis  iinilns,  oro,  came  ut  di- 
viuilale  Klorillcatus,  I.  510;  neque  post  liomiiiem  in  Dco 
iionlotus  leiiiio  (otus  Deus,  JI,  462;  iioii  e»  parte  Dous, 
seil  Deus  louis,  399  ,  anie  in  sc  duos  cootlnens,  uuoc  Dous 
taiiUiir.  rsi,  399,  duni  hoino  et  Deiis,  jam  l>eu«  lanluin  e«t, 
400;  lOlo  jan(  in  Deuin  ex  ea  qua  homo  est,  disp>  nsilioaa 
maiisuro,  401.  Spirilus  et  caro  jam  anibo  uuum,  1,  791 
Ci  in  qui  nmalur.  SU.  leijitnr  Auqutra  pro  Ancyrj, 
II,  (i6*i.  Quimatius  loco  Cimalius,  ()63.  Qainns  pro  Sclnis, 

660 
Circumstanliic  civilas,  1, 159,  coDlcstis  Jcrusalem  osi. 

Ibul. 

Clauso.  ,    „  ."•  ®^ 

Cliiditis.  1,  784    wt 

Coexcitatos.  I,  t*6,  iW5. 16«,  "6 

Cx)t.'iiitioius  lempus.  H,  35 

Cohabitaiio  Dei  dtstingoltur  a  Cflelestliua  booorum  per- 

Ceplione  ir'in 

('.oiuiiascibilis.  11,305 

C.o;latio  verDOrjm,  II,  461  CoUatiO  evangelica  ac  pro- 

phetici  11.^   Coilalio  peconi».  I,  125 

Couiiulus  diversilaluni.  «I.  2.3J 

Coniminister.  tf.  621 

Commouio,  pro  re  qua;  eat  coiamunls,  11, 148,  579,  585- 

Comniuuio  iniiginis,  108  ,  patern»  subsiantia;,  I,  731 ,  ob- 

lenoruin,  11,  515.  (jouiiuuulonis  divuia;  sacramentuin,  I, 

25!    (iimniunio  doirnnica  pro  eC(;lesiaslica.       II,  461,  464 

UiKipassio.  II.  riOT    Coinpalieiidis  passionibus.      1,529 

Coinpeiisei  visum  patrea.,  qussi ,   idem  prajstel  quod 

Ti6tis  paier.  I{i  292 

(^.ociplorare  piorantii)us.  i,  529 

Coiniiresrjjter.  H,  658 

(jOiicaplus  est.  I,  WJ 

Concorpoj-alcs,   I,  I3G,   163,  2S5,  270.   ConcorjioraU 

Christo,  11.  57iOicor|K)raClo.  1,698 

CondiKuus  Bon  est  Deus  coQSpeclu  cordis  InuBundi 

I,  410 

Coriditio  el  trenus.  1,11* 

Coiifiieri  Hilario  saepe  idem  est  qoofl  pffioUeTc,  I,  92, 

50S,  ml.  Confessio  poalilentiaE,  40,  45;  pusoitendi         T5S 

Coniiguraue  veritaiis  speciem  noii  recipere,  id  e«t  nililt 

esse   quod  sibi  simile  sit.  T,  401 

Coiiijenita  est  Filio  Dei  omnis  potestas,  II,  281.  Conare- 

nuit  Paier  Filio  voluolatis  sase  cognltionem  I,  %fiS 

Connuucupaias..  II,  107,  «70,  S70 

Conresureit  fi.tlf  s  isla  in  (irisio.  TI,  285 

Couscia  ii.eriiiiias,   pro,  coiiR-ias  mfirmilatis,  11.  174. 

Conscia  naiura,  191,  not.  Conscia  potestas,  192.  Cooscl» 

salulis  licucia.  I,  2,*i0 

Coiiscieoua.  H.  294,  295.  ronscieniia  public»,  i^,  160, 

'  5(J3.  57} 

Co.isecralio  primi  sacerdotis  Dei,  I,  519 ;  cocwecntiira 

jiidicium  II.  654 

Coiisolan  miQa»  spe.  _  „1, 519 

Couss.  n,  6»4.  «85.  690 

Cousure  ex  divcrsis  ul  maoeat.  II,  141 

(^onsumiiiatio  pro  Une,  I,  2.  8.  C/^nsommabalur  rlfcnuU, 

II,  34".  (^nsuniui.iUo  peruaneudl,  I,  575    (''xnisununar6 

naluraiii  Dci,  lioc  csi,  aivlnie  nalurje  plcniiKdiuem  jtnec 

siare,   11,158.  Oiisiinunat  Vatreni  Fillus   2(H.  Consum- 

marr  horajaem  vivenlem,  530.  Consumniatur  bomo  \saiigo 


Dei. 


406 

198 

1,444 

1,  103 
II,    87 


Cnnilneri  cx  inOrmibus,  U,  198 ;  cx  Inaalmis. 

Iii  controversum. 

CoKvallia. 

Coopei-ari  el  cooperallo. 

Corpus  iiro  icilura  huinana,  I,  280  f/irpus  sol  sensus  ac 
spiritiis  eilici,  11,  .'^5i.  (^irpus  0|i|«)uUur  imncini.  I,  516; 
oiiiKiniiur  uri  l.rie.  763, 11,1 13.Corpui  |i»aluil, 1 ,355. 0(>eri\ 
II.  K7,  rcsnrre.lionis,  1,  137.  lii  corjiorc  msiatl  (>o«iliii«i 
csse,  60'>  Coriiusnobis  est  Chrisius,  II,  iW;  cori.us  e« 
nroniuni,  'i»;».  Corpus  In  sutistaiiliaiii  aniiu»  ITanstre,  iH 
aniinjB  snbliritaieiu  iu  nslurjiu  conK;runi  iiigravescerif.  t, 

707.  r  719 

CorpoialitasChristi.  1, 6f<i,  CM.  Corporatlo,  U,  503. 383. 
Corporatur,  qnasi,  adi(>iJ(iU(r  suam  (.erfectionem,  1.  41H. 
Cor()Orea  subsla.ilia  aiiiiiiaruin  692.  CoTi  oreoS  rhilslus, 
i.1  rst,  hoiiio,  7H7,  Oir(>oreu».  id  esi.  nini  e«sel  lii  rame 
nioiuh,  4(i  C(ir(>oralis,  eodeni  seiisu,  5«>l.  ('.or|).>rjli«  vil.o 
niaii.hiUiiii,  i.l  csl,  vilx-  qiijm  hlc  in  corjfcre  i1c|;in)u.s,  *W. 
C()rp.>rale  uihit  ni  Oealls,  VM.  Cor((.»alls  iion  e^l  Deus 
secun.liiiii  II  )s  ».'i5  nol.    W1   tiM  (VrjK^-alu  »o  IVv»  m'n 


1017 


INDEX  GLOSSARUM. 


1018 


sunl.  sed  absoluta,  11,  50S  Corpor»lls  habitalio  Dei  incor- 
|)(irnlis,  proprletiiteni  iia.uralis  unilatis  jn  Deo  oni  ex  Deo 
siib>istit  (locel,  257.  Cor|ioialis  haliilalio  diviiiitalis  inoor- 
poralis  naturaleni  iiiiil:ilrri  cnicii,  2S8.  Corpornlis  in  ChnsLo 
diviiiitos  csL  iior.  PA  parti-,  seii  lola,  236,  Cfirporalilor  in 
Ciiristo  inauens  divinil.ss,  nalurx  jo  eo  Dei  siguilical  vcrl- 
Utem.  iSi 

Corruptivus.  11,  1 18 

Cruciarius.  I,  ^3»; 

Cum,  quasl  apud,  1, 8S,  203;  pro  scctiudom,  580  et  pas- 
sim. 

Cum  quanclo,  t.  ii,  246,  «06;  11,96,  nGetalibi 
f  Curlosufi,  iil  1'sicuram  liabc  ns.  II,  .502 

CufitodiaDomini  in  qiia  lldoips  bac  vila  fuQcli  resc-rvan- 
tur.  I,  m 

D 

Daniclum,  1,387,  not.  427,  not.  D.tcielo.  4!s^ 

David  a^teruus.  T,  1 U*) 

Dehitum  esse,  qnasi  convcnire,  ac  propriaia   csse,  II, 

374,  42(1.  Debiluni  psi  iioniini  crrare,  I,  ri9.'5..U»'bitum  in^ 

fcrnas  sedes  adire,  U5.  Debilum  erat  ApostcUa  paM-m 

nuniiare.  ^^75 

Dehoncfcias.  i^_  j77 

Descensio  Dei  «niKcnili.  i'.,  li 

Drserere,  pro  di..senlire  aui  alieKnm  esse,  J',  iSi, 

199.  Non  deseruit  natus  Dcus  nalura;  sus  pioprieiaLero, 

2!>4.  V.  128 
Desperare  in  Dpo,  H,  -iOI.  Dcsierallo  judirii    quasi 
spes  ni.n  futarum  esse  judiciuui.  I,  107    Desporata,  quasi 
iOiiperaja.  795 

Despoliat.  5.  5^4 

Destricla  amore..  I,  518 

Desuni  esse,  quasi  deslno  csse.  H,  S7S 

Dei  natura  enuntialar  vocabiilis  seiernitatis.  I,  8U'l;  U, 
922;  spirilus.  I,  230;  II,  225;  vinuns,  i,  70^!,  800.  Dens 
exqoo,  elDeusperquem,  II,  3o,  8i,  97,240,  9a2.  .>>!iil 
in  Dei  r^us  uisi  naluiu  ei  ajicmum,  439.  Qeus  l%  'Deo  et 
ia  Deo,  mysterio  et  poieslate  iiaiwa-,  'Kl.  Dwm  'jum 
Deo  esse,  non  allerum  in  natura,  sed  iii  sacrameiilo  »ul>- 
Slantiie  ununi,  146.  Dco  ut  su:>.  proprSa  niiix  desuLl  Vvr- 
buiu,  sapienlin,  virlus  qunmvis  ei  eo  in  Deinn  smi  nata, 
182.  Deus  iudemiilabilis  Deuin  indeiiiuiihileiu  yiKiie-ns  na- 
turam  suam  sociuilur,  nec  uaiurain  !.uani  deserii  iaiis  nsu- 
tilas,  I,  128.  Deus  Paier  et  Filius  i.iuiin  surit  iilei<)ni-,  nuii 
Unus,  n,  13.  Utrumque  nequc  euiivleni,  neijue  aliod  con. 
filemur,  ibid  In  Deo  siitistanlia  Ires  qui  apud  Oricniaies 
recle  dicanUir,  480,  48i;.  tn  divinis  triu  ih  aulniuis  coi.ho-- 
lice  dicia  suiil,  480,  nol.  Dei  dupulalivai  aui  tesoiupiivs 
ippellalioDe.'! ,  182.  Pairi^  innascibllis  siibsianli.i,  4*3. 
Filii  uuigenila  es&enll.i,  4ii-'>.  Natur<e  gcmlai  el  gigntiiiis 
ibdiiferentia.  484- 

Deus  paler  Deo  fllio  nalivilalis  ejus  Deuse^-lei  nalurd; 
pater,  11,  331  Deus  |ialer  naiura  giKucns,  Vilius  iialnn» 
genita,.998,  Deus  in  geiieraiiDue  Filii  Si-quiiur  uaturam 
suam,  538  Nihil  alieiium  a  se  l.  iiiijetml  uativilaii  aeiiuirli, 
207.  Deo  jjiitii  virtiis  el  sapicmia,  nuauivis  ex  dc  iubeuiu 
Sint  n;i[s,  non  dcsunt,  182.  Oivinitas  cx  1'alre  Deo  geiiita, 
etinFilio  Deu  iiata,  uninn  eos  esse  tesiaiur,  1,  822.  Ks- 
Sentise  Dei  de  esseniia  Dci  genita  absoluta  peiieetio  esl, 
11,484.  Geiiii*  esseiiliK  persoua,  489.  Dei  unigeiiitinaii- 
V5las  secuuda  ab  auttore,  sed  noii  separabllis  ab  anciore, 
439;  I,  4'«1.  Naturain  unlKeiiitam  ex  iiiiiascibili  genilinii 
fsseniia  in  uuo  innascibilis  Dei  nomitie  Kdes  ^oinplecliiur, 
H,  400.  ).>eu3  liiius  ex  causa  perfecta  aique  iudemuubili 
in  ipsinsproprietate  oascltur.  413 

Deus  jiaier  eaniis  uo.^lrie  susceptionem  uescivit,  il,  298. 
Filium  geaeraudo  attctoriiatem  teiiel,279.  Maiw  ost  Pnler 
duin  paler  esl :  sed  Kilius,  dui»  ftlius  tsl,  iion  est  niinor, 
502.  Dei  fillns  sulyeclus  Pilri  nalivilale  nalurae,499.  Deus 
Dei  dictis  ob-'aibiis,  lli).  i)pu£  Veibum  liou.iuem  se  ex 
parlu  Vir(.'iais  efliciens,  .33i.  Dens  fiiilus,  501 ,  Deus  nior- 
tuus.        "  501 

Diviniias  perfecla  nattvitate  in  Dcum  perlecLOin  geniti., 
11,  2S1.  Diviiiitas  uiiigniillii,  3iS.  Diviuiiaiis  unitateiii  iu 
iunasi-ibili  Dee  et  iii  ti:;igeiiito  Ueo  seciiulum  pioi.rieia- 
lam  atque  uaiurain  protitemur,  l,  442  Divihiialis  palcnia; 
nailura  naturx  assuiupti  cor[iorif  noalri  inveela,  11,  S99. 
Diviiiilalis  iii  Cliristo  corporalls  tiabilaiio,  152 

Deifiea 'loctnna.  11,083 

Dia'jolicjin  iiigenium.  il,  570 

Diaptalmi  iuterjeclio.  1, 201,  209, 210.  Dispsalmai  iuter- 
cessio,  8i,   88,   206.  Diaisalnia  iuterjeclo. 

8,5,  123,  136,  147 
Dignaiio,  nu;isi  abjcclio  ex    bemgaiiale  suscepia. 

II,  40,  41 
Diguitas,  qoasi  diviuilas.  1,  t)7i 


Dimensln  niortallum.  -  1.157 

DsTetio  [lersonsp.  II,  BS,  96 

Dispciisiiio  pro  secreio  consilio,  II,  309.  Pro  seiTelo 
Dei  innsili'1 111  tempore  eaicienrto,  Sff/,  394.  Pro  calura, 
38i,  39J.  .'Jis;)i;u^atioboniiots  opimuitiir  n»lurK  Dei,  2tiC. 
Dispensalionissaliiiana  iniindosaPr.imenla,  111  idim  esl 
quod  orlesli^  miseriooi-dia!  s;icramenta,  113.  Dispeii.SJrtio- 
iiis  evai.!ieiiC8)  !Tiysl"rmm,  113  Dispensalio  Cifpoils  no- 
stri,  249.  Corp,>fatioiiis,  303.  Caf.ls  assiimpta',  286.  Toni- 
porum,  431.  Dispensitionem  .^ul  iuU-i  f.imDmerl;  9oli<la- 
llo,  aridii'  nuilalio,  elc  ,  I7,i.  Dispensatio  uiiim.-i,  435. 
Dispcusaiidi  sacrameUti  subjeciio.  394  i)i.spc!i»atloUceDdi, 
510.  Abscoiidiise  scienliK.  313.  Nou  rigeiKi!,  SD7.  Loiiueo- 
di,  itrid.  .4gendi,aui  protrsUiirii,  aut  .lemonstrandi,  311. 
Dis|.eiisalio  virtulia;  quasi  osleiisio.  37(i 

DlsproQcis. 

Diversilaiis  nuinerus  iii  Deum  non  ,"a'1it.  11,  lOa 

Distinguitui'  Deus  jubeus  et  De-js  laccos,  I(,  8i.  Deus 

ex  niioei  Bcusper  quero,  f'  Isqui  est.,  ?.t  cuins  esl,  W. 

Is  qui  inest  et  in  quo  iiiest,  l%y.  Pei  qaam  et  sine  £|00, 

57.  liicsse  el  ades.se,  3G.  '•isbera  lubenque,  31.  Muue:a- 

tor,  et  innnus.  31 

Doclriria  noniinis  poiiu.'*  «juam  uat  :i;.r ,  11, 32i.  Doctriiia 

volimlatis.  ?2l 

Doniinalum  inferioris  habere  ,   pro  itiferiorj  scrvire. 

!.  4?3 
Dornijicuir.  pro  b.isilica.  I!,  SiO 

Dc.^^c  ciji'.  I,  503,  «ot.,  IfH 

E 

Ecclesia  Aneeiormn  nmliiludiniK  freqnentiom    sed  est 

Ei-clesia  prmutivorum ;  esl  etEcdesia  spirluiuni  ;i;  JJOi.imO 

iundalprum.  l    .54 

fcllif  ienlias  cTixirales.  J",  s43 

Egreai  «ensum,  id  esl,  superare,.  excodere  et  eilotere, 

FJectio  pro  Novo  Te;ii;>iiieiitt< ,  £5,  83    l-io  JudsiSo 

I.  KS,  709 

Fie.neriis  onginis  noslr«,  li,  159.  Ten'iy.!a;  («nceiliov 
uis,  "io  ^5S.  Pudeiida- sunl  ele.meutorirai  tiostrorum  cri- 
jrines,  1,  S-jS.  V  ■  II,  6i  LlRnienlls  terrc..i.s  uoii  est  iacUoa- 
lum  coi'p'.;?  r'irisii.  H,  552 

Elemeat»  vila!  elipiritusex  se  ipso  iiobis  Iriiwit  1'etisT 

I,  2^) 

Epistola  Qoiformis.  \l,  S~3 

Fpisic-fia.  U,  55t,  (i78 

l^ssentia,  il,  4(ifa,  646.  Kst  Detis  ex  se  ac  «ibi  seiKue:-  ad 
id  quod  esi,  288.  Isqui  esi,  Filio  aii  id  cjiioci  es<,  cauea  esl, 
417.  llnigeniio  Deo  pro{irtuui  esi,  uihil  diSurcn  eig$e  et 
inesse,  20^..  lirans.  35,  nol. 

Kvacuaitn  fonna:  Dei,  1, 615  Evaouatus  ex  foroia  Dei, 
227.  T^.  lb.vacua.-r  poteiilaum.  Jf,  .M)5 

iilvaiigel;:!,  (iro  tota  ooslraa  sslutis  etiam  &atc  Christiim 
Kaiiim  disiiensatione.  li,  l>iit 

E  vangplirantps  virtutes,  i,  i22.  EvangelixaUir  Msria,de 
Anniiiitialione  dicilur.  615 

Es-  stiiuin  [irinreiFi  si^miiical,  a  quo  tiO  aUeriim  facla  ^tt 
transitio.  v.  {;  .  ev  ifeo  iMmio,  1.  50,  441.  Ks  carne.  i<i  es£, 
cum  essemus  csro,  li,  41.  Ki  ioyiuorlalitatc  morleiis,  id 
esl.cum  essel  iuimorialis,  1 1 .  Ex  peri.ecuture  Ecclesiw 
dixit.  96 

ExsquaMlis.  11, 259 

FiMMlere  rationem  evangdcas  chanlalie,  quasi,  re<:«- 
dereab«vaog?4ic3  charilale,  1,511 

Exceplio,  id  esl,  psrlicula  excipiens,  11,  576.  Fjiceplis 
coiBparalioMis,  id  est,  «xclusio  ownpjraliunis,  337  £x- 
Cf^itiu  si.litarii,  ici  csl,  preedicatio  solitirii,  quae  shum  ex- 
ciudat,  279.  Kxceplio  unigenili,  eodeni  seiisu,  38j  Ex- 
cepiio  paterusD  |>oleststis,  idesl.quod  soliPatrts  potcsiati 
adsiTlbilur.  .517.  V.  11,  15, 19 

!:.xinanitns  exforma  Del.  1   229 

lixfiouere  prc^  rteiionere,  D,  648,  637,  658.  (!60  Item 
rxiiositio,  6!ffi.  Verbtwi  utem  eodem  inuu  usUntmi  ert 
Cypria)»  efiiit.  M  ei  74,  htcnon  Firmiittno  (tpud  amdefa 
Cmrian.  episi.  7.^. 

txiendil  Sabellins  Patrein  in  Filhioi.  II,  28 

Jixtriusecus  pro  eo  qiiod  exlra  excurrU.  1, 9 


Faniiliare  nomen,  prn  vulgari.  II,  2S5 

Fbiiiillaritas  generalis,   quasi,  denominalio  oominimis. 

n,  «48 

Vasdgium,  iiuasi  lasdis,  I,  ."i64,  366 

F!.iesc"iidis;  I,  lO.S.  nitionnbilis  <«;lcnl!re,  11,  13.  Tides 

liou  t.ji,'iiil!Oi;is,  scd  crimiins.  192.   Fides  lifu  Bdei  confes- 

sione  i:i  ^'iuraii,  46i,  497,  499,  499.  Pru  Kvangeho,  1, 68i 


1049 


INDEX  GLOS»\RUM. 


10-20 


oj  8t«<i.  Fitles  eTiingplica  pro  vorbis  baptlsmi.  II,  547,  547. 
Kldos  jfiu^lulicj  |iroS\iiil)ol(),;>47  Fiiles  fCflesiasliia,!"',!. 
Knlfs  compaMlODil  i'l  lUi-s  comiiiorieiiJl,  in-o  h(T.'i  Ui  loiii. 
lUSKlfliiis  01  i-uniiiioriciitli  (noiilcr  rnlrm,  1,  156.  Kldfi  Sa- 
craiiiriiluin,  Kl  eal,  Palrii.  el  )< illi  el  S|iiritus  saactl  uiiitss. 

73« 

Pilius  non  esl  orlKliils  s;ia>,sett  ei  vivc-iile  n:itiira  vivciis 
•vMui-d  exvarM,  I,  4(9.  Nim  ab  initiu,  sc>l  Ai  liiitluliili,  74. 
r^  Pi-tre  subslatit,  II,  77.  S4ibi>l«lil  et  naii»it3to  natur», 
4H3.  Kilii  i'st  vlvenlls  naliir*  ex  vlveuie  naiivitas,  IS). 
Fillus,  verfp  nativltatls  sulisislciis  natiira,  178.  Nilill  habei 
iiisi  iialuni,  7M.  .SuUslstlt  iii  .siibsianti»  (|iia  geiiilus  esi,  75. 
Oua  inancbit  iUri.  Filluni  de  natum  ot  in  nalura  Dci  na- 
liini,  I."i6.  Fillus  ex  uiio  Ihmiiuo  uiius  i|)so  siiKsislil  io  Uo- 
minuin,  279.  In  subsislsMilem  Deun»  niitiis,  18.1  Ex  iiatura 
Dci  Dcus,  127.  A  J'atri'  i|i.so  iiiiiasciliilis  viriuils  su»i  iio- 
mine  nunciipatiis,  97 ,  Iiitlivisua  atquc  iiisc|iarabilis,  noii 
ex  porsou»,  se»!  ex  iialiira,  subslsicos  ei  l'aire  uiiigeni- 
lu«.  127 

Filiiis  iiatiis  esl  non  sine  poiestxte  nativiiaiis  sua;,  II, 
S8.  Kx  siiis  Ipse  siibsislll.  i\H.  FiHum  suksislentem  ex 
aaiivilale  ciinsuniinaiit,  i|UiD  Uiiiun  l'."ilri  iiisuiit,  185.  Fi- 
Itiim  In  I)e.i>  rotliicl  msooiis  ex  Deo  iialiviialls  iialura,  Itti. 
FiHiis  Dci  iii  sc  atl  D.itiirain  gpiiuit,  (|UX'  silii  iion  eranl 
.inlca  In  vcni.ite  naluro.',  114.  Nasii  Deuiii  voloiilas  cjus 
full,  cujus  III  vinute  ciat  ut  njsceretiir.  I,  748.  Filioisqui 
esl,  ad  mJ  quod  est,  ciusa  cst,  II,  417.  £i  Dcus  Paler  c»l, 

I,  587;  II,  %,  97.  Filiiis  secundusa  Oco  palre,  441.  Post 
Deuin  iia,  ul  cum  Di!0,  ibid.  Diciiur  proorealiis,  51.  llle 
cujus  osl,  (G.  Ouo  ost,  fiS  Unus  per  (|i'.!>[n,  74.  Filius  Pa- 
tri  il'  liituii)  reddeos,  obedientiain  suam  miltcntis  depulal 
v^Ijiiiaii,  300.  Eiemplo  patemie  nalu>'s  raorluos  vivilicat, 
1K«(.  Filil  ohfdloiitia,  obsoquola,  su^>icclio,  r<Ot.  Pietas, 
5(!7.  In  CdiidilioiK'  niuiidi  iiiiuisloriuio,  431.  lii  operando 
rwnublus,  I,  2t3«,  aCi.  Fllius  quagenilus  ex*<(iiari  ncquit 
l*'atrl  tii  eo  giiod  Kcniill ,  670.  Por  reverentiia  boiiorem 
gua  PaUi  subjioit,  57.",  GOi.  Filio  (loUor  Pator,  II,  50.  El 
nwior,  ititl.  ct  370.  Filius  lotus.  186 

Fitils  lidei,  quasi  cxoidium  lidei,I,  340.  Fineni  liabitare 
(lesiBendi,  qua&i  iu  quodam  procioclu  esse  ad  dosmciiduin. 

Floriot.  I,  51C,  tiiS 

Fonna  opponiliir  ualoroB  et  subslantidP,  II,  2W.  Forma 
pro  naiura,!,  i56;  II,  411,  Ali.  Pro  gluria,  1,  io6 ;  II, 
«18.  Iii  forma  Dci  esse  iioii  alia  inielliKentia  esl,  quaui  iii 
Del  niiinore  natura,  I,  111.  Forma  Doi  io  Deo  nniuraliter 
C(iii!;i(fnala,  Il^  3i4.  rorma  Dcl  es:  unigi>iiitus  Dcus,  I, 
257.  Farraa  Doi  ex  eo  i^uod  erat,  ad  idquud  uon  cral,  se 
evaciiavll,  lll.  Nesclo  an  nuod  Cbristns  foniiatiis  iii  forma 
servl  est,  referri  possit  ad  l'atroni,  D('.9.  A  ouo  rormalusi  esl 
secundum  rnrmam  dlvtiiitatis,  itnii.  Docedere  ex  Deo  in 
horainem,  nisise  ex  Dei  forina  Deus  evacuans  non  potuit, 

II,  412.  Formam  servi  accipcre  ulsi  per  evaciiationein 
saam  Hnn  potnit  qui  manebat  in  Dei  lornia,  non  coiive- 
liieiilo  sibi  ulriosipie  foriua'  coiiciirsu,  *)S.  Formae  Dei 
riirtSDitlo  est  salutis  nostrs  dispeiisatio,  29S.  rorinae  ser- 
vlllsuiiilaiem  ii'  naturam  dlviua;  uniialis  non  slaliin  refuii- 
dlmiis,  89».  Formj  Dd  non  eral,  quia  pcr  eji;s  oxinauitio- 
nein  servi  er.it  forma  su8ce|.ta,*)8.  Forma»  sorvilis  babilus 
ta  Ibrnia  Del  hoiior.iudus,  iriS.  Filiuni  Pater  ex  sc  in  for- 
mam  guam  gonerat,  ac  rursum  de  fiinna  sorvi  iii  forniam 
Dei  renovat,  301.  Forinam  palcrus;  m.iioslaus  a  ooi'|  ore* 
buailliialis  assumpiioiic  alicnaus,  302.  Foimadeni'il:iia,  ct 
post  ropmrc  spniialilas  reddila,  500.  Formaj  scrvilis  as- 
somptio  in  forinam  Dei  assumilur,  290.  lu  foini.im  Dci 
trxrsisse  iioQ  est  naturam  Dci  pcrdidis60.  -il^ 

yroqiienure.quasi  coram  mullitudine  proOteri,  II,2S3. 

Freqiieniantiiim  Aogelorum  domus.  '.  Wi 

Frpqiiciitabilis.  '.  fill* 

Frequci.ier.  II,  597 


Gcniis  pro  natura.  11,  20,  el  pnssitn. 

(ienurum  .siiiKiiliiriun  TirUilcs,  lil  est,  propricl,iles  sjn- 

gulariiin  natiirarum  qux  suot  io  Chrislo.  II.  'iO 

Cenorallsanima.  I.'.>0 

Goncrari  iu  vivnm.  11,198 

(ioocriiiu  prinia  etsequens.  I,  57i 

(iigmre  pro llerl,  I,  58.  Gignere  ad naluraio,  11,  1 1  i  lii 

\ivu:n.  iiH 

ijluriost  In  sc,    (|uasl  gloriantot  In  so,  I,  201    Honiu  in 

■itiiraiu  diviiiiliitis   accepltu,  id    vst,   glorii  doiialns 

t!^7 

(iniUa  o|iponltur  legl.  1, 781 


H 

lUbuliat  glgnl,  ^oaai  giiiacudait  ml. 


II,  07 


d  H.i^rosis  In6miitati!i,  11,  30.  H»Hresis  |>haiitflsina  bien- 
lieiis.  350 

Ilonio  pcrsequcntium,  II,  5l>.  Homo  aniinT  rommunls  cl 
curpuris,350.  Inboiiiine  e$t  S|iPOliS  originis  CQ^Ioslls.^elcr- 
na,  I,  i}5.  Honlo  toins,  id  est,  homiunin  uiiiversiias  in 
CJirlstn,  675,  tiot.  Homo  noster.  II,  388 

Houiouslus.  11, 73 

I 

Ideoi  oOicii  et  meriti.  I,  tH 

Iguis  judlcii,  1, 751.  Ad  ignis  coelestls  materlem  pertidl 

relliiquentur.  793 

Illex  ad  lasciviam  vulios.  I,  .Wl 

Iinago  naturali.t:.  II,  3^1 

Iiuniisciiit  sc  liiiman»  carals  natura  .Spirilus  tancius,  id 

esl,  Vcibum  canicm  assumpsil.  H,  W 

imimidorata  aiteriiius,  id  csl,  iminensa.  II,  5 

miiacilica  oralio.  1.  ^'i 

mpu:iiileniln!  sacrameolum,  id  cst,  noo  |M£niiemluin. 
"^  l,6aO 

Inipassibilis  est  quigenuit.  H.SSi  81,74,530 

Impiata  conscientia,  II,  438.  Impiabaiur.  510 

jmiirecalus,  quasi  precatus.  1.  429 

Iii  nos  habiuns,  I,  44«,  la  nos  raanens,  448.  lo  Deum 
maiisuro.  II.  '101 

Inaudientia.  .  I.  •'•7 

In.urire.  1,110,118,587 

Incarnallo.  H.  47,  (il 

lacugnosclbilis.  I.  613,  (Jl  l 

iBcoiiiposiu  nalur»,  id  est,  SKlenjuspcrfeciloncnialiiniid 

deesi.  II.SiK 

IncoDsummatum.  H.  243 

Incoutinens  C4>iidcndi  oorporis.  II,  5j 

Iiicredibilcs,  pro  incredulls.  II,  UH 

Indlgiia  est  congrejfatlo  sanctorum  ad  maliUae  0|>c'ra- 

rios.  '.  373 

Indignilatls  dolor.  ih  394 

Iiidigcre  aliqufd,  I,  S63.  Y.  n.  5,  in  calee  cjuadera  p. 
Indigus  qua;rere.  I.  71J 

IndulgeDtiifi  inoderatio ,  quasi  rei    iodultai  meiisura. 

H,  558 
Inemendatos.  1?  779 

Iuexce'W>us.  U,  591 

In'xquisila  Dei  iustitis.  K  384 

liiexscrulabilis.  H.  404 

Infoirl,  in  bonam  portera.  I>  574 

Iiirirmitulls  h*rosi«.  H .  25« 

Inflrmiscarnis,  I,  iti.  Iiifirmis  nalnras  9S, ;  11,  29"..  !n- 

flrmes,  100,  ^-io.  Infirmibus.  1, 707 ;  II,  54,  419 

Ingeuia  pa'naram.  I.  905,  395 

Intionorabilis  I,  737.  Iiihonorllictis.  11.190 

ininiliabilis,  1,401.  STS;!!,  74,503,  3:3,520.  Inimliabilis 

in  creato  niucdo  Dei  dominalus.  1, 1T9 

loinielligere,  1,  50G.  luiniellecU,  U,  »4.  luiolclligwi- 

lla.  J41,  345;  1,404 

InnascibilisessoBtia,  11,476.  lunasesbiiiutij  imago  Fi- 

liossarrameutunkliviuits.  SlH 

Iniiativiws.  11,  706,  707   7(M 

Innumerosl.  '.  44i 

luobservaus.  'I.  ■t^ 

Inoperarl.  11,433 

Inoporatum  Del.  I,  57T 

Inoiilnabilis.  II,. SS 

Inspirare.  1.90,  183 

Iiisum,  pro  liitra  sum,  H,  5.  Qui  iofst  ab  eo  iu  (luu  inesl 

non  dissulvciidii»,  liO.  Inesse  et  esse.  146, 15t 

lutecimenlum.  H,  501 

lulelligentla  a'tcTna,id  psl,  qu*  in  rleruum  procednt 

>d  sliquirt  imolligenduin,  II,  4J4.   Dcu»  iioque  iulva  »ei>- 

tsDtlam  int'.-lligeiidi,  neiiuc  ctlra  uiiolligHiillain  (culieiidi, 

1.  lutelllgatur  ad  uuum,  li7.  liitelligeutu  imI  Uoininuin. 

IMil. 

f!  Iiitercessio,  idom  .ic  intcrvcDtio.  I.  i78,  S86 

InvidHiis  boimrum,  1, 59.  Dio  «im  iavidia  (toli.uai  »ui>- 

rum  Irascl,  quasi  miseriam  itiiquo  fei  ra,  el  inipalneotiaiMiae 

Invidlam  lii  Deiim  rejloere.  -"^O* 

Inuliiis  ad  fugain,  hl  esl,  iobabills,  I,  790.  Inuliiis,  q'  a- 

Sl  IniiirtMialiilis,  97,08.  Inuliliset  imilli{:twas«xH»lio,  U>i. 

Inulilis  oupiiliia']  vi>ca*.ur  avuri  nrgaiills  sliii^-ni   iiua»  i»utd 

utilis  osscl,  5.'ii>.  l|iio,  quasi  idom,  155;  II,  £*0.  Iim*""  "^** 

esiio,  pro  f  auiiloiu  oaturaui  habert>.  315 

In  iiiimalurltale.  I,  398,  hoI. 

Iiisiiiccrus.  1.1*4 

Inalrtlur.  I.  •'9 

Insulijlaiillva  vo«.  II,  4^10 

Ilersoiblia.  I.  ii^ 

lutiuud.  l.74&.1G)l;n.  1)6 


m\ 


INDEX  GLOSSAItLM. 


mi 


Ilincrls  furtiladinpm  pcra4>cre.  I,  7tC 

Jus  cogeudi,  pro  violeulia,  II,  5-59.  Jus  necessaria;  con- 

(«iisinni».  303 

Jusilificalio  spirilus,  vcl  in  svirilii.  II,  379 


Lateri  arjh.trontps,  II,  701 .  E  Ulerc  mco  direii.        669 

LcX  allenoricorurn,  I,  17i.  Lex  tion  (dicientiam  continc- 

l)al,  seJ  raeiiitab:itnr  effectus,785.  Lcgcs  Aogfloruin  316. 

Leges  sleriiap,  ilnd.  Lcx  niundi,  II,  iHO.Leges  Dei.ipges 

•xculi,  I,  361.  Legis  I^cclesl»,  lenes  li>ii,  21.  Lex  volun- 

Ulis  Ad.Tslalut.T,  402.  Volunlaii  ejus  proposila,  718.  Lex 

teluli  naluralis,  37j.  Lex  jiisiiiii,  i13.  Peccati,  166, 17.5, 

US.  Viveadi,  115.  Vili,  88.   MoriPiuli,  8S.  M(.rtls,  217, 

290.  Lex  niortis  iu  omups  consiitiita,  242.  Lpx  infi-rna, 

636.  Lex  inoriis  ut  ad  inferos  aniin»  desceiidant,  .172  Lex 

desceiidendi  ad  infiTos,  57i.  Lex  eieinpia'  a  i;or|,ore  aiii- 

niae,  316.  Lex  resnraeiidi,  88.  Besurreclionis,  ^{6.  Lcfis 

turreiite  natura,  08.  Legis  corpus  xiernum,  316.  Lex  etiani 

EvaDgelium  siiopiiciler  appellatur.  563 

Ai...  *■  '  j    «^ 

Licel,  etpouea  \eTtiin,  protauien.  II,  167 

LueiOcai.  I,  361,  S21,  no(. 

M 

m»3i»  non,  pro  magis  quam,  I,  360.  Magis  poslpositurn 
pariicula^  quwii.  II,  278   Magis  promplioi  ,  260 

Mauere  pro  ossp  ,  1 ,  111,117,  nvl.  IViis  ox  Ueo  iialus 
exlil  a  iDiiitiote,  II,  159.  Mam  ns  ex  Deo  Deus,  II,  201. 
MaDens  es  Deo  nativitas,  II,  146.  Manere  ux  natura  ,  II, 
197.  Dc  non  snbsiautibus,  11,  2.12.  Manpre  in  impijlaieni, 

I,  U7.  Manere  iu  carnem,  II,  3^.  Caroeiu  dolor  iiiun!>it, 

II,  3:».  Mjiiel  cos,  1, 133,  |.'Ji 
Uanuaju  xioruam  ,  I,  510.  nol.  Mannam  miuistrabani, 

735 
Hare  intornuni  ct  exterunm.  1,  187 

Marlyr  fidei,  quasi  lestis,  11, 160.  Martyres  prooi;ssorum 

hai.  1,682 

Meditari,  proaliquid  fiiluruin  praemonstrare,  1,772,  782, 

783,785.  Mediljiio  futun     qtiasi  species  futuri ,  I,  TOi. 

MediUtio  legis  in  Clirisl..  lui'  perferta.  782 

Meiisa  lociioriii.Ti,  I,  i^\.  SaiT'liciorum.  2.53 

Hilitid  c.orporis,  l,  143.  TontJlioiiuin.  389 

Milia  vox  ad  ilinersntes  peniiiciis.  I,  367 

Niiiistcriuin  Filii  resppclu  IVilris,  I,  238,  969.  ilinisli- 

riuiii  Sai'i«mi;e  iii  coiijiiione  miuidi.  jl,  431 

Miuialoria  pcen.-e,  jiro  inin!>.iris,  II,  555.  Ad  minisleria 

ullinnnm,  cuasi  ad  vindiciani  maloni!»,  I,  113.  Minisieria 

s;itau3),  I,  .~.46.  Idem  esl  qiiud  adversarttcs  iniuiicxi|ue  vir- 

lulrt',  f,54j.  Aut  ni-(|u;li£^iintalesin  coeleslibus.  .'Ua,  547 
t>i'Ui!i  ut.3enli.ain.  11,28 

Miibiils  uatura;  est  Deus.  II,  u76 

Uixierala  GJlura,  id  ost,  finlla,  11,314.  Moderaiio,  pro 

poc.,^  el  mensura,  II,  5b9.  Moderalio  dplinila  ,  pro  re  noa 

iutinila.  11,?48 

Mora  *d  motam  belli,  I,  89.  Et  mox  e.r  nii.  Tttr.  ad  uio- 

raui  fauls,  tibiejctal,  ad  morleni  famis. 
Kv.-osus,  id  esi  tardus,  I,  21,  r!9.  Morosa  dissoliUio,  I, 

4£\.  Morosi  absoluliones ,  II,  282.  Balio  non  niorosa  ,  id 

«s»,  qii»  sir.e  mora  exfaibetur.  H,  302 

Mundipotentcs.  I,  16, 483  iwl. 

Hjruiu  cuiirusicnis.  I,  ■Hfj 

H>steriuui  naturs.  II,  1^8 

N 

Namque,  pro  nempe. 

I,  229,  256.  418,  .^27,  If,  52.  9it,  Joi 

Nascentiuro  origOTianet  iLira  («rtes, »!,  199.  Ouomot*o, 
ibid.  Nala  snnl  ei  Deo  i»  Deiim  saiieniia,  Verbuni .  vir- 
tus,  et  in  Deuiu  Blii;in  cien  substanlia  ver.n  naiivi;alis 
exstiteruDt,  183.  Ou<Jd  px  vivonatum  esl,  habet  nalirila- 
tls  profe,.;iUm  gine  novilale  naturae ,  198.  Nasci  Christum 
in  bciuine,  nvfsci  in  corpore,  et  cofjius  asscTnore  ,  syiio- 
:>yiii3  soi;l,  I,  18.  109,  113.  Natu^  in  liomine  Dei  tiiiLS,  1(, 
113.  N"jti;s  Deus  ia  hoiniuem  ,  324.  Jiatus  honio  in  Deum. 

525 

fistivitas  natnra  oascendi  esl,  n,  142.  Nativilatis  natura, 
iil  est,  ejus  ex  fjeo  nascilur  natura ,  238.  Nativitas  diviniu- 
lis,  427.  Nativit.'is  Dei,  pro  filio  Doi,  2.S8.  Nalivitas  liiiinani 
geiieris,  pro  natura  bumana,  i,  191.  Nativiias  nosira  ,  eo- 
denisenso,  111.  Nalivilas  nalur»,  qiiasi  naiuralis,  II,  185, 
192,  1C4,  2i6.  Nativitas  nalune  sua;,  id  ost  FHiu!.  Pntris, 
28'.  N.tivit:isuiii^'enilaiiinnscibilis.Mil>sl.inti,¥,  577.Naiivi- 
Us  LCl^eDilaiu  naturani  uni^eintamsubsistil.SOO.  Nativitas 
noa  GOiu.>ecuia  ett  utconoaiicibiiis  cOixia  sii,  303.  JNaiivitas 


Filii  siilisislpre  se  dehet  anplori,  381.  In  Deum  nasceitdo 
subsistil,  ibid.  Si  qiiod  vlliiiin  iutulissct ,  ei  polnis  natura', 
per  iiuain  nalivitas  subsistebai ,  iuvebent ,  284.  Acceiiii 
quod  eral,  u".'  adeiiiit  quod  accepit ,  HO.  Nec  idoni  Dpus 
qui  eral,  sed  Deus  ex  Deo,  Jiui  er.il  nulus  pst ,  !4I.  Deiis 
paior  iiativilalisliiii  Deus  pst  et  uaiura<  pattr,  381.  Nalivi- 
tas  sulisistens  non  allerius  nalur<e  Deiim  perfecil ,  285.  Na- 
llviias  Dei,  qu»  ex  Deo  in  Dpiim  txstit't  qua;  Dei  n'an«- 
kiiil  PtiiKinent,  objinuit,  142.  Noii  qui  niaiielKit  Dpus,  sed 
ex  maneute  Deo  Deiis  natiis  csl,  142  Non  ergo  qui  erat 
natus  cst,  sed  ox  liis  alque  in  his,  qua;  Dei  erant ,  Deus 
natus  exstilil,  142.  l*cr  ualivitateni  viveiilis  ox  viviiite  na- 
lur*  Deus  iii  Deo  csl,  207.  Naiivitas  divina  onme  opus 
suum  sub  minisloriii  assumpli  corporis  exsequltur.  197 
Naltira  (cigupmli  Patreni  el  Filium  fecii,  I,  443.  Natura 
per  (|uaui  nativilas  suhsisill,  11 ,  284.  Nalura  auctoris  In 
filii  ualivilaie  connascitur,  110.  Naiura  genita  naturaliler 
in  so  ^'ignentein  faabuit  naturani,  298.  Nalura  Dei  in  natii- 
rain  Dei  subsliiit,  id  esl,  ex  1'atre  Filiiis  ualiiS  esl,  188. 
Natnra  iion  alienaa  Deu  in  Deuni  nata  subslilit,  .^82.  Na- 
lurain  eain  ex  qua  nianel  nativitas,  in  se  habel,  ncc  exlra 
eain  est,  196.  Nalura  unigeoila  ex  lota  toia  est,  312.  Na- 
lura  Dei  ex  se ,  207.  Nalura  Dei  in  ualurani  liomiuis  ge- 
nila,  117.  Nalura  potior  iu  inferiorem  nala,  260.  Natura 
Del  sibi  nianens  ,  in  sesc  liumilitatein  iiustram  susccperal, 
299,  Alind  est  natiiraui  esse  ,  aliiid  assuni|.sis3e  naluram, 

I,  .'163.  Natura  Tatris  non  senserat  cariiis  asstimplionpni , 

II.  266.  Naiura  non  esl  gemiinx uriginis  Chrisli  fornia  ser- 
vilis.  256 

Nnluram  venerati  sunt,  qu.-e  fortnilis  molibus  in  aliquiil 
existt-ret.  II,  4.  Natura  parvilas,  pro  modica  panuni  i)tian- 
lil.ite,  157.  Nalura,  pro  modica  pain:in  quantilate,  137. 
Natura,proqualil.ite  nninrali,  1,717, 719.  Natura  Dei  sigui- 
licalur  in  gloria,  II,  246.  -Naliiv*  gloriani  in  gloriam  naiuraj 
naturain  glorilicanlis  assumi ,  289.  Nalur»  assumpti  corpo- 
poris  no.siri  natura  paternK  diviiiitatis  iiivecta  ,  399.  Nalu- 
rafrt  vidcndi  c;Liis  oculis  accendere ,  1, 129.  Nalura  corjK)- 
ris  esl  sprmo  Christi.  11.  334 

Naluralis  Deus,  II,  286.  Naturales  necessilatcs,  id  est 
natur:e  leges.  «12 

Ne,  pro  ut  nou,  aul  pro  it.i  iit  non. 

1,213;  II,  16.  17.24,77  fi  jmsitn. 

Ne  i>on,  pro,  iit  non,  I,  307;  II,  IC9,  276,  279 

ICeCfSsariiim  fuit  admonilionc,  II,  5'J8.  Necessariniu  est 

mcrilis,  I,  383.  Fi.!e,392.  Necesse  eril  reiisioue,  401. 

Necpsse  est  optabit,  1,  251.  Necesse  cst  crcueniia  est. 

331 
Nccessilas  clicita,  I,  599.  Necessilales  natur:de.s. 

11,412,415 
Ne.gaUo  gemiaata  vim  negandi  retinens. 

I,  27, 110  clalibi. 

Negligere,  pro  relinquere.  I,  7.^5,  7fi8 

Nemo  Deus,  quasi   non  alius  Dcus.  II,  12S 

Kesciii  si,  i,  145 

Npscienlia.  l},  3i0 

Nidos  quiesceudi ,  1 ,  701 ,  702.  lU  est ,  qnibus  requjes- 

caul.  702 

NoniPD  naluralem,  et  nonien  ex  vocanlis  %oluu!ate ,  H, 

182.  Nomeu  adjecluni  el  aociilens,  183.  Norr.en  lionons, 

184.   Nomon  pro  causa  et  condemnallone,  678,  681 ,  683. 

Nomin  t  doini ,  I ,  u99.    I'r(.piiiqiiilatum  ,  7.77.  (^arisiini.i , 

588.  Nominuni  carissimorum  |.ropinquitaies,68G,  :iot.  No- 

niiiia  humani  periculi,  II,  28.  Vcritalis,  136.  Fjdci.  1,  403. 

Jaciaiilia;.  404 

Nolosciliir.  I,  'J37 

Nuncupativa.  II,  2C8 


Obedientia  volunlalis,  quasi  volunlali.  I,  J3)S 

Obte.ila,  quasi  adventitia.  II,  .'il5 

Oblunsio.  If, !«),  iiol. 

Oceupare  intelligentiie  opinione  ,  procOBprelie.rKlfir. 

II, ',14 

Offonsionum  deiiit;la!ir>.  I.  .'si  i 

Oniillero  crimiia,  pro  rerr.|lterc.  I,  779 

On:nis  caro  ,  id  est,  ex  oniHi  honiinura  geuore  ,  I ,  ;.•<,■>. 

Pcr  paucos  lidelesnou  cfficituf  nenonomnessinliniJ<Jfi.:i. 

LM 

Oporteant,  I,  16,  S62.  Oportuisseut.  II,  2T 

Opinio  eiRcientiariim    ia  est  qua;  de  rebus  rreatls  <  .111- 

clpilur.  II,  441 

Origo,  pro  eo  nnde  quis  ortum  habel,  il,  95,  220,  252. 

Pro  prliicipio,  143.  pro  c»usa,  I,  44.  Origiiies  gi^iipuiiuKi, 

II,  354.  Originum  genlilium  caiisa,  560.  OrigiucM  edendo- 

rum  ciirporum,  330.  Origiupni  impertire,  pro  cuiidpi-p  ,  I, 

0«.  Oiiyo  Filii  ab  .'eteruo  ,  Palcr  iiber  ab  origiuo  ,  II,  74. 

Ungiaem  ab  origine  a:i'^raam  sumerey  25i.  Urigiucia  cor- 


1023 


INDEX  CLOSSARUM. 


mi 


pori  Cliri^iti  MaTi»  non  Joilit,  551.  I|>se  «•nim  cor|iorr«  «ii 
ori){o,  7>M.  (jtrpiM  oriKiiiis.ioi»'  )iro|iriuin  liabuil ,  .'iS'!  Ori- 
ginem  lilii  linmiiii^  'H|iifllii'i  saiiclus  iiivi-\it,  .^VJ.  .\il  n  ilii- 
':*•  origiiiriii  .HrtiiiKlimi  \iriuUMn  S|iirittis  iiifliu:il.i,  itiid. 
Origiiiis  iioKlra'  nxniiliuni  ail  iiiri^iiii-iii  iuloriiiiii:ila'  eler- 
iiiutis  itiiiilituai,  id  PM,  aniiiia  ail  iiiiigiuoni  Vertji  conilila, 
I,  Ut6.  UriKiiie  «itiormn  uo«(ruruui  tvucciaus.  II,  35ri 
OrigiuiJiii.  i,  487 


Profiritis  silii  ar  solilariiw,  11,  W.  Prnprior.    1, 3il,  57i 
rni|>rii!lalo   g 'iirr:iiidi  ni:iiiet  iJi-ius   inoMdbili<  in  lllo 
qiirni  ({fimji,  411)   |n  illn  siilici-l  qtiiul  i"\  si".  ac  suum  e«l, 
iil.  la  |iiii|irii'lati'  biia  (iit  Paicr  ita  et  Kilios)  unut  pst. 

JJ,S74 
Proviilriiiii,  pro  faouliale  |iiovi<li'iidi.  I,  ti93 

l'iililic:i  liniiilas,  iU  csi,  i|ii:<>  iiMniinrm  eielndit.    II,  6H8 
Hiign.i  csl  dialiulo,  qu'j$i  diatralus  oilitar.  1, 3S3 


Panis  vivlrciritiiitio,  proa^lffrnamefcede,  1,400. Panisvi- 

vu-. pro  lLuchar»lta  el beatiuiiJiac ailcriu.  478, mil. ,  181 , ihH. 

Papyro  t-uileni.  II,  1411 

1'aruniiie  Salunioms.  1,  476 

rartiludo.  II.  47l) 

i'a!>rl)aiii  ()u,-e.  I.  389 

Pabsio  Jaiuiiationis  pro  seaicnlia  <]ua  Christus  ad  pa- 

ticiiduiii  rsl  daiiinalus.  I.  31 

Pater  iiumiipaior  qui  esl,  II  ,  61.  Is  qiii  est,  ihid.  Ipsi; 

qui  i-sl,  4C.  Uiius  ex  quo,  74.  Auclorilatciii  lialift  iiiiias- 

ciliililalis,  11.  paUT  auoiur  ejiis  qucin  [iennil,  77,  78    Pa- 

ler  esi  Deo  Kilii,  (|uia  ex  i-o  iiaitis  iti  iJcuin  est  ,  OU   l'a- 

liT  iiotior,  iil  iii).;ciiitus  a  (jeitilo  ,  I.  ■'<(j.  Filio  niajiT,  :i70. 

K\  liis,  quae  ingenita  iu  se  eranl ,  tiiti;;i'iiiluiii  proi'rca\il , 

II ,  til.  Ointie  quoa  est  pcr  ciiariialeni  aique  virtiuein  uali- 

vilali  ejus  iinpf.licns,  ibiii.  tl  voluil  qui  poliiit,  ibid. 

Parriciuiiim  in  oprra  Uoi.  li,  63.  P;irricidale  nieiidaciiim 

fratruni  Jusi-pb,  1,  47S.  Paulus  vocaiur  ex  persccinore  Ec- 

clrsiiu,  II,  '.)!(.  lix  perseeulore  aiioslolus.  147.  160 

}'au|«Ti.ivii  se.  I,  iH',  2'« 

Peccator  fiiMi.  I,  .Vti 

Peci-3'.i  corptis,   I,  17i,   605.    Peccaln,  id  est,  corpori 

nrtsli-;!   iiiiirlfiii   ailscrilicns ,    II,   iiyH.    pi^ccali   legein    iii 

t^hrisio  exsi.'re!)aiil  iuiimri  «-jus,  1,  ii^i.  Id  esl,  peccati  nn- 

nain.  scil.  jiis  iiioilis  cxscreliaut.  ihid. 

Penes  (•onsoieiiiiani.  It ,  5l'J 

Per  boc,  aut  per  id,  qua^i  conseqiienler. 

11,  573.  375  et  nlibi. 
Pefegriauta  puus  ,  id  c&t ,  quod  ad  sL^eiUcs  uesiin.itur 

11.  6i0 
Perflcere  ?sse  Deum.  11 ,  239 

Perfuncl*  boQUatis.  I  ■  680 

Perieuli  hiimani  noniina.  11,  ■iS 

<*i;fictj!o!ins  Ihebaurus,  Id  efct,  qui  perire  possil.     I,  690 
Pennanere  sonat  in  perpeluum  inanere,  I,  3!J0.  Perma- 
(lere  iries.se.  4'/J 

{'eruiitlll  »e  in  corda,  qoasi   inlromillit  Sc.  I,  409 

Persoiiariitn  dislinclio,  II,  87,  88,  'J3,  W.  Persona  Uo- 
mlnis  In  (Uirislu.  1. 118,  56».  Persoua  lornioe  servilis. 

109,  S(U 
Peitinacia  spei,  I,  443.  Fidei.  412 

pliarau  eliaiii  iu  casttius  obltquis. 

1,  iol.252.  i33;  II,  181,  n«. 
Peir»  a^nfeniionis  Peiri.  II,  160 

Pnjnanii'.;  mi.-.;^  t,  *j7.  Ingenia.  II,  383 

Panittreul,  !,  4.1,  W.  Poeuuuissent,  2%.  PcBoiteinla. 

461.  not. 
Pocoitentia  Uei  ad  p<Knam,  I,  lU.  ^a-niteaiia'  conf.ssio. 

♦0,  43.  »05 

Popiilus  aii-erior,  pro  eo  qui  perlinel  .■xl  legcin.     !.  2H 

Pulcslas  inira  i'oriius  nuoeas,  id  esl,  \'ert>ui.i.      I,  708 

Potius  iion.  I,  160,  698,  11,  19,  4:W 

Prst!  partifipes  iuos.  il,  38.'S,  not 

Pr,Bce|jiuii,  pio,  prspconceptuni.  11,  5i)l 

Prtpseiiii:i  l)<>i  per  nalnrain  suaui  distinpui  videtur  ab 

v\v.i  virluto  ulilque  pra>seiiti.  li  4.i3 

Priestalurus,  II,  91.  Prsslaluoi.quasi  |irjt>sliiuluoi.  1, 7,"i7 

Pa>suiiiero  pro  aisuniere.  I,  480,  11,  ii 

Pra;'.crilori>s  legi».  I,  57i 

PrjPteritoruHi  lilier.  I,  376 

Pri-sti.viciuiii  Ronian*  Ecclesix-.  II,  tSKI 

Princiqis  '"orjxiri»  et  anira^siMK  Deus,  11,  529.  PrioceiM 

(«'luiiiiK  iiosira>  Deuii.  331 

!'riiii'i|iaiiM  nalura  ,  id  est ,  diviua  ,  1 ,  495.  Priii<-i)iale 

iiiaiKbluin.  il,  Hi,  185.  Prinnpale.  In  le««,  I.  558   Prinei- 

(tile  c-st  quod  Palerpalerrreihttur.  II,  3J>5.  Prinfipale  FHii 

est  iialus  ottie,  57S.  Priiiclpali!v.iuiuiii  lidei  nuslraa.  II.  471 

Procreavil  Pater  uiii^r^-niliiiii.  11,  M 

Proflcere  ail  criiiteii,  II,  Wl.  Iii  anticliristispirituni,  li>5. 

M  viros  saiiKUtniini,   quasl  ad  iJ  perveinro  ul  miiI  vin 

saiiguluuin,  145.   Id  proticil  ad  DRgandum  lidem.  133 

Pfofetiu  plenlore  doclriiia',  II,  88.  lu  ijuem  profectuni 

Ki 

Profi~isa  nilivitas,  II,  201.  rrofesa  impietas,  I,  407,  II 

1%.  Proless;!  aiiUiritale  3(H) 

Piuiiunsa  tualilia,  1    83.  Propcusa  oilcctio  leucljtaruin. 

i8 


OiiProsi.  11,111 

Oui.  I|ise  qui  csl,  et  cujus  cst.  II,  88 

Ouo.id  iisque.  1,441,553 

ynotidem.  1,747,767 

R 

Ralionc  subsistat ,  qiiasl ,  ratioui  UHiseulaaeuni  sit. 

11.5*7 

Reetirsus  |in:iiiieiiti.-e ,  I,  250.  Recitrsoin  Bou  niurostim 
adliitii-ri;  (leoedeiidi.  21 

Reforrc,  |iro  averterc,  I,  21.  Se  ivferrc,  proseabali- 
neri',  7.i.  Rerrri  e  natiir:is  fluininuni.  II,  63 

Rnli^ionrs  ,  pro  arlibiis  reli){iosis,  I  ,  o8tt.  RcliKioinint 
cansis  lontrarix  im|iiotalis  causae ,  11,410.  Heligionibns 
S.-iliiiiioii  iititiavil  leinpliini.  I,  507 

Reltquum  etise,  II,  40i.  Heliiiuum  oon  eaoe,  pro  nlliil 
non  liahere.  188 

It^iiovali  ex  carne  in  Deum.  11 ,  41 

Ros  roinmiiucs  Paler,  Filius,  et  Spiritus sanctiis,  It,  28. 
Rcs  nnliirsp.  229,  232,  299 

RcsolHtus.  1. 174 

Ri-siirgere  netim  quiil  sit.  II ,  356 

Repes  in  oorpiis,  I,  r>l3.  Uex  |icreiiti.  235.  Heges  evan- 
gelici  qui,  .56.  Keges  ierr« ,  55,  318,  539.  Rcees  ca-lor«m. 

Rhenmam.  II,  iHH 

Roin.iii:i  lins^ia,  id  esl,  latina.  i,  51 

Bomanl  eotiem  senstt-  I,  637,  mM. 


S:ibbalnm  ssecnlare.  I>  270 

S:irranwiiia  Kcilesiip,  I,  514.  Sacramentwn  baptisml, 

337,  *K).  o-iO.  >ov35  iiativilatis  ,  ihid.,  27t).  Nov:».- gonera- 

li  nis.  i>l."i  Hpgt>n<TSltonis,  II,  159,  167.  Sacraiiifni» tiap- 

lismi  el  Spiriiits,  l,  tkS8.  Sacramentiim  .-11111«?  ei  igiil<!,  683. 

San'sm"ntuin   iliviiix'  i-ominunioiiis  ,  £>!.   Ssfranientum 

CTriiis  et  sangniiiis,   11,   iio.  Sacranienla  novsi  grMla>   f, 

70«.  Sacramenl»  humanif;  saluti»,  54.S :  II,  126.  S:i<-rattieiita 

Saliitis  humsnae   per  regencraiionis  virtiilem  ip  Paire  et 

Filio  consuminaolur,  126'  SacrsiueiH.n  dispeiuationis  mundo 

saliilaris.  111.  Sacramciita  co-lestis  oiiSiTicor  li*,  115.  .Sa- 

cramentum  salulis  oostr»,  179.  Sacranienta  diviiionini  offl- 

cioriiin.  I,  1% 

Sacrameiiuim  scieotiai  Dei,  II,  198.  Sarraiiicnlam  «Mefi. 

ns>  diS|iu8ilionis ,  I,  166.  Sacranienttim  leRl»,  H,  'i78.  Sa- 

trauiriaum  i^v.viigeliatm,  277.  Sacr.iinendini  nobis  wt,  non 

'/•'>,  assumptio  nosira,261.  Sacraiuenlum  8d>>i,  1,720, 

I!,  l«ft,  240.  Sacntneola  lidei.  1,  S.^il 

Sacraiiieiiiuni  pro  nalura,  II,  568.   Chrlslus  non  aliotl 

seciiiKlum  sacranienliini,  qnam  secuiHluni  dispen»»lloo«m 

est  locutu* ,  586.  SacTametitum  est  D«u  CbriiUHs ,  566. 

Saoramuiitum  nafjr.f,  287.  Deus  in  sacramcnlo  nattnw 

sii.-e  in:iiieus  h^in.o  oatus  est,  535.  Sacrameiitum  uuius  Del, 

271,  278.  Sacramentuiu  l»*!  nec  in  solitudine,  uec  in  di- 

v.Tsitale,  284.  Sacr.-.ir.entum  siibstanlije  Del ,  146.  Sacr»- 

nieiiliiin  liivtnilalis  Clirisli.  555 

Sairaiiieiituiii  pro  (iroprieUte ,   II,  574.  Sacramentom 

paiernimi  est  aneloreiH  esse  itatlvltati»  ,  '281.  Sacraraei»- 

luin  lllii,  180,  513.  Sacramenia  spirtialia  ,   quaai  propHe- 

tat»s  niii»'   111  l"l:rlsitiiB  ut  Spiritu»  »r  Dcus  «st  convmlunl. 

Ifc).   Sa<:r»iucii(uni   nnuiti  el  tvlem  esl  dictoium   ChrMti 

quiid  peiierw,  •Xi  Sacraiuenlein  notivttalis,  IHi,  175.  Sa- 

etaineiitum  natiiralis  natititslis,  278.  Sactameiitum  SM- 

ceptioiiis,  310  Sjcrinieiitum  bomiu'i!,  II,  262.  Si»ct»»Bei»- 

luin  cdliabitalionirt.  fSi 

Sarrtmeiilunt   pro  rt'.;tira,  l,  778.  Sacranientum  cKpimi- 

tur  necessitail ,   II,  40''>.  Sacrauientum  posiiouw  rumnd, 

1,  442.  Sacranteiiltim  ver»  |>rudeniia>,  248    Sacrauicutuiu 

pro  jiirejurando,  176,  i66,  270,  :16.">,  SI2,  ti08,  6h(i  Sacr»- 

inenium  loiponirtciilla- ,  )iro  juratnenlo  non  pivnileinlo.  65 

Sasulum  rn>  mmle  a   Ueu  alieo»  ,  I,  672  .  »w(.  Sa-nill 

sem*. ,  II  ,  38.  SiBctili  hnnMnes .  1.1  etil.  w-enlil.'»  cl  InlVht- 

I,  »,  I,  25  ,  28.  II  ,  ^.  Swculanii  vir,  oudem  bewni,  I,  tt 

Sa-i  til.iris  ambiUo.  '•  •  654 

.Salvaior.  '•.'»* 


«W5 


INDEX  CLOSSARUM. 


W16 


Salvari  beaUliidiriem  peifeilam  siiiiat.  I.  374 

Sanclilatis  liliilus  a  Lilitri'!  adsiTiiilus  Osio,  II  ,  677. 
Orknlalilius  .  67»  Viiiotniuo  (j|iu.iiio  ,  t)83.  Eumduiii  sibi 
jn  viciui  (ribHuiil  episcopi,  70S,  707.  S.iiiciissimu.s  ab  Eu- 
scbiii  coRiKioiiiialur  Gi-fgorius  S|>aii  ,  513.  SauciiLis  ia- 
feiilijiii,70O.  Sancl.isyimilus,i'.22,627.  Saiiclum coiiciliuiii, 
703  Sauctiis  r<-x,  5U7.  Saiicli  iiiiiienloriscoiiiiulus,  781. 
Sancti  (ir"  t'dc'ibiis.  3i3 

Sanclilii.,ata  opera,quit)Us  pcccaveraul  Datban  el  Abirou. 

.<>«lisr3ctio  propiii  obsp<iuii.  I,  <>U8 

Scaiidalizaulibus  ct  s^ii(ialiulurum ,  passivp. 

I,  799;  11,  34G 

Xl.ivlo..  Vi^I 

Scliolaris  malerise  liles  forcDses,  II,  22 

Scleiilia  iguoralionis  ,  id  es! ,  (luam  ignowlio  praniesse- 
lit.  ,  '»?9 

Sub  secrrlo,  quasi.  (jn.inidiii  l;itPl  aliqnid.  II,  7.i2 

SccDBdum  pro  id  iiwliim,  I,  i36,  43.5,  388 ;  II,  159, 

\St>el  alibi. 
SecHDda  beilis  el  proxiinis  Deo.  I,  S58 

Sumenliva  im^uiilis  Spirilus  «•fliracia.  II,  41 

Scoiipiidi  iiitelligeutia ,  ei  seMU^mia  inlclligendi  ,11,7. 
Seusus  lijci  ad  sciisiiai  non  st^ulicndi  doloris  corpor»  de- 
ninUt.  353 

SBiili'un:ire.  H,  &>i 

Sopoltiis  ist  setcrnus.  II,  U 

Sequi  naturamsuaiu.ll,  liS.Sequitur palernalivitaiem. 

199 

Simililudo  indiscrelae  nalurje  in  Fdio,  II,  199.  SimiliUido 

«nila  iialura:.  106.  Deiis  ex  Deo  cx  simililiKJin»  generis 

tumm  sunt.  207.  Filius  Dei  Kenilus  in  similiiodmc  iiatura>. 

I,  nl3 

Sincens  ia  rccLo  casu,  1, 59i.  Ila  el  in  seilo,  sinccri.  3i5 

Solilu.lo,  pro  eo  uuod  esl solum ,  1 ,  19i.  Solilarii  el  so- 

lius  vocabulo  qua;  vis.  11,85,181 

Spani.i,  S|'auijp,  Spaoensi.  11,  651,  700 

Specics  opponliur  veriijti ,  11,  113.  Per  spcciom  cor- 

poris  assdiii^ili  uinrs  iii  liiiuiii  l>ei  iiicidit.  1 ,  o"! 

Spcciosil.iiciii  ju^titia' procfcrri'.  I,  78() 

Spcculaioriiim.  1,  lOi 

Spero»  pro  opiiior,  U,  127.  Spiro  ut.  1*3 

Spes  ornnof ,  1,  46G.  Spcbus.  II,  401,  409 

Spirilus  (ir(-(liviuan.ilura,  I,  2^W,  730,  731,  7oO,  I',  18, 

194, 2i).  Iii  Spiritus  veiiulc  Mibsisli^rc,  pro  verum  Dciiui 

esse,  19.  Sp:ritiis  pro  Vi  rbn,  l ,  673,  677,  G78;  II,  .■VOI. 

Spiriius  saiicti,  id  esl  Christi  Dei  libcrlas,  I,  677.  Spiriius 

saaclL  donuiii ,  pro  ilivina  Verlii  opiTaiionc  ,  708.  Spiniu.s 

sanctiis  naliiru;  se  kiiuKiur  cijriiis  ifiiiniscuil,  II,  42.  Spiri- 

tus  pcr  qiiem,  ei  S^.iUus  in  (juo.  S)5.  Spiriliis  saucti  na- 

tura  e\  De.'>pcr  oi.i.^ACiytUiii  mjucia,  44i.  Siiirilusnabir:',, 

iu  quam  quoa  cainoii;  e>i  pei  .-,i jriMn  clovoratur.  406 

Spiriialis,  W  esldivioi!;,  j,  602.  SpiriLalis  gloria,  id  esi 

diviiia,  794.  Spiriialis  co.r|iorum  aHliticaUo,  id  tot  glonotia 

resurrecUo,  £C'  Spiritalit.  uoclio,  pro  nauine  diviiKe  (.(im- 

nuinione,  .'!,  230  SMiriLdis  Ci^nceplio  Cbristi ,  55-^,  541., 

SpiriuUa  (Uinsusacrsmejits,  pro  lisqus  ad  uivioaui  itisius 

uahiram  atliofnl,  II,  21S.  Spirilalcs  (xaiii,  tii  est  oci'i!  cui- 

bu.s  videl  Clirisus  ut  Oeus.  i.  .""V 

Subiectio  FiUi.  II,  50i  ."07 

Su^rcpcjdis  obiivionis.  I,  ."iC 

Su^^rJCttiidat.  !    70; 

SuDsislcre ,  pro  cxislerc ,  i ,  127.  Saksislens  nalura  ia 

Filio ,  II,  i2i.  Subsisleotis  oriKi'i.ii  is^ittrs  ,  la  est .,  iiDiura 

ejuc  ex  qiio  subsislit,  142.  Tiim:,  stibsisui  io  aa!.;:!^  Dei, 

37S.  !o  subsliintia  TjU  i  gcwlws  esl ,  1 ,  75.  Subii.stii  m  tiis 

iiisi»  ilie-  qui  7...'ji!tus  est ,  qu;c  totus  est  ilise  (pu  gtiiiiut, 

U ,  128.  Sjli4;;teril  esse  cx  Deo  ,  139.  lii  subsisui  essu, 

lil.  S'j"jsis;ere  ,  pro  propriam  exsistenUam  hjuere. ,  16, 

6.J.  Sul;s:r:   Dles  ratcr  et  {''ilius,  106.  Subsisteiuc.N  esse 

distinsuii  s.g:  liiMlio,  93  Siibsisleus  Fiiiuses.  sub.sisleme 

rk»,  188.  f.iib'istei)tis  ClirisU  nalivitas,  257  Subsislcro  ex 

aiio,  i;rj  alieaiTi  ab  aiitlorc  sulisiajJliam  JiaLic^e,  &i.  Suli- 

sisienil.  exlnnsecus  Deo.  515 

SubslJiitio.  pro  s«'!sis'.entia  ,  II .  W2.  Pro  persouis  suli- 

SistcUui.'Uf..  *K0,  +b;"    Stiltelaclia  Ires  Pater,  Films,  Spi- 

rlsiis  saiicUt. ,  ^ot.    Sut>st?iiti:i  lu^ura;  opjioniiup  speciei, 

3i!  SutotaisUa  verte  naliviiaiis,  182,  190.  220.  lu  substan- 

l).un  laiiviisUs  eiisse ,  156.  Siihslantiam  provebeliat  ge- 

ucr^nio  ,  2?(i  Di:  fuhsianiia  Dci  aiidilurus  ,  sensum  ad  ea 

r-uje  subslsjutia;  Dei  sipt  digns  tnoilcretuc  ,  13.  Subslaotia 

Dei  us()ue  ad  iiaturam   liominis  nasceadt  S£  bumiliavit, 

I,  111.  ^ubstaotia  io  Otrislo  ea  noc  eral,  qus:  se  ipsam 

iiuniPii:^  lauser^t.  :U3 

Siilislaulia  S(>Kditatem  sonal,  I,27.Subst3nlia  cri>aturx, 

j4i'.  Ad  substanlisn  naiversilaiis,  id  est.  ul  eniAtcrc  in- 

ci|. 1.111'    i.iiversa  , '211    Siiltstautia  coelestis,  iJesl.qua» 

catc^iiuuu  rerain  cocdi!ioDu  douelur ,  li ,  199.  Subsiaaiia 


anima> ,  iii  (jiiani  terren'e  maleri.T  crraviias  ain^Iijnd.i , 

1,  717.  K.  701.  Siibs(.iiitia'ii  ali-.rnilaris  Ecilnsia  cx  ^dae 

siii  a.leriiiiaie  mulii:itiir,  !fl5.  Siihslsnlia  a^fernil.ilis,  691. 

Sulist.-inlia  vivendi,  (591.  Vilalis,  695.  Subslaoli*  aiiimarum 

cor|>orea,  680.  Sub->tantia  «temli ,  qiia?! .  qwK  BlBlor,  Iti. 

Substaiiiiani  ibnda:  sJilHlis  non  Jiabcre  ,  728.  Substcoti.im 

lieriii.aiieudi  li.ilici  sol.  266 

Sulislaiilibus,  II,  -?.\\'i.  N'on  siih-^ianliviw  I>»85.      II,  534 

Substituere  ,  pni  subsistcr:!':»'  clflcere,  U.  2156  Kes  es 

re  siibsdtula  ,  28b.  Siilisiilui  pro  creari  ,  7    Siihfitidnus , 

li?.  Substilulio  ininilizbiiis,  5?,").  Subsiiuuioiiis  s"?:  Deiira 

GJlivilas  coiifltetur,  Sj'2  SulisIilMlio  qussi  res  crcita  ,  06. 

Sulistitulioiies  elenii^niortiin  ,  282.  SiitistilWio  |T0  surces- 

sione.  !,  43 

Summa  dispensalioiiis .  If,  285.  liiem  est  qiio!!  s.^.cra- 

meiitum  toti'is  ilisitensationis.  JH7 

Superbibuul.  5,  ^*.*!,  tuit. 

Super  qiiam.  I  81 

Supersapere.  Tf,  559 

Suscepliouis  sacraivientum  iii  natiira  iodemuiainli. 

II,  .-)10 
Suppurata  impielas,  II,  408.  Suppurata  consilia.       540 

T 

Tamquam  et  ul  i  iwi  (iiiieraiw  hnbenl.  If ,  540 

Teiiiper:ito  spiriiu  viiiuiis  su.t  ■ii  iisum  ae  nndiran:  aui- 

mantiuui  Deus  omuia  rcplct,  i,  '>i5.  Tc:  pcralionis  SUK 

spirilu  iii  omnij  lraiisfu.riis  51.^ 

Tempiis  C(ij;i'iti.)iiis.  il.  35 

Terreuum  opiioinluf  tfclesli ac  dlvino,  U,  ij7.Terrcna 

oalura,  pro  liuiiiaua  I,  244 

Terri.uli.  I.  SOi 

Tesle  preslivterium.  iI,C81 

Theotela  coiiiuiuuia  Patris  el  Fiiii ,  1 ,  792.  Tbeotcisin. 

T.Yl 

Tolidem  nuineru!#.  l,  748 

Tbroiiiim.  1,  105,  »io/ ,  ii29.  iirt. 

Tolus  Dciis.  I! ,  3'Jii   Unuin  esl,  .300.  Tolus  fjt::'-,  TiVii. 

Filius  ncipii;  Valri  ademii   (jiiod  loium  vrA,  ncipie  j.uc  (o- 

t'.j.:i  n:>ii  lcu.ii:..  Zil.Tolus  :ic  tolniii  rcsiitclu  rui-i.sli  qu!'l, 

f,  ki,  iii.t.  Tnlus  (.hiistus  iioii  :ili(juld  quaiii  Dcji,  li ,  ii(l. 

T"tus  Kiluis,   liuino  scilicei  ti  Dens,  286.  Tolur.i  Dciis 

Verbuiu  cst,  totuin  hnioo  (^hrisius  esi,  5'iH.  Totus  .'lomsiiis 

tilius  tolus  Dci   lilius  esl,  3.ifi.  Clirislus  toliis  in   lornia 

servi  ,  I  ,  615.  Tolnm  sc  prastare  quod  DiUs  cst,  II ,  401 . 

Homo  el  Deus  (in  r.liri.>,|.i)  jaiii  Deus  lotuin  esl,  itMi.  Tnlus 

iioiuo  tuiiis  Deus  Cliristu^  |  ost  liomiaem  in  Dco,  26S.  Tuiiih 

liomn,  id  est,  univcrsi  liomiues.  ;,  (,73 

Transire  idiguntcin,  id  esi,  oi>(iiiiei  deaeuare.     I,  416 

Vpte„(.  I.  ,308,  507 

Tribulau  via.  I,  TiOi,  tm 

Tyraniiis  Del ,  11,  570.  Tyrsiinus  non  inimanorum ,  scil 

divinonim.  1586 

u 

liiiicus  pro  Binguian  i!,  547 

UiiiKC.aila  majesias.  tf,  18 

ijiiiuiore.-..  J,  Sit,  iSiS 

Uuk),  «ifcicuUiii  gene» is,  li,  240.  s-M.  Ona  rftlioiie  ab  an- 
ticuis  inicllcot;.  sil  liEc  vox  ,  loi,  tM.  Unioi^s  li*rttis  , 
47G.  UiiiO  Sabeliii ,  15«,  !7jj,  7i>l,  196,  240.  «Jiiioiti  Deo 
deteslaiida,  608.  !la  ut  liifn  uuiu  diviiulall':,  sm  uuilat:  sit, 
-  699.  Uiiiobiiai  (ielcilaiiW.s ,  ouitai.eiu  leucuius  ,  ^■t.d  Uuio 
aoiiliabet.  uativitaiiiii ,  47S.  Cuioriem  bIjsk  boii  peiTditiif., 
105.  UuKHLCin  uivHlil  SabcliiUx,  (SO,  l.^S^.  Uuioiii^  :>  Sai>e!- 
tio  (itvi«a:  ciimen,  159.  (jnio  iiouiinis.  48«,  489 

liiius  iiro  solo  et  siu^ulart.  II,  20t ,  217.  Uiiuici  noD  uiiiis 
coiiliieuiias  esi  Paler  et  Filius.  20! 

Lnita  caro  iii  gloiiain  Vcrlii,  IJ  ,  ^'i.  tiiiUii  palerjia; 
isatura!  loiuui  l'"iliuiii  uu-ssi ,  286.  Uiiii,:usi>'fcrtsit>aeia  iii- 
tiilcnit  iiovilas  disptnsaliouis ,  287.  tiaiw.';  (.;iori-.e  uaa;  per 
ot)edicnliaiu  dispeusaiioiiis  czc^seiX,  ii^.  VerCium  esr- 
oem  tactum  iii  uaiuriv  puterna'  etiu)!  &ecuudiuu  liuiniuem 
redire.  i»7 

Univarsitas,  (luasi  universa,  II,  506.  liiiv,  s;rsil:is  pro 
nuindo,  1,  90;  U,  451 ;  I,  453.  liiiiveisiias,  11 ,  30i;  Oppdii!- 
lur  (n>rlioui ,  1,  61 ,  JWJ;  II,  30(i,  315  I)iiiveis,iao  serin;,i.;s, 
5.Si).  IJuiversilalisiHislra!  nalurafu  fhrS.M.us  iu  s.^  cuiilijel, 
385    Uiiiversilalis  nostra;  caro  lact-n.  1    !2I 

Usia,  II,  73,  75,  516,  691,  C*f,  69«,  (,0i),  690. 

Uienda  be.ilitudo  acbouitas  bti,  1 ,  50  Dleoutium  vo- 
luMalum  ratio.  691 

Utilcs  olei  mprcalrices,  1,302  Uiiitsoueri.  288 

,  I^Ulilitas  pro  bi!  quu;  al>  liomiinbiui  existiuiaolur  uiilla. 

i.Sil 


Vacuilalis  dispeosaiio. 


JI,  200 


|(Ht7 


INrEX  RERUM. 


10M 


Naliiiliiii.qiiaM  Valonliuiam,  U,  l^.  Vjliiiliiulian"^i^>. 

Vecior  paiio.ivu.  1,  70i,77i 

Vf neo aciivc,  quasi  veuilo,  1, 7IC,  775.  Veiiire  conicipn- 
Umu  b<iiil  <)|<))TiB.  7t)i 

Veriu»  (iro  vcra  Mtum,  II,  17.  VeriUs  oppooilur  s|i«- 
cin.  »15 

Viaticiimslcrniuiis.  ,'•?' 

Vililul''  clliuici  ncgligl.  li  7'»^t 

ViiiOuUli.  'i  •*'*'* 

Viiicuia  csso  irrcligiosi  ailfcrsus  co»  qui  rellgiosi  suui. 

II,  tMl 
Yirln»  CUrisli ,  pro  divinitsle  Christi ,  I,  W,  613,  613. 
777,  uol.,  700.  \  inus  aloriia,  4»,  t!03.  Virlus  rMcriiiUli», 
616.  Virlus  indi'lcs.-u,  S08,  EiOC.  Vinus  inn.iscibilis,  II,  07. 
Viriusuna  iniuscililis,  Hi.  Virlus  subsiantisD  f.hrisli,  divi- 
niu?iip.siu5,  I,  7.7.  Virius  Dci  Uco  a  dexierj  consedU. 

Virlus  naliira!,  id  si^niflcaiidum  Vcrbiiin,  I,  37  ;  II,  178, 
4lU,  308,  3»3.  Vinule  naluraj  su»  rcs  naliirie  noslra) 
('liiisluspcrcail,  l,2GJ.  Viilulc  iwlurie  suae  pa.-sus,  ul  et 
\iruile  nMnrro  siw  mlus  <^si,  3W.  Virlute  natur»  sua;  ex- 
ccpil  uiiiycuitus  Dciis  iiiliruuUlcs  uoslr.vs,  120.  Viilus 


«iilislaiili3C  eotlim  sMisu,  37.  ViriiiscorporU,  II,  .'..■)". 2'..', 
3,')l.  V.  70'J  Viiius  oruiiiis  .  ^.  Viilutuui  iiiitur»^ ,  (iujc 
111  lioniine  upcrau  esl ,  Llcuiii  Cbsc  iwii  amUigil  .SaLiclIiu», 
178.  Virmlcs  naluralis  inssionum,  1 ,  114.  Virtus  iiic.|iii« 
nauiia:  uulla,  id  isl,  iiulu  i cs silii  propri^im  uitiurain  dcdtt. 

VirUiiiun  nuiiMiuam  oliuMrum  roii.siiiuUo ,  I,  2C9.  Vir- 

tule»  caJorum  ,  '.»7.  Virlulcs  iu  cidu  ;  lurBS  »um  ,  cl  cdl- 

I  iculcs  et  eterua^  H,  64.  Virlulc;,  ru'lu«le£,  Aii;;eli,  I, 

57a.  Virtulcs  llirouo  Ui-i  ailsisleule»,  35l.  Virtuiuiii  cii.-- 

Icstium  in  uos  ollicia ,  079.  Viriuies  Uiriali  iu  iiiaatolis, 

aiil  ctiani  i|>si  suiii  aposloli ,  *H.  Viriutea  eYaiigeliMnl<  s, 

±22.  Virlutes,  id  csl  eiercitus  ,  lliO.  Virtule:»  origiuarlx' 

sa^culi.  Kl 

ViUs  revcrtentcs ,  II ,  IS8.  In  TiUm  vit«  cwleUls  ani- 

n.ari.  1,«*» 

Vivil  ignis  iicr  nialeriain.  II,  199 

Advcllc.  H.3JI 

VolunUs  morlcntis  el  polesUs  noD  diu  mori,  II,  528, 

liol.  Vuluulalis  Icx ,  1 ,  402.  Volunlatis  sapientia  ,  II ,  214. 

VoUiulatis  igiioraiio  ,  id  est  TdunUria,  I ,  MS.  VolunUiis 

vilium.  7C0 


INDEX  RERUM 

QU^  IN    HOC    TOMO    COIVTIISENTUR. 


pn.tFATIO  »11  lilirus  de  TriuiUlc.  9-10 

Sunima  libroriiin  senuciuiuni  cx  diioliiis  ms.s.  2.5-24 
1)E  IKIMTATfc;  LIBRl  DIODKCIM. 

l.ir.KK  FRIMIJS.  — Hilaiius,  pnsilis  philooOpliorum  dc 
Il..'atitudine  et  Dco  scnlciiiiis,  e  Scriplori»,  iiiaxiaie  vero 
cx  Jo.innis  Kvaiigdio  .  suliliiiiiorein  Dei  iiolili:iin  ,  ccriio- 
renH|uu iiimiorlalitiiis spcm iioliis  priebcri declaral. peiiiiia 
observal  imle  iiai.ts  lia»reses  riiiiKl  iiilinitaic:u  Dei  inira 
scusiis  sui  liDi  ni  TOnclinicro  voln^riiit.  Ariaiilsinuin  ct  Sa- 
iiclli.iii.sii.  ni  ()r;<'ri|iuc  sitii  imi  .isnandos  proponii.  Dcui- 
<;  i"  ipii)  aninio  va^  ra  \crl;-.  ,•!  qu»  ipse  de  Di.'0  loculuiii» 
c'sl  i'x.  ipi  ilebcaD' ,  lcclor;'.  premonilo ,  librorura  suorum 
ordiiic  11  cl arttiiiiienta  pia»i:iiuit.  «t) 

LIBKti  JI.— Daveiitaie  irinilafis  ctdo  siogulr.mm  pcr- 
.sonaruui  di;4nil:u''  ct  olliiio.  Quod  Unli  myslcrii  notitia  iil 
i)j|>iisiiio  iradiu  siiniciat.  Dc  h;ere«uui  origine  deque  Imp- 
rciii-is  Trmiiiilis  lidcm  iiifcstaniibus.  Dc  Uco  1'alre  Uilanl 
iLiciruia.  Qiiid  sit  i^uidve  uou  sit  Dei  Filius  ,  el  de  h.crcli- 
cis  pcriieram  quoreutibu»  iiuod  neneralionis  illius  uijBte- 
riiiiii  isscmii  non  pos.siiil.  bivin;e  Vcrbi  geueral:onis  ex* 
plicalio.  Kidcs  fuiulsia  Scripluris  m.HlicaQientura  niedendis 
oiuiiibiis  iiioriiis  idoiiciiin.  Scrinlnr.-o  leslimonia  qiiibus  con- 
coiifiitaiilur  Sabellii  ,  Ucbionis,  Ariique  senlenlirc.  (jBod 
Cliiistus  iulcr  ii)S,i  qua^  liunia!iiiaii>  causa  pertolisse  nar- 
ralur,  «X  iiiiiliiisibi.i  p<jU>si3'iis  et  diguilalis  sigiii."!  vnre 
:i|.n3r(;:il  Dwis.  Spiritus  saiicli  distiiiclio  a  Pali-e  el  Filio , 
olHi:iiiiii,  difinito».  ,     ,  *^ 

I.DiKK  IH.  —  .filcrna  Vcrlii  gcncraiio.  ItiplromiO  ver- 
boniii) :  Kt/o  iii  Prt«'U  et  Pnter  iii  vu.  0>iod  «»  miratulis 
.n(pi;i?  in  viiiiim  cnnversiC  et  quimpie  p.)nnm  probeliir  niulia 
iucomprchensiiiiHa  Deuin  posse.  r.oiiUiialio  aririinicntoriiin 
qiilliii'i  jiiwcl iri  ('■<  Dco  naliviiucr'  impossibilem  csse  (Vo- 
temlii  il    (■.ii'iiiii.iid:itii>  li.lci  siiai,l!iis  tl  liiiiuilis.  73 

l.itlliil  IV.  —  O'"o<l  ViUis  Dci  i.icrniir,  sil  ct  1'jlri  con- 
fiii)st.ii)ii.)li*,  '■l'|iiod  ill.i  vcrb»  Mov-sis,  lioiiiiniis  l>itis  imis 
tdiHS  .'«•',  dc  unilate  natnrjp,  iion  fi<!  uniute  pcr.>nii»  sint 
imc!li-'!'nila.  TeslliiMiiii:)  Scrit.lurarum  Deum  iion  csse  soli- 
liriini  iiiiiHenli.T.  O""*'  «b  inilio  iiiiiiMii  Kiliii»  Dei  variis 
MOdis  se  hominihas  sp'  flaWlcni  prpbuen:,  non  per  siih- 
.siaatimn  suan»,  nlpolt!  uivisibilcm  ct  iminutaliilem,  sed 
per  er.'»i>uarn  sibi  snl.icciain;  it  quod  Moysi ,  Abraliamn  , 
A!?nr,  el  ;»lii«  iiui  In  Velcri  rest^imcnlo  ipiasi  Oeo  collo- 
«liiciilc»  inlrodnoiiiit.ir,  verv  Dcus  i(.sc  sil  lof  ulus.  \>-i 

l\WM  V.  —  nniir.i  liic  liber  dlcatur  oli:i.ni  »criiii(/i(j. 
Hairesirn  ArtaoDio  adi-o  subiN"  csse  coniexlani,  ;il  ipii  ci 
OMseiiscrit  Filii  diviiiiinloni  neg.irc ;  qui  roniradlxcri!, 
l'arri'ni  ct  Filluni  auiduos  Dcom,  iiit.  Sab.llii  more,  uuum 
(1  ciiindenipnedioarevidcalur  (.liiort  Filiussit  vcrii»  Deti» 
«l  iiiia;  Patcr  et  Filiusuuua  sint iii di.slinciis i.orsonls  Deii». 
'  12) 

I.IIIFH  VI.— \rianani  luem.tempore  Hilarll,  pcr  oiimis 
llwiia.ii  luipciil  proviiicl.is  grassaiil.iu  I'.  re  iiublic  iiii  sibl 
:iiict.irii;ilciii  coiii|i;ir:isse,  idi'iK|iie  t'iiis.NC  riiralti  ilillifil  iii. 
K|i|.slula  .\iiiiiartiiii  liartiiiiii  i^viu  iu  qinrio  libro  cv  1.';,'.' .'1 
P'oi>beUs  loiilutala,  iiunc  ct  Lvanijcljo  et  apo(>iolor«ui 


tcslimonlo  plcnius  diruilur,  refelliiiirquc  argtimcotuni, 
qiUMi  si  cx  Deo  alictvid  sil  gntitwn,  Dmn  eue  corpori.vm 
ncccssario  seqv^itur.  Clirb.tum  esse  verum  naluralcnque, 
niiii  :icl<)|<tivu!ii  FiJiuiu  Dtti  ex  i(islu9  Dei  Pairis,  Filii,  et 
aiKistoloruni  verbls  suiuitur.  |i->7 

HBlill  Vll.  —  Ariaiios  impnftnandidlserlmen.  Quon'odo 
iii  rcin  Ev:olesi.^  s;;  i.ivlceui  Ariiis,  Sabelliti»,  .ic  J'!itj'iiius 
vincant  aut  vincantur.  £ui>i  csae  Ubiiin  natura  qui  iialura 
llllU'.  D<'i  <'si  Qirislum  se  Filiiiiii  Dei  '.'ixuise  ct  corise- 
(tucilcr  fuisse  e.N  co  naietqund  i|«i  illlui  niaxinie  expriv- 
liraii.iiit  Juij.ei,  sibi  siilicet  Deum  pwrftii  viiidicjssc.  lis. 
insis  '  !ir;<i:  '■  rS;;*  iii  Jini;vM)s  eviucilur  ciiit;  illius  cs  Palr^ 
iia',M',JS  luni  uuilas  p:itmi£  nnlur;)'.  (}uud  en  ira  a  Juda>i8 
ex  sci-inouiiius  Cl!i-is'.i  coiictpU  nrutieiur  iRos  iii  eo  qno 
iiitc  ligiiiius  Stinio  vcrc  cs.'ie  iutclligeiidos.  5.j3 

LIHclR  Mll.— N;iijunilis  Vatri»  el  FiM  unitlii.  Qiiod 
cjisiopo  scicntia  eliDaocenlia  pariler  sint  uliln.  Falla» 
ciuu'  iiilcncgalionum  apud  Ariaiio»  ad  dcclpieiido»  sliu* 
rlicciusiutariim  oxcOsltio.  H^.freticorinn  caluiiiols,  ja' li- 
liiiiliu.u  Patrem  el  Filiuin  ab  ils  discordcs  afflmiari  oui  ln- 
lci  uininMpieiintta..pm  a  concordi:)  voluolatis  divcrsani  id- 
iiiiltuiil.  Dis(;ui$itio  iocoruhi  Scripluraa  quibusaoius  nain- 
ralis  .isseriiiii'.  £>t 

Li>!i;R  iX.  —  Ci.i:itirniatio  argitnientonim  .iiiibus  in  prx- 
rcdcutibiis  libris  P:iiris  ct  Filii  nalurai  unila^  asscru  esU 
Scmiiia  qiiai-laiii  rcsponsioniim  ad  tibjecUoii.-s  ex  s-cripturi» 
ab  h.rrcticis  nuituaiDs;  et  quod  gcnuiui  Sciiiilnraiuui  Scn- 
sus.  1101!  c\  co  quod  vcrba  ni'd-  et  a  ccterts  divcKa  so- 
iiaul,  spd  ex  antectdeiiubu»  ct  coase«iuenlit:i.s  rt  ex  di- 
ceiidi  c.iiisir.  siiil  expetondi.  In  Chrlsto  uisi..i;;iicnd:t  es»a 
qax  diiiiai:'.  ;;c8,si.  i;piidiim  tiomo,  t^ua;  jiiin  'joiiio  liioritii- 
iiis,  quoB  iiiiHKinaiis  Coiifutsiio  '.ibjii.iionis  .niitoaU'  ox 
hi.^  Ciirisli  vt'ii^  :  ('it* ii  me  (lieis  bmwt»  .'  ixmo  l>oiv^  niU 
De:is  Ouoinoiio  c\  ;4ii»  Scriptur.T  l""is;  ''/  iriuiU  icioUiiH 
VTum  X>«ii»i,  ti  iTt^-m  mKiil!  J:'W)1  Chrislwn...  Pnur  tna- 
jor  lae  rst,  eic.,  uiliil  ad  assercndjm  Ariaiicruui  lurresii!: 
coiircra" .  2JH 

LIDMU  \. — Confiitalioa.sscreiiiiumnulbin  in  rhrista  <s- 
•■rt  siib.iaiitiau)  qu.e  oou  doliieril,  csurieril,  .«tliver:l,  cii-. 
rx|iO'-'lii> ncc  non  et  rcful:.llo di\ ,rs..ruin  ;ci>tenti*ni<n  m 
qiia»  illi  h;ert  ".ivi  atiiernnt.  Dc  mirabill  Chrlsll  coorev-'*'- 
;i.'  :tMUiss.'riturut  ei(  ca  iialtiraB  iiostr  i.  virit»lciua  Verl», 
siiic  siiiabolllioiip.sUit  iK'slrl4vil;:s,  susr.  pl  iin  05S'!  r..cit>i 
cvti  i  a'.ur.  'Juod  t.hri^ius  oi  ii  sil4  sc  1  ap<vsii.i  j  trc-tis  .i.c- 
ri!,  or.tvciii,  aliaugfio  ccitloil  nus  liirrii  '. il.il.tr  ..'.'jeclio 
pciilaer  vertiisCirc.i  so  a  rairc./t*ii'i;cmin>lj'ii>iitis. 343 

I.IIIKII  XI.  —  yuod  aiiiii  vriaiii.'»  iioii  :.il  uiii  lW<'.s  .'l 
ipiiid,  iiivicii.s  argumctitls  rciillciiies,  rii,!>i-'iisulicNt'm  ffj- 
Muii|>(i  rorporii  ropiaiil  iid  roHtuinirdaiN  djtiiniiaiu  Soluiio 
(.incrioriiin  ex  1'»  pttitoiiiiii  vcrblstpi*  iii  1'liiiuuin  |ost 
resiii rcctioiiis  ^lt>ii:im  couvciiiuiil.  Ktplicjtio  vcilH>rtiiu 
Apostoli,  (piibii»  Ari.iiii  proUiro  se  |>uiaut,  Ctaiustuni  ut 
scrvii'11  Hairl  sul>jicii'ii'l(ini,  etuuqMe  roKni  sui  c«".Miimn 
c>se  iKilcstatc  ac  ii.iliir;i'  ;ib(ilitioncni  paM;ruui.  TiiV 

1 IBEH  X:i.  -  Aiscrno  dlvUiai'  uatlvluiU  (..hrt.>li  aJvct. 


iC2'J 


INDEX  RERUM. 


i030 


sfis  solciiiiiia  lixreli(.on!m  effala,  Non  (luttmlcqnum  nisce- 
reliii-,  ci,  De  non exituntibm  factus eit.  Ex|iaii.iUo  loci  i?a- 
piemiae,  Dommvs:  crea'.U  mc,  ex  cuUu  qulChfislo  redditur, 
cx  noniine  crenloris  iiisl  ailflbulo,  ex  eo  '.quotl  sii  fornM 
nalura  Dci,  el  iiuod  ex  iMero  Valris  ReniUis  sit.  /tlsrn-lw 
nalivilalis  Chrisli.  llesjionsio  objeclioni,  Si  naliis  esl,  ati- 
quondo  non  fuit.  niirerenlia  inier  crealuni  el  gmtum. 
Oiiod  iK»  ualivitalig  sod  ilisiiensalioiiis  aspectu  aitislus 
dlclu»  sil  crealus.  F.xt,osilio  liJei  quani  teucl  Uilarius  de 
P»lre,  Filio  el  Stmitu  saacw.  *" 

PRyEFATIO  lii  libriiin  de  Synodis.  jTI 

EpiScoi.is  Calli.o  gralulalur  oli  ncgalam  Salurnino com- 
munionein.  Oi.erisoccasio.diHiculUs,  utililas,  comi.aiilio, 
»C0|ias.  ^.  *^.^/~ 

Orienlaliuia  el  GaUornin  mntuie  sMspiooaes.  birmii  tor- 
iDiiU.  Exeuiplum  blaspheinia;  apuU  Sirinmni  per  ^«^'Ct 
Poumiiim  coiacriiits.  .  ,'J^. 

Definitii.  es.senii«  el  subsunliai  Aucyrana  synodus.  tilu 
a  Patre  vera  dislinclio,  ulrius<iuc  consubsunualiuis.  fcx- 
plwiaiiodifficululuiu.  ^  ,.  7'-*''' 

Filius  eo  qtiod  naius,  ncc  ipse  Pator  est,  nec  aliiid  quani 
I>aler  Quaracaui«  ilu«h;nre.4f8  c.iitra  Dei  Filiuni  pereui- 
pta.  FiUus  Palri  co«leriius.  FiJiu»  elsi  iiileinporalis,  ooa 
Umeu  iiuiascibilis.  Uaruui  delinilioiium  ratio.  F.xposilio 
ecciesiislica  Bdel,  qua>  esposiu  esl  in  synodo  habiia  pcr 
Eacania  Anliocheiiaj  ecclcsi»  consuBHuat».  nUes  lisec 
quatemis  susn-tla.  Eicusiitur  ex  scopo  coiicilii.  Irinitjtis 
tubtiaMia:  ties  qiii  apud  OiieuUles  reae  dicanlur.  Waiivi- 
taUs  ct  innMScibililiilis  discrimen.        „      ^  .      i,- 1    „.1, 

Fides  secundum  Orieiilis  synodum.  Usc  fides  i:  ilii  «ter- 
oam  origineiu  siatuil.  Uous  iioii  nisi  uiius  est  :  quatPiiiis 
plures  dicanlnr.  Fidcs  unitatem  sul.staniia\  m  Ueo  pr.Mi- 
cans,non  laifleu  docat  Deum  esse  solilaiiuiu.  ^••-^.•> 

Evemi.lum  fmel  Sirinio  ab  Orienlalil.iis  contra  l  iioli- 
num  scriptae.  Plioliiii  fr»u.s  muluplex  relundilur.  l-iliiisa 
Pau-e  nec  subBUntia  UilSort  nec  lemiK)re.  o09-jl  * 

Dilatatio  ol  conli-nclio  iii  Deuni  non  cartiink,  noc,  coiise- 
auenier,  Fihus  esl  Uivinae  suL.st  mtiiB  dilatitio.  Ha;rclici 
■uo  scnsu  Kilium  Dei  Virt)imi  .  rxxliceiit.  lilius,sohi  a*- 
liviUte  »  Palri!  distinctus,  cariiis  ;.ssiin.ptiom»  iioii  deuinl.-'- 
lus  est  Filio  Dei  criicilixo  corrui.in.iiem  nou  esl  iicrpcssa 
dciUs.lPa38ibillta&  ol  passio  quid.  ^oii  csl  p.irs  Palris  aut 
Filii  Illud,  Non  ttst  l>eus  prWlCi-  me,  ?i\mn  r.on  iieR.it  IV  nm. 
Fil.us   ex  subsunlia,  iioo,  ut  crealura),  cx   voliiiilM.e. 

Filii  imiasciliililS»  unitatiDei  rci.ugiiat.  FiJcs  in  M^u- 
te  Occidenlalas  9ori|.f)  «des  nCs';iuol.  Hil«rii  lidcs  de  l  a- 
ire  et  .ilio.  Tr.ii)5it  auclor  ad  alleram  libri  parlciM  :  anle 
(incinnojudtixUir.  Homoiisioa  quawlo  recle  pr.nicelor. 
Vocls  ejttsiieOi  iviplex  seiwus  pravus.  liomousioii  el  pie 
dici  pt.test  el  pic  taccrt.  •oiiiiililudliK;ra  sinc  axjii.iliijte 
eonatsiitcs  refellunlur.  bit-joO 

Orienulium  lausob  haeresint  coercitam.  Falbcia  aiiclo- 
rumlormulaeSirmiciisi».  Epislola  Sirinium  delata  de  lio- 
mousii  el  homiKUsii  exposilione.  Nic;ena?  synodi  scopus  et 
auctorilas  Imi.robalio  humousii  ab  ocli.Kiiila  epis«.[iis  in- 
firma  conlra  treccniormn  a).probationein.  Homousion  (juid 
intcllisialHilariiis.  Aiioyra;lides.quibuirianitacilis,biriniuin 
delalarAd  homousion  siiscii.ipodiim  exhorutio.      fiSl-SW 

APOLOCETICA   AD   BEPREHENSOUES   LIBRI   DIJ 
SYiSODIS  HKSPONSA.  3iG 

Admnitio  in  epistolmn  seiuentem  el  subjuuclion  ei  liym- 

S.  Hilarii  epislolaad  Abram  hliamsuam.  54  J 

Hymiitiscidemabea.lem  inis;us.  5<.>1 

Ceiihura  allc.ius  liymni  Hihrio  perperam  lnl)'.ili.      ;>&3 

Ih  snqneulemlibrum  udinonitio.  ibid. 

SANCIT  HILARIi  AD  CONSTANTllJM  AUGUSTUM 

LIBUI  DUO. 

LIBER  PRIMUS.  —  Ecciesis  ne  a  fratribus  affliyanlur. 

Judicts  sseculares  ne  cognoscantcausasclcricoruniCalho- 

licoriim  opfrcssonim  voi.  Preces  pro  regu. Sacerdotes  pii 

ad  suasscdes  remcent.  Ariaaorum  crudelilas.  Judicialis 

forma  in  causa  Allianasii  non  servali.   Eusebii  Vorceilcii- 

sis  iniusta uamiialio.  .  ^' 

In  librum  secnndumndmomUO.  f;b3 

LIBER  il  —  Hilarius  iu  regis  prjeseotia.  Galli:e  Ecclc- 

siis  cwiinniiiical.  Exulat  factioiie  de  sua  iunoccntia  sccurus. 

\udiri  loga  .-"xilii  sui  auctore  prtesente.  Conslaiilius  oplat 

fidem  audlre  ah  episcopis  et  non  audil.  Unde  tol  udes  scrl- 

bantur    Fides  evaiigelica  corrunipilur.  Ad  iidem  m  bap- 

tismo  confcssam  redeundum.  Audiri  rogat  Hilarius    Udom 

e  Scripluiis  csleiisurus.  Scrq.turas  hserctici  suas  ad  parles 

traliiiiil.  rit;nus  fuluii  sermonis.  J™'- 

i'iftt.io  disierUUio  in  libruiii  conlru  Cmstantium.       ..71 


LntER  CONTRA  CONSTANTIUM. 
E.rliortaliu  ad  rerlandiim  pro  fije.  Ut  Hilai  iiis  iii  liienda 
liUe  seuipcr  paci  ct  modtsliie  sludueril.  ISoii  ex  iin|.alieii- 
tia,  sed  ex  libertale  dirisliana  loquitur.  Perscculoruui 
opUl  tPinpora.  Couslanlii  persecutio  qualis.  Hilarius  a 
maledicli  suspicioiie  so  purgat.  Consunlius  Neroiii,  Coo- 
slaolio  coiifertur.  Martyrum  reiiquiae  vfMieraud;e.  Dumioi 
nomeo  in  verbis  Conslanlii,  non  in  geslis ;  ipsi  vestis  ovina, 
gesU  lupi.  De  Seleuci«  ajuodo.  BlaspbemitP  publice  re- 
citatte.  Dissimililudiuem  quo  sensu  damneut  ne(,'anles  si- 
inilitudiuem.  Scriplurs  Iradiiiil  «qualem  Patn  Filium. 
Dolosa  est  coiifessio .  SiiniUs  sccwidum  Srriiilnrds.  l)o 
F^ilio  nusqiiaiD  pra;dicalur  inera  similituili..  Fihi  pr.^claia 
spqualitate,  simililudo  fK)test  pradicari.  Coii.sUntii  iii  liUc 
iucnnslanlia.  Fidcs  nulla  ubi  iion  uua.  Coiislaiilii  in  Orien- 
lalcs  el  Afros  viuleulia.  Arlani  mortuis  beiluoi  iodicuHt. 

577 
Addilamentum  ex  librlsde  TriniUle.  603 

Adimnilio  in  librum  conlra  Auscnlium.  003 

LIBERCONTRA  ARI.ANOS  VEL  AU.XENTIUM. 

Pacem  veram  componerc  frustra  teaut  Uilarius.  Aiiti- 

christi  plures.  F'iiiei  vis  illala  improbalur.  Aiixeiilii,  Va- 

lemis,  etc.,  dy  Chrislo  opiuiuDHS.   Hilaril  ciini  Aoxontio 

-.;e.sla.  Auxenl  us  .scriptn  eludit  nUciii  (luaiii  cou- 

...j  Hilarius  Auxeoili  Iraudoni  dclegciis  jiibcliir 

-cclesia:  parieliim  nc  Dimiu.i  sit  aiiior.   Kicniphim 

.lemiae  Auxenlii  Auxcnlius  liiL-rclicus  appclbtus.  I"l» 

di  .  suam  exi  ouil.  Arimineiisi  lidoi  adhoeret.  GOD 

In  sancti  Ililtirii  fraqineiila  pnvfaiio  619 

Fnigmentorum  vclus  ordo  cum  novo  ctmparatus.       023 

FHAGMENTA  EX  LIRnO  S.  HILARII,  ly  quo  sctit  om- 

NIA  QV.V.  OSTENDJNT  (JOOJIODO,  OUIBLSNAM  CAfSlS,  OUIHOS  IN- 
STANTIimS  SIIO  IMl>ER*TnRE  Co.NST.^.MIO  FACTI'!W  E.ST  .'iRI.MlM-NSg 
CC^CILIUM  COMTnA  rOU.WtLtAM  Nin.tiV!  TBACIATOS,  OUO  1  NI- 
VEHS.E  HASRESF.-i  COHPn-KHEHS.E  ES.i.VT.  (j;J7 

FiuG,\!E>t0K  I.  —  Fidpi,  spei  et  charitati;  pr.TsUintia. 
Fiilel  nicritutii.  spei  iiaiura,  cliiiriutis  aiiTccLUS.  ChariUs 
Hi':iriiim  iirjjct  ne  siloat  hicri  ticoriim  piavilateni.  (Jnalp 
opus  aggredi;itiir,  qu.np  in  co  prclcrniittat.  Bi7 

FnAc. vE."iTb.M  tl.  —  Excmpliiin  cpisLolw  syniKJi  SarUicen- 
Sis  .1(1  ur.iver.s.as  Ecclesias.  «  Synoiii  c.iiis,T;."SyiicKlum  adire 
tropidaiit  Eusehiani.  (Juanla  eoruni  crimiua.  SarUicani  in- 
grfiii  adver3;irioruin  rcrorinidanl  pr.-sseiitiaui.  Alhaiia.sli 
innncrntia  cniiiprobalur.  Marcollus  et  Asclopas  irrcpre- 
hciisibiles.  Jiiisel.iaiionim  scelcra,  noniina  cl  arles.  Sy- 
iioili  sentpnlia.  »  Exemphim  epistoUc  .bilio  papa-  a  synndo 
Sardiccnsi  ilirects.  « Cur  Jiilius  non  adlueril  .synodo.  Pelri 
soUis  pr;ero":iliv3.  Legati  Julli  Tria  iu  synodb  traclaiida. 
Urwcii  et  ¥3li'ntls  pOrverfciias.  Synodi  placiu  Slcilijp, 
.Sardiiiisp  et  Italic  pef  Jlilliim  adJiscpnda.  Roniina  hoere- 
ticoruni,  itcm  cpiscoporura  qu!  synodo  Sardicciisi  interfuc- 
riint.  »  Alhanasii  innocentia,  Pliotini  condemnatio,  Ursacii 
et  Vaicntis  piEnitoRtia.  F.xcmplum  epistola;  Valenlis  et 
U'-sarii  pap:i;  Juiio.  E.vempluni  alterius  epistolo!  Valciitls 
et  L-Tsacii  .\lhaiiasio.  «  .Mlianaaiui  Marcelium  a  sua  com- 
m.iiiimie  separ.1t.  Gpsla  Sjiiiicciiiia  qiii  conenlur  Orieii- 
l;>l's  ■rciia  facere.  Rescripluin  Sirmiciise  traude  pleiiiiip. 
Fiil."",  a|iud  NicKam  conscripi.a.  »  a^^ 

!'R,.o,.icNTroi  l!L  —  Dccretiira  .«ynndi  Orieotalinm.  «Uiii- 
tatis  et  iraditionum  servandarum  fictus  amor.  Marcellidoc- 
Irin  1.  Mascellus  damiialus  a  pluribus  episcopis  iii  comniu- 
nionem  ri^cipitur  ;  ipsi  communio  ncgaiida.  Alhanasio 
conlicu  ciimina,  ipsius  ab  exilio  r(;Uilus.  Athanasii  laci- 
nora  :  a  Julio  fit  Ilalia;  episcopis  suscipitnr.  Ab  Arionis  de- 
posili  qui  se  Uefcndanl.  Sardicensis  concilii  initia.  Oricn- 
taliuin  conatus  iit  Alhanasiiim  ei  aiios  a  .Synodo  cjicianL 
Qiios  scelestos  prwdicant  communione  donaios  conqiienin- 
lur.  Schismatis  iovidiam  in  Occidenl,ilps  rpjiciunl.  Judicia 
syiiodui  om  non  rctractanda.  Cur  pra;cipuos  ex  Occidcnta- 
lilius  damnent.  »  gjg 

FnAiiMENTOM  IV.  —  Exampi>!m  epistoLi»  Libarii  ad 
Orieutales.  «  Liberius  OrienUlibus,  iion  autcm  Atlianaslo 
couimuiiical.  »  locassum  conficta  |ja;c  Epistola,  Cur. 

m 

Fracmentom  V.  —  Epistola  logaioriim  niiss.i  ad  Con^-.tan- 
liuin  imperalorem  a  Liherio  episcopo  urbis  iioin.'c  pcr  Lu- 
cifcnim  episcopnm  :  «  Liberius  concilium  cx(o.stulat.  Lil- 
teras  Orientalitim  suppre.ssisse  falso  accusatur.  Crlininibus 
a  Constantio  sibi  confeciis  se  purgat.  Cunj  OrienUlibiis  cur 
Communicarc  npqueal.  » 

Fbaome«tu.m  VI.  —  EpislolaLiherii  anteqoani  in  exiiium 
iret,  coofessoribiis  in  ex.lio  conslitulis  »  Exiilibus  gralo- 
latur  Libcrius.  Gesta  Mediolani  ab  ipsis  vult  discere.  » 
.Alia  Epislola  Liberii  de  Yincentio  Dipueiisi  ad  Cwilia- 
nimt  SiK.ielioum>  >  Yicceatii  lapsuu  ilulet.  »  Liberiui; 


m[ 


INDEX  RERIIM. 


lOM 


Allinii»sium  djiimal,  quixi  cunlinimiur  tribu^  allalis  iii.viis 
Lpisu.lis.  GHC 

l''i.Ac>«i!hTi'ii  YII.  --  ^(•'inpliiiii  t.-|iisl(il;i'  (".iiiisUiiilii  :itl 
epiMX)p"S  ilalos  i|iii  in  .\rluiiiii'iisi  <iinr,liu  roiivcnrranl. 
«Do  (lili'  laiiltmi  in  t'i)ncilioli',ii'laiiduio,iioii  d<()riem:iliuin 
causis.  1  Oiliiiillo  lalliulica  lKib'la  ub  oiniiil/iis  i :illiulicis 
C|MS<.t)|ib  (iriusquain  |icr  li>rrviiani  iioti-slalfiii  loirili  lijern- 
licomiii  consortio  aociarcnlur.  DJiuualio  blasplifiiiiji!  ct 
ei|Misilio  iiiicKne  •■t  catholic.ii  lidei.  (itXi 

l-'nikUsii'.NTUM  Vlll. --  E|iislola  concilii  Ariiniiiciciis  ail 
r.uiisljnliuiii,  iibi  0|MSi:opi  a  lliJo  vcru  pr.iivaric^ili  sunl. 
«  Ariniiiicnsis  s\iinilus  nibil  Iniiovaniluin  sUlnit;  Cunslaii- 
tiuui  rt'^'al  ul  ilccrelii  sua  exci^iat.  >  l.cgaluriim  gnsl.i. 

tiOtt 

Fhabmkntum  IS..  —  Kpivlola  nii.ssu  ail  ('.oii.^aniiuni  .1  pcr- 
fHli^  cpiscopis.  «  Subitiuttia:  nouicii  rcjicinut.  Ariiiiino  rli- 
ni.lli  ituaiil.  »  7(1.5 

KiiiCjieMiiM  X.  —  Epislola  Oricnt.iliiini  fpJsi'o|iiiriini 
qii.iin  ccvrrsis  ali  Ariniino  legatis  dciliTuiii.  \i  lniiiiciisos 
lcvili  perlldiat  rci.  rcrliiliain  qui  prodiiluriul.  (Jui  liliiiiu 
iioliiil  nl  cx'ti>ras  f:iclura!> ;  qiii  vflinl  cx  \loci,  (|iii  (i'/,'i  .'i»m, 
cur  imitem  ieatndum  StTipluras.  (liiulo  ooriini  criiuiii 

703 

Friiuikstijm  XI.  — Fidcs  calliolicj  oxposila  - 
sium  civiuicin  ali  upisco|iis  (iallicanis  aij  (iric 
copos.  •Ha:rciiiHiriiiu  fallacia  (}no  .scihu  svnodlh' 


Fv  inccilo  opcro,  Ti^ 

l'iM!',iiicnliiui  iluliiiini.  7i6 

lcsiiiiioiiiiiiii  ilc  S.  Uilaril  iloclrina  circa  Spiriiuii  sancti 

prucc^^isiuiieui  Ibid. 

APrENDIX 

JoA.inis  THflin>Ei,u  in  SEoUEim.ji  epistOuu  PWBrATin. 

7J7 

Capul  I,  —  In  quooam  rodlco  rc|ier(a  et  cui  iribupnda 
sit.  IWrf. 

(^put  II  —  Ad  queninam  oadciii  cplslul.-.  inis,<ia  sil, 
qnalc  illius  arguiiicntuui  et  qiionam  Ifinporv  cunscrinla 
fucril.  7JI 

S.  IliL\iii  EriSTOLA  sr.ii  List:Li.i'S.  "55 

r«  llitmii  Kjiistolum  .«<•«  i.iheHum  mnolntionet.        751 

DissERTATuiWES  ari  EiisTni,.\«i  scu  l.il).  lluiii  Hilsrli.  — 
iJisserlallo  prima,  .11I  li.rc  llil  irii  Kcisiol.e  verlia  •  IH 
eliuni  qtfoii  in-iijHer  tw,i  pnnliixklum  fueril  fnbrinanm.    ffij 

DisSHrl.ilio  allcn.  ad  mtIi.t  ilU  c.ipilis  V  :  Oei  (ilius 
Deus  (irli(e.x  1'iilie  jiibeiile  iiiodenitiis  esi  ll  "in  ad  ilU  cjus- 
dcui  capiiis  ;  Deia  faier jnsserat ;  Fihnn.  Virtm  ijtsa,  sine 
recrasliitalione  iinperium  eni.essernl;  nu/ii  rimi  jii.wioiic  et 
opui  aslolint.  Dcniuiu  ad  isia  .  F.t  ciim  miitiio  iiimaone  yn- 
tris,Sernionc  obieqtxeiitc,  fuitnatasint.  859 

ItisScrUilio  li-rlia,  ad  virlia  illa  cap.  V     roncrs.st{  flirim 


sioii  amplcctalur.  lloiuousion  non  rcsiiiiit.  Filiiis  anii^T' "y  ul  Itomo  l)<i  itttaqinem  fotmnrel  in  terrii,  rialtirus  posiea 
pus.   Palre  minor  in  furina  scrvi.  I.ipsi  relraclaut  q  j^' 


fie.sscruiil,  erroris  .luclorcs  ilamnant.  0  F,pisiola  Kuscbii  .J 
tircgoriuni  <'pist'oi'Uiii  Spauoiiscni.  710 

FnA.iMENTUM  XII.  —  fc|ii-lola  Liborn  ad  calholicos  epis- 
copos  toii:a'.  <'  Ariiiiini  lapsis  l^nosci  >piidain  nuluiil.  QiiO 
p*ct'j  ignuncAt.  »  Er.i^mplum  cpislola!  episcoporum  Ita1ia>. 
t  (laii,  Aritiiim  stalutis  resscissis  Nica:iia)  lldei  sc  rcd- 
dum.  •  7U 

!''iuoMeiiTuu  XIII.  —  Episiola  Gcrmiaii  cpiscopi  adver- 
sus  Vriaiios.  717 

FK.tc*iENniu  XIV.  —  Escniiiluiu  cpislola^  ValeiUis.  Ur- 
$acii  t>t  aliurum  ad  Gerniinium.  «  (ienninius  accusatuc 
quod  iicm<T?usioii  dercndal.  Helraclalio  illius  dep<)scitur.  11 

718 

Fr.^gsikftum  XV.  Kescriptuni  (iermlnii  ad  Rufiniamiai, 
Palladiiini  et  cjElcros.  t  Filiuin  Palris  111  omnilins  similem 
essc  ex  iradilione  et  Scripturi^  doceri.  Quae  in  conlrarium 
pflerunlur  <|ui  explicanda.  Valomis  iiicoustantia,  et  Qdei  a 
Marco  Aretliusio  ediUc  occasio.  »  71'J 

FRAGMHNTA  EX  AMIS  S.   HILARII   OPEhlBUS  ET 
VETERIBUS  MaNUMENTIS  HELICTA, 
Et  iraclalibus  in  Jub.  725 

£x  pro<i:mlo  eiposilionls  Evanf^i-lii  iu  Haltbxum.      714 
))c  cxposilione  epislolai  ad  Tiiiioth<euin.  Ibid. 

Ex  libro  ad  CuusUuUuui  imperatorem.  Itid. 


sitiiHiludinetit,  si  tmago  sirvnicliir  illifs».  Ad  tnicmnem 
noii  \nUe!>  esit  forinam  luuic  Imninis  exlerioretn  /uclmn,  clc. 

8i8 

Quicsiio  priina  :  An  e,\  iiiiT(;o  ct  similitudn,  qiiam  nobis 
iiiilidii  Ueus,  siutduo  qua^daiu  a  se  divorsa,  au  unum  tan- 
tuin.  849 

QusestiuII :  In  qao  posita  i>it  bxc  iDwgo  et  similitndo 

851 

Qiixslio  IIT  ct  IV  :  In  qi.ia  homlnls  parle  posila  sil  bxc 
iuiago  el  siinililudo,  ct  :  Au  soli  viro,  au  etiain  riemiiim 
eanideni  imagineui  et  simili>uilinem  indiderii  Deus.     873 

Quioslio  V  :  Ao  Angelus  ad  iinaglnciu  et  simdiiadioefn 
Dei  factiis  sit  876 

Joannis  Trombelli  in  iwqiieniem  termonem  Prcefatio, 

877 

SERMO  B.  HIL.   DE  DEDICATIONE  KCaESIiE. 

879 

MomUitn  ediioris.  885 

I.IIIER  DK  1'U.ll  ET  PATRIS  liNITATE.  Ibid. 

I.IBEH  DE  ESSENTIA  V  ATRIS  ET  FILII.  887 

Jlf  iMitium  ediloric.  Ibid. 

Nu-.OLAi  F.itiui  m   FnASMCNYA   Hu.aiiii  pitiirATio.     fbid. 

liiJox  rerum  ct  scMUiitiarum  qu:c  iuduuliusS.  Ililarii 
Operun:  liimi^  coDtinciitur.  913 

ludex  Giu.ssaruffl.  1014 


FINIS  INDICIS. 


1 


I 


-v^ 


/^     i. 


'\t 


iht  INSTITUTE  CF  MEDIAEVAL  S7U0I£S 

10  ELMSLEY  PLACE 

TORONTO  5,  CANADA. 

.Joso-